Θεσσαλονίκη. 100 χρόνια. είναι αρκετά ελλάδας, πατριαρχίας καπιταλισμού. Πολεοδομική εξέλιξη της Θεσσαλονίκης: Περιεχόμενα. 1.

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Θεσσαλονίκη. 100 χρόνια. είναι αρκετά 1912-2012. ελλάδας, πατριαρχίας καπιταλισμού. Πολεοδομική εξέλιξη της Θεσσαλονίκης: Περιεχόμενα. 1."

Transcript

1 Θεσσαλονίκη χρόνια ελλάδας, πατριαρχίας καπιταλισμού είναι αρκετά Τριτη Παρουσίαση Πολεοδομική εξέλιξη της Θεσσαλονίκης: Από την πόλη των μαχαλάδων και των εξεγέρσεων στην ιπποδάμεια ρυμοτομία Περιεχόμενα 1. Εισαγωγή 2. Περίοδος έως τα μέσα του 19ου αιώνα 3. Εποχή του Εκσυγχρονισμού Η Θεσσαλονίκης στη κόψη των επαναστατικών κινημάτων και των εθνικισμών, περίοδος Επίλογος Βιβλιογραφία Παράρτημα - Πίνακες 1. Εισαγωγή «Η πόλη είναι η προβολή της κοινωνίας στο έδαφος» Lefebvre (1968:75) «η πόλη αποτελεί το πεδίο συγκρούσεων και (ανταγωνιστικών) σχέσεων ( ), η πόλη αποτελεί τον τόπο της επιθυμίας ( ) και τόπο των επαναστάσεων» Lefebvre (1968:76) Η παρουσίαση της πολεοδομικής εξέλιξης της Θεσσαλονίκης έχει διπλό στόχο: Πρώτον, στα πλαίσια των εκδηλώσεων αυτομόρφωσης να ανασυνθέσει το πολεοδομικό ιστορικό νήμα ώστε η σημερινή βιωμένη εμπειρία της πόλης Μπάσταρδες με Μνήμη 1

2 Πολεοδομική εξέλιξη της Θεσσαλονίκης να εμπλουτιστεί από τη γνώση του παρελθόντος. Δεύτερον να αποφετιχοποιήσει τη μορφή του χώρου της πόλης και να αναδείξει τις κοινωνικές σχέσεις οι οποίες την κάθε συγκεκριμένη ιστορική στιγμή τον διαμορφώνουν. Η Θεσσαλονίκη στο πέρασμα από τον 19ο στο 20ο αιώνα θα αλλάξει ριζικά την πολεοδομική της μορφή και τον χωροταξικό της προσανατολισμό. Από την πολυεθνική και πολύγλωσση οθωμανική μητρόπολη στην οποία οι πολυποίκιλες κοινωνικές σχέσεις διαμόρφωναν μαχαλάδες και καμπυλωτά πολυδαίδαλα στενοσόκακα, θα επιδιωχθεί να μεταμορφωθεί τις πρώτες δεκαετίες του 20ου αιώνα σε εθνικά ομογενοποιημένη και ορθολογική καπιταλιστική πόλη ή οποία εδαφικοποιείται στην ευκλείδεια γεωμετρία του πολεοδομικού καννάβου. Ταυτόχρονα σε χωροταξικό επίπεδο η Θεσσαλονίκη χάνει τον Βαλκανικό προσανατολισμό της και τη σύνδεσή της με τη βόρεια ενδοχώρα της Μακεδονίας και εξαρτάται πλέον από την νότια Ελλάδα. Πρόκειται για μια διαδικασία μετασχηματισμού της πόλης η οποία κράτησε σχεδόν πέντε δεκαετίες, από το συμβολικό έτος 1869 όταν κατεδαφίστηκε το παραλιακό τείχος της πόλης και ξεκίνησε η διαδικασία εκμοντερνισμού-δυτικοποίησης έως το 1922 με την εγκατάσταση των προσφύγων και τις πρώτες αυθαίρετες παραγκούπολης-προσφυγικές γειτονιές στην περίμετρο της πόλης. Βασικοί σταθμοί σε αυτήν την περίοδο είναι η διάνοιξη των κύριων οδικών αρτηριών τις δεκαετίες , η διαμόρφωση του διπόλου της εύπορης ανατολικής πλευράς (περιοχή των Εξοχών) και της δυτικής «υποβαθμισμένης-πίσω αυλής» (Μπάρα, Βαρδάρης), η πυρκαγιά του 1890 και η πρώτη (αποτυχημένη) απόπειρα ιπποδάμειας ρυμοτομίας, η τροχοδρόμηση των πρώτων τραμ το 1891 και η συγκοινωνιακή σύνδεση της πόλης με τα Βαλκάνια, η χωροθέτηση των πρώτων εργοστασίων περιφερικά του αστικού ιστού και η πυρκαγιά του 1917 που είχε ως αποτέλεσμα την ριζική μεταμόρφωση του κεντρικού τμήματος της πόλης. Οι μετασχηματισμοί που έλαβαν χώρα στη Θεσσαλονίκη συνδέονται με τις ευρύτερες κοινωνικοοικονομικές εξελίξεις στην Οθωμανική Αυτοκρατορία καθώς και με τις μετέπειτα εθνικιστικές επιδιώξεις του ελληνικού κράτους. Η ανάδυση του καπιταλισμού στα Βαλκάνια συνδέθηκε με τη διαμόρφωση ενός νέου αστικού περιβάλλοντος. Οι παραδοσιακές πόλεις λιμάνια, διαμετακομιστικοί σταθμοί θα είναι οι πρώτες που θα αναμορφωθούν Κωνσταντινούπολη, Θεσσαλονίκη, Σμύρνη, Σόφια, Φιλλιπούπολη, Ανδριανούπολη. Την περίοδο που εξετάζουμε σε όλες τις παραπάνω πόλεις καθώς και σε αρκετές μικρότερες θα λάβουν χώρα πολεοδομικές επεμβάσεις που είχαν ως στόχο τόσο την καταστολή των εξεγέρσεων και των ποικίλων κινημάτων όσο και το μετασχηματισμό των συντεχνιακών «ανθυγιεινών» μεσαιωνικών πόλεων σε ορθολογικές λειτουργικές καπιταλιστικές μεγαμηχανές ώστε να εξυπηρετείται καλύτερα ο κεφαλαιοκρατικός τρόπος παραγωγής, το εμπόριο, η κυκλοφορία και να διαμορφωθεί 2 Μπάσταρδες με Μνήμη

3 Με μαύρες χαρακιές οι επεμβάσεις του βαρόνου Haussmann στο Παρίσι από το 1852 έως το 1870 με τις οποίες διέλυσε την παλιά πυκνοδομημένη πόλη ο ανθρωπολογικός τύπος του καταναλωτή - μισθωτού εργάτη. Ταυτόχρονα την εποχή που εξετάζουμε σε διεθνές επίπεδο κυριαρχεί το ρεύμα των λεγόμενων «Όμορφων Πόλεων» (City Beautiful Movement), πρόκειται για το πολεοδομικό μοντέλο κοινωνικού έλεγχου που βασίζεται από τη μια στη μνημειακότητα και από την άλλη στις ευθύγραμμες με μεγάλη ορατότητα χαράξεις που στόχο είχαν την «πολιτική και ηθική αρετή» μεταξύ των αστικών πληθυσμών. Αρκετές πόλεις το ακολούθησαν για να ελέγξουν την πολιτική και κοινωνική τους σύνθεση που γεννούσε μικρές ή μεγάλες εξεγέρσεις, Παρίσι, Μόσχα, Σικάγο, Ντιτρόιτ, Ουάσινγκτον, Μελβούρνη καθώς και πολλές πρωτεύουσες στη Λατινική Αμερική. Πνευματικό παιδί του κινήματος των Όμορφων Πόλεων ήταν και ο πολεοδόμος Ernest Hebrard ο οποίος σχεδίασε το νέο πολεοδομικό σχέδιο της Θεσσαλονίκης μετά την πυρκαγιά του Το πρότυπο για το πολεοδομικό μοντέλο των Όμορφων Πόλεων ήταν οι επεμβάσεις του βαρόνου Haussmann στο Παρίσι από το 1852 έως το 1870 με τις οποίες διέλυσε την παλιά πυκνοδομημένη πόλη και σχεδίασε φαρδιές μνημειακές λεωφόρους (boulevard) οι οποίες συγκλίνουν σε μεγάλες πλατείες με εμβληματικά κτίρια και συνδέουν τους σιδηροδρομικούς σταθμούς, τόπους αποβάσεις των στρατευμάτων με τις «επικίνδυνες» εργατικές συνοικίες της πόλης. Ο στόχος ήταν τριπλός, να αναζωογονηθεί η οικονομία της πόλης, να διωχθεί το προλεταριάτο από το κέντρο και οι πιθανές μελλοντικές συγκρούσεις να γίνονται σε ανοικτό χώρο, πρόκειται για την τακτική που αργότερα έγινε γνωστή ως το λεγόμενο μίγμα πολιτικού και στρατιωτικού κεϋνσιανισμού (Harvey 2011). «Οι νέες πλατείες και οι ευθείς δρόμοι πρέπει να αντικαταστήσουν τις ανθυγιεινές συνοικίες και τα στενά δρομάκια που χρησιμοποιούνται στα επαναστατικά κινήματα, διευκολύνοντας την υγιεινή και τις κινήσεις των στρατευμάτων». Πρόκειται για την πρώτη σύγχρονη οργανωμένη «πολεοδομική βόμβα» εναντίον των εξεγέρσεων και των ταραχών που συμβαίνουν σε πόλεις (urban riots). Αστοί λογογράφοι, ποιητές και βουλευτές της εποχής εξυμνούν τα πλεονεκτήματα των νέων ευθύγραμμων χαράξεων, για να διατηρείται η δημόσια τάξη και γιατί «οι σφαίρες δεν ξέρουν να στρίβουν με την πρώτη δεξιά». Ωστόσο ένα χρόνο μετά την ολοκλήρωση των έργων έρχεται η Κομμούνα του 1871, η απάντηση στους στρατηγούς πολεοδόμους, οι εξεγερμένοι επιστρέφουν στο κέντρο της πόλης και το ανακαταλαμβάνουνε για δυο μήνες σε μια ατμόσφαιρα οργισμένης γιορτής. Τα στρατεύματα της αντεπανάστασης κινήθηκαν στις νέες λεωφόρους και θεωρείται πως εάν δεν υπήρχε το σχέδιο Haussmann Μπάσταρδες με Μνήμη 3

4 η πόλη δύσκολα θα έπεφτε. Εδώ αξίζει να επισημανθεί ότι η αρχετυπική ορθοκανονική ιπποδάμεια ρυμοτομία έχει την καταγωγή της στο διάσημο πολεοδόμο της αρχαιότητας Ιππόδαμο ο οποίος για πρώτη φορά το 479 π.χ. σχεδίασε το πολεοδομικό σχέδιο της Μιλήτου (στη Μικρά Ασία) ως απάντηση στις μακροχρόνιες εξεγέρσεις με σαφή ταξικά χαρακτηριστικά που έλαβαν χώρα στη πόλη κατά τον 5ο και 6ο αιώνα π.χ.. Η παρουσίαση της πολεοδομικής εξέλιξης της Θεσσαλονίκης δομείται σε τέσσερα τμήματα. Στο πρώτο παρουσιάζουμε συνοπτικά την πολεοδομική μορφή της πόλης έως τα μέσα του 19ου αιώνα. Στη συνέχεια παρουσιάζουμε την περίοδο του εκσυγχρονισμού-δυτικοποίησης της πόλης χωρίζοντας την σε δυο υποπεριόδους από το 1839 έως το 1868 και από το 1869 έως το Έπειτα παρουσιάζουμε την μορφή της πόλης τις πρώτες δυο δεκαετίες του 20ου αιώνα και τέλος η παρουσίαση κλείνει με ορισμένα συμπεράσματα. 2. Περίοδος έως τα μέσα του 19ου αιώνα Από την εποχή της ίδρυσής της το 315 π.χ. έως τα μέσα του 19ου αιώνα η Θεσσαλονίκη γνώρισε πλήθος κοινωνικών και ταξικών κινημάτων, εξεγέρσεων 1, πολέμων, σφαγών λεηλασιών, οι οποίες διαμόρφωσαν και τη πολεοδομική μορφή του χώρου. Σε χωροταξικό επίπεδο η γεωγραφική της θέση ως το βασικό λιμάνι των Βαλκανίων στο Αιγαίο καθώς και η γεωπολιτική της θέση στο κέντρο της διαδρομής από τα δυτικά βαλκανικά παράλια της Αδριατικής έως τα ανατολικά βαλκανικά παράλια του Εύξεινου Πόντου και την Κωνσταντινούπολη καθιστούν την Θεσσαλονίκη σε όλη την περίοδο της ζωής της «περιπόθητη πόλη» (Ριζάλ 1917). Η Θεσσαλονίκη έως τα μέσα του 19ου αιώνα είναι μια πόλη σφιχτά κλεισμένη για είκοσι δυο αιώνες στον ίδιο χώρο που ορίζουν τα τείχη της, πυκνώνει και αραιώνει ανάλογα τις εποχές όμως πάντα φυλάγει στο πλέγμα των δρόμων της αποτυπωμένες τις μνήμες του παρελθόντος. 2.1 Πυρκαγιές: Σύμφωνα με αρκετούς περιηγητές και μελετητές η Θεσσαλονίκη όταν ιδρύθηκε κατά την αρχαιότητα είχε όπως και οι περισσότερες πόλεις και αποικίες της εποχής της, πολεοδομικό κάνναβο με ιπποδάμεια ρυμοτομία. Ωστόσο η μορφή αυτή άρχισε σταδιακά κατά την περίοδο της Βυζαντινής αυτοκρατορίας να αλλοιώνεται και τους πρώτους αιώνες της Οθωμανικής αυτοκρατορίας είχε πλέον παραχαραχθεί σε σημαντικό βαθμό. Κομβικό ρόλο στην αλλοίωση της αρχικής ορθοκανονικής ρυμοτομίας έπαιξαν οι άλλοτε τυχαίες και άλλοτε με κίνητρο πυρκαγιές. Ωστόσο ενώ τους πρώτους αιώνες οι πυρκαγιές είχαν ως στόχο την παραχάραξη του αρχαίου ορθοκανονικού καννάβου και τη δημιουργία πολυδαίδαλων στενών δρόμων, στη πορεία του χρόνου αντιστρέφεται το σχήμα και από το 16ο αιώνα οι πυρκαγιές χρησιμοποιούνται για την καταστροφή των στενοσόκακων και τη διάνοιξη των ευθύγραμμων δρόμων. Σύμφωνα με αρκετούς μελετητές (Ριζάλ 1917, Γερόλυμπου 1995, Δημητριάδης 1983, Βακαλόπουλος 1978) οι πυρκαγιές έπαιξαν καθοριστικό ρόλο στην διαμόρφωση και ανάπλαση του χώρου της πόλης αφανίζοντας αργά τα πολλαπλά και ποικιλόχρωμα στοιχεία που αναδείκνυαν τον ανατολίτικο χαρακτήρα της πόλης. Οι σημαντικότερες πυρκαγιές συνέβησαν τα έτη 1545, 1610 και Σύμφωνα με την Γερόλυμπου (1995:17) με την πυρκαγιά του 1620 ανοικοδομείται η πόλη φέρνοντας νέες ανακατατάξεις. Οι συνοικίες συγκροτούνται ολοένα πιο αμιγείς ως προς την εθνικοθρησκευτική προέλευση των κατοίκων. 1. Σημαντικές εξεγέρσεις που συνέβησαν στη Θεσσαλονίκη ήταν το 391 π.χ. ενάντια στον αυτοκράτορα Θεοδόσιο ο οποίος στη συνέχεια έσφαξε κατοίκους της πόλης στον ιππόδρομο, το 479 ενάντια στον αυτοκράτορα Ζήνων, το 1205 ενάντια στον Βονιφάτιο του μαρκησίου του Μομφεράτο καθώς και το 1342 η κομμούνα των Ζηλωτών για 7 χρόνια. 4 Μπάσταρδες με Μνήμη

5 Η Θεσσαλονίκη το 1700 Οι μουσουλμάνοι κατοικούν στο υψηλότερο σημείο της πόλης. Οι Εβραίοι κατοικούν κάτω από την Εγνατία προς την θάλασσα και οι ορθόδοξοι είναι διασκορπισμένοι σκορπισμένοι σε διάφορες περιοχές κατά μήκος της Εγνατίας, παράλληλα με τα ανατολικά τείχη, γύρω από την Μητρόπολη, στην Μονή Βλατάδων και στον Βαρδάρη. Τέλος τότε είναι που αρχίζει η περιοχή γύρω από την εκκλησία του Αγίου Μήνα να χάνει τον ελληνικό πληθυσμό και αποκτά την ονομασία «Φραγκομαχαλάς» λόγω της εγκατάστασης δυτικών εμπόρων και προξένων. Η κατανομή, αυτή του πληθυσμού διατηρείται μέχρι και το Χαρακτηριστικά των Συνοικιών Καθ όλη τη διάρκεια των τεσσάρων αιώνων της Οθωμανικής εποχής έως και τα μέσα του 19ου αιώνα οι συνοικίες της πόλης είναι άλλοτε πυκνοκατοικημένες με διώροφα, σπάνια τριώροφα σπίτια ενώ υπάρχουν και συνοικίες σχεδόν έρημες π.χ η μουσουλμανική συνοικία στην Άνω Πόλη 2 είναι αραιά δομημένη με μεγάλους κήπους σε αντίθεση με την Κάτω Πόλη η οποία είναι εξαιρετικά πυκνοκατοικημένη με άτακτη μάζα σπιτιών σχηματίζοντας ένα τυπικό μεσογειακοανατολίτικο λαβύρινθο με φανερή περιφρόνηση κάθε σχεδίου και κάθε οικοδομικής 2. Η Άνω Πόλη απλώνεται στην πλαγιά της περίκλειστης Θεσσαλονίκης, από την οδό Ολυμπιάδος ως τα βόρεια βυζαντινά τείχη και ήταν από τα χρόνια της ίδρυσης της πόλης ιδανικός τόπος κατοικίας. Στην Άνω Πόλη, κάτω από τα κάστρα, έμειναν στη βυζαντινή εποχή οι άρχοντες της συμβασιλεύουσας και στην οθωμανική περίοδο οι πλούσιοι Τούρκοι που αναζητούσαν πέρα από το υγιεινό κλίμα και την ασφάλειά τους στην κοντινή ακρόπολη. Όπως δείχνουν σχέδια του 17ου και 18ου αιώνα η Άνω Πόλη, γνωστή ως Μπαϊρι, ήταν αραιοκατοικημένη και είχε μεγάλες αυλές. Μόνο γύρω από τις εκκλησίες, τα τζαμιά και τους τεκέδες διακρινόταν πυκνότερη δόμηση. Στην περίοδο που εξετάζουμε η Άνω Πόλη είναι τόπος κατοικίας Τούρκων και Ντονμέδων. Τα περισσότερα σπίτια έχουν τα χαρακτηριστικά της βαλκανικής αρχιτεκτονικής αλλά με επιρροές από διάφορα αρχιτεκτονικά ρεύματα. Κύρια γνωρίσματά τους είναι τα σαχνισιά (οι προεξοχές στους ορόφους), το χαγιάτι (στεγασμένο μπαλκόνι) και τα φουρούσια (ξύλινα ή σιδερένια στηρίγματα των προεξοχών). Η περιοχή έμεινε ανέπαφη από την πυρκαγιά του Με την ανταλλαγή των πληθυσμών το 1923 τα σπίτια που εγκατέλειψαν οι μουσουλμάνοι κατοικήθηκαν ως ανταλλάξιμα από προσφυγικές αστικές οικογένειες της Μ. Ασίας. Τότε αρχίζει και διαμορφώνεται η πυκνή δόμηση της περιοχής. Για την άμεση κάλυψη των αδήριτων στεγαστικών αναγκών η περιοχή οικοπεδοποιήθηκε νόμιμα η αυθαίρετα, χτίστηκε χωρίς σχέδιο και πυκνοκατοικήθηκε από τους πρόσφυγες. Τα αυθαίρετα χαμόσπιτα κατεδαφίστηκαν για την ανάδειξη των βυζαντινών τειχών, όπως συμβαίνει ακόμα. Μπάσταρδες με Μνήμη 5

6 ευθυγράμμισης. (Ριζάλ 1917, Γερόλυμπου 1995, Βακαλόπουλος 1978) Η αρχαία ορθογώνιος κάνναβος παραχαράσσεται και αυτό οφείλεται κυρίως στον τρόπο αντίληψης των κατοίκων της καθημερινότητας και του τρόπου ζωής τους. Συγκεκριμένα, ο χώρος του δρόμου και των κατοικιών τους δεν διαφοροποιείται στην αντίληψή τους από πλευράς χρήσης και νομικού καθεστώτος. Η κουλτούρα που υπερισχύει είναι ότι ο κάθε δρόμος ανήκει στους κατοίκους του και το εθιμικό δίκαιο που οι ίδιοι καθορίζουν είναι το μοίρασμα των δρόμων στον άξονα μεταξύ των απέναντι κατοικιών. 2.3 Περίοδος Λίγο πριν μπούμε στην περίοδο του εκσυγχρονισμού θα πρέπει αν επισημάνουμε ότι οι πρώτες δεκαετίες των αρχών του 19ου αιώνα ήταν η περίοδος της μεγαλύτερης πολιτικής και οργανωτικής αποδυνάμωσης της Οθωμανικής αυτοκρατορίας. Σε αντίθεση με την αλματώδη καπιταλιστική και βιομηχανική ανάπτυξη της Δυτικής Ευρώπης η Οθωμανική αυτοκρατορία βρίσκεται στο περιθώριο των εξελίξεων απομονωμένη γεωπολιτικά καθώς έχουν βρεθεί νέοι δρόμοι για τις αποικίες και το κέντρο βάρους της παγκόσμιας οικονομικής δραστηριότητας έχει μετατοπιστεί προς τη δύση. Η Οθωμανική αυτοκρατορία είναι ένας «πήλινος γίγαντας» με απαρχαιωμένες δομές φεουδαρχικού τύπου. Πρόκειται για μια περίοδο γενικότερης παρακμής που συμπίπτει και με τα αναπτυσσόμενα εθνικοαπελευθερωτικά κινήματα και επηρεάζει ιδιαίτερα τις πόλεις. Η προσπάθεια κατάπνιξης των διαθέσεων για συμμετοχή στον αγώνα ενάντια στην οθωμανική κυριαρχία, οι πολεμικές επιχειρήσεις, η χαλάρωση του αισθήματος πειθαρχίας στις στρατιωτικές δυνάμεις δημιουργούν μια ατμόσφαιρα καταπίεσης, έντονης ανασφάλειας και οικονομικού μαρασμού. Η αγροτική παραγωγή μειώνεται, και το εμπόριο σχεδόν μηδενίζονται. Η ανέχεια εξωθεί στην παρανομία. Οι μεγάλοι δρόμοι μεταξύ των πόλεων γίνονται αδιάβατοι και επικίνδυνοι και μόνο ισχυρά οπλισμένες ομάδες μπορούν να τους διασχίσουν. Ελάχιστες οργανωμένες εμπορικές εκθέσεις και πανηγύρια παρουσιάζουν κάποια κίνηση, τα λιμάνια είναι σχεδόν έρημα, η αγορά φυτοζωεί, η φτώχεια, η θνησιμότητα, η ανασφάλεια κυριαρχούν. (Γερόλυμπου 1995:19) Η κατάσταση αυτή επιδρά και στην πολεοδομική οργάνωση της Θεσσαλονίκης: Η πόλη διασπάται σε μικρές ενότητες, ακόμα πιο έντονα από πριν καθώς ο τρόμος, η ανασφάλεια και η έλλειψη κεντρικής αρχής αναγκάζουν τους κατοίκους να βασίζονται μόνο στον εαυτό τους και στις μεταξύ τους σχέσεις. Οι κάτοικοι δημιουργούν δίκτυα επικοινωνίας στις γειτονιές τους, κρυψώνες και αμύνονται ένοπλα στις νυχτερινές επιθέσεις. Οι συνθήκες υγιεινής επιδεινώνονται εξαιτίας της άτακτης διάρθρωσης της πόλης στην προσπάθειά της να ενισχύσει την εσωτερική της άμυνα. Η αδυναμίας της πολιτείας να ελέγξει την πολεοδόμηση και την συντήρηση της πόλης είναι πλήρης. Το 1850 η πόλη έχει μόλις κατοίκους και διανύει μια από τις πιο σοβαρές στην ιστορία της στιγμές παρακμής. 3. Εποχή του Εκσυγχρονισμού 3.1 Πρώιμη περίοδος εκσυγχρονισμού ( ) Η Θεσσαλονίκη θα αρχίσει να αναζωογονείται μετά τέλος της τέταρτης δεκαετίας του 19ου αιώνα μέσα στο γενικό κλίμα των Μεταρρυθμίσεων- Tanzimat που βαθμιαία από το 1839 τροποποιούν και αναδιαρθρώνουν την Οθωμανική κοινωνία με στόχο την προσέγγισή της με την Δύση και την ευρύτερη πίεση για καπιταλιστική ανάπτυξη. Η «δυτικοποίηση» της Θεσσαλονίκης είχε διπλό στόχο. Από την μία, να εξισωθούν οι εθνικοθρησκευτικές μειονότητες με τους μουσουλμάνους και από την άλλη να απαγκιστρωθεί η κρατική εξουσία από το Κοράνι ώστε ο νέος κρατικός μηχανισμός να συμβαδίζει με τις κοινωνικοοικονομικές απαιτήσεις της Δύσης. Οι μεταρρυθμίσεις εφαρμόστηκαν πιο αποφασιστικά από το 1856 και επέφεραν την απελευθέρωση των οικονομικών δυνάμεων των εθνικών μειονοτήτων με την εξασφάλιση της ζωής, 6 Μπάσταρδες με Μνήμη

7 αρχές 20ου αιώνα επέκταση κρειπιδώματος στην παραλία της τιμής και της περιουσίας των χριστιανών και μη και ακόμα έφεραν ένα νέο πρότυπο οργάνωσης με πιο προσδιορισμένες θέσεις κατά τα γαλλικά δεδομένα. (Γερόλυμπου 1995:21) Βασικός μοχλός στην καπιταλιστική ανάπτυξη είναι οι πόλεις στις οποίες συγκεντρώνεται οι υπηρεσίες, το εμπόριο, η κατανάλωση και διαμορφώνονται νέες επιθυμίες, ήθη, συμπεριφορές καθώς επίσης συγκεντρώνεται και το εργατικό δυναμικό. Για το λόγο αυτό έπρεπε στην Οθωμανική αυτοκρατορία να ενισχυθεί η αστικοποίηση. Έως τα μέσα του 19ου αιώνα εκτός από την Κωνσταντινούπολη δεν υπάρχουν στα Βαλκάνια σημαντικές πληθυσμιακές συγκεντρώσεις καθώς όλες οι πόλεις έχουν πληθυσμούς κάτω των κατοίκων όταν όλες οι σημαντικές ευρωπαϊκές πόλεις έχουν πληθυσμούς άνω των κατοίκων 3. Για το λόγο αυτό φαίνεται ότι ανατέθηκε πρώτα στη Θεσσαλονίκη να επιτελέσει το ρόλο της καπιταλιστικής ατμομηχανής για την ευρύτερη εξάπλωση του καπιταλισμού στα Βαλκάνια. Αξίζει να σημειωθεί ότι η σύνδεση της πολεοδομική μορφής των πόλεων με την εμπορική λειτουργία εκφράζεται με τον οθωμανικό κώδικα του 1864 ο οποίος ορίζει για πρώτη φορά τον τρόπο με τον οποίο επεκτείνεται η πόλη και σύμφωνα με αυτόν ιδιώτες ή εταιρίες δίνουν το πολεοδομικό σχέδιο της περιοχής στο Υπουργείο Εμπορίου και ανάλογα με το αν γίνεται δεκτό προχωράνε στην κατασκευή του. Με το πλαίσιο του εκσυγχρονισμού αναπτύσσεται η Θεσσαλονίκη, κάτι που φαίνεται: Από την αύξηση του πληθυσμού. Η Θεσσαλονίκη μέσα σε τριάντα χρόνια υπερδιπλασιάζει τον πληθυσμό της, από σε κατοίκους και στη συνέχεια τα επόμενα δεκαπέντε χρόνια προστίθενται ακόμα κάτοικοι και φτάνει πλέον το 1895 να κατοικείται από άτομα. Η Θεσσαλονίκη πλέον έχει ανελιχθεί στην βαλκανική ιεραρχία των πόλεων και μόνο η Κωνσταντινούπολη την ξεπερνάει σε πληθυσμό. Όλες οι σημαντικές πόλεις των Βαλκανίων (Αθήνα, Σόφια, Αδριανούπολη, Φιλλιπούπολη, Σκόπια, Τίρανα) έχουν αρκετά μικρότερους πληθυσμούς (δες πίνακες 1,2 στο παράρτημα) 3. Ενδεικτικοί πληθυσμοί ευρωπαϊκών πόλεων για το Λονδίνο , Παρίσι , Αγία Πετρούπολη , Βιέννη , Βερολίνο , Λίβερπουλ , Νάπολη , Μάντσεστερ , Μπέρμινχαμ , Μαδρίτη , Άμστερνταμ , Λιντς , Βενετία , Κοπεγχάγη Μπάσταρδες με Μνήμη 7

8 Από την δημιουργία ενός εκτενούς σιδηροδρομικού δικτύου τριών βασικών γραμμών με το οποίο συνδέθηκε η Θεσσαλονίκη με τη δυτική Μακεδονία και το Μοναστήρι, με τα Σκόπια το Βελιγράδι και τη βόρεια Ευρώπη και με την ανατολική Μακεδονία την Θράκη και την Κωνσταντινούπολη (1869 έως το 1896) Συγκέντρωση των εμπορικών δραστηριοτήτων της Μακεδονίας στο λιμάνι της Θεσσαλονίκης σβήνοντας την κινητικότητα των ενδιάμεσων σταθμών (οι Σέρρες π.χ θα παρακμάσουν μετά το 1875). Στα 1880 η νέα οικονομική πραγματικότητα της Θεσσαλονίκης θα οδηγήσει και στην αποκέντρωση του εμπορικού μονοπωλίου της Κωνσταντινούπολης. Η εκσυγχρονιστική περίοδος δημιουργεί ευνοϊκή συγκυρία για την ανάπτυξη της κρατικής παρέμβασης στην οργάνωση των αστικών χωρών. Η πολεοδομία που επιχειρείται, εμπνευσμένη από αντίστοιχες ευρωπαϊκές εμπειρίες, επιλέγει ορισμένα στοιχεία που χαρακτηρίζονται από περιορισμένες ad hoc επεμβάσεις και αποσκοπούν να αντιμετωπίσουν με μερικό τρόπο τα νέα δεδομένα: την αύξηση του πληθυσμού, την επιδείνωση των συνθηκών υγιεινής, το αίτημα να βελτιωθεί το βιοτικό επίπεδο των κατοίκων, τις ανάγκες νέων χώρων και υποδομών για μεταφορές, αποθήκευση και εμπορικές συναλλαγές, την ανάγκη βελτίωσης και αξιοποίησης της αστικής γης και ιδιοκτησίας, η οποία με την αναγόρευση της σε περιουσιακό στοιχείο απαιτεί ένα θεσμικό πλαίσιο που θα περιφρουρεί τις αξίες και θα ελαχιστοποιεί τους κινδύνους από καταστροφές και επιδημίες. (Γερόλυμπου 1995:22) Επίσης το 1869 για πρώτη φορά εγκαθίστανται δημοτικές αρχές με αρμοδιότητες πολεοδομικής φύσεως ενώ παράλληλα θεσπίζεται νομικό πλαίσιο σχετικά με τις υποχρεώσεις και τα δικαιώματα της ιδιοκτησίας του αστικού εδάφους. Παράλληλα πολλοί Τούρκοι που κατέχουν διοικητικές θέσεις έχουν ευρωπαϊκή μόρφωση. Ο συνδυασμός των παραπάνω καλλιεργούν το έδαφος στο οποίο θα αναπτυχθεί η πολεοδομία της εποχής. Πλαίσιο τυπικό της πολεοδομίας που προκύπτει εκ των άνω χωρίς καμία διαμορφωμένη πίεση ή αιτήματα από κοινωνικούς φορείς και με πλήρη έλλειψη της κοινωνικής διάστασης που αφήνεται, και σε αυτήν την περίοδο, στην φροντίδα των κοινοτήτων (στέγαση και κοινωνική περίθαλψη χαμηλών εισοδημάτων και προσφύγων) (Γερόλυμπου 1995:22) 3.2 Πολεοδομικές επεμβάσεις ( ) Η αφορμή για τον εξωραϊσμό της πόλης θεωρείται η επίσκεψη του Σουλτάνου Αβδούλ Μετζήτ στα 1858, ωστόσο σημαντικότερος παράγοντας που την προωθεί αποδεικνύεται η εγκατάσταση των δημοτικών αρχών στα Η αφετηρία των επεμβάσεων γίνεται με την κατεδάφιση του παραθαλάσσιου τείχους στα Κύριο πεδίο άσκησης της πολεοδομίας είναι ο πυκνοδομημένος πυρήνας του ιστορικού κέντρου, τόπος εγκατάστασης των οικονομικών δραστηριοτήτων της πόλης. Οι επεμβάσεις διαρθρώνονται στα παρακάτω σημεία: 1. Διανοίγονται, ευθυγραμμίζονται και δημιουργούνται πέντε βασικές αρτηρίες οι οποίες διατρέχουν τον ιστορικό πυρήνα ευθυγράμμιση της οδού Βαρδαρίου (σημερινής Εγνατία) το 1868 χάραξη της παραλιακής οδού (Λεωφόρου Νίκης) το 1870 διάνοιξη της οδού Σαμπρή Πασά (σημερινής Βενιζέλου) από το Κονάκι (Διοικητήριο) ως την θάλασσα, μήκους 1,5 χλμ. το 1870 διάνοιξη της οδού Μιδάτ Πασά (σημερινής Αγίου Δημητρίου) από το Κονάκι ως το Δημοτικό νοσοκομείο (νοσοκομείο Άγιος Δημήτριος) το 1875 χάραξη της λεωφόρου Εθνικής Αμύνης μετά την κατεδάφιση του νοτιανατολικού τείχους, τα έτη 1879 έως Αναμορφώνονται και ενοποιούνται οι περιοχές του λιμανιού και των σιδηροδρομικών σταθμών. Γκρεμίζεται το δυτικό τείχος το Διαμορφώνεται η περιοχή των Λαδάδικων και μετατοπίζεται το κέντρο βάρους της εμπορικής 8 Μπάσταρδες με Μνήμη

9 περιοχής της αγοράς από τη διασταύρωση Βενιζέλου με Εγνατία νοτιότερα και πιο δυτικά. Με αυτόν τον τρόπο σχηματοποιείται ο βασικός εμπορικός και επιχειρηματικός πόλος της Θεσσαλονίκης, ο οποίος περιλαμβάνει το Λιμάνι, την πλατεία Ελευθερίας 4 με τα καφέ και τα καινούρια καταστήματα πολυτελείας, τα Λαδάδικα με τις εμπορικές αποθήκες, τον Φραγκομαχαλά με τις τράπεζες, τον Βαρδάρη με τα ξενοδοχεία και τον παλαιό Σιδηροδρομικό Σταθμό. Μάλιστα υπήρξε η σκέψη να μεταφερθεί το Κονάκι (σημερινό Διοικητήριο) στο χώρο ανατολικά της πλατείας Ελευθερίας, στοιχείο που υποδουλώνει την σημασία που αρχίζει να αποκτά η παραλία μετά την απαλλαγή της από το θαλάσσιο τείχος. 3. Διευκολύνεται η επέκταση της πόλης έξω από τον παραδοσιακό της πυρήνα «εντός των τειχών πόλη» με την αποξήρανση του έλους (Μπάρας 5 ) στα δυτικά της πόλης και την εξυγίανση της περιοχής του Βαρδαρίου 6 με την διαμόρφωση κοίτης για 4. Πλατεία Ελευθερίας: Διανοίχτηκε το 1867 μαζί με την οδική προέκτασή της, την οδό Σαμπρή Πασά, τη σημερινή οδό Βενιζέλου. Ήταν ένα πλατύ παραθαλάσσιο τμήμα του δρόμου που ονομαζόταν Όλυμπος από το παρακείμενο ξενοδοχείο, ως το 1908, όταν με την επανάσταση των Νεότουρκων μετονομάστηκε σε πλατεία Ελευθερίας. Σε ενθουσιώδη συγκέντρωση τον Ιούλιο του 1908, όλος ο λαός της Θεσσαλονίκης φωνάζοντας «Yasasin hurriyet» άκουσε τη διακήρυξη των Νεότουρκων. Η πλατεία Ελευθερίας αποτέλεσε το κέντρο της θεσσαλονικιώτικης ζωής ως το 1917 οπότε καταστράφηκε από την πυρκαγιά. Με τα πολυτελή ξενοδοχεία, ζαχαροπλαστεία και εμπορικά καταστήματα ήταν ένα ευρωπαϊκό ξάφνιασμα για τους ταξιδιώτες της βαλκανικής. Μια 5. Μπάρα: ο έρωτας εκτός των τειχών. Η συνοικία περιοριζόταν ανάμεσα στις οδούς Λαγκαδά και Μοναστηρίου ως το σιδηροδρομικό σταθμό και την Ξηροκρήνη. Η ερωτική περιοχή εκτεινόταν από το Μπέχτσιναρ ως τη Ραμόνα, κοντά στο δήμο Αμπελοκήπων, και του Καφαντάρη, στην αφετηρία της 6. Βαρδάρης: ο έρωτας εντός των τειχών. Η περιοχή του Βαρδάρη υπήρξε ανέκαθεν η πύλη της πόλης και στο κέντρο της βρίσκεται θαμμένο το κατώφλι της χρυσής πύλης (θύρας της Εγνατίας και δυτικής εξόδου των τειχών της πόλης). Στο τέλος του 19ου αιώνα, ο «Τζάντε γιολ» (φαρδύς δρόμος),όπως ονομαζόταν η Εγνατία στο ύψος του Βαρδάρη, συγκέντρωνε όλες τις λειτουργίες για τους ταξιδιώτες. 15 ξενοδοχεία περιελάμβανε ο οδηγός της πόλης το Από τις αρχές του 20ου αιώνα ως τον μεσοπόλεμο υπήρχαν γύρω από την πλατεία και τα χάνια πολλά καφέ αμάν, δηλαδή καφενεία όπου στο ξύλινο πάλκο γυναίκες (Μικρασιάτισσες, Εβραίες και Αρμένισσες) τραγουδούσαν τσιφτετέλια, αμανέδες και γιαρέδες. γαλλίδα περιηγήτρια περιγράφει: «Τα τραπεζάκια των καφέ καταλαμβάνουν το πεζοδρόμιο, άνθρωποι από τα γύρω παράθυρα κοιτούν όσους κάθονται κάτω και αυτοί με τη σειρά τους κοιτούν τους περαστικούς. Και γιατί να στερηθούν μια τέτοια καθημερινή απόλαυση, γιατί να μη μαζευτούν σ αυτό το είδος αρχαίας αγοράς για να σχολιάσουν τα νέα, να παρατηρήσουν τους νεοφερμένους, να δοκιμάσουν την παγωμένη λεμονάδα ή την αρωματική μαστίχα;». Μετά την πυρκαγιά του 1917 ο Εμπράρ προσπάθησε να της δώσει τις παλιές της διαστάσεις αλλά δεν ξαναβρήκε ποτέ την παλιά της αίγλη. Αποτέλεσε το θέατρο για τα συλλαλητήρια του Μάη του 36 και το χώρο συγκέντρωσης 9000 εβραίων ανδρών για καταναγκαστικά έργα τον Ιούλιο του 42. Αγίου Δημητρίου. Τη μεγάλη της φήμη απέκτησε η Μπάρα την περίοδο του Α παγκοσμίου Πολέμου καθώς την επισκέπτονταν οι στρατιώτες που είχαν στρατοπεδεύσει γύρω από τη Θεσσαλονίκη και ανέρχονταν στους Πελάτες: ντόπιοι, ναυτικοί, ταξιδιώτες, έμποροι, πρόσφυγες και στρατιώτες. Μετά το 1923 πολλά καφέ αμάν μετεξελίχτηκαν σε κέντρα διασκέδασης όπου τραγουδούσαν ρεμπέτες, μικρασιάτες και θρακιώτες πρόσφυγες. Στα καφέ σαντάν της περιοχής ελληνίδες, εβραίες, σέρβες, γαλλίδες διασκέδαζαν τους στρατιώτες και τους ντόπιους μεσοαστούς. Οι αξιωματικοί και οι μεγαλοαστοί προτιμούσαν τους οίκους ανοχής και τα maisons privees της πλατείας Ελευθερίας. Στις αρχές της δεκαετίας του 30, από τους 47 οίκους που υπήρχαν στην πόλη (σύμφωνα με τους επίσημους οδηγούς) 6 τρίτης και 30 τέταρτης κατηγορίας βρίσκονταν στον Βαρδάρη. Μπάσταρδες με Μνήμη 9

10 τα νερά (1893) κατεδάφιση του βορειοδυτικού (1870) και νοτιοανατολικού (1889) τείχους συγκοινωνιακή σύνδεση της «περιοχής των εξοχών» με τραμ (1893) Ιδιαίτερη αναφορά θα πρέπει να κάνουμε στην ανατολική περιοχή της πόλης, την καλή μεριά (Καλαμαριά). Πρόκειται για την πρώτη οργανωμένη συνοικία που ανοικοδομείται και που αναγκάζει, κατά σειρά την Οθωμανική διοίκηση να προχωρήσει σε τοπογράφηση της περιοχής. Η περιοχή αναπτύσσεται μετά το 1866 και κυρίως μετά την πυρκαγιά του 1890 με την έλευση ενός αριθμού ρωσοεβραίων προσφύγων στην Θεσσαλονίκη. Σε αυτήν την περιοχή η οποία εκτείνεται κατά μήκος των πέντε χιλιομέτρων της λεωφόρου Χαμιδιέ (σημερινής Βασ. Όλγας) θα εγκατασταθούν οι εύπορες οικογένειες της πόλης οι οποίες αναζητούν καλύτερο βιοτικό επίπεδο στην «εξοχή» έξω από την ανθυγιεινή παλιά πόλη. Εδώ λοιπόν θα κτιστούν τα εντυπωσιακά μέγαρα των πλούσιων Εβραίων, Ελλήνων Αρμένιων της οθωμανικής άρχουσας τάξης, των προξένων και των βιομηχάνων (π.χ. βίλα Αλλατίνη-σημερινή Νομαρχία, βίλα Φερνάντεςσημερινή Κάζα Μπιάνκα, βίλα Μορντόχ σημερινή δημοτική πινακοθήκη, βίλα Μοδιάνο - σημερινό λαογραφικό μουσείο κ.α.). Ουσιαστικά πρόκειται για την πρώτη κίνηση προαστιοποίησης της Θεσσαλονίκης η οποία ακολουθεί το μοντέλο της Κωνσταντινούπολης (βίλες προξένων και δυτικών τραπεζιτών-εμπόρων στην περιοχή του Πέραν Ταξίμ έναντι του παλιάς ιστορικής χερσονήσου). Η περιοχή των Εξοχών ή Πύργων έχει επομένως σαφή ταξικό χαρακτήρα, ο οποίος ξεπερνάει τις έως τότε εθνικές ή θρησκευτικές ομογενείς συνοικίες της παλιάς πόλης. Στη περιοχή των Εξοχών συνυπάρχουν Τούρκοι, Έλληνες, Αρμένιοι, Εβραίοι, Ντονμέδες και δυτικοί (κυρίως Γάλλοι και Αυστριακοί) τους οποίους τους ενώνει η οικονομική και ταξική τους θέση απέναντι στα φτωχά κοινωνικά στρωματά του κέντρου της πόλης. Η ταξική σύνθεση της περιοχής των Εξοχών θα διατηρηθεί τουλάχιστον για μισό αιώνα και μόνο μετά την έλευση των προσφύγων το 1922 θα αλλοιωθεί ο χαρακτήρας της. Τέλος η περιοχή των Εξοχών είναι η περιοχή η οποία θα συνδεθεί με τη πρώτη γραμμή του τραμ με το εμπορικό κέντρο της πόλης (λιμάνι, παραλία και Φραγκομαχαλάς) το Κτίζονται δημόσια κτίρια (π.χ. στρατώνες, Διοικητήριο, Σουλτανικά σπίτια) και οικοδομούνται κτίρια με νέες χρήσεις (π.χ σιδηροδρομικός 7. Μπεχτσινάρ: Σημαίνει σκιερός χώρος με πλατάνια. Ήταν πάρκο αναψυχής με εξωτικά φυτά και λουλούδια, σιντριβάνια, κιόσκια και σπιτάκια, όπου κατέφθαναν οι Θεσσαλονικείς για να διασκεδάσουν με ορχήστρες. Οικογένειες και ζευγάρια έκαναν πικ νικ ή μπάνιο στην ακρογιαλιά. Ως ελεγχόμενος χώρος αναψυχής, το Μπέχτσιναρ οργανώθηκε το 1867 από τον Οθωμανό περιφερειάρχη Σαμπρή Πασά, με το όνομα Μιλέτ Μπαξεσί, δηλαδή Εθνικός Κήπος. Ήταν η εποχή της οθωμανικής προσπάθειας για τον εκσυγχρονισμό της πόλης, μαζί με το γκρέμισμα του θαλάσσιου τείχους. Στις αρχές του 20ου αιώνα το Μπέχτσιναρ διέθετε καφενείο, μπιραρία, εστιατόριο, καμπαρέ, πίστα πατινάζ, λούνα πάρκ και θεατρική σκηνή. Όταν έπεφτε το σούρουπο, οι παρέες νοίκιαζαν βάρκες στολισμένες με φαναράκια. Οι χριστιανοί συνόδευαν τη βόλτα τους με κιθάρες και μαντολίνα, οι τούρκοι με ούτια, σαντούρια και βιολιά. Στον Μπεχτσινάρ γιόρτασε για πρώτη φορά το 1910 την εργατική πρωτομαγιά, με κόκκινες σημαίες και τραγούδια η Φεντερασιόν. Άλλωστε το Μπέχτσιναρ παρά τον αριστοκρατικό χαρακτήρα του χώρου, συγκέντρωνε και τους εργάτες της πόλης και εδώ είναι που ήχησε για πρώτη φορά το Avanti Popolo. Έχει ενδιαφέρον να σημειωθεί ότι στο Μπεχτσινάρ λειτούργησε το 1926 το πρώτο κάμπους γυμνιστών από ιταλό γιατρό που εφάρμοζε τη νέα σωματική αγωγή και την ελεύθερη φυσιολατρία, αλλά τα συντηρητικά ήθη ενεργοποίησαν τις εκκλησιαστικές και αστυνομικές αρχές και διέλυσαν το σύλλογο. Λίγο πριν απ το δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο η κοσμική κίνηση μετατοπίζεται στην ανατολική Θεσσαλονίκη και το Μπέχτσιναρ γίνεται τόπος εγκατάστασης βιομηχανικών μονάδων και στην παραλιακή του ζώνη εγκαθίστανται μεγάλες πετρελαιοδεξαμενές. 10 Μπάσταρδες με Μνήμη

11 Ρυμοτομία μετά την πυρκαγιά του 1890 σταθμός, τράπεζες, βιομηχανικά κτίρια). Επίσης οι θρησκευτικές κοινότητες ανταγωνίζονται για το ποια θα χτίσει τα καλύτερα νοσοκομεία, ναούς και σχολεία με αποτέλεσμα την διαφοροποίηση της εικόνας της πόλης καθώς και την εισαγωγή νέων αρχιτεκτονικών μορφών 5. Η πόλη αποκτά δίκτυα υποδομής: Δημόσια συγκοινωνία με ιππήλατα τραμ στα 1891 και ηλεκτροκίνητα στα 1907, δίκτυο ύδρευσης (1893), φωταέριο (1890), δίκτυο αποχέτευσης (1890), πυροσβεστική (1901), δημόσιο φωτισμό (1893), καθαριότητα των δρόμων (1869), διαμόρφωση του κήπου Μπεχτσινάρ 7 (1870), δημιουργία των Κήπων του Πασά (1904). 6. Θεσπίζονται οι πρώτοι πολεοδομικοί κανονισμοί το 1864 και το 1883 με τους οποίους επιχειρείται ο εξορθολογισμός της πόλης με το σχεδιασμό κανονικών οικοδομικών τετράγωνων στη θέση των έως τότε ακανόνιστων οικοδομικών νησίδων, και την ευθυγράμμιση των οδών. 3.3 Η πυρκαγιά του 1890 Ένα σημαντικό γεγονός το οποίο επιτάχυνε την πολεοδομική εξέλιξη της Θεσσαλονίκης ήταν η καταστροφική πυρκαγιά του 1890, η οποία κατέστρεψε μεγάλο τμήμα του κέντρου της πόλης (20 εκτάρια) εκατέρωθεν της σημερινής Αγίας Σοφίας. Η πυρκαγιά του 1890 διευκολύνει τη σημειακή και μερική αναδιάρθρωση του πολεοδομικού σχεδίου. Είναι σημαντικό να επισημανθεί ότι η πολεοδομική επέμβαση έχει σαν αποτέλεσμα να μετατοπισθεί η σημασία από το συγκρότημα της γειτονιάς συνοικίας που επί αιώνες αποτέλεσε τη βασική οργανωτική μονάδα του παραδοσιακού ιστού της πόλης μονάδα αρχιτεκτονική, κοινωνική, ιστορική στο οικοδομικό τετράγωνο και στο δίκτυο των δρόμων, που συνιστούν από εδώ και πέρα το ουσιαστικό διαρθρωτικό πλέγμα του νέου αστικού ιστού. Η βασική αυτή διαφοροποίηση στη μονάδα οργάνωσης του χώρου υποδεικνύει και τις διαφοροποιήσεις στο επίπεδο της κοινωνικής οργάνωσης και κυρίως σηματοδοτεί την απαρχή του χαλαρώματος των σφικτών κοινοτικών δεσμών και της απαγκίστρωσης των ατόμων από τον παραδοσιακό χώρο της κοινότητας στην επιλογή του τόπου κατοικίας κατά οικονομική δυνατότητα. Χαρακτηριστικά η οδός Αγίας Σοφίας περιγράφεται μετά το 1890 ως ο δρόμος των πλουσίων σπιτιών, ενώ λίγα χρόνια πριν η ίδια περιοχή περιγράφονταν ως «πυκνός οικισμός εκ πενιχρών οικιών». (Γερόλυμπου 1995) Μπάσταρδες με Μνήμη 11

12 Πυρίκαυστος ζώνη Η Θεσσαλονίκης στη κόψη των επαναστατικών κινημάτων και των εθνικισμών, περίοδος Διαλεκτική ιστορική περίοδος Τις πρώτες δυο δεκαετίες του 20ου αιώνα η Θεσσαλονίκη θα αποτελέσει το πολιτικό, κοινωνικό και κινηματικό εργαστήριο των Βαλκανίων. Εθνοκαθάρσεις, Μακεδονικός Αγώνας, Βαλκανικοί Πόλεμοι, κίνημα Νεότουρκων, Α Παγκόσμιος Πόλεμος, βιομηχανική άνθηση, Πυρκαγιά του 1917, ανταλλαγή πληθυσμών, ανάδυση εργατικού κινήματος και σοσιαλιστικών ιδεών, πρώτες γυναικείες οργανώσεις, αποτελούν μερικά μόνο από τα σημαντικότερα γεγονότα που διαμόρφωσαν νέες κοινωνικές σχέσεις οι οποίες άλλαξαν οριστικά και την μορφή της πόλης. Η περίοδος των αρχών του 20ου αιώνα αποτελεί μια από τις πιο διαλεκτικές ιστορικές περιόδους της Θεσσαλονίκης. Ενώ εντείνονται οι εθνικισμοί διαλύονται οι πρότερες ξεχωριστές θρησκευτικοεθνοτικές γειτονιές, ενώ χειραφετείται ένα σημαντικό τμήμα του πληθυσμού μέσα από εργατικούς αγώνες η λαίλαπα των εθνικισμών συντηρικοποιεί και πολώνει τους κοινωνικούς ανταγωνισμούς, ενώ μετά την πυρκαγιά του 1917 σχεδιάζεται και οργανώνεται ορθολογικά η πόλη η έλευση προσφύγων ανατρέπει τα σχέδια και γεννάει παραγκουπόλεις. Έως τα τέλη του 19ου αιώνα παρ όλες τις εκσυγχρονιστικές προσπάθειες η Θεσσαλονίκη εξακολουθούσε να είναι δομημένη κατά έναν τρόπο που αντανακλούσε το σύστημα των millet. Ξεχωριστές συνοικίες, συντεχνίες, τράπεζες, δικαστήρια, σχολεία και νοσοκομεία υπό την άνοδο των εθνικισμών διαιώνιζαν την καχυποψία και τις αμοιβαίες αντιπάθειες. Ωστόσο, χωρίς να παραβλέπονται τα τεράστια εμπόδια που ορθώνονταν μεταξύ των διαφορετικών κοινοτήτων της πόλης, δεν είναι δύσκολο να διακρίνει κανείς και σημαντικούς διαύλους οριζόντιας επικοινωνίας. Χαρακτηριστικά παράδειγμα αποτελούν τα ευρωπαϊκών ιδιωτικά σχολεία, τα οποία δέχονταν μαθητές όλων των θρησκευμάτων και εθνοτήτων και η συνακόλουθη διείσδυση και η κυριαρχία της ευρωπαϊκής κουλτούρας σε θέματα μόδας, λογοτεχνίας, ιδεολογίας και διασκέδασης. Οι εξελίξεις αυτές έτειναν να δημιουργήσουν μια κοσμοπολίτικη τάξη με κοινά οικονομικά συμφέροντα (εύποροι χριστιανοί και Εβραίοι, προστατευόμενοι των Δυτικών, μαζί με τους Ντονμέδες κυριαρχούσαν στο εμπορικό επιμελητήριο). Παρόμοια σημάδια προσέγγισης ήταν εμφανή και στις σχέσεις της εργατικής τάξης π.χ. η πολυεθνική Φεντερασιόν. Επομένως είναι εμφανές ότι στις αρχές του 20ού αιώνα η Θεσσαλονίκη, λόγω της άνθησης του εμπορίου, της βιομηχανίας, των νέων στυλ ζωής της ταξικής χειραφέτησης αποκτούσε ταχύτατα ευρωπαϊκό χαρακτήρα ορατό από όλους τους παρατηρητές. Ίσως ορισμένοι αισιόδοξοι θα μπορούσαν να ισχυριστούν μάλι- 12 Μπάσταρδες με Μνήμη

13 του Χαρμάνκιοϊ και του Ζέϊτενλικ, η ασφυκτική ρυμοτομία και η απουσία ανοιχτών χώρων και βέβαια η ξύλινη κατασκευή των σπιτιών. Εντός 32 ωρών καταστράφηκαν τα 2/3 της πόλης: δημόσια κτίρια, πολυτελή ξενοδοχεία, γραφεία και τυπογραφεία εφημερίδων, οι εταιρίες ύδρευσης και φωταερίου, σχολεία, εκκλησίες, τζαμιά και συναγωγές, τράπεζες, αποθήκες, καταστήματα σπίτια. Το κεντρικό τμήμα της Θεσσαλονίκης, «ωραίο σαν την Κόρδοβα, το Τολέδο, τη Σεβίλλη» έπαψε να ζει άστεγοι (τα ¾ αυτών ήταν Εβραίοι) προστίθενται στους πρόσφυγες που είχαν φθάσει στην πόλη από εμπόλεμες ζώνες της Μακεδονίας και από την Θράκη. Αξίζει να επισημανθεί ότι η πυρκαγιά κατέστρεψε κυρίως τις μουσουλμανικές και εβραϊκές γειτονιές. Η Κυβέρνηση των Φιλελευθέρων με υπουργό Συγκοινωνιών τον Αλέξανδρο Παπαναστασίου σχεδιάζει νόμο που προέβλεπε την πλήρη κατεδάφιση της πυρίκαυστης ζώνης, απαγόρευε την ανοικοδόμηση χωρίς κυβερνητική άδεια, και πρότεινε τη σύσταση διεθνούς επιτροπής για την εκπόνηση νέου πολεοδομικού σχεδίου. Συμμετείχαν oι αρχιτέκτονες Thomas Mawson, Ernest Hebrard, Α. Ζάχος, Κωνστ. Κιτσίκης, οι μηχανικοί Α. Γκίνης και I. Pleyer και ο δήμαρχος Θεσσαλονίκης Κ. Αγγελάκης. «Η ανοικοδόμηση της Θεσσαλονίκης από τον Ερνεστ Εμπράρ είναι το πρώτο πολεοδομικό σχέδιο του Ernest Hebrard στα ότι ο εκσυγχρονισμός και η ευημερία οδηγούσαν στην παγίωση μιας πολυεθνικής πόλης. Η πραγματικότητα όμως ήταν ότι κάτω από το λεπτό μανδύα του κοσμοπολίτικου και του σοσιαλισμού οι κοινότητες της Θεσσαλονίκης παρέμεναν ακόμα βαθύτατα διχασμένες. Μέσα στο κλίμα του αυξανόμενου εθνικισμού που συντηρούνταν από την προσδοκώμενη κατάρρευση της οθωμανικής αυτοκρατορίας, οι δεσμοί της παράδοσης και της θρησκείας αποδεικνύονται εξίσου ισχυροί με τα οποιαδήποτε οικονομικά ή ταξικά συμφέροντα. (Γούναρης 1997) 4.2 Σημαντικά γεγονότα Πυρκαγιά 1917 και ανοικοδόμηση της πόλης 18 Αυγούστου 1917: «Ολίγοι σπινθήρες εκ της πυράς ενός μαγειρείου πεσόντες επί σωρού χόρτου» ήταν η αρχή της μεγαλύτερης καταστροφής που γνώρισε η πόλη στα νεότερα χρόνια. Ξεκίνησε στη συνοικία Μεβλανέ μεταξύ του κέντρου και της Άνω πόλης (σημερινή Ολυμπιάδος) και αιτία της ταχύτατης εξάπλωσής της ήταν ο Βαρδάρης, η έλλειψη νερού-ειδικά στην περιοχή του δυτικού υδραγωγείου όπου η κατανάλωση είχε αυξηθεί λόγω της παρουσίας των συμμαχικών στρατευμάτων στις περιοχές του Λεμπέτ, Μπάσταρδες με Μνήμη 13

14 το μεγάλο έργο της ευρωπαϊκής πολεοδομίας του 20ου αιώνα» αναφέρει ο Pierre Lavedan το Η πυρίκαυστη ζώνη ανασχεδιάζεται αγνοώντας το προϋπάρχον καθεστώς ιδιοκτησίας και τις παραδοσιακές χρήσεις γης και υιοθετώντας οργανωτικά και μορφολογικά μοντέλα ευρωπαϊκής σύλληψης. Η κεντρική περιοχή αποκτά οργανωμένο δίκτυο δρόμων και δημοσίων χώρων, γεωμετρικές χαράξεις που εστιάζονται στα βυζαντινά μνημεία (και κρύβει τα οθωμανικά), εκλεκτική αρχιτεκτονική και πολυώροφα κτίρια από μπετόν. Πολλοί λένε ότι αν η πυρκαγιά δεν είχε συμβεί, θα έπρεπε να εφευρεθεί και αυτό γιατί η φωτιά αποτίναξε ακαριαία και βίαια τα όποια εμπόδια έθετε η παγιωμένη αιωνόβια αρχιτεκτονική διάρθρωση του κτισμένου χώρου, επιταχύνοντας τη διαδικασία ενσωμάτωσης της πόλης στο ελληνικό κράτος. (Mazower 2006, Γερόλυμπου 1995) Έλευση Προσφύγων Η Θεσσαλονίκη δεν είχε προλάβει να αποκαταστήσει τους πληγέντες από την πυρκαγιά του 1917 όταν το 1922 καταφθάνουν πάνω έλληνες της Μικράς Ασίας ενώ με τη Συμφωνία της Λοζάννης εκτοπίζονται από την πόλη μουσουλμάνοι. Οι πρόσφυγες στεγάζονται στο κέντρο, σε κοινόχρηστους χώρους και στα σπίτια που εγκαταλείπουν οι μουσουλμάνοι καθώς και σε παράγκες περιμετρικά της πόλης. Το 1923, σύμφωνα με έκθεση της Αμερικανικής Επιτροπής Περίθαλψης, πρόσφυγες «στεγάζονταν σ επιταγμένα δωμάτια ( ) στο λοιμοκαθαρτήριο του Μικρού Καρα-Μπουρνού, στο αγγλικό στρατόπεδο της Καλαμαριάς, στην παλιά Τουρκική Γεωργική Σχολή, στο γαλλικό νοσοκομείο του Χαριλάου, στον καταυλισμό του Λεμπέτ και στο αγγλικό νοσοκομείο του Χαρμάνκιοϊ και σε 116 άλλα σημεία μέσα στην πόλη». Επίσης, κυρώνονται συμβάσεις που καταρτίστηκαν μεταξύ του ελληνικού δημοσίου και της εθνικής τράπεζας για χορήγηση δανείων σε οργανωμένες ομάδες προσφύγων και δρομολογούνται απαλλοτριώσεις αγροτικών και αστικών κτημάτων. Μεταξύ 1922 και 1932, οικοδομές χτίσθηκαν στη Θεσσαλονίκη εκ των οποίων στο κέντρο, πάνω από στην ανατολική περιοχή και προσφυγικές. Παραπήγματα και παραγκουπόλεις στήθηκαν στις περιοχές της νέας Βάρνας, της Οσίας Ξένης, των Συκεών (Εσκί Ντελίκ), Πολίχνης (καράισίν), του Βενιζελοχωρίου (Δήμος Τριανδρίας), της νέας Κρήνης, της Ξηροκρήνης (Τενεκέ Μαχαλά). Το μουσουλμανικό νεκροταφείο, που εκτεινόταν έξω από τα τείχη του Βαρδάρη ως το στρατόπεδο του Ζέϊτενλικ, καταστράφηκε και ο χώρος έγινε προσφυγικός συνοικισμός. Αξίζει να σημειωθεί ότι πρόσφυγες εγκαταστάθηκαν και στην Άνω πόλη, στα σπίτια που εγκατέλειψαν με την ανταλλαγή Τούρκοι και Ντονμέδες. Τότε αρχίζει και διαμορφώνεται η πυκνή δόμηση της περιοχής. Μεσοπόλεμος, πολεοδομία της εθνικής ομογενοποίησης και ταξικοί ανταγωνισμοί Το νέο εργατικό δυναμικό της πόλης, σε απελπιστική ανάγκη για δουλειά (το 1930, άτομα τρέφονται χάρη στα δημοτικά συσσίτια ενώ καταγράφονται άποροι), θα αποτελέσει μία νέα εργατική τάξη που θα έρθει αντιμέτωπη με το γραφειοκρατικό, αποδιοργανωμένο ελληνικό κράτος σε μια σειρά έντονων συγκρούσεων. Πρωτεργάτες σε αυτές τις κινητοποιήσεις οι καπνεργάτες, αφού η επεξεργασία καπνού παρέμεινε η σπουδαιότερη «βιομηχανία» της περιοχής, όπως ήταν άλλωστε και επί οθωμανικής κυριαρχίας. Εβραίοι, πρόσφυγες και γηγενείς δημιουργούν ένα εκρηκτικό μείγμα. Οι συγκρούσεις και οι ζυμώσεις μεταξύ τους εγγράφονται στον χώρο. Και όπως έχει ειπωθεί, αν ο Εμπράρ δεν είχε φροντίσει στο σχέδιο του 1918 να αντικαταστήσει τους λαβυρινθώδεις συνοικισμούς με οικοδομικά τετράγωνα, δε θα καταστέλλονταν εύκολα η εξέγερση του 36. Η πόλη, που κυριαρχείται από το ελληνικό και χριστιανικό στοιχείο θα εκτοπίσει στην περιφέρεια κυριολεκτικά και μεταφορικά τους λίγους Μουσουλμάνους και τη φθίνουσα ισραηλιτική κοινότητα. Ό,τι απόμεινε από τα ηχοχρώματα της Οθωμανικής πόλης σύντομα θα κατεδαφιστεί για να οικοδομηθεί μια νέα πόλη εθνικά ομογενοποιημένη. Χαρακτηριστικά οι δημοτικές αρχές αποφάσισαν άμεσα σχεδόν, να κατεδαφίσουν τους μιναρέδες της πόλης που είχαν υπάρξει χαρακτηριστικό γνώρισμα του ουρανού της, από τους 47 μιναρέδες το 1910 σήμερα έχει απομείνει μόνον αυτός της Ροτόντας. Μέσα από τις λάσπες του μαχαλά και τις στάχτες της πυρ- 14 Μπάσταρδες με Μνήμη

15 καγιάς θα ξεπηδήσουν νέες ευθύγραμμες χαράξεις αναδεικνύοντας και μνημειοποιώντας τα θρησκευτικά, στρατιωτικά και διοικητικά κτίρια. Βέβαια η νέα ρυμοτόμηση έχει επιλεκτική προτιμήσει μόνο στα χριστιανικά μνημεία καθώς η ομάδα του Εμπράρ έχει σαφείς εντολές να υποβαθμίσει τα αλλόθρησκα μνημεία και τεμένη. Έτσι λοιπόν το κατά τα άλλα πολυβραβευμένο πολεοδομικό σχέδιο κέντημα με τις φαρδιές λεωφόρους και τις διαγώνιες αναδεικνύει μόνο τα μνημεία της ρωμαϊκής και βυζαντινής εποχής (Καμάρα, Ροτόντα, Αγία Σοφία, Άγιος Δημήτριος, κ.τλ) ενώ υποβαθμίζει και περικυκλώνει με πολυώροφες οικοδομές τα μουσουλμανικά τεμένη, τζαμιά και χαμάμ (π.χ., Αλατζά Ιμαρέτ, Γενί Χαμάμ - Αίγλη, Γιαχοντί Χαμάμ λουλουδάδικα, Γενί τζαμί των Ντονμέδων) το δε οθωμανικό φρούριο μετατρέπεται σε φυλακές Γεντί Κουλέ, αντίστοιχη τύχη θα έχουν και οι εκκλησίες άλλων εθνότητα (π.χ. αρμένικη εκκλησία κρυμμένη πίσω από τις πολυκατοικίες της Διαλλέτη και Τσιμισκή, αντίστοιχα η ρωμαιοκαθολική εκκλησία χαντακωμένη πίσω από τις πολυκατοικίες της Φράγκων και βέβαια οι εβραϊκές συναγωγές έχουν σχεδόν εξαφανιστεί από τον χάρτη. Η σημαντικότερη φυσικά μέθοδος για να σβηστούν τα ίχνη του πολυεθνικού παρελθόντος δεν ήταν άλλη από την καταστροφή των νεκροταφείων των διαφορετικών θρησκευτικών κοινοτήτων. Η αποικιοκρατική λογική του σχεδίου του Εμπράρ δεν μπορεί να συμπεριλάβει τα εβραϊκά και τούρκικα νεκροταφεία τα οποία τα μετατρέπει στην πανεπιστημιούπολη και την ΔΕΘ. 5. Επίλογος Μέσα από την ιστορική εξέλιξη της Θεσσαλονίκης θελήσαμε να φωτίσουμε εκείνες τις πτυχές των κοινωνικών σχέσεων που διαμόρφωσαν τον χώρο της πόλης. Σίγουρα σε αυτήν την σύντομη παρουσίαση αρκετά σημεία μας διαφεύγουν. Ωστόσο περισσότερο θελήσαμε να θέσουμε ένα θεωρητικό πλαίσιο πρίσμα μέσα από το οποίο διαβάζουμε τον χώρο παρά να μιλήσουμε με μια φετιχοποιημένη νοσταλγία για παρελθόν που χάθηκε. Προτείνουμε λοιπόν ως μέθοδο ανάγνωσης την διαλεκτική προσέγγιση που αναδεικνύει τους κάθε φορά ιστορικούς κοινωνικούς ανταγωνισμούς. Επομένως τα γνωστά πολεοδομικά δίπολα ιπποδάμεια ρυμοτομία ή δαιδαλώδη σοκάκια, κεντρικός σχεδιασμός ή αυθαίρετη δόμηση, ανοιχτοί μεγάλοι χώροι ή πυκνή δόμηση, προτείνουμε να εξετάζονται μέσα από το πρίσμα των συστημάτων εξουσίας: φύλο, φυλή και τάξη. Βιβλιογραφία Βακαλόπουλος Κ Χριστιανικές συνοικίες της Θεσσαλονίκης στα μέσα του 19ου αιώνα, Μακεδονικά τ. 18ος Θεσσαλονίκη σσ Γερόλυμπου Α H ανοικοδόμηση της Θεσσαλονίκης μετά την πυρκαγιά του 1917.Ενα ορόσημο στην ιστορία της πόλης και στην ανάπτυξη της ελληνικής πολεοδομίας. Θεσσαλονίκη: University Studio Press. Γούναρης Κ. Β «Θεσσαλονίκη, , ιστορία,οικονομία και κοινωνία» στο Τοις αγαθοίς βασιλεύουσας, Θεσσαλονίκη, ιστορία και πολιτισμός, επιμ. Χασιώτης Κ.Ι., Ά τόμος εκδ. Παρατηρητής, 1997 Δημητριάδης Β Τοπογραφία της Θεσσαλονίκης κατά την εποχή της Τουρκοκρατίας Εταιρεία Μακεδονικών Σπουδών, Θεσσαλονίκη. Ζαφείρης Χ., Ο έρως σκέπει την πόλη, Εξάντας Θεσσαλονίκης τοπιογραφία, επίκεντρο, Harvey, D The Political Economy of Public Space Lefebvre, H. [1968] Δικαίωμα στην πόλη: Χώρος και Πολιτική, (μτφρ. Τουρνικιώτης, Π., Λωράν Κ.), Αθήνα: Παπαζήση. Mazower M., Θεσσαλονίκη: Πόλη των Φαντασμάτων, Χριστιανοί, Μουσουλμάνοι και Εβραίοι , Αθήνα:Αλεξάνδρεια. Ριζάλ Π. (Ιωσήφ Νεχαμά) Θεσσαλονίκη: Η Περιπόθητη Πόλη. Σκόπελος:Νησίδες Tinayre M., Ένα καλοκαίρι στη Θεσσαλονίκη:Απρίλιος-Σεπτέμβριος 1916, Ασίνη. Μπάσταρδες με Μνήμη 15

16 Πίνακας 1. εξέλιξη του πληθυσµού της Θεσσαλονίκης Έτος Πληθυσµός Σύνολο Έλληνες Εβραίοι Μουσουλµάνοι Βούλγαροι Λοιποί Έκταση (εκτάρια) µ.δ µ.δ µ.δ µ.δ µ.δ. µ.δ. - - µ.δ Πίνακας 2. Πληθυσµιακές συγκρίσεις Πληθυσµοί το 1890 πόλη πληθυσµός πόλη πληθυσµός Θεσσαλονίκη Θεσσαλονίκη Βαλκανικές πόλεις Ελληνικές πόλεις Βουκουρέστι Αθήνα Αδριανούπολη Πειραιάς Βελιγράδι Πάτρα Σόφια Κέρκυρα Σκόπια Πύργος Φιλλιπούπολη Ερµούπολη Τίρανα Βόλος Ανατολική Μεσόγειος Οθωµανική Αυτοκρατορία Παγκόσµιες πόλεις Κωνσταντινούπολη Λονδίνο Σµύρνη Νέα Υόρκη Αλεξάνδρεια Παρίσι Βερολίνο Μόσχα Μπάσταρδες με Μνήμη

17 Έτος Πολεοδοµικά γεγονότα 1869 Ιδρύεται ο Δήµος Θεσσαλονίκης 1869 Κατεδάφιση του παραλιακού τείχους και χάραξη της παραλιακής λεωφόρου 1870 Διάνοιξη της οδού Σαµπρή Πασά (σηµερινής Βενιζέλου) 1870 Διαµόρφωση των κήπων του Μπεχτσινάρ (στη σηµερινή περιοχή των σφαγείων) Σιδηροδροµική σύνδεση Θεσσαλονίκης Σκόπια. Μια νέα εποχή είχε αρχίσει, όµως οι προσδοκίες ήταν ανάµικτες και αρκετές φορές αντικρουόµενες. Τα διλήµµατα έγιναν οξύτερα το 1888, όταν ολοκληρώθηκε η σύνδεση της Θεσσαλονίκης µε το Βελιγράδι και τη 1872 Βιέννη. Για τους συντηρητικούς η ένωση αυτή µε την Ευρώπη σήµαινε έκλυση των ηθών, για τους κοσµοπολίτες αστούς γρήγορη πρόσβαση στις όπερες και για τους µεταπράτες αυξηµένα οικονοµικά οφέλη Διάνοιξη της οδού Μιδάτ Πασά (σηµερινής Αγίου Δηµητρίου) 1879 Κατεδάφιση του ανατολικού τείχους και χάραξη της σηµερινής Εθνικής Αµύνης Πυρκαγιά και καταστροφή µικρού τµήµατος του κέντρου, θα ακολουθήσει µερική 1890 πολεοδοµική αναδιάρθρωση Δίκτυα ύδρευσης, αποχέτευσης, φωταερίου και δηµόσιος φωτισµός καθώς υπηρεσίες 1893 καθαριότητας 1893 Γραµµή τραµ στην αρχή ιππήλατο και από το 1898 ηλεκτροκίνητο 1896 Επέκταση και διαµόρφωση του λιµανιού, το 1907 χτίζεται το σηµερινό κτίριο του λιµανιού Το 1893 η γαλλική κοινότητα δηµιουργεί το πρώτο νοσοκοµείο της πόλης στο σηµερινό κτίριο της πρώην κατάληψης επιβίωσης Β-ΙΚΑ) την ίδια χρονιά χτίζεται από την ελληνική κοινότητα το Θεαγένειο νοσοκοµείο και από την ιταλική κοινότητα χτίζεται το νοσοκοµείο Βασίλισσα Μαργαρίτα (σηµερινό Λοιµωδών), την ίδια εποχή χτίζεται το τουρκικό 1904 νοσοκοµείο (σηµερινό 424). Το 1902 χτίζεται το µεγαλύτερο της εποχής εκείνης νοσοκοµείο της πόλης το Οθωµανικό νοσοκοµείο (σηµερινό Άγιος Δηµήτριος), το 1904 χτίζεται από την εβραϊκή κοινότητα το νοσοκοµείο Χιρς (σηµερινό Ιπποκράτειο), και από τη ρωσική κοινότητα το Αγία Σοφία (σηµερινό Ιπποκράτειο). Σιδηροδροµική σύνδεση Θεσσαλονίκης Μπίτολα (Μοναστήρι) η οποία ενίσχυσε το 1894 εµπόριο και συνέβαλε στην άνθιση της βιοµηχανίας νηµάτων Σιδηροδροµική σύνδεση Θεσσαλονίκης Κωνσταντινούπολης. Η χάραξη της γραµµής 1896 γίνεται βαθιά στην ενδοχώρα ώστε να µην κινδυνεύει από πιθανή κατάληψη των παραλίων (π.χ. της Καβάλας) από τον ελληνικό στρατό. Εκβιοµηχάνιση µε τα πρώτα εργοστάσια Υφανέτ (1901), Αλλατίνη κεραµοποιείο (1880), 1901 Μύλος (1898), Φιξ (1892), εργοστάσιο φωταερίου (1888) 1904 Διαµόρφωση των κήπων του Πασά πίσω από το δηµοτικό νοσοκοµείο 1917 Πυρκαγιά και καταστροφή του ιστορικού κέντρου της πόλης 1922 Έλευση προσφύγων από τη Μικρά Ασία και εκτοπισµός µουσουλµάνων Μπάσταρδες με Μνήμη 17

18 18 Μπάσταρδες με Μνήμη εναλλακτική πρόταση για πολεοδομικό σχέδιο του Ernest Hebrard

12. ΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΙΚΤΥΩΝ ΠΡΑΣΙΝΟΥ

12. ΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΙΚΤΥΩΝ ΠΡΑΣΙΝΟΥ 45 12. ΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΙΚΤΥΩΝ ΠΡΑΣΙΝΟΥ Η ιδέα της διαµόρφωσης δικτύων πρασίνου στη Θεσσαλονίκη αναπτύχθηκε αρχικά κατά τον ανασχεδιασµό της πόλης από τους πολεοδόµους Ernest Hebrard και Κωνσταντίνο Κιτσίκη και

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΙΟΝΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

ΜΕΙΟΝΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΜΕΙΟΝΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Η Θεσσαλονίκη αποτελούσε και αποτελεί «σταυροδρόμι» πολιτισμών Ένα μεγάλο κομμάτι του πληθυσμού της αποτελούνταν από τους Εβραίους: ΕΤΟΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΣ: ΣΥΝΟΛΙΚΟΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΣ ΕΒΡΑΙΚΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Λαυρεντία Γρηγοριάδου Γαβουχίδου Δανάη Καλφόπουλος θωμάς Τριπολιτσιώτης Στέργιος Τσιγκροσβίλι Γιάννης

Λαυρεντία Γρηγοριάδου Γαβουχίδου Δανάη Καλφόπουλος θωμάς Τριπολιτσιώτης Στέργιος Τσιγκροσβίλι Γιάννης ΘΕΜΑ: Οι περιοχές γύρω από το σχολείο μου Για την πραγματοποίηση της εργασίας δούλεψαν οι μαθητές: Λαυρεντία Γρηγοριάδου Γαβουχίδου Δανάη Καλφόπουλος θωμάς Τριπολιτσιώτης Στέργιος Τσιγκροσβίλι Γιάννης

Διαβάστε περισσότερα

Β. ΓΙΑΤΗΧΑΛΚΙΔΑ. γενικά: πρωτεύουσα ν.ευβοίας 80 χλμ από την Αθήνα 53.584 κάτοικοι επίσημα

Β. ΓΙΑΤΗΧΑΛΚΙΔΑ. γενικά: πρωτεύουσα ν.ευβοίας 80 χλμ από την Αθήνα 53.584 κάτοικοι επίσημα Η ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΧΑΛΚΙΔΑΣ ΚΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΘΑΛΑΣΣΙΟΥ ΜΕΤΩΠΟΥ ΠΑΛΟΓΟΥ ΣΟΦΙΑ A. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Αντικείμενο: Χαλκίδα Στόχος: μελέτη του θαλάσσιου μετώπου Μέθοδοι επεξεργασίας: βιβλιογραφία-διαδίκτυο αεροφωτογραφίες

Διαβάστε περισσότερα

ο εκτοπισμός της κατοικίας από το Γκαζοχώρι

ο εκτοπισμός της κατοικίας από το Γκαζοχώρι Δ.Π.Μ.Σ. ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΧΩΡΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ Β : ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΑ και ΧΩΡΟΤΑΞΙΑ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΕΣ ΔΥΝΑΜΙΚΕΣ και ΣΥΓΧΡΟΝΟΙ ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΙ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΧΩΡΟΥ ο εκτοπισμός της κατοικίας από το Γκαζοχώρι φοιτήτρια:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης 2 η εργασία 2012 13 ΘΕΜΑ: «Στις παραμονές της λεγόμενης βιομηχανικής επανάστασης,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ 9. "Χαλκίδα - Ιστορική Εξέλιξη και Σύγχρονα Ζητήματα Σχεδιασμού"

ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ 9. Χαλκίδα - Ιστορική Εξέλιξη και Σύγχρονα Ζητήματα Σχεδιασμού ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ 9 "Χαλκίδα - Ιστορική Εξέλιξη και Σύγχρονα Ζητήματα Σχεδιασμού" Περιοχές αρχαιοτήτων κλασική περίοδος ελληνιστική ρωμαϊκή περιόδος μεσαιωνική περίοδος νεοκλασσική περίοδος Η θέση

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΕΣ ΟΙΚΟΔΟΜΕΣ: ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΟΡΑΜΑ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ. που γέννησες και ανάθρεψες τους γονείς και τους παππούδες μας.

ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΕΣ ΟΙΚΟΔΟΜΕΣ: ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΟΡΑΜΑ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ. που γέννησες και ανάθρεψες τους γονείς και τους παππούδες μας. ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΕΣ ΟΙΚΟΔΟΜΕΣ: ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΟΡΑΜΑ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ Λεμεσός, πόλη μας αγαπημένη. Η πόλη που γεννηθήκαμε, η πόλη που μεγαλώνουμε. Πόλη που γέννησες και ανάθρεψες τους γονείς και τους παππούδες

Διαβάστε περισσότερα

ÖÑÏÍÔÉÓÔÇÑÉÏ ÈÅÙÑÇÔÉÊÏ ÊÅÍÔÑÏ ÁÈÇÍÁÓ - ÐÁÔÇÓÉÁ

ÖÑÏÍÔÉÓÔÇÑÉÏ ÈÅÙÑÇÔÉÊÏ ÊÅÍÔÑÏ ÁÈÇÍÁÓ - ÐÁÔÇÓÉÁ ΘΕΜΑ Α1 ΙΣΤΟΡΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ 2008 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΟΜΑ Α Α Α1.1. Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις που ακολουθούν γράφοντας στο τετράδιό σας τη λέξη Σωστό ή Λάθος δίπλα στο γράµµα που αντιστοιχεί

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ ΙΣΤΟΡΙΚΩΝ ΣΥΝΟΛΩΝ

ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ ΙΣΤΟΡΙΚΩΝ ΣΥΝΟΛΩΝ ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ ΙΣΤΟΡΙΚΩΝ ΣΥΝΟΛΩΝ -Η κάθε αστική ή αγροτική τοποθεσία που µαρτυρεί πολιτισµό έχει µνηµειακή αξία -Το ενδιαφέρον δεν περιορίζεται µόνο στην υψηλή αρχιτεκτονική αλλά και στα

Διαβάστε περισσότερα

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ. Της Μαρίας Αποστόλα

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ. Της Μαρίας Αποστόλα ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ Της Μαρίας Αποστόλα Η Ελλάδα υπήρξε από τους πρώτους δέκτες του Χριστιανισμού και τα μνημεία της ελληνικής ορθοδοξίας αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της εθνικής κληρονομιάς, αποτελώντας

Διαβάστε περισσότερα

43378.JPG. Παλαιά παραλία. 43380.JPG 43379.JPG 43382.JPG. Πορτρέτο στρατιωτικού. Στιγμιότυπο σεπεριοχή της Θεσσαλονίκης. 43383.JPG 43386.JPG 43384.

43378.JPG. Παλαιά παραλία. 43380.JPG 43379.JPG 43382.JPG. Πορτρέτο στρατιωτικού. Στιγμιότυπο σεπεριοχή της Θεσσαλονίκης. 43383.JPG 43386.JPG 43384. 43375.JPG Παλαιά παραλία. 43377.JPG Παλαιά παραλία. 43378.JPG Παλαιά παραλία. 43379.JPG 43380.JPG Πορτρέτο στρατιωτικού. 43382.JPG Στιγμιότυπο σεπεριοχή της Θεσσαλονίκης. 43383.JPG Άποψη του Λευκού Πύργου.

Διαβάστε περισσότερα

ΝΑΥΠΛΙΟ Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΜΕΛΕΤΕΣ ΚΑΙ ΕΡΓΑ ΑΝΑΠΛΑΣΗΣ ΗΠΑΛΙΑΠΟΛΗ ΒΥΖΑΝΤΙΟ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑ

ΝΑΥΠΛΙΟ Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΜΕΛΕΤΕΣ ΚΑΙ ΕΡΓΑ ΑΝΑΠΛΑΣΗΣ ΗΠΑΛΙΑΠΟΛΗ ΒΥΖΑΝΤΙΟ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑ ΝΑΥΠΛΙΟ Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΜΕΛΕΤΕΣ ΚΑΙ ΕΡΓΑ ΑΝΑΠΛΑΣΗΣ ΗΠΑΛΙΑΠΟΛΗ ΒΥΖΑΝΤΙΟ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑ 1 Η ΝΕΩΤΕΡΗ ΕΠΕΚΤΑΣΗ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ 2 Τα εργαλεία ανάγνωσης της ταυτότητας της πόλης. Τα εργαλεία

Διαβάστε περισσότερα

Ομάδα έρευνας Τουρνικιώτης ΕΜΠ Βασενχόβεν Βασιλοπούλου Βασιλειάδης Καρύδη Καφαντάρης Κίτσος Μουζακίτης Πατατούκα

Ομάδα έρευνας Τουρνικιώτης ΕΜΠ Βασενχόβεν Βασιλοπούλου Βασιλειάδης Καρύδη Καφαντάρης Κίτσος Μουζακίτης Πατατούκα Ομάδα έρευνας Παναγιώτης Τουρνικιώτης καθηγητής ΕΜΠ Μαρία Βασενχόβεν Χριστίνα Βασιλοπούλου Βασίλης Βασιλειάδης Ηώ Καρύδη Φάνης Καφαντάρης Βασίλης Κίτσος Σταύρος Μουζακίτης Έλενα Πατατούκα αρχιτέκτονες

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (διαγώνισμα 1)

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (διαγώνισμα 1) ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (διαγώνισμα 1) ΟΜΑΔΑ Α ΘΕΜΑ Α1 Α.1.1.α Το Νοέμβριο του 1919 υπογράφηκε η συνθήκη του Νεϊγύ.πριν από την υπογραφή της συνθήκης) σελ 140 σχ.βιβλ. Β. Κατά

Διαβάστε περισσότερα

Η ύδρευση της Θεσσαλονίκης σε ταχυδρομικά δελτάρια του 20 ου αι.

Η ύδρευση της Θεσσαλονίκης σε ταχυδρομικά δελτάρια του 20 ου αι. Η ύδρευση της Θεσσαλονίκης σε ταχυδρομικά δελτάρια του 20 ου αι. Η Θεσσαλονίκη υδρευόταν κυρίως από τις πηγές στο Χορτιάτη, το Ρετζίκι και τη Σταυρούπολη. Μέσα στην πόλη υπήρχαν επίσης πηγάδια, δεξαμενές

Διαβάστε περισσότερα

Χάνι Αβέρωφ, Ξάνθη. Βοήθημα για τον εκπαιδευτικό. Νατάσα Μιχαηλίδου Αρχαιολόγος- Μουσειολόγος- Ξεναγός. Περιεχόμενα

Χάνι Αβέρωφ, Ξάνθη. Βοήθημα για τον εκπαιδευτικό. Νατάσα Μιχαηλίδου Αρχαιολόγος- Μουσειολόγος- Ξεναγός. Περιεχόμενα Χάνι Αβέρωφ, Ξάνθη Βοήθημα για τον εκπαιδευτικό Περιεχόμενα 1. Εισαγωγή... 2 2. Χάνια... 2 3. Τα Χάνια της Ξάνθης... 3 4. Το Χάνι Αβέρωφ... 3 5. Εικόνες... 4 6. Βιβλιογραφία... 6 Νατάσα Μιχαηλίδου Αρχαιολόγος-

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ Α1 α. σχολικό βιβλίο, σελ. 46. Φεντερασιόν: ήταν μεγάλη πολυεθνική εργατική οργάνωση της Θεσσαλονίκης, με πρωτεργάτες σοσιαλιστές από την ανοικτή σε νέες ιδέες

Διαβάστε περισσότερα

Χριστόφορος Παντελάτος Κατερίνα Σαχίνογλου Μαρία Στεργίου Γιάννης Πουλής Έξαρχος Καλύβας

Χριστόφορος Παντελάτος Κατερίνα Σαχίνογλου Μαρία Στεργίου Γιάννης Πουλής Έξαρχος Καλύβας Χριστόφορος Παντελάτος Κατερίνα Σαχίνογλου Μαρία Στεργίου Γιάννης Πουλής Έξαρχος Καλύβας Το κίνημα του νεοκλασικισμού τοποθετείται στα μέσα του 18ου έως τις αρχές του 19ου αιώνα Κυριαρχία αστικής τάξης

Διαβάστε περισσότερα

Η Τουρκία στον 20 ο αιώνα

Η Τουρκία στον 20 ο αιώνα Η Τουρκία στον 20 ο αιώνα Ενότητα 5: Δημήτριος Σταματόπουλος Τμήμα Βαλκανικών, Σλαβικών και Ανατολικών Σπουδών 1 Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για

Διαβάστε περισσότερα

Στρατόπεδο Aσηµακοπούλου. Παραλία

Στρατόπεδο Aσηµακοπούλου. Παραλία Στάδιο Στρατόπεδο Aσηµακοπούλου Παραλία Λιµανάκι Σφαγείων Καρνάγιο Το Περιγιάλι όπως είναι σήμερα. Η γραμμή περιγράφει τη περιοχή που διαμορφώνεται σε μια νέα, πρότυπη πόλη στα ανατολικά της Καβάλας. Η

Διαβάστε περισσότερα

Η Βυζαντινή Κωνσταντινούπολη

Η Βυζαντινή Κωνσταντινούπολη Η Βυζαντινή Κωνσταντινούπολη ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ Ε ΤΑΞΗ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Σελίδα 1 Κωνσταντινούπολη Η ξακουστή και δοξασµένη πολιτεία, µε τη λαµπρή, χιλιόχρονη ιστορία, που για δέκα αιώνες δέσποζε πρωτεύουσα της

Διαβάστε περισσότερα

Πολιτιστική Εταιρεία Πανόραμα Οκτώβριος 2012

Πολιτιστική Εταιρεία Πανόραμα Οκτώβριος 2012 Πολιτιστική Εταιρεία Πανόραμα Οκτώβριος 2012 Πέντε διαλέξεις για τα Βαλκάνια των δύο πρώτων δεκαετιών του 20ού αιώνα Κώστας Καραμαλής 1912 2012 Εκατό Χρόνια Ελλαδικής Θεσσαλονίκης ( ἤ εκατό χρόνια μοναξιάς;

Διαβάστε περισσότερα

Μεταπολεμική αρχιτεκτονική (παγκόσμιος πόλεμος κ ύστερα)

Μεταπολεμική αρχιτεκτονική (παγκόσμιος πόλεμος κ ύστερα) Μεταπολεμική αρχιτεκτονική (παγκόσμιος πόλεμος κ ύστερα) ΔΑΛΑΚΛΗΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΚΑΛΟΦΩΝΟΥ ΥΑΚΙΝΘΗ ΚΑΡΑΜΟΥΖΗΣ ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΚΑΤΣΙΚΟΓΙΩΡΓΟΣ ΟΡΦΕΑΣ ΚΟΥΦΟΛΑΜΠΡΟΣ ΓΙΑΝΝΗΣ ΛΙΟΓΑ ΕΛΕΝΑ Πολυκατοικίες σε μεγάλες πόλεις από

Διαβάστε περισσότερα

7ος αι. 610 641 8 ος αι. ΗΡΑΚΛΕΙΟΣ. αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις

7ος αι. 610 641 8 ος αι. ΗΡΑΚΛΕΙΟΣ. αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις 7ος αι. 610 641 8 ος αι. ΗΡΑΚΛΕΙΟΣ αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις πώς διαχειρίστηκε ο Ηράκλειος τόσο τους κινδύνους που απειλούσαν τα σύνορα του ανατολικού ρωμαϊκού κράτους όσο και τα σοβαρά προβλήματα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΛΑΣΗ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΧΩΡΟΥ ΤΟΥ ΟΘΩΜΑΝΙΚΟΥ ΜΝΗΜΕΙΟΥ ΠΑΖΑΡ ΧΑΜΑΜ ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ

ΑΝΑΠΛΑΣΗ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΧΩΡΟΥ ΤΟΥ ΟΘΩΜΑΝΙΚΟΥ ΜΝΗΜΕΙΟΥ ΠΑΖΑΡ ΧΑΜΑΜ ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΑΝΑΠΛΑΣΗ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΧΩΡΟΥ ΤΟΥ ΟΘΩΜΑΝΙΚΟΥ ΜΝΗΜΕΙΟΥ ΠΑΖΑΡ ΧΑΜΑΜ ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΑΝΑΠΛΑΣΗ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΧΩΡΟΥ ΤΟΥ ΟΘΩΜΑΝΙΚΟΥ ΜΝΗΜΕΙΟΥ ΠΑΖΑΡ ΧΑΜΑΜ H παρούσα

Διαβάστε περισσότερα

SOU ZHELEZNIK Stara Zagora, Bulgaria

SOU ZHELEZNIK Stara Zagora, Bulgaria SOU ZHELEZNIK Stara Zagora, Bulgaria Η Στάρα Ζαγόρα είναι είναι η έκτη μεγαλύτερη πόλη της Βουλγαρίας και ένα σημαντικό οικονομικό κέντρο της χώρας. Είναι γνωστή ως πόλη των ίσιων δρόμων, των φλαμουριών

Διαβάστε περισσότερα

Η Πόλη έξω από τα Â Ë

Η Πόλη έξω από τα Â Ë Η Πόλη έξω από τα Â Ë Είναι τόσα πολλά αυτά που έχει να κάνει και να δει ο επισκέπτης της Πόλης της Ρόδου, τόσες πολλές οι επιλογές που σίγουρα δεν θα πλήξει. Μέρες ολόκληρες θα µπορούσε κανείς να περάσει

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΠ 40. Εθνοπολιτισμικές ταυτότητες και χορευτικά ρεπερτόρια του Βορειοελλαδικού χώρου.

ΕΛΠ 40. Εθνοπολιτισμικές ταυτότητες και χορευτικά ρεπερτόρια του Βορειοελλαδικού χώρου. ΕΛΠ 40 Εθνοπολιτισμικές ταυτότητες και χορευτικά ρεπερτόρια του Βορειοελλαδικού χώρου. Διαμόρφωση κεφαλαίων εργασίας: 1. Μουσική και χορός: απαραίτητα στοιχέια κουλτούρας 2. Βορειοελλαδικός χώρος και πληθυσιακές

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΤΖΕΚΤ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ

ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΤΖΕΚΤ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΤΖΕΚΤ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΔΙΟΝ ΤΟΠΟΘΕΣΙΑ Το Δίον ήταν μια αρχαιότατη πόλη στρατηγικής σημασίας και μια από τις πιο φημισμένες μακεδονικές πολιτείες. Η γεωγραφική θέση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΟΜΑ Α Α

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΟΜΑ Α Α ΑΡΧΗ 1Η ΕΛΙ Α ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕ ΕΞΕΤΑΕΙ Γ ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 22 ΜΑΪΟΥ 2008 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙ ΕΙΑ: ΙΤΟΡΙΑ ΥΝΟΛΟ ΕΛΙ ΩΝ: ΤΕΕΡΙ (4) ΟΜΑ Α Α ΘΕΜΑ Α1 Α1.1. Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ 2009-2012 Ιούνιος 2014

ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ 2009-2012 Ιούνιος 2014 Το παρόν κείμενο εργασίας παρουσιάζει τα αποτελέσματα επεξεργασίας δεδομένων της ΕΛΣΤΑΤ για την εξέλιξη της ιδιωτικής οικοδομικής δραστηριότητας στις Περιφέρειες διέλευσης της Εγνατίας Οδού και των καθέτων

Διαβάστε περισσότερα

Η ΡΩΣΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ - I ΡΥΣΗ ΚΑΙ ΕΞEΛΙΞΗ ΤΗΣ ΣΟΒΙΕΤΙΚHΣ EΝΩΣΗΣ

Η ΡΩΣΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ - I ΡΥΣΗ ΚΑΙ ΕΞEΛΙΞΗ ΤΗΣ ΣΟΒΙΕΤΙΚHΣ EΝΩΣΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΚΓ Η ΡΩΣΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ - I ΡΥΣΗ ΚΑΙ ΕΞEΛΙΞΗ ΤΗΣ ΣΟΒΙΕΤΙΚHΣ EΝΩΣΗΣ ΩΣ ΤΟ 1941 100 Α. ΚΛΕΙΣΤΕΣ Ή ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΙΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ (ενδεικτικά παραδείγµατα) Ερωτήσεις διαζευκτικής απάντησης ή του τύπου

Διαβάστε περισσότερα

33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1

33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1 ΕΝΑ ΓΟΗΤΕΥΤΙΚΟ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΑ ΧΡΟΝΙΑ, ΓΕΜΑΤΟ ΕΚΠΛΗΞΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΛΑ ΣΗΜΑΝΤΙΚΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ. 33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1 Εικόνα 1 Εικόνα 2 Ρωμαϊκές λεγεώνες

Διαβάστε περισσότερα

ΒΟΓΛΗΣ ΠΟΛΥΜΕΡΗΣ. Αναπληρωτής Καθηγητής στο Τμήμα Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας

ΒΟΓΛΗΣ ΠΟΛΥΜΕΡΗΣ. Αναπληρωτής Καθηγητής στο Τμήμα Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Βιογραφικό σημείωμα Ο Πολυμέρης Βόγλης γεννήθηκε στην Αθήνα το 1964. Σπούδασε στο Τμήμα Ιστορίας-Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών και εκπόνησε τη διατριβή του στο Ευρωπαϊκό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο

Διαβάστε περισσότερα

Η ελληνική πόλη και η πολεοδομία του μοντέρνου

Η ελληνική πόλη και η πολεοδομία του μοντέρνου Η ελληνική πόλη και η πολεοδομία του μοντέρνου 5η Επιστημονική Συνάντηση του Ελληνικού Docomomo Θεσσαλονίκη 3-4 Ιουνίου 2010 Μακεδονικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης Εγνατίας 154 (εντός ΔΕΘ-HELEXPO) Ελληνική

Διαβάστε περισσότερα

Επίσκεψη στην Αρχαία Αγορά

Επίσκεψη στην Αρχαία Αγορά Επίσκεψη στην Αρχαία Αγορά Η Αγορά ήταν η μεγαλύτερη πλατεία της πόλης. Η πλατεία άρχισε να χρησιμοποιείται ως δημόσιος χώρος από τα αρχαϊκά χρόνια. Μέχρι τότε στην περιοχή υπήρχαν σπίτια και τάφοι. Ο

Διαβάστε περισσότερα

Ενδεικτικές απαντήσεις στα θέματα της Ιστορίας. κατεύθυνσης των Πανελλαδικών εξετάσεων 2014

Ενδεικτικές απαντήσεις στα θέματα της Ιστορίας. κατεύθυνσης των Πανελλαδικών εξετάσεων 2014 Θέμα Α1 Ενδεικτικές απαντήσεις στα θέματα της Ιστορίας κατεύθυνσης των Πανελλαδικών εξετάσεων 2014 ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ Α) Με τη βιομηχανική επανάσταση καθώς η κατοχή γης έπαυε προοδευτικά να είναι πηγή εξουσίας

Διαβάστε περισσότερα

ΛΕΥΚΟΣ ΠΥΡΓΟΣ Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΣΤΟ ΠΕΡΑΣΜΑ ΤΩΝ ΑΙΩΝΩΝ

ΛΕΥΚΟΣ ΠΥΡΓΟΣ Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΣΤΟ ΠΕΡΑΣΜΑ ΤΩΝ ΑΙΩΝΩΝ ΛΕΥΚΟΣ ΠΥΡΓΟΣ Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΣΤΟ ΠΕΡΑΣΜΑ ΤΩΝ ΑΙΩΝΩΝ Μια πολύπαθη Ιστορία κουβαλάει στους πέτρινους τοίχους του το κατ εξοχήν σύμβολο της Θεσσαλονίκης. Ο Λευκός Πύργος της Θεσσαλονίκης είναι ένας Πύργος

Διαβάστε περισσότερα

Karystos Beach Front - Εύβοια. οικολογικό συγκρότημα

Karystos Beach Front - Εύβοια. οικολογικό συγκρότημα Karystos Beach Front - Εύβοια οικολογικό συγκρότημα Περιγραφή συγκροτήματος Συγκρότημα τεσσάρων οικολογικών και βιοκλιματικών εξοχικών κατοικιών σε οργανωμένο παραθεριστικό οικισμό, με άμεση πρόσβαση στην

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΗΜΑΙΑ ΚΑΙ ΤΟ ΕΘΝΟΣΗΜΟ

Η ΣΗΜΑΙΑ ΚΑΙ ΤΟ ΕΘΝΟΣΗΜΟ Η ΒΟΥΛΓΑΡΙΑ Η ΣΗΜΑΙΑ ΚΑΙ ΤΟ ΕΘΝΟΣΗΜΟ Η σημαία της Βουλγαρίας αποτελείται από τρεις ισομεγέθεις οριζόντιες λωρίδες χρώματος λευκού(στην κορυφή), πράσινου και κόκκινου. Το λευκό αντιπροσωπεύει την ειρήνη,

Διαβάστε περισσότερα

Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη

Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη Θεατρικές Παραστάσεις στα νησιά του Βορείου Αιγαίου Λήμνος, Λέσβος, Χίος Καλοκαίρι 2014 «Ένα τραγούδι γυρεύουμε. Το τραγούδι των τραγουδιών καρτερούμε. Το τραγούδι

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΘΕΜΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΜΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΊΝΑΙ: ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΝΑΡΧΗ ΔΟΜΗΣΗ ΤΩΝ ΚΤΙΡΙΩΝ

ΤΟ ΘΕΜΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΜΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΊΝΑΙ: ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΝΑΡΧΗ ΔΟΜΗΣΗ ΤΩΝ ΚΤΙΡΙΩΝ ΤΟ ΘΕΜΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΜΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΊΝΑΙ: ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΝΑΡΧΗ ΔΟΜΗΣΗ ΤΩΝ ΚΤΙΡΙΩΝ ΟΜΑΔΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΑΝΤΩΝΑΡΑΚΗΣ ΘΩΜΑΣ ΔΙΑΛΙΑΤΣΗΣ ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΚΛΕΩΠΑΣ ΜΙΧΑΛΗΣ ΜΑΛΑΙ ΛΕΝΤΙΩΝ ΦΡΑΓΚΟΥΛΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΑΥΤ Κ*ΑΤοΡ1Α. Η ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΑΥΤ*Κ*ΑΤοΡ1Α. Η 3υζαντινή εποχή Γ* - * **-^ Διασυνδέσεις. ΒιΒλιογραφία Τ Τ"*-*

Η ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΑΥΤ Κ*ΑΤοΡ1Α. Η ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΑΥΤ*Κ*ΑΤοΡ1Α. Η 3υζαντινή εποχή Γ* - * **-^ Διασυνδέσεις. ΒιΒλιογραφία Τ Τ*-* Η ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΑΥΤΚΑΤοΡ1Α Η 3υζαντινή εποχή Η ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΑΥΤ ΚΑΤοΡ1Α Κωνσταντινούπολη, Μ' ένα λεωφορείο τριγυρνάμε όλοι μέσα στην πόλη, σελ. 59-63. Βυζαντινή αυτοκρατορία, Εμπορικοί δρόμοι, σελ 34 Μύθοι και

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΛΑΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΡΙΖΟΥΠΟΛΗΣ ΠΕΡΙΣΣΟΥ

ΑΝΑΠΛΑΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΡΙΖΟΥΠΟΛΗΣ ΠΕΡΙΣΣΟΥ ΕΜΠ ΣΧΟΛΗΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΩΝ ΤΟΜΕΙΣ Ι,ΙΙ,ΙΙΙ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2006 07 9ο ΧΕΙΜΕΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΑΡΧΙΤΕΚΟΝΙΚΟΣ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ 9: ΑΣΤΙΚΟΣ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ ΑΝΑΠΛΑΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΡΙΖΟΥΠΟΛΗΣ ΠΕΡΙΣΣΟΥ ΟΜΑ Α 2 ΠΕΡΙΟΧΗ Β

Διαβάστε περισσότερα

Παραδοσιακή γειτονιά οδού Ελληνικής Δημοκρατίας στην Καβάλα

Παραδοσιακή γειτονιά οδού Ελληνικής Δημοκρατίας στην Καβάλα 1η ΕΒΔΟΜΑΔΑ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗΣ ΚΑΒΑΛΑ 01-07/10/2012 Παραδοσιακή γειτονιά οδού Ελληνικής Δημοκρατίας στην Καβάλα Σαπφώ Αγγελούδη- Ζαρκάδα Δρ. Αρχιτέκτων Αριστοτελείου Πανεπιστήμιου Θεσσαλονίκης Οι Καβαλιώτες

Διαβάστε περισσότερα

Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης;

Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης; Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης; Μέρος της οχύρωσης Οι αρχαιολογικές ανασκαφές που διενεργούνται στην περιοχή της La Bastida (Totana, Murcia στην Ισπανία) έχουν αποκαλύψει ένα επιβλητικό οχυρωματικό

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 2ης ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 2ης ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΕΛΠ 11: Ελληνική Ιστορία Ακ. Έτος: 2008-9 ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 2ης ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΘΕΜΑ: Η βυζαντινή αριστοκρατία κατά τους 9 ο έως 12 ο αιώνα: δομή και χαρακτηριστικά, ανάπτυξη και σχέσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΑ ΣΤΗΝΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ

ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΑ ΣΤΗΝΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΑ ΣΤΗΝΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ εμφανίζεται ΣΤΗ ΒΟΡΕΙΑ ΙΤΑΛΙΑ Επηρεάζεται από το ελληνικό και ρωμαϊκό πολιτισμό ΟΥΜΑΝΙΣΜΟΣ ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ ΘΕΑΤΡΟ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑ Αξία στον ΝΤΑ ΒΙΝΤΣΙ ΣΑΙΞΠΗΡ ΚΟΠΕΡΝΙΚΟΣ Άνθρωπο ΜΙΧΑΗΛ

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα από το 1914 ως το 1924

Η Ελλάδα από το 1914 ως το 1924 Γ. ΕΡΓΑΣΙΕΣ - ΑΣΚΗΣΕΙΣ (ενδεικτικά παραδείγµατα) Η Ελλάδα από το 1914 ως το 1924 Με βάση τα στοιχεία που παρέχει το κεφάλαιο ΚΒ του σχολικού σας βιβλίου (σσ. 73-119) να συντάξετε έναν χρονολογικό πίνακα

Διαβάστε περισσότερα

Πέµπτη, 22 Μαΐου 2008 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΙΣΤΟΡΙΑ ΟΜΑΔΑ Α

Πέµπτη, 22 Μαΐου 2008 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΙΣΤΟΡΙΑ ΟΜΑΔΑ Α Πέµπτη, 22 Μαΐου 2008 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΙΣΤΟΡΙΑ ΟΜΑΔΑ Α ΘΕΜΑ Α1 Α1.1 Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις που ακολουθούν γράφοντας στο τετράδιό σας τη λέξη Σωστό ή Λάθος δίπλα στο γράµµα που αντιστοιχεί

Διαβάστε περισσότερα

Η περιοχή του ήµου Μενεµένης βρίσκεται στη δυτική πλευρά του Πολεοδοµικού Συγκροτήµατος

Η περιοχή του ήµου Μενεµένης βρίσκεται στη δυτική πλευρά του Πολεοδοµικού Συγκροτήµατος 2 ΤΟ ΘΕΜΑ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ ΤΟΥ ΗΜΟΥ ΜΕΝΕΜΕΝΗΣ Η ανάπτυξη των Λαχανοκήπων και της ευρύτερης περιοχής Α. ΓΕΝΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΗΜΟΥ ΜΕΝΕΜΕΝΗΣ Η περιοχή του ήµου Μενεµένης βρίσκεται στη δυτική πλευρά του Πολεοδοµικού

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: «Προτάσεις για την Τουριστική Ανάπτυξη και προβολή της Τοπικής Κοινότητας Στράτου» Κύρια πύλη δευτερεύουσα πύλη πύλη Ακρόπολης Παραποτάμια πύλη

ΘΕΜΑ: «Προτάσεις για την Τουριστική Ανάπτυξη και προβολή της Τοπικής Κοινότητας Στράτου» Κύρια πύλη δευτερεύουσα πύλη πύλη Ακρόπολης Παραποτάμια πύλη ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Στράτος 29-12 - 2011 ΝΟΜΟΣ ΑΙΤΩΛΟΑΚΑΡΝΑΝΙΑΣ Αριθμ. Πρωτ.: ΔΗΜΟΣ ΑΓΡΙΝΙΟΥ ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΣΤΡΑΤΟΥ ΤΟΠΙΚΗ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ ΣΤΡΑΤΟY ΠΛΗΡ: Πατσέας Αναστάσιος ΤΗΛ: 6978558904 Π Ρ Ο Σ Κο Αντιδήμαρχο

Διαβάστε περισσότερα

Δήμος Θεσσαλονίκης ΓΑΙΑ ΑΕ ΜΕΛΕΤΩΝ. 6 Γενικό Πολεοδομικό Σχέδιο (αναθεώρηση) Δήμος Θεσσαλονίκης Μελέτη σε εξέλιξη (Δ/νση Αστικού

Δήμος Θεσσαλονίκης ΓΑΙΑ ΑΕ ΜΕΛΕΤΩΝ. 6 Γενικό Πολεοδομικό Σχέδιο (αναθεώρηση) Δήμος Θεσσαλονίκης Μελέτη σε εξέλιξη (Δ/νση Αστικού A/A 1 2 3 ΜΕΛΕΤΕΣ ΠΟΥ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΛΗΦΘΟΥΝ ΥΠΟΨΗ Τεχνικές Προδιαγραφές του Συστήματος Ελεγχόμενης Στάθμευσης του Δήμου Θεσσαλονίκης Μελέτη δικτύου ποδηλατόδρομου 12 χλμ. στο Δήμο Θεσσαλονίκης Μελέτη επέκτασης

Διαβάστε περισσότερα

ένα αειφόρο πρότυπο Ήβη Νανοπούλου Αρχιτέκτων - Διευθύνων σύμβουλος ΘΥΜΙΟΣ ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ ΑΕΜ

ένα αειφόρο πρότυπο Ήβη Νανοπούλου Αρχιτέκτων - Διευθύνων σύμβουλος ΘΥΜΙΟΣ ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ ΑΕΜ Η πόλη ως καταλύτης για ένα αειφόρο πρότυπο ανάπτυξης Ήβη Νανοπούλου Αρχιτέκτων - Διευθύνων σύμβουλος ΘΥΜΙΟΣ ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ ΑΕΜ Διαπιστώσεις Πού ζούμε ; Ο χάρτης αναπαριστά τη συγκέντρωση πληθυσμού

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΣΧΕΔΙΑΖΟΝΤΑΣ ΤΗΝ ΠΟΛΗ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ. 1914: ΤΟ ΠΡΩΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΤΩΝ ΣΕΡΡΩΝ

ΑΝΑΣΧΕΔΙΑΖΟΝΤΑΣ ΤΗΝ ΠΟΛΗ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ. 1914: ΤΟ ΠΡΩΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΤΩΝ ΣΕΡΡΩΝ ΕΥΔΟΚΙΑ ΡΑΝΤΟΥ ΑΝΑΣΧΕΔΙΑΖΟΝΤΑΣ ΤΗΝ ΠΟΛΗ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ. 1914: ΤΟ ΠΡΩΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΤΩΝ ΣΕΡΡΩΝ Εισαγωγή Η πόλη των Σερρών πυρπολήθηκε και καταστράφηκε σχεδόν ολοκληρωτικά το 1913 από τους Βουλγάρους

Διαβάστε περισσότερα

Θεσσαλονίκη πάνω - κάτω ένταξη κεντρικών αρχαιολογικών χώρων

Θεσσαλονίκη πάνω - κάτω ένταξη κεντρικών αρχαιολογικών χώρων Οµάδα εργασίας Ξενοφών Γιαννάκης Πρόδροµος Νικηφορίδης Κυριακή Πετρίδου Παρασκευή Ταράνη Το ιστορικό κέντρο της Θεσσαλονίκης χαρακτηρίζεται απόέντονηοικιστικήπυκνότητα, η οποία καθιστά εξαιρετικά πολύτιµη

Διαβάστε περισσότερα

Συνάντηση Εργασίας «Πρόληψη και Ετοιμότητα για τη Διαχείριση Έκτακτης Ανάγκης σε Σεισμό» Προδιαγραφές και Προσδιορισμός χώρων καταφυγής

Συνάντηση Εργασίας «Πρόληψη και Ετοιμότητα για τη Διαχείριση Έκτακτης Ανάγκης σε Σεισμό» Προδιαγραφές και Προσδιορισμός χώρων καταφυγής Συνάντηση Εργασίας «Πρόληψη και Ετοιμότητα για τη Διαχείριση Έκτακτης Ανάγκης σε Σεισμό» Προδιαγραφές και Προσδιορισμός χώρων καταφυγής Μαρία Πανουτσοπούλου Πολιτικός Μηχανικός ΕΜΠ, M.Sc Προϊσταμένη Τμήματος

Διαβάστε περισσότερα

Πολύ γρήγορα, η Σεφαραδίτικη δη μιουρ γικότητα στην Θεσσαλονίκη έφθασε στην ακμή της τον 16ο αιώνα.

Πολύ γρήγορα, η Σεφαραδίτικη δη μιουρ γικότητα στην Θεσσαλονίκη έφθασε στην ακμή της τον 16ο αιώνα. M TH Ο Ι εβραιοι Ïé Åâñáßïé τησ θε ôç Το Εβραϊκό Μουσείο Θεσ σαλο νίκης ιδρύθηκε για να τιμήσει την πλούσια και δημιου ρ γική Σεφαραδίτικη κλη ρο νομιά του πολιτισμού που αναπτύχθηκε στην πόλη αυτή μετά

Διαβάστε περισσότερα

Ορισµένες διαστάσεις της εξωτερικής πολιτικής της Γαλλίας

Ορισµένες διαστάσεις της εξωτερικής πολιτικής της Γαλλίας Ορισµένες διαστάσεις της εξωτερικής πολιτικής της Γαλλίας Τα κυριότερα χαρακτηριστικά της εξωτερικής πολιτικής της Γαλλίας είναι η συνέχεια στόχων και στρατηγικών επιλογών στη βάση των πολιτικών αντιλήψεων

Διαβάστε περισσότερα

Φρούρια, Κάστρα Κέρκυρα. Παλαιό Φρούριο

Φρούρια, Κάστρα Κέρκυρα. Παλαιό Φρούριο Παλαιό Φρούριο Είναι χτισμένο σε μια δίκορφη φυσική τοποθεσία από τον 16ο αιώνα στην άλλοτε Βυζαντινή πόλη της Κέρκυρας. Το Παλιό φρούριο είναι ένα χαρακτηριστικό σύμβολο της παλιάς πόλης και οι δύο κορυφές

Διαβάστε περισσότερα

Εμπόριο και πόλη: ζητήματα πολεοδομικής οργάνωσης η περίπτωση της οδού Πατησίων

Εμπόριο και πόλη: ζητήματα πολεοδομικής οργάνωσης η περίπτωση της οδού Πατησίων ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ 7 Α - ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΑΣΤΙΚΟΥ ΧΩΡΟΥ Ανιχνεύοντας την κρίση με επίκεντρο την οδό Πατησίων. Σενάρια ανασυγκρότησης του αστικού ιστού Εμπόριο και πόλη: ζητήματα πολεοδομικής οργάνωσης η

Διαβάστε περισσότερα

Το Οθωμανικό τηλεγραφικό γραφείο έκλεισε στα τέλη Οκτωβρίου 1912.

Το Οθωμανικό τηλεγραφικό γραφείο έκλεισε στα τέλη Οκτωβρίου 1912. Στη Θεσσαλονίκη λειτούργησε τηλεγραφική υπηρεσία πιθανότατα για πρώτη φορά στα μέσα της δεκαετίας του 1870. Αποτελούσε το ένα τμήμα της αυτοκρατορικής κρατικής υπηρεσίας των ταχυδρομείων και του τηλέγραφου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ Α1. α. Ορεινοί: Οι επαναστάτες του 1862 προκήρυξαν εκλογές αντιπροσώπων για Εθνοσυνέλευση, η οποία θα ψήφιζε νέο σύνταγμα. Οι εκλογές έγιναν το Νοέμβριο του 1862. Η πλειονότητα

Διαβάστε περισσότερα

Αγορά εύτερης Κατοικίας

Αγορά εύτερης Κατοικίας Αγορά εύτερης Κατοικίας Rhodes Tourism Forum 2006 10-11 Νοεµβρίου Θάλεια ρουσιώτου 1 Η Αγορά της εύτερης Κατοικίας στην Ευρώπη Ιστορικό Χρονολογείται από τη δεκαετία του 70 και συνδέεται άµεσα µε την ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑΞΗ ΣΥΓΚΛΗΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΒΟΥΛΕΥΤΩΝ-Βουλευτές:

ΤΑΞΗ ΣΥΓΚΛΗΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΒΟΥΛΕΥΤΩΝ-Βουλευτές: ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΔΙΑΡΘΡΩΣΗ ΣΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΑΣΚΑΙΟΙΠΕΡΙΑΥΤΟΝ ΣΥΓΚΛΗΤΙΚΟΙKAI BOYΛΕΥΤΕΣ (HONESTIORES ΕΝΤΙΜΟΤΑΤΟΙ) - ΣΤΡΑΤΟΣ- ΚΛΗΡΟ ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑΣ Αυτοκράτορας: H ανάρρηση στο θρόνο χάρη στο

Διαβάστε περισσότερα

Presentation of Trikala

Presentation of Trikala Presentation of Trikala Τρίκαλα Τα Τρίκαλα είναι πόλη της Θεσσαλίας και πρωτεύουσα του Ν. Τρικάλων. Είναι κτισµένα στο δυτικό άκρο του θεσσαλικού κάµπου και έτσι συνδυάζουν κάµπο και βουνό. Όµορφη, ήσυχη

Διαβάστε περισσότερα

Καρλ Πολάνυι. Επιμέλεια Παρουσίασης: Άννα Κουμανταράκη

Καρλ Πολάνυι. Επιμέλεια Παρουσίασης: Άννα Κουμανταράκη Καρλ Πολάνυι Επιμέλεια Παρουσίασης: Άννα Κουμανταράκη Καρλ Πολάνυι (1886-1964) Καρλ Πολάνυι Ούγγρος διανοητής νομάδας εβραϊκής καταγωγής με έντονη πνευματική και πολιτική δράση, θεμελιωτής του κλάδου της

Διαβάστε περισσότερα

Η Κρήνη είναι οικισμός και πρώην κοινότητα της Επαρχίας Πατρών του Νομού Αχαΐας και σήμερα είναι κοινοτικό διαμέρισμα του Δήμου Πατρέων, που

Η Κρήνη είναι οικισμός και πρώην κοινότητα της Επαρχίας Πατρών του Νομού Αχαΐας και σήμερα είναι κοινοτικό διαμέρισμα του Δήμου Πατρέων, που ΚΡΗΝΗ Η Κρήνη είναι οικισμός και πρώην κοινότητα της Επαρχίας Πατρών του Νομού Αχαΐας και σήμερα είναι κοινοτικό διαμέρισμα του Δήμου Πατρέων, που συνορεύει με τις πρώην κοινότητες και επίσης δημοτικά

Διαβάστε περισσότερα

B Η ΧΩΡΟΤΑΞΙΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΓΕΝΙΚΗ ΘΕΩΡΗΣΗ

B Η ΧΩΡΟΤΑΞΙΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΓΕΝΙΚΗ ΘΕΩΡΗΣΗ B Η ΧΩΡΟΤΑΞΙΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΓΕΝΙΚΗ ΘΕΩΡΗΣΗ 1. Ιστορική εξέλιξη της Χωροταξίας Η Χωροταξία στην Ελλάδα αρχίζει να εμφανίζεται ως ιδιαίτερος κλάδος (discipline) μεταπολεμικά, στις αρχές του δεύτερου μισού

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΝΤΕΡΝΑ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΕΟ ΟΜΙΑ Φονξιοναλισµός και Κονστρουκτιβισµός

ΜΟΝΤΕΡΝΑ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΕΟ ΟΜΙΑ Φονξιοναλισµός και Κονστρουκτιβισµός Ε.Μ.Π. ΤΜΗΜΑ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ ΤΟΥ ΧΩΡΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΠΟΛΕΟ ΟΜΙΑ ΚΑΙ ΧΩΡΟΤΑΞΙΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΜΕΤΑΛΛΑΓΕΣ ΤΩΝ Ι ΕΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΟΛΗ ΣΤΟΝ 20

Διαβάστε περισσότερα

19 ος αιώνας Διάρκεια επανάστασης του 1821 : μετακινήσεις ελληνικών πληθυσμών προς την επαναστατημένη Ελλάδα

19 ος αιώνας Διάρκεια επανάστασης του 1821 : μετακινήσεις ελληνικών πληθυσμών προς την επαναστατημένη Ελλάδα ΠΡΟΣΦΥΓΙΚΟ ΖΗΤΗΜΑ Μεταναστεύσεις 19 ος αιώνας Διάρκεια επανάστασης του 1821 : μετακινήσεις ελληνικών πληθυσμών προς την επαναστατημένη Ελλάδα των μεταναστευτικών ρευμάτων : Μικρά Ασία Ελλαδικός ηπειρωτικός

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία της πόλης και της πολεοδομίας

Ιστορία της πόλης και της πολεοδομίας Ιστορία της πόλης και της πολεοδομίας Ενότητα 3: Σχέδια πόλεως για την Αθήναπρωτεύουσα Δώρα Μονιούδη-Γαβαλά Σχολή Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων Τμήμα Διαχείρισης Πολιτισμικού Περιβάλλοντος και Νέων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΑΝΑΠΤΥΞΕΩΣ ΓΙΑ ΤΟ ΕΤΟΣ 2009

ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΑΝΑΠΤΥΞΕΩΣ ΓΙΑ ΤΟ ΕΤΟΣ 2009 96 1. Αξιοποίηση της Παραλίας (Ακτή Ολυμπίων) 4.954.944 3.239.322 199.036 1.708.601 1.708.601 Από νέα χρηματοδότηση - Επέκταση υφιστάμενου 2. Χώρος Επίχωσης Κατασκευή προβλήτας κατά μήκος της επίχωσης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΝΟΜΟΣ ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ΔΗΜΟΣ ΒΟΛΟΥ ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΒΟΛΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΓΡΑΦΕΙΟ ΑΝΤΙΔΗΜΑΡΧΟΥ. Βόλος Αρ. Πρωτ.

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΝΟΜΟΣ ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ΔΗΜΟΣ ΒΟΛΟΥ ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΒΟΛΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΓΡΑΦΕΙΟ ΑΝΤΙΔΗΜΑΡΧΟΥ. Βόλος Αρ. Πρωτ. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΝΟΜΟΣ ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ΔΗΜΟΣ ΒΟΛΟΥ ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΒΟΛΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΓΡΑΦΕΙΟ ΑΝΤΙΔΗΜΑΡΧΟΥ Βόλος Αρ. Πρωτ.: ΠΡΟΣ: Τον Πρόεδρο του Δημοτικού Συμβουλίου Σας διαβιβάζω το υπ

Διαβάστε περισσότερα

φιλολογικές σελίδες, ιστορία κατευθυνσης γ λυκείου

φιλολογικές σελίδες, ιστορία κατευθυνσης γ λυκείου ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗΝ ΑΣΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗ Γ. ΟΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ ΚΑΤΑ ΤΟΝ 20ο ΑΙΩΝΑ (σελ. 42-54) 1. Το αγροτικό ζήτηµα ραγδαίες εξελίξεις βιοµηχανική επανάσταση πιέσεις στον αγροτικό χώρο που κυριαρχούσε

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΩΝ ΜΕΤΕΩΡΩΝ

ΤΑ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΩΝ ΜΕΤΕΩΡΩΝ ΤΑ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΩΝ ΜΕΤΕΩΡΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Για να γνωρίσει κάποιος τα Μετέωρα και να βιώσει τη μαγεία του πέτρινου δάσους, ο καλύτερος και μοναδικός τρόπος είναι να πεζοπορήσει ανάμεσα στους Μετεωρίτικους πύργους

Διαβάστε περισσότερα

ανάπτυξη του εργατικού κινήματος) εργατικής ιδεολογίας στη χώρα.» προσφύγων στη Μικρά Ασία και την Ανατολική Θράκη».

ανάπτυξη του εργατικού κινήματος) εργατικής ιδεολογίας στη χώρα.» προσφύγων στη Μικρά Ασία και την Ανατολική Θράκη». Α1. α. Σχολικό βιβλίο σελίδα 77: «Οι επαναστάτες προκήρυξαν όπως ονομάστηκαν.» και «Οι Ορεινοί απαρτίστηκαν και των πλοιοκτητών.» β. Σχολικό βιβλίο σελίδα 46: «Η κατάσταση αυτή (=η αργή ανάπτυξη του εργατικού

Διαβάστε περισσότερα

Πολυκατοικία. Γ. Σάββενας. Γιώργος Αρχιτέκτων Μηχ/κος Ε.Μ.Π. Πόλη της Ρόδου (Ανάληψη)

Πολυκατοικία. Γ. Σάββενας. Γιώργος Αρχιτέκτων Μηχ/κος Ε.Μ.Π. Πόλη της Ρόδου (Ανάληψη) Πολυκατοικία Πόλη της Ρόδου (Ανάληψη) Σάββενας Γιώργος Αρχιτέκτων Μηχ/κος Ε.Μ.Π. Αρχιτεκτονική Μελέτη: Γ. Σάββενας Πολιτικός Μηχανικός: Κ. Χριστόπουλος Διακοσμήτρια: Κ. Καλλιγά Σάββενα Φωτογραφίες: Γ.

Διαβάστε περισσότερα

Η Λίνδος απέχει 50 χλμ. νότια από την πόλη της Ρόδου. Ο οικισμός διατηρεί το χρώμα και την ατμόσφαιρα μιας άλλης εποχής. Κυρίαρχο στοιχείο ο

Η Λίνδος απέχει 50 χλμ. νότια από την πόλη της Ρόδου. Ο οικισμός διατηρεί το χρώμα και την ατμόσφαιρα μιας άλλης εποχής. Κυρίαρχο στοιχείο ο Η Λίνδος απέχει 50 χλμ. νότια από την πόλη της Ρόδου. Ο οικισμός διατηρεί το χρώμα και την ατμόσφαιρα μιας άλλης εποχής. Κυρίαρχο στοιχείο ο ρομαντισμός, που καταλαμβάνει τον επισκέπτη, μόλις φθάσει στο

Διαβάστε περισσότερα

Λιμάνι Πατρών: Ολοκληρωμένος πολυτροπικός διάδρομος στο Διευρωπαϊκό Δίκτυο Μεταφορών

Λιμάνι Πατρών: Ολοκληρωμένος πολυτροπικός διάδρομος στο Διευρωπαϊκό Δίκτυο Μεταφορών Λιμάνι Πατρών: Ολοκληρωμένος πολυτροπικός διάδρομος στο Διευρωπαϊκό Δίκτυο Μεταφορών Το λιμάνι της Πάτρας από τον 11 ο π.χ. αιώνα έχει συνδεθεί με την ιστορική ανάπτυξη της Πάτρας και της ευρύτερης περιφέρειας.

Διαβάστε περισσότερα

CHORD-Πολιτιστική Κληρονομιά: Αξιοποίηση Δυναμικού για Περιφερειακή Ανάπτυξη Καβάλα, 29 Ιουλίου 2011

CHORD-Πολιτιστική Κληρονομιά: Αξιοποίηση Δυναμικού για Περιφερειακή Ανάπτυξη Καβάλα, 29 Ιουλίου 2011 CHORD-Πολιτιστική Κληρονομιά: Αξιοποίηση Δυναμικού για Περιφερειακή Ανάπτυξη Καβάλα, 29 Ιουλίου 2011 ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ Η ΕΝΑ ΧΙΟΥ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ είναι Νομικό Πρόσωπο Ιδιωτικού Δικαίου (ΝΠΙΔ) κερδοσκοπικού

Διαβάστε περισσότερα

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»;

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Ο όρος«βυζαντινόν» αναφέρεται στο Μεσαιωνικό κράτος που εδιοικείτο από την Κωνσταντινούπολη, τη μεγάλη πόλη των ακτών του Βοσπόρου. Οι ιστορικοί χρησιμοποιούν τον όρο αυτόν

Διαβάστε περισσότερα

Λόγοι υψηλής ελκυστικότητας της Μυκόνου και δυνατότητα εφαρμογής του μοντέλου τουριστικής ανάπτυξης της σε άλλους προορισμούς

Λόγοι υψηλής ελκυστικότητας της Μυκόνου και δυνατότητα εφαρμογής του μοντέλου τουριστικής ανάπτυξης της σε άλλους προορισμούς Λόγοι υψηλής ελκυστικότητας της Μυκόνου και δυνατότητα εφαρμογής του μοντέλου τουριστικής ανάπτυξης της σε άλλους προορισμούς Σαακιάν Χρήστος Απρίλιος 2013 Εισαγωγή Η παρούσα εργασία ασχολείται με τη Μύκονο

Διαβάστε περισσότερα

Οι Μαθητές: Αγγελόπουλος Ηρακλής Ανδρεσάκης Κωνσταντίνος

Οι Μαθητές: Αγγελόπουλος Ηρακλής Ανδρεσάκης Κωνσταντίνος Οι Μαθητές: Αγγελόπουλος Ηρακλής Ανδρεσάκης Κωνσταντίνος Ο Πειραιάς (Αρχαία Ελληνικά: Πειραιεύς) είναι πόλη της περιφέρειας Αττικής και διαθέτει τον σημαντικότερο λιμένα της Ελλάδας και της ανατολικής

Διαβάστε περισσότερα

Η κρίση της Αυτοκρατορίας των Αψβούργων Η ιταλική και γερμανική ενοποίηση. Φύλλο Εργασίας

Η κρίση της Αυτοκρατορίας των Αψβούργων Η ιταλική και γερμανική ενοποίηση. Φύλλο Εργασίας Η κρίση της Αυτοκρατορίας των Αψβούργων Η ιταλική και γερμανική ενοποίηση Φύλλο Εργασίας 1. Αφού συμβουλευτείτε τη σελίδα 44 του βιβλίου σας καθώς και το χάρτη που παρατίθεται, να συμπληρώσετε την πιο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΘΕΑΤΑ & ΠΕΡΙΗΓΗΣΕΙΣ

ΑΞΙΟΘΕΑΤΑ & ΠΕΡΙΗΓΗΣΕΙΣ ON SALONICA SOCCER CUP ΑΞΙΟΘΕΑΤΑ & ΠΕΡΙΗΓΗΣΕΙΣ ΛΕΥΚΟΣ ΠΥΡΓΟΣ ΑΨΙΔΑ ΤΟΥ ΓΑΛΕΡΙΟΥ ΠΛΑΤΕΙΑ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΟΥΣ ΚΑΣΤΡΑ & ΤΕΙΧΗ ΡΩΜΑΪΚΗ ΑΓΟΡΑ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΟΥ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΠΛΑΝΗΤΑΡΙΟ ΒΕΡΓΙΝΑ Μπείτε στην Pentagon... ταξιδέψτε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΣΧΟΛΗΘΕΝΤΑ ΑΤΟΜΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΑ - ΓΕΝΙΚΕΣ ΔΙΟΙΚΗΣΕΙΣ ΚΥΒΕΡΝΗΤΙΚΑ ΑΞΙΩΜΑΤΑ ΕΠΙΣΗΜΕΣ ΠΑΡΑΛΛΗΛΕΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΥΝΟΛΟ ΑΝΔΡΕΣ ΑΝΔΡΕΣ

ΑΠΑΣΧΟΛΗΘΕΝΤΑ ΑΤΟΜΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΑ - ΓΕΝΙΚΕΣ ΔΙΟΙΚΗΣΕΙΣ ΚΥΒΕΡΝΗΤΙΚΑ ΑΞΙΩΜΑΤΑ ΕΠΙΣΗΜΕΣ ΠΑΡΑΛΛΗΛΕΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΥΝΟΛΟ ΑΝΔΡΕΣ ΑΝΔΡΕΣ ΑΠΑΣΧΟΛΗΘΕΝΤΑ ΑΤΟΜΑ ΚΥΒΕΡΝΗΤΙΚΑ ΑΞΙΩΜΑΤΑ ΕΠΙΣΗΜΕΣ ΠΑΡΑΛΛΗΛΕΣ ΑΝΑΠΛ. ΜΟΝΙΜΟΙ ΥΠΗΡΕΣΙΑΚΟΙ ΜΟΝΙΜΟΙ ΥΠΗΡ. ΥΠΟΥΡΓΕΙΑ (ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΕΣ) ΑΓΟΡΑΝΟΜΙΑΣ 2 2 2 ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΤΡΟΦΙΜΩΝ 7 1 1 7 1 15 13 2 ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Τα πέντε θεματικά πάρκα εκτείνονται σε μήκος 1500 μ. από το Μέγαρο Μουσικής έως τους Ναυτικούς Ομίλους και περιλαμβάνουν:

Τα πέντε θεματικά πάρκα εκτείνονται σε μήκος 1500 μ. από το Μέγαρο Μουσικής έως τους Ναυτικούς Ομίλους και περιλαμβάνουν: ΘΕΜΑΤΙΚΑ ΠΑΡΚΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Νέα Παραλία Θεσσαλονίκης Τα πέντε θεματικά πάρκα εκτείνονται σε μήκος 1500 μ. από το Μέγαρο Μουσικής έως τους Ναυτικούς Ομίλους και περιλαμβάνουν: Ο ΚΗΠΟΣ ΤΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ 1 / 6

Διαβάστε περισσότερα

Πόλη = χώρος συνάντησης του συνόλου των ανθρώπινων δραστηριοτήτων

Πόλη = χώρος συνάντησης του συνόλου των ανθρώπινων δραστηριοτήτων Πόλη = χώρος συνάντησης του συνόλου των ανθρώπινων δραστηριοτήτων ΣΚΟΠΟΣ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ μάλιστα δὲ καὶ τοῦ κυριωτάτου πάντων ἡ πασῶν κυριωτάτη καὶ πάσας περιέχουσα τὰς ἄλλας. Αὕτη δ ἐστὶν ἡ καλουμένη πόλις

Διαβάστε περισσότερα

Νέοι τόποι Περιπέτεια Φύση Παράδοση Ιστορία. Πολιτισμός Ζωή Μνημεία Ασφάλεια Χαρά

Νέοι τόποι Περιπέτεια Φύση Παράδοση Ιστορία. Πολιτισμός Ζωή Μνημεία Ασφάλεια Χαρά Νέοι τόποι Περιπέτεια Φύση Παράδοση Ιστορία Πολιτισμός Ζωή Μνημεία Ασφάλεια Χαρά 1 2 Η Εγνατία Οδός δίνει άλλες διαστάσεις και ευκαιρίες στην επισκεψιμότητα. Η δυνατότητα του επισκέπτη να διασχίσει όλη

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ «ΕΒΡΑΙΚΟΙ ΤΟΠΟΙ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ»

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ «ΕΒΡΑΙΚΟΙ ΤΟΠΟΙ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ» 1 ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ «ΕΒΡΑΙΚΟΙ ΤΟΠΟΙ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ» ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΤΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΤΗΣ ΕΒΡΑΙΚΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΟΙ ΣΧΟΛΕΣ «ΓΚΑΤΕΝΙΟ» ΚΑΙ «ΤΑΛΜΟΥΝΤ ΤΟΡΑ ΧΑΓΚΑΔΟΛ» ΩΣ ΧΩΡΟΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΤΩΝ ΕΒΡΑΙΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Αρχιτεκτονική με κοινωνικό πρόσωπο - Daveti Home Brokers Sunday, 10 February 2013 11:55. Του Στράτου Ιωακείμ

Αρχιτεκτονική με κοινωνικό πρόσωπο - Daveti Home Brokers Sunday, 10 February 2013 11:55. Του Στράτου Ιωακείμ Του Στράτου Ιωακείμ Η Αρχιτεκτονική Χωρίς Σύνορα είναι Μη Κερδοσκοπική Οργάνωση, μέλος του διεθνούς μη κυβερνητικού, μη κερδοσκοπικού οργανισμού ASF international (Architecture Sans Frontieres International).

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΝΗΣΙΑ ΤΩΝ ΚΥΚΛΑΔΩΝ

ΤΑ ΝΗΣΙΑ ΤΩΝ ΚΥΚΛΑΔΩΝ ΤΑ ΝΗΣΙΑ ΤΩΝ ΚΥΚΛΑΔΩΝ Η Σύρος είναι νησί των Κυκλάδων. Πρωτεύουσά της είναι η Ερμούπολη, η οποία είναι πρωτεύουσα της Περιφέριας Νότιου Αιγαίου αλλά και του πρώην Νομού Κυκλάδων. Η Σύρος αναπτύχθηκε ιδιαίτερα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΜΕΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΣΩΡΙΝΗ ΣΤΕΓΑΣΗ

ΑΜΕΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΣΩΡΙΝΗ ΣΤΕΓΑΣΗ ΑΜΕΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΣΩΡΙΝΗ ΣΤΕΓΑΣΗ ΜΑΝΟΥΣΑΚΗ ΜΑΡΙΑ Γεωλόγος Τμήμα Σχεδίων Έκτακτης Ανάγκης - Πρόληψης Οργανισμός Αντισεισμικού Σχεδιασμού & Προστασίας (Ο.Α.Σ.Π.) Υπουργείο Υποδομών, Μεταφορών και Δικτύων Μεταβατική

Διαβάστε περισσότερα

Η ιστορική πατρότητα του όρου «Μεσόγειος θάλασσα» ανήκει στους Λατίνους και μάλιστα περί τα μέσα του 3ου αιώνα που πρώτος ο Σολίνος τη ονομάζει

Η ιστορική πατρότητα του όρου «Μεσόγειος θάλασσα» ανήκει στους Λατίνους και μάλιστα περί τα μέσα του 3ου αιώνα που πρώτος ο Σολίνος τη ονομάζει Η ιστορική πατρότητα του όρου «Μεσόγειος θάλασσα» ανήκει στους Λατίνους και μάλιστα περί τα μέσα του 3ου αιώνα που πρώτος ο Σολίνος τη ονομάζει χαρακτηριστικά «Mare Mediterraneum» ως μεταξύ δύο ηπείρων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΑΣΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ ΚΕΝΤΡΟΥ (ΧΕΡΣΟΝΗΣΟΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ ΑΓ. ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΠΑΛΙΟΥ ΚΑΡΝΑΓΙΟΥ) ΔΗΜΟΣ ΚΑΒΑΛΑΣ

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΑΣΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ ΚΕΝΤΡΟΥ (ΧΕΡΣΟΝΗΣΟΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ ΑΓ. ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΠΑΛΙΟΥ ΚΑΡΝΑΓΙΟΥ) ΔΗΜΟΣ ΚΑΒΑΛΑΣ Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α Ο Λ Ο Κ Λ Η Ρ Ω Μ Ε Ν Ω Ν Π Α Ρ Ε Μ Β Α Σ Ε Ω Ν Α Σ Τ ΙΙ Κ Η Σ Α Ν Α Π Τ Υ Ξ Η Σ Ε.. Τ.. Π.. Α.. & Ε.. Κ.. Τ.. ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΑΣΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΔΗΜΟΥ ΚΑΒΑΛΑΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΣ ΛΑΡΙΣΑΙΩΝ. Λεύκωμα Λάρισας 8.000 8.000 χρόνια νεότητας ΛΑΡΙΣΑ 1900 ΛΑΡΙΣΑ 1940-1945 ΛΑΡΙΣΑ 1910 ΛΑΡΙΣΑ 1950 ΛΑΡΙΣΑ 1950

ΔΗΜΟΣ ΛΑΡΙΣΑΙΩΝ. Λεύκωμα Λάρισας 8.000 8.000 χρόνια νεότητας ΛΑΡΙΣΑ 1900 ΛΑΡΙΣΑ 1940-1945 ΛΑΡΙΣΑ 1910 ΛΑΡΙΣΑ 1950 ΛΑΡΙΣΑ 1950 Πολεοδομική Ανασυγκρότηση Αναβάθμιση του κέντρου της Λάρισας 2009 ΛΑΡΙΣΑ 1900 ΛΑΡΙΣΑ 1910 ΛΑΡΙΣΑ 1940-1945 ΛΑΡΙΣΑ 1950 ΛΑΡΙΣΑ 1950 1 ΛΑΡΙΣΑ 1950 ΛΑΡΙΣΑ 1956 ΛΑΡΙΣΑ 1960 ΛΑΡΙΣΑ 1970 ΛΑΡΙΣΑ 1980 Η ΟΔΟΣ ΗΠΕΙΡΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Το Ασβεστοχώρι ΤΟ ΑΣΒΕΣΤΟΧΩΡΙ

Το Ασβεστοχώρι ΤΟ ΑΣΒΕΣΤΟΧΩΡΙ ΤΟ ΑΣΒΕΣΤΟΧΩΡΙ Το Ασβεστοχώρι Σελ.2 Το Ασβεστοχώρι βρίσκεται σε απόσταση 10 χιλιομέτρων βορειοδυτικά του κέντρου της Θεσσαλονίκης, σε υψόμετρο 400 μέτρων, χτισμένο αμφιθεατρικά στους πρόποδες δύο λόφων

Διαβάστε περισσότερα

Ταξίδι στην Καβάλα. Σχεδιάστηκε με το trip planner του emtgreece.com. Σχεδιάστε το δικό σας ταξίδι, τώρα.

Ταξίδι στην Καβάλα. Σχεδιάστηκε με το trip planner του emtgreece.com. Σχεδιάστε το δικό σας ταξίδι, τώρα. Ταξίδι στην Καβάλα Σχεδιάστηκε με το trip planner του emtgreece.com. Σχεδιάστε το δικό σας ταξίδι, τώρα. Ταξίδι στην Καβάλα Παρασκευή, 28 Αύγουστος 2015 Παραλία Άσπρης Άμμου Αφήνοντας την πόλη της Καβάλας

Διαβάστε περισσότερα