ΑΣΥΝΗΘΙΣΤΕΣ ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΤΗΣ ΚΟΣΜΙΚΗΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΗΛΙΑΚΗΣ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ ΚΑΤΑ ΤΗ ΚΑΘΟ ΙΚΗ ΦΑΣΗ ΤΟΥ 23 ου ΗΛΙΑΚΟΥ ΚΥΚΛΟΥ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΑΣΥΝΗΘΙΣΤΕΣ ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΤΗΣ ΚΟΣΜΙΚΗΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΗΛΙΑΚΗΣ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ ΚΑΤΑ ΤΗ ΚΑΘΟ ΙΚΗ ΦΑΣΗ ΤΟΥ 23 ου ΗΛΙΑΚΟΥ ΚΥΚΛΟΥ"

Transcript

1 159 ΑΣΥΝΗΘΙΣΤΕΣ ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΤΗΣ ΚΟΣΜΙΚΗΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΗΛΙΑΚΗΣ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ ΚΑΤΑ ΤΗ ΚΑΘΟ ΙΚΗ ΦΑΣΗ ΤΟΥ 23 ου ΗΛΙΑΚΟΥ ΚΥΚΛΟΥ Α. Παπαϊωάννου, Ε. Μαυροµιχαλάκη, Α. Πετρίδης Τοµέας Πυρηνικής Φυσικής και Στοιχειωδών Σωµατιδίων, Τµήµα Φυσικής Πανεπιστηµίου Αθηνών ΠΕΡΙΛΗΨΗ Κατά την διάρκεια του τελευταίου ηλιακού κύκλου (23 ος ), και ενώ βρισκόµαστε στην φάση της εξασθένισής του, συνέβησαν ιδιαίτερα γεγονότα που χαρακτηρίζονται από ασυνήθιστες ιδιότητες. Συγκεκριµένα από τους επίγειους µετρητές νετρονίων καταγράφηκαν εξαιρετικά γεγονότα, κατά τον Μάρτιο/Απρίλιο 2001, τον Οκτώβριο/Νοέµβριο 2003, τον Ιούλιο 2004 και πρόσφατα τον Νοέµβριο Ορισµένα από αυτά ήταν η µεγαλύτερη ηλιακή έκλαµψη που έχει καταγραφεί ποτέ, σπουδαιότητας Χ28, η εµφάνιση µέσα σε µια εβδοµάδα τριών χαρακτηριστικών επίγειων επαυξήσεων κοσµικής ακτινοβολίας (GLE65, GLE66, GLE67), το Σέλας το οποίο έγινε ορατό και στην Αθήνα κατά το µαγνητοσφαιρικό γεγονός της 20 ης Νοεµβρίου 2003 κλπ. Μελετώντας τις ιδιαίτερες αυτές περιπτώσεις, στόχο µας αποτελεί η ανάδειξη της σύνδεσης ανάµεσα στα ηλιακά, ηλιοσφαιρικά και γεωµαγνητικά φαινόµενα. Αναλύθηκαν δεδοµένα της έντασης της κοσµικής ακτινοβολίας από το σταθµό συνεχούς καταγραφής των κοσµικών ακτίνων του Πανεπιστηµίου Αθηνών για το χρονικό διάστηµα Η ανάλυση έγινε σε 27ήµερη βάση (Bartels rotation). Πραγµατοποιήθηκε αποτύπωση της ηλιακής δραστηριότητας στην ένταση των κοσµικών ακτίνων καταγράφοντας όλα τα διαθέσιµα δεδοµένα των µεγάλων γεγονότων, δηλαδή των εκλάµψεων µε σηµαντικότητα >Μ, των στεµµατικών εκτοξεύσεων µάζας, και των µειώσεων Forbush. Με αυτό τον τρόπο επιχειρείται µια ολοκληρωµένη στατιστική απεικόνιση της σχέσης ανάµεσα στα ηλιακά γεγονότα και τις µειώσεις Forbush. Η στατιστική ανάλυση όλων των διαθέσιµων στοιχείων που πραγµατοποιήθηκε, αναδεικνύει την υπάρχουσα σύνδεση µεταξύ αυτών των µεγάλων γεγονότων και θα είναι πολύ χρήσιµη για τις µελέτες του ιαστηµικού καιρού. Λέξεις κλειδιά: Κοσµική ακτινοβολία, Μετρητές Νετρονίων, Ηλιακές εκλάµψεις, Στρεµµατικές εκτοξεύσεις µάζας, µειώσεις Forbush 1. Εισαγωγή Είναι γνωστό ότι οι µεταβολές της έντασης της κοσµικής ακτινοβολίας προέρχονται από µεταβολές των συνθηκών του διαπλανητικού χώρου. Μικρής διάρκειας µεταβολές της κοσµικής ακτινοβολίας συνδέονται συνήθως µε έντονες διαταραχές της γήινης µαγνητόσφαιρας που προέρχονται από ηλιακά γεγονότα, όπως ηλιακές εκλάµψεις και στεµµατικές εκτοξεύσεις µάζας και από το πέρασµα του µαγνητικού πεδίου από τα όρια των τοµέων. Οι µεταβολές της κοσµικής ακτινοβολίας ακόµα και οι µικρής διάρκειας 159

2 160 καταγράφονται από τους επίγειους µετρητές νετρονίων (ΝΜς) και από ανιχνευτές σε δορυφόρους κοντά στη γη που µετράνε την πρωτογενή κοσµική ακτινοβολία ( Lockwood et al, 1991; Belov and Ivanov, 1997). Είναι επίσης γνωστό ότι υπάρχει αρνητική συσχέτιση µεταξύ της έντασης της κοσµικής ακτινοβολίας και των διαφόρων παραµέτρων της ηλιακής δραστηριότητας, λόγω της11-ετούς ηλιακής διαµόρφωσης ( Forbush, 1958). Για το λόγο αυτό ηλιακά γεγονότα, όπως ηλιακές εκλάµψεις και στεµµατικές εκτοξεύσεις µάζας, συνδέονται στενά µε µειώσεις της έντασης της κοσµικής ακτινοβολίας, όπως είναι οι µειώσεις Forbush που καταγράφονται στους µετρητές νετρονίων. Οι µειώσεις Forbush (FD) της έντασης της κοσµικής ακτινοβολίας είναι ένα ηλιοσφαιρικό φαινόµενο, που περιλαµβάνει µεταβολές της πυκνότητας και της ανισοτροπίας των γαλαξιακών κοσµικών ακτίνων, που προκαλούνται από διαδιδόµενες διαταραχές του ηλιακού ανέµου µεγάλης κλίµακας. Σύµφωνα µε τις µέχρι τώρα παρατηρήσεις διακρίνονται σε µη περιοδικές µειώσεις (non-recurrent decreases), οι οποίες οφείλονται σε παροδικά διαπλανητικά γεγονότα σχετιζόµενα µε στεµµατικές εκτοξεύσεις µάζας από τον ήλιο και σε σποραδικές µειώσεις (recurrent decreases) (Lockwood, 1971) που σχετίζονται µε τον ηλιακό άνεµο µεγάλης ταχύτητας. Τόσο οι στεµµατικές εκτοξεύσεις µάζας όσο και τα µέτωπα κρούσης ενδέχεται να συσχετίζονται µε τις ηλιακές εκλάµψεις. Οι ηλιακές εκλάµψεις εµφανίζονται ως αιφνίδιες, αστραπιαίες και έντονες µεταβολές της φωτεινότητας σε κάποιες περιοχές του Ηλίου. Συµβαίνουν όταν ξαφνικά ελευθερώνεται µαγνητική ενέργεια από την ηλιακή ατµόσφαιρα. Η ακτινοβολία που εκπέµπεται ενεργοποιεί σχεδόν ολόκληρο το ηλεκτροµαγνητικό φάσµα από τα ραδιοκύµατα (µεγάλα µήκη κύµατος) µέχρι τις ακτίνες-χ και γ (πολύ µικρά µήκη κύµατος). Επί πλέον οι εκτοξεύσεις στεµµατικού υλικού ( Coronal Mass Ejections CME ) είναι εκροή πλάσµατος από τον ήλιο που έχει τη µορφή ηλιακής προεξοχής και το οποίο βαθµιαία αποκτά ταχύτητα και εκτοξεύεται στο διάστηµα. Τα µέτωπα κρούσης που δηµιουργούνται σε αυτές τις περιοχές επηρεάζουν την πυκνότητα της κοσµικής ακτινοβολίας τοπικά αλλά ακόµα και σε µακρινές αποστάσεις. Τα ενεργητικά σωµατίδια που εκπέµπονται µπορούν να χρησιµοποιηθούν για να προσδιορίσουµε τις εκτοξεύσεις µάζας στον διαπλανητικό χώρο (Cane, 2000). Η σύνδεση αυτών των φαινοµένων αποτελεί ανοικτό θέµα της διαστηµικής έρευνας. Σ αυτή την εργασία έχει γίνει µια λεπτοµερής καταγραφή των ηλιακών εκλάµψεων σπουδαιότητας >C και των εκτοξεύσεων στρεµµατικού υλικού (Halo και Partial) που προκαλούν τις µειώσεις Forbush στην ένταση της κοσµικής ακτινοβολίας. Προσδιορίστηκαν µε σαφή κριτήρια οι µειώσεις Forbush που καταγράφηκαν από τον µετρητή νετρονίων της Αθήνας για το χρονικό διάστηµα 2000 µέχρι Έγινε µια στατιστική µελέτη όλων αυτών των γεγονότων και αναζητήθηκε η σύνδεσή τους. Εντοπίζονται ιδιαίτερα έντονες µεταβολές πρωτοφανείς στην ιστορία των µετρητών νετρονίων. 2. Ανάλυση εδοµένων Ο εκσυγχρονισµένος σταθµός κοσµικής ακτινοβολίας του Πανεπιστηµίου της Αθήνας (37.58 N, E) τέθηκε σε λειτουργία το Νοέµβριο 2000, στα πλαίσια συνεργασίας της οµάδας κοσµικής ακτινοβολίας του Πανεπιστηµίου της Αθήνας και του Ινστιτούτου Γήινου Μαγνητισµού, Ιονόσφαιρας και Ραδιοκυµάτων της Ρωσικής Ακαδηµίας Επιστηµών (ΙΖΜΙRΑΝ). Είναι µοναδικός στην περιοχή των Βαλκανίων και βρίσκεται στο Κτίριο του Τµήµατος Φυσικής του Πανεπιστηµίου Αθηνών (Πανεπιστηµιούπολη Ζωγράφου). Είναι τοποθετηµένος σε ειδικά κατασκευασµένο χώρο σε υψόµετρο 260m από την επιφάνεια της θάλασσας και έχει κατακόρυφο κατώφλι µαγνητικής δυσκαµψίας 8.53 GV. Εξαιτίας της θέσης του, ο σταθµός αυτός είναι απαραίτητος για τη µελέτη των ανισοτροπιών της κοσµικής 160

3 161 ακτινοβολίας (11-ετής και 22-ετών µεταβολές, 27 ηµερών, Forbush effects), και αυτό διότι έχει την δυνατότητα να διαχωρίζει τα σωµατίδια Ηλιακής προέλευσης από τα σωµατίδια Γαλαξιακής προέλευσης. Είναι ο έκτος σταθµός που συνδέθηκε µε το Παγκόσµιο ίκτυο Μετρητών Νετρονίων µε παροχή δεδοµένων "πραγµατικού χρόνου" (real time). Σχήµα 1. Η ανιχνευτική διάταξη του σταθµού κοσµικής ακτινοβολίας του Πανεπιστηµίου Αθηνών. Οι µετρητές νετρονίων παρέχουν συνεχή καταγραφή της αδρονικής συνιστώσας της δευτερογενούς κοσµικής ακτινοβολίας. Το ανιχνευτικό σύστηµα του σταθµού της Αθήνας (Σχήµα 1) αποτελείται από έξι αναλογικούς απαριθµητές τύπου ΒP28 (Chalk River Canada) που περιέχουν BF 3 εµπλουτισµένο µε το ισότοπο Β 10. Τα νετρόνια περνούν από πλάκες πολυαιθυλενίου και ειδική µολύβδινη θωράκιση που µετριάζει τις ενέργειές τους. Στη συνέχεια αντιδρούν µε τριφθοριούχο βόριο, δίνοντας διηγερµένο λίθιο και σωµατίδια-α. Η καταγραφή των σωµατιδίων-α από τους απαριθµητές δίνει τη ροή των νετρονίων. Στο σταθµό εγκαταστάθηκαν επίσης και λειτουργεί σε εικοσιτετράωρη βάση Web Server και FTP Server, οι οποίοι προβάλλουν τα αποτελέσµατα των µετρήσεων στο ιαδίκτυο (Σχήµα 2) προκειµένου να χρησιµοποιούνται σε παγκόσµιο επίπεδο (http://cosray.phys.uoa.gr). Η διακριτική ικανότητα των µετρήσεων είναι µέχρι ενός δευτερολέπτου µοναδική σε παγκόσµια κλίµακα. Πρόσφατα ο σταθµός αναβαθµίστηκε σε ιεθνές Κέντρο για την επεξεργασία των δεδοµένων του Παγκοσµίου ικτύου Μετρητών Νετρονίων σε πραγµατικό χρόνο το οποίο και υλοποιήθηκε στην Αθήνα (Mavromichalaki et al, 2001; 2004). Σχήµα 2: Μεταβολές της έντασης της κοσµικής ακτινοβολίας, όπως αυτή καταγράφηκε από τον σταθµό κοσµικής ακτινοβολίας της Αθήνας για την περίοδο Οκτωβρίου- Νοεµβρίου

4 162 Εκτός των δεδοµένων της έντασης της κοσµικής ακτινοβολίας χρησιµοποιήθηκαν κατάλογοι των στεµµατικών εκτοξεύσεων µάζας από το US Naval Research Laboratory (NRL) on the Large Angle and Spectrometric Coronagraph (LASCO) του δορυφόρου SOHO. Αυτοί οι κατάλογοι περιλαµβάνουν την ώρα της πρώτης παρατήρησης από τον στεµµατογράφο, την θέση της CME και ένα µικρό σχόλιο το οποίο αφορά σηµαντικές επιπλέον πληροφορίες. (http://lasco-www.nrl.navy.mil ). Επιπρόσθετα έγινε χρήση των δεδοµένων των ηλιακών εκλάµψεων, όπως αυτές καταγράφονται στην ιστοσελίδα : Τα δεδοµένα κοσµικής ακτινοβολίας για το χρονικό διάστηµα από 2000 µέχρι 2003 µοιράστηκαν σε διαστήµατα των 27-ηµερών (Bartels Rotationς) που είναι η συνολική περιστροφή του ήλιου. Έτσι δηµιουργήθηκαν σαράντα τέτοια διαγράµµατα από 14/10/2000 µέχρι 25 /11/2003 που αντιστοιχούν στις Bartel περιστροφές BR2284 µέχρι BR2324. Πάνω σε αυτά τα διαγράµµατα έγινε µία απεικόνιση όλων των µεγάλων ηλιακών γεγονότων που σηµειώθηκαν σε αυτό το χρονικό διάστηµα. Πιο συγκεκριµένα αναπαραστάθηκαν τα εξής γεγονότα: Halo CMEs, ενεργές ηλιακές περιοχές (active regions) και ηλιακές εκλάµψεις M- Class/ X-Class σε ένα σύνολο διαγραµµάτων, καθώς και Partial Halo CMEs και Εκλάµψεις C-Class σε ένα δεύτερο σύνολο. Σε αυτά τα διαγράµµατα καταγράφηκαν όλα τα διαθέσιµα δεδοµένα, όπως ηµεροµηνία του γεγονότος, ώρα της πρώτης παρατήρησης, θέση και σπουδαιότητα αυτού. Έτσι έχουµε µία εξαιρετική απεικόνιση των ηλιακών γεγονότων στην ένταση της κοσµικής ακτινοβολίας. Η απεικόνιση αυτή βοηθά στο προσδιορισµό της σχέσης µεταξύ των ηλιακών εκλάµψεων, των στεµµατικών εκτοξεύσεων µάζας και των µειώσεων Forbush, η οποία αποτελεί αντικείµενο των µελετών του ιαστηµικού καιρού. Ένα δείγµα αυτών των διαγραµµάτων δίνεται στο σχήµα 3. Αναζητώντας τη σχέση µεταξύ αυτών των γεγονότων έγινε µια πιο ολοκληρωµένη στατιστική ανάλυση όλων των δεδοµένων. 3.-Έκρηκτικά φαινόµενα Το χρονικό διάστηµα είναι χαρακτηριστικό, αφού βρίσκεται στην καθοδική φάση του 23 ου ηλιακού κύκλου (το µέγιστο ήταν κατά το έτος 2000) και δεν αναµένονταν έκτακτα φαινόµενα. Παρόλα αυτά συνέβησαν ιδιαίτερα έντονα γεγονότα που χαρακτηρίζονται από µεγάλα µεγέθη και ιδιαιτερότητες. Συγκεκριµένα µετά από κάποιες περιόδους χαµηλής ηλιακής δραστηριότητας - Gnevyshev Gap - καταγράφηκαν από τους επίγειους µετρητές νετρονίων ιδιάζοντα γεγονότα κατά τον Μάρτιο/Απρίλιο 2001, τον Οκτώβριο/Νοέµβριο 2003, τον Ιούλιο 2004 και πρόσφατα τον Νοέµβριο Την περίοδο Οκτώβριος - Νοέµβριος 2003 το παγκόσµιο δίκτυο µετρητών νετρονίων κατέγραψε µέσα σε χρονικό διάστηµα έξι ηµερών στα τέλη Οκτωβρίου-αρχές Νοεµβρίου 2003 τρία γεγονότα επίγειων επαυξήσεων της έντασης της κοσµικής ακτινοβολίας (Ground Level Enhancements), που είναι αποτέλεσµα της παραγωγής δευτερογενών σωµατιδίων κατά τις αντιδράσεις σχετικιστικών ηλιακών σωµατιδίων µε τα µόρια της ατµόσφαιρας. Οι ηλιακές κοσµικές ακτίνες παρήχθησαν κατά τη διάρκεια τριών µεγάλων εκλάµψεων (στις 28, 29 Οκτωβρίου και 2 Νοεµβρίου) επιταχύνθηκαν, διαδόθηκαν στο διαπλανητικό χώρο και τελικά εισχώρησαν στη γήινη ατµόσφαιρα ενεργοποιώντας µία σειρά καταιγισµών (showers). Επίσης κατά τη διάρκεια αυτών των ετών παρατηρήθηκαν χαρακτηριστικά γεωµαγνητικά γεγονότα µεταξύ των οποίων διακρίνονται αυτό της 31 ης Μαρτίου 2001, της 29 ης Οκτωβρίου 2003, της 20 ης Νοεµβρίου 2003 όπως και το πρόσφατο της 9 ης Νοεµβρίου Τα γεγονότα αυτά καταγράφηκαν στο σταθµό της Αθήνας µε µέγιστο πλάτος 4%, 5%. 7% και 5% αντίστοιχα. Θεωρούνται ως τα µεγαλύτερα καταγεγραµµένα γεγονότα στην 162

5 163 ιστορία των Μετρητών Νετρονίων και είχαν αποτέλεσµα την εµφάνιση σέλαος στην Αθήνα.. Η συνεισφορά του σταθµού της Αθήνας στη µελέτη αυτών των φαινοµένων σε διεθνή κλίµακα κρίνεται πολύ σηµαντική για την πρόβλεψη των µαγνητικών καταιγίδων του ιαστηµικού καιρού. 163

6 164 Σχήµα 3: ύο τυπικά διαγράµµατα απεικόνισης της ηλιακής δραστηριότητας στην ένταση της κοσµικής ακτινοβολίας (Πάνω διάγραµµα: Οκτώβριος/Νοέµβριος 2003, Κάτω διάγραµµα: Μάρτιος/Απρίλιος 2001) Κατά τη διάρκεια του µαγνητοσφαιρικού φαινοµένου της 20 ης Νοεµβρίου 2003 υπήρξε µεταβολή του κατωφλίου δυσκαµψίας, που υπολογίστηκε από την οµάδα Κοσµικής Ακτινοβολίας του Πανεπιστηµίου Αθηνών σε συνεργασία µε την αντίστοιχη οµάδα του IZMIRAΝ, για κάθε σταθµό κοσµικής ακτινοβολίας του Παγκοσµίου ικτύου και για διαφορετικές χρονικές στιγµές. Το µαγνητοσφαιρικό φαινόµενο στην κοσµική ακτινοβολία της 20 ης Νοεµβρίου 2003 ήταν µέγιστο για τους σταθµούς µικρού γεωγραφικού πλάτους και όχι για τους σταθµούς µεσαίου γεωγραφικού πλάτους, όπως συνήθως συµβαίνει. Στους σταθµούς αυτούς η µείωση Forbush της δεδοµένης περιόδου υπερκαλύφθηκε από την αύξηση στην ένταση εξαιτίας του γεωµαγνητικού γεγονότος. 4.-Στατιστική ανάλυση Στην εργασία αυτή πραγµατοποιείται µια λεπτοµερής στατιστική ανάλυση όλων των παρεχόµενων δεδοµένων, για το σύνολο της εξεταζόµενης περιόδου, και κατασκευάζονται ποσοτικά ιστογράµµατα χωριστά για τις στεµµατικές εκτοξεύσεις µάζας (CMEs), τις εκλάµψεις σηµαντικότητας >Μ και <Μ, καθώς και για τις µειώσεις Forbush. Στη συγκεκριµένη ανάλυση λαµβάνεται υπόψη µια λίστα 359 ηλιακών εκλάµψεων, από τις οποίες οι 127 είναι σηµαντικότητας >Μ, ενώ οι υπόλοιπες είναι σηµαντικότητας <Μ, 111 Halo CMEs και 45 Partial CMEs. Οι κατανοµές των ηλιακών εκλάµψεων >Μ, των ηλιακών εκλάµψεων <Μ, των Halo CMEs και των µειώσεων Forbush στις διάφορες Bartels περιστροφές δίνονται στο σχήµα 4. Τα ιδιαίτερα έντονα γεγονότα που καταγράφηκαν σηµειώνονται µε βέλος σε κάθε ένα από τα ιστογράµµατα. Στην ανάλυση που έγινε, από το σύνολο των καταγεγραµµένων γεγονότων (CMEs, ηλιακές εκλάµψεις) χρησιµοποιήθηκαν εκείνες που παρουσίαζαν καλή συσχέτιση µεταξύ τους. ηλαδή διαλέξαµε µόνο τα γεγονότα εκείνα που παρουσιάστηκαν στην ίδια ενεργειακή περιοχή, την ίδια ώρα και την ίδια ηµέρα ώστε το τελικό αποτέλεσµα να εκφράζει το πραγµατικό ποσοστό της συσχέτισης τους. Πρακτικά επιµερίσαµε την τριετή αναλυόµενη περίοδο σε τρία τµήµατα. Για κάθε ένα από αυτά καταγράφηκαν οι εκλάµψεις µε σηµαντικότητα >Μ και <Μ που παρουσιάζουν σύνδεση µε τις αντίστοιχες στεµµατικές εκτοξεύσεις µάζας. Πράγµατι επιβεβαιώνεται η ποσοτική συσχέτιση ανάµεσα στις εκλάµψεις και τις εκτοξεύσεις στεµµατικού υλικού. Η ανάλυση έδειξε ότι υπάρχει αρχικά µια στατιστική σύνδεση της τάξης του 49 %. Επιπλέον η συσχέτιση ανάµεσα στις στεµµατικές εκτοξεύσεις µάζας και τις µειώσεις Forbush φτάνει το 55 %. Μάλιστα από την στατιστική γραφική απεικόνιση που πραγµατοποιήθηκε είναι ορατή η συσχέτιση όλων αυτών των µεγάλων γεγονότων. Συγκεκριµένα, το ποσοστό συσχέτισης ανάµεσα στις εκλάµψεις >Μ και τις στεµµατικές εκτοξεύσεις µάζας είναι της τάξης του 62 %, ενώ το αντίστοιχο ποσοστό για τις εκλάµψεις σηµαντικότητας < Μ είναι 36 % (Σχήµα 5). Χωρίζοντας την τριετή περίοδο σε τρία διαστήµατα, η ύφεση της ηλιακής δραστηριότητας ήταν εµφανής. Λιγότερα γεγονότα καταγράφονταν όσο περισσότερο αποµακρυνόµασταν από το µέγιστο του ηλιακού κύκλου. Το αποτέλεσµα αυτό ήταν αναµενόµενο, ωστόσο το αναπάντεχο γεγονός είναι η ύπαρξη εξαιρετικά ισχυρών γεγονότων µακριά από το ηλιακό µέγιστο. 164

7 Συζήτηση και συµπεράσµατα Στη διεθνή βιβλιογραφία σήµερα υπάρχουν αντιφατικές γνώµες για τη σχέση των ηλιακών εκλάµψεων και των στεµµατικών εκτοξεύσεων µάζας. Η πιθανή σχέση µεταξύ Σχήµα 4 : Χρονικές κατανοµές των ηλιακών εκλάµψεων >Μ, των ηλιακών εκλάµψεων <Μ, των στεµµατικών εκτοξεύσεων (CMEs) και των µειώσεων Forbush για το διάστηµα των X-ray εκλάµψεων και των CMEs βασισµένη στα πρώτα δεδοµένα καταγραφής των στεµµατικών εκποµπών του Ήλιου έχει µελετηθεί από τους Gosling et al.(1974). Σε µετρήσεις του Skylab αναφέρθηκαν περισσότερες από 30 περιπτώσεις "ξαφνικής εκτόξευσης µάζας" και σηµειώθηκε ότι µόνο τρεις από αυτές εµφάνιζαν το ξεκίνηµα κάποιων εκλάµψεων. Συνήθως οι γρήγορες στεµµατικές εκτοξεύσεις µάζας συνδέονται µε ηλιακές εκλάµψεις, οι οποίες επιβραδύνονται όταν οι CMEs επιταχύνονται (Sheeley, 1999, Andrews 2003). Ο Harrison (1995) αναφέρει ότι οι εκλάµψεις µε µεγαλύτερη διάρκεια ή ένταση είναι πιο πιθανό να συνδέονται µε CMEs, ωστόσο δεν οδηγούν τα CMEs όπως και το αντίστροφο, ενώ κάθε ένα από αυτά αντιπροσωπεύει την αντίδραση διαφορετικών τµηµάτων της µαγνητικής δοµής. Αντίθετα ο Hundhausen (1999) δηλώνει ότι δεν υπάρχει οποιαδήποτε σύνδεση µεταξύ των CMEs και των έντονων χαµηλής ενέργειας X-ray εκλάµψεων, ενώ τα σηµαντικά X-ray γεγονότα αν αυτά συσχετίζονται µε εκτοξεύσεις µάζας ακολουθούν την επιτάχυνση της εκποµπής µάζας και κορυφώνονται πολύ µετά την εκποµπή και εφόσον η τελευταία είναι σε εξέλιξη. Σε πρόσφατη µελέτη του, ο Švetska (2001) ανακεφαλαιώνει τη σχέση µεταξύ των εκλάµψεων και CMEs και εισηγείται ότι, το µόνο κριτήριο για τη µελέτη 165

8 166 αυτών των φαινοµένων, είναι: «η ισχύς του µαγνητικού πεδίου στην περιοχή των ανοικτών µαγνητικών γραµµών». Εποµένως οι εκλάµψεις δεν προκαλούν απαραίτητα το φαινόµενο των CMEs. 38% Flares > M to Halo CMEs Flares < M to Halo CMEs connected 36% connected 62% 64% Forbush decreases to Halo CMEs 45% connected 55% Σχήµα 5 : Ποσοτικά γραφήµατα της συσχέτισης των καταγεγραµµένων γεγονότων για το διάστηµα Από την άλλη πλευρά γίνεται προσπάθεια να γίνει κατανοητή η σχέση των µειώσεων Forbush της κοσµικής ακτινοβολίας και των ηλιακών αυτών γεγονότων. Η επικρατέστερη άποψη είναι ότι υπάρχουν τρεις κατηγορίες στεµµατικών εκποµπών που συνδέονται µε τις µειώσεις της κοσµικής ακτινοβολίας. Αυτές που συνοδεύονται από µέτωπο κρούσης και CMEs, αυτές που συνοδεύονται µόνο από µέτωπα κρούσης και αυτές που συνοδεύονται µόνο από CMEs. Η πλειονότητα των απλών µειώσεων είναι του τύπου µέτωπο κρούσης και CMEs (Cane et al., 1996). Το φαινόµενο των µειώσεων Forbush για αρκετό καιρό οριζόταν σαν η µείωση της πυκνότητας της κοσµικής ακτινοβολίας κατά τη διάρκεια γεωµαγνητικών καταιγίδων. Ωστόσο, τώρα γνωρίζουµε ότι οι µειώσεις Forbush παρατηρούνται συχνά και σε περιπτώσεις όπου εµφανίζονται σχεδόν ήσυχες γεωµαγνητικές καταστάσεις. Πέραν τούτου οι µειώσεις Forbush παρατηρήθηκαν όχι µόνο µέσα στη µαγνητόσφαιρα της Γης αλλά και σε διαφορετικά διαστηµόπλοια αποστολών, µακριά από τους πλανήτες και τις µαγνητόσφαιρές τους (Belov et al., 2000). Υπάρχουν εργασίες οι οποίες αποδεικνύουν στατιστικά τη σχέση µεταξύ των µειώσεων Forbush και των ηλιακών εκλάµψεων (Křivsky 1978). Συµπερασµατικά µπορούµε να πούµε ότι: Κατά το χρονικό διάστηµα που εξετάσαµε καταγράφηκαν 359 ηλιακές εκλάµψεις και 111 Halo στεµµατικές εκτοξεύσεις µάζας που επέφεραν 56 µειώσεις Forbush οι οποίες καταγράφηκαν και στο σταθµό κοσµικής ακτινοβολίας της 166

9 167 Αθήνας. Οι µειώσεις αυτές συνδέονται κατά ένα ποσοστό 55% µε Halo CMEs, που είναι τόσο µεγαλύτερο όσο ποιο κοντά βρισκόµαστε στο ηλιακό µέγιστο. Από τη στατιστική ανάλυση που έγινε ξεχωρίζουν σαφώς οι περίοδοι έντονης ηλιακής δραστηριότητας (Μάρτιος/Απρίλιος 2001, Οκτώβριος/Νοέµβριος 2003) που χαρακτηρίζουν αυτό το χρονικό διάστηµα. Η ανάλυση των δεδοµένων σε 27ηµερη βάση βοήθησε στην παρατήρηση επαναληπτικότητας των φαινοµένων µετά από 27 µέρες που αντιστοιχούν στην συνολική περιστροφή του ήλιου. Τότε η Γη βρίσκεται πάλι στην ίδια ενεργό περιοχή του ήλιου, µε αποτέλεσµα να επανεµφανίζεται περίπου µε περιοδική συσχέτιση, η ηλιακή επίδραση. Παρατηρήθηκαν µοναδικά γεγονότα που ξεχωρίζουν για το µέγεθος και την έντασή τους όπως : i. Τρεις κατά σειρά επαυξήσεις της κοσµικής ακτινοβολίας σηµειώθηκαν µέσα σε χρονικό ορίζοντα µόλις µιας εβδοµάδας κατά τον Οκτώβριο/Νοέµβριο του ii. Το σέλας ήταν ορατό ακόµη και από χαµηλότερα γεωγραφικά πλάτη. Συγκεκριµένα στην Αθήνα καταγράφηκε στις 20 Νοεµβρίου του iii. Μια εξαιρετικά ισχυρή εκτόξευση στεµµατικού υλικού πραγµατοποιήθηκε στις 28 Οκτωβρίου του 2003, ήταν τόσο εντυπωσιακή που ονοµάστηκε : "Μother of Haloς", προκάλεσε µια επίγεια επαύξηση που ονοµάστηκε : "GLE 65, Greek effect" και µειώσεις Forbush πλάτους 21% µοναδικών στην ιστορία των µετρήσεων κοσµικής ακτινοβολίας. Η γραφική απεικόνιση των ηλιακών γεγονότων σε σχέση µε τις µεταβολές της έντασης της κοσµικής ακτινοβολίας θα συνεχιστεί και θα παρέχεται στη διεθνή επιστηµονική κοινότητα στο Website του σταθµού της Αθήνας. Τούτο θα βοηθήσει στο πρόγραµµα πρόγνωσης του ιαστηµικού καιρού που έχει ξεκινήσει να εφαρµόζεται στο ιεθνές Κέντρο επεξεργασίας δεδοµένων του Παγκοσµίου δικτύου Μετρητών Νετρονίων πραγµατικού χρόνου που είναι στο Πανεπιστήµιο της Αθήνας. Ευχαριστίες: To πρόγραµµα αυτό υποστηρίζεται από τον Ειδικό Λογαριασµό Κονδυλίων Έρευνας του Πανεπιστηµίου της Αθήνας. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ Andrews, M. D.: A search for CMEs associated with Big Flares, Solar Physics 218: , 2003 Belov, A.V. & Ivanov, K.G. : Forbush effects in , Proc. 25 th Intern. Cosmic Ray Conf., 1, 421, 1997 Cane, H. V.: Coronal Mass Ejections and Forbush Decreases, Space Science Reviews 93: 55-77, 2000 Cane, H.V. et al., Cosmic Ray Decreases : , J. Geophys.Res., 101, , 1996 Gosling, J.T. et al., J. Geophys.Res., 79, 4581, 1974 Forbush, S.E.: J. Geophys. Res. 63,651, 1958 Harrison, R.A : Astron. Astrophys. 304, 585,

10 168 Hundhausen, A.J. : Coronal mass Ejections, in K.T. Strong, J.L. Saba, B.H.Haisch and J.T. Schmelz, (eds.), The many faces of the Sun: a Summary of the results from NASA s Solar Maximum Mission, Springer, New York, 143, 1999 Křivsky, L. : Parameters of Forbush decreases and their parent Flares in the solar cycle , Bull.Astron.Inst.Czechosl, 29,30-44, 1978 Lockwood, J.A. : Forbush Decreases in the Cosmic Radiation, Space Sci. Revs., 12, , 1971 Lockwood, J.A. et al., Forbush decreases and Interplanetary Magnetic Field Disturbances : Association with Magnetic Clouds, J.Geophys.R., 96, , 1991 Mavromichalaki, H. et al.: Athens Neutron Monitor and its aspects in the cosmic-ray variations Proc. 27th ICRC 2001 (Hamburg) 10, 4099, 2001 Mavromichalaki, H. et al.: Neutron Monitor Network in Real Time and Space Weather, NATO Science Series, 2004 Švestka, Z.: Varieties of Coronal Mass Ejections and their relation to Flares Space Science Reviews 95: , 2001 Shelley, N. J. et al., J.Geophys. Res., 104 (A11), 24739,

4 ο Περιβαλλοντολογικό Συνέδριο Φυσικής Καλαμπάκα, Ιανουάριος 2001

4 ο Περιβαλλοντολογικό Συνέδριο Φυσικής Καλαμπάκα, Ιανουάριος 2001 4 ο Περιβαλλοντολογικό Συνέδριο Φυσικής Καλαμπάκα, Ιανουάριος 2001 Ο ΝΕΟΣ ΣΤΑΘΜΟΣ ΚΑΤΑΜΕΤΡΗΣΗΣ ΤΗΣ ΓΑΛΑΞΙΑΚΗΣ ΚΟΣΜΙΚΗΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑΣ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΣ Ε. Μαυρομιχαλάκη, Γ. Σουβατζόγλου, Χ. Σαρλάνης,

Διαβάστε περισσότερα

Ασυνήθιστες Μεταβολές της έντασης της κοσμικής ακτινοβολίας τον Ιούλιο του 2005

Ασυνήθιστες Μεταβολές της έντασης της κοσμικής ακτινοβολίας τον Ιούλιο του 2005 11 ο Πανελλήνιο Συνέδριο Φυσικής, Λάρισα 2006 CD Πρακτικών ISBN-960-87635-4-1 Ασυνήθιστες Μεταβολές της έντασης της κοσμικής ακτινοβολίας τον Ιούλιο του 2005 Α. Παπαϊωάννου, Μ. Γεροντίδου, Γ. Μαριάτος,

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη και Μοντελοποίηση των Μειώσεων Forbush της Έντασης της Κοσμικής Ακτινοβολίας

Μελέτη και Μοντελοποίηση των Μειώσεων Forbush της Έντασης της Κοσμικής Ακτινοβολίας 10 ο Κοινό Συνέδριο Ελλήνων και Κυπρίων Φυσικών, Κέρκυρα, Μάρτιος 2007 Μελέτη και Μοντελοποίηση των Μειώσεων Forbush της Έντασης της Κοσμικής Ακτινοβολίας Χ. Πλαϊνάκη, Α. Παπαϊωάννου, Ε. Μαυρομιχαλάκη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΠΛΟΚΩΝ ΜΕΙΩΣΕΩΝ FORBUSH ΤΗΣ ΕΝΤΑΣΗΣ ΤΗΣ ΚΟΣΜΙΚΗΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ: ΟΙ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΟΥ ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ, ΜΑΙΟΥ, ΙΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2005

ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΠΛΟΚΩΝ ΜΕΙΩΣΕΩΝ FORBUSH ΤΗΣ ΕΝΤΑΣΗΣ ΤΗΣ ΚΟΣΜΙΚΗΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ: ΟΙ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΟΥ ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ, ΜΑΙΟΥ, ΙΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2005 ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΠΛΟΚΩΝ ΜΕΙΩΣΕΩΝ FORBUSH ΤΗΣ ΕΝΤΑΣΗΣ ΤΗΣ ΚΟΣΜΙΚΗΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ: ΟΙ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΟΥ ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ, ΜΑΙΟΥ, ΙΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2005 Α. Παπαϊωάννου 1, Ε. Μαυροµιχαλάκη 1, Ο. Μαλανδράκη 2, A.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΟΝΑ ΗΛΙΑΚΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ

ΕΝΤΟΝΑ ΗΛΙΑΚΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ ΕΝΤΟΝΑ ΗΛΙΑΚΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ Διαστημικός καιρός. Αποτελεί το σύνολο της ηλιακής δραστηριότητας (ηλιακός άνεμος, κηλίδες, καταιγίδες, εκλάμψεις, προεξοχές, στεμματικές εκτινάξεις ηλιακής μάζας) που επηρεάζει

Διαβάστε περισσότερα

22-ΕΤΗΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΗΣ ΕΝΤΑΣΗΣ ΤΗΣ ΚΟΣΜΙΚΗΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑΣ ΣΤΙΣ ΕΝΕΡΓΕΙΕΣ ΜΕΤΡΗΤΩΝ ΝΕΤΡΟΝΙΩΝ

22-ΕΤΗΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΗΣ ΕΝΤΑΣΗΣ ΤΗΣ ΚΟΣΜΙΚΗΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑΣ ΣΤΙΣ ΕΝΕΡΓΕΙΕΣ ΜΕΤΡΗΤΩΝ ΝΕΤΡΟΝΙΩΝ 7o Πανελλήνιο Συνέδριο Φυσικής 1996 22-ΕΤΗΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΗΣ ΕΝΤΑΣΗΣ ΤΗΣ ΚΟΣΜΙΚΗΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑΣ ΣΤΙΣ ΕΝΕΡΓΕΙΕΣ ΜΕΤΡΗΤΩΝ ΝΕΤΡΟΝΙΩΝ Eλένη Μαυρομιχαλάκη *, Άννα Μπελεχάκη ** και Ιωάννα Τσαγγούρη * * Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

Επίδραση Κοσµικών Ακτινοβολιών στο ιαστηµικό Περιβάλλον

Επίδραση Κοσµικών Ακτινοβολιών στο ιαστηµικό Περιβάλλον Επίδραση Κοσµικών Ακτινοβολιών Επίδραση Κοσµικών Ακτινοβολιών στο ιαστηµικό Περιβάλλον A.Παπαϊωάννου, Χ. Πλαϊνάκη, Μ. Παπαηλιού, Μ. Γεροντίδου, Ε. Μαυροµιχαλάκη Tοµέας Πυρηνικής Φυσικής και Στοιχειωδών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΝΩΣΗ ΙΑΣΤΗΜΙΚΟΥ ΚΑΙΡΟΥ ΜΕ ΤΟ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΙΚΤΥΟ ΜΕΤΡΗΤΩΝ ΝΕΤΡΟΝΙΩΝ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΣ

ΠΡΟΓΝΩΣΗ ΙΑΣΤΗΜΙΚΟΥ ΚΑΙΡΟΥ ΜΕ ΤΟ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΙΚΤΥΟ ΜΕΤΡΗΤΩΝ ΝΕΤΡΟΝΙΩΝ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΣ ΠΡΟΓΝΩΣΗ ΙΑΣΤΗΜΙΚΟΥ ΚΑΙΡΟΥ ΜΕ ΤΟ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΙΚΤΥΟ ΜΕΤΡΗΤΩΝ ΝΕΤΡΟΝΙΩΝ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΣ Ελένη Χριστοπούλου-Μαυροµιχαλάκη Αν. καθ. Τµήµ. Φυσικής Πανεπιστηµίου Αθήνας Υπεύθυνη του Σταθµού Κοσµικής

Διαβάστε περισσότερα

ΓΑΛΑΞΙΑΚΗ ΚΟΣΜΙΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ ΚΑΙ ΚΛΙΜΑΤΙΚΕΣ ΑΛΛΑΓΕΣ ΤΟΝ ΙΟΥΛΙΟ ΤΟΥ 1987

ΓΑΛΑΞΙΑΚΗ ΚΟΣΜΙΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ ΚΑΙ ΚΛΙΜΑΤΙΚΕΣ ΑΛΛΑΓΕΣ ΤΟΝ ΙΟΥΛΙΟ ΤΟΥ 1987 4o Περιβαλλοντικό Συνέδριο (Καλαμπάκα) 21 ΓΑΛΑΞΙΑΚΗ ΚΟΣΜΙΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ ΚΑΙ ΚΛΙΜΑΤΙΚΕΣ ΑΛΛΑΓΕΣ ΤΟΝ ΙΟΥΛΙΟ ΤΟΥ 1987 Ε. Μαυρομιχαλάκη 1 και Β. Πετρόπουλος 2 1 2 Τομέας Πυρηνικής Φυσικής και Στοιχειωδών Σωματιδίων,

Διαβάστε περισσότερα

Η ηλιόσφαιρα. Κεφάλαιο 6

Η ηλιόσφαιρα. Κεφάλαιο 6 Κεφάλαιο 6 Η ηλιόσφαιρα 285 Η ΗΛΙΟΣΦΑΙΡΑ Ο Ήλιος κατέχει το 99,87% της συνολικής µάζας του ηλιακού συστήµατος. Ως σώµα κυριαρχεί βαρυτικά στον χώρο του και το µαγνητικό του πεδίο απλώνεται πολύ µακριά.

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΣΜΙΚΩΝ ΑΚΤΙΝΩΝ ΣΤΙΣ ΕΝΕΡΓΕΙΕΣ ΤΩΝ ΜΕΤΡΗΤΩΝ ΝΕΤΡΟΝΙΩΝ. Ε. Χριστοπούλου-Μαυρομιχαλάκη

ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΣΜΙΚΩΝ ΑΚΤΙΝΩΝ ΣΤΙΣ ΕΝΕΡΓΕΙΕΣ ΤΩΝ ΜΕΤΡΗΤΩΝ ΝΕΤΡΟΝΙΩΝ. Ε. Χριστοπούλου-Μαυρομιχαλάκη ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΣΜΙΚΩΝ ΑΚΤΙΝΩΝ ΣΤΙΣ ΕΝΕΡΓΕΙΕΣ ΤΩΝ ΜΕΤΡΗΤΩΝ ΝΕΤΡΟΝΙΩΝ Ε. Χριστοπούλου-Μαυρομιχαλάκη Τομέας Πυρηνικής Φυσικής και Στοιχειωδών Σωματιδίων, Τμήμα Φυσικής, Παν/μιο Αθήνας, Παν/πολη, Ζωγράφου

Διαβάστε περισσότερα

Επίδραση Κοσμικών Ακτινοβολιών στο Διαστημικό Περιβάλλον

Επίδραση Κοσμικών Ακτινοβολιών στο Διαστημικό Περιβάλλον 10 ο Κοινό Συνέδριο Ελλήνων και Κυπρίων Φυσικών, Κέρκυρα, Μάρτιος 2007 Επίδραση Κοσμικών Ακτινοβολιών στο Διαστημικό Περιβάλλον A. Παπαϊωάννου, Χ. Πλαϊνάκη, Μ. Παπαηλιού, Μ. Γεροντίδου, Ε. Μαυρομιχαλάκη

Διαβάστε περισσότερα

Χαρτογράφηση των γεγονότων της κοσμικής ακτινοβολίας σε σχέση με τις ηλιακές εκλάμψεις και τις στεμματικές εκπομπές μάζας

Χαρτογράφηση των γεγονότων της κοσμικής ακτινοβολίας σε σχέση με τις ηλιακές εκλάμψεις και τις στεμματικές εκπομπές μάζας ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Χαρτογράφηση των γεγονότων της κοσμικής ακτινοβολίας σε σχέση με τις ηλιακές εκλάμψεις και τις στεμματικές

Διαβάστε περισσότερα

Επίδραση Κοσµικών Ακτινοβολιών στο ιαστηµικό Περιβάλλον

Επίδραση Κοσµικών Ακτινοβολιών στο ιαστηµικό Περιβάλλον Επίδραση Κοσµικών Ακτινοβολιών στο ιαστηµικό Περιβάλλον A. Παπαϊωάννου, Χ. Πλαϊνάκη, Μ. Παπαηλιού, Μ. Γεροντίδου, Ε. Μαυροµιχαλάκη Τοµέας Πυρηνικής Φυσικής και Στοιχειωδών Σωµατιδίων, Τµήµα Φυσικής, Πανεπιστήµιο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΔΙΑΣΤΗΜΙΚΟΥ ΚΑΙΡΟΥ: ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΗΣ ΚΟΣΜΙΚΗΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑΣ ΑΠΟ ΜΕΓΑΛΟΥ ΕΥΡΟΥΣ ΕΚΤΙΝΑΞΕΙΣ ΣΤΕΜΜΑΤΙΚΟΥ ΥΛΙΚΟΥ

ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΔΙΑΣΤΗΜΙΚΟΥ ΚΑΙΡΟΥ: ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΗΣ ΚΟΣΜΙΚΗΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑΣ ΑΠΟ ΜΕΓΑΛΟΥ ΕΥΡΟΥΣ ΕΚΤΙΝΑΞΕΙΣ ΣΤΕΜΜΑΤΙΚΟΥ ΥΛΙΚΟΥ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΑΣΤΡΟΦΥΣΙΚΗΣ, ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΔΙΑΣΤΗΜΙΚΟΥ ΚΑΙΡΟΥ: ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΗΣ ΚΟΣΜΙΚΗΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1. ΓΕΝΙΚΑ ΣΧΟΛΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ & ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ & ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΕΠΙΠΕΔΟ ΣΠΟΥΔΩΝ Μεταπτυχιακό ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΕΞΑΜΗΝΟ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Διαστημικό

Διαβάστε περισσότερα

Β. ΘΕΜΑΤΑ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑΣ

Β. ΘΕΜΑΤΑ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑΣ Α. Μια σύντοµη περιγραφή της εργασίας που εκπονήσατε στο πλαίσιο του µαθήµατος της Αστρονοµίας. Β. ΘΕΜΑΤΑ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑΣ Για να απαντήσεις στις ερωτήσεις που ακολουθούν αρκεί να επιλέξεις την ή τις σωστές

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙ ΡΑΣΗ ΚΟΣΜΙΚΩΝ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΩΝ ΣΕ ΙΑΣΤΗΜΙΚΑ ΚΑΙ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΑ ΥΨΗ. Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΗΣ 20 ΗΣ ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 2005

ΕΠΙ ΡΑΣΗ ΚΟΣΜΙΚΩΝ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΩΝ ΣΕ ΙΑΣΤΗΜΙΚΑ ΚΑΙ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΑ ΥΨΗ. Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΗΣ 20 ΗΣ ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 2005 ΕΠΙ ΡΑΣΗ ΚΟΣΜΙΚΩΝ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΩΝ ΣΕ ΙΑΣΤΗΜΙΚΑ ΚΑΙ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΑ ΥΨΗ. Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΗΣ 20 ΗΣ ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 2005 Α. Παπαϊωάννου 1, Ε. Μαυροµιχαλάκη 1, E. Flüeckiger 2, R. Buetikofer 2, N. Fuller 3 1 Τοµέας Πυρηνικής

Διαβάστε περισσότερα

Επιδράσεις των Κοσµικών Ακτινοβολιών στο ιαστηµικό Περιβάλλον

Επιδράσεις των Κοσµικών Ακτινοβολιών στο ιαστηµικό Περιβάλλον Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών Τµήµα Φυσικής Τοµέας Αστροφυσικής, Αστρονοµίας και Μηχανικής Επιδράσεις των Κοσµικών Ακτινοβολιών στο ιαστηµικό Περιβάλλον Φάσµατα LET για διάφορες τιµές Μ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΠΑΙΩΑΝΝΟΥ ΑΝ. ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ

ΠΑΠΑΙΩΑΝΝΟΥ ΑΝ. ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Τοµέας Πυρηνικής Φυσικής 15771, Πανεπιστηµιούπολη Ζωγράφου ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ Τηλέφωνο: (210) 727 6901 Fax: (210) 727 6987 Κινητό Τηλέφωνο: 6973948512 e-mail: atpapaio@phys.uoa.gr ΠΑΠΑΙΩΑΝΝΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Εικ 1 Μετόπη από το ναό της Αθηνάς στην Τροία με ανάγλυφη παράσταση του Ήλιου πάνω στο άρμα του. (Staatliche Museen, Βερολίνο) ΦΥΣΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΗΛΙΟΥ Μέση Απόσταση = 21.392.000 x 10 33 gr ΜD

Διαβάστε περισσότερα

Η θερμική υπέρυθρη εκπομπή της Γης

Η θερμική υπέρυθρη εκπομπή της Γης Η θερμική υπέρυθρη εκπομπή της Γης Δορυφορικές μετρήσεις στο IR. Θεωρητική θεώρηση της τηλεπισκόπισης της εκπομπήςτηςγήινηςακτινοβολίαςαπό δορυφορικές πλατφόρμες. Μοντέλα διάδοσης της υπέρυθρης ακτινοβολίας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ «ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ. ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ ΜΕ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ» «Environment and Health. Capacity building for Decision Making» Επιστημονική Yπεύθυνη

Διαβάστε περισσότερα

I. ΜΕΤΡΗΣΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑΣ ΥΠΟΒΑΘΡΟΥ ΘΩΡΑΚΙΣΗ ΤΟΥ ΑΝΙΧΝΕΥΤΗ

I. ΜΕΤΡΗΣΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑΣ ΥΠΟΒΑΘΡΟΥ ΘΩΡΑΚΙΣΗ ΤΟΥ ΑΝΙΧΝΕΥΤΗ I. ΜΕΤΡΗΣΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑΣ ΥΠΟΒΑΘΡΟΥ ΘΩΡΑΚΙΣΗ ΤΟΥ ΑΝΙΧΝΕΥΤΗ Α. Ακτινοβολία υποβάθρου (Background radiation) Εξαιτίας της κοσµικής ακτινοβολίας που βοµβαρδίζει συνεχώς την ατµόσφαιρα της γης και της ύπαρξης

Διαβάστε περισσότερα

Έλεγχος ποιότητας δεδομένων υψηλής ανάλυσης των Μετρητών Νετρονίων και ανάπτυξη τεχνικών προσομοίωσης

Έλεγχος ποιότητας δεδομένων υψηλής ανάλυσης των Μετρητών Νετρονίων και ανάπτυξη τεχνικών προσομοίωσης Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Τμήμα Φυσικής Τομέας Πυρηνικής Φυσικής και Στοιχειωδών Σωματιδίων Έλεγχος ποιότητας δεδομένων υψηλής ανάλυσης των Μετρητών Νετρονίων και ανάπτυξη τεχνικών προσομοίωσης

Διαβάστε περισσότερα

Μετρητές Νετρονίων και ιαστηµικό Περιβάλλον:

Μετρητές Νετρονίων και ιαστηµικό Περιβάλλον: Μετρητές Νετρονίων και ιαστηµικό Περιβάλλον: Παρόν και Μέλλον E. Χριστοπούλου Μαυροµιχαλάκη Αν. Καθ. Τµήµατος Φυσικής Websites: http://users.uoa.gr/~emavromi; http://cosray.phys.uoa.gr Email: emavromi@phys.uoa.gr

Διαβάστε περισσότερα

Αστρονομία στις ακτίνες γ

Αστρονομία στις ακτίνες γ Αστρονομία στις ακτίνες γ Τηλεσκόπια Μελέτη αστρονομικών αντικειμένων Αστρονομία ακτίνων γ Φωτόνια με ενέργειες από 0.5 MeV ~200 TeV (τα πιο ενεργά φωτόνια που έχουν ανιχνευθεί μέχρι σήμερα) Αστρονομία

Διαβάστε περισσότερα

Επιδράσεις των ενεργητικών σωματιδίων της κοσμικής ακτινοβολίας στα μικροηλεκτρονικά συστήματα

Επιδράσεις των ενεργητικών σωματιδίων της κοσμικής ακτινοβολίας στα μικροηλεκτρονικά συστήματα ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΔΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΤΗ ΜΙΚΡΟΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Επιδράσεις

Διαβάστε περισσότερα

Μετεωρολογία Κλιματολογία (ΘΕΩΡΙΑ):

Μετεωρολογία Κλιματολογία (ΘΕΩΡΙΑ): Μετεωρολογία Κλιματολογία (ΘΕΩΡΙΑ): Μιχάλης Βραχνάκης Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΙ Θεσσαλίας ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 4 ΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1. Η ΓΗ ΚΑΙ Η ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ ΤΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2. ΗΛΙΑΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ 2.1 Γενικά 2.2

Διαβάστε περισσότερα

Λειτουργία και Απόδοση του Πρότυπου Ανιχνευτή ΝΕΣΤΩΡ

Λειτουργία και Απόδοση του Πρότυπου Ανιχνευτή ΝΕΣΤΩΡ 12 Λειτουργία και Απόδοση του Πρότυπου Ανιχνευτή ΝΕΣΤΩΡ Εισαγωγή Στο παρόν Κεφάλαιο περιγράφεται η λειτουργία και απόδοση του πρότυπου ανιχνευτή ΝΕΣΤΩΡ κατά τη λειτουργία του στη βαθιά θάλασσα. Συγκεκριμένα

Διαβάστε περισσότερα

AΣΤΡΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΑΡΑΝΟΗΣΕΙΣ ΙΙ: Ο ΗΛΙΟΣ

AΣΤΡΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΑΡΑΝΟΗΣΕΙΣ ΙΙ: Ο ΗΛΙΟΣ AΣΤΡΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΑΡΑΝΟΗΣΕΙΣ ΙΙ: Ο ΗΛΙΟΣ 1. Ο Ήλιος μας είναι ένας από τους μεγαλύτερους αστέρες της περιοχής μας, του Γαλαξία μας αλλά και του σύμπαντος (NASA Science, εικόνα 1), όντας ο μοναδικός στο ηλιακό

Διαβάστε περισσότερα

Αστροφυσική ΙΙ 2007. Ιστοσελίδα: http://www.physics.upatras.gr/content/dyn/show_les son.det?lesson_table=c_p&lesson_id=24 2610-996907

Αστροφυσική ΙΙ 2007. Ιστοσελίδα: http://www.physics.upatras.gr/content/dyn/show_les son.det?lesson_table=c_p&lesson_id=24 2610-996907 Αστροφυσική ΙΙ 2007 Ιστοσελίδα: http://www.physics.upatras.gr/content/dyn/show_les son.det?lesson_table=c_p&lesson_id=24 2610-996907 pechris@physics.upatras.gr 1 Ποια είναι η προέλευση των κοσμικών ακτίνων;

Διαβάστε περισσότερα

Στέμμα. 2200 km Μεταβατική περιοχή 2100 km. Χρωμόσφαιρα. 500 km. Φωτόσφαιρα. τ500=1. -100 km. Δομή της ΗΛΙΑΚΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑΣ

Στέμμα. 2200 km Μεταβατική περιοχή 2100 km. Χρωμόσφαιρα. 500 km. Φωτόσφαιρα. τ500=1. -100 km. Δομή της ΗΛΙΑΚΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑΣ Στέμμα 2200 km Μεταβατική περιοχή 2100 km Χρωμόσφαιρα 500 km -100 km Φωτόσφαιρα τ500=1 Δομή της ΗΛΙΑΚΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑΣ Η ΗΛΙΑΚΗ ΧΡΩΜΟΣΦΑΙΡΑ Περιοχή της ηλιακής ατμόσφαιρας πάνω από τη φωτόσφαιρα ( Πάχος της

Διαβάστε περισσότερα

«Ο Ήλιος» επιμέλεια: Κουλουμβάκος Αθανάσιος. Γενικά. Δομή του ήλιου

«Ο Ήλιος» επιμέλεια: Κουλουμβάκος Αθανάσιος. Γενικά. Δομή του ήλιου «Ο Ήλιος» επιμέλεια: Κουλουμβάκος Αθανάσιος Γενικά Ο ήλιος είναι μια θερμή σφαίρα αερίων στο εσωτερικό της οποίας γίνονται θερμοπυρηνικές αντιδράσεις. Αποτέλεσμα των αντιδράσεων είναι η παραγωγή ενέργειας

Διαβάστε περισσότερα

Στέμμα. 2200 km Μεταβατική περιοχή 2100 km. Χρωμόσφαιρα. 500 km. Φωτόσφαιρα. τ500=1. -100 km. Δομή της ΗΛΙΑΚΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑΣ

Στέμμα. 2200 km Μεταβατική περιοχή 2100 km. Χρωμόσφαιρα. 500 km. Φωτόσφαιρα. τ500=1. -100 km. Δομή της ΗΛΙΑΚΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑΣ Στέμμα 2200 km Μεταβατική περιοχή 2100 km Χρωμόσφαιρα 500 km -100 km Φωτόσφαιρα τ500=1 Δομή της ΗΛΙΑΚΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑΣ Η ΗΛΙΑΚΗ ΧΡΩΜΟΣΦΑΙΡΑ Περιοχή της ηλιακής ατμόσφαιρας πάνω από τη φωτόσφαιρα ( Πάχος της

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΡΗΣΗ ΚΑΙ ΦΑΣΜΑΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΗ ΙΟΝΙΖΟΥΣΑΣ ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΗΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑΣ

ΜΕΤΡΗΣΗ ΚΑΙ ΦΑΣΜΑΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΗ ΙΟΝΙΖΟΥΣΑΣ ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΗΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑΣ ΜΕΤΡΗΣΗ ΚΑΙ ΦΑΣΜΑΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΗ ΙΟΝΙΖΟΥΣΑΣ ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΗΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑΣ Οποτε ακούτε ραδιόφωνο, βλέπετε τηλεόραση, στέλνετε SMS χρησιµοποιείτε ηλεκτροµαγνητική ακτινοβολία (ΗΜΑ). Η ΗΜΑ ταξιδεύει µε

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου 2. ΗΛΙΑΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου ΗΛΙΑΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ Με τον όρο ακτινοβολία

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΠΛΑΝΗΤΙΚΟ ΜΑΣ ΣΥΣΤΗΜΑ

ΤΟ ΠΛΑΝΗΤΙΚΟ ΜΑΣ ΣΥΣΤΗΜΑ ΤΟ ΠΛΑΝΗΤΙΚΟ ΜΑΣ ΣΥΣΤΗΜΑ Το ηλιακό ή πλανητικό μας σύστημα αποτελείται από: τον Ήλιο, που συγκεντρώνει το 99,87% της συνολικής μάζας του, τους 9 μεγάλους πλανήτες, που συγκεντρώνουν το υπόλοιπο 0,1299

Διαβάστε περισσότερα

Διάλεξη 10: Ακτίνες Χ

Διάλεξη 10: Ακτίνες Χ Διάλεξη 10: Ακτίνες Χ Ένταση Roentgen (1895): Παρατήρησε ότι όταν ταχέα ηλεκτρόνια πέσουν σε υλικό στόχο παράγεται ακτινοβολία, που ονομάστηκε ακτίνες Χ, με τις εξής ιδιότητες: Ευθύγραμμη διάδοση ακόμη

Διαβάστε περισσότερα

Φυσική Διαστήματος. Ενότητα 1: Ηλιακός Άνεμος. Ξενοφών Δ. Μουσάς Σχολή Θετικών Επιστημών Τμήμα Φυσικής

Φυσική Διαστήματος. Ενότητα 1: Ηλιακός Άνεμος. Ξενοφών Δ. Μουσάς Σχολή Θετικών Επιστημών Τμήμα Φυσικής Φυσική Διαστήματος Ενότητα 1: Ηλιακός Άνεμος Ξενοφών Δ. Μουσάς Σχολή Θετικών Επιστημών Τμήμα Φυσικής Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Ηλιακός άνεμος Ξενοφών Δ. Μουσάς, Καθηγητής Φυσικής Διαστήματος

Διαβάστε περισσότερα

Που β ρί σκε ται λοι πόν οή λιο ς, μ έσα στο ν γα λαξ ία;

Που β ρί σκε ται λοι πόν οή λιο ς, μ έσα στο ν γα λαξ ία; Ο ήλιος Τι είναι ο ήλιος; Ο Ήλιος είναι ένα άστρο του Γαλαξία μας, όπως τα άστρα που βλέπετε την νύχτα στον ουρανό! Ο Ήλιος είναι μία τεράστια σφαίρα αερίων, δηλαδή, αποτελείται από υδρογόνο σε ποσοστό

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5ο : ΙΟΝΟΣΦΑΙΡΙΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5ο : ΙΟΝΟΣΦΑΙΡΙΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5ο : ΙΟΝΟΣΦΑΙΡΙΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ 5.1 Τύποι διαταραχών Ο όρος «ιονοσφαιρικές διαταραχές» χρησιµοποιείται για να καλύψει µια µεγάλη ποικιλία ιονοσφαιρικών συνθηκών που εµφανίζουν κάποια παρέκκλιση από

Διαβάστε περισσότερα

Ηλιακή δραστηριότητα και διάδοση των ηλεκτρομαγνητικών κυμάτων

Ηλιακή δραστηριότητα και διάδοση των ηλεκτρομαγνητικών κυμάτων ΠΡΑΚΤΙΚΑ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ 1327 Ηλιακή δραστηριότητα και διάδοση των ηλεκτρομαγνητικών κυμάτων Π. Η λιόπουλος, SV3DCX Οργανισμός Τηλεπικοινωνιών Ελλάδος, piliopoulos@ote.gr Μέλος της Ένωσης Ραδιοερασιτεχνών Δυτικής

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο31 Εξισώσεις Maxwellκαι ΗλεκτροµαγνητικάΚύµατα. Copyright 2009 Pearson Education, Inc.

Κεφάλαιο31 Εξισώσεις Maxwellκαι ΗλεκτροµαγνητικάΚύµατα. Copyright 2009 Pearson Education, Inc. Κεφάλαιο31 Εξισώσεις Maxwellκαι ΗλεκτροµαγνητικάΚύµατα ΠεριεχόµεναΚεφαλαίου 31 Τα µεταβαλλόµενα ηλεκτρικά πεδία παράγουν µαγνητικά πεδία. Ο Νόµος του Ampère-Ρεύµα µετατόπισης Νόµος του Gauss s στο µαγνητισµό

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήµιο Αθηνών, Αθήνα, Ελλάδα. Solar-Terrestrial Influences Laboratory, Bulgarian Academy of Sciences, Sofia, Bulgaria 3.

Πανεπιστήµιο Αθηνών, Αθήνα, Ελλάδα. Solar-Terrestrial Influences Laboratory, Bulgarian Academy of Sciences, Sofia, Bulgaria 3. 13o Πανελλήνιο Συνέδριο Φυσικής (Πάτρα 21) ΕΠΙ ΡΑΣΗ ΓΕΩΜΑΓΝΗΤΙΚΩΝ ΜΕΤΑΒΟΛΩΝ ΚΑΙ ΜΕΤΑΒΟΛΩΝ ΤΗΣ ΕΝΤΑΣΗΣ ΚΟΣΜΙΚΗΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑΣ ΣΤΗΝ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ: ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ Α : α. 3000 V/m β. 1500 V/m γ. 2000 V/m δ. 1000 V/m

ΘΕΜΑ Α : α. 3000 V/m β. 1500 V/m γ. 2000 V/m δ. 1000 V/m ΑΡΧΗ 1 ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΑΞΗ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ Α : Για να απαντήσετε στις παρακάτω ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής αρκεί να γράψετε

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτροµαγνητικό Φάσµα. και. Ορατό Φως

Ηλεκτροµαγνητικό Φάσµα. και. Ορατό Φως Ηλεκτροµαγνητικό Φάσµα και Ορατό Φως Ηλεκτροµαγνητικό Φάσµα Το σύνολο των ΗΜ κυµάτων αποτελεί το Ηλεκτροµαγνητικό Φάσµα Το ορατό φως Το ορατό φως Το ορατό φως αποτελεί ένα πολύ µικρό κοµµάτι του Ηλεκτροµαγνητικού

Διαβάστε περισσότερα

Θερµές κηλίδες στους πίδακες των ενεργών γαλαξιών: πώς εξηγούνται οι παρατηρήσεις του Chandra;

Θερµές κηλίδες στους πίδακες των ενεργών γαλαξιών: πώς εξηγούνται οι παρατηρήσεις του Chandra; Θερµές κηλίδες στους πίδακες των ενεργών γαλαξιών: πώς εξηγούνται οι παρατηρήσεις του Chandra; Μάρκος Γεωργανόπουλος * & ηµοσθένης Καζάνας NASA/Goddard Space Flight Center *markos@milkyway.gsfc.nasa.gov

Διαβάστε περισσότερα

EΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΙΔΙΚΟΣ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟΣ ΚΟΝΔΥΛΙΩΝ ΕΡΕΥΝΑΣ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΕΡΕΥΝΩΝ ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ

EΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΙΔΙΚΟΣ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟΣ ΚΟΝΔΥΛΙΩΝ ΕΡΕΥΝΑΣ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΕΡΕΥΝΩΝ ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ EΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΙΔΙΚΟΣ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟΣ ΚΟΝΔΥΛΙΩΝ ΕΡΕΥΝΑΣ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΕΡΕΥΝΩΝ ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ Πρόσκληση εκδήλωσης ενδιαφέροντος 00761 /2013

Διαβάστε περισσότερα

Σύνθεση Κοσμικής Ακτινοβολίας. (Συνοδεύει τις διαφάνειες)

Σύνθεση Κοσμικής Ακτινοβολίας. (Συνοδεύει τις διαφάνειες) Σύνθεση Κοσμικής Ακτινοβολίας (Συνοδεύει τις διαφάνειες) Κοσμική ακτινοβολία. Τα σωματίδια που φθάνουν στην ατμόσφαιρα πολλές φορές τα ονομάζουμε πρωτογενή, αν και με τον ακριβή ορισμό, πρωτογενή είναι

Διαβάστε περισσότερα

Ηλιακά νετρίνα. Πρόβλημα ηλιακών νετρίνων, ταλαντώσεις.

Ηλιακά νετρίνα. Πρόβλημα ηλιακών νετρίνων, ταλαντώσεις. Ηλιακά νετρίνα Πρόβλημα ηλιακών νετρίνων, ταλαντώσεις. Αντιδράσεις στο εσωτερικό του Ηλίου (Τυπικό Ηλιακό Μοντέλο) 98,4 % pp pep hep Be B Εικόνα 1Πυρηνικές αντιδράσεις στο κέντρο του ηλίου J.Bacall (2005)

Διαβάστε περισσότερα

Μια εισαγωγή στις Ακτίνες Χ. Πηγές ακτίνων Χ Φάσματα ακτίνων Χ O νόμος του Moseley Εξασθένηση ακτινοβολίας ακτίνων Χ

Μια εισαγωγή στις Ακτίνες Χ. Πηγές ακτίνων Χ Φάσματα ακτίνων Χ O νόμος του Moseley Εξασθένηση ακτινοβολίας ακτίνων Χ Μια εισαγωγή στις Ακτίνες Χ Πηγές ακτίνων Χ Φάσματα ακτίνων Χ O νόμος του Moseley Εξασθένηση ακτινοβολίας ακτίνων Χ Πειράματα Φυσικής: Ακτινοβολία Ακτίνων Χ Πηγές Ακτίνων Χ Οι ακτίνες Χ ή ακτίνες Roetge,

Διαβάστε περισσότερα

13o Πανελλήνιο Συνέδριο Φυσικής (Πάτρα 2010)

13o Πανελλήνιο Συνέδριο Φυσικής (Πάτρα 2010) 13o Πανελλήνιο Συνέδριο Φυσικής (Πάτρα 2) Μελέτη των Ασυµπτωτικών Κώνων Υποδοχής των Μετρητών Νετρονίων κατά τη διάρκεια ισχυρών Επίγειων Επαυξήσεων της έντασης της κοσµικής ακτινοβολίας Ανδριοπούλου Μαρία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑ.Λ. Β ΟΜΑ ΑΣ ΦΥΣΙΚΗ I ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

ΕΠΑ.Λ. Β ΟΜΑ ΑΣ ΦΥΣΙΚΗ I ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ 1 ΕΠΑ.Λ. Β ΟΜΑ ΑΣ ΦΥΣΙΚΗ I ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1 ο Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό καθεµιάς από τις παρακάτω ερωτήσεις 1- και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Σχετικά µε τις ιδιότητες

Διαβάστε περισσότερα

PAPAIOANNOU A. ATHANASIOS

PAPAIOANNOU A. ATHANASIOS WORK ADDRESS Nuclear & Particle Physics Section 15771, Panepistimiopolis Zografou - Athens CONTACT Telephone: + 30 (210) 727 6901 Fax: + 30 (210) 727 6987 e-mail: atpapaio@phys.uoa.gr PAPAIOANNOU A. ATHANASIOS

Διαβάστε περισσότερα

δ. εξαρτάται µόνο από το υλικό του οπτικού µέσου. Μονάδες 4

δ. εξαρτάται µόνο από το υλικό του οπτικού µέσου. Μονάδες 4 ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Σ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΥΤΕΡΑ 7 ΙΟΥΛΙΟΥ 2003 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΕΞΙ (6) ΘΕΜΑ 1ο Στις ερωτήσεις 1-5 να

Διαβάστε περισσότερα

2015 ii. iii. 8 ii. iii. 9

2015 ii. iii. 8 ii. iii. 9 ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Θέµα Α Στις ερωτήσεις Α1-Α4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και, δίπλα, το γράµµα που αντιστοιχεί στη φράση η οποία συµπληρώνει σωστά την ηµιτελή πρόταση.

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη και ανίχνευση των Hλιακών Nετρονίων στην επιφάνεια της Γης με Σφαιρικό Αναλογικό Ανιχνευτή

Μελέτη και ανίχνευση των Hλιακών Nετρονίων στην επιφάνεια της Γης με Σφαιρικό Αναλογικό Ανιχνευτή ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΥΡΗΝΙΚΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΗΣ ΣΤΟΙΧΕΙΩΔΩΝ ΣΩΜΑΤΙΔΙΩΝ Μελέτη και ανίχνευση των Hλιακών Nετρονίων στην επιφάνεια της Γης

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Φυσικής Γενικής Παιδείας Γ Λυκείου 2000

Θέµατα Φυσικής Γενικής Παιδείας Γ Λυκείου 2000 Θέµατα Φυσικής Γενικής Παιδείας Γ Λυκείου 2 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Ζήτηµα 1ο Στις ερωτήσεις 1-5 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Σύµφωνα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΤΑΘΜΗ ΤΗΣ ΘΑΛΑΣΣΑΣ ΧΘΕΣ, ΣΗΜΕΡΑ, ΑΥΡΙΟ

Η ΣΤΑΘΜΗ ΤΗΣ ΘΑΛΑΣΣΑΣ ΧΘΕΣ, ΣΗΜΕΡΑ, ΑΥΡΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΠΗΛΑΙΟΛΟΠΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ Σίνα 32, Αθήνα 106 72, τηλ.210-3617824, φαξ 210-3643476, e- mails: ellspe@otenet.gr & info@speleologicalsociety.gr website: www.speleologicalsociety.gr ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Πρόοδος µαθήµατος «οµικής και Χηµικής Ανάλυσης Υλικών» Χρόνος εξέτασης: 3 ώρες

Πρόοδος µαθήµατος «οµικής και Χηµικής Ανάλυσης Υλικών» Χρόνος εξέτασης: 3 ώρες 21 Οκτωβρίου 2009 Πρόοδος µαθήµατος «οµικής και Χηµικής Ανάλυσης Υλικών» Χρόνος εξέτασης: 3 ώρες 1) α. Ποια είναι η διαφορά µεταξύ της ιονίζουσας και της µη ιονίζουσας ακτινοβολίας; β. Ποιες είναι οι γνωστότερες

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 23 Ηλεκτρικό Δυναµικό. Copyright 2009 Pearson Education, Inc.

Κεφάλαιο 23 Ηλεκτρικό Δυναµικό. Copyright 2009 Pearson Education, Inc. Κεφάλαιο 23 Ηλεκτρικό Δυναµικό Διαφορά Δυναµικού-Δυναµική Ενέργεια Σχέση Ηλεκτρικού Πεδίου και Ηλεκτρικού Δυναµικού Ηλεκτρικό Δυναµικό Σηµειακών Φορτίων Δυναµικό Κατανοµής Φορτίων Ισοδυναµικές Επιφάνειες

Διαβάστε περισσότερα

7. To GPS και άλλα συστήµατα GNSS

7. To GPS και άλλα συστήµατα GNSS 7. To GPS και άλλα συστήµατα GNSS 7.1 GPS και άλλα συστήµατα προσδιορισµού θέσης GNSS Παράλληλα µε το GPS η πρώην Σοβιετική Ένωση προχώρησε στη δηµιουργία ενός παρόµοιου συστήµατος προσδιορισµού θέσης

Διαβάστε περισσότερα

V = M r r 3. = M sin φ

V = M r r 3. = M sin φ Κεφάλαιο 12 Επιδράσεις στη μαγνητόσφαιρα της Γης και άλλων πλανητών 12.1 Εισαγωγή Η αλληλεπίδραση ανάμεσα στο πλάσμα του ηλιακού ανέμου και το μαγνητικό πεδίο της Γης σχηματίζει ένα σύστημα που ονομάζεται

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση Ραδιοχηµείας. Ραδιενέργεια 8-1

Άσκηση Ραδιοχηµείας. Ραδιενέργεια 8-1 Άσκηση Ραδιοχηµείας Ραδιενέργεια Οι πυρήνες των ατόµων αποτελούνται από νουκλεόνια, δηλ. πρωτόνια και νετρόνια. Ο αριθµός Ζ των πρωτονίων χαρακτηρίζει τις χηµικές ιδιότητες των ατόµων γιατί καθορίζει το

Διαβάστε περισσότερα

Η ασφάλεια στον LHC Ο Μεγάλος Επιταχυντής Συγκρουόµενων εσµών Αδρονίων (Large Hadron Collider, LHC) είναι ικανός να επιτύχει ενέργειες που κανένας άλλος επιταχυντής έως σήµερα δεν έχει προσεγγίσει. Ωστόσο,

Διαβάστε περισσότερα

Φυσικοί Νόμοι διέπουν Το Περιβάλλον

Φυσικοί Νόμοι διέπουν Το Περιβάλλον Φυσικοί Νόμοι διέπουν Το Περιβάλλον Απαρχές Σύμπαντος Ύλη - Ενέργεια E = mc 2 Θεμελιώδεις καταστάσεις ύλης Στερεά Υγρή Αέριος Χημικές μορφές ύλης Χημικά στοιχεία Χημικές ενώσεις Χημικά στοιχεία 92 στη

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2012. Ηµεροµηνία: Τετάρτη 18 Απριλίου 2012 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2012. Ηµεροµηνία: Τετάρτη 18 Απριλίου 2012 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΤΑΞΗ: ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΜΑΘΗΜΑ: ΘΕΜΑ Α Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Ηµεροµηνία: Τετάρτη 18 Απριλίου 2012 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Στις ερωτήσεις 1 έως 4 να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθµό

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ 1 ο Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.

ΘΕΜΑ 1 ο Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Σ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΑΒΒΑΤΟ 29 ΜΑΪΟΥ 2004 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΕΞΙ (6) ΘΕΜΑ 1 ο Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε στο τετράδιό

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Φυσικής Γενικής Παιδείας Γ Λυκείου 2000

Θέµατα Φυσικής Γενικής Παιδείας Γ Λυκείου 2000 Ζήτηµα 1ο Θέµατα Φυσικής Γενικής Παιδείας Γ Λυκείου 2 Στις ερωτήσεις 1-5 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Σύµφωνα µε το πρότυπο

Διαβάστε περισσότερα

Προσδιορισµός της Ηλιοφάνειας. Εργαστήριο 6

Προσδιορισµός της Ηλιοφάνειας. Εργαστήριο 6 Προσδιορισµός της Ηλιοφάνειας Εργαστήριο 6 Ηλιοφάνεια Πραγµατική ηλιοφάνεια είναι το χρονικό διάστηµα στη διάρκεια της ηµέρας κατά το οποίο ο ήλιος δεν καλύπτεται από σύννεφα. Θεωρητική ηλιοφάνεια ο χρόνος

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ Επαναληπτικό στη Φυσική 1. Θέµα 1 ο

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ Επαναληπτικό στη Φυσική 1. Θέµα 1 ο ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ Επαναληπτικό στη Φυσική 1 Θέµα 1 ο 1. Το διάγραµµα του διπλανού σχήµατος παριστάνει τη χρονική µεταβολή της αποµάκρυνσης ενός σώµατος που εκτελεί απλή αρµονική ταλάντωση. Ποια από

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2012. Ηµεροµηνία: Κυριακή 1 Απριλίου 2012 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2012. Ηµεροµηνία: Κυριακή 1 Απριλίου 2012 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΤΑΞΗ: ΜΑΘΗΜΑ: ΘΕΜΑ Α Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΥΣΙΚΗ / ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Ηµεροµηνία: Κυριακή 1 Απριλίου 01 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθµό καθεµιάς από τις παρακάτω ερωτήσεις 1-4 και δίπλα το

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ 1 ο Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.

ΘΕΜΑ 1 ο Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΑΒΒΑΤΟ 29 ΜΑΪΟΥ 2004 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΘΕΜΑ 1 ο Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης

Διαβάστε περισσότερα

3. Ο Rutherford κατά το βοµβαρδισµό λεπτού φύλλου χρυσού µε σωµάτια α παρατήρησε ότι: α. κανένα σωµάτιο α δεν εκτρέπεται από την πορεία του

3. Ο Rutherford κατά το βοµβαρδισµό λεπτού φύλλου χρυσού µε σωµάτια α παρατήρησε ότι: α. κανένα σωµάτιο α δεν εκτρέπεται από την πορεία του ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Σ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΑΒΒΑΤΟ 31 ΜΑΪΟΥ 2003 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΕΞΙ (6) ΘΕΜΑ 1 ο Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε στο τετράδιό

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 35 ΠερίθλασηκαιΠόλωση. Copyright 2009 Pearson Education, Inc.

Κεφάλαιο 35 ΠερίθλασηκαιΠόλωση. Copyright 2009 Pearson Education, Inc. Κεφάλαιο 35 ΠερίθλασηκαιΠόλωση ΠεριεχόµεναΚεφαλαίου 35 Περίθλαση απλής σχισµής ή δίσκου Intensity in Single-Slit Diffraction Pattern Περίθλαση διπλής σχισµής ιακριτική ικανότητα; Κυκλικές ίριδες ιακριτική

Διαβάστε περισσότερα

Ινστιτούτο Αστρονομίας & Αστροφυσικής, ΕΑΑ

Ινστιτούτο Αστρονομίας & Αστροφυσικής, ΕΑΑ Παιχνίδια Προοπτικής στο Σύμπαν Ελένη Χατζηχρήστου Ινστιτούτο Αστρονομίας & Αστροφυσικής, ΕΑΑ Όταν δυο ουράνια αντικείμενα βρίσκονται στην ίδια περίπου οπτική γωνία αν και σε πολύ διαφορετικές αποστάσεις

Διαβάστε περισσότερα

2.1 Τρέχοντα Κύµατα. Οµάδα.

2.1 Τρέχοντα Κύµατα. Οµάδα. 2.1 Τρέχοντα Κύµατα. Οµάδα. 2.1.41. Κάποια ερωτήµατα πάνω σε µια κυµατοµορφή. Ένα εγκάρσιο αρµονικό κύµα, πλάτους 0,2m, διαδίδεται κατά µήκος ενός ελαστικού γραµµικού µέσου, από αριστερά προς τα δεξιά

Διαβάστε περισσότερα

λ Ε Πχ. Ένα σωματίδιο α έχει φορτίο +2 όταν επιταχυνθεί από μια διαφορά Για ακτίνες Χ ή ακτινοβολία γ έχουμε συχνότητα

λ Ε Πχ. Ένα σωματίδιο α έχει φορτίο +2 όταν επιταχυνθεί από μια διαφορά Για ακτίνες Χ ή ακτινοβολία γ έχουμε συχνότητα Μονάδες Ενέργειας 1 ev = 1,602 10-19 J 1 fj(= 10-15 J) = 6,241 10 3 ev Πχ. Ένα σωματίδιο α έχει φορτίο +2 όταν επιταχυνθεί από μια διαφορά δυναμικού 1000 V αποκτά ενέργεια 2 kev Για ακτίνες Χ ή ακτινοβολία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ 1. Εισαγωγή. Η ενέργεια, όπως είναι γνωστό από τη φυσική, διαδίδεται με τρεις τρόπους: Α) δι' αγωγής Β) δια μεταφοράς Γ) δι'ακτινοβολίας Ο τελευταίος τρόπος διάδοσης

Διαβάστε περισσότερα

Γ' ΤΑΞΗ ΓΕΝ.ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΦΥΣΙΚΗ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

Γ' ΤΑΞΗ ΓΕΝ.ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΦΥΣΙΚΗ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Επαναληπτικά Θέµατα ΟΕΦΕ 009 Γ' ΤΑΞΗ ΓΕΝ.ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΦΥΣΙΚΗ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ ο Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό καθεµιάς από τις παρακάτω ερωτήσεις - και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΙΤΗ 12 ΙΟΥΝΙΟΥ 2001 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ: ΦΥΣΙΚΗ

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΙΤΗ 12 ΙΟΥΝΙΟΥ 2001 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ: ΦΥΣΙΚΗ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΙΤΗ 12 ΙΟΥΝΙΟΥ 2001 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ: ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΜΑ 1 ο Στις ερωτήσεις 1 έως 4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ Γ ΤΑΞΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 2003

ΦΥΣΙΚΗ Γ ΤΑΞΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 2003 ΦΥΣΙΚΗ Γ ΤΑΞΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 3 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ ο Στις ερωτήσεις - να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.. Λέγοντας

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ 1 ο Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.

ΘΕΜΑ 1 ο Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. ΑΡΧΗ ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Σ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΑΒΒΑΤΟ 9 ΜΑΪΟΥ 004 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΕΞΙ (6) ΘΕΜΑ ο Στις ερωτήσεις -4 να γράψετε στο τετράδιό

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ

ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΘΕΜΑ 1 Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα, που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Σύµφωνα µε την ηλεκτροµαγνητική θεωρία

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας. Πολυτεχνική Σχολή ΘΕΜΑΤΙΚΗ : ΤΗΛΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ

Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας. Πολυτεχνική Σχολή ΘΕΜΑΤΙΚΗ : ΤΗΛΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Πολυτεχνική Σχολή Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας Πολεοδομίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης ΘΕΜΑΤΙΚΗ : ΤΗΛΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ Ιωάννης Φαρασλής Τηλ : 24210-74466, Πεδίον Άρεως, Βόλος http://www.prd.uth.gr/el/staff/i_faraslis

Διαβάστε περισσότερα

ιστοσελίδα μαθήματος

ιστοσελίδα μαθήματος ιστοσελίδα μαθήματος http://ecourses.chemeng.ntua.gr/courses/inorganic_chemistry/ Είσοδος ως χρήστης δικτύου ΕΜΠ Ανάρτηση υλικού μαθημάτων Μάζα ατόμου= 10-24 kg Πυκνότητα πυρήνα = 10 6 tn/cm 3 Μάζα πυρήνα:

Διαβάστε περισσότερα

Επαναληπτικό ιαγώνισµα Β Τάξης Λυκείου Κυριακή 7 Μάη 2017 Οριζόντια Βολή-Κυκλική Κίνηση-Ορµή Ηλεκτρικό& Βαρυτικό Πεδίο

Επαναληπτικό ιαγώνισµα Β Τάξης Λυκείου Κυριακή 7 Μάη 2017 Οριζόντια Βολή-Κυκλική Κίνηση-Ορµή Ηλεκτρικό& Βαρυτικό Πεδίο Επαναληπτικό ιαγώνισµα Β Τάξης Λυκείου Κυριακή 7 Μάη 2017 Οριζόντια Βολή-Κυκλική Κίνηση-Ορµή Ηλεκτρικό& Βαρυτικό Πεδίο Σύνολο Σελίδων: έξι (6) - ιάρκεια Εξέτασης: 3 ώρες Βαθµολογία % Ονοµατεπώνυµο: Θέµα

Διαβάστε περισσότερα

The 38 th International Physics Olympiad Iran Theory Competition Sunday, 15 July 2007

The 38 th International Physics Olympiad Iran Theory Competition Sunday, 15 July 2007 The 38 th International Physics Olympiad Iran Theory Competition Sunday, 5 July 007 Παρακαλώ διαβάστε πρώτα τις πιο κάτω οδηγίες:. Η εξέταση διαρκεί 5 h (πέντε ώρες). Υπάρχουν τρεις ερωτήσεις και κάθε

Διαβάστε περισσότερα

Παρακαλούμε να διαβάσετε πρώτα τα παρακάτω:

Παρακαλούμε να διαβάσετε πρώτα τα παρακάτω: 36 th International Physics Olympiad. Salamanca (España) 2005 Θεωρητική Εξέταση 05-Ιουλίου-2005 Παρακαλούμε να διαβάσετε πρώτα τα παρακάτω: 1. Για τη θεωρητική εξέταση ο διαθέσιμος χρόνος είναι 5 ώρες.

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 27 Μαγνητισµός. Copyright 2009 Pearson Education, Inc.

Κεφάλαιο 27 Μαγνητισµός. Copyright 2009 Pearson Education, Inc. Κεφάλαιο 27 Μαγνητισµός Περιεχόµενα Κεφαλαίου 27 Μαγνήτες και Μαγνητικά πεδία Τα ηλεκτρικά ρεύµατα παράγουν µαγνητικά πεδία Μαγνητικές Δυνάµεις πάνω σε φορτισµένα σωµατίδια. Η ροπή ενός βρόχου ρεύµατος.

Διαβάστε περισσότερα

Ηλιακά νετρίνα. Εικόνα 1 Πυρηνικές αντιδράσεις στο κέντρο του ηλίου. * σ ve : 9.3*10-45 cm 2 (E/Mev) 2

Ηλιακά νετρίνα. Εικόνα 1 Πυρηνικές αντιδράσεις στο κέντρο του ηλίου. * σ ve : 9.3*10-45 cm 2 (E/Mev) 2 Ηλιακά νετρίνα. Γνωρίζουμε ότι ενέργεια που ακτινοβολεί ο ήλιος, παράγεται από θερμοπυρηνικές αντιδράσεις στον πυρήνα του ηλίου. Στα προϊόντα των αντιδράσεων περιλαμβάνεται μεγάλος αριθμός νετρίνων. Μπορούμε

Διαβάστε περισσότερα

δ) Αν ένα σηµείο του θετικού ηµιάξονα ταλαντώνεται µε πλάτος, να υπολογίσετε την απόσταση του σηµείου αυτού από τον πλησιέστερο δεσµό. ΑΣΚΗΣΗ 4 Μονοχρ

δ) Αν ένα σηµείο του θετικού ηµιάξονα ταλαντώνεται µε πλάτος, να υπολογίσετε την απόσταση του σηµείου αυτού από τον πλησιέστερο δεσµό. ΑΣΚΗΣΗ 4 Μονοχρ ΑΣΚΗΣΗ 1 Κατά µήκος µιας ελαστικής χορδής µεγάλου µήκους που το ένα άκρο της είναι ακλόνητα στερεωµένο, διαδίδονται δύο κύµατα, των οποίων οι εξισώσεις είναι αντίστοιχα: και, όπου και είναι µετρηµένα σε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ 26 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑ Α ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ Κυριακή, 13 Μαΐου, 2012 Παρακαλώ διαβάστε πρώτα τα πιο κάτω, πριν απαντήσετε οποιαδήποτε ερώτηση Γενικές Οδηγίες: 1) Είναι πολύ σημαντικό

Διαβάστε περισσότερα

Απόθεση ενέργειας από την κοσμική ακτινοβολία σε στερεά υλικά

Απόθεση ενέργειας από την κοσμική ακτινοβολία σε στερεά υλικά Απόθεση ενέργειας από την κοσμική ακτινοβολία σε στερεά υλικά Γαβριέλα Ασημινάρη ΑΕΜ 12336 ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Τμήμα Φυσικής Σχολή Θετικών Επιστημών Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Επιβλέπων καθηγητής:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Οι ακτίνες Χ α. έχουν φάσµα που είναι µόνο συνεχές.

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Οι ακτίνες Χ α. έχουν φάσµα που είναι µόνο συνεχές. ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 24 ΜΑΪΟΥ 2002 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ: ΦΥΣΙΚΗ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΕΞΙ (6) ΘΕΜΑ 1ο Στις προτάσεις 1.1-1.4 να γράψετε

Διαβάστε περισσότερα

Πηγές, επιτάχυνση Κοσμικών Ακτίνων

Πηγές, επιτάχυνση Κοσμικών Ακτίνων Πηγές, επιτάχυνση Κοσμικών Ακτίνων Διαστάσεις Γαλαξία Διαστάσεις Γαλαξία: Ακτίνα 5 kpsc, ύψος δίσκου 500 psc (psc= 3, 0 6 m). Ο ήλιος βρίσκεται σε απόσταση 8,5 kpc από το κέντρο του γαλαξία. Πυκνότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΑ ΚΥΜΑΤΑ

ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΑ ΚΥΜΑΤΑ ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΑ ΚΥΜΑΤΑ Ποιά τα µεγέθη που µεταβάλλονται µε τη διάδοση ενός ηλεκτροµαγνητκού κύµατος; Τα ηλεκτροµαγνητικά κύµατα διαδίδονται και στο κενό; Με ποιά ταχύτητα; Τo φως είναι ηλεκτροµαγνητικό

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστηριακές Ασκήσεις Κοσµικής Ακτινοβολίας

Εργαστηριακές Ασκήσεις Κοσµικής Ακτινοβολίας Εργαστηριακές Ασκήσεις Κοσµικής Ακτινοβολίας Άσκηση Νο1: Θέµα: Από το φάσµα των κοσµικών ακτίνων στον προσδιορισµό των δόσεων ακτινοβολίας στα αεροπορικά πληρώµατα και τους επιβάτες. Χρησιµοποιώντας την

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Σύγxρονη Φυσική II. Ακτίνες Χ - Lasers Διδάσκων : Επίκ. Καθ. Μ. Μπενής

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Σύγxρονη Φυσική II. Ακτίνες Χ - Lasers Διδάσκων : Επίκ. Καθ. Μ. Μπενής ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Σύγxρονη Φυσική II Ακτίνες Χ - Lasers Διδάσκων : Επίκ. Καθ. Μ. Μπενής Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα