Αναϖαραστάσεις της τυφλότητας σε σύγχρονα λογοτεχνικά κείµενα (κοινωνιολογική ϖροσέγγιση) Παρασκευή εληκάρη

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Αναϖαραστάσεις της τυφλότητας σε σύγχρονα λογοτεχνικά κείµενα (κοινωνιολογική ϖροσέγγιση) Παρασκευή εληκάρη"

Transcript

1 Αναϖαραστάσεις της τυφλότητας σε σύγχρονα λογοτεχνικά κείµενα (κοινωνιολογική ϖροσέγγιση) Παρασκευή εληκάρη 1.1. Εισαγωγικά (ερευνητική υπόθεση, θεωρητικές και µεθοδολογικές παραδοχές) Στο κείµενο αυτό ερευνούµε τους όρους µε τους οποίους συγκροτούνται ταυτότητες τυφλών σε σύγχρονα λογοτεχνικά κείµενα. Θεωρητικά και µεθοδολογικά εργαλεία αντλούµε από τη θεωρία του λόγου (political discourse theory), όπως αυτή έχει διαµορφωθεί από τους Ernesto Laclau, Chantal Mouffe και Γιάννη Σταυρακάκη, και την Kοινωνιολογία της υγείας και της ασθένειας (Μάνος Σαββάκης). Ερευνητική µας υπόθεση είναι ότι οι αντιφατικοί και αµφίθυµοι όροι µε τους οποίους συγκροτείται η τυφλότητα ως ασθένεια, σε σύγχρονα λογοτεχνικά κείµενα, αναπαράγουν µεν στερεότυπες και κοινωνικά ασύµµετρες ταυτότητες τυφλών, δηµιουργώντας παράλληλα ρηµατικά πλαίσια για ετερόφιλες αναπαραστάσεις της τύφλωσης. Εξετάζουµε την έννοια της τυφλότητας 1, ως σηµείο διαρραφής «το σηµαίνον που καθορίζει το νόηµα και µετατρέπει τα ελεύθερα, αιωρούµενα στοιχεία σε στιγµές ενός ιδεολογικού λόγου» όπως ορίζεται από το Σταυρακάκη (2008, 167). Υποθέτουµε ότι η λογοτεχνική αναπαράσταση της τυφλότητας, ως κοµβικό σηµείο, συναρθρώνει αφενός αρνητικές µεταφορές της συγκεκριµένης ασθένειας, µε µακροχρόνια χρήση στον καθηµερινό λόγο, και αφετέρου, µύθους για την τύφλωση, οι οποίοι επίσης αντλούν από στερεότυπες αναπαραστάσεις της τύφλωσης: για παράδειγµα, οι τυφλοί ή οι άνθρωποι µε περιορισµένη όραση, δεν βλέπουν τίποτα και ζουν σε έναν κόσµο συνολικού σκοταδιού, έχουν ειδικά χαρίσµατα, όπως καλύτερη αίσθηση της αφής, της ακοής, της όσφρησης, ως αντιστάθµισµα για την απουσία της όρασης, αισθάνονται τα πρόσωπα των άλλων ανθρώπων. Είναι πραγµατολογικά γνωστές οι απόπειρες διεθνών οργανώσεων ανθρώπων µε οπτική αναπηρία και των εκπροσώπων τους να αντιπαλέψουν µε δηµοσιεύσεις και ενηµερωτικές καµπάνιες αυτές τις στερεότυπες αναπαραστάσεις της τύφλωσης 2. 1 Χρησιµοποιούµε την έννοια της τυφλότητας αντί της έννοιας της τύφλωσης γιατί η ανεπαίσθητη εννοιολογική τους διαφοροποίηση υπηρετεί τις ανάγκες της συγκεκριµένης εργασίας. Σύµφωνα µε το Λεξικό της Κοινής Νεοελληνικής, (1998), Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης, Ινστιτούτο Νεοελληνικών Σπουδών, Θεσσαλονίκη: Ίδρυµα Τριανταφυλλίδη, ως τυφλότητα ορίζεται «η κατάσταση του τυφλού», ενώ ως τύφλωση «η έλλειψη ή η στέρηση της όρασης, της ικανότητας που έχει ο άνθρωπος και το ζώο να βλέπει». 2 Βλέπε ενδεικτικά και τις παρακάτω διευκρινίσεις που δηµοσιεύονται, εν είδει διακηρύξεων, από την πανευρωπαϊκή οµοσπονδία τυφλών: «Μόνο περίπου 18% των ανθρώπων µε οπτική αναπηρία είναι συνολικά τυφλοί και η πλειοψηφία µπορεί να διακρίνει µεταξύ του φωτός και του σκοταδιού. Πολλοί τυφλοί ή άνθρωποι

2 Το εµπειρικό υλικό της εργασίας αυτής, προκειµένου να αναδείξει την ιδεολογική λειτουργία του λογοτεχνικού λόγου (discourse) για την τυφλότητα, αντλεί ενδεικτικά παραδείγµατα, αξιοποιώντας ως µελέτη περίπτωσης (case study), το µυθιστόρηµα της Ιωάννας Καρυστιάνη (2006), Σουέλ 3, και το µυθιστόρηµα του Ζοζέ Σαραµάγκου (στην ελληνική γλώσσα, 2008, επανέκδοση, 1 η έκδοση στα πορτογαλικά, 1998), Περί τυφλότητος. Η χρήση της µεθόδου της µελέτης περίπτωσης επιλέγεται προκειµένου να ελεγχθούν και να αναδιατυπωθούν σαφέστερα και πληρέστερα οι ερευνητικές υποθέσεις 4. Χρησιµοποιούµε την έννοια του λόγου (discourse) όπως ορίζεται από τον Laclau (1983, 225) «Με τον όρο λόγος δεν εννοώ αυτό που αναφέρεται στο κείµενο [texte] µε τη στενή έννοια, αλλά το σύνολο των φαινοµένων κοινωνικής παραγωγής νοήµατος που συγκροτεί µιαν κοινωνία σαν τέτοια. εν θεωρείται ο λόγος ως επίπεδο ή διάσταση του κοινωνικού αλλά, αντίθετα, ως ταυτόσηµος µε το κοινωνικό ως τέτοιο. Εποµένως, ο λόγος δεν συνιστά µιαν υπερδοµή, καθόσον αποτελεί αυτή καθεαυτή τη συνθήκη κάθε κοινωνικής πρακτικής ή ακριβέστερα, καθόσον κάθε κοινωνική πρακτική συγκροτείται ως τέτοια στο βαθµό που παράγει νόηµα» (η έµφαση δεν ανήκει στο κείµενο). Αξιοποιούµε τη θεωρία του λόγου και τις βασικές της παραδοχές σχετικά µε τους όρους συγκρότησης ταυτοτήτων, στην περίπτωσή µας ταυτοτήτων τυφλών όπως αυτές διαµεσολαβούνται από τις λογοτεχνικές συµβάσεις. µε προβλήµατα όρασης έχουν φτωχότερη αίσθηση της ακοής, ή της αφής από τους υπόλοιπους ανθρώπους, ειδικά εάν είναι ηλικιωµένοι. εν υπάρχει ωστόσο καµία έκτη αίσθηση που να επιτρέπει στους ανθρώπους µε οπτική αναπηρία να πάρουν το σωστό λεωφορείο ή να προετοιµάσουν γεύµα χωρίς να έχουν εκπαιδευτεί. 77% των ανθρώπων µε οπτική αναπηρία διατηρούν αρκετή όραση για να αναγνωρίσουν στενό κύκλο φίλων. Ένας µικρός αριθµός τυφλών ανθρώπων, µε πρόσθετες ειδικές ανάγκες, µπορούν να χρησιµοποιήσουν την αφή για να προσδιορίσουν τους ανθρώπους και τα πράγµατα (πηγή: AnnualReview, 2007/8 και Επίσης, τους όρους µε τους οποίους συζητείται στα ΜΜΕ πρόσφατο επιστηµονικό εύρηµα που αφορά την ικανότητα τυφλού ανθρώπου να αντιλαµβάνεται εµπόδια κατά το βηµατισµό του, πηγή: 3 «Αποθαλασσία ή Σάλος, [κοινώς βουβό κύµα, φουσκοθαλασσιά ή ρεστία swell (σουέλ)], ονοµάζεται ο κυµατισµός εκείνος που δεν οφείλεται σε καιρικά φαινόµενα στο χρόνο που παρατηρείται αυτός, αλλά σε άνεµο που έπνεε σε προηγούµενο χρόνο, ενίοτε και ηµέρες πριν, ή σε άλλη περιοχή. Ο σάλος οφείλεται στην αδράνεια της ήδη κινούµενης µάζας του ύδατος και µπορεί να «ταξιδέψει» σε µεγάλες αποστάσεις, µέχρι και µίλια εφόσον δεν συναντήσει κάποιο εµπόδιο ή αντίθετο άνεµο προκειµένου να ελαττώσουν τα στοιχεία του. Χαρακτηριστικό τέτοιο παράδειγµα ασυµφωνίας παρατηρούµενου κυµατισµού προς τα στοιχεία (διεύθυνση, ταχύτητα) του ανέµου που επικρατεί, παρατηρούνται από Οκτώβριο µέχρι Μάρτιο στο Ν άκρο της Σινικής Θάλασσας και κατά τον εκέµβριο στο Κόλπο της Βεγγάλης. Κύριο γνώρισµα των κυµάτων της αποθαλασσίας ή σάλου ειδικά στο ανοικτό πέλαγος είναι ότι έχουν όψη "λιπαρά" (λεία) και αδιάσπαστη επιφάνεια, οι κορυφές τους δεν σκάνε, δεν ασπρίζουν. Τα κύµατα της αποθαλασσίας «συν τω χρόνω» αποκτούν ελάχιστο ύψος, ενώ το µήκος τους αυξάνει που φθάνοντας στην ακτή σβήνουν απότοµα»(πηγή: η έµφαση δεν ανήκει στο κείµενο). 4 Σχετικά µε µια τέτοιου είδους επιχειρησιακή χρήση της µελέτης περίπτωσης βλέπε ενδεικτικά και: Denzin & Lincoln (1994), Yin (1993), Anderson (1993).

3 Ειδικότερα, η θεωρία αυτή «ερευνά τον τρόπο µε τον οποίο οι κοινωνικές πρακτικές συστηµατικά διαµορφώνουν τις ταυτότητες των υποκειµένων και των αντικειµένων συναρθρώνοντας σειρές από ενδεχοµενικά σηµαίνοντα στοιχεία που είναι διαθέσιµα σε ένα ρηµατικό πεδίο. Επιπλέον, ενώ επιµένει στην έσχατη ενδεχοµενικότητα κάθε κοινωνικής ταυτότητας, παράλληλα αποδέχεται ότι µερικές καθηλώσεις του νοήµατος (partial fixations of meaning) είναι και πιθανές και αναγκαίες η έννοια του λόγου εισάγει τέσσερις βασικές κατηγορίες ώστε να αποδώσει αυτή τη σύλληψη της ταυτότητας. Αυτές είναι οι κατηγορίες της συνάρθρωσης (articulation), των στοιχείων (elements), των στιγµών (moments) και των κοµβικών σηµείων (nodal points). Οι Laclau και Mouffe ισχυρίζονται ότι κάθε ταυτότητα αναδύεται µέσω της συνάρθρωσης ή της ανασυνάρθρωσης σηµαινόντων στοιχείων. Για αυτό ορίζουν τη συνάρθρωση ως κάθε πρακτική που εγκαθιστά µια σχέση ανάµεσα σε στοιχεία, τέτοια ώστε η ταυτότητά τους διαµορφώνεται ως αποτέλεσµα αυτής της πρακτικής. Λόγος είναι η δοµηµένη ολότητα που προκύπτει ως αποτέλεσµα αυτής της πρακτικής της συνάρθρωσης. Στιγµές είναι οι διαφορετικές θέσεις που εµφανίζονται συναρθρωµένες µέσα σε ένα λόγο ενώ στοιχεία είναι εκείνες οι διαφορές που δεν είναι ρηµατικά αρθρωµένες (discursively articulated) εξαιτίας του ρευστού χαρακτήρα που αποκτούν σε περιόδους κοινωνικής κρίσης και εξάρθρωσης» (Howarth, Norval & Stavrakakis, 2000, 7, η έµφαση δεν ανήκει στο κείµενο) Συνοπτική µυθιστορηµατική πλοκή των λογοτεχνικών κειµένων/παραδειγµάτων Στο Σουέλ µυθιστορείται ο τελευταίος πλους ενός ηλικιωµένου καπετάνιου ο οποίος αρνείται επί δώδεκα έτη να αφήσει τη θάλασσα κρύβοντας την τύφλωσή του στα χρόνια αυτά. Ο καπετάνιος Μήτσος Αυγουστής µετά την αποκάλυψη της τύφλωσής του, θα χωρίσει µε τη σύζυγό του, θα αποκαταστήσει τα τραύµατα του παραµεληµένου µοναχογιού του, θα παντρέψει τον ηλικιωµένο µάγειρά του. Ένα κρεσέντο από «θαύµατα» γλυκαίνουν τα στερνά του καπετάνιου που όντας τυφλός «καταφέρνει» να παρκάρει µε την όπισθεν το σαραβαλιασµένο καράβι του στο κακό λιµάνι της Σιγκαπούρης και «τώρα τρώει µια πίτσα στα δυο, στο µπαλκονάκι της Λίτσας Τσίχλη [της γυναίκας της καρδιάς του που τον περιµένει 38 χρόνια] µε µια κουβερτούλα στα πόδια» (Γεωργακοπούλου, 2006, αναδηµοσίευση: Στο Περί τυφλότητος µυθιστορούνται σύµφωνα µε τον Μόντη (2006) τα εξής: Σε µια πόλη της σύγχρονης Πορτογαλίας, σ ένα φανάρι του δρόµου ένας οδηγός ξαφνικά χάνει το φως των µατιών του, γίνεται τυφλός. Ασφαλώς προκαλείται κυκλοφοριακό πρόβληµα- όσοι περιµένουν από πίσω βεβαίως και ανυποµονούν και µετά το πρώτο ξάφνιασµα ο παθών

4 οδηγείται στο σπίτι του από κάποιον άγνωστο, που τελικά δεν χάνει την ευκαιρία να του κλέψει το αυτοκίνητο Αυτή είναι η πρώτη σκηνή του βιβλίου, η αρχή µιας επιδηµίας τύφλωσης που θα εξαπλωθεί µε γρήγορους ρυθµούς στην πόλη και στη χώρα και θα φέρει ανατροπές στη ζωή των ανθρώπων. Μια οµάδα από ανθρώπους που τυφλώθηκαν διαδοχικά και βρέθηκαν µαζί λόγω περίστασης (µαζί και το θύµα αλλά και ο δράστης της κλοπής του αυτοκινήτου) θα συναντηθούν µε έναν οφθαλµίατρο, ο οποίος τυφλώνεται αλλά η σύζυγός του όχι. Αυτή η γυναίκα είναι η µοναδική που διατηρεί την όρασή της σε όλη την ιστορία (αναδηµοσίευση: Η τυφλότητα ως κοµβικό σηµείο Σύµφωνα µε την ανάγνωσή µας, η έννοια της τυφλότητας στο λογοτεχνικό λόγο λειτουργεί ως κοµβικό σηµείο. Για την έννοια του κοµβικού σηµείου ή σηµείου διαρραφής ο Λακάν (2005, ) επισηµαίνει: «Το σηµείο διαρραφής µε όλες τις δια-σηµασιακές συνδηλώσεις Γύρω από τούτο το σηµαίνον, όλα ακτινοβολούν και όλα οργανώνονται, όπως εκείνες οι τεντωµένες γραµµούλες που σχηµατίζει [ακτινωτά] στην επιφάνεια του υφάσµατος το σηµείο διαρραφής. Είναι το σηµείο σύγκλισης που επιτρέπει να τοποθετηθούν αναδροµικά και προοπτικά όλα όσα συµβαίνουν µέσα σε αυτόν τον λόγο» (η έµφαση δεν ανήκει στο κείµενο). Σύµφωνα µε την ανάγνωσή µας, οι αρνητικές µεταφορές της ασθένειας και οι µύθοι για την τύφλωση αποτελούν δύο από τα στοιχεία του λογοτεχνικού λόγου για την τυφλότητα, τα οποία συγκροτούν την τυφλότητα ως ετερότητα 5. Παραδείγµατα αρνητικών µεταφορών για την τυφλότητα στα δύο κείµενα: το Περί τυφλότητος είναι «ένα βίαιο βιβλίο για την κοινωνική εξαχρείωση» (κατά τον συγγραφέα του), η νόσος αναπαρίσταται ως εισβολέας στην κοινωνία (Σόντακ, 1993, 103). «Γιατί αυτό είναι η τυφλότητα να ζει κανείς σε ένα κόσµο που η ελπίδα έχει τελειώσει» (Περί τυφλότητος, 247) «...θα είναι µια εξουσία τυφλών που θα θέλουν να κυβερνούν τυφλούς, σαν να λέµε το τίποτα θέλει να οργανώσει το τίποτα» (όπ.π., 298) «ποιος µας λέει ότι αυτή η λευκή τυφλότητα δεν είναι ακριβώς µια αρρώστια του πνεύµατος, και αν είναι όντως έτσι, µια υπόθεση κάνουµε, τότε τα πνεύµατα αυτών των τυφλών είναι πιο αδέσποτα από ποτέ, έξω από τα σώµατα, και εποµένως ελεύθερα να κάνουν ό,τι θέλουν, και προπάντων το κακό» (όπ.π., 109) 5 Για τους όρους, το πλαίσιο και τις διαδικασίες µέσα από τις οποίες κάποιες ασθένειες συγκροτούνται ως ετερότητες, βλέπε και σχετική συζήτηση της Σόντακ (2006).

5 «Αν το αίσθηµα ευθύνης είναι φυσική συνέπεια της καλής όρασης» (296) «το σκοτάδι στα µάτια µαζεύει τη γλώσσα πίσω» (Σουέλ, 87). «ξέροντας όµως και όχι στα τυφλά» ( όπ.π., 147), «τυφλή εµπιστοσύνη στον τυφλό» (όπ.π., 209) «τύφλα να χουν οι ντετέκτιβ» (όπ.π., 259) (όπου η τύφλα χρησιµοποιείται αρνητικά ως προς το αντικείµενο σύγκρισης, δηλαδή τους ντετέκτιβς) «συγκλονισµένος από την κατάσταση των µατιών του φίλου του, τόσα χρόνια στη φυλακή του σκοταδιού» (284) σε όλες τις παραπάνω µεταφορές η επίκληση της τυφλότητας συµβολίζει αρνητικά ατοµικά ή συλλογικά χαρακτηριστικά, όπως άγνοια, απουσία συνείδησης, απουσία επίγνωσης, ανευθυνότητα, χωρίς όρια εµπιστοσύνη, έναν κόσµο σε απόγνωση, την κοινωνική εξαχρείωση, κ.λπ. Παραδείγµατα µύθων για την τύφλωση όπως αναπαράγονται στα δυο κείµενα: Οι τυφλοί ή οι άνθρωποι µε περιορισµένη όραση, δεν βλέπουν τίποτα και ζουν σε έναν κόσµο συνολικού σκοταδιού: «Μα δε βλέπει καθόλου; Όλα µαύρα; Αν κάποιος δίπλα του φοράει κόκκινο καπέλο, αν οι ναύτες βαστάνε πράγµατα σε χτυπητά χρώµατα; Εξαφανίζεται και ένας κόκκινος κουβάς;» (Σουέλ, 228). Οι τυφλοί άνθρωποι έχουν ειδικά χαρίσµατα, όπως καλύτερη αίσθηση της αφής, της ακοής, της όσφρησης, ως αντιστάθµισµα για την απουσία της όρασης, αισθάνονται τα πρόσωπα των άλλων ανθρώπων: «τα χέρια είναι τα µάτια των τυφλών» (Περί τυφλότητος, 371), «Ο Μήτσος Αυγουστής, περιπλανώµενος Ιουδαίος µε το µάτι γαρίδα επί πέντε δεκαετίες και την έκτη τελευταία µε το αφτί να παραµονεύει και να µελετάει τις ξένες γλώσσες, τα κινέζικα να τσιτσιρίζουν, τα γιαπωνέζικα να τιτιβίζουν, τα σουηδέζικα να γουργουρίζουν, τα µαύρικα να κοχλάζουν και τα αράπικα να παφλάζουν, βλέποντας πια µε τα αφτιά, τη µύτη και τα χέρια, είχε γρήγορα µάθει τη φωνή, τη µυρωδιά, την παλάµη χωρίς να έχει δει τα πρόσωπά τους» (Σουέλ, 111). Ο Μήτσος Αυγουστής µπορεί, µετά την τύφλωσή του, να αναγνωρίζει τους παρακάτω ήχους: «Ο ήχος του χνότου ένα χιονισµένο χάραµα, δόντια που χτυπούν στο κρύο σαν γρήγορη γραφοµηχανή, το τσαφ του σπίρτου, ο ναύτης στη βάρδια που σηκώνει το φερµουάρ της νιτσεράδας, ο πρωινός τσιγαρόβηχας των αντρών στο ακοµοδέσιο, ο Ρουµάνος που µιλάει µόνος του, το τρίξιµο του ώµου του λοστρόµου, αγριεµένα αθριτικά το χτύπηµα του άφιλτρου στο πλακέ πακέτο, εδώ ο θεριακλής του καπνού και του ΚΚΕ, ο αναστεναγµός που το βαθύ σούρουπο φεύγει µε δόσεις από το στέρνο του

6 παραµάγειρα τα θυµωµένα σίγµα που δραπετεύουν από σφιγµένα αντρικά χείλη αντί για ολόκηρο το άι σιχτίρ, το σκίσιµο των ταχυδροµικών φακέλων στο πλάι και τα γράµµατα που βγαίνουν καταµέτρηση ήχων µε µεγάλη σηµασία, ιδιαίτερα τα τελευταία χρόνια που το αφτί του δούλευε σαν ραντάρ για να σκεπάζει τη στραβοµάρα του, µην τον πάρουν χαµπάρι» (Σουέλ, 81-82). «Το άδειο βλέµµα του πατέρα του {Μήτσος Αυγουστής} ζητούσε τη συγγνώµη δίχως λόγια και δίχως λόγια τη λάβαινε, όχι από τα µάτια του παιδιού του, που δεν µπορούσε να τα ιδεί, αλλά από τις παλάµες του» (Σουέλ, 245) Λογοτεχνική διαχείριση της τυφλότητας: κρυσταλλώσεις και ρήγµατα Και τα δύο κείµενα αναπαριστούν την τυφλότητα ως νόσο-τιµωρό: «Κάθε σοβαρή νόσος που τα αίτιά της είναι σκοτεινά και η θεραπεία της αναποτελεσµατική, τείνει να παρασύρεται σε µια σηµασία...τίποτα δεν αναφέρεται περισσότερο στην έννοια της τιµωρίας από όσο το να δίνουµε στη νόσο ένα νόηµα το νόηµα εκείνο που είναι µονίµως ηθικολογικό» (Σόντακ, 2006, 60). Στο Σουέλ, η τύφλωση του πρωταγωνιστή Μήτσου Αυγουστή αποδίδεται στην «κοµµάτι εκδικητική, τιµωρό και φταίχτρα για τα µάτια του Παναγία, που µε τους κεραυνούς της στον Κήπο της µέρα µεσηµέρι» του στερεί την όραση (σελίδα 212) ενώ, σε άλλο σηµείο, ο ίδιος χαρακτηρίζεται «υποτελής των αµαρτηµάτων του, στη δίκαιη ποινή της τύφλας» (186). Σε άλλο σηµείο συµβιβασµένος µε την τύφλωσή του επισηµαίνει: «Ο Αυγουστής στην τιµονιέρα αναπόλησε για µισό λεπτό τις εκδροµές, ντουέτο µε τον µακαρίτη αρκούδο, στον ουρανογείτονα Άθωνα. Χαίρε Άγιον Όρος και Θεοβάδιστον, χαίρε έµψυχε βάτε και ακατάφλεκτε, η µόνη προς Θεόν κόσµου γέφυρα, σύµφωνα µε τον ύµνο που συνέταξε η µοναχή Κλαυδία, δικιά του κι εκείνη, εντελώς τυφλή» (155, η έµφαση ανήκει στο κείµενο). Η αναπαράσταση της θρησκευτικότητας που εδώ αξιοποιείται λογοτεχνικά, παραπέµπει σε ό,τι είναι πραγµατολογικά γνωστό και ερευνητικά επιβεβαιωµένο ως «ευλάβεια και πίστη σε ένα υπερβατικό µοντέλο ταξινόµησης του κοινωνικού κόσµου», η οποία µπορεί να λειτουργεί ταυτόχρονα «ως µορφή αντίστασης και νοµιµοποίησης εγχειρηµάτων υπέρβασης των αρνητικών κοινωνικών ταξινοµήσεων[που σχετίζονται µε την ασθένεια]» (Σαββάκης, 2007, 545).

7 Στο Περί τυφλότητος, η τυφλότητα έχει επιδηµικό χαρακτήρα και δρα ως συλλογική τιµωρία: όπως διαπιστώνουν οι µυθιστορηµατικοί χαρακτήρες 6 «είµαι δειλή, µου άξιζε να είµαι τυφλή» (σελίδα 164). Και στα δυο µυθιστορήµατα, τηρουµένων των αναλογιών, η τύφλωση, η οποία επισυµβαίνει, χρησιµοποιείται ως αφορµή για αναστοχασµό. Ο λογοτεχνικός λόγος για την τύφλωση, αναπαράγει στην περίπτωση αυτή, ένα ιδεολόγηµα, αυτό της νόσου ως «ευκαιρίας να συµπεριφερθούν τελικά σωστά {οι λογοτεχνικοί} χαρακτήρες» (Σόντακ, όπ.π., 48). Η λογοτεχνική αυτή επιλογή ωστόσο παραπέµπει και σε ρατσιστική αντιµετώπιση, η οποία είναι ερευνητικά αποτυπωµένη, ότι δηλαδή προσδοκάται από συγκεκριµένες κοινωνικές οµάδες, όπως οι µετανάστες και µετανάστριες, οι άρρωστοι και άρρωστες να χρησιµοποιούν το χώρο διαφορετικά από όσους έχουν κατά καιρούς την εξουσία να ορίζουν την περίσταση 7. Στο Σουέλ ο τυφλός καπετάνιος εξαιτίας της τύφλωσής του θα συµφιλιωθεί, µε το γιο, τη γυναίκα του, θα χωρίσει και θα αποφασίσει να συµβιώσει µε την αγαπηµένη του που τον περιµένει επί τριάντα οκτώ χρόνια: αφού η «τύφλα δεν ίσχυε και στη ζωή µέσα του, που τον έτρωγε, εκεί έβλεπε πεντακάθαρα κόσµο και ντουνιά από τα παλιά και µαζί τους τα λάθη, τα ψέµµατα, τα κρίµατα, τις απατεωνιές του» (89). Στο Περί τυφλότητος, η πρώτη γυναίκα που ανακτά την όρασή της είναι πρώην πόρνη, που κατά τη διάρκεια της τυφλότητας αναµορφώνεται ηθικά. Η λογοτεχνική αφήγηση όσον αφορά τα χαρακτηριστικά των νοσούντων στο λογοτεχνικό κείµενο, επιλέγει άλλοτε την αναπαράστασή τους ως φταιχτών και άλλοτε ως θυµάτων. Η έννοια της τυφλότητας χρησιµοποιείται αντιφατικά καθώς περιγράφεται ταυτόχρονα ως εθελοντική (Περί τυφλότητος, 348) και ως µοιραίο γεγονός: «Το γεγονός ότι όλοι τους, όλα τα ανθρώπινα πλάσµατα, ήταν τώρα τυφλοί ήταν ένα µοιραίο γεγονός για το οποίο δεν έφταιγαν, υπάρχουν δυστυχίες από τις οποίες δεν εξαιρείται κανείς» (όπ.π., 374, η έµφαση δεν ανήκει στο κείµενο). Παράλληλα όµως η τύφλωση αποδίδεται σε ρεαλιστικά, πραγµατολογικά αίτια: «[ο Μήτσος Αυγουστής] πήγε σε γιατρό, το οπτικό νεύρο µαντάρα από την καταραµένη την κεραυνοπληξία στο Όρος, το αριστερό µάτι µισό, το δεξί για τα µάτια των άλλων. Ελαφρώς τσιµπηµένο και το ζάχαρο» (83). Ανάλογα µε ορθολογικό τρόπο περιγράφεται η βαθµιαία απώλεια της όρασης: «και την άλλη µέρα που βγήκε στην πόλη για 6 Ως χαρακτήρες κατονοµάζονται από το συγγραφέα στη σελίδα 379: «Όταν τέλειωσαν οι φυσικές και προβλεπόµενες διαχυτικότητες, που µιας και καταγράφηκαν επαρκώς προηγουµένως, δεν βλέπουµε τώρα την ανάγκη να τις επαναλάβουµε, ακόµα κι αν πρόκειται για τους βασικούς χαρακτήρες αυτής της µαρτυρίας» ( η έµφαση δεν ανήκει στο κείµενο). 7 Βλέπε σχετική συζήτηση της Πετρονώτη, 1998, για ανάλυση ανάλογων ρατσιστικών προσδοκιών και Goffmann, 1996, για τον ορισµό της περίστασης.

8 δουλειές, µ εκείνη την επιπεφυκίτιδα και τη µόνιµη θολούρα, που χρέωνε στα τροπικά κλίµατα, να του σκουραίνει τον κόσµο και να κάνει το βηµατισµό του διστακτικό, αναρωτήθηκε τι ήταν οι εφτά µαύροι όγκοι που γλιστρούσαν στο δρόµο, µέχρι που ακούστηκαν µια δεκαριά άτσαλες νότες από ένα µεταφορέα και κατάλαβε ότι γινόταν µετακόµιση πιάνων από µαγαζί σε µαγαζί και µετά από κάνα δίµηνο, που η όρασή του τού έδειχνε πια τη ζωή γύρω σαν χιόνι χαλασµένης µαυρόασπρης τηλεόρασης» (83-84). Στο Σουέλ, παράλληλα µε τις παραπάνω αναπαραστάσεις της τύφλωσης, βρίσκουµε συγκεντρωµένες σχεδόν όλες τις γνωστές στον καθηµερινό λόγο µεταφορικές χρήσεις της όρασης, του βλέµµατος και των µατιών: «είδα το µάτι τους µαύρο, ολωνών, και των γαλανοµάτηδων του πληρώµατος» (15), «γάµος για τα µάτια» (71), «λύχνος του σώµατος εστίν ο οφθαλµός, κατά Ματθαίον» (82), «και τα µάτια πελώρια, δυο φορές µάτια, τόσο µεγάλα που µπορούσες να µπεις µέσα τους και να τα περπατήσεις» (55), «τα µάτια του τα περιτριγυρίζουν δάκρυα που φτάνουν από πολύ µακριά»(66), «το είδε στα µασηµένα λόγια και στα φερσίµατα των δύο ναυτικών» (68), «τα µάτια ακόµη κόκκινα από τους Ατλαντικούς και Ινδικούς» (70), «το άσπρο τρίχωµά του έβγαζε µάτι πάνω στη γκριζογάλανη κουβέρτα» (78), «το µάτι της έπαιζε» (80), «το µάτι είναι κάτι πολύ λεπτόν, που έλεγε και η παλιά διαφήµιση του Μπακάκου» (83), «το αριστερό µάτι, µισό, το δεξί, για τα µάτια των άλλων» (83), «τα µάτια ξεκουράζουν το µυαλό γιατί κάνουν τη µισή δουλειά µόνα τους» (84), «τα µάτια του ό,τι ωραιότερο σ αυτό τον άνδρα, το βλέµµα που αστραποβολεί και κυριεύει» (91), «µαύρισε το µάτι µου από την πείνα» (98), «οι άντρες δεν κοιτάχτηκαν καν µεταξύ τους, µην τους τσακώσει να αναρωτιούνται» (105), «µε το µάτι γαρίδα επί πέντε δεκαετίες» (111), «δεν µπορούσε να ψάξει το βλέµµα τους, το πιο έγκυρο στοιχείο ταυτότητας κάθε ανθρώπου» (111), «τον έχω δει µε τα µάτια µου[όχι µόνο µε το νου]» (113), «µπροστά στο µάτι που βράζει η µακαρονάδα του» (114), «µου φτάνει να κρεµάω µπροστά στα µάτια µου, σαν κορνιζαρισµένη φωτογραφία, τη χρησιµότατη αριστερή τσέπη του αντρικού πουκάµισου, απ όπου εξέχει το φίλτρο ενός τσιγάρου» (115), «αν δούλευαν τα µάτια του» (122), «να µην κλείνει πια τα µάτια του στο παράλογο πείσµα του καπετάνιου» (124), «όταν φτιαχτεί το κλίµα γυναίκας, δεν έχουν τόση σηµασία αυτά που λέει ο καθένας, αλήθειες και ψέµατα ειπωµένα κι άλλες φορές, αλλά η ατµόσφαιρα που φτιάχνουν όλοι µαζί, συν τα βλέµµατα που ανταλλάσσουν οι άντρες µεταξύ τους, συν το βλέµµα του καθενός που σιγάσιγά αλλάζει µόνο του, πλην οι κινήσεις των σωµάτων τους που λιγοστεύουν, µέχρι να γίνουν όλοι µαζί ένας πίνακας χωρίς άλλα λόγια, µε πυκνές τολίπες καπνού να παλεύουν στο ταβάνι» (130), «τις γυναίκες σας και τα µάτια σας» (130), «µάτι στο χρώµα της σουλτανίνας» (133), «το µάτι του ζητούσε να φτάσει µακριά» (144), «τα καστανά µάτια µου

9 ρίχνουν βροχή από σπίθες» (146), «παλιότερα διάβαζε στα µάτια τους και τα τελευταία χρόνια στις ανάσες τους» (151), «Ο γερο-χατζηµανώλης, µάτι γατίσιο εκείνος» (153), «τα µάτια του ν ακολουθούν το σκυλάκι της απέναντι γριάς» (168), «είχε χιλιοδεί την άσφαλτο, τις φαγωµένες τσιµεντόπλακες, τις σχάρες των υπονόµων» (168), «τις φάλαινες που δεν επρόκειτο να ξαναδεί, αλλά για ώρα ανάγκης είχε πάντα πρόχειρη την εικόνα τους στα κλειστά του µάτια» (179), «είχε βγάλει τα µάτια του µε τους φακούς» (180), «τι παραµονεύεις τόση ώρα κοιτώντας τον;» (181), «αετοµάτης σαµουράι» (182), «άδολα µάτια» (189), «είδα στα µάτια του πόση σηµασία είχε για κείνον» (191), «Φωτογραφίσεις και φωτογραφίσεις. Με τα µάτια ανοικτά και η αφιέρωση, χάρισµά σου τα αιωνίως καστανά µάτια µου Με τα µάτια κλειστά και η αφιέρωση, καθώς σε ονειρεύοµαι» (193), «το πρωί είχε πάρει το µάτι του µια καµπούρα στο νερό[θαλάσσια χελώνα]» (202), «µε το δεύτερο και τον τρίτο µηχανικό µατίσανε κάτι σιδερένια µατσούκια» (203), «καταριόταν τα άχρηστα µάτια του» (206), «ο ξενυχτισµένος µε κόκκινα µάτια γιος του» (207), «θα είµαι τα µάτια σου µέχρι να φτάσουµε» (210), «λένε πως µατιάζονται οι γάτες, τα άλογα, οι όµορφες πέτρες και τα δέντρα» (222), «είκοσι πέντε χρόνια διαβάζω τα µάτια του» (225), «µε τα χρόνια όλα σκουριάζουνε, σίδερα και µυαλά, χέρια και µάτια» (229), «πρέπει να γυµνάσουµε τα χέρια και τα µάτια µας, το άγγιγµα και το βλέµµα δείχνουν τα αισθήµατα µε µεγαλύτερη ακρίβεια και ασφάλεια από τα λόγια» (244), «αντάλλαξε βουβές µατιές» (258), «τα µάτια της λαχταριστά και ολόδροσα, αµύθητης αξίας» (286), «γυροφέρνει αργά το βλέµµα του στο δωµάτιο» (296), «είχε φρεσκάρει το θαυµασµό της για τα µάτια του µε το µπλε του κουστουµιού ν ακονίζει το µπλε τους» (299). Αυτό συνιστά, κατά τη γνώµη µας, και τη µεγαλύτερη αντίφαση σε αυτό το µυθιστόρηµα: από τη µια ηρωοποιείται ένας τυφλός καπετάνιος ο οποίος καταφέρνει για πάνω από µια δεκαετία να ξεγελάει τους γύρω του για την ικανότητα της όρασής του αλλά και να διαχειρίζεται τη ζωή του την προσωπική και την επαγγελµατική, ως εάν να έβλεπε, και από την άλλη αξιοποιούνται από τη λογοτεχνική αφήγηση όλες οι εκφράσεις που ο καθηµερινός λόγος έχει δανειστεί από το µεταφορικό πεδίο της όρασης. Ο Zeki (2002, 20) σχολιάζει σχετικά ότι «είναι γεγονός ότι, συχνά, τέτοιες εκφράσεις αποκαλύπτουν βαθιά ριζωµένους τρόπους σκέψης στην κουλτούρα µας και οι συγκεκριµένες εκφράσεις δεν αποτελούν εξαίρεση» 8 8 Ο συγγραφέας παραθέτει σχετικές µε τα µάτια παραδοχές και εκφράσεις, οι οποίες αξιοποιούνται σε κριτικές ζωγραφικών έργων, προκειµένου να αµφισβητήσει την επιστηµονική τους εγκυρότητα από τη σκοπιά του νευροβιολόγου.

10 1.3. Ερµηνείες: για µια πολιτική θεωρία της λογοτεχνικής πρακτικής; Στις αντιφατικές λογοτεχνικές επιλογές σχετικά µε τον ορισµό της τυφλότητας και τα χαρακτηριστικά των τυφλών ηρώων και ηρωίδων στα δύο µυθιστορήµατα διαβάζουµε µια «πολιτική των µικρών κεντρισµάτων, των µικροανταγωνισµών που µπορεί να προκύψουν και στην καθηµερινή ζωή µόλις οι ταυτότητες αρχίσουν να συγκρούονται µεταξύ τους (και µε τον τρόπο αυτό να µετασχηµατίζονται) ακόµη και αν συµβαίνει µόνον εκείνες τις ελάχιστες στιγµές κατά τις οποίες πραγµατοποιείται κάποια αναδιαπραγµάτευση» (Marchart, 2008, 111). Η λογοτεχνική επιλογή να πρωταγωνιστούν τυφλοί ήρωες και ηρωίδες και στα δυο µυθιστορήµατα και η συγκεκριµένη λογοτεχνική διαχείριση της τύφλωσης αποϊατρικοποιεί την έννοια της τυφλότητας. Φαίνεται δηλαδή ο λογοτεχνικός λόγος για την τύφλωση να συνοµιλεί µε έναν σύγχρονο επιστηµονικό πολιτικό λόγο που απαιτεί «µια κριτική, επιστηµονικώς εδραιωµένη αποϊατρικοποίηση της αρρώστιας» (Ίλλιτς, 2010, 95). Αναδεικνύει τους όρους και τα ρηµατικά υλικά µε τα οποία κατασκευάζεται κοινωνικά η αρρώστια ως ουσιοκρατική οντότητα. Κάθε αρρώστια είναι «µια κοινωνικώς δηµιουργηµένη πραγµατικότητα. Το νόηµά της και ο τρόπος µε τον οποίο αντιµετωπίστηκε έχουν µια ιστορία. Η µελέτη της ιστορίας αυτής θα µας δώσει να καταλάβουµε πόσο δέσµιοι είµαστε της ιατρικής ιδεολογίας, που υπό την επίδρασή της µεγαλώσαµε» (όπ.π.). Οι όροι µε τους οποίους αναπαρίσταται η τυφλότητα στα λογοτεχνικά κείµενα, από τα οποία αντλούµε, συµβάλλουν στην αναψηλάφηση και αναπλαισίωση της ιστορίας της τυφλότητας ως ασθένειας. Ειδικότερα, οι λογοτεχνικές αντιφάσεις αµφισβητούν και ακυρώνουν τον ουσιοκρατικό χαρακτήρα της αρρώστιας και αφήνουν χώρο για την έκφραση «της µοναδικότητας των όσων υποφέρει» ο άρρωστος/η άρρωστη (όπ.π.), πράγµα που και σε άλλο έργο της Καρυστιάνη (2003) γίνεται ρητό. Για παράδειγµα για τον νοσούντα πρωταγωνιστή στον Άγιο της Μοναξιάς δηλώνεται:«ο εν λόγω ασθενής διέθετε την αποκλειστικότητα και τα πνευµατικά δικαιώµατα της συµπτωµατολογίας του κάθε πόνος είναι µοναδικός, κάθε φόβος ακριβός...» (σελίδα 216) 9. Νοµιµοποιείται λογοτεχνικά η πολλαπλότητα της εµπειρίας της τυφλότητας: «δεν είναι όλες οι περιπτώσεις ίδιες, λένε µάλιστα ότι δεν υπάρχουν τυφλότητες αλλά τυφλοί, ενώ η εµπειρία δεν κάνει άλλο απ το να µας δείχνει ότι δεν υπάρχουν τυφλοί αλλά τυφλότητες» (Περί τυφλότητος, 378). Τα κείµενα που εξετάζουµε έχουν οικειοποιηθεί ό,τι η θεωρία του λόγου περιγράφει ως µετατόπιση από την «ψευδαίσθηση της αµεσότητας, µιας άµεσης πρόσβασης στα πράγµατα 9 Βλέπε και εληκάρη (2011, in press).

11 όπως είναι καθαυτά» στη «ρηµατική διαµεσολάβηση και τον καταστατικό της ρόλο στη διαµόρφωση της κοινωνικής και πολιτικής πραγµατικότητας» 10. ηλαδή, στην ανάγνωσή µας, οι λογοτεχνικές αντιφάσεις/επιλογές συνιστούν ρηµατικές διαµεσολαβήσεις που επιχειρούν να νοµιµοποιήσουν ετερόφιλες (φιλικές προς την ετερότητα της ασθένειας) εµπειρίες τυφλότητας. εν έχει σηµασία η µορφή και το ακριβές περιεχόµενο των ρηµατικών κατασκευών, όσο η δυνατότητά τους να προσφέρουν ένα νόηµα ικανό να αµβλύνει τον ανοίκειο χαρακτήρα της εµπειρίας της τυφλότητας. Η στάση απέναντι στην αρνητικότητα και την αβεβαιότητα που διαπερνά την ανθρώπινη εµπειρία µε αφορµή την εµπειρία της τυφλότητας ενσωµατώνεται συµβολικά σε µια ιστορία ή ένα παράδειγµα, το κείµενο λειτουργεί ως «σενάριο που πρώτα από όλα κρύβει την αληθινή φρίκη µιας κατάστασης» (Žižek, 1998, 90). Τέτοιες φαντασιωτικές κατασκευές διασφαλίζουν την «εγκαθίδρυση µιας τάξης» στα βιώµατα (Σταυρακάκης, 2008, ) και αποτελούν λογοτεχνικές απόπειρες κατασκευής ταυτοτήτων τυφλών που να µην «γεννούν φόβο» (Φουκώ, 1993). Συνοψίζοντας, τα κείµενα αυτά εντέλει προσφέρονται για έναν αναστοχασµό σε σχέση µε τα λογοτεχνικά εργαλεία, µε τα οποία η λογοτεχνική αφήγηση προσλαµβάνει, περιγράφει και ταξινοµεί τα υποκείµενά της, ενόσω καθίσταται επιτρεπτική σε κοινωνικές ταυτίσεις. Παράλληλα ενθαρρύνουν την προβληµατοποίηση, µε φουκωϊκούς όρους, των εργαλείων αυτών προκειµένου αφενός περισσότερα κοινωνικά υποκείµενα να αναγνωρίζονται στις συλλογικές λογοτεχνικές αναπαραστάσεις και αφετέρου τα υποκείµενα να ενθαρρύνονται να αναγνωρίζουν την ενδεχοµενικότητα των αναπαραστάσεων αυτών. Με τα λόγια του Bourdieu (2006, 31) «η κατανόηση της κοινωνικής γένεσης του λογοτεχνικού πεδίου, της πίστης που το υποστηρίζει, του γλωσσικού παιχνιδιού που παίζεται εντός του, των συµφερόντων και των υλικών ή συµβολικών διακυβευµάτων που κυοφορούνται στο εσωτερικό του σηµαίνει να αντιµετωπίζεις το έργο τέχνης ως προθεσιακό σηµείο» (η έµφαση δεν ανήκει στο κείµενο). Εντέλει µια ορθότερη, µε κοινωνιολογικούς όρους, αντίληψη της γένεσης και της ιστορίας των σχετικών µε την τυφλότητα µύθων θα µπορούσε 10 Σύµφωνα µε τους Laclau & Mouffe (1985) «[η θεωρία του λόγου] έχει τις ρίζες της σε τρία κυρίως φιλοσοφικά επιτεύγµατα µε τα οποία ξεκίνησε ο 20ος αιώνας. Και στις τρεις περιπτώσεις υπάρχει µια αρχική ψευδαίσθηση αµεσότητας (illusions of immediacy), αυτές οι τρεις ψευδαισθήσεις ήταν το σηµαίνον (referent), το φαινόµενο (phenomenon) και το σηµείο (sign) αυτή η αρχική ψευδαίσθηση της αµεσότητας διαλύεται και αυτά οφείλουν να ανοίξουν µε τον ένα ή άλλο τρόπο προς τη θεωρία του λόγου οι ρηµατικές διαµεσολαβήσεις (discursive mediations) παύουν να είναι απλώς απότοκες/δευτερογενείς και γίνονται καταστατικές»

12 να συµβάλει στην επίσπευση του θανάτου τους και του τέλους των κοινωνικών αποκλεισµών που επιτελούνται στο όνοµά τους. Βιβλιογραφία Anderson, G. (1993). Fundamentals of Educational Research, London: Falmer Press. Bourdieu, P. (2006). Οι Κανόνες της Τέχνης. Γένεση και οµή του Λογοτεχνικού Πεδίου (µτφρ. Έφη Γιαννοπούλου). Αθήνα: Πατάκης. εληκάρη, Π. (2011). «Το βίωµα της τρέλας στον Άγιο της Μοναξιάς της Ιωάννας Καρυστιάνη ιδωµένο µε κοινωνιολογικούς όρους». Στο Μ. Πουρκός & Ε. Κατσαρού (επιµ.) Βίωµα, Μεταφορά, Πολυτροπικότητα: εφαρµογές στην επικοινωνία, την εκπαίδευση, τη µάθηση και τη γνώση. Θεσσαλονίκη: Νησίδες (in press). Denzin, N. & Lincoln, Y. (1994). Handbook of Qualitative Research. California: Sage. Φουκώ, Μ. (1993). Οι λέξεις και τα πράγµατα. Μια αρχαιολογία των επιστηµών του ανθρώπου (µτφρ. Κωστής Παπαγιώργης). Αθήνα: Γνώση. Goffmann, E. (1996). Συναντήσεις. ύο Μελέτες στην Κοινωνιολογία της Αλληλεπίδρασης (µτφρ. ήµητρα Μακρυνιώτη). Αθήνα: Αλεξάνδρεια. Howarth, D., Norval, A. J. & Stavrakakis, Y. (eds.) (2000). Discourse Theory and Political Analysis: Identities, Hegemonies and Social Change. Manchester: Manchester University Press. Ίλλιτς, Ι. (2010). Ιατρική Νέµεση. Η Απαλλοτρίωση της Υγείας. Θεσσαλονίκη: Νησίδες. Καρυστιάνη, Ι. (2006). Σουέλ. Αθήνα: Καστανιώτης Καρυστιάνη, Ι. (2003). Ο Άγιος της Μοναξιάς. Αθήνα: Καστανιώτης. Λακάν, Ζ. (2005). Σεµινάριο Τρίτο. Οι Ψυχώσεις. ( ). Αθήνα: Καστανιώτης. Laclau, E. (1983). Πολιτική και Ιδεολογία στη Μαρξιστική Θεωρία: Καπιταλισµός, Λαϊκισµός, Φασισµός (µτφρ. Γρηγόρης Ανανιάδης). Θεσσαλονίκη: Σύγχρονα Θέµατα. Laclau, E. & Chantal, M. (1985). Hegemony and social strategy. London: Verso. Marchart, O. (2008). «Η επιµελητική λειτουργία: οργανώνοντας την έκθεση». Στο Γ. Σταυρακάκης & Κ. Σταφυλάκης (επιµ.) Το Πολιτικό στη Σύγχρονη Τέχνη. Αθήνα: Εκκρεµές, Πετρονώτη, Μ. (1998). Το Πορτραίτο µιας ιαπολιτισµικής Σχέσης. Κρυσταλλώσεις, Ρήγµατα, Ανασκευές. Αθήνα: UNESCO/EKKE/Πλέθρον Σαββάκης, Μ. (2007). «Ασθένεια, εγκλεισµός, θρησκευτικότητα και εγχειρήµατα υπέρβασης του κοινωνικού στιγµατισµού». Στο Σ. Παπαϊωάννου (επιµ.) Ζητήµατα Θεωρίας και Μεθόδου των Κοινωνικών Επιστηµών. Αθήνα: Κριτική, Σαραµάγκου, Ζ. (2008). Περί Τυφλότητος (µτφρ. Αθηνά Ψυλλιά). Αθήνα: Καστανιώτης. Σόντακ, Σ. (2006). Η Νόσος ως Μεταφορά. Το AIDS και οι Μεταφορές του (µτφρ. Γεράσιµος Λυκιαρδόπουλος & Στέφανος Ροζάνης). Αθήνα: Ύψιλον. Σταυρακάκης, Γ. & Σταφυλάκης, Κ. (επιµ.) (2008). Το Πολιτικό στη Σύγχρονη Τέχνη. Αθήνα: Εκκρεµές. Σταυρακάκης, Γ. (2008). Ο Λακάν και το Πολιτικό. Αθήνα: Ψυχογιός. Yin, R. (1993). Application of Case Study Research. California: Sage Publication. Zeki, S. (2002). Εσωτερική Όραση. Μια εξερεύνηση της Τέχνης και του Εγκεφάλου (µτφρ. Θανάσης Ντινόπουλος). Ηράκλειο: Πανεπιστηµιακές Εκδόσεις Κρήτης. Žižek, S. (1998). «The Seven Veils of Fantasy». In D. Nobus (Ed.), Key Concepts of Lacanian Psychoanalysis. London: Rebus Press. Πηγές (µε τη σειρά που απαντούν στο κείµενο)

13 Λεξικό της Κοινής Νεοελληνικής, (1998). Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης, Ινστιτούτο Νεοελληνικών Σπουδών, Θεσσαλονίκη: Ίδρυµα Τριανταφυλλίδη. AnnualReview, 2007/8

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παιδική ηλικία είναι ένα ζήτημα για το οποίο η κοινωνιολογία έχει δείξει μεγάλο ενδιαφέρον τα τελευταία χρόνια. Από τις αρχές της δεκαετίας του 1980 έως σήμερα βρίσκεται υπό εξέλιξη ένα πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015

Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015 Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015 Δημητριάννα Σκουρτσή Γ2 Σχολικό έτος 2014-15 Τάξη Γ Γυμνασίου Λογοτεχνικό Εξωσχολικό

Διαβάστε περισσότερα

Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας. (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη

Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας. (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη Περιγραφή εργαστηρίου Οι ιστορίες είναι γεγονότα ζωής ή του μυαλού ή μήπως απλώς

Διαβάστε περισσότερα

Γρίφος 1 ος Ένας έχει μια νταμιτζάνα με 20 λίτρα κρασί και θέλει να δώσει σε φίλο του 1 λίτρο. Πώς μπορεί να το μετρήσει, χωρίς καθόλου απ' το κρασί να πάει χαμένο, αν διαθέτει μόνο ένα δοχείο των 5 λίτρων

Διαβάστε περισσότερα

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα.

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα. Ήρθε ένας νέος μαθητής στην τάξη. Όλοι τον αποκαλούν ο «καινούριος». Συμφωνείς; 1 Δεν είναι σωστό να μη φωνάζουμε κάποιον με το όνομά του. Είναι σαν να μην τον αναγνωρίζουμε. Σωστά. Έχει όνομα και με αυτό

Διαβάστε περισσότερα

Οι αισθήσεις και η τέχνη του Είναι

Οι αισθήσεις και η τέχνη του Είναι Οι αισθήσεις και η τέχνη του Είναι Υπάρχουν πέντε αισθήσεις αντίληψης και πέντε όργανα δράσης. Οι αισθήσεις της αντίληψής είναι η όραση, η όσφρηση, η ακοή, η γεύση και η αφή. Τα όργανα της δράσης είναι

Διαβάστε περισσότερα

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α.

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. Θέµατα & Ασκήσεις από: www.arnos.gr 2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22 ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σύµφωνα µε τη θεωρία του εµπειρισµού

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος Μαθήματος: Αναπαραστάσεις της Παιδικής Ηλικίας: Υποκειμενικότητα και Εξουσία

Τίτλος Μαθήματος: Αναπαραστάσεις της Παιδικής Ηλικίας: Υποκειμενικότητα και Εξουσία Τίτλος Μαθήματος: Αναπαραστάσεις της Παιδικής Ηλικίας: Υποκειμενικότητα και Εξουσία Κωδικός μαθήματος: SEAB112 (3Ω/Ε) Εξάμηνο σπουδών: 8o Είδος μαθήματος: Επιλογής Μονάδες ECTS: 5 Διδάσκων: Γιάννης Πεχτελίδης

Διαβάστε περισσότερα

ΟΥΙΛΙΑΜ ΛΑΝΤΕΪ συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη

ΟΥΙΛΙΑΜ ΛΑΝΤΕΪ συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη Ημερομηνία 25/2/2015 Μέσο Συντάκτης Link diastixo.gr Ελπιδοφόρος Ιντζέμπελης http://diastixo.gr/sinentefxeis/xenoi/3524-william-landay ΟΥΙΛΙΑΜ ΛΑΝΤΕΪ συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη Δημοσιεύτηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις.

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις. Α ομάδα ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1. Η συγγραφέας του βιβλίου μοιράζεται μαζί μας πτυχές της ζωής κάποιων παιδιών, άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε δυσάρεστες. α) Ποια πιστεύεις ότι είναι τα μηνύματα που θέλει να περάσει μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Επιμέλεια εργασίας: Παναγιώτης Γιαννόπουλος Περιεχόμενα Ερώτηση 1 η : σελ. 3-6 Ερώτηση 2 η : σελ. 7-9 Παναγιώτης Γιαννόπουλος Σελίδα 2 Ερώτηση 1 η Η συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ από τον ευρύτερο χώρο του πολιτισμού

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ από τον ευρύτερο χώρο του πολιτισμού ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ από τον ευρύτερο χώρο του πολιτισμού Σταύρος Κούλας Γραφίστας - Πώς ορίζεται το επάγγελμά σας, και ποιες είναι οι παραλλαγές του; H γραφιστική είναι ένα επάγγελμα που ορίζει τη σχέση του ανθρώπου

Διαβάστε περισσότερα

ÈÅÌÁÔÁ 2007 ÏÅÖÅ. Α. ΚΕΙΜΕΝΟ ιονύσιο Σολωµό «Ο Κρητικό» Επαναληπτικά Θέµατα ΟΕΦΕ 2007

ÈÅÌÁÔÁ 2007 ÏÅÖÅ. Α. ΚΕΙΜΕΝΟ ιονύσιο Σολωµό «Ο Κρητικό» Επαναληπτικά Θέµατα ΟΕΦΕ 2007 Α. ΚΕΙΜΕΝΟ ιονύσιο Σολωµό «Ο Κρητικό» 3 3 4 σαν πέτρες µε βυθίζουν! 4 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Θέµατα της Επτανησιακής Σχολής που απαντούν στα δοθέντα αποσπάσµατα

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτινη αγκαλιά. Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου

Χάρτινη αγκαλιά. Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου Χάρτινη αγκαλιά Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου Εργασίες 1 α ) Κατά τη γνώμη μου, το βιβλίο που διαβάσαμε κρύβει στις σελίδες του βαθιά και πολύ σημαντικά μηνύματα, που η συγγραφέας θέλει να μεταδώσει

Διαβάστε περισσότερα

Μετεωρολογία. Αν σήμερα στις 12 τα μεσάνυχτα βρέχει, ποια είναι η πιθανότητα να έχει λιακάδα μετά από 72 ώρες;

Μετεωρολογία. Αν σήμερα στις 12 τα μεσάνυχτα βρέχει, ποια είναι η πιθανότητα να έχει λιακάδα μετά από 72 ώρες; Ονόματα Η μητέρα της Άννας έχει άλλους τρεις μεγαλύτερους γιους. Επειδή έχει πάθος με τα χρήματα, τους έχει βαφτίσει ως εξής: Τον μεγάλο της γιο "Πενηνταράκη", τον μεσαίο "Εικοσαράκη" και τον μικρότερο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΥ ΔΙΑΔΙΔΕΤΑΙ ΤΟ ΦΩΣ

ΠΟΥ ΔΙΑΔΙΔΕΤΑΙ ΤΟ ΦΩΣ 1 ΦΩΣ Στο μικρόκοσμο θεωρούμε ότι το φως έχει δυο μορφές. Άλλοτε το αντιμετωπίζουμε με τη μορφή σωματιδίων που ονομάζουμε φωτόνια. Τα φωτόνια δεν έχουν μάζα αλλά μόνον ενέργεια. Άλλοτε πάλι αντιμετωπίζουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Α ΜΕΡΟΣ. Μαθαίνω να σχηµατίζω απλές προτάσεις... 7. Μαθαίνω να οµορφαίνω τις προτάσεις µου... 17

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Α ΜΕΡΟΣ. Μαθαίνω να σχηµατίζω απλές προτάσεις... 7. Μαθαίνω να οµορφαίνω τις προτάσεις µου... 17 3 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Α ΜΕΡΟΣ Μαθαίνω να σχηµατίζω απλές προτάσεις................ 7 Μαθαίνω να οµορφαίνω τις προτάσεις µου.............. 17 Μαθαίνω να µεγαλώνω τις προτάσεις µου............... 25 Μαθαίνω να γράφω

Διαβάστε περισσότερα

Κώστας Λεµονίδης - Κάπως Αµήχανα

Κώστας Λεµονίδης - Κάπως Αµήχανα Κώστας Λεµονίδης - Κάπως Αµήχανα 1. Παντοτινά δικός σου Ξέρεις ποιος είσαι, ελεύθερο πουλί Μέσα σου βλέπεις κι ακούς µιά φωνή Σου λέει τι να κάνεις, σου δείχνει να ζεις Μαθαίνεις το δρόµο και δεν σε βρίσκει

Διαβάστε περισσότερα

Μιχάλης Μακρή EFIAP. Copyright: 2013 Michalis Makri

Μιχάλης Μακρή EFIAP. Copyright: 2013 Michalis Makri Μιχάλης Μακρή EFIAP Copyright: 2013 Michalis Makri Copyright: 2013 Michalis Makri Less is more Less but better Copyright: 2013 Michalis Makri Ο μινιμαλισμός ορίζεται ως η εξάλειψη όλων των στοιχείων που

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΕΞΑΝΤΕΡ ΠΟΟΥΠ ΩΔΗ ΣΤΗΝ ΜΟΝΑΞΙΑ

ΑΛΕΞΑΝΤΕΡ ΠΟΟΥΠ ΩΔΗ ΣΤΗΝ ΜΟΝΑΞΙΑ ΑΛΕΞΑΝΤΕΡ ΠΟΟΥΠ ΩΔΗ ΣΤΗΝ ΜΟΝΑΞΙΑ Ευτυχής που ποθεί και που νοιάζεται Την πατρική γη να φυλάξει, Το γενέθλιο αγέρι, Στο χώμα του να ανασαίνει Που με γάλα ή ξερό ψωμί τρέφεται Και στους φίλους του πάει στολισμένος

Διαβάστε περισσότερα

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός»

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 «Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» (Φλώρινα - Μακεδονία Καύκασος) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του Σολωμού. Το μεταφυσικό στοιχείο εντοπίζεται λόγου χάρη στο στίχο 54 όπου ανιχνεύουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΦΙΕΡΩΜΑ: Καλοκαίρι. Βιβλίο: Η χαµένη πόλη. Συνταγή ΤΙΤΙΝΑ: κρέπα. Από την Μαριλένα Ντε Πιάν και την Ελένη Κοτζάµπαση - 1 - Μια εφηµερίδα για όλους

ΑΦΙΕΡΩΜΑ: Καλοκαίρι. Βιβλίο: Η χαµένη πόλη. Συνταγή ΤΙΤΙΝΑ: κρέπα. Από την Μαριλένα Ντε Πιάν και την Ελένη Κοτζάµπαση - 1 - Μια εφηµερίδα για όλους Ιούλιος 2011 Τεύχος 11 3 Μια εφηµερίδα για όλη την οικογένεια ΑΦΙΕΡΩΜΑ: Καλοκαίρι Βιβλίο: Η χαµένη πόλη Συνταγή ΤΙΤΙΝΑ: κρέπα Από την Μαριλένα Ντε Πιάν και την Ελένη Κοτζάµπαση - 1 - ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Η γλώσσα

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη Χωρικής Αντίληψης και Σκέψης

Ανάπτυξη Χωρικής Αντίληψης και Σκέψης Ανάπτυξη Χωρικής Αντίληψης και Σκέψης Clements & Sarama, 2009; Sarama & Clements, 2009 Χωρική αντίληψη και σκέψη Προσανατολισμός στο χώρο Οπτικοποίηση (visualization) Νοερή εικονική αναπαράσταση Νοερή

Διαβάστε περισσότερα

Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών

Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών Δρ Μαριάννα Φωκαΐδου Δρ Παυλίνα Χατζηθεοδούλου Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Εκπαιδευτικών Μέσης Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΣ ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΩ ΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ ΜΟΥ ΝΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΕΙ ΤΟ ΛΕΜΦΩΜΑ;

ΠΩΣ ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΩ ΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ ΜΟΥ ΝΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΕΙ ΤΟ ΛΕΜΦΩΜΑ; ΠΩΣ ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΩ ΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ ΜΟΥ ΝΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΕΙ ΤΟ ΛΕΜΦΩΜΑ; Με την επιστημονική συνεργασία της Αιματολογικής Μονάδας, Γ Πανεπιστημιακή Παθολογική Κλινική, Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών Με

Διαβάστε περισσότερα

Μάθηµα 5 ο. Κριτικός Εγγραµµατισµός

Μάθηµα 5 ο. Κριτικός Εγγραµµατισµός Μάθηµα 5 ο Κριτικός Εγγραµµατισµός Παραδοχή: Όση σχέση έχει ο γραπτός λόγος µε σύµβολα και κώδικες, άλλη τόση έχει µε αξίες, ιδεολογίες, υποκειµενικότητες, ερµηνείες, κρίσεις, ενδιαφέροντα, συµφέροντα

Διαβάστε περισσότερα

1 / 15 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 3 ης Γυµνασίου. Μάρτιος 2007

1 / 15 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 3 ης Γυµνασίου. Μάρτιος 2007 1 / 15 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Έρευνα υποστηριζόµενη από τη Γενική ιεύθυνση Εκπαίδευσης και Πολιτισµού της Ε.Ε., στο πλαίσιο του προγράµµατος Σωκράτης «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΡΒΙΣ ΒΑΤΣΑΚΛΗΣ ΧΡΗΣΤΟΣ

ΣΕΡΒΙΣ ΒΑΤΣΑΚΛΗΣ ΧΡΗΣΤΟΣ ΣΧΟΛΗ ΠΡΟΠΟΝΗΤΩΝ Γ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑΣ ΣΕΡΒΙΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ένα καλό σέρβις είναι ένα από τα πιο σημαντικά χτυπήματα επειδή μπορεί να δώσει ένα μεγάλο πλεονέκτημα στην αρχή του πόντου. Το σέρβις είναι το πιο σημαντικό

Διαβάστε περισσότερα

ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ

ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ Μη µου µιλάς γι' αυτά που ξεχνάω Μη µε ρωτάς για καλά κρυµµένα µυστικά Και µε κοιτάς... και σε κοιτώ... Κι είναι η στιγµή που δεν µπορεί να βγεί απ' το µυαλό Φυσάει... Κι είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΖΑΚ ΠΡΕΒΕΡ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΣΕΝΑ ΑΓΑΠΗ ΜΟΥ

ΖΑΚ ΠΡΕΒΕΡ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΣΕΝΑ ΑΓΑΠΗ ΜΟΥ ΖΑΚ ΠΡΕΒΕΡ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΣΕΝΑ ΑΓΑΠΗ ΜΟΥ Πήγα στην αγορά με τα πουλιά Κι αγόρασα πουλιά Για σένα αγάπη μου Πήγα στην αγορά με τα λουλούδια Κι αγόρασα λουλούδια Για σένα αγάπη μου Πήγα στην αγορά με τα σιδερικά

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΈΣ ΙΣΤΟΡΊΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΕΥΡΏΠΗ ΧΩΡΊΣ ΔΙΑΧΩΡΙΣΤΙΚΈΣ ΓΡΑΜΜΈΣ

ΚΟΙΝΈΣ ΙΣΤΟΡΊΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΕΥΡΏΠΗ ΧΩΡΊΣ ΔΙΑΧΩΡΙΣΤΙΚΈΣ ΓΡΑΜΜΈΣ ΚΟΙΝΈΣ ΙΣΤΟΡΊΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΕΥΡΏΠΗ ΧΩΡΊΣ ΔΙΑΧΩΡΙΣΤΙΚΈΣ ΓΡΑΜΜΈΣ 33Οι επιπτώσεις της Βιομηχανικής Επανάστασης 33Η ανάπτυξη της εκπαίδευσης 33Τα ανθρώπινα δικαιώματα στην ιστορία της τέχνης 3 3 Η Ευρώπη και ο

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση προφορικού λόγου

Κατανόηση προφορικού λόγου Κατανόηση προφορικού λόγου Επίπεδο Γ Δεύτερη διδακτική πρόταση Μυθολογία Ενδεικτική διάρκεια: Ομάδα-στόχος: Διδακτικός στόχος: Στρατηγικές: Υλικό: Ενσωμάτωση δραστηριοτήτων: 1 διδακτική ώρα έφηβοι και

Διαβάστε περισσότερα

Πως μπορώ να υποστηρίξω τον άνθρωπό μου. να αντιμετωπίσει το λέμφωμα;

Πως μπορώ να υποστηρίξω τον άνθρωπό μου. να αντιμετωπίσει το λέμφωμα; Πως μπορώ να υποστηρίξω τον άνθρωπό μου να αντιμετωπίσει το λέμφωμα; Το λέμφωμα είναι δυνητικά ιάσιμη νόσος Με την επιστημονική συνεργασία του Αιματολογικού Τμήματος, Γ Πανεπιστημιακής Παθολογικής Κλινικής,

Διαβάστε περισσότερα

Games: Εξοικείωση με το περιβάλλον του Game Maker μέσα από την κατασκευή ενός παιχνιδιού

Games: Εξοικείωση με το περιβάλλον του Game Maker μέσα από την κατασκευή ενός παιχνιδιού Games: Εξοικείωση με το περιβάλλον του Game Maker μέσα από την κατασκευή ενός παιχνιδιού Εκτιμώμενη διάρκεια: Τέσσερις διδακτικές ώρες Ένταξη στο πρόγραμμα σπουδών Στο νέο Πρόγραμμα Σπουδών του Γυμνασίου

Διαβάστε περισσότερα

Ρατσισμός & Μεταναστευτικό ζήτημα στην Ελλάδα

Ρατσισμός & Μεταναστευτικό ζήτημα στην Ελλάδα Ρατσισμός & Μεταναστευτικό ζήτημα στην Ελλάδα 15.000 συζητήσεις μέσα σε ένα δεκαπενθήμερο συνέλεξε η BaaS κατά την έρευνα που διενήργησε στα κοινωνικά μέσα για τον ρατσισμό και το μεταναστευτικό ζήτημα

Διαβάστε περισσότερα

Εργαλείο Εκπαιδευτικής Αξιολόγησης για παιδιά µε Αυτισµό στο Γνωστικό τοµέα

Εργαλείο Εκπαιδευτικής Αξιολόγησης για παιδιά µε Αυτισµό στο Γνωστικό τοµέα Εργαλείο Εκπαιδευτικής Αξιολόγησης για παιδιά µε Αυτισµό στο Γνωστικό τοµέα Οπτική αντίληψη Ακουστική αντίληψη Γνωστικός - εκτελεστικός τοµέας Γνωστικός - εκφραστικός τοµέας Μίµηση Οπτική µνήµη Λειτουργική

Διαβάστε περισσότερα

Αντικείμενα, συμπεριφορές, γεγονότα

Αντικείμενα, συμπεριφορές, γεγονότα Αντικείμενα, συμπεριφορές, γεγονότα O προγραμματισμός αποτελεί ένα τρόπο επίλυσης προβλημάτων κατά τον οποίο συνθέτουμε μια ακολουθία εντολών με σκοπό την επίτευξη συγκεκριμένων στόχων. Ας ξεκινήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

Γνωριμία με τη φωτογραφική έκφραση για παιδιά του Δημοτικού

Γνωριμία με τη φωτογραφική έκφραση για παιδιά του Δημοτικού Μένης Θεοδωρίδης Γνωριμία με τη φωτογραφική έκφραση για παιδιά του Δημοτικού Η μικρή εισαγωγή στη φωτογραφική έκφραση για παιδιά 6-12 χρόνων που ακολουθεί, γράφτηκε με σκοπό να ενθαρρύνει τους εκπαιδευτικούς

Διαβάστε περισσότερα

Για παιδιά 5-8 ετών. Με προεγγραφή. Στη Βιβλιοθήκη.

Για παιδιά 5-8 ετών. Με προεγγραφή. Στη Βιβλιοθήκη. Δημόσια Κεντρική Βιβλιοθήκη Τρίπολης Δολιανών 1,Τ.Κ. 22100 2710-224238 Δευτέρα - Παρασκευή 7:00-15:00 28 εκδηλώσεις 16 Ιουνίου, 6:00-8:00, το απόγευμα Η μέρα της γνώσης και όχι της αμάθειας. Το κουτί των

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΡΑΖΟΝΤΑΣ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΑ Η ΑΓΑΠΗ

ΕΚΦΡΑΖΟΝΤΑΣ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΑ Η ΑΓΑΠΗ ΕΚΦΡΑΖΟΝΤΑΣ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΑ Η ΑΓΑΠΗ Μεθοδολογία: Συνεργατική Βιωματική προσέγγιση. Στόχοι: Ανάπτυξη δεξιοτήτων δημιουργικού χειρισμού εννοιών σε κλίμα καλής επικοινωνίας και συνεργασίας. Απόπειρα δημιουργικής

Διαβάστε περισσότερα

ΕικόνατηςΕυρωπαϊκήςΈνωσης. Αθανάσιος Ν. Σαμαράς Τμήμα Διεθνών & Ευρωπαϊκών Σπουδών Πανεπιστήμιο Πειραιώς

ΕικόνατηςΕυρωπαϊκήςΈνωσης. Αθανάσιος Ν. Σαμαράς Τμήμα Διεθνών & Ευρωπαϊκών Σπουδών Πανεπιστήμιο Πειραιώς ΕικόνατηςΕυρωπαϊκήςΈνωσης Αθανάσιος Ν. Σαμαράς Τμήμα Διεθνών & Ευρωπαϊκών Σπουδών Πανεπιστήμιο Πειραιώς 2 Εικόνες Κρατών Εικόνα της Ε.Ε. Το σύνολο των χαρακτηριστικών μίας χώρα που μας έρχεται στο μυαλό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚ ΟΣΕΙΣ ΨΥΧΟΓΙΟΣ Α.Ε.

ΕΚ ΟΣΕΙΣ ΨΥΧΟΓΙΟΣ Α.Ε. ιστορίες της 17 ιστορίες της Πρωτοχρονιάς Παραμύθια: Βαλερί Κλες, Έμιλι-Ζιλί Σαρμπονιέ, Λόρα Μιγιό, Ροζέ-Πιερ Μπρεμό, Μονίκ Σκουαρσιαφικό, Καλουάν, Ιμπέρ Μασουρέλ, Ζαν Ταμπονί-Μισεράτσι, Πολ Νέισκενς,

Διαβάστε περισσότερα

Ταξίδι στις ρίζες «Άραγε τι μπορεί να κρύβεται εδώ;»

Ταξίδι στις ρίζες «Άραγε τι μπορεί να κρύβεται εδώ;» Ταξίδι στις ρίζες Είχε φτάσει πια η μεγάλη ώρα για τα 6 αδέρφια Ήταν αποφασισμένα να δώσουν απάντηση στο ερώτημα που τόσα χρόνια τα βασάνιζε! Η επιθυμία τους ήταν να μάθουν την καταγωγή τους και να συλλέξουν

Διαβάστε περισσότερα

Περιγραφή ατοµικής περίπτωσης µεσήλικης γυναίκας µε Aποφευκτική ιαταραχή Προσωπικότητας και Αγοραφοβία 12ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ψυχολογικής Έρευνας 14 17 Μαϊου 2009, Βόλος, Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας Χ. Βαρβέρη-Γ.

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόµενα: 5 Ο στάδιο: γράφω και διαβάζω τρισύλλαβες λέξεις 6 ο στάδιο: γράφω και διαβάζω λέξεις που αρχίζουν µε φωνήεν 7 ο στάδιο: γράφω και διαβάζω λέξεις που έχουν τελικό σίγµα (-ς) 8 ο στάδιο: γράφω

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές) A1.

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές) A1. ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ HMEΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΡΙΤΗ 21 ΜΑΪΟΥ 2013 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΗΜΕΡΗΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΩΡΑ ΓΙΑ ΚΙΝΟΥΜΕΝΑ ΣΧΕΔΙΑ ΕΠΙΡΡΟΗ ΚΙΝΟΥΜΕΝΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΣΤΗ ΠΑΙΔΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

ΩΡΑ ΓΙΑ ΚΙΝΟΥΜΕΝΑ ΣΧΕΔΙΑ ΕΠΙΡΡΟΗ ΚΙΝΟΥΜΕΝΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΣΤΗ ΠΑΙΔΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ 9 ο ΓΕΛ Πατρών ΩΡΑ ΓΙΑ ΚΙΝΟΥΜΕΝΑ ΣΧΕΔΙΑ ΕΠΙΡΡΟΗ ΚΙΝΟΥΜΕΝΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΣΤΗ ΠΑΙΔΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΚΑΡΑΚΙΤΣΟΥ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΟΛΙΑΒΡΑ ΦΩΤΕΙΝΗ ΚΥΡΙΑΚΟΠΟΥΛΟΥ ΦΩΤΕΙΝΗ ΣΥΛΑΙΔΟΥ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΟΜΑΔΑ: Tom&Jerry Υπεύθυνοι καθηγητές:

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο τρίτο. Κεφάλαιο τρίτο

Κεφάλαιο τρίτο. Κεφάλαιο τρίτο Κεφάλαιο τρίτο Αυτό που ξέρουµε σαν αρρώστια είναι το τελικό στάδιο µιας βαθύτερης ανωµαλίας και είναι φανερό ότι για να εξασφαλίσουµε πλήρη επιτυχία στη θεραπεία, το ν' αντιµετωπίσουµε µόνο το τελικό

Διαβάστε περισσότερα

Το Εικονογραφημένο Βιβλίο στην Προσχολική Εκπαίδευση

Το Εικονογραφημένο Βιβλίο στην Προσχολική Εκπαίδευση Το Εικονογραφημένο Βιβλίο στην Προσχολική Εκπαίδευση Ενότητα 1.1: Αγγελική Γιαννικοπούλου Τμήμα Εκπαίδευσης και Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία (ΤΕΑΠΗ) Διδακτική Πρακτική Διδακτική πρακτική: Μαρία-Πηγή Ευταξιοπούλου.

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Ηγούμαι 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Ηγούμαι 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Επαγγελματική Βελτίωση Ηγούμαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Τι είναι Ηγεσία «Η Ηγεσία, δεν είναι θέση! γιαυτό

Διαβάστε περισσότερα

Ο εγωιστής γίγαντας. Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία. Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης. «Αλέξανδρος Δελμούζος»

Ο εγωιστής γίγαντας. Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία. Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης. «Αλέξανδρος Δελμούζος» Ο εγωιστής γίγαντας Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης «Αλέξανδρος Δελμούζος» 2010-2011 Κάθε απόγευμα μετά από το σχολείο τα παιδιά πήγαιναν για να παίξουν στον κήπο του γίγαντα.

Διαβάστε περισσότερα

Συνέντευξη: Γιάννης Ζουµπρούλης, Επιµέλεια: Λύδια Τυλλιανάκη 23-5- 2006. Συνέντευξη Alex Dong για τα Push Hands

Συνέντευξη: Γιάννης Ζουµπρούλης, Επιµέλεια: Λύδια Τυλλιανάκη 23-5- 2006. Συνέντευξη Alex Dong για τα Push Hands Συνέντευξη: Γιάννης Ζουµπρούλης, Επιµέλεια: Λύδια Τυλλιανάκη 23-5- 2006 Συνέντευξη Alex Dong για τα Push Hands 1. Τι είναι τα Push Hands (Χέρια που Σπρώχνουν); Τα Push Hands είναι µια άσκηση η οποία γίνεται

Διαβάστε περισσότερα

Συνέντευξη από τη. ηµοσιογράφοι. κα Τατιάνα Στεφανίδου. Είµαι πολλά χρόνια δηµοσιογράφος, από το 1992.

Συνέντευξη από τη. ηµοσιογράφοι. κα Τατιάνα Στεφανίδου. Είµαι πολλά χρόνια δηµοσιογράφος, από το 1992. ΑΞΙΖΕΙ ΝΑ ΤΟ ΙΑΒΑΣΕΙΣ Συνέντευξη από τη δηµοσιογράφο κα Τατιάνα Στεφανίδου ηµοσιογράφοι Χάρης Μιχαηλίδης ηµήτρης Μαρούδας Φένια Πάσσα Αµαλία Τζήµα Λυδία Τούµπη Συντονισµός -επιµέλεια κειµένου Όµιλος δηµοσιογραφίας

Διαβάστε περισσότερα

Κεντρική Βιβλιοθήκη. Δομοκού 2 Σταθμός Λαρίσης ΤΚ.10440 Τηλ. 210-8810884 email:publibrath@yahoo.gr

Κεντρική Βιβλιοθήκη. Δομοκού 2 Σταθμός Λαρίσης ΤΚ.10440 Τηλ. 210-8810884 email:publibrath@yahoo.gr Κεντρική Βιβλιοθήκη Δομοκού 2 Σταθμός Λαρίσης ΤΚ.10440 Τηλ. 210-8810884 email:publibrath@yahoo.gr Δευτέρα 16 Ιουνίου, 11:00-1:00, το πρωί Πνευστά και κρουστά. Αντίθετοι κόσμοι κοινές μελωδίες Με τη συνοδεία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΕΡΜΑΝΙΚΟ ΠΙΝΤΣΕΡ Ύψος: 41-48cm Βάρος: 11-16kg ιάρκεια ζωής: περίπου 13 χρόνια ΜΙΝΙΑΤΟΥΡΑ ΠΙΝΤΣΕΡ Βάρος αρσενικό: 3Kg µέχρι 5Kg Βάρος

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΕΡΜΑΝΙΚΟ ΠΙΝΤΣΕΡ Ύψος: 41-48cm Βάρος: 11-16kg ιάρκεια ζωής: περίπου 13 χρόνια ΜΙΝΙΑΤΟΥΡΑ ΠΙΝΤΣΕΡ Βάρος αρσενικό: 3Kg µέχρι 5Kg Βάρος ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΓΕΡΜΑΝΙΚΟ ΠΙΝΤΣΕΡ Το Γερµανικό Πίντσερ είναι ένας µεσαίου µεγέθους σκύλος. Το γερµανικό Pinscher είναι µεγαλύτερο από το Min Pin, αλλά µικρότερο από οτι το Doberman. Τα χρώµατα που µπορούµε

Διαβάστε περισσότερα

Η λεοπάρδαλη, η νυχτερίδα ή η κουκουβάγια βλέπουν πιο καλά μέσα στο απόλυτο σκοτάδι;

Η λεοπάρδαλη, η νυχτερίδα ή η κουκουβάγια βλέπουν πιο καλά μέσα στο απόλυτο σκοτάδι; ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Η λεοπάρδαλη, η νυχτερίδα ή η κουκουβάγια βλέπουν πιο καλά μέσα στο απόλυτο σκοτάδι; Κανένα από αυτά τα ζώα. Στο απόλυτο σκοτάδι είναι αδύνατο να δει κανείς ο,τιδήποτε. Ποια δουλειά

Διαβάστε περισσότερα

η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού

η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού 1 η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού Το βιβλίο αυτό, του ψυχοθεραπευτή Gestalt Πέτρου Θεοδώρου, κυκλοφορεί από τις εκδόσεις ΒΙΒΛΙΟΦΟΡΟΣ και σε Ελληνική και

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #14. «Ο μικρός βλάκας» (Τραγάκι Ζακύνθου - Επτάνησα) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #14. «Ο μικρός βλάκας» (Τραγάκι Ζακύνθου - Επτάνησα) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #14 «Ο μικρός βλάκας» (Τραγάκι Ζακύνθου - Επτάνησα) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #14 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε όλα

Διαβάστε περισσότερα

[Πώς παρουσιάζουν τα ΜΜΕ τα άτομα με αναπηρία]

[Πώς παρουσιάζουν τα ΜΜΕ τα άτομα με αναπηρία] ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ 2014-2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΩΔΙΚΟΣ ΘΕΜΑΤΟΣ: 16536 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 04/12/2014 ΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: ΒΙΤΣΟΥ ΛΙΛΙΑΝΝΑ [Πώς παρουσιάζουν τα ΜΜΕ τα άτομα με αναπηρία] Α. Η συγγραφέας αναφέρεται

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός πως να πιάνεις σωστά το μπουζούκι για να μαθεις να παιζεις γρηγορα σε μικρότερο διαστημα βήμα-βήμα και να έχεις σωστο και ωραιο ηχο!!!

Οδηγός πως να πιάνεις σωστά το μπουζούκι για να μαθεις να παιζεις γρηγορα σε μικρότερο διαστημα βήμα-βήμα και να έχεις σωστο και ωραιο ηχο!!! Οδηγός πως να πιάνεις σωστά το μπουζούκι για να μαθεις να παιζεις γρηγορα σε μικρότερο διαστημα βήμα-βήμα και να έχεις σωστο και ωραιο ηχο!!! Με αυτή τη μικρή αναφορά θα μάθεις πώς να παίζεις γρήγορα σε

Διαβάστε περισσότερα

Στην ζωή πρέπει να ξέρεις θα σε κάνουν να υποφέρεις. Μην λυγίσεις να σταθείς ψηλά! Εκεί που δεν θα μπορούν να σε φτάσουν.

Στην ζωή πρέπει να ξέρεις θα σε κάνουν να υποφέρεις. Μην λυγίσεις να σταθείς ψηλά! Εκεί που δεν θα μπορούν να σε φτάσουν. Αποστόλη Λαμπρινή (brines39@ymail.com) ΔΥΝΑΜΗ ΨΥΧΗΣ Στην ζωή πρέπει να ξέρεις θα σε κάνουν να υποφέρεις Μην λυγίσεις να σταθείς ψηλά! Εκεί που δεν θα μπορούν να σε φτάσουν. Θα σε χτυπάνε, θα σε πονάνε,

Διαβάστε περισσότερα

4. Η τέχνη στο πλαίσιο της φιλοσοφίας του Χέγκελ για την ιστορία

4. Η τέχνη στο πλαίσιο της φιλοσοφίας του Χέγκελ για την ιστορία 4. Η τέχνη στο πλαίσιο της φιλοσοφίας του Χέγκελ για την ιστορία Α1. Ερωτήσεις γνώσης - κατανόησης 1. Πώς συλλαµβάνει ο Χέγκελ τη σχέση ιστορίας και πνεύµατος και ποιο ρόλο επιφυλάσσει στο πνεύµα; 2. Τι

Διαβάστε περισσότερα

Μοντέλα Υγείας. Βασικές Αρχές Βιοϊατρικού Μοντέλου. Θετικές επιπτώσεις Βιοϊατρικής προσέγγισης. 2 Βασικές Ιδεολογίες για Υγεία & Αρρώστια

Μοντέλα Υγείας. Βασικές Αρχές Βιοϊατρικού Μοντέλου. Θετικές επιπτώσεις Βιοϊατρικής προσέγγισης. 2 Βασικές Ιδεολογίες για Υγεία & Αρρώστια ΜΟΝΤΕΛΑ ΥΓΕΙΑΣ-ΑΣΘΕΝΕΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΑΡΡΩΣΤΙΑΣ 2 Βασικές Ιδεολογίες για Υγεία & Αρρώστια Μοντέλα Υγείας Βιοιατρικό Μοντέλο Ολιστικό, Βιοψυχοκοινωνικό Μοντέλο Αρχαία Ελλάδα (Ιπποκράτης 400π.Χ.)

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Περίληψη ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Α. Να αποδώσετε περιληπτικά το περιεχόµενο του κειµένου σε 100-120 λέξεις χωρίς δικά σας σχόλια. Το κείµενο αναφέρεται στις επιπτώσεις της

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ ΙΟΥΛΙΟΣ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ ΙΟΥΛΙΟΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ ΙΟΥΛΙΟΣ 2007 ΑΝΑΛΥΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΟΥ CYPRUS COLLEGE ΓΙΑ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟ ΤΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ 1 Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ (µε αποτίµηση

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Γιατί είναι χρήσιμο το παρόν βιβλίο. Πώς να ζήσετε 150 χρόνια µε Υγεία

Εισαγωγή. Γιατί είναι χρήσιμο το παρόν βιβλίο. Πώς να ζήσετε 150 χρόνια µε Υγεία Εισαγωγή «Όποιος έχει υγεία, έχει ελπίδα. Και όποιος έχει ελπίδα, έχει τα πάντα.» Τόμας Κάρλαϊλ Γιατί είναι χρήσιμο το παρόν βιβλίο Ο πατέρας μου είναι γιατρός, ένας από τους καλύτερους παθολόγους που

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΡΑΣΗ - ΕΚΘΕΣΗ A ΛΥΚΕΙΟΥ

ΕΚΦΡΑΣΗ - ΕΚΘΕΣΗ A ΛΥΚΕΙΟΥ Κύρια έννοια: Φιλία ΕΚΦΡΑΣΗ - ΕΚΘΕΣΗ A ΛΥΚΕΙΟΥ «Ποια πρέπει να είναι τα κριτήρια επιλογής των φίλων µας;» ευτερεύουσες έννοιες: Κριτήρια επιλογής Ζητούµενο: Το θέµα Φιλία αποκαλείται το κοινωνικό συναίσθηµα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΜΑΡΑΓΔΙ ΣΤΗ ΒΡΟΧΗ της Άννας Γαλανού - Book review

ΣΜΑΡΑΓΔΙ ΣΤΗ ΒΡΟΧΗ της Άννας Γαλανού - Book review Ημερομηνία 20/8/2015 Μέσο Συντάκτης Link www.culture21century.gr Γιώτα Παπαδημακοπούλου http://www.culture21century.gr/2015/08/book-review_33.html ΣΜΑΡΑΓΔΙ ΣΤΗ ΒΡΟΧΗ της Άννας Γαλανού - Book review 20

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Ειρήνη Σταματούδη, LL.M., Ph.D. Διευθύντρια Ο.Π.Ι.

Εισαγωγή. Ειρήνη Σταματούδη, LL.M., Ph.D. Διευθύντρια Ο.Π.Ι. Εισαγωγή Ο οδηγός που κρατάς στα χέρια σου είναι μέρος μιας σειράς ενημερωτικών οδηγών του Οργανισμού Πνευματικής Ιδιοκτησίας. Σκοπό έχει να δώσει απαντήσεις σε κάποια βασικά ερωτήματα που μπορεί να έχεις

Διαβάστε περισσότερα

Προσωπο-κεντρική θεωρία (person-centred) [πρώην Πελατο-κεντρική θεωρία ]

Προσωπο-κεντρική θεωρία (person-centred) [πρώην Πελατο-κεντρική θεωρία ] Προσωπο-κεντρική θεωρία (person-centred) [πρώην Πελατο-κεντρική θεωρία ] Φαινομενολογική θεωρητική κατεύθυνση η οποία υποστηρίζει ότι ο άνθρωπος διαθέτει από μόνος του την ικανότητα για προσωπική ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

Στέφανος Λίβος: «Η συγγραφή δεν είναι καθημερινή ανάγκη για μένα. Η έκφραση όμως είναι!»

Στέφανος Λίβος: «Η συγγραφή δεν είναι καθημερινή ανάγκη για μένα. Η έκφραση όμως είναι!» Ημερομηνία 27/4/2015 Μέσο Συντάκτης Link www.thinkover.gr Ανδριάνα Βούτου http://www.thinkover.gr/2015/04/27/stefanos-livos/ Στέφανος Λίβος: «Η συγγραφή δεν είναι καθημερινή ανάγκη για μένα. Η έκφραση

Διαβάστε περισσότερα

Πριν από λίγες μέρες πήγα για κούρεμα.

Πριν από λίγες μέρες πήγα για κούρεμα. 1. Πριν από λίγες μέρες πήγα για κούρεμα. Καιρό είχες να ρθεις, Κλουζ, μου είπε ο κύριος Κολχάαζε, ανοιγοκλείνοντας το ψαλίδι του επικίνδυνα κοντά στο αριστερό μου αυτί. Εγώ τα αγαπώ τ αυτιά μου. Γι αυτό

Διαβάστε περισσότερα

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου]

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας: Σεμίραμις Αμπατζόγλου Τάξη: Γ'1 Γυμνασίου

Διαβάστε περισσότερα

Ειδικά θέματα αρχιτεκτονικής μορφολογίας. Κατεύθυνση Α: Σκηνογραφία, Ιστορική προσέγγιση

Ειδικά θέματα αρχιτεκτονικής μορφολογίας. Κατεύθυνση Α: Σκηνογραφία, Ιστορική προσέγγιση Ειδικά θέματα αρχιτεκτονικής μορφολογίας Κατεύθυνση Α: Σκηνογραφία, Ιστορική προσέγγιση Υπεύθυνος Καθηγητής: Σ. Γυφτόπουλος Σπουδάστριες: Χ. Τζοβλά, Χ. Χαρατσάρη Το θέατρο αποτελεί μια επικοινωνιακή

Διαβάστε περισσότερα

ΧΑΡΤΑΕΤΟΣ UÇURTMA Orkun Bozkurt

ΧΑΡΤΑΕΤΟΣ UÇURTMA Orkun Bozkurt ΧΑΡΤΑΕΤΟΣ UÇURTMA Orkun Bozkurt - Ι - Αυτός είναι ένας ανάπηρος πριν όμως ήταν άνθρωπος. Κάθε παιδί, σαν ένας άνθρωπος. έρχεται, καθώς κάθε παιδί γεννιέται. Πήρε φροντίδα απ τη μητέρα του, ανάμεσα σε ήχους

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΓΝΩΣΗ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΓΝΩΣΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΓΝΩΣΗ Η πλέον διαδεδοµένη και αποδεκτή θεωρία είναι η τριµερής θεωρία της γνώσης που ορίζει τη γνώση ως δικαιολογηµένη αληθή πεποίθηση (justified true belief). Ανάλυση της τριµερούς

Διαβάστε περισσότερα

#VresXrono για το βιβλίο της εβδομάδας

#VresXrono για το βιβλίο της εβδομάδας Ημερομηνία 29/06/2015 Μέσο Συντάκτης Link athensvoice.gr AV Team http://goo.gl/azhlca 29/06/2015-13:00 0 Σχόλια #VresXrono για το βιβλίο της εβδομάδας «Τελευταίο αίνιγμα», Marisha Pessl, εκδ. Διόπτρα Υπάρχουν

Διαβάστε περισσότερα

Αναλυτικό διάγραμμα μαθημάτων 1. Ιδεολογία, ταυτότητα: δύο έννοιες σε κρίση ή δύο κρίσιμοι όροι των κοινωνικών

Αναλυτικό διάγραμμα μαθημάτων 1. Ιδεολογία, ταυτότητα: δύο έννοιες σε κρίση ή δύο κρίσιμοι όροι των κοινωνικών APIΣTOTEΛEIO ΠANEΠIΣTHMIO ΘEΣΣAΛONIKHΣ TMHMA ΔHMOΣIOΓPAΦIAΣ & M.M.E. MAΘHMA: Ιδεολογία, κοινωνικές ταυτότητες και ΜΜΕ ΔΙΔΑΣΚΩΝ: Λέκτορας Βασίλης Βαμβακάς Ώρα μαθήματος: Σύνοψη Το μάθημα αυτό εξετάζει τα

Διαβάστε περισσότερα

Ένας άθεος καθηγητής της φιλοσοφίας συζητά με έναν φοιτητή του, για την σχέση μεταξύ επιστήμης και πίστης στον Θεό.

Ένας άθεος καθηγητής της φιλοσοφίας συζητά με έναν φοιτητή του, για την σχέση μεταξύ επιστήμης και πίστης στον Θεό. Ένας άθεος καθηγητής της φιλοσοφίας συζητά με έναν φοιτητή του, για την σχέση μεταξύ επιστήμης και πίστης στον Θεό. Καθηγητής: Λοιπόν, πιστεύεις στον Θεό; Φοιτητής: Βεβαίως, κύριε. Καθ.: Είναι καλός ο

Διαβάστε περισσότερα

Οι αριθμοί σελίδων με έντονη γραφή δείχνουν τα κύρια κεφάλαια που σχετίζονται με το θέμα. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΜΑ

Οι αριθμοί σελίδων με έντονη γραφή δείχνουν τα κύρια κεφάλαια που σχετίζονται με το θέμα. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΜΑ Τί σε απασχολεί; Διάβασε τον κατάλογο που δίνουμε παρακάτω και, όταν συναντήσεις κάποιο θέμα που απασχολεί κι εσένα, πήγαινε στις σελίδες που αναφέρονται εκεί. Διάβασε τα κεφάλαια, που θα βρεις σ εκείνες

Διαβάστε περισσότερα

Ο Καταστατικός Χάρτης της Γης

Ο Καταστατικός Χάρτης της Γης Ο Καταστατικός Χάρτης της Γης Προσαρµογή για παιδιά Εισαγωγή Η γη είναι το σπίτι µας - Ζούµε σε µια πολύ σηµαντική εποχή και πρέπει να προστατεύσουµε τη Γη. - Όλοι οι λαοί του κοσµού φτιάχνουν µια µεγάλη

Διαβάστε περισσότερα

Την Τετάρτη 24 Σεπτεμβρίου στις 19.00 η Μάργκαρετ Ατγουντ θα μιλήσει στο Megaron Plus με θέμα «Δυστοπίες και η ελληνική επιρροή πάνω σε αυτές».

Την Τετάρτη 24 Σεπτεμβρίου στις 19.00 η Μάργκαρετ Ατγουντ θα μιλήσει στο Megaron Plus με θέμα «Δυστοπίες και η ελληνική επιρροή πάνω σε αυτές». ΜΑΡΓΚΑΡΕΤ ΑΤΓΟΥΝΤ Ο ταλαντούχος αναγνώστης ζει με το βιβλίο Ίσως η μεγαλύτερη εν ζωή συγγραφέας στην αγγλόφωνη λογοτεχνία. Για μένα, μια περίπτωση που στο μέλλον θα θεωρηθεί ατόπημα αν η Σουηδική Ακαδημία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΜΕΤΑΞΑ. Μαύρα, σαν τον έβενο, μαλλιά

ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΜΕΤΑΞΑ. Μαύρα, σαν τον έβενο, μαλλιά ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΜΕΤΑΞΑ Μαύρα, σαν τον έβενο, μαλλιά Στη γιαγιά Φωτούλα, που δεν πρόλαβε να το διαβάσει, γιατί έφυγε ξαφνικά για τη γειτονιά των αγγέλων. Και στον παππού Γιώργο, που την υποδέχτηκε εκεί ψηλά,

Διαβάστε περισσότερα

Έρικα Τζαγκαράκη. Τα Ηλιοβασιλέματα. της μικρής. Σταματίας

Έρικα Τζαγκαράκη. Τα Ηλιοβασιλέματα. της μικρής. Σταματίας Έρικα Τζαγκαράκη Τα Ηλιοβασιλέματα της μικρής Σταματίας στην μικρη Ριτζάκη Σταματία-Σπυριδούλα Τα Ηλιοβασιλέματα της μικρής Σταματίας ISBN: 978-618-81493-0-4 Έρικα Τζαγκαράκη Θεσσαλονίκη 2014 Έρικα Τζαγκαράκη

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΣΤΕΡΕΟ ΠΟΥ ΤΡΩΕΙ ΣΟΚΟΛΑΤΑ

ΤΟ ΣΤΕΡΕΟ ΠΟΥ ΤΡΩΕΙ ΣΟΚΟΛΑΤΑ g Μια ιστορία για µικρούς και µεγάλους ένα παραµύθι τεχνολογίας και ζαχαροπλαστικής. ΤΟ ΣΤΕΡΕΟ ΠΟΥ ΤΡΩΕΙ ΣΟΚΟΛΑΤΑ Μια ιστορία της. Λίνα ΣΤΑΡ!!! Τ.Ε.Ε. ΕΙ ΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΣΥΡΟΥ Μαθήτρια: Λίνα Βαρβαρήγου (Λίνα

Διαβάστε περισσότερα

α) «άτοµα» β) «απεικάσµατα» γ) «επιθυµητικό». Μονάδες 12

α) «άτοµα» β) «απεικάσµατα» γ) «επιθυµητικό». Μονάδες 12 ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Β ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΙΤΗ 25 ΜΑΪΟΥ 2004-05-25 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΕΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΥΝΟΛΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΤΡΕΙΣ (3) ΟΜΑ Α Α Α.1 Να µεταφέρετε στο τετράδιό

Διαβάστε περισσότερα

Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Ας γνωριστούμε

Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Ας γνωριστούμε Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Ας γνωριστούμε Ενότητα: Χαιρετισμοί, συστάσεις, γνωριμία (2 φύλλα εργασίας) Επίπεδο: Α1, Α2 Κοινό: αλλόγλωσσοι ενήλικες ιάρκεια: 4 ώρες (2 δίωρα) Υλικοτεχνική υποδομή: Για τον διδάσκοντα:

Διαβάστε περισσότερα

Περίθλαση από ακµή και από εµπόδιο.

Περίθλαση από ακµή και από εµπόδιο. ρ. Χ. Βοζίκης Εργαστήριο Φυσικής ΙΙ 63 6. Άσκηση 6 Περίθλαση από ακµή και από εµπόδιο. 6.1 Σκοπός της εργαστηριακής άσκησης Σκοπός της άσκησης αυτής, καθώς και των δύο εποµένων, είναι η γνωριµία των σπουδαστών

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 3 η - ΦΥΣΗ. Σήμερα (αρνητικά):

Ενότητα 3 η - ΦΥΣΗ. Σήμερα (αρνητικά): Ενότητα 3 η - ΦΥΣΗ Θετικά: μας ηρεμεί μας χαλαρώνει μας ψυχαγωγεί (ταξίδια, εκδρομές, συναντήσεις) μας παρέχει τα βασικά είδη διατροφής και επιβίωσης (αέρας, νερό, τροφή) Σήμερα (αρνητικά): Ο άνθρωπος:

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2014-15 Μάθημα: Ελληνικά για ξενόγλωσσους Επίπεδο: Ε1 Διάρκεια:

Διαβάστε περισσότερα

Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο

Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο Ο Ηλίας ανεβαίνει Ψηλά Ψηλότερα Κάθε Μάρτιο, σε μια Χώρα Κοντινή, γινόταν μια Γιορτή! Η Γιορτή των Χαρταετών. Για πρώτη φορά,

Διαβάστε περισσότερα

Δεκατέσσερις ιστορίες ζητούν συγγραφέα

Δεκατέσσερις ιστορίες ζητούν συγγραφέα ΓΙΩΡΓΟΣ Σ. ΔΡΟΥΛΙΑΣ Δεκατέσσερις ιστορίες ζητούν συγγραφέα Παραγωγή λόγου για την Ε και την ΣΤ Δημοτικού ΠΡΟΛΟΓΟΣ Για να κρατάς αυτό το βιβλίο στα χέρια σου, σημαίνει ότι θέλεις να μάθεις να εκφράζεσαι

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣ. ΜΑΓΓΙΝΑΣ: Αναποτελεσματικές ενέργειες έγιναν αλλά η 19μηνη πορεία είναι ικανοποιητική

ΒΑΣ. ΜΑΓΓΙΝΑΣ: Αναποτελεσματικές ενέργειες έγιναν αλλά η 19μηνη πορεία είναι ικανοποιητική ΒΑΣ. ΜΑΓΓΙΝΑΣ: Αναποτελεσματικές ενέργειες έγιναν αλλά η 19μηνη πορεία είναι ικανοποιητική Υπάρχουν τριβές αλλά από ζήλο... Του ΓΙΩΡΓΟΥ ΚΙΟΥΣΗ «Είμαι ικανοποιημένος από τη δεκαεννιάμηνη πορεία της κυβέρνησης.

Διαβάστε περισσότερα

Ο Τόμπυ και οι Μέλισσες

Ο Τόμπυ και οι Μέλισσες Ο Τόμπυ και οι Μέλισσες Είναι άνοιξη και, όπως και πέρυσι, ο Τόμπυ επισκέπτεται τον θείο του στο αγρόκτημα. «Επιτέλους, έχω διακοπές!» φωνάζει ο Τόμπυ. Ανυπομονεί να ξαναδεί την αγαπημένη του αγελάδα,

Διαβάστε περισσότερα

http://hallofpeople.com/gr/ Μισελ ντε Μονταιν ΔΟΚΙΜΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ (απόσπασμα από την αρχή) Τα συναισθήματα μας επεκτείνονται πέρα από εμάς

http://hallofpeople.com/gr/ Μισελ ντε Μονταιν ΔΟΚΙΜΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ (απόσπασμα από την αρχή) Τα συναισθήματα μας επεκτείνονται πέρα από εμάς http://hallofpeople.com/gr/ Μισελ ντε Μονταιν ΔΟΚΙΜΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ (απόσπασμα από την αρχή) Τα συναισθήματα μας επεκτείνονται πέρα από εμάς Εκείνοι που κατηγορούν τους ανθρώπους ότι τρέχουν διαρκώς πίσω

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Μόνο με το αίσθημα μπορείς να διδάξεις. Αν καθήσεις στην έδρα η ποίηση θα φύγει από το παράθυρο. «Κώστας Μόντης» Βασικές αρχές: 1) Το λογοτεχνικό

Διαβάστε περισσότερα

Άν καπνίζεις... Η ιστορία του καπνίσματος

Άν καπνίζεις... Η ιστορία του καπνίσματος Άν καπνίζεις... Η ιστορία του καπνίσματος Οι πρώτοι που ανακάλυψαν τις χαλαρωτικές ιδιότητες του καπνού ήταν οι Ινδιάνοι. Συνήθιζαν να καπνίζουν πίπα ή πούρο. Με την άφιξη των πρώτων ευρωπαίων στην αμερικανική

Διαβάστε περισσότερα

Η ΆΝΝΑ ΚΑΙ Ο ΑΛΈΞΗΣ ΕΝΆΝΤΙΑ ΣΤΟΥΣ ΠΑΡΑΧΑΡΆΚΤΕΣ

Η ΆΝΝΑ ΚΑΙ Ο ΑΛΈΞΗΣ ΕΝΆΝΤΙΑ ΣΤΟΥΣ ΠΑΡΑΧΑΡΆΚΤΕΣ ΤΟ ΠΑΙΧΝΙΔΙ EURO RUN www.nea-trapezogrammatia-euro.eu Η ΆΝΝΑ ΚΑΙ Ο ΑΛΈΞΗΣ ΕΝΆΝΤΙΑ ΣΤΟΥΣ ΠΑΡΑΧΑΡΆΚΤΕΣ - 2 - Η Άννα και ο Αλέξης είναι συμμαθητές και πολύ καλοί φίλοι. Μπλέκουν πάντοτε σε φοβερές καταστάσεις.

Διαβάστε περισσότερα

Σοφία Παράσχου. «Το χάνουμε!»

Σοφία Παράσχου. «Το χάνουμε!» 1 Σειρά Σπουργιτάκια Εκδόσεις Πατάκη «Το χάνουμε!» Σοφία Παράσχου Εικονογράφηση: Βαγγέλης Ελευθερίου Σελ. 52 Δραστηριότητες για Α & Β τάξη Συγγραφέας: Η Σοφία Παράσχου γεννήθηκε στην Κάρπαθο και ζει στην

Διαβάστε περισσότερα