Εφαρμογές Ψηφιακής Ιατρικής Απεικόνισης

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Εφαρμογές Ψηφιακής Ιατρικής Απεικόνισης"

Transcript

1 Εφαρμογές Ψηφιακής Ιατρικής Απεικόνισης Εμμανουήλ Γιακουμάκης Επίκουρος Καθηγητής Ιατρικής Φυσικής 1. Αρχές απεικόνισης μέσω των ακτίνων Χ. Οι ακτίνες Χ παράγονται σε ένα σωλήνα ακτίνων Χ (λυχνία) όταν ταχέως κινούμενα ηλεκτρόνια προσπίπτουν πάνω σε στόχο. Η δέσμη των ακτίνων σχηματοποιείται από ένα ρυθμιζόμενο διάφραγμα ακριβώς στην έξοδο της λυχνίας. Οι ακτίνες Χ κατευθύνονται και διαπερνούν τον ασθενή και ακολούθως ανιχνεύονται με την βοήθεια συνδιασμού ενισχυτικής πινακίδας (φθορίζουσας οθόνης η οποία παράγει ορατό φως ) και film. Αυτές είναι κατασκευές σαν sandwitch με στρώματα που περιλαμβάνουν μία ή δύο φθορίζουσες οθόνες και ένα film ενδιάμεσα. Οι ακτίνες Χ επίσης μπορούν να απεικονισθούν επίσης μέσω μιας φθορίζουσας οθόνης και ενός ενισχυτή εικόνας (ακτινοσκόπηση). Η εξασθένιση των ακτίνων Χ εξαρτάται από το είδος του ιστού που αυτές διαπερνούν (την πυκνότητά του και τον ατομικό του αριθμό Ζ) καθώς και το πάχος του ιστού που διασχίζουν. Ο ιστός των πνευμόνων εξασθενεί τις ακτίνες Χ πολύ λιγότερο από ότι τα οστά. Οι ακτίνες Χ θα έχουν πολύ χαμηλότερη ένταση μετά την εξασθένισή τους από τα οστά των πλευρών. Έτσι σε ένα film τα οστά αποτυπώνονται σχεδόν λευκά ενώ ο πνεύμονας σχεδόν μαύρος. Σχ. 1 Πλήρες ακτινοσκοπικό σύστημα 1

2 Επίσης η κατανομή της έντασης των ακτίνων Χ μπορεί να μετατραπεί σε ηλεκτρικό σήμα με την βοήθεια ενός ενισχυτή εικόνας. Η φθορίζουσα οθόνη του μετατρέπει την κατανομή των ακτίνων Χ σε κατανομή ηλεκτρικού φορτίου. Αυτά τα ηλεκτρόνια επιταχύνονται και κατεθυθείνονται σε μία δεύτερη μικρότερη φθορίζουσα οθόνη πάνω στην οποία εμφανίζεται μία ενισχυμένη φωτεινή εικόνα (σχ.1). Η εικόνα αυτή στην συνέχεια καταγράφεται από μία camera τηλεόρασης.το σήμα της τηλεόρασης μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να ψηφιοποιήσει την εικόνα μέσω ενός κυκλώματος Digital to Analog Converter. Οι ψηφιακές εικόνες μπορούν επίσης να αποτυπωθούν σε μία πλάκα φωσφόρου Ψηφιακή ακτινογράφηση με την χρήση αποθηκευμένων φωσφορισμών. Η ψηφιακή ή η υπολογιστική ακτινογράφηση (CR) περιγράφει τεχνικές που παγιδεύουν την πληροφορία, κάνοντας χρήση των αποθηκευμένων φωσφορισμών. Οι οθόνες αποθήκης φωσφορισμού μοιάζουν πολύ και συμπεριφέρονται όμοια με τις συμβατικές ενισχυτικές οθόνες (πινακίδες) αποθηκεύουν πληροφορίες της λανθάνουσας εικόνας για την μετ έπειτα απεικόνιση και ανάγνωσή της. Η αποθηκευμένη λανθάνουσα εικόνα διαβάζεται χρησιμοποιώντας ένα κόκκινο ή κοντά στο υπέρυθρο φώς για να διεγείρει τον φώσφορο, προκαλώντας τον να απελευθερώσει την αποθηκευμένη του ενέργεια με την μορφή ορατού φωτός (Σχήμα 2). Αυτό το φαινόμενο είναι γνωστό σάν φωτοδιηεγέρσιμη φωτοφωταύγεια. Όπως με τις συμβατικές οθόνες, η ένταση αυτής της παραγόμενης φωταύγειας είναι ανάλογη με τον αριθμό των φωτονίων Χ που απορροφήθηκαν από τον αποθηκευμένο φώσφορο. Σχ.2 Σύστημα ψηφιακής ακτινογραφίας με τη χρήση αποθηκευτικών πλακών Φωσφόρου. 2

3 Η διαδικασία της ανάγνωσης γίνεται χρησιμοποιώντας ένα laser scanner.η ακτίνα του laser σαρώνει την επιφάνεια της οθόνης με τέτοιο τρόπο, όπως ένα ηλεκτρονικό ποτάμι κατευθύνεται στην οθόνη της τηλεόρασης για να παράγει την εικόνα. Το διηγερμένο φως που εκπέμπεται, πρέπει να συγκεντρωθεί και να μετατραπεί σε ηλεκτρικό σήμα. Ένα ειδικά σχεδιασμένο οπτικό σύστημα συγκεντρώνει το διηγερμένο φώς απο τον φωσφόρο και το συνδέει με ένα φωτοπολλαπλασιαστή. Ένα ειδικό οπτικό φίλτρο πρέπει να χρησιμοποιείται μπροστά από τον φωτοπολλαπλασιαστή για να μπλοκάρει το διηγερμένο φως,το οποίο έχει μεγαλύτερη ένταση πολλών τάξης μεγέθους από την ένταση του φωτός που εκπέμπεται από την οθόνη. Ο φωτοπολλαπλασιαστής ο οποίος έχει μία ευρεία δυναμική περιοχή, μετατρέπει τις διαφορετικές εντάσεις φωτός από την οθόνη σε μεταβαλόμενα ηλεκτρικά σήματα..αυτά τα σήματα ενισχύονται, δειγματίζονται και περνούν μέσα από ένα αναλογικό σε ψηφιακό μετατροπέα για να παράγουν διαφορετικές τιμές φωτεινότητας για το κάθε pixel. Ένα 12-bit σύστημα μπορεί να αντιπροσωπεύει μοναδικά τιμές ανάμεσα στο 0 και το 4095 (2 12 =4096). Κατά την διαδικασία της ανάγνωσης, δεν απελευθερώνεται όλη η αποθηκευμένη ενέργεια από την οθόνη. Για να εξασφαλισθεί η απομάκρυνση κάθε υπολοίπου από τη λανθάνουσα εικόνα η οθόνη σβήνεται κατακλύζοντας την μέ φως υψηλής φωτεινότητας, για ένα μικρό χρονικό διάστημα. Αυτό επιτρέπει στην οθόνη να ξαναχρησιμοποιηθεί για επαναλαμβανόμενες εκθέσεις. Οι σημαντικές διαφορές ανάμεσα στην τεχνολογία αποθηκευμένου φωσφορισμού και στην τεχνολογία οθόνη- φιλμ έγκειται στην ικανότητά τους να παρέχουν χρήσιμες εικόνες περιλαμβάνουν : το πλάτος, τη δόση, την ποιότητα εικόνας και το θόρυβο Πλάτος ( εύρος ) Έκθεσης Η πιο σημαντική διαφορά είναι το πλάτος (εύρος) έκθεσης. Στην περίπτωση των συστημάτων φωσφορισμού είναι εξαιρετικά ευρύ, περίπου φορές μεγαλύτερο ακόμα και από τα πιο μεγάλου εύρους συστήματα οθόνης (ενισχυτικής πινακίδας ) φιλμ. Το εύρος των συστημάτων φιλμ- οθόνης περιορίζεται από την μορφή της χαρακτηριστικής τους καμπύλης και από τον συμβιβασμό που πρέπει συχνά να γίνεται ανάμεσα στο εύρος της έκθεσης και στην αντίθεση του φιλμ.το μεγάλο εύρος των συστημάτων φωσφορισμού, τους επιτρέπει να χρησιμοποιηθούν σε μεγάλου εύρους συνθήκες έκθεσης. Επίσης χρησιμοποιούνται σε περιπτώσεις που οι εκθέσεις ποικίλλουν πολύ ή είναι δύσκολο να ελεγχθούν, για παράδειγμα στην κινητή ακτινογράφιση. 3

4 1.1.2 Δόση Η δόση σε ένα σύστημα CR εξαρτάται από την ικανότητα του συστήματος να απορροφήσει την προσπίπτουσα ακτινοβολία -Χ και να την μετατρέψει σε χρήσιμο σήμα ( για παράδειγμα οπτική πυκνότητα ή ηλεκρικό ρεύμα από ένα θάλαμο φωτοπολλαπλασιαστή). Η απαιτούμενη έκθεση για να παραχθεί μία λογική εικόνα είναι περίπου ίδια και για τα δύο συστήματα. Μάλιστα, μερικά συστήματα οθόνης- φιλμ εξαιτίας της υψηλότερης απορρόφησης και των χαρακτηριστικών μετατροπής είναι κάπως πιο αποδοτικά στην χρήση των ακτίνων Χ. Όσο η δόση μειώνεται σε κάθε σύστημα ακτινογράφησης, τόσο αυξάνει ο κβαντικός θόρυβος. Έτσι το κατώτερο όριο της δόσης καθορίζεται όχι από τις τεχνικές διαφορές των δύο συστημάτων αλλά από τον αποδεκτό θόρυβο που μπορεί ο ακτινολόγος να ανεχθεί για να διαγνώσει την εικόνα Ποιότητα Η ποιότητηα της εικόνας για κάθε σύστημα απεικόνισης μπορεί να μετρηθεί σε απόλυτη κλίμακα. Αυτή η απόλυτη κλίμακα ονομάζεται ανιχνεύσιμη κβαντική απόδοση (DQE) και μετρά πόσο αποδοτικά ένα σύστημα μετατρέπει τα κβάντα εισόδου σε χρήσιμο σήμα εικόνας. Η DQE λαμβάνει υπόψη τα χαρακτηριστικά εξόδου και εισόδου του συστήματος και κυρίως τον θόρυβο εισόδου και εξόδου. Τα συστήματα φωσφορισμού έχουν ένα γραμμικό εύρος πολύ μεγαλύτερο σε σχέση με τα συστήματα οθόνης- φιλμ τα οποία έχουν μια περιορισμένη δυναμική περιοχή (σχήμα 3). Αυτό το χαρακτηριστικό οδηγεί σε ένα ευρύτερο περιθώριο της DQE για τα πρώτα συστήματα. Παρόλα αυτά εικόνες που έχουν προκύψει από εκθέσεις κάτω από το χρήσιμο ιατρικό εύρος συχνά προκαλείται κβαντική ασάφεια, ενώ εικόνες που έγιναν από εκθέσεις πάνω από το χρήσιμο ιατρικό 4

5 εύρος δίνουν στον ασθενή αδικαιολόγητη ακτινοβόληση. Σχ.3 Σενσιτομετρία ακτίνων Χ. Οι απαιτήσεις έκθεσης των συστημάτων αποθήκευσης φωσφορισμών συγκρίνονται με διάφορους συνδυασμούς ενισχυτικών πινακίδων- φίλμς. Ο κύριος λόγος που περιορίζεται η οξύτητα (συνάρτηση ΜΤF) και στα δυο συστήματα είναι στην πραγματικότητα ο ίδιος ήτοι η σκέδαση του φωτός στην οθόνη. Στο σύστημα οθόνης- φιλμ, η διάχυση του φωτός που εκπέμπεται σε ένα σημείο της οθόνης διαδίδεται προς όλες τις κατευθύνσεις και σκεδάζεται και από άλλα σωματίδια φωσφόρου της οθόνης. Στα συστήματα φωσφορισμού η κατάσταση είναι λίγο διαφορετική. Οι σκεδάσεις συμβαίνουν περισσότερο με την διεγείρουσα δέσμη παρά με το εκπεμπόμενο φως. Παρόλο που η διάμετρος της διαγείρουσας Laser δέσμης είναι αρκετά μικρή, το διεγειρόμενο φως διαχέεται και σκεδάζεται καθώς διαπερνάει την οθόνη δημιουργώντας διεγειρόμενη φωταύγεια κατά την διαδρομή της. Υπάρχουν και άλλοι παράγοντες που μπορούν να επηρρεάσουν την οξύτητα σε ένα σύστημα φωσφορισμών. Εξαρτάται από την ένταση του διεγείροντος φωτός laser, όπως και από την ψηφιακή φύση της διαδικασίας ανάγνωσης. Τα συστήματα φωσφορισμού έχουν ποικίλλες πηγές θορύβου. Η πιο προφανής πηγή θορύβου είναι η κβαντική ασάφεια. Ο θόρυβος στην τελική εικόνα δεν μπορεί να είναι χαμηλότερος από αυτόν τον ασύμφωνο θόρυβο στην δέσμη εισόδου των ακτίνων- Χ. Στην πραγματικότητα θα είναι γενικά μεγαλύτερος, μια και άλλες πηγές θορύβου συνεισφέρουν στον τελικό θόρυβο. 5

6 1.2. Ψηφιακή ακτινογραφία με χρήση ψηφιακού αισθητήρα τεχνολογίας CCD (charge couple device). Ο μηχανισμός του φορτιζμένου ζεύγους (CCD) είναι ένας μηχανισμός που χρησιμοποιείται σαν αισθητήρας εικόνας. Αισθητήρες στερεάς κατάστασης μορφοποιούνται σαν παράταξη φωτοευαίσθητων στοιχείων που το καθένα παράγει στην ηλεκτρική έξοδο ενός εισχυτή ο οποίος συνδέεται με την ένταση του φωτός που προσπίπτει στο στοιχείο. Η μορφή της παράταξης των στοιχείων μπορεί να είναι σειριακή ή μπορεί να καλύπτουν μία επιφάνεια. Στην πρώτη περίπτωση οι σειρές στην σκηνή σαρώνονται μία κάθε φορά, στην δεύτερη περίπτωση ολόκληρη η σκηνή λαμβάνεται παράλληλα. Στον ψηφιακό αισθητήρα ένα στρώμα σπινθηριστή (scintillator layer), κατασκευασμένο από σπάνιες γαίες, χρησιμοποιείται για την μετατροπή της ενέργειας των φωτονίων της ακτινοβολίας Χ σε ορατό φως, το οποίο στην συνέχεια προσβάλλει το CCD. Ο δρόμος του φωτός από το σπινθηριστή στο CCD γίνεται μέσω στρώματος δεσμίδων οπτικών ινών, πάχους 1-2 mm. Ο ρόλος των οπτικών αυτών ινών είναι να κόβουν τα σκεδαζόμενα ορατά φωτόνια καθώς και τις ακτίνες x που δεν αποροφήθηκαν απο τον κρύσταλλο. Ακολούθως το CCD έχει την ικανότητα να δεσμεύει το ορατό φώς και να παράγει ηλεκτρόνια. Το σχηματιζόμενο ρεύμα ηλεκτρονίων ενισχύεται ηλεκτρονικά μετατρέπεται σε ψηφιακό και ακολούθως σε είκόνα στο υπολογιστή (σχ.3α). 6

7 X-ray ψηφιακή εικόνα με τεχνολογία CCD Σπινθηριστής ( μετατρέπει τις ακτίνες Χ σε φώς) Οπτική ίνα ( φέρνει σε επαφή το φώς με το CCD και κόβει τις σκεδάσεις και τις ακτίνες Χ) pixels CCD ( μετατρέπει το ορατό φώς σε ηλεκτρόνια -ρεύμα) Ηλεκτρονικά κυκλώματα ( ενισχύουν το ηλεκτρικό σήμα και το μετατρέπει απο αναλογικό σε ψηφιακό) Digital radiography 0301 Σχ.3α Ψηφιακός αισθητήρας τεχνολογίας CCD (charge couple device). Τα πρακτικά αποτελέσματα του ψηφιακού αισθητήρα είναι: α. Η πολύ μεγάλη ευαισθησία στην ακτινοβολία Χ, με άμεση συνέπεια να δέχεται ο ασθενής πολύ μικρότερη ακτινοβολία. β. Οι μικρές σκεδάσεις στην πορεία του ορατού φωτός τους καθώς και οι ακτίνες Χ που διέρχονται απο τον κρύσταλλο χωρίς να αποροφηθούν δημιουργούν προβλήματα στην ποιότητα της εικόνας. Οι κατασκευαστές προσπάθησαν να ξεπεράσουν το πρόβλημα αυτό, χρησιμοποιώντας τις οπτικές ίνες, που προαναφέραμε. Τα τελευταία χρόνια διάφορα συστήματα για τη λήψη ψηφιακής ακτινογραφίας με CCD έχουν κάνει την εμφάνιση τους. Ο βασικός, όμως μηχανισμός για τη δημιουργία της εικόνας παραμένει κοινός. Υπάρχει δηλαδή, και στην περίπτωση αυτή, ένα ειδικό στρώμα ενισχυτικών πινακίδων (scintillation layer) για τη μετατροπή των φωτονίων της ακτινοβολίας Χ σε φως. Στη συνέχεια το φως κατευθύνεται μέσω οπτικών ινών και προσβάλλει το CCD. Σε κάθε στοιχειώδη μονάδα του αισθητήρα, δηλαδή σε κάθε pixel, δημιουργούνται ηλεκτρικά φορτία. Το μέγεθος των φορτίων αυτών είναι ανάλογο με την ένταση της δέσμης της ακτινοβολίας Χ, που προσέβαλλε τον αισθητήρα. Στη συνέχεια, όπως εξηγήθηκε διεξοδικά παραπάνω, το αναλογικό σήμα, δηλαδή η τιμή της εντάσεως του ρεύματος, για κάθε pixel του αισθητήρα μετατρέπεται σε ψηφιακό σήμα (analog to digital converter) και απεικονίζεται στην οθόνη του ηλεκτρονικού υπολογιστή ως συγκεκριμένη διαβάθμιση-απόχρωση του γκρίζου. 7

8 Τα συστήματα της ψηφιακής ακτινογραφίας χρησιμοποιούν για την τελική απεικόνιση δεδομένα 8, 10, 12, ή 16 bits, δηλαδή εκθέτουν την τελική εικόνα με 256, 1024, 4096, ή διαφορετικές διαβαθμίσεις του γκρίζου. Το ενεργό και πραγματικό μέγεθος του pixel, το οποίο δίνει την τελική απεικόνιση, είναι για παράδειγμα για το σύστημα Dimax (Planmeca Oy, Helsinki, Finland) 133μm. Αυτό το μέγεθος του pixel δίνει μια μέγιστη θεωρητική ανάλυση, η οποία αποτελεί τη συχνότητα Nyquist 3,76 κύκλων ανά mm. Η μαθηματική σχέση, η οποία δίνει τη συνάρτηση ανάμεσα στο μέγεθος του pixel και στη μέγιστη θεωρητική ανάλυση (maximum theoretical resolution), θα εξηγηθεί διεξοδικά στη συνέχεια. Ένας αισθητήρας μέσης διακριτικής ικανότητας είναι των 256x256 στοιχείων εικόνας (pixels), ένας υψηλής όπως απαιτείται στην ακτινολογία, απαιτεί εικόνες των 2048x2048 pixels Ποσοτικοποίηση των διαβαθμίσεων του γκρι. Καθώς η εικόνα πρέπει να ψηφιοποιηθεί κατα μήκος των αξόνων του χώρου για να φτάσει σε μία ψηφιοποιημένη εικόνα, θα πρέπει να ψηφιοποιηθεί και η ένταση της εικόνας. Η έξοδος της κάμερας της τηλεόρασης ή της CCD είναι μία αναλογική τάση, η οποία συνδέεται με την ένταση του προσπίπτοντος φωτός. Το εύρος της τάσης από το μηδέν για το μαύρο μέχρι κάποια μέγιστη τιμή για την υψηλότερη ένταση φωτός διαιρείται σε έναν αριθμό ενδιάμεσων διαστημάτων. Όσο μεγαλύτερος είναι ο αριθμός αυτός,τόσο καλύτερα οι διάφορες διαβαθμίσεις της έντασης (επίπεδα του γκρι) εμφανίζονται στην ψηφιακή εικόνα. Συνήθως 256 επίπεδα (τα οποία κωδικοποιούνται σε ένα byte) χρησιμοποιούνται για ολόκληρη την κλίμακα του γκρι. Λαμβάνοντας υπόψη την χωρική διακριτική ικανότητα και την ανάλυση της κλίμακας του γκρι μία εικόνα των 512x512 pixels με μία ανάλυση ανάλυση της κλίμακας του γκρι των 8 bytes απαιτεί μία χωρητικότητα 0,25 Mbytes. Εαν ζητείται έγχρωμη παρουσίαση απαιτείται τριπλάσια χωρητικότητα. 8

9 1.3. LASER PRINTERS Τα αντίγραφα των ηλεκτρονικών ψηφιακών εικόνων επιτυγχάνονται με την χρήση εκτυπωτή laser για να μεταφερθεί η εικόνα στο φιλμ. Ένα συνηθισμένο film είναι τόσο ευαίσθητο σε φως των laser με τον ίδιο τρόπο που είναι ευαίσθητο στο μπλε ή πράσινο φως που εκπέμπεται από τις συμβατικές εικόνες. Τα περισσότερα laser φιλμς πρέπει να επεξεργάζονται σε πλήρες σκοτάδι διότι είναι ευαίσθητα ακόμα και στο φως που εκπέμπουν τα φώτα ασφαλείας. Οι εκτυπωτές μπορούν να συνδέονται σε πολλούς μηχανισμούς απεικόνισης μέσω ηλεκτρονικών υποδοχών που γίνονται αποδεκτοί είτε σε δεδομένα video είτε σε δεδομένα ψηφιακής εικόνας. Τα στοιχεία της εικόνας που λαμβάνονται από κάθε υποδοχή αποθηκεύονται στην μνήμη του εκτυπωτή. Αυτά τα δεδομένα εικόνας, υπό μορφή pixel παρουσιάζονται στο φιλμ σε διαβαθμίσεις του γκρι. Εκτυπωτές των 8 bits παρέχουν μορφοποίηση της έκθεσης με 256 διαβαθμίσεις του γκρι.αυτό το εύρος της κλίμακας του γκρι εξασφαλίζει ανακατασκευή της εικόνας χωρίς την εισαγωγή ψευδοδομών. Σχ. 4 Εκτυπωτής Laser Tα ψηφιακά δεδομένα της εικόνας μεταφέρονται στο φίλμ με έναν εκτυπωτή Laser. 9

10 Όλοι οι εκτυπωτές χρησιμοποιούν την παρεμβολή ( interpolation ) μια διαδικασία για να μεγαλώσει τον αριθμό των pixels για το επιθυμητό μέγεθος της εικόνας. Δύο μέθοδοι παρεμβολής χρησιμοποιούνται : η smooth και η sharp. Στην πρώτη περίπτωση το κανονικό μέγεθος της εικόνας μεγαλώνει υπολογίζοντας από τα αυθεντικά στοιχεία τις τιμές των καινούριων pixels.επίσης διατηρεί τις λεπτομέρειες και παρέχει μια πιο αξιόπιστη παρουσίαση της αυθεντικής εικόνας από την απλή γραμμική interpolation. Η δεύτερη μέθοδος αυξάνει τα δεδομένα επαναλαμβάνοντας την αυθεντική εικόνα του pixel εξαρτώμενη από την απαιτούμενη ποσότητα μεγένθυνσης. Διαφορές ανάμεσα σε γειτονικά pixels είναι πιο εμφανή σε εικόνες που μεγενθύνονται με την μέθοδο sharp interpolation. Οι εκτυπωτές laser έχουν δραματικά αυξήσει την απόδοση των ακτινολογικών τμημάτων. Όταν μάλιστα ο εκτυπωτής είναι συνδεδεμένος απευθείας με τον επεξεργαστή ο τεχνολόγος, δεν χρειάζεται να αφήσει τον ασθενή για να πάρει το φιλμ. Η διαδικασία εκτύπωσης απαιτεί λιγότερο από δύο λεπτά. Σε ένα περιβάλλον δικτύου ένας ή περισσότεροι εκτυπωτές laser μπορούν να συνδεθούν με πολλές πηγές ψηφιακής απεικόνισης εξασφαλίζοντας έτσι υψηλή παραγωγικότητα και υποστήριξη στην παραγωγή αντίγραφων εικόνων. 2.ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΨΗΦΙΑΚΗΣ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗΣ 2.1 ψηφιακή ακτινοσκόπηση Η ψηφιακή επεξεργασία εικόνας με τη βοήθεια ηλεκτρονικών υπολογιστών είναι αυτό που ουσιαστικά διαχωρίζει την κλασική από την ψηφιακή ακτινοσκόπηση. Ο στόχος της ψηφιακής επεξεργασίας ακτινολογικών εικόνων με τη βοήθεια μαθηματικών μεθόδων, είναι η διευκόλυνση και η επιτάχυνση της διάγνωσης, καθώς και η μείωση της έκθεσης σε ακτινοβολία τόσο στον εξεταζόμενο όσο και στον εξετάζοντα. 'Οπως αναφέρθηκε σε προηγούμενη παράγραφο, το σήμα που φτάνει στην έξοδο του ενισχυτή εικόνας έχει αναλογική μορφή και μπορεί μέσω του κυκλώματος τηλεόρασης να απεικονισθεί σε ένα monitor. Αυτό βέβαια σημαίνει ότι η εικόνα θα απεικονίζεται στο monitor μόνο κατά τη διάρκεια της ακτινοσκόπησης. ενώ μόλις αυτή σταματήσει, η εικόνα θα παύει να εμφανίζεται στο monitor. Για να μπορεί η εικόνα να παραμένει στο monitor και μετά το τέλος της ακτινοσκόπησης (last image hold) πρέπει η εικόνα αυτή να έχει πρώτα ψηφιοποιηθεί, να αλλάξει δηλαδή η μορφή της από αναλογική σε ψηφιακή. 10

11 Η ψηφιοποίηση αυτή της εικόνας προσφέρει πολλά πλεονεκτήματα τόσο στον ε- ξεταζόμενο, όσο και στον εξετάζοντα ιατρό. Κατά τη διάρκεια της ακτινοσκόπησης ο ιατρός παρατηρεί την εικόνα στο monitor και προσπαθεί μέσα από αυτή να βγάλει κάποια συμπεράσματα για τον περαιτέρω χειρισμό του περιστατικού. Έτσι, για να παρατηρήσει περισσότερο μια εικόνα που τον ενδιαφέρει, αναγκάζεται να συνεχίσει την ακτινοσκόπηση στο συγκεκριμένο σημείο ώστε να κρατήσει την εικόνα στο monitor, για όσο χρόνο θεωρείται απαραίτητο. Η επιβάρυνση του εξεταζόμενου όμως από την ακτινοβολία θα ήταν πολύ μικρότερη εάν η εικόνα μπορούσε, αφού είχε ψηφιοποιηθεί, να ανακληθεί και να παραμείνει στο monitor νια όση ώρα θα γινόταν ο έλεγχος από τον ιατρό, χωρίς όμως ακτινοσκόπηση αυτή τη φορά. Επίσης η ψηφιοποιημένη αυτή εικόνα θα μπορούσε να αποθηκευθεί σε κάποιο αποθηκευτικό μέσο ώστε να μπορεί αργότερα να υποστεί κάποια ψηφιακή επεξεργασία η οποία θα διευκόλυνε τη διάγνωση. Γενικότερα, αφού η εικόνα ψηφιοποιηθεί μπορεί πλέον να μεταφερθεί μέσω κάποιου δικτύου (δίκτυο του νοσοκομείου, Internet, κ.λπ.), να εκτυπωθεί σε εκτυπωτή film ή χαρτιού, ή να αρχειοθετηθεί στο ηλεκτρονικό αρχείο του νοσοκομείου ώοτε να μπορεί εύκολα να ανακληθεί ακόμα και πολλά χρόνια μετά την πραγματοποίηση της εξέτασης Διαγραμμικό σύστημα ψηφιακής ακτινοσκόπησης Στο παρακάτω διάγραμμα (εικόνα 5) παρουσιάζεται ένα σύστημα ψηφιακής ακτινοσκόπησης. Η όλη δομή ενός τέτοιου συστήματος μπορεί να χωριστεί σε δύο βασικά τμήματα: α. Το τμήμα του συστήματος που είναι ίδιο με το σύστημα κλασικής ακτινοσκόπησης, δηλαδή γεννήτρια «ψηλής τάσης, λυχνία ακτινών Χ, ενισχυτής εικόνας, οπτικό σύστημα, τηλεοπτική αλυσίδα (TV chain) και τα συστήματα παρουσίασης και αποτύπωσης της εικόνας (monitors, camera) β. Το ψηφιακό τμήμα που περιλαμβάνει το μετατροπέα αναλογικού σήματος σε ψηφιακό, analog to digital converter (ADC), τη μονάδα ψηφιακής επεξεργασίας εικόνας με τη μονάδα του κεντρικού υπολογιστή και τη μονάδα αποθήκευσης, 11

12 Εικόνα 5. Σύστημα ψηφιακής ακτινοσκόπησης καθώς και το μετατροπέα ψηφιακού σήματος σε αναλογικό, digital to analog converter (DAC). Η εικόνα που σχηματίζεται στην έξοδο του ενισχυτή εικόνας (εικόνα 6) σαρώνεται γραμμικά από την TV camera και έτσι δημιουργείται μια ηλεκτρονική εικόνα, καθώς η φωτεινότητα κάθε σημείου της εικόνας μετατρέπεται, σε ηλεκτρικό σήμα που αφού ενισχυθεί παίρνει τιμές (π.χ. μεταξύ 0 και 1 Volt) και ονομάζεται πλέον video σήμα. Εικόνα 6. Μετατροπή ηλεκτρικού σήματος σε ψηφιακό Αμέσως μετά, το video σήμα οδηγείται σε έναν λογαριθμικό ενισχυτή (εικόνα 7) ώστε στην περίπτωση της αγγειογραφίας, τα αγγεία που βρίσκονται μπροστά από οστά, να απεικονίζονται εξίσου καλά με αγγεία που βρίσκονται μπροστά από μαλακούς ιστούς. Δηλαδή έτσι επιτυγχάνεται εξίσωση της μη γραμμικής εξασθένησης του σήματος. Στη συνέχεια το λογαριθμικό video σήμα ψηφιοποιείται. δηλαδή κάθε αναλογική τιμή του σήματος μετατρέπεται σε ψηφιακή. Οι ψηφιακές αυτές τιμές δημιουργούνται από συνδυασμούς των δυαδικών ψηφίων 1 και 0. 12

13 Όσο μεγαλύτερος είναι ο αριθμός των δυαδικών ψηφίων (bit depth) που χαρακτηρίζουν ψηφιακά μία αναλογική τιμή, τόσο πιο πιστή είναι η ψηφιακή α- ναπαράσταση του αναλογικού video σήματος. 2 bit: 00=0 (μαύρο) 01 = 1 (σκούρο γκρίζου) 10 = 2 (ανοικτό γκρίζου) 11 = 3 (άσπρο) 4 τόνοι του γκρίζου 3 bit: 000=0 μαύρο 001=1 010=2 011=3 100=4 101=5 110=6 111=7 (άσπρο) 8 τόνοι του γκρίζου Αρα για bit depth 10 bit=1024 τόνοι του γκρίζου Έτσι κάθε ψηφιακή τιμή αντιστοιχίζεται σε έναν τόνο της σκάλας του γκρίζου της απεικονιζόμενης εικόνας και συνεπώς όσο μεγαλύτερη είναι η διαβάθμιση Εικόνα 7. Μετατροπή ηλεκτρικού σήματος σε ψηφιακό. 13

14 της σκάλας των τόνων του γκρίζου, τόσο μεγαλύτερος είναι και ο αριθμός των bits που απαιτείται για την πιστή ψηφιακή απόδοση του αναλογικού σήματος. Κάθε ψηφιακή εικόνα αποτελείται από εικονοστοιχεία που ονομάζονται pixels. Ο αριθμός των pixels που συγκροτούν την ψηφιακή εικόνα, εξαρτάται από την ανάλυση (μήτρα) στην οποία αυτή απεικονίζεται, όπως φαίνεται στην παρακάτω εικόνα (εικ. 8). Όσο μεγαλύτερη είναι η μήτρα απεικόνισης, τόσο μεγαλύτερη είναι η γεωμετρική ανάλυση ώστε να είναι δυνατή η παρατήρηση πολύ μικρών λεπτομερειών της εικόνας. Με την αύξηση της μήτρας απεικόνισης, καθώς και του bit depth αυξάνουν παράλληλα και οι απαιτήσεις για τον ψηφιακό χώρο αποθήκευσης. Παρακάτω δίνονται παραδείγματα αναγκαίας ψηφιακής μνήμης σε σχέση με τη μήτρα απεικόνισης και το bit depth: x1024=4 φορές μεγαλύτερος όγκος από μήτρα 512x bits=4 φορές μεγαλύτερος όγκος από βάθος 8 bits Εικόνα 8. Ανάλυση εικόνας Εφαρμογές ακτινοσκόπησης Η τεχνική της ακτινοσκόπησης βρίσκει πολλές εφαρμογές στα ιατρικά συγκροτήματα, όπως σε κατακλινόμενα και τηλεχειριζόμενα ακτινοδιαγνωστικά συγκροτήματα γενικής αγγειογραφίας και στεφαγγειογραφίας. 14

15 2.2 Aγγειογραφία Αγγειογραφία είναι η ακτινολογική απεικόνιση αγγείων αμέσως μετά την έγχυση ενός σκιαγραφικού υγρού και χρησιμοποιείται για την απεικόνιση αγγειακών αλλαγών όπως στενώσεις, έμφρακτα, αρτηριοσκληρώσεις, συμψύσεις, ανευρύσματα, ρήξεις κ.λπ. Διακρίνουμε τρία είδη αγγειογραφίας: - Γενική αγγειογραφία (εγκεφάλου, αυχένα, κοιλιακής χώρας, περιφερικών, πνευμονικών) - Αγγειογραφία καρδιάς (καρδιάς, στεφανιαίων, πνευμονικών) - Νευροαγγειογραφία (εγκεφαλικών αγγείων). Τα αγγειογραφικά συγκροτήματα γενικής χρήσης, όπως φαίνεται και από τον χαρακτηρισμό τους, προορίζονται για την πραγματοποίηση αγγειογραφικών εξετάσεων σε όλα τα μέρη του σώματος συμπεριλαμβανομένης και της καρδιάς, καθώς και επεμβατικών τεχνικών, ή και PTCA (καρδιοαγγειοπλαστική). Βέβαια υπάρχουν και τα εξειδικευμένα για την καρδιά αγγειογραφικά συγκροτήματα (στεφανιογράφοι) που λόγω της φύσης τους (επεμβατικές τεχνικές στην καρδιά) απαιτούν την ύπαρξη καρδιοχειρουργικού τμήματος στην κλινική. Στη γενική αγγειογραφία ανήκει και η νευροακτινολογία με τις νευροεπεμβατικές τεχνικές, οι οποίες όμως λόγω της ιδιαίτερα μεγάλης διάρκειας τους, πολλές φορές απαιτούν ιδιαίτερες θέσεις εργασίας. Η εφαρμογή της ψηφιακής τεχνικής κατά την πραγματοποίηση και την επεξεργασία αγγειογραφικών εξετάσεων έχει γίνει απαραίτητη. Η πραγματοποίηση επεμβατικών ακτινολογικών τεχνικών χωρίς την υποστήριξη ψηφιακών συστημάτων είναι πλέον στη σημερινή εποχή αδιανόητη. Η απαράμιλλης ποιότητας εικόνα που αποδίδουν τα ψηφιακά συστήματα δεν προσφέρει μόνο μεγαλύτερη σιγουριά στον ιατρό, αλλά κάνει δυνατή τη χρήση πολύ μικρότερης ποσότητας σκιαγραφικών ουσιών, καθώς και τη σαφή εξοικονόμηση δόσης κατά την εξέταση. Η αμεσότητα της ανάκλησης των εικόνων κατά τη διάρκεια της εξέτασης έχει ως αποτέλεσμα τη μείωση του χρόνου και την ευκολότερη και γρηγορότερη απόφαση του ιατρού για την εξέλιξη της, κάτι που μειώνει σημαντικά το ρίσκο για τον ασθενή. Η μήτρα απεικόνισης που θεωρείται σήμερα προϋπόθεση για τις αγγειογραφίες είναι 1024x1024 pixels. 15

16 2.3 Ψηφιακή αφαιρετική αγγειογραφία (DSA) Η μέθοδος της ψηφιακής αφαιρετικής αγγειογραφίας εφαρμόζεται στα περισσότερα συστήματα ψηφιακής ακτινοδιαγνωστικής και χρησιμοποιείται πολύ συχνά στην κλινική πράξη. Γιατί όμως αφαιρετική αγγειογραφία; Κάθε ακτινογραφία είναι μία προσθετική εικόνα. Αυτό σημαίνει ότι σε μια κοινή αγγειογραφική εικόνα δεν απεικονίζονται μόνο τα αγγεία, αλλά και όλα τα οστά και όργανα που βρίσκονται στην περιοχή ενδιαφέροντος αφού και αυτά επιφέρουν εξασθένηση των ακτίνων Χ. Για να μπορέσουμε λοιπόν να πάρουμε μια εικόνα η οποία θα απεικονίζει μόνο τα αγγεία εφαρμόζουμε την αφαιρετική τεχνική κατά την οποία όπως φαίνεται στις παρακάτω εικόνες, σύμφωνα και με την ονομασία της μία αγγειογραφική εικόνα αφαιρείται από μία άλλη. Οι δύο αυτές αγγειογραφικές εικόνες απεικονίζουν την ίδια ακριβώς περιοχή ενδιαφέροντος, με τη διαφορά ότι η μία λαμβάνεται κατά την έγχυση μιας σκιαγραφικής ουσίας στα αγγεία για την έντονη απεικόνιση τους και η άλλη (η οποία ονομάζεται μάσκα) λαμβάνεται χωρίς έγχυση σκιαγραφικής ουσίας. Η απεικόνιση των ανατομικών πληροφοριών της περιοχής ενδιαφέροντος είναι βέβαια η ίδια και στις δύο αυτές λήψεις. Έτσι, με την αφαίρεση των δύο αυτών λήψεων μεταξύ τους, η ανατομική πληροφορία ουσιαστικά εξαφανίζεται και το αποτέλεσμα είναι μία εικόνα στην οποία απεικονίζονται (εικόνα 9) μόνο τα αγγεία που περιείχαν σκιαγραφική ουσία μια και αυτή ήταν η μόνη διαφορά μεταξύ των δύο αρχικών λήψεων. Στο παρακάτω σχεδιάγραμμα (εικόνα 10) απεικονίζεται η διαδικασία και το είδος των εικόνων κατά την εφαρμογή της ψηφιακής αφαιρετικής αγγειογραφίας. Εικόνα 9. Αφαιρετική αγγειογραφία 16

17 Εικόνα 10. Διάγραμμα αφαιρετικής αγγειογραφίας DSA Ο κατακόρυφος άξονας απεικονίζει, τη συγκέντρωση του σκιαγραφικού στην περιοχή ενδιαφέροντος σε σχέση με τον χρόνο ο οποίος απεικονίζεται στον οριζόντιο άξονα. Βλέπουμε λοιπόν ότι αμέσως μετά την έναρξη της ακτινοβολίας (ακτινοσκόπηση) γίνεται η έγχυση του σκιαγραφικού στην υπό εξέταση περιοχή. Μετά την πάροδο ενός προκαθορισμένου χρονικού διαστήματος επιλέγεται η εικόνα μάσκα (mask image) στην οποία δεν έχει ακόμα εμφανιστεί το σκιαγραφικό. Η διαδικαοία της αφαίρεσης αρχίζει με την έναρξη της διαδικασίας έγχυσης του σκιαγραφικού το οποίο ρέει μέσα στα αγγεία, φθάνει στη μέγιστη τιμή «γεμίσματος» και στη συνέχεια απάγεται μέσω της κυκλοφορίας του αίματος. Στο σημείο αυτό διακόπτεται η ακτινοβολία. Καθόλη τη διάρκεια της διαδικασίας αυτής οι εικόνες που λαμβάνονται, αποθηκεύονται στη μνήμη του υπολογιστικού συστήματος.η επιλογή της εικόνας με τη μεγαλύτερη περιεκτικότητα σε σκιαγραφικό (filled image) μπορεί να γίνει είτε χειροκίνητα είτε αυτόματα από τον ηλεκτρονικό υπολογιστή. Η εφαρμογή της ψηφιακής αφαιρετικής αγγειογραφίας προσφέρει πολλά πλεονεκτήματα: -Άμεση αξιολόγηση εικόνας-άμεση διάγνωση - Δυναμική απεικόνιση της ροής του αίματος με δυνατότητα επανάληψης (play back) της δυναμικής λήψης οποιαδήποτε στιγμή. - Καλύτερο contrast με αποτέλεσμα τη μείωση της απαραίτητης ποσότητας και συγκέντρωσης της σκιαγραφικής ουσίας, ώστε να δίνεται και η δυνατότητα χρήσης λεπτότερων καθετήρων. - Δυνατότητα περαιτέρω βελτίωσης των εικόνων με την εφαρμογή διαφόρων μεθόδων ψηφιακής επεξεργασίας. Είναι αυτονόητο ότι για να γίνει εφικτή η πραγματοποίηση της αφαιρετικής τεχνικής, ήταν απαραίτητη η εξέλιξη της ψηφιακής τεχνολογίας και των ηλεκτρονικών υπολογιστών, έτσι ώστε να είναι δυνατή η ψηφιοποίηση και στη συνέχεια η αφαίρεση των αναλογικών εικόνων σε πραγματικό χρόνο (real time). 17

18 2.4 Υπολογιστική Τομογραφία Φυσική αρχή της μεθόδου Κάθε τομή μπορούμε να τη χωρίσουμε θεωρητικά σε πολύ μικρά τετραγωνίδια. διαστάσεων 2x2 mm (εικόνα 11) και να θεωρήσουμε το καθένα απ' αυτά σαν μια μικρή στοιχειώδη μονάδα-κυψέλη (pixel) μ' ένα ορισμένο στοιχειώδη όγκο. Ο όγκος κάθε τέτοιας στοιχειώδους κυψέλης είναι η επιφάνεια του τετραγωνιδίου επί το πάχος της τομής που στην περίπτωση αυτή, είναι συνήθως περί τα 10 mm. Έτσι, ο όγκος κάθε μονάδας κυψέλης θα είναι 2x2x10=40 mm 3 (εικόνα 11β). Είναι φανερό ότι κάθε τομή θα πρέπει να αποτελείται από πολλές δεκάδες χιλιάδες τέτοιων στοιχειωδών τετραγωνιδίων που όλα μαζί σχηματίζουν τελικά ένα πυκνό πλέγμα που μοιάζει με σκακιέρα και καλείται μήτρα (matrix) (εικόνα 11). Για κάθε στοιχειώδες τετραγωνίδιο-κυψέλη της μήτρας της τομής υπολογίζεται ο αντίστοιχος συντελεστής εξασθένησης με διαδοχικές αριθμητικές προσεγγίσεις και σε συνδυασμό, κάθε φορά, με διαφορετικές γειτονικές κυψέλες (λόγω αλλαγής της γωνίας). Απ' τους συνδυασμούς αυτούς προκύπτει υπολογιστικά και η χωριστή τιμή κάθε κυψέλης. Οι τιμές αποθηκεύονται σε μια αντίστοιχη μήτρα της μνήμης του ηλεκτρονικού υπολογιστή. Όταν συγκεντρωθούν όλες οι τιμές των συντελεστών εξασθένησης από κάθε τετραγωνίδιο της τομής, ο υπολογιστής ανασυνθέτει την εικόνα της τομής μέσα σ' ένα χρονικό διάστημα που κυμαίνεται ανάλογα με τον τύπο του ΥΤ από μερικά sec μέχρι και λιγότερο του sec. Εικονα 11. (α) Εγκάρσια διατομή Εγκεφάλου που αντιστοιχεί σε μήτρα με πολλές χιλιάδες στοιχειώδεις κυψέλες β) Στοιχειώδης κυψέλη μήτρας διατάσεων 2x2x10 mm 3 18

19 Ο βαθμός εξασθένησης της ακτινοβολίας για κάθε τετραγωνίδιο-κυψέλη ακολουθεί τον φυσικό νόμο της εκθετικής απορρόφησης μονό ενεργειακής ακτινοβολίας που περνά μέσα από ομοιογενές υλικό και δίνεται με τη γνωστή εξίσωση: Ι= Ι e μα (1) ο όπου: Ι ο : η αρχική ένταση της ακτινοβολίας (Roentgen) που προσπίπτει πάνω στην κυψέλη Ι ο : η ένταση της ακτινοβολίας όταν βγαίνει εξασθενημένη απ' αυτήν (την κυψέλη) α: το μήκος της διαδρομής της ακτινοβολίας μέσα στην κυψέλη e: η βάση των φυσικών λογαρίθμων ίση προς τον αριθμό και μ: ο ζητούμενος συντελεστής εξασθένησης του στοιχειώδους τετραγωνιδίουκυψέλης. Από τις μετρήσεις των δυο μεγεθών Ι 0 και Ι και επειδή τα υπόλοιπα μεγέθη είναι γνωστά, είναι δυνατόν να υπολογιστεί ο συντελεστής της εξασθένησης (μ) για κάθε τέτοια ομοιογενή στοιχειώδη κυψέλη. Για τον προσδιορισμό των συντελεστών εξασθένησης όλων των στοιχειωδών κυψελών από τις οποίες αποτελείται η μήτρα της εξεταζόμενης τομής, λαμβάνεται υπόψη ότι και οι στοιχειώδεις αυτές κυψέλες είναι τόσο μικρές που μπορεί να θεωρήσουμε ότι μέσα στην κάθε μια το υλικό είναι ομοιογενές και επομένως έχει παντού τον ίδιο συντελεστή εξασθένησης. Έτσι, σε κάθε στοιχειώδη κυψέλη (ι) αντιστοιχεί ένας άγνωστος συντελεστής εξασθένησης (μ) (εικόνα 12). Το μηχάνημα υπολογίζει αυτούς τους άγνωστους συντελεστές: εξασθένησης. Ας θεωρήσουμε μια λεπτή δέσμη περίπου μονοενεργειακών ακτινών-χ (εικόνα 12). Η δέσμη θα συναντήσει μια σειρά από στοιχειώδεις κυψέλες (διαστάσεις κυψέλης: αxαxβ) συνολικού μήκους d. Έστω Ι 0 η ένταση της δέσμης πριν προσβάλλει την πρώτη στοιχειώδη κυψέλη και Ι 1 όταν βγαίνει απ' αυτήν. Τότε ισχύει κατά την εξίσωση: Ι 1 = Ι ο e μ1α όπου μ, είναι ο συντελεστής εξασθένησης της πρώτης κυψέλης που συναντά η δέσμη ακτινοβολίας. Η Ι 1 είναι η ένταση της ακτινοβολίας που εξέρχεται εξασθενημένη από την πρώτη κυψέλη και προσπίπτει μετά πάνω στην δεύτερη η οποία έχει συντελεστή εξασθένησης μ 2. Η ένταση της εξερχόμενης από τη δεύτερη κατά σειρά στοιχειώδη κυψέλη είναι Ι 2 οπότε ισχύει: Ι 2 = Ι 1 e μ2α Το ίδιο ισχύει για την τρίτη στοιχειώδη κυψέλη: Ι 3 = Ι 2 e μ3α κλπ. Το ίδιο ισχύει για την τελευταία κυψέλη (ν) της διαδρομής της δέσμης. 19

20 Η ένταση δηλαδή της διερχόμενης ακτινοβολίας, η οποία εγκαταλείπει την τελευταία κυψέλη με συντελεστή εξασθένησης μ ν, ισούται με: ( μ1+μ2+...μν)α Ι ν = Ι 0 e Γνωρίζουμε το μήκος που διανύει η δέσμη μέσα σε κάθε κυψέλη και το οποίο για όλες τις κυψέλες είναι το ίδιο (α). Μετρούμε τα μεγέθη Ι ν και I0 και έτσι έχουμε μια εξίσωση που έχει (ν) αγνώστους τους μ1, μ 2, μ3 κ.λπ. Για να υπολογισθούν οι συντελεστές αυτοί απαιτούνται ισάριθμες εξισώσεις. Για να πάρουμε πολλές εξισώσεις η τομή σαρώνεται από πολλές διευθύνσεις. Μετά από παράλληλη μετακίνηση για παράδειγμα της δέσμης κατά απόσταση α (εικόνα 12) και ξαναμετρώντας τη διέλευση I v / Ι 0 έχουμε άλλη εξίσωση με νέους αγνώστους. Εικόνα 12. Μήτρα θωρακικής τομής υπτίου ασθενούς μεγέθους 320x320= στοιχειώδεις κυψέλες Όταν τελειώσει η πρώτη σάρωση (γραμμική) θα έχουμε τόσες εξισώσεις όσες οι στήλες της μήτρας (εικόνα 12) (για παράδειγμα 320), ενώ οι άγνωστοι είναι πολύ περισσότεροι (για παράδειγμα 320x320= ). Στρέφουμε τη λεπτή δέσμη κατά 1 μόνο και επαναλαμβάνουμε τη σάρωση, οπότε δημιουργούμε πάλι πολλές εξισώσεις, οι οποίες όμως έχουν τους ίδιους ανωτέρω αγνώστους (δεν εισάγονται νέοι άγνωστοι). Συνεχίζουμε τις σαρώσεις, αλλάζοντας την κατεύθυνση της δέσμης κάθε φορά κατά 1. Για να προσδιοριστούν μονοσήμαντα οι ζητούμενες τιμές των μ χρειαζόμαστε τουλάχιστον τόσες εξισώσεις όσοι οι άγνωστοι, δηλαδή όσες είναι οι κυψέλες. Η διαδικασία αυτή μπορεί να συνεχιστεί για να πάρουμε περισσότερες πληροφορίες μέχρι να συμπληρωθεί η γωνία των 180 δηλαδή 180 σαρώσεις. Αυτές οι 20

21 εξισώσεις λύνονται από τον υπολογιστή και έτσι προσδιορίζονται οι συντελεστές εξασθένησης όλων των στοιχειωδών κυψελών Τεχνική λήψης της ηλεκτρονικής εικόνας Η λυχνία παραγωγή: ακτινών Χ στην υπολογιστική τομογραφία μπορεί να έχει σταθερή άνοδο (με διαστάσεις εστίας 2x1,6 mm και νά εργάζεται με συνεχές ρεύμα) ή να έχει περιστρεφόμενη άνοδο (με εστία 0,6x0,6 mm, κυρίως για συγκροτήματα με χρόνους κάτω των 10 sec) και να εργάζεται με εναλλασσόμενο ρεύμα. Και στις δυο περιπτώσεις η τάση κυμαίνεται μεταξύ KV με mα. Στην έξοδο του κώνου της ακτινοβολίας και ακριβώς μπροστά απ' τo παράθυρο της λυχνίας τοποθετείται φίλτρο αλουμινίου πάχους 3-7 mm (για την ομοιογένεια της ακτινοβολίας), αμέσως δε μετά υπάρχει ένα κατάλληλο επίπεδο διάφραγμα ή κατευθυντήρα (collimator) με δυο πολύ λεπτές επιμήκεις οπές μέσα απ' τις οποίες περνά η ακτινοβολία (εικόνα 13). Με τις οπές αυτές που βρίσκονται πολύ κοντά η μία στην άλλη ο κώνος της ακτινοβολίας χωρίζεται σε δύο λεπτές δέσμες πάχους 10 mm που, όταν περνούν μέσα απ' το σώμα, δημιουργούν δυο θεωρητικές διατομές πάχους επίσης 10 mm η κάθε μία. Η ένταση των δύο αυτών δεσμών πριν περάσουν μέσα στο σώμα καταμετρείται με ανιχνευτή αναφοράς. Αμέσως μετά την έξοδο τους από το σώμα οι δέσμες συναντούν δύο η και περισσότερους, στερεούς ή με αέριο ανιχνευτές που βρίσκονται ακριβώς απέναντι τους και μετρούν το βαθμό εξασθένησης. Η λυχνία-χ με τους απέναντι ανιχνευτές βρίσκεται σε αυστηρή μηχανική ευθυγράμμιση τόσο κατά τη γραμμική όσο και την περιστροφική κίνηση του όλου συστήματος. 21

22 Εικόνα 13. Αρχή της υπολογιστικής (ΥΤ), α: ακτινολογική λυχνία σε μηχανική σύνδεση με τους απέναντι ανιχνευτές σπινθηρισμών ζ, β: φίλτρο αλουμινίου για την ομοιογενοποίηση του φάσματος των ακτινών Χ, γ: διάφραγμα (collimator) με δύο οπές. δ: ανιχνευτής αναφοράς, ε: εξεταζόμενο όργανο (εγκέφαλος). Με τον τρόπο αυτό μπορούμε να σαρώσουμε οποιοδήποτε όργανο, όπως π.χ. τον εγκέφαλο, σε παράλληλες διατομές πάχους έως και λιγότερο από 1 mm η κάθε μια. Όσο διαρκεί η γραμμική ή τοξοειδής κίνηση της λυχνίας και γίνεται η σάρωση της τομής, οι απέναντι αντίστοιχοι ανιχνευτές σπινθηρισμών μετρούν την απορρόφηση της ακτινοβολίας που περνά μέσα απ' τα τετραγωνίδια, ο αριθμός των οποίων ανάλογα με το μέγεθος της μήτρας μπορεί να είναι 160x160, 256x256, 320x320 ή και μεγαλύτερος. Η απορρόφηση αυτή μετατρέπεται σε ηλεκτρικά σήματα, απ' τα οποία ο ηλεκτρονικός υπολογιστής υπολογίζει τους αντίστοιχους συντελεστές εξασθένησης που αποθηκεύονται στη μνήμη του. Για να πάρουμε όμως τόσες εξισώσεις όσοι είναι οι άγνωστοι συντελεστές εξασθένησης, δηλαδή όσες είναι οι στοιχειώδεις κυψέλες, είναι απαραίτητο η σάρωση της τομής και επομένως κάθε κυψέλης να γίνει από πολλές κατευθύνσεις (γωνίες) και σε συνάρτηση με τις άλλες γειτονικές κυψέλες. Από τη λήψη αυτών των εξισώσεων ο υπολογιστής είναι σε θέση να υπολογίσει το συντελεστή εξασθένησης (μ) χωριστά για κάθε στοιχειώδη κυψέλη και από το σύνολο να ανασυνθέσει την τελική εικόνα της τομής. Για να γίνουν όλα αυτά, το σύστημα λυχνία-ανιχνευτής σπινθηρισμών (gantry) μετά την πρώτη γραμμική σάρωση στους πρώτους υπολογιστικούς τομογράφους στρεφόταν κατά μία μοίρα και από τη νέα θέση εκτελούσε μια νέα (δεύτερη) γραμμική σάρωση της ίδιας τομής, στη συνέχεια στρεφόταν και πάλι κατά μία μοίρα -κ.ο.κ. (εικόνα 14). Η διαδικασία συνεχιζόταν μέχρις ότου συμπληρωνόταν η γωνία των 180. Στους σύγχρονους υπολογιστικούς τομογράφους όπως θα αναφερθούμε παρακάτω όλες αυτές οι μετρήσεις γίνονται μόνο σε φάση περιστροφής του συστήματος και σε ελάχιστους χρόνους Ερμηνεία του προσδιορισμού των συντελεστών εξασθένησης από τον υπολογιστή Για την κατανόηση του υπολογισμού ίων συντελεστών εξασθένησης όλων των στοιχειωδών μονάδων, απ' τις οποίες αποτελείται η μήτρα μιας εξεταζόμενης τομής, ας θεωρήσουμε ότι η τομή αποτελείται από τέσσερις (4) μόνο στοιχειώδεις μονάδες (εικόνα 15). 22

23 Εικόνα 14. Το σύστημα λυχνία- ανιχνευτής, από τη μηδενική θέση Ο, εκτελεί στην αρχή μια γραμμική κίνηση-σάρωση α, που καλύψει όλη τη διάμετρο του οργάνου ή της περιοχής που εξετάζεται. Στο τέλος της γραμμικής αυτής διαδρομής στρέφεται κατά μία προκαθορισμένη γωνία και από τη δεύτερη αυτή θέση εκτελεί μια νέα γραμμική σάρωση β έως ότου, με παρόμοιες διαδοχικές τέτοιες στροφές και σαρώσεις γ. δ, κ.ο.κ. να συμπληρωθεί το τόξο Εικόνα 15. Μήτρα (matrix) από τέσσερις μονάδες στοιχειώδεις κυψέλες, που ακτινοβολούνται από διαφορετικές διαδοχικά κατευθύνσεις α, β, γ, δ και ε. Η αρχική ένταση της δέσμης της ακτινοβολίας είναι Ι ο και Ι η ένταση της αμέσως μετά την έξοδο. Η εξασθένηση (σημειώνονται με τον αριθμό των βελών) είναι τόσο μεγαλύτερη όσο μεγαλύτερο είναι το άθροισμα των συντελεστών μ. Για παράδειγμα το άθροισμα των μ είναι 70 γι' αυτό και η ένταση της εξερχόμενης ακτινοβολίας είναι μικρή. 23

24 Ας υποθέσουμε ακόμα ότι οι στοιχειώδεις αυτές μονάδες-κυψέλες της τομής αποτελούνται από ιστους με διαφορετικούς συντελεστές εξασθένησης που είναι γνωστοί με τις ακόλουθες τιμές: μ1=10, μ2=20, μ 3 =30,και μ 4=40. Για να βρεθούν οι τιμές αυτές απ' τον υπολογιστή το σύστημα λυχνία-ανιχνευτές σπινθηρισμών σαρώνει τις στοιχειώδεις αυτές μονάδες από διαφορετικές, όπως αναφέρθηκε, κατευθύνσεις, δηλαδή σύμφωνα με την εικόνα 15 από τις κατευθύνσεις (α, β), μετά από τη διαγώνια (γ), κατόπιν απ' την κάθετη κατεύθυνση (δ, ε) κ.ο.κ. Από τα αποτελέσματα των σαρώσεων αυτών προκύπτουν οι ακόλουθες εξισώσεις: μ 5 +μ 4=70, μι+μ2 =30, μι+μ 4=40, μι+μ3=50 και μ 2 +μ4=50. Έτσι σχηματίζεται στην περίπτωση αυτή ένα σύστημα πέντε τουλάχιστον εξισώσεων που εύκολα μπορούν να επιλυθούν με καθαρά μαθηματική ανάλυση απ' τον υπολογιστή και να βρεθούν οι αντίστοιχοι ζητούμενοι άγνωστοι συντελεστές εξασθένησης για κάθε τετραγωνίδιο - μονάδα της τομής. Με το παράδειγμα αυτό διαπιστώνεται ακόμη ένα χαρακτηριστικό γνώρισμα της αξονικής ηλεκτρονικής τομογραφίας, ότι δηλαδή κάθε στοιχειώδης κυψέλη μήτρας μιας εξεταζόμενης τομής πρέπει να ακτινοβοληθεί από πολλές κατευθύνσεις (γωνίες) και μάλιστα κάθε φορά σε συνδυασμό με διαφορετικές γειτονικές στοιχειώδεις κυψέλες. Αυτός άλλωστε είναι και ο λόγος για τον οποίο στη μέθοδο αυτή είναι απαραίτητη η κυκλική σάρωση, προκειμένου απ' τις χιλιάδες αυτές μετρήσεις που εκτελούνται να προκύψουν τόσες εξισώσει; όσοι (τουλάχιστον) είναι οι άγνωστοι συντελεστές εξασθένησης (μ) των στοιχειωδών περιοχών της τομής Πυρηνική Ιατρική. Κατά την διάρκεια της εξέτασης της πυρηνικής ιατρικής ένα σεσημασμένο με ραδιενέργεια υλικό, ένα ραδιοφάρμακο, εγχύεται στη φλέβα του ασθενή. Η επιλογή του ραδιοφαρμάκου εξαρτάται από το είδος της εξέτασης που κάποιος θέλει να πραγματοποιήσει. Για μιά εξέταση δυσλειτουργιών του θυρεοειδούς, ένα ραδιοισότοπο του ιωδίου ( Ι-131 η Ι-123 ) ή Τc-99m το οποίο προσλαμβάνεται από τον θυρεοειδή μπορεί να χρησιμοποιηθεί. Το ραδιοφάρμακο (ο μεταφορέας του ισοτόπου) επιλέγεται με τέτοιο τρόπο ώστε αυτό να απορροφάται επιλεκτικά από το όργανο για το οποίο ενδιαφέρει για απεικόνιση. Η ακτινοβολία που εκπέμπεται από το ισότοπο ένα μέρος της απορροφάται μέσα στον ασθενή και το υπόλοιπο ανιχνεύεται από την γ-camera. Η γ-camera συνδέεται συνήθως με ένα υπολογιστικό σύστημα με το οποίο είναι δυνατό να αναπαράγουμε την εικόνα. 24

25 2.5.1 Η γ-camera Η ακτινοβολία του ραδιοφαρμάκου που έχει καθηλωθεί στο υπό εξέταση όργανο,περνά μέσα από το σώμα του ασθενούς και ανιχνεύεται από την γ- camera. Στην πυρηνική ιατρική προτιμούνται τα ισότοπα που εκπέμπουν γ ακτινοβολία χρήσιμης ενέργειας. Δύο παράγοντες καθορίζουν τι θα πει χρήσιμη ενέργεια. Πρώτον, η παραγόμενη ενέργεια θα πρέπει να είναι αρκετά υψηλή ώστε να εμποδίσει την πλήρη απορρόφηση από το σώμα του ασθενούς. Ο δεύτερος παράγοντας είναι ότι η ενέργεια της ακτινοβολίας πρέπει να ταιριάζει με την ευαισθησία του ανιχνευτή. Και οι δύο αυτοί αντικρουόμενοι παράγοντες πρέπει να λαμβάνονται υπόψη. Στις πρώτες εφαρμογές που το ραδιενεργό Ιώδιο-131 χρησιμοποιούνταν για να καθοριστεί η καθήλωσή του στον θυρεοειδή, ένας ανιχνευτής Geiger χρησιμοποιήθηκε. Αυτός ο ανιχνευτής είχε χαμηλή ευαισθησία,. μόνο το 1% της ακτινοβολίας ανιχνεύτηκε. Χρησιμοποιώντας ανιχνευτές σπινθηρισμού η ευαισθησία μπορούσε να αυξηθεί. Σε αυτούς τους ανιχνευτές η προσπίπτουσα γ ακτινοβολία μετατρέπεται σε σπινθηρισμούς ( παλμοί φωτός). Ένας κρύσταλλος Νa I ενεργοποιημένος με Θάλιο χρησιμοποιήθηκε σαν ανιχνευτής σπινθηρισμών. Οι σπινθηρισμοί ανιχνεύονταν με την βοήθεια φωτοπολλαπλασιαστών και μετατρέπονταν σε ηλεκτρικούς παλμούς. Ο Αnger μέσα στο 1957 περιέγραψε μία camera σπινθηρισμών με χρήσιμο πεδίο ίσο με 10 ίντσες. Με την camera αυτή ένα όργανο μπορούσε να απεικονισθεί αμέσως. Η camera αποτελούνταν από κρύσταλλο ΝαΙ πάχους 0,5 ίνστες και διάμετρο 10 ίντσες. Το πάχος του κρυστάλλου ήταν μικρότερο από το συνηθισμένο κατά ένα παράγοντα ίσο με 4. Εξαιτίας του πάχους του,η ευαισθησία της camera ήταν χαμηλότερη από τους προηγούμενους κινούμενους για τα ραδιοισότοπα που χρησιμοποιούνταν τότε. Δυστυχώς και η χωρική διακριτική ικανότητα ήταν χειρότερη. Η camera Anger επανεξετάστηκε όταν το Τεχνήτιο 99m έγινε εμπορικά διαθέσιμο. Το Τεχνήτιο-99m εκπέμπει γ ακτινοβολία ενέργειας 140 kev και η ευαισθησία του κρυστάλλου της camera για την ενέργεια αυτή είναι μεγαλύτερη. Ένας κατευθυντήρας (collimator) χρησιμοποιείται μπροστά από τον κρύσταλλο για να επιτρέψει την απεικόνιση. Σε αυτόν τον collimator υπάρχει ένας μεγάλος αριθμός από παράλληλα κανάλια(οπές). Μόνο η γ ακτινοβολία που περνάει μέσα από τα κανάλια αυτά φτάνει στον κρύσταλλο. Κάθε κανάλι αφήνει να διέλθει μόνο την γ ακτινοβολία που έχει διεύθυνση παράλληλη στο τοίχωμα του καναλιού και όχι τις πλάγιες από σκεδάσεις (αυτό σημαίνει ότι η κατανομή της ραδιενέργειας σε ένα όργανο μπορεί να παρατηρηθεί σε ένα επίπεδο κάθετο στα κανάλια) (Σχήμα 16). 25

26 Ο κατευθυντήρας βελτιώνει την ποιότητα της εικόνας αλλά μειώνει την ευαισθησία της. Σχ. 16 Αρχή λειτουργίας γ camera Ακολούθως ένας αριθμός φωτοπολλαπλασιαστών είναι τοποθετημένοι μετά από τον κρύσταλλο. Κάθε ένας από τους φωτοπολλαπλασιαστές δέχεται ένα παλμό την στιγμή που ένας σπινθηρισμός παράγεται μέσα στον κρύσταλλο. Συνδέοντας την έξοδο κάθε φωτοπολλαπλασιαστή παρέχονται δύο σήματα: Ένα σήμα είναι ανάλογο της χ-συνιστώσας του σημείου που δημιουργήθηκε ο παλμός και το άλλο είναι ανάλογο της ψ- συνιστώσας. Ένα τρίτο σήμα είναι ίσο με το άθροισμα των παραγόμενων σημάτων από όλους τους φωτοπολλαπλασιαστές. Αυτό το σήμα το οποίο ονομάζεται Ζ σήμα είναι ανάλογο της ενέργειας που απορροφάται μέσα στον κρύσταλλο. Με την βοήθεια αυτού του σήματος είναι δυνατόν να διακρίνουμε την γ ακτινοβολία από το ραδιοισότοπο που προέρχεται από την μη επιθυμητή ακτινοβολία υποστρώματος. Όταν το Ζ σήμα είναι πάνω από ένα συγκεκριμένο για τον ανιχνευτή κατώφλι οι συνιστώσες των χ και ψ σημάτων ψηφιοποιούνται και αποθηκεύονται στην μνήμη του υπολογιστή. Το σχήμα 17 δίνει ένα παράδειγμα σπινθηρογραφήματος τομογραφίας μυοκαρδίου. Οι συνιστώσες μπορούν να αποθηκευτούν με διαφορετικούς τρόπους. Οι πιο γνωστοί τρόποι είναι δύο: Το histogram mode το list mode Ηistogram mode Στην τεχνική histogram mode η περιοχή απεικόνισης της γ-camera χωρίζεται σε μία μήτρα στοιχείων εικόνας (pixels). Μήτρες των 256 x 256 pixels είναι οι συνήθεις. Όσες περισσότερες περιοχές μνήμης, τόσα pixels υπάρχουν φυλαγμένα στην μνήμη του υπολογιστή. Πριν την απόκτηση των δεδομένων τα περιεχόμενα 26

27 αυτών των περιοχών μνήμης τίθενται ίσα με μηδέν. Μετά την ανίχνευση ενός γ κβάντου σε μια συγκεκριμένη θέση, το περιεχόμενο της περιοχής της μνήμης που ανταποκρίνεται αυξάνεται κατά ένα. Αυτή η διαδικασία επαναλαμβάνεται μέχρις ότου να παρέλθει ο προκαθορισμένος χρόνος παρατήρησης ή να καταμετρηθούν οι προκαθορισμένες κρούσεις. Τα περιεχόμενα κάθε περιοχής της μνήμης είναι τώρα ίσα με τον αριθμό των κρούσεων που ανιχνεύονται στην ανταποκρίνουσα περιοχή. Η κατανομή των κρούσεων αντιπροσωπεύει την κατανόμή της ραδιενέργειας σε ένα όργανο και μπορεί να απεικονισθεί σε οθόνη σαν ένα χρώμα ή σαν διακυμάνσεις του γκρι. Το χρώμα ή η φωτεινότητα του pixel αντιπροσωπεύει ένα συγκεκριμένο αριθμό κρούσεων, για παράδειγμα το κόκκινο για το μέγιστο των κρούσεων, το σκούρο μπλε για τον ελάχιστο αριθμό κρούσεων (Σχήμα 17). Σχ. 17 Δικέφαλη τομογραφική γ-camera (αριστερά) και εικόνες τομογραφίας μυοκαρδίου με Θάλιο Η κατανομή αυτή χρησιμοποιείται για διαγνωστικούς σκοπούς, για στατικές μελέτες όπως λέγεται οι οποίες χρησιμοποιούνται για να μελετήσουν αν η παρατηρούμενη κατανομή ραδιενέργειας είναι φυσιολογική για το υπο εξέταση όργανο. Επίσης είναι δυνατόν να πραγματοποιηθούν και δυναμικές μελέτες. Στη περίπτωση αυτή ο υπολογιστής θα πρέπει να αποθηκεύσει πολλές διαδοχικές εικόνες. Μετά από ένα προκαθορισμένο χρονικό διάστημα ένα άλλο κομμάτι μνήμης χρησιμοποιείται για να αποθηκεύσει τις επόμενες μετρήσεις(κρούσεις). Αυτή η διαδικασία επαναλαμβάνεται για κάθε διαδοχική εικόνα. Επιπλέον πρίν 27

28 αρχίσει η μελέτη θα πρέπει να καθορισθεί ο απαιτούμενος χρόνος για κάθε εικόνα. Με αυτόν τον τρόπο είναι δυνατή η εκτέλεση της δυναμικής μελέτης List mode Εαν δεν είναι γνωστό εκ των προτέρων το χρονικό διάστημα που απαιτείται για μια εικόνα ( π.χ. δυναμικές μελέτες) μπορεί να χρησιμοποιηθεί η γνωστή σαν List mode μέθοδος. Στην περίπτωση αυτή, οι συνιστώσες χ και ψ των κρούσεων αποθηκεύονται διαδοχικά μαζί με τους χρόνους που οι παλμοί ανιχνεύθηκαν. Αυτό σημαίνει ότι εδώ απαιτείται μεγαλύτερη μνήμη από ότι στη histogram mode. Στην τελευταία αυτή τεχνική όσο περισσότερες περιοχές μνήμης τόσα περισσότερα pixels είναι απαραίτητα. Στη List mode όσο περισσότερες περιοχές μνήμης τόσες περισσότερες κρούσεις χρειάζονται. Μετά τη συλλογή των δεδομένων μπορούν να κατασκευασθούν εικόνες διαφορετικών κρούσεων και χρόνων. Αυτό επιτυγχάνεται επειδή η πληροφορία του χρόνου επίσης αποθηκεύεται (π.χ. κάθε 10 msec) μεταξύ των δεδομένων για τις συνιστώσες χ και ψ. Συνήθως η List mode χρησιμοποιείται σε εξετάσεις που δεν είναι ακόμα γνωστές όταν δεν είναι σαφές πόσες εικόνες και τι χρονική διακριτική ικανότητα θα είχε τα καλύτερα αποτελέσματα(δυναμικές μελέτες) Η επεξεργασία του Σπινθηρογραφήματος (scintigram) Οι υπολογιστές δεν χρησιμοποιούνται μόνο για την λήψη και την αποθήκευση εικόνων αλλά και για την περαιτέρω επεξεργασία τους. Με την βοήθεια υπολογιστικών προγραμμάτων, η αντίθεση της εικόνας μπορεί να αυξηθεί, οι εικόνες μπορούν να διορθωθούν μειώνοντας το υπόβαθρο τους καθώς και για τις ανομοιογένειες του κρυστάλλου, οι εικόνες φιλτράρονται κ.λ.π. Στις καρδιακές μελέτες κάποιος ενδιαφέρεται για παράδειγμα, για το κλάσμα εξώθησης. Για τον σκοπό αυτό αποθηκεύεται αυτόματα το περίγραμμα (περιοχή ενδιαφέροντος)του αριστερού κόλπου στο τέλος της συστολικής και της διαστολικής φάσης. Βασιζόμενοι στην ενεργότητα που παρέμεινε μέσα στην καρδιά και διορθώνοντας για το υπόβαθρο είναι δυνατός ο υπολογισμός του κλάσματος εξώθησης. Μία παρόμοια διαδικασία μπορεί να πραγματοποιηθεί με μεγαλύτερη λεπτομέρεια χωρίζοντας τον αριστερό κόλπο σε τμήματα και υπολογίζοντας το κλάσμα εξώθησης για κάθε τμήμα. 28

29 2.5.5 Τρισδιάστατη ανακατασκευή εικόνας. Οι εικόνες που παρέχονται από την γ-camera είναι δισδιάστατες προβολές της τρισδιάστατης κατανομής της ενεργότητας στο όργανο. Περιστρέφοντας την γ-camera γύρω από τον ασθενή, παρέχονται τα προφιλ της ενεργότητας από ένα μεγάλο αριθμό γωνιών.με ένα τρόπο όμοιο με αυτόν που χρησιμοποιείται στο CT, η κατανομή της ενεργότητας σε πολλές τομές του υπό εξέταση οργάνου μπορεί να παραχθεί από τα προφίλ. Στις σύγχρονες camera περισσότεροι ανιχνευτές χρησιμοποιούνται για να επιταχύνουν την διαδικασία. Η διαδικασία καλείται SPECT (single photon emission computed tomography). Η SPECT χρησιμοποιείται για τη τρισδιάστατη ανακατασκευή της καρδιάς, για την δημιουργία μελετών του εγκεφάλου,για σπινθηρογραφικές μελέτες του σκελετού κ.λ.π.(σχήμα 18). Σχ.18 Τομογραφική γ-camera Η κατανομή της ενεργότητας στις τομές του οργάνου ενδιαφέροντος μπορεί να γίνει και με μία άλλη τεχνική που ονομάζεται PET. Στις μελέτες ΡΕΤ τα ραδιοφάρμακα σημαίνονται με ισότοπα που παράγουν ποζιτρόνια. Ένα ποζιτρόνιο ( ένα θετικά φορτισμένο ηλεκτρόνιο) αντιδρά πολύ γρήγορα με ένα ηλεκτρόνιο. Σαν αποτέλεσμα δύο γάμμα κβάντα (το καθένα με ενέργεια 511 kev) εκπέμπονται σε σχεδόν αντίθετες κατευθύνσεις. Στους τομογράφους ΡΕΤ χρησιμοποιούνται δακτύλιοι από ανιχνευτές γ ακτινοβολίας γύρω από τον ασθενή χρησιμοποιούνται. Κάθε ανιχνευτής αλληλεπιδρά ηλεκτρονικά με τους άλλους ανιχνευτές στο οπτικό πεδίο. 29

30 Όταν ένα φωτόνιο φθάνει σε πολύ μικρό χρονικό διάστημα ( της τάξης των nsec) είναι σαφές ότι ένα ζεύγος κβάντων δημιουργείται και ότι αυτά τα κβάντα που δημιουργήθηκαν σε ένα σημείο ανάμεσα στους ανιχνευτές. Εδώ πάλι η ανακατασκευή της εικόνας γίνεται χρησιμοποιώντας τις ίδιες αρχές με το CT. Στους δύο διαστάσεων ΡΕΤ τομογράφους οι δακτύλιοι των ανιχνευτών χωρίζονται μεταξύ τους από μολύβδυνα διαφράγματα. Για τους τρισδιάστατους αυτά μπορούν να μετακινηθούν. Αυτό βελτιώνει την ευαισθησία αλλά και τον θόρυβο. Αφού η υψηλότερη ευαισθησία επιτρέπει χαμηλότερη δόση ακτινοβολίας, δικαιολογείται η χρήση των τριών διαστάσεων ΡΕΤ. Με την βοήθεια του ΡΕΤ μπορούν να γίνει δυναμική μελέτη πολλών βιοχημικών διαδικασιών. Ένα μεγάλο μέρος του βιολογικού συστήματος αποτελείται από υδρογόνο, άνθρακα, άζωτο και οξυγόνο. Με την βοήθεια του κυκλοτρόνιου μπορεί να παραχθούν βραχύβια ισότοπα των τριων τελευταίων στοιχείων που εκπέμπουν ποζιτρόνια. Παραδείγματα αυτών των ισοτόπων είναι τα Ο, Ν και o C με χρόνους ημιζωής 2, 10 και 13 λεπτά αντίστοιχα. Χρησιμοποιώντας αυτά τα ισότοπα πολλές διαδικασίες μεταβολικές μπορούν να μελετηθούν Αρχές του ΜRI Πριν εξηγήσουμε την απεικόνιση ΜRI θα πρέπει να δοθούν εξηγήσεις για τα ηλεκτρομαγνητικά φαινόμενα, όπως ο μαγνητικός συντονισμός του σώματος, η διέγερση με ραδιοσυχνότητες καθώς και μετρήσεις των αποδιεγέρσεων. Συγκεκριμένα, πυρηνικά σωματίδια συμπεριφέρονται σαν σβούρες ή όπως έχει καθιερωθεί στην φυσική, έχουν spin. Συμπεριφέρονται δηλαδή σαν μικροί μαγνήτες. Το πρωτόνιο, είναι ο βιολογικός πυρήνας που βρίσκεται σε αφθονία σε όλους τους ιστούς του σώματος. Κάτω από κανονικές συνθήκες το σώμα δεν είναι μαγνητικό. Αυτό συμβαίνει διότι οι πυρήνες υδρογόνου (μαγνήτες) μέσα στο σώμα προσανατολίζονται τυχαία προς όλες τις διευθύνσεις έτσι ώστε η συνολική δύναμη του μαγνητικού πεδίου που ονομάζεται μαγνήτηση του σώματος να είναι μηδέν. Οταν ένα σύνολο πυρήνων με spin τοποθετηθεί μέσα σε ένα ισχυρό μαγνητικό πεδίο,οι πυρήνες τείνουν να ευθυγραμμιστούν με το μαγνητικό πεδίο αυτό με τον ίδιο ακριβώς τρόπο που η βελόνα μιάς πυξίδας προσανατολίζεται με το μαγνητικό πεδίο της γης. Η ευθυγράμμιση αυτή συμβαίνει διότι οι πυρήνες προτιμούν να βρίσκονται σε μία κατάσταση με την χαμηλότερη ενέργεια. Έτσι σε θερμοκρασία του απολύτου μηδενός (0 Κ) όλοι οι πυρήνες 30

ΨΗΦΙΑΚΗ ΑΚΤΙΝΟΔΙΑΓΝΩΣΗ Λαβδάς Ελευθέριος. Λαβδάς Ελευθέριος Τεχνολόγος Ακτινολόγος ΜSc Ιατρική Φυσική PhD Υπολογιστική Τομογραφία

ΨΗΦΙΑΚΗ ΑΚΤΙΝΟΔΙΑΓΝΩΣΗ Λαβδάς Ελευθέριος. Λαβδάς Ελευθέριος Τεχνολόγος Ακτινολόγος ΜSc Ιατρική Φυσική PhD Υπολογιστική Τομογραφία ΨΗΦΙΑΚΗ ΑΚΤΙΝΟΔΙΑΓΝΩΣΗ Λαβδάς Ελευθέριος Λαβδάς Ελευθέριος Τεχνολόγος Ακτινολόγος ΜSc Ιατρική Φυσική PhD Υπολογιστική Τομογραφία Η ψηφιακή ακτινοδιαγνωστική ξεκίνησε να εφαρμόζεται από τις αρχές τις δεκαετίας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΟΝΙΚΗ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΑ. Ευάγγελος Παντελής Επ. Καθ. Ιατρικής Φυσικής Εργαστήριο Ιατρικής Φυσικής Ιατρική Σχολή Αθηνών

ΑΞΟΝΙΚΗ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΑ. Ευάγγελος Παντελής Επ. Καθ. Ιατρικής Φυσικής Εργαστήριο Ιατρικής Φυσικής Ιατρική Σχολή Αθηνών ΑΞΟΝΙΚΗ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΑ Ευάγγελος Παντελής Επ. Καθ. Ιατρικής Φυσικής Εργαστήριο Ιατρικής Φυσικής Ιατρική Σχολή Αθηνών ΙΑΤΡΙΚΗ ΦΥΣΙΚΗ Διαγνωστικές και θεραπευτικές εφαρμογές ακτινοβολιών : Κεφάλαιο 11 ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Διαβάστε περισσότερα

HY 673 - Ιατρική Απεικόνιση. Στέλιος Ορφανουδάκης Κώστας Μαριάς. Σημειώσεις II: Πυρηνική Ιατρική

HY 673 - Ιατρική Απεικόνιση. Στέλιος Ορφανουδάκης Κώστας Μαριάς. Σημειώσεις II: Πυρηνική Ιατρική HY 673 - Ιατρική Απεικόνιση Στέλιος Ορφανουδάκης Κώστας Μαριάς Σημειώσεις II: Πυρηνική Ιατρική Σεπτέμβριος 2003-Φεβρουάριος 2004 Πυρηνική Ιατρική Εισαγωγή Η Πυρηνική Ιατρική είναι κλάδος της ιατρικής που

Διαβάστε περισσότερα

1. ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΚΗ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΜΕ ΙΣΟΤΟΠΑ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΙΟΝΤΙΖΟΥΣΩΝ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΩΝ

1. ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΚΗ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΜΕ ΙΣΟΤΟΠΑ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΙΟΝΤΙΖΟΥΣΩΝ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΩΝ 1. ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΚΗ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΜΕ ΙΣΟΤΟΠΑ 1 x y 1. γ-κάµερα ή Κύκλωµα Πύλης Αναλυτής Ύψους Παλµών z κάµερα Anger (H. Anger, Berkeley, 1958) Λογικό Κύκλωµα Θέσης ιάταξη Φωτοπολλαπλασιαστών Μολύβδινη Θωράκιση

Διαβάστε περισσότερα

Κλασική Ακτινολογία: Εισαγωγή και βασικές αρχές απεικόνισης

Κλασική Ακτινολογία: Εισαγωγή και βασικές αρχές απεικόνισης HY 673 - Ιατρική Απεικόνιση Στέλιος Ορφανουδάκης Κώστας Μαριάς Σημειώσεις I: Κλασική Ακτινολογία: Εισαγωγή και βασικές αρχές απεικόνισης Σεπτέμβριος 2003-Φεβρουάριος 2004 Α. Εισαγωγή στην Κλασική Ακτινολογία

Διαβάστε περισσότερα

Ακτίνες επιτρεπόμενων τροχιών (2.6)

Ακτίνες επιτρεπόμενων τροχιών (2.6) Αντικαθιστώντας το r με r n, έχουμε: Ακτίνες επιτρεπόμενων τροχιών (2.6) Αντικαθιστώντας n=1, βρίσκουμε την τροχιά με τη μικρότερη ακτίνα n: Αντικαθιστώντας την τελευταία εξίσωση στη 2.6, παίρνουμε: Αν

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΑΞΟΝΙΚΗΣ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΑΣ Γενικά Σύστημα Αξονικής Τομογραφίας 128 τομών αποτελούμενα από :

ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΑΞΟΝΙΚΗΣ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΑΣ Γενικά Σύστημα Αξονικής Τομογραφίας 128 τομών αποτελούμενα από : ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΑΞΟΝΙΚΗΣ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΑΣ Γενικά Σύστημα Αξονικής Τομογραφίας 128 τομών αποτελούμενα από : 1. Gantry 2. Ακτινολογική λυχνία 3. Γεννήτρια Aκτίνων -Χ 4. Εξεταστική Τράπεζα 5.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΑΚΤΙΝΩΝ Χ ΚΑΙ ΥΛΗΣ

ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΑΚΤΙΝΩΝ Χ ΚΑΙ ΥΛΗΣ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΑΚΤΙΝΩΝ Χ ΚΑΙ ΥΛΗΣ Όταν οι ακτίνες Χ περνούν μέσα από την ύλη (πχ το σώμα του ασθενή) μπορεί να συμβεί οποιοδήποτε από τα 4 φαινόμενα που αναλύονται στις επόμενες σελίδες. Πρέπει να γίνει

Διαβάστε περισσότερα

Ευαιθησιομετρία Sensitometry ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΑ Ι-6

Ευαιθησιομετρία Sensitometry ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΑ Ι-6 Ευαιθησιομετρία Sensitometry ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΑ Ι-6 Ακτινοβολία Χ και φιλμ Οι ακτίνες- X προκαλούν στο ακτινολογικό φιλμ κατανομή διαφορετικών ΟΠ επειδή Η ομοιόμορφη δέσμη που πέφτει πάνω στο ΑΘ εξασθενεί σε

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΣΥΤΗΜΑΤΟΣ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΑΣ ΕΚΠΟΜΠΗΣ ΠΟΖΙΤΡΟΝΙΩΝ ΜΕ ΕΝΣΩΜΑΤΩΜΕΝΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΑΣ (PET-CT)

ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΣΥΤΗΜΑΤΟΣ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΑΣ ΕΚΠΟΜΠΗΣ ΠΟΖΙΤΡΟΝΙΩΝ ΜΕ ΕΝΣΩΜΑΤΩΜΕΝΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΑΣ (PET-CT) ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΣΥΤΗΜΑΤΟΣ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΑΣ ΕΚΠΟΜΠΗΣ ΠΟΖΙΤΡΟΝΙΩΝ ΜΕ ΕΝΣΩΜΑΤΩΜΕΝΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΑΣ (PET-CT) Διάταξη ανιχνευτικού συστήματος PET Αριθμός δακτυλίων ανιχνευτών Διάμετρος δακτυλίων,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΑΚΤΙΝΟΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΣΤΗΝ ΕΠΕΜΒΑΤΙΚΗ ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΑ

ΑΡΧΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΑΚΤΙΝΟΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΣΤΗΝ ΕΠΕΜΒΑΤΙΚΗ ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΑ ΑΡΧΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΑΚΤΙΝΟΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΣΤΗΝ ΕΠΕΜΒΑΤΙΚΗ ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΑ Γιώργος Σημαντηράκης Τμήμα Αδειών και Ελέγχων Ελληνική Επιτροπή Ατομικής Ενέργειας ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΕΠΕΜΒΑΤΙΚΗΣ ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Φυσικές Αρχές συστημάτων PET/CT Ποζιτρονιακή τομογραφία / Αξονική τομογραφία

Φυσικές Αρχές συστημάτων PET/CT Ποζιτρονιακή τομογραφία / Αξονική τομογραφία Φυσικές Αρχές συστημάτων PET/CT Ποζιτρονιακή τομογραφία / Αξονική τομογραφία Για την καλύτερη διερεύνηση του εσωτερικού του σώματος Μαρία Λύρα Γεωργοσοπούλου Πανεπιστήμιο Αθηνών Το ποζιτρόνιο ψάχνει για

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΑ. Λία Ε. Μουλοπούλου Καθηγήτρια Ακτινολογίας Διευθύντρια Α Εργαστηρίου Ακτινολογίας

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΑ. Λία Ε. Μουλοπούλου Καθηγήτρια Ακτινολογίας Διευθύντρια Α Εργαστηρίου Ακτινολογίας ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΑ Λία Ε. Μουλοπούλου Καθηγήτρια Ακτινολογίας Διευθύντρια Α Εργαστηρίου Ακτινολογίας ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΑ Μία ιατρική ειδικότητα που χρησιμοποιεί απεικονιστικές μεθόδους για να

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝ. ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝ. ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ 05 2 0 ΘΕΡΙΝΑ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝ. ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ ο Οδηγία: Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ερωτήσεις -4 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση..

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΟ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ

ΦΥΣΙΟ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΦΥΣΙΟ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ Στο ακτινολογικό τμήμα παράγονται εικόνες Οι εικόνες περιέχουν σε διαφορετικό βαθμό πληροφορίες: ανατομίας λειτουργίας Διάφορες απεικονιστικές μέθοδοι παράγουν εικόνες με διαφορετικούς

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ 1. Εισαγωγή. Η ενέργεια, όπως είναι γνωστό από τη φυσική, διαδίδεται με τρεις τρόπους: Α) δι' αγωγής Β) δια μεταφοράς Γ) δι'ακτινοβολίας Ο τελευταίος τρόπος διάδοσης

Διαβάστε περισσότερα

HY 571 - Ιατρική Απεικόνιση. ιδάσκων: Kώστας Μαριάς

HY 571 - Ιατρική Απεικόνιση. ιδάσκων: Kώστας Μαριάς HY 571 - Ιατρική Απεικόνιση ιδάσκων: Kώστας Μαριάς 7. Υπολογιστική τοµογραφία Η ανάγκη απεικόνισης στις 3- ιαστάσεις Στην κλασική ακτινολογία η τρισδιάστατη ανθρώπινη ανατοµία προβάλλεται πάνω στο ακτινογραφικό

Διαβάστε περισσότερα

Εικόνα. Τεχνολογία Πολυμέσων και Πολυμεσικές Επικοινωνίες 05-1

Εικόνα. Τεχνολογία Πολυμέσων και Πολυμεσικές Επικοινωνίες 05-1 Εικόνα Εισαγωγή Ψηφιακή αναπαράσταση Κωδικοποίηση των χρωμάτων Συσκευές εισόδου και εξόδου Βάθος χρώματος και ανάλυση Συμβολική αναπαράσταση Μετάδοση εικόνας Σύνθεση εικόνας Ανάλυση εικόνας Τεχνολογία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Επιµέλεια: Οµάδα Φυσικών της Ώθησης

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Επιµέλεια: Οµάδα Φυσικών της Ώθησης ΕΘΝΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 0 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Επιµέλεια: Οµάδα Φυσικών της Ώθησης ΘΕΜΑ A ΕΘΝΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 0 Παρασκευή, 0 Μαΐου 0 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΦΥΣΙΚΗ Στις ερωτήσεις Α -Α να γράψετε στο τετράδιό σας τον

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ (ΕΚΠΑ) ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΑΚ.ΕΤΟΥΣ 2015-2016 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΙΑΤΡΙΚΗ ΦΥΣΙΚΗ

ΙΑΤΡΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ (ΕΚΠΑ) ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΑΚ.ΕΤΟΥΣ 2015-2016 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΙΑΤΡΙΚΗ ΦΥΣΙΚΗ ΙΑΤΡΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ (ΕΚΠΑ) ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΑΚ.ΕΤΟΥΣ 2015-2016 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΙΑΤΡΙΚΗ ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΜΑ 1ο Τυπική καμπύλη δόσης επιβίωσης για καρκινικά και υγιή κύτταρα μετά από ακτινοβόληση:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ Ι. ΦΡΕΝΤΖΟΣ. 6 ο ΕΤΟΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ (2004-05) του Ε.Κ.Π.Α. ΕΡΓΑΣΙΑ

ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ Ι. ΦΡΕΝΤΖΟΣ. 6 ο ΕΤΟΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ (2004-05) του Ε.Κ.Π.Α. ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ Ι. ΦΡΕΝΤΖΟΣ 6 ο ΕΤΟΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ (2004-05) του Ε.Κ.Π.Α. ΕΡΓΑΣΙΑ 148 ΑΡΧΕΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΤΩΝ ΥΠΕΡΗΧΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΩΝ ΥΠΕΡΗΧΩΝ ΣΤΗ ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ Γ ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΝ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Δ. ΚΑΣΣΑΝΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

δ. εξαρτάται µόνο από το υλικό του οπτικού µέσου. Μονάδες 4

δ. εξαρτάται µόνο από το υλικό του οπτικού µέσου. Μονάδες 4 ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Σ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΥΤΕΡΑ 7 ΙΟΥΛΙΟΥ 2003 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΕΞΙ (6) ΘΕΜΑ 1ο Στις ερωτήσεις 1-5 να

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΙΚΟΝΑΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ Χ ΑΝΑΤΟΜΙΚΟ ΘΕΜΑ ΕΝΙΣΧΥΤΙΚΕΣ ΠΙΝΑΚΙΔΕΣ ΦΙΛΜ ΧΗΜΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ

ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΙΚΟΝΑΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ Χ ΑΝΑΤΟΜΙΚΟ ΘΕΜΑ ΕΝΙΣΧΥΤΙΚΕΣ ΠΙΝΑΚΙΔΕΣ ΦΙΛΜ ΧΗΜΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΙΚΟΝΑΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ Χ ΑΝΑΤΟΜΙΚΟ ΘΕΜΑ ΕΝΙΣΧΥΤΙΚΕΣ ΠΙΝΑΚΙΔΕΣ ΦΙΛΜ ΧΗΜΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ Η ακτινοβολία χ που εξέρχεται από το σώμα, αλληλεπιδρά με το φθορίζον στρώμα της ΕΠ, μετατρέπεται

Διαβάστε περισσότερα

Ακτίνες Χ (Roentgen) Κ.-Α. Θ. Θωμά

Ακτίνες Χ (Roentgen) Κ.-Α. Θ. Θωμά Ακτίνες Χ (Roentgen) Είναι ηλεκτρομαγνητικά κύματα με μήκος κύματος μεταξύ 10 nm και 0.01 nm, δηλαδή περίπου 10 4 φορές μικρότερο από το μήκος κύματος της ορατής ακτινοβολίας. ( Φάσμα ηλεκτρομαγνητικής

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΑ ΚΥΜΑΤΑ

ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΑ ΚΥΜΑΤΑ ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΑ ΚΥΜΑΤΑ Συζευγμένα ηλεκτρικά και μαγνητικά πεδία τα οποία κινούνται με την ταχύτητα του φωτός και παρουσιάζουν τυπική κυματική συμπεριφορά Αν τα φορτία ταλαντώνονται περιοδικά οι διαταραχές

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014 ΤΑΞΗ: ΜΑΘΗΜΑ: Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΥΣΙΚΗ / ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΘΕΜΑ Α Ηµεροµηνία: Κυριακή 13 Απριλίου 2014 ιάρκεια Εξέτασης: 3 ώρες ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ 1. ύο µονοχρωµατικές ακτινοβολίες Α και Β µε µήκη κύµατος στο κενό

Διαβάστε περισσότερα

TFT TV. Τι είναι οι TFT και πως λειτουργούν;

TFT TV. Τι είναι οι TFT και πως λειτουργούν; TFT TV Τι είναι οι TFT και πως λειτουργούν; Η ετυμολογία του όρου TFT (Thin Film Transistor ή τρανζίστορ λεπτού φιλμ) μας παραπέμπει στο δομικό στοιχείο ελέγχου της οθόνης, που είναι το τρανζίστορ. Οι

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΥ ΔΙΑΔΙΔΕΤΑΙ ΤΟ ΦΩΣ

ΠΟΥ ΔΙΑΔΙΔΕΤΑΙ ΤΟ ΦΩΣ 1 ΦΩΣ Στο μικρόκοσμο θεωρούμε ότι το φως έχει δυο μορφές. Άλλοτε το αντιμετωπίζουμε με τη μορφή σωματιδίων που ονομάζουμε φωτόνια. Τα φωτόνια δεν έχουν μάζα αλλά μόνον ενέργεια. Άλλοτε πάλι αντιμετωπίζουμε

Διαβάστε περισσότερα

Α1. Πράσινο και κίτρινο φως προσπίπτουν ταυτόχρονα και µε την ίδια γωνία πρόσπτωσης σε γυάλινο πρίσµα. Ποιά από τις ακόλουθες προτάσεις είναι σωστή:

Α1. Πράσινο και κίτρινο φως προσπίπτουν ταυτόχρονα και µε την ίδια γωνία πρόσπτωσης σε γυάλινο πρίσµα. Ποιά από τις ακόλουθες προτάσεις είναι σωστή: 54 Χρόνια ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΑΒΒΑΪΔΗ-ΜΑΝΩΛΑΡΑΚΗ ΠΑΓΚΡΑΤΙ : Φιλολάου & Εκφαντίδου 26 : Τηλ.: 2107601470 ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ : ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 2014 ΘΕΜΑ Α Α1. Πράσινο και κίτρινο φως

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΑΡΧΗ ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ Δ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 0 ΜΑΪΟΥ 204 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ:

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή Στοιχεία Θεωρίας

Εισαγωγή Στοιχεία Θεωρίας Εισαγωγή Σκοπός της άσκησης αυτής είναι η εισαγωγή στην τεχνογνωσία των οπτικών ινών και η μελέτη τους κατά τη διάδοση μιας δέσμης laser. Συγκεκριμένα μελετάται η εξασθένιση που υφίσταται το σήμα στην

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΓΑΝΟΛΟΓΙΑ ΦΑΣΜΑΤΟΜΕΤΡΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΩΝ ΜΕΤΡΗΣΗΣ: ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗΣ ΦΘΟΡΙΣΜΟΥ, ΦΩΣΦΩΡΙΣΜΟΥ, ΣΚΕΔΑΣΗΣ ΕΚΠΟΜΠΗΣ, ΧΗΜΕΙΟΦΩΤΑΥΓΕΙΑΣ

ΟΡΓΑΝΟΛΟΓΙΑ ΦΑΣΜΑΤΟΜΕΤΡΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΩΝ ΜΕΤΡΗΣΗΣ: ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗΣ ΦΘΟΡΙΣΜΟΥ, ΦΩΣΦΩΡΙΣΜΟΥ, ΣΚΕΔΑΣΗΣ ΕΚΠΟΜΠΗΣ, ΧΗΜΕΙΟΦΩΤΑΥΓΕΙΑΣ ΟΡΓΑΝΟΛΟΓΙΑ ΦΑΣΜΑΤΟΜΕΤΡΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΩΝ ΜΕΤΡΗΣΗΣ: ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗΣ ΦΘΟΡΙΣΜΟΥ, ΦΩΣΦΩΡΙΣΜΟΥ, ΣΚΕΔΑΣΗΣ ΕΚΠΟΜΠΗΣ, ΧΗΜΕΙΟΦΩΤΑΥΓΕΙΑΣ ΠΗΓΕΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑΣ ΣΥΝΕΧΕΙΣ ΠΗΓΕΣ ΠΗΓΕΣ ΓΡΑΜΜΩΝ ΚΟΙΛΗΣ ΚΑΘΟΔΟΥ & ΛΥΧΝΙΕΣ ΕΚΚΕΝΩΣΕΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Δ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Δ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Δ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Δ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 0 ΜΑΪΟΥ 015 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) Θέμα Α Στις ερωτήσεις Α1-Α4

Διαβάστε περισσότερα

Επεξεργασία Χαρτογραφικής Εικόνας

Επεξεργασία Χαρτογραφικής Εικόνας Επεξεργασία Χαρτογραφικής Εικόνας ιδάσκων: Αναγνωστόπουλος Χρήστος Βασικά στοιχεία εικονοστοιχείου (pixel) Φυσική λειτουργία όρασης Χηµική και ψηφιακή σύλληψη (Κλασσικές και ψηφιακές φωτογραφικές µηχανές)

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΘΕΡΙΝΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 10/11/2013

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΘΕΡΙΝΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 10/11/2013 ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΘΕΡΙΝΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 10/11/2013 ΘΕΜΑ Α Οδηγία: Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ερωτήσεις Α1-Α4 και δίπλα το γράμμα

Διαβάστε περισσότερα

Ενισχυτικές πινακίδες, Ε.Π. Intensifying screens ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΑ Ι-4

Ενισχυτικές πινακίδες, Ε.Π. Intensifying screens ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΑ Ι-4 Ενισχυτικές πινακίδες, Ε.Π. Intensifying screens ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΑ Ι-4 Ενισχυτικές πινακίδες, Ε.Π. Η δημιουργία της ακτινολογικής εικόνας είναι αποτέλεσμα της αλληλεπίδρασης των φωτονίων που φθάνουν στο φιλμ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΟΤΗΤΑ 6 6.0 ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ

ΕΝΟΤΗΤΑ 6 6.0 ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΕΝΟΤΗΤΑ 6 60 ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η τηλεόραση είναι σήμερα ένα από τα πιο σημαντικά επικοινωνιακά συστήματα Δεν υπάρχει άνθρωπος, στις ανεπτυγμένες χώρες, που να μην αφιερώνει ορισμένες ώρες την ημέρα μπροστά

Διαβάστε περισσότερα

Α.Τ.Ε.Ι. Ηρακλείου Ψηφιακή Επεξεργασία Εικόνας ιδάσκων: Βασίλειος Γαργανουράκης. Ανθρώπινη Όραση - Χρωµατικά Μοντέλα

Α.Τ.Ε.Ι. Ηρακλείου Ψηφιακή Επεξεργασία Εικόνας ιδάσκων: Βασίλειος Γαργανουράκης. Ανθρώπινη Όραση - Χρωµατικά Μοντέλα Ανθρώπινη Όραση - Χρωµατικά Μοντέλα 1 Τι απαιτείται για την όραση Φωτισµός: κάποια πηγή φωτός Αντικείµενα: που θα ανακλούν (ή διαθλούν) το φως Μάτι: σύλληψη του φωτός σαν εικόνα Τρόποι µετάδοσης φωτός

Διαβάστε περισσότερα

Φυσική της Ακτινοδιαγνωστικής. Εργαστήριο Ιατρικής Φυσικής Ιατρικό Τμήμα, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας

Φυσική της Ακτινοδιαγνωστικής. Εργαστήριο Ιατρικής Φυσικής Ιατρικό Τμήμα, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Φυσική της Ακτινοδιαγνωστικής Εργαστήριο Ιατρικής Φυσικής Ιατρικό Τμήμα, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Willem Röntgen Η πρώτη του εικόνα 1895 Η απεικονιστική αλυσίδα 8 Στάδια Απεικόνισης 1. Πηγή: λυχνία ακτίνων

Διαβάστε περισσότερα

Ατομικές θεωρίες (πρότυπα)

Ατομικές θεωρίες (πρότυπα) Ατομικές θεωρίες (πρότυπα) 1. Αρχαίοι Έλληνες ατομικοί : η πρώτη θεωρία που διατυπώθηκε παγκοσμίως (καθαρά φιλοσοφική, αφού δεν στηριζόταν σε καμιά πειραματική παρατήρηση). Δημόκριτος (Λεύκιπος, Επίκουρος)

Διαβάστε περισσότερα

Η Φύση του Φωτός. Τα Δ Θεματα της τράπεζας θεμάτων

Η Φύση του Φωτός. Τα Δ Θεματα της τράπεζας θεμάτων Η Φύση του Φωτός Τα Δ Θεματα της τράπεζας θεμάτων Η ΦΥΣΗ ΤΟΥ ΦΩΤΟΣ Θέμα Δ 4_2153 Δύο μονοχρωματικές ακτινοβολίες (1) και (2), που αρχικά διαδίδονται στο κενό με μήκη κύματος λ ο1 = 4 nm και λ ο2 = 6 nm

Διαβάστε περισσότερα

ΑΤΟΜΙΚΑ ΠΡΟΤΥΠΑ. Θέμα Δ

ΑΤΟΜΙΚΑ ΠΡΟΤΥΠΑ. Θέμα Δ ΑΤΟΜΙΚΑ ΠΡΟΤΥΠΑ Θέμα Δ 4_2149 Άτομο υδρογόνου βρίσκεται σε κατάσταση όπου η στροφορμή του είναι ίση με 3,15 10-34 J s. Δ1) Σε ποια στάθμη βρίσκεται το ηλεκτρόνιο; Δ2) Αν το άτομο έφθασε στην προηγούμενη

Διαβάστε περισσότερα

Παρεμβολή Ενισχυτών μεταξύ γεωφώνων και καταγραφικού

Παρεμβολή Ενισχυτών μεταξύ γεωφώνων και καταγραφικού Ενισχυτές σήματος στη σεισμική διασκόπηση Καλώδιο μεταφοράς των σημάτων απο τα γεώφωνα Σεισμικό σήμα πολύ ασθενές για να καταγραφεί Παρεμβολή Ενισχυτών μεταξύ γεωφώνων και καταγραφικού Ενισχυτής Καταγραφικό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΥΡΗΝΙΚΟΣ ΜΑΓΝΗΤΙΚΟΣ ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΑΤΟΜΟΥ. Του Αλέκου Χαραλαμπόπουλου ΕΙΣΑΓΩΓΗ

ΠΥΡΗΝΙΚΟΣ ΜΑΓΝΗΤΙΚΟΣ ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΑΤΟΜΟΥ. Του Αλέκου Χαραλαμπόπουλου ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΠΥΡΗΝΙΚΟΣ ΜΑΓΝΗΤΙΚΟΣ ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΑΤΟΜΟΥ Του Αλέκου Χαραλαμπόπουλου ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ένα επαναλαμβανόμενο περιοδικά φαινόμενο, έχει μία συχνότητα επανάληψης μέσα στο χρόνο και μία περίοδο. Επειδή κάθε

Διαβάστε περισσότερα

University of Cyprus Biomedical Imaging and Applied Optics. HMY 370 Εισαγωγή στη Βιοϊατρική Μηχανική. Πυρηνική Απεικόνιση

University of Cyprus Biomedical Imaging and Applied Optics. HMY 370 Εισαγωγή στη Βιοϊατρική Μηχανική. Πυρηνική Απεικόνιση University of Cyprus Biomedical Imaging and Applied Optics HMY 370 Εισαγωγή στη Βιοϊατρική Μηχανική Πυρηνική Απεικόνιση Πυρηνική Ιατρική Ακόμα ένας τρόπος για να βλέπουμε μέσα στο ανθρώπινο σώμα Χρησιμοποιούνται

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ. Α1. Ο δείκτης διάθλασης της στεφανυάλου για μια μονοχρωματική ακτινοβολία είναι α. 0,813 β. 0,417 γ. 0,619 δ.

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ. Α1. Ο δείκτης διάθλασης της στεφανυάλου για μια μονοχρωματική ακτινοβολία είναι α. 0,813 β. 0,417 γ. 0,619 δ. ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΠΑΝΕΛΛΑ ΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΕΠΑΛ (ΟΜΑ ΑΣ Β ) ΤΡΙΤΗ 18 ΜΑΪΟΥ 2010 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ: ΦΥΣΙΚΗ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ 5 ΧΡΟΝΙΑ ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΘΕΜΑΤΑ ΘΕΜΑ Α Στις ερωτήσεις Α-Α να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή φράση, η οποία

Διαβάστε περισσότερα

Μετρήσεις µε παλµογράφο

Μετρήσεις µε παλµογράφο Η6 Μετρήσεις µε παλµογράφο ΜΕΡΟΣ 1 ο ΠΑΛΜΟΓΡΑΦΟΣ Α. Γενικά Κατά την απεικόνιση ενός εναλλασσόµενου µεγέθους (Σχήµα 1), είναι γνωστό ότι στον κατακόρυφο άξονα «Υ» παριστάνεται το πλάτος του µεγέθους, ενώ

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή σε οπτική και μικροσκοπία

Εισαγωγή σε οπτική και μικροσκοπία Εισαγωγή σε οπτική και μικροσκοπία Eukaryotic cells Microscope Cancer Μικροσκόπια Microscopes Ποια είδη υπάρχουν (και γιατί) Πώς λειτουργούν (βασικές αρχές) Πώς και ποια μικροσκόπια μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

Ακτινογραφία θώρακος. Ενότητα 3: Εργαστηριακές εξετάσεις. Κυριάκος Καρκούλιας, Επίκουρος Καθηγητής Σχολή Επιστημών Υγείας Τμήμα Ιατρικής

Ακτινογραφία θώρακος. Ενότητα 3: Εργαστηριακές εξετάσεις. Κυριάκος Καρκούλιας, Επίκουρος Καθηγητής Σχολή Επιστημών Υγείας Τμήμα Ιατρικής Ακτινογραφία θώρακος Ενότητα 3: Εργαστηριακές εξετάσεις Κυριάκος Καρκούλιας, Επίκουρος Καθηγητής Σχολή Επιστημών Υγείας Τμήμα Ιατρικής Σκοποί ενότητας Ανάλυση της ακτινολογικής εξέτασης του θώρακα Φυσιολογική

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΓΝΩΡΙΖΟΥΝ ΟΙ ΓΟΝΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΗΣΗ ΓΙΑ ΙΑΤΡΙΚΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ ΓΙΑ ΙΑΤΡΙΚΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ

ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΓΝΩΡΙΖΟΥΝ ΟΙ ΓΟΝΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΗΣΗ ΓΙΑ ΙΑΤΡΙΚΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ ΓΙΑ ΙΑΤΡΙΚΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΓΝΩΡΙΖΟΥΝ ΟΙ ΓΟΝΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΗΣΗ ΓΙΑ ΙΑΤΡΙΚΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ ΓΙΑ ΙΑΤΡΙΚΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ 1 Η απεικόνιση βοηθά τους γιατρούς στη διάγνωση και στην

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ & ΕΠΑ.Λ. Β 20 ΜΑΪΟΥ 2013 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ & ΕΠΑ.Λ. Β 20 ΜΑΪΟΥ 2013 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Θέµα Α ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ & ΕΠΑ.Λ. Β 0 ΜΑΪΟΥ 013 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Στις ερωτήσεις Α1-Α4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη φράση, η οποία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 23 MAΪΟΥ 2012 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΕΞΙ

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 23 MAΪΟΥ 2012 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΕΞΙ ΑΡΧΗ ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ MAΪΟΥ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΕΞΙ (6) ΘΕΜΑ Α Στις ερωτήσεις Α-Α να γράψετε

Διαβάστε περισσότερα

Όλα τα θέματα των εξετάσεων έως και το 2014 σε συμβολή, στάσιμα, ηλεκτρομαγνητικά κύματα, ανάκλαση - διάθλαση Η/Μ ΚΥΜΑΤΑ. Ερωτήσεις Πολλαπλής επιλογής

Όλα τα θέματα των εξετάσεων έως και το 2014 σε συμβολή, στάσιμα, ηλεκτρομαγνητικά κύματα, ανάκλαση - διάθλαση Η/Μ ΚΥΜΑΤΑ. Ερωτήσεις Πολλαπλής επιλογής Η/Μ ΚΥΜΑΤΑ 1. Τα ηλεκτροµαγνητικά κύµατα: Ερωτήσεις Πολλαπλής επιλογής α. είναι διαµήκη. β. υπακούουν στην αρχή της επαλληλίας. γ. διαδίδονται σε όλα τα µέσα µε την ίδια ταχύτητα. δ. Δημιουργούνται από

Διαβάστε περισσότερα

Πανοραμική ακτινογραφία. Π. Γκρίτζαλης Επίκουρος Καθηγητής

Πανοραμική ακτινογραφία. Π. Γκρίτζαλης Επίκουρος Καθηγητής Πανοραμική ακτινογραφία Π. Γκρίτζαλης Επίκουρος Καθηγητής Ενδοστοματικές ακτινογραφίες Εξωστοματικές ακτινογραφίες Οι τεχνικές που χρησιμοποιούνται για τις περισσότερες κλινικές ανάγκες είναι: Οι ενδοστοματικές

Διαβάστε περισσότερα

1.Η δύναμη μεταξύ δύο φορτίων έχει μέτρο 120 N. Αν η απόσταση των φορτίων διπλασιαστεί, το μέτρο της δύναμης θα γίνει:

1.Η δύναμη μεταξύ δύο φορτίων έχει μέτρο 120 N. Αν η απόσταση των φορτίων διπλασιαστεί, το μέτρο της δύναμης θα γίνει: ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΣΜΟΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΠΟΛΛΑΠΛΩΝ ΕΠΙΛΟΓΩΝ Ηλεκτρικό φορτίο Ηλεκτρικό πεδίο 1.Η δύναμη μεταξύ δύο φορτίων έχει μέτρο 10 N. Αν η απόσταση των φορτίων διπλασιαστεί, το μέτρο της δύναμης θα γίνει: (α)

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Φυσικής Γενικής Παιδείας Γ Λυκείου 2000

Θέµατα Φυσικής Γενικής Παιδείας Γ Λυκείου 2000 Θέµατα Φυσικής Γενικής Παιδείας Γ Λυκείου 2 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Ζήτηµα 1ο Στις ερωτήσεις 1-5 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Σύµφωνα

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στις Ηλεκτρικές Μετρήσεις

Εισαγωγή στις Ηλεκτρικές Μετρήσεις Εισαγωγή στις Ηλεκτρικές Μετρήσεις Σφάλματα Μετρήσεων Συμβατικά όργανα μετρήσεων Χαρακτηριστικά μεγέθη οργάνων Παλμογράφος Λέκτορας Σοφία Τσεκερίδου 1 Σφάλματα μετρήσεων Επιτυχημένη μέτρηση Σωστή εκλογή

Διαβάστε περισσότερα

Σημειώσεις V: Υπολογιστική Τομογραφία CT, MRI, PET

Σημειώσεις V: Υπολογιστική Τομογραφία CT, MRI, PET HY 673 - Ιατρική Απεικόνιση Στέλιος Ορφανουδάκης Κώστας Μαριάς Σημειώσεις V: Υπολογιστική Τομογραφία CT, MRI, PET Σεπτέμβριος 2003-Φεβρουάριος 2004 Υπολογιστική Τομογραφία α. Γενικές Αρχές: Στην κλασική

Διαβάστε περισσότερα

Αντιδιαχυτικό διάφραγμα. Ακτινολογία Ι -8

Αντιδιαχυτικό διάφραγμα. Ακτινολογία Ι -8 Αντιδιαχυτικό διάφραγμα Ακτινολογία Ι -8 Φωτόνια σκέδασης ευτερογενής ακτινοβολία Για όλες τις ακτινολογικές εξετάσεις εκτός από τη μαστογραφία, οι περισσότερες αλληλεπιδράσεις των φωτονίων με τους ιστούς

Διαβάστε περισσότερα

ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΚΗ ΟΡΟΛΟΓΙΑ. Φονταρά Σοφία, Ιατρός Ακτινολόγος Πανεπιστημιακός Υπότροφος Ά Εργαστήριο Ακτινολογίας Πανεπιστημίου Αθηνών

ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΚΗ ΟΡΟΛΟΓΙΑ. Φονταρά Σοφία, Ιατρός Ακτινολόγος Πανεπιστημιακός Υπότροφος Ά Εργαστήριο Ακτινολογίας Πανεπιστημίου Αθηνών ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΚΗ ΟΡΟΛΟΓΙΑ Φονταρά Σοφία, Ιατρός Ακτινολόγος Πανεπιστημιακός Υπότροφος Ά Εργαστήριο Ακτινολογίας Πανεπιστημίου Αθηνών Η πρώτη ακτινογραφία μέλους ανθρώπινου σώματος. Είναι το χέρι της κυρίας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΔΗ ΚΥΜΑΤΩΝ εγκάρσια διαμήκη

ΕΙΔΗ ΚΥΜΑΤΩΝ εγκάρσια διαμήκη ΕΙΔΗ ΚΥΜΑΤΩΝ Τα οδεύοντα κύματα στα οποία η διαταραχή της μεταβλητής ποσότητας (πίεση, στάθμη, πεδίο κλπ) συμβαίνει κάθετα προς την διεύθυνση διάδοσης του κύματος ονομάζονται εγκάρσια κύματα Αντίθετα,

Διαβάστε περισσότερα

Το πλάτος της ταλάντωσης του σημείου Σ, μετά τη συμβολή των δυο. α. 0 β. Α γ. 2Α δ. Μονάδες 5

Το πλάτος της ταλάντωσης του σημείου Σ, μετά τη συμβολή των δυο. α. 0 β. Α γ. 2Α δ. Μονάδες 5 ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: Α (ΘΕΡΙΝΑ) ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 04-01-2015 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΟΣ: ΑΡΧΩΝ Μ-ΑΓΙΑΝΝΙΩΤΑΚΗ ΑΝ-ΠΟΥΛΗ Κ ΘΕΜΑ Α Οδηγία: Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΘΕΜΑΤΑ ΘΕΜΑ Α Στις ερωτήσεις Α1-Α4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και, δίπλα, το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή φράση η οποία συμπληρώνει σωστά την ημιτελή

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΟΣΗΜΟ ΓΛΥΦΑΔΑΣ. 7.1 Τι είναι το ταλαντούμενο ηλεκτρικό δίπολο; Πως παράγεται ένα ηλεκτρομαγνητικό

ΟΡΟΣΗΜΟ ΓΛΥΦΑΔΑΣ. 7.1 Τι είναι το ταλαντούμενο ηλεκτρικό δίπολο; Πως παράγεται ένα ηλεκτρομαγνητικό ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ηλεκτρομαγνητικά κύματα. Ηλεκτρομαγνητικά κύματα 7. Τι είναι το ταλαντούμενο ηλεκτρικό δίπολο; Πως παράγεται ένα ηλεκτρομαγνητικό κύμα; 7.2 Ποιες εξισώσεις περιγράφουν την ένταση του ηλεκτρικού

Διαβάστε περισσότερα

Ο πυκνωτής είναι μια διάταξη αποθήκευσης ηλεκτρικού φορτίου, επομένως και ηλεκτρικής ενέργειας.

Ο πυκνωτής είναι μια διάταξη αποθήκευσης ηλεκτρικού φορτίου, επομένως και ηλεκτρικής ενέργειας. ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΕΣ ΤΑΛΑΝΤΩΣΕΙΣ Ο πυκνωτής Ο πυκνωτής είναι μια διάταξη αποθήκευσης ηλεκτρικού φορτίου, επομένως και ηλεκτρικής ενέργειας. Η απλούστερη μορφή πυκνωτή είναι ο επίπεδος πυκνωτής, ο οποίος

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΝΔΟΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑΚΗΣ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΑΒΒΑΤΟ 3 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 2009 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΕΞΙ (6) ΘΕΜΑ 1ο Α. Στις

Διαβάστε περισσότερα

Απορρόφηση φωτός: Προσδιορισμός του συντελεστή απορρόφησης διαφανών υλικών

Απορρόφηση φωτός: Προσδιορισμός του συντελεστή απορρόφησης διαφανών υλικών O11 Απορρόφηση φωτός: Προσδιορισμός του συντελεστή απορρόφησης διαφανών υλικών 1. Σκοπός Η εργαστηριακή αυτή άσκηση αποσκοπεί α) στη μελέτη του φαινομένου της εξασθένησης φωτός καθώς διέρχεται μέσα από

Διαβάστε περισσότερα

A L A R A. Μαρία Λύρα

A L A R A. Μαρία Λύρα A L A R A Μαρία Λύρα 1ο Εργαστήριο Ακτινολογίας Πανεπιστήμιο Αθηνών Σήμερα το ετήσιο επίπεδο της δόσης από την έκθεση στην ακτινοβολία από ιατρικές εφαρμογές είναι το ίδιο με το μέσο ετήσιο υπόστρωμα ακτινοβολίας

Διαβάστε περισσότερα

2. Οι ενεργειακές στάθµες του πυρήνα ενός στοιχείου είναι της τάξης α)µερικών ev γ)µερικών MeV

2. Οι ενεργειακές στάθµες του πυρήνα ενός στοιχείου είναι της τάξης α)µερικών ev γ)µερικών MeV ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Γ ΓΕΝΙΚΗΣ ΘΕΜΑ 1 ο 1. Αν ένα οπτικό µέσο Α µε δείκτη διάθλασης n Α είναι οπτικά πυκνότερο από ένα άλλο οπτικό µέσο Β µε δείκτη διάθλασης n Β και τα µήκη κύµατος του φωτός στα δυο µέσα είναι λ

Διαβάστε περισσότερα

δ. διπλάσιος του αριθµού των νετρονίων του πυρήνα του ατόµου.

δ. διπλάσιος του αριθµού των νετρονίων του πυρήνα του ατόµου. 1 ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΥΤΕΡΑ 18 MAΪΟΥ 2009 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΘΕΜΑ 1 ο Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα

Διαβάστε περισσότερα

Ψηφιακή Απεικόνιση Εισαγωγή

Ψηφιακή Απεικόνιση Εισαγωγή Ψηφιακή Απεικόνιση Εισαγωγή Ψηφιακή Απεικόνιση Στηρίζεται στην τεχνολογία των υπολογιστών για να παράγει ψηφιακές εικόνες Ψηφιακή μορφή ακτινογραφικής εικόνας Ψηφιοποιημένη - COMPUTED (CR) Άμεσα ψηφιακή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΦΑΣΜΑΤΟΜΕΤΡΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ (SPECTROMETRIC TECHNIQUES)

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΦΑΣΜΑΤΟΜΕΤΡΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ (SPECTROMETRIC TECHNIQUES) ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΦΑΣΜΑΤΟΜΕΤΡΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ (SPECTROMETRIC TECHNIQUES) ΑΘΗΝΑ, ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2014 ΦΑΣΜΑΤΟΜΕΤΡΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ Στηρίζονται στις αλληλεπιδράσεις της ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας με την ύλη. Φασματομετρία=

Διαβάστε περισσότερα

Βίντεο και κινούµενα σχέδια

Βίντεο και κινούµενα σχέδια Βίντεο και κινούµενα σχέδια Περιγραφή του βίντεο Ανάλυση του βίντεο Κωδικοποίηση των χρωµάτων Μετάδοση τηλεοπτικού σήµατος Συµβατικά τηλεοπτικά συστήµατα Τεχνολογία Πολυµέσων 06-1 Περιγραφή του βίντεο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ

ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ Εισαγωγή Σκοπός της εργαστηριακής άσκησης είναι η μελέτη του ηλεκτροοπτικού φαινομένου (φαινόμενο Pockels) σε θερμοκρασία περιβάλλοντος για κρύσταλλο KDP και ο προσδιορισμός της τάσης V λ/4. Στοιχεία Θεωρίας

Διαβάστε περισσότερα

Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΦΥΣΙΚΗ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ÎÕÓÔÑÁ

Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΦΥΣΙΚΗ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ÎÕÓÔÑÁ 1 Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΜΑ 1 ο ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό κάθε µιας από τις παρακάτω ερωτήσεις 1- και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση 1. Ο ραδιενεργός

Διαβάστε περισσότερα

Οι ακτίνες Χ είναι ηλεκτροµαγνητική ακτινοβολία µε λ [10-9 -10-12 m] (ή 0,01-10Å) και ενέργεια φωτονίων kev.

Οι ακτίνες Χ είναι ηλεκτροµαγνητική ακτινοβολία µε λ [10-9 -10-12 m] (ή 0,01-10Å) και ενέργεια φωτονίων kev. Οι ακτίνες Χ είναι ηλεκτροµαγνητική ακτινοβολία µε λ [10-9 -10-12 m] (ή 0,01-10Å) και ενέργεια φωτονίων kev. To ορατό καταλαµβάνει ένα πολύ µικρό µέρος του ηλεκτροµαγνητικού φάσµατος: 1,6-3,2eV. Page 1

Διαβάστε περισσότερα

- Πίεση. V θ Άνοδος. Κάθοδος

- Πίεση. V θ Άνοδος. Κάθοδος - Πίεση + V θ Άνοδος 10-7 atm Κάθοδος Η θερμαινόμενη κάθοδος εκπέμπει ηλεκτρόνια. Όσο πιο θερμή είναι η κάθοδος τόσα περισσότερα ηλεκτρόνια εκπέμπονται Το ηλεκτρικό πεδίο τα επιταχύνει και βομβαρδίζουν

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 0 ΜΑΪΟΥ 015 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) Θέμα Α Στις ερωτήσεις Α1-Α4

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας. Πολυτεχνική Σχολή ΘΕΜΑΤΙΚΗ : ΤΗΛΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ

Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας. Πολυτεχνική Σχολή ΘΕΜΑΤΙΚΗ : ΤΗΛΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Πολυτεχνική Σχολή Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας Πολεοδομίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης ΘΕΜΑΤΙΚΗ : ΤΗΛΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ Ιωάννης Φαρασλής Τηλ : 24210-74466, Πεδίον Άρεως, Βόλος http://www.prd.uth.gr/el/staff/i_faraslis

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη των χαρακτηριστικών της β - ραδιενεργού εκποµπής

Μελέτη των χαρακτηριστικών της β - ραδιενεργού εκποµπής ΑΠ2 Μελέτη των χαρακτηριστικών της β - ραδιενεργού εκποµπής 1. Σκοπός Η εργαστηριακή αυτή άσκηση µελετά τα χαρακτηριστικά της β - ακτινοβολίας. Πιο συγκεκριµένα υπολογίζεται πειραµατικά η εµβέλεια των

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ LASER ΤΜΗΜΑ ΟΠΤΙΚΗΣ & ΟΠΤΟΜΕΤΡΙΑΣ ΑΤΕΙ ΠΑΤΡΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ LASER ΤΜΗΜΑ ΟΠΤΙΚΗΣ & ΟΠΤΟΜΕΤΡΙΑΣ ΑΤΕΙ ΠΑΤΡΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ LASER ΤΜΗΜΑ ΟΠΤΙΚΗΣ & ΟΠΤΟΜΕΤΡΙΑΣ ΑΤΕΙ ΠΑΤΡΑΣ «Ίσως το φως θα ναι μια νέα τυραννία. Ποιος ξέρει τι καινούρια πράγματα θα δείξει.» Κ.Π.Καβάφης ΑΡΧΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΤΟΥ LASER Εισαγωγικές Έννοιες

Διαβάστε περισσότερα

http://edu.klimaka.gr ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ

http://edu.klimaka.gr ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΥΤΕΡΑ 18 MAΪΟΥ 2009 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΕΞΙ (6) ΘΕΜΑ 1 ο Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2012. Ηµεροµηνία: Κυριακή 1 Απριλίου 2012 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2012. Ηµεροµηνία: Κυριακή 1 Απριλίου 2012 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΤΑΞΗ: ΜΑΘΗΜΑ: ΘΕΜΑ Α Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΥΣΙΚΗ / ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Ηµεροµηνία: Κυριακή 1 Απριλίου 01 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθµό καθεµιάς από τις παρακάτω ερωτήσεις 1-4 και δίπλα το

Διαβάστε περισσότερα

Υπερηχογραφία Αγγείων Βασικές αρχές

Υπερηχογραφία Αγγείων Βασικές αρχές Υπερηχογραφία Αγγείων Βασικές αρχές Δημ. Καρδούλας M.Sc, Ph.D Ιατρικό Τμήμα Πανεπιστημίου Κρήτης Ευρωκλινική Αθηνών Σάββατο 15 Φεβρουαρίου 2014 Βασικές Αρχές Φυσικής Οργανολογία των Υπερήχων Αιμοδυναμική

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση Η15. Μέτρηση της έντασης του μαγνητικού πεδίου της γής. Γήινο μαγνητικό πεδίο (Γεωμαγνητικό πεδίο)

Άσκηση Η15. Μέτρηση της έντασης του μαγνητικού πεδίου της γής. Γήινο μαγνητικό πεδίο (Γεωμαγνητικό πεδίο) Άσκηση Η15 Μέτρηση της έντασης του μαγνητικού πεδίου της γής Γήινο μαγνητικό πεδίο (Γεωμαγνητικό πεδίο) Το γήινο μαγνητικό πεδίο αποτελείται, ως προς την προέλευσή του, από δύο συνιστώσες, το μόνιμο μαγνητικό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ 4 η ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΜΗΧΑΝΕΣ ΣΥΝΕΧΟΥΣ ΡΕΥΜΑΤΟΣ

ΑΣΚΗΣΗ 4 η ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΜΗΧΑΝΕΣ ΣΥΝΕΧΟΥΣ ΡΕΥΜΑΤΟΣ ΑΣΚΗΣΗ 4 η ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΜΗΧΑΝΕΣ ΣΥΝΕΧΟΥΣ ΡΕΥΜΑΤΟΣ Σκοπός της Άσκησης: Σκοπός της εργαστηριακής άσκησης είναι α) η κατανόηση της αρχής λειτουργίας των μηχανών συνεχούς ρεύματος, β) η ανάλυση της κατασκευαστικών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΟΤΗΤΑ 3 3.0 ΜΕΣΑ ΜΕΤΑΔΟΣΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ

ΕΝΟΤΗΤΑ 3 3.0 ΜΕΣΑ ΜΕΤΑΔΟΣΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΕΝΟΤΗΤΑ 3 3.0 ΜΕΣΑ ΜΕΤΑΔΟΣΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Όπως είναι ήδη γνωστό, ένα σύστημα επικοινωνίας περιλαμβάνει τον πομπό, το δέκτη και το κανάλι επικοινωνίας. Στην ενότητα αυτή, θα εξετάσουμε τη δομή και τα χαρακτηριστικά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 3 ΟΡΓΑΝΑ ΚΑΙ ΥΛΙΚΑ ΑΕΡΟΦΩΤΟΓΡΑΦΗΣΗΣ. 1. Εξέδρες για αεροφωτογράφηση

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 3 ΟΡΓΑΝΑ ΚΑΙ ΥΛΙΚΑ ΑΕΡΟΦΩΤΟΓΡΑΦΗΣΗΣ. 1. Εξέδρες για αεροφωτογράφηση ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 3 ΟΡΓΑΝΑ ΚΑΙ ΥΛΙΚΑ ΑΕΡΟΦΩΤΟΓΡΑΦΗΣΗΣ 1. Εξέδρες για αεροφωτογράφηση Από τη στιγμή που άνθρωπος ανακάλυψε τη σπουδαιότητα της αεροφωτογραφίας, άρχισε να αναζητά τρόπους και μέσα που θα του επέτρεπαν

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 13 LASER. Light Amplification by Stimulated Emission of Radiation Ενίσχυση Φωτός με Επαγόμενη Εκπομπή Ακτινοβολίας

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 13 LASER. Light Amplification by Stimulated Emission of Radiation Ενίσχυση Φωτός με Επαγόμενη Εκπομπή Ακτινοβολίας ΚΕΦΑΛΑΙΟ 13 Μαρία Κατσικίνη katsiki@auth.gr users.auth.gr/~katsiki Light Amplification by Stimulated Emission of Radiation Ενίσχυση Φωτός με Επαγόμενη Εκπομπή Ακτινοβολίας wikipedia Το πρώτο κατασκευάστηκε

Διαβάστε περισσότερα

Υπάρχουν δύο τύποι μνήμης, η μνήμη τυχαίας προσπέλασης (Random Access Memory RAM) και η μνήμη ανάγνωσης-μόνο (Read-Only Memory ROM).

Υπάρχουν δύο τύποι μνήμης, η μνήμη τυχαίας προσπέλασης (Random Access Memory RAM) και η μνήμη ανάγνωσης-μόνο (Read-Only Memory ROM). Μνήμες Ένα από τα βασικά πλεονεκτήματα των ψηφιακών συστημάτων σε σχέση με τα αναλογικά, είναι η ευκολία αποθήκευσης μεγάλων ποσοτήτων πληροφοριών, είτε προσωρινά είτε μόνιμα Οι πληροφορίες αποθηκεύονται

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη της ακτινοβολίας γ µε τη βοήθεια απαριθµητή Geiger - Muller

Μελέτη της ακτινοβολίας γ µε τη βοήθεια απαριθµητή Geiger - Muller ΑΠ1 Μελέτη της ακτινοβολίας γ µε τη βοήθεια απαριθµητή Geiger - Muller 1. Σκοπός Στην άσκηση αυτή γίνεται µελέτη της εξασθενήσεως της ακτινοβολίας γ (ραδιενεργός πηγή Co 60 ) µε την βοήθεια απαριθµητή

Διαβάστε περισσότερα

Το φως διαδίδεται σε όλα τα οπτικά υλικά μέσα με ταχύτητα περίπου 3x10 8 m/s.

Το φως διαδίδεται σε όλα τα οπτικά υλικά μέσα με ταχύτητα περίπου 3x10 8 m/s. Κεφάλαιο 1 Το Φως Το φως διαδίδεται σε όλα τα οπτικά υλικά μέσα με ταχύτητα περίπου 3x10 8 m/s. Το φως διαδίδεται στο κενό με ταχύτητα περίπου 3x10 8 m/s. 3 Η ταχύτητα του φωτός μικραίνει, όταν το φως

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 23 Ηλεκτρικό Δυναµικό. Copyright 2009 Pearson Education, Inc.

Κεφάλαιο 23 Ηλεκτρικό Δυναµικό. Copyright 2009 Pearson Education, Inc. Κεφάλαιο 23 Ηλεκτρικό Δυναµικό Διαφορά Δυναµικού-Δυναµική Ενέργεια Σχέση Ηλεκτρικού Πεδίου και Ηλεκτρικού Δυναµικού Ηλεκτρικό Δυναµικό Σηµειακών Φορτίων Δυναµικό Κατανοµής Φορτίων Ισοδυναµικές Επιφάνειες

Διαβάστε περισσότερα

Το υποσύστηµα "αίσθησης" απαιτήσεις και επιδόσεις φυσικά µεγέθη γενική δοµή και συγκρότηση

Το υποσύστηµα αίσθησης απαιτήσεις και επιδόσεις φυσικά µεγέθη γενική δοµή και συγκρότηση Το υποσύστηµα "αίσθησης" απαιτήσεις και επιδόσεις φυσικά µεγέθη γενική δοµή και συγκρότηση Το υποσύστηµα "αίσθησης" είσοδοι της διάταξης αντίληψη του "περιβάλλοντος" τροφοδοσία του µε καθορίζει τις επιδόσεις

Διαβάστε περισσότερα

Ανακλώμενο ηλεκτρόνιο KE = E γ - E γ = E mc 2

Ανακλώμενο ηλεκτρόνιο KE = E γ - E γ = E mc 2 Σκέδαση Compton Το φαινόμενο Compton περιγράφει τη σκέδαση ενός φωτονίου από ένα ελεύθερο ατομικό ηλεκτρόνιο: γ + γ +. To φωτόνιο δεν εξαφανίζεται μετά τη σκέδαση αλλά αλλάζει κατεύθυνση και ενέργεια.

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ Επαναληπτικό στη Φυσική 1. Θέµα 1 ο

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ Επαναληπτικό στη Φυσική 1. Θέµα 1 ο ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ Επαναληπτικό στη Φυσική 1 Θέµα 1 ο 1. Το διάγραµµα του διπλανού σχήµατος παριστάνει τη χρονική µεταβολή της αποµάκρυνσης ενός σώµατος που εκτελεί απλή αρµονική ταλάντωση. Ποια από

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΑ ΚΥΜΑΤΑ

ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΑ ΚΥΜΑΤΑ 1 ο ΘΕΜΑ Α. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΑ ΚΥΜΑΤΑ 1. Μια ακτίνα φωτός προσπίπτει στην επίπεδη διαχωριστική επιφάνεια δύο µέσων. Όταν η διαθλώµενη ακτίνα κινείται παράλληλα προς τη διαχωριστική

Διαβάστε περισσότερα

HY 571 - Ιατρική Απεικόνιση. ιδάσκων: Kώστας Μαριάς

HY 571 - Ιατρική Απεικόνιση. ιδάσκων: Kώστας Μαριάς HY 571 - Ιατρική Απεικόνιση ιδάσκων: Kώστας Μαριάς 3. Πυρηνική Ιατρική Πυρηνική Ιατρική Πυρηνική Ιατρική Οι τεχνικές διαγνωστικής απεικόνισης που χρησιµοποιούνται στην πυρηνική ιατρική βασίζονται στο φαινόµενο

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ : ΨΗΦΙΑΚΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ DIGITAL ELECTRONICS

ΘΕΜΑ : ΨΗΦΙΑΚΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ DIGITAL ELECTRONICS ΘΕΜΑ : ΨΗΦΙΑΚΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ DIGITAL ELECTRONICS ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 1 περιόδους 16/11/2011 10:31 (31) καθ. Τεχνολογίας ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΜΕΓΕΘΩΝ ΑΝΑΛΟΓΙΚΟ (ANALOGUE) ΨΗΦΙΑΚΟ (DIGITAL) 16/11/2011 10:38 (38) ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ

Διαβάστε περισσότερα