Το θαλάσσιο ταξίδι στους αρχαίους χρόνους

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Το θαλάσσιο ταξίδι στους αρχαίους χρόνους"

Transcript

1 Το θαλάσσιο ταξίδι στους αρχαίους χρόνους Αναστάσιος Ι. Τζαμτζής Πλοίαρχος Ε.Ν. - Ιστορικός Πότε άρχισαν οι άνθρωποι που κατοίκησαν στις ακτές και τα νησιά της Μεσογείου να επικοινωνούν μεταξύ τους από τη Θάλασσα; Η απάντηση στο ερώτημα αυτό, με όσα τουλάχιστον γνωρίζουμε σήμερα, παρουσιάζεται εξαιρετικά δύσκολη. Ο πρωτόγονος άνθρωπος, σε κάθε του εκδήλωση, έκανε τα πιο σοβαρά βήματα προς την πρόοδο και τον πολιτισμό, πολύ πριν ν' αρχίσει ν' αφήνει πίσω του οτιδήποτε το οποίο περιγράφει με κάποιο τρόπο αυτό που επινόησε. Για παράδειγμα, ο άνθρωπος ανακάλυψε πως ν' ανάβει φωτιά, πως να φτιάχνει εργαλεία, πως να πλέκει ψάθες, έγραψε όμως γι' αυτά πολύ αργότερα. Έτσι μας μένει να προσπαθήσουμε να μάθουμε για τον τρόπο της ζωής του και της εργασίας του, απ' όσα κατάλοιπα και συντρίμμια έμειναν πίσω του και βρίσκονται από τους αρχαιολόγους και τους ειδικούς θαμμένα στους τόπους που έζησε ή βυθισμένα στη θάλασσα. Φυσικό όμως είναι, με τέτοιου είδους στοιχεία, η γνώση μας γενικά να μην παρουσιάζεται ολοκληρωμένη αλλά αποσπασματική και χωρίς την απαραίτητη συνοχή. Και η ναυτιλία στην περίπτωση μας δεν είναι δυνατόν ν' αποτελέσει εξαίρεση. Με βάση όμως τα στοιχεία αυτά ο μόνος τρόπος για να διαπιστώσουμε την ύπαρξη επικοινωνίας από τη θάλασσα ανάμεσα σε διαφορετικούς τόπους, είναι τα αρχαιολογικά ευρήματα που ενώ ξέρουμε ότι προέρχονταν από μία ορισμένη περιοχή, βρίσκονται θαμμένα στα ερείπια μιας άλλης. Μαρτυρίες όμως αυτού του είδους αφήνουν συχνά αμφιβολίες αν αυτά μεταφέρθηκαν εκεί με καράβια ή από την ξηρά. Εκεί Βέβαια που δεν χωρεί αμφιβολία είναι η περίπτωση των προϊόντων των νησιωτικών περιοχών όπως της Κρήτης, των Κυκλάδων κ.λπ. Μία άλλη πηγή πληροφοριών αποτελούν οι μύθοι και οι θρύλοι των λαών και αργότερα άσματα που στην συγκεκριμένη περίπτωση τραγουδούσαν οι πλανόδιοι ραψωδοί και που σιγά-σιγά πήραν τη μορφή των ηρωικών και διδακτικών επών. Όμως στις διηγήσεις αυτές μπαίνει το μυθικό ή το ποιητικό στοιχείο και με τον τρόπο αυτόν η αλήθεια γίνεται δυσκολογνώριστη, αν δεν εξαφανίζεται, ολοκληρωτικά. Με το υλικό αυτό που αναφέραμε είμαστε υποχρεωμένοι να συνθέσουμε ψηφίδα-ψηφίδα τη ναυτιλιακή εικόνα της εποχής εκείνης στη Μεσόγειο, μιας θάλασσας κλειστής, χωρίς σοβαρά ρεύματα και παλίρροιες, που μοιάζει περισσότερο με κλειστή λίμνη και που κάποτε έκλεινε στα όρια της όλο το γνωστό κόσμο και αποτελεί πρόκληση ακόμα και σήμερα, σε όποιον βρεθεί στις ακτές της, να ταξιδέψει σ' αυτήν. Πουθενά αλλού δεν υπάρχουν τόσο ασφαλή νερά και τόσο ευνοϊκές κλιματολογικές συνθήκες γι' αυτόν που θα θελήσει να περάσει στην αντικρινή στεριά. Ειδικότερα, η ανατολική λεκάνη της Μεσογείου έχει όλα εκείνα τα χαρακτηριστκά της κλειστής θάλασσας. Είναι μία θάλασσα που οι ουρανοί της είναι σχεδόν πάντα καθαροί και τα νερά της 47

2 Το ΤΑΞΊΔΙ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΑΡΧΑΊΟΥΣ ΕΩΣ ΤΟΥΣ Ν Ε Ό Τ Ε Ρ Ο Υ Σ ΧΡΌΝΟΥΣ από τον Απρίλιο ως τον Οκτώβριο, σπάνια ταράζονται Οι ειδικοί σήμερα πια είναι Βέβαιοι πως ο οψιδιανός από φουρτούνες. Οι κόλποι και τα ασφαλή φυσικά του Φράγχθι μπορεί να θεωρηθεί ανά τον κόσμο ως καταφύγια αφθονούν, υπάρχουν ακόμα ψηλά βουνά η πιο παλιά θετική ένδειξη για μεταφορά αγαθών και πληθώρα από νησιά το ένα κοντά στο άλλο που από τη θάλασσα. κάνουν τον προσανατολισμό εύκολο και τέλος οι Ο θουκιδίδης στην Ιστορία του γράφει: «Ο πρώ ακτές δεν κρύβουν ναυτιλιακούς κινδύνους. τος, που καθώς ξέρουμε από την προφορική παρά δοση, απέκτησε ναυτικό ήταν ο Μίνως, που κυριάρ Ύστερα από όλα τα παραπάνω, μπορούμε να συ μπεράνουμε πως η ανάγκη της επαφής με τον γύρω χησε στο μεγαλύτερο γνωστό κόσμο, η ευκολία της επικοινωνίας από τη σας»} Και αργότερα ο Στράβων αναφέρει: «Θρυλεί θάλασσα και η προσφορά της ανατολικής Μεσογείου ται η θαλασσοκρατία του Μίνωα και η 2 μέρος της ελληνικής θάλασ θαλασσοπλοΐα Οι μαρτυρίες αυτές του θουκιδίδη για ταξίδεμα, αποτέλεσαν τις βασικές αιτίες που έκα των Φοινίκων». ναν τους κατοίκους του ελλαδικού χώρου να στρα και του Στράβωνα επιβεβαιώνονται και από τα αρχαι φούν προς τη θάλασσα. ολογικά δεδομένα. Οι έμποροι της μινωικής Κρήτης φαίνεται να έπαιζαν σπουδαίο ρόλο την περίοδο Οι θαλάσσιες επικοινωνίες στο Αιγαίο χρονολο π.χ., περίοδο της ΧΙΙης Αιγυπτιακής γούνται από τη Νεολιθική εποχή και οι πρώτες Δυναστείας. Τα χαρακτηριστικά αγγεία της Μεσομι- συναλλαγές φαίνεται να είχαν ως αντικείμενο τον νωϊκής II περιόδου έφθαναν ως τη Βίβλο και τη Ρας οψίδιανό. Πρόκειται για ένα ηφαιστειακό γυαλί που Σμάρα της συριακής ακτής, τη βόρεια Κύπρο και την όταν σπάσει αποκτάει κοφτερές κόγχες και χρησιμο Κουάτνα στον ποταμό Ορόντη, καθώς και στις αιγυ ποιήθηκε από τον πρωτόγονο άνθρωπο για να κατα πτιακές πόλεις. Παράλληλα, σε ανασκαφές της Κρή σκευάσει τα εργαλεία του. της βρέθηκαν αιγυπτιακά αγάλματα και σκαραβαίοι. Ένα από τα λατομεία του οψιδιανού υπήρχε στη Ό τ α ν αποκρυπτογραφήθηκαν τα σε σφηνοειδή Μήλο και οψίδιανό της Μήλου βρίσκουμε σε πολ γραφή αρχεία της Βαβυλώνας, διαπιστώθηκαν εμπο λούς από τους πρώτους νεολιθικούς οικισμούς της ρικές επαφές με τους Μινω'ίτες. ηπειρωτικής Ελλάδας. Τα πιο εκπληκτικά όμως Στους πλούσια εικονογραφημένους τάφους της ευρήματα του οψιδιανού, που έχει αποδειχθεί ότι αιγυπτιακής Θήβας απεικονίζεται καλύτερα απ' οπου προέρχονται από τη Μήλο, ανακαλύφθηκαν σε δήποτε αλλού η κρητική ναυτική δραστηριότητα. Στις μεσολιθικά στρώματα στο σπήλαιο Φράγχθι στην ζωγραφικές παραστάσεις ξεχωρίζουν πομπές ξένων. Αργολίδα και χρονολογούνται γύρω στο π.χ. Ανάμεσα στους ξένους διακρίνονται οι κεφτιού να φέρνουν πολύτιμα δώρα στην παντοδύναμη τότε Η ένδειξη πως σε μία τόσο παλιά εποχή ο οψι- Αίγυπτο. Οι κεφτιού φορούν μινωικά ρούχα και προ διανός μεταφέρονταν από θάλασσα και σε απόστα σφέρουν μεταλλικά αγγεία, ρυτά σε σχήμα κεφαλών ση περίπου 70 μιλίων, τόσο απέχει η Μήλος από το ζώων, χελώνες από μέταλλα και τόπια από ακριβά σπήλαιο Φράγχθι, είναι συναρπαστική. Επίσης, τα υφάσματα. ταξίδια αυτά, και με επιστροφή, πρέπει να γίνονταν πολλές φορές, καθώς ο οψιδιανός της Μήλου βρί Οι τροφές και οι πρώτες ύλες που εξάγονταν από σκεται και σε διαδοχικά μεταγενέστερα στρώματα. την μινωική Κρήτη στην Αίγυπτο φαίνεται να ήταν 1. Θουκυδίδου: Ιστορία Α, Στράβωνος: Γεί ψραφικά Α, Γ-2 48

3 ΤΟ ΘΑΛΑΣΣΙΟ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΟΥΣ ΑΡΧΑΙΟΥΣ ΧΡΟΝΟΥΣ Λάδι, ελιές, κρασί, ίσως σταφίδες, και ασφαλώς ξυ να ξεκινήσει. Τα ταξίδια φαίνεται να ήταν ασύνδετα λεία, ειδικώτερα δε κυπαρίσσια. μεταξύ τους. Δύο ή τρεις ντόπιοι πλοιοκτήτες, με πλήρωμα μέλη από την οικογένεια τους ή μερικούς Η μακρόχρονη ασχολία των Κρητών με τα ναυτικά από τους φτωχότερους αγρότες, ξεκινούσαν για έφεραν τη νήσο σε θέση να εξουσιάζει τις θάλασσες λιμάνια όπου υπολογίζανε να Βρούνε αγοραστές για και να έχει επαφές όχι μόνον με την Ανατολή αλλά και με τα νησιά του Αιγαίου πελάγους και την ηπει τα λιγοστά πράγματα που είχαν φτιάξει στη διάρκεια ρωτική ενδοχώρα. Τα Κύθηρα, η Θήρα, η Μήλος, η του χειμώνα. Έ ρ γ α τους, αυτά τα συμπαθητικά Αίγινα χρησιμοποιήθηκαν ως ενδιάμεσοι σταθμοί. Οι οικιακά σκεύη που Βρίσκουμε σήμερα στις ανασκα Μυκήνες και η Πύλος φαίνεται να ήταν για τους Κρή- φές, όπως τηγάνια, μικρά πήλινα ή πέτρινα αγγεία τες τακτικά λιμάνια προς επίσκεψη καθώς το κέρδος με σκέπασμα, δίσκοι, φιάλες, ειδώλια, οψιδιανός, αποτελούσε και τότε την κινητήρια δύναμη. Η Κρήτη χαλκώματα και ασημικά. Τα κοσμήματα και τα εργα πρόσφερε την προηγμένη τεχνολογία της, είδη πολυ λεία μεταφέρονταν στην τελική τους μορφή, τα κομ τελείας και την εκτεταμένη γνώση της για το αιγυπτια μάτια όμως του οψιδιανού και τα άλλα ορυκτά από κό εμπόριο και τα λιμάνια της ανατολικής Μεσογείου. τα οποία έπερναν τα μέταλλα μάλλον φορτώνονταν Η ηπειρωτική χώρα ανππρόσφερε άλογα, στρατιώτες στην αρχική τους μορφή, για να δουλευτούν από και κάθε άλλη Βοήθεια για τις κρητικές επιχειρήσεις. τους αγοραστές ή σύμφωνα με τις επιθυμίες τους, Επιγαμίες ανάμεσα στην Κνωσσό και τις Μυκήνες από τους ναύτες-τεχνίτες που ταξίδευαν με τα πλοία θεωρούνται μάλλον πιθανές. και οι πελάτες τους περίμεναν στην ακτή. Η συνή θεια των ναυτών-τεχνιτών φαίνεται να επικρατούσε Οι Κυκλάδες ανέπτυξαν και αυτές εμπορικές όλη την περίοδο του Χαλκού. σχέσεις, τόσο με την Κρήτη όσο και με την ηπειρωτι κή Ελλάδα. Πολλά δείχνουν πως οι λαοί αυτοί μετα Μετά το 1460 π.χ. οι Μυκηναίοι κυριάρχησαν ξύ τους δεν ήταν ξένοι σε προέλευση και πολιτισμό στην Κρήτη, συνέχισαν την ναυτική παράδοση του και φαίνεται πως μπορούσαν να έλθουν σε επικοι νησιού και καθώς πια το κέντρο της δυνάμεως τους νωνία χωρίς διερμηνείς στις εμπορικές ή πειρατικές Βρισκόταν στην ηπειρωτική Ελλάδα, ξανοίξανε το τους συναλλαγές. Η κυκλαδική Βιοτεχνική παραγω εμπόριο και προς τη Δύση, πέρα από τη Σικελία ως γή θα πρέπει να ήταν πολύ καλή και ασφαλώς οι τη Μασσαλία και την ακτή της ιβηρικής χερσονήσου. νησιώτες θα περίμεναν το άνοιγμα της περιόδου των Οι Μυκηναίοι φαίνεται ακόμη να αντικαταστήσανε θαλάσσιων ταξιδιών κάθε άνοιξη. Τα κυκλαδικά τους Κρήτες την περίοδο π.χ. στις εμπο προϊόντα έφταναν προς το Βορρά ως τη σημερινή ρικές τους σχέσεις και προς τη Μέση Ανατολή. Σε Βουλγαρία, την Τροία και τις Δαλματικές ακτές και συριακούς τάφους βρέθηκαν να πλεονάζουν τα στη δύση ως τη Σικελία. Τι έφερναν πίσω οι νησιώ μηκηναϊκά αγγεία. τες ναυτικοί δεν είναι Βεβαιωμένο. Οι τάφοι τους δεν Από την πρώιμη κιόλας μυκηναϊκή περίοδο ναυ περιέχουν σχεδόν τίποτε που να προέρχεται από τικοί και έμποροι φαίνεται να ταξίδευαν στα δυτικά άλλους τόπους. Πιθανόν να έφερναν χαλκό από την ως τα νησιά Λίπαρι και την νότια Ιταλία, στα ανατολι Κύπρο, ψευδάργυρο για κράμματα ορείχαλκου από κά ως την Τροία και τη Συρία, την Αίγυπτο και την τον Πόντο, υφάσματα και κρέατα από την Κρήτη και Παλαιστίνη. Σε όλες τις περιοχές που Βρέθηκαν στάρι από την ηπειρωτική Ελλάδα. δείγματα του Μυκηναϊκού πολιτισμού φαίνεται καθα Δεν θα πρέπει κανείς να νομίσει πως ένας στό ρά πως οι επαφές περιορίζονταν στις παράκτιες λος από εμπορικά καράβια περίμενε την άνοιξη για περιοχές και σε μερικές παραποτάμιες στο εσωτερι- 49

4 Το ΤΑΞΊΔΙ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΑΡΧΑΊΟΥΣ ΕΩΣ ΤΟΥΣ Ν Ε Ό Τ Ε Ρ Ο Υ Σ ΧΡΌΝΟΥΣ κό. Σπάνια βρίσκονται μυκηναϊκά αντικείμενα βαθύ περίοδος περιορίζονταν στους ανοιξιάτικους και τερα στην ενδοχώρα, γεγονός που δείχνει καθαρά καλοκαιρινούς μήνες. πως αυτά έφτασαν εκεί από θαλάσσιους δρόμους. Τα φορτία που εξάγονταν ήταν κυρίως τα έξοχα ΑΠΟΙΚΙΣΜΟΣ κατεργασμένα μυκηναϊκά αγγεία που χρησίμευαν για τη μεταφορά του λαδιού, ζωγραφισμένοι κρατή Μαζί με τις πρώτες κιόλας ναυτικές εξορμήσεις ρες και φιάλες για αγορές πολυτελείας, χυτά ορει των κατοίκων των ελληνικών παραλίων αρχίζουν να χάλκινα όπλα κ.λπ. Άλλα είδη προς εξαγωγή, που εμφανίζονται και οι πρώτες προσπάθειες αποικι είναι δύσκολο να ανιχνευθούν αρχαιολογικά, θα σμού. πρέπει να ήταν το ελληνικό κρασί, υφάσματα, κατερ Η ναυτική κυριαρχία της Κρήτης εκδηλώθηκε με γασμένη ξυλεία, ακόμη δε μισθοφόροι και τεχνίτες μια αλυσίδα πόλεων που, εκτός από τις Κυκλάδες που κατασκεύαζαν τα χάλκινα ή πήλινα αντικείμενα και την ηπειρωτική Ελλάδα, ιδρύθηκαν στις ακτές στις παροικίες που είχαν ιδρύσει. της Συρίας, της Παλαιστίνης, της Κύπρου και της Τα είδη που τα μυκηναϊκά πλοία έφερναν πίσω Σικελίας. Οι αρχαίες παραδόσεις φέρνουν Μινω'ίτες στη χώρα τους ήταν χαλκός και ψευδάργυρος από εγκατεστημένους στην Κιλικία, τη Λυκία, την Τροία την Κύπρο και τη Χαναάν, ασήμι και άλογα από την και στην υπόλοιπη Μικρά Ασία. ακτή της Παλαιστίνης, καθώς και υφάσματα βαμμέ Στους μύθους του Ηρακλή και των Αργοναυτών να με πορφύρα, μικρά πορσελάνινα είδη, αλάβα βλέπουμε τους ταξιδευτές αυτούς να ιδρύουν πόλεις στρα και χρυσάφι από την Αίγυπτο ή άλλες πόλεις στη Μεσόγειο και τον Πόντο. της ανατολικής Μεσογείου. Επίσης το εμπόριο με τη Δύση απέκτησε μεγάλη έκταση με τις εισαγωγές οψι- Στους ιστορικούς χ ρ ό ν ο υ ς παρατηρείται ένα διανού από τα νησιά Λίπαρη και μέταλλα από την πρώτο κύμα αποικισμού, περί το τέλος του 12ου π.χ. Τοσκάνη. αιώνα, το δεύτερο κύμα όμως, από τις αρχές του 8ου αιώνα και ύστερα, υπήρξε εκείνο που εδραίωσε Πότε γίνονταν τα θαλάσσια ταξίδια; Ο Ησίοδος την κυριαρχία των ναυτίλων του Αιγαίου σε όλη τη σε μία σύντομη αναφορά του για την ταξιδιωτική Μεσόγειο, αλλά και έξω από αυτή. Με επί κεφαλής περίοδο στη θάλασσα παρατηρεί: «Τον χειμώνα δεν υπάρχει δυνατότητα για δουλιές στη θάλασσα. την Αθήνα, τα Μέγαρα, την Κόρινθο, τη Χαλκίδα, Όταν την Κύμη από την ηπειρωτική Ελλάδα, τη Φώκαια, τη πλησιάζει ο χειμώνας καλόν είναι να τραβάει κανέ Σμύρνη και προ παντός τη Μίλητο από τις αποικίες, νας το καράβι του στη στεριά και να το κρατάει προ φυλαγμένο πίσω από έναν τοίχο, να βγάζει οι Έλληνες ξεχύθηκαν προς όλες τις ακτές της τον Μεσογείου και του Εύξεινου Πόντου. πείρο για να μη μαζεύονται τα νερά μέσα στο κύτος, στο σπίτι τα ξάρτια, τα πανιά και το Αποικίες ιδρύθηκαν και στις δύο ακτές του Ελλή τιμόνι και να περιμένει ο ναυτικός ξανά την καλοκαι σποντου, της Προποντίδας και του Εύξεινου Πόντου ριά. 'Οταν έρχεται η καλή εποχή μπορεί ο έμπορος ως τον μυχό της Αζοφικής και όπως χαρακτηριστκά ναυτικός να ξαναρχίσει την άνοιξη τη δραστηριότητα αναφέρει ο Πλάτων: «Οι Έλληνες του»β Γενικά στον αρχαίο κόσμο η ταξιδιωτική εκεί όπως οι βάτραχοι γύρω από το τέλμα».4 να μεταφέρονται 3. Ησίοδος, Έργο Η Ημέραι Πλάτωνος, 50 αίδων 109. εγκαταστάθηκαν

5 ΤΟ ΘΑΛΑΣΣΙΟ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΟΥΣ ΑΡΧΑΙΟΥΣ ΧΡΟΝΟΥΣ Μία άλλη ομάδα αποικιών ιδρύθηκε στις Βαλκα Προς και από τα μητροπολιτικά και αποικιακά νικές ακτές της Αδριατικής. Η νότιος Ιταλία και η λιμάνια διακινούνταν τα προϊόντα της γης και της Σικελία αποικίσθηκαν τόσο πυκνά που ονομάσθη ανθρώπινης τέχνης. Τα σιτηρά του Πόντου και της καν Μεγάλη Σικελίας έφθαναν στους κατοίκους των ελληνικών Ελλάς. Οι λόγοι που ωθούσαν τους κατοίκους του ελλαδι κού χώρου προς τον αποικισμό, συνήθως προέρχο νταν ή από την ήττα μιας πολιτικής φατρίας που ανα πόλεων και νησιών και ως τη Μασσαλία και την Ισπανία. Ξηροί καρποί, όσπρια, δέρματα, μαλλιά, ξυλεία, μέταλλα ήταν τα συνήθη φορτία των εμπορι κών πλοίων Τα είδη αγγειοπλαστικής ταξίδευαν σε γκάζονταν να εκπατρισθεί ή από το φαινόμενο του υπερπληθυσμού, αλλά το κυριώτερο φαίνεται να ήταν η ανάπτυξη της εμποροναυτικής δραστηριότητος. Και στις τρεις αυτές περιπτώσεις μπορεί η ίδρυση μιας αποικίας να ήταν αποτέλεσμα οικονομικο-πολιτικών πιέσεων, Βασικός όμως σκοπός παρέμενε πάντοτε η άντληση των μέσων ζωής από το ναυτικό εμπόριο. όλον τον γνωστό τότε κόσμο. Η παραγωγή των ελληνικών αγγείων ήταν τεράστια. Αυτά, δεν ήταν σε χρήση μόνον για τις οικιακές ανάγκες αλλά και για να συσκευάζονται ή να αποθηκεύονται σε αυτά λάδι, ελιές, όσπρια, σιτηρά κ.λπ. Οι γνωστοί μας αμφορείς αποτελούσαν τα «κοντέϊνερς» των θαλάσσιων μετα φορών της εποχής εκείνης. Το πλοίο ήταν το μέσον που χρησιμοποιούνταν για την ίδρυση της αποικίας και στη συνέχεια αποτε λούσε τον ομφάλιο λώρο με τη μητρόπολη και τον υπόλοιπο κόσμο. Απόδειξη πως οι αποικίες ιδρύθη καν κατά μήκος των ακτών και ο αποικισμός τους ήταν έργο των ναυτικών πόλεων. Και αντίστροφα, όσες αποικίες μπόρεσαν να αναπτυχθούν και να ξεχωρίσουν το πέτυχαν γιατί στράφηκαν προς τη θάλασσα και το ναυτικό εμπόριο. Η Χίος, η Σάμος, η Μίλητος, η Φώκαια, η Έφεσος, η Ρόδος από τις πιό παλιές, το Βυζάντιο, η Σινώπη, οι Συρακούσες, η Μασσαλία, η Αλεξάνδρεια από τις νεώτερες, εξελί χθησαν σε μεγάλα ναυτικά κέντρα. Δύο ήταν τα κύρια φορτία όπου επικεντρώνονταν ζωηρό ενδιαφέρον. Τα σιτηρά και το κρασί. Τα πρώτα εισάγονταν κυρίως από τον Πόντο (Κιμμέριο Βόσπορο) και τη Σικελία, ενώ το κρασί προέρχονταν από τη Χαλκιδική, τη Χίο, την Κω, τη Θάσο κ.λπ. Μόλις άρχιζε η καλοκαιρινή περίοδος εκατοντάδες πλοία ξεκινούσαν από τα λιμάνια της Κριμαίας με σιτοφορτία για τον Πειραιά. Ο Πόντος καθώς και οι Συρακούσες ήταν οι μεγάλοι σιτοβολώνες της Ελλά δας των κλασικών χ ρ ό ν ω ν. Στην Αθήνα όπου, καθώς και στον υπόλοιπο κόσμο, το ψωμί ήταν η Βασική τροφή είχαν θεσπισθεί δρακόντιοι κυριολε κτικά νόμοι που ρύθμιζαν το εμπόριο του σταριού, τη Από το 800 π.χ. και στους αιώνες που ακολού θησαν, συνεχίσθηκε η ανοδική πορεία της ναυτικής διανομή από τους σιτοπώλες ακόμη και την πώληση του. δραστηριότητος των πληθυσμών που κατοικούσαν Αξίζει να αναφερθούμε εδώ στην αναβίωση των στις ακτές και τα νησιά του ελλαδικού χώρου, προς εορτών προς τιμή του Απόλλωνος στη Δήλο. Η πρω όλες τις κατευθύνσεις και προς όλες τις θάλασσες. Ο τοβουλία αρχικά οφείλεται στον Πεισίστρατο, ο οποί Εύξεινος Πόντος, το Αιγαίο, η Ανατολική και Δυτική ος προσπάθησε να κάνει τις γιορτές αφορμή και Μεσόγειος, η Ερυθρά θάλλασα, ο Περσικός κόλπος ευκαιρία για εμπορικές συναλλαγές. Αυτό τελικά ακόμη και ο Ινδικός ωκεανός διασχίζονταν αδιάκο πραγματοποιήθηκε μετά τους Μηδικούς πολέμους. πα από τα πολυάριθμα σκάφη που συνέδεαν μεταξύ Το 475 π.χ. οι Αθηναίοι ίδρυσαν την Αμφικτυονία τους τα διάφορα εμπορικά κέντρα του κλασικού και της Δήλου στην οποία μετείχαν οι σύμμαχες πόλεις αργότερα του ελληνιστικού και ρωμαϊκού κόσμου. της Αθήνας. Αποτέλεσμα αυτών ήταν η Δήλος να csg51so

6 Το ΤΑΞΊΔΙ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΑΡΧΑΊΟΥΣ ΕΩΣ ΤΟΥΣ Ν Ε Ό Τ Ε Ρ Ο Υ Σ ΧΡΌΝΟΥΣ συγκεντρώσει σοβαρή ναυτική κίνηση και να εξελιχθεί Τα σ κ ά φ η ήταν σχετικά ε υ ρ ύ χ ω ρ α μ' ένα σε διεθνές διαμετακομιστικό κέντρο ως το 69 π.χ. άλμπουρο και ένα μεγάλο τετράγωνο πανί μεγαλύτε όταν καταστράφηκε ολοσχερώς από τους πειρατές. ρο σε πλάτος παρά ύψος για καλύτερη ευστάθεια, ήταν δηλαδή ναυπηγημένα για ασφαλέστερη μετα Το 408 π.χ. οι τρείς ροδιακές πόλεις Αίνδος, φορά φορτίων παρά για ταχύτητα. Κοντά στην πρύμη Ιαλυσός και Κάμειρος ίδρυσαν την πόλη της Ρόδου, υπήρχε κατά κανόνα ένα μικρό υπόστεγο που οδη δίνοντας έτσι ώθηση στην ναυτική δραστηριότητα γούσε στις καμπίνες οι οποίες προορίζονταν για τον τους και έγιναν συγχρόνως οι Βασικοί παράγοντες καπετάνιο, τον πλοιοκτήτη ή τον συνοδό που συνή του ναυτικού εμπορίου μεταξύ Δυτικής και Ανατολι θως ήταν και ο έμπορος του φορτίου. Οι καμπίνες κής Μεσογείου. Η πόλη της Ρόδου κατείχε επίκαιρη δεν ήταν τίποτε παραπάνω παρά ένας στεγασμένος θέση στις γραμμές των πλοίων καθώς περνούσαν χώρος για προστασία από τη βροχή, το κρύο και τον από εκεί και συχνά αναγκάζονταν να διαχειμάσουν, ήλιο. Οι επιβάτες και οι υπηρέτες κοιμόντουσαν στο ενώ άλλα πλοία έφταναν εκεί για να ξεφορτώσουν ή κατάστρωμα. Όλοι έφερναν μαζί τους τρόφιμα και να φορτώσουν. Αποτέλεσμα ήταν η Ρόδος να γίνει σπάνια μαγείρευαν φαγητό πάνω στο πλοίο- όλοι, τόσο ένα λιμάνι καταφυγής, όσο και κέντρο διαμετα επιβάτες και πλήρωμα, συνήθως περιορίζονταν στην κομιστικού εμπορίου. Η ακμή της Ρόδου κράτησε ξηρά τροφή. Για νερό και κρασί υπήρχαν οι αμφο τον 4ο και 3ο αιώνα π.χ. Η παρακμή της επήλθε ρείς που ήταν το απαραίτητο παρακολούθημα των γρήγορα όταν το 169 π.χ. η Δήλος ανακηρύχθηκε πλοίων της εποχής. Με την προϋπόθεση ότι ο και ελεύθερο λιμάνι. ρός θα ήταν καλός, το θαλάσσιο ταξίδι δεν ήταν Τα εμπορικά πλοία της κλασικής εποχής είχαν καθόλου δυσάρεστο, αφού ο ταξιδιώτης είχε φέρει περίπου τριάντα μέτρα μήκος και ήταν ικανά να μετα στο πλοίο το φαγητό του, το πιοτό του και τα υπόλοι φέρουν φορτίο βάρους και εκατό τόνων.υπήρχαν πα υπάρχοντα του δεν χρειάζονταν να κάνει τίποτε φυσικά και μεγαλύτερα που έφθαναν τους πεντακό άλλο, το καράβι του εξασφάλιζε ανάπαυση και ύπνο. Όταν το σκάφος έφθανε σε λιμάνι, η πρώτη δουλειά σιους τόνους αλλά και πολύ μικρότερα για τις ακτο του εμπόρου ήταν να τρέξει στο ναό του Ποσειδώνα, πλοϊκές μεταφορές. Υπήρχαν σκάφη που μπορούσαν που συνήθως υπήρχε πάντοτε κάπου εκεί κοντά να μεταφέρουν και δέκα χιλιάδες αμφορείς. Ο Στρά στην ακτή και να προσφέρει θυσία ευχαριστίας για βων γράφει: «ο δε Ταγός και το πλάτος του στόματος την αίσια έκβαση του ταξιδιού. είκοσι που σταδίων και το βάθος μέγα ώστε μυριαγωγοίς αναπλείσθαι».5 δηλαδή ότι: «ο ποταμός Τάγος Στην κλασική περίοδο το λιμάνι του Πειραιά έχει το πλάτος της εκβολής του είκοσι περίπου στάδια αποτελούσε το κεντρικό σημείο όλης της ναυτιλιακής και μεγάλο βάθος ώστε να μπορούν να τον ανεβαί κινήσεως στην ανατολική Μεσόγειο. Στο εμπορικό νουν και μυριαγωγά». Και σε άλλο σημείο αναφέρει: λιμάνι, το Εμπόριο υπήρχαν πέντε στοές, αποθήκες «πλάτος δ' έχει πηχών εκατόν η διώρυξ, βάθος δ' δηλαδή με διαφορετική όμως έννοια από τη σημερι όσον αρκείν μυριοφόρω νηί»β Φαίνεται δηλαδή νή καθώς, εκτός από την αποθήκευση των εμπορευ καθαρά ότι την εποχή του Στράβωνος υπήρχαν μυρο- μάτων, εκεί διεξάγονταν και οι διαπραγματεύσεις για ayœya ή μυριοφόρα πλοία. την αγοραπωλησία των διαφόρων προϊόντων που 5. Στράβωνος, Γεωγραφικά III 3, Στράβωνος, Γεωγραφικά XVII 1,26. 52

7 ΤΟ ΘΑΛΑΣΣΙΟ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΟΥΣ ΑΡΧΑΙΟΥΣ ΧΡΟΝΟΥΣ έφθαναν απ' όλα τα μέρη της Μεσογείου και της μερα. Τον έβρισκε κανένας σε κάθε εμπορική πόλη, Μαύρης Θάλασσας. Εκεί υπήρχε το Δείγμα, η περί καθισμένο πίσω από το τραπεζάκι του, κοντά στην φημη Μακρά Στοά, που είχε ιδρυθεί για να διευκο αποβάθρα ή στην αγορά ή μπροστά από κάποιον λύνει τους ξένους εμπόρους να επιδεικνύουν τα πολυσύχναστο ναό. Η λέξη τραπεζίτης δείγματα των εμπορευμάτων τους σε στάρι και κρασί ακριβώς «αυτόν που κάθεται στο τραπέζι». Ζύγιζε κυρίως. Έμποροι κρασιών από τη Χίο, τη Θάσο και όλα τα νομίσματα που του προσφέρονταν, για να άλλες οινοπαραγωγικές περιοχές έφερναν εκεί τα βεβαιωθεί ότι έχουν το σωστό βάρος, και ψηλαφού δείγματα τους. Παράλληλα οι έμποροι της Αθήνας σε, ή μύριζε, ή κουδούνιζε όποιο του φαινόταν ύπο έφερναν εκεί τα δείγματα των 6ιοτεχικών τους προϊ πτο ή τα έλεγχε τρίβοντας τα πάνω σε λυδία λίθο- όντων. Στο χώρο αυτό των διαπραγματεύσεων των ένα κομμάτι από μαύρο ειδικό ίσαπη που προέρχο εμπόρων παρευρίσκονταν επίσης και τραπεζίτες νταν μόνο από μερικά ποτάμια της Λυδίας. Στη πρόθυμοι για δάνεια για την εξασφάλιση των πλοίων Δύση και την κυρίως Ελλάδα, τα νομίσματα ήταν τα ή των εμπορευμάτων πράγμα που έκανε το λιμάνι περισσότερα αργυρά, ενώ πέρα στην Ανατολή οι τον 4ο αιώνα π.χ. κεντρικό άξονα της ναυτιλιακής συναλλαγές γίνονταν με χρυσό ή με ήλεκτρο, ένα δραστηριότητας της Μεσογείου και που έκανε τον φυσικό κράμμα χ ρ υ σ ο ύ και α ρ γ ύ ρ ο υ. Ό τ α ν η Περικλή να υπερηφανεύεται λέγοντας: «Επειδή δε η Αθήνα βρίσκονταν στη μεγάλη ακμή της, κατά το 5ο πόλη μας είναι μεγάλη, εισάγονται σ' αυτήν όλα τα και 4ο αιώνα π.χ., το νόμισμα της αποτελούσε το προϊόντα απ' όλα τα μέρη του κόσμου, και έτσι μπο διεθνώς αποδεκτό μέσο συναλλαγής και καθένας ρούμε να απολαμβάνουμε που σχεδίαζε να ταξιδέψει το έβρισκε πολύ χρήσιμο τα αγαθά που παράγονται από άλλους, όπως και τα δικά μας»? Ο Αθηναίος στους Δειπνοσοφιστές σημαίνει να είναι εφοδιασμένος με κάμποσες γλαύκες, το χαρακτηριστικό αργυρό νόμισμα με την γουρλομάτα του αναφέρει κουκουβάγια, το ιερό πουλί της Αθηνάς. Όσοι ταξί πως στό λιμάνι του Πειραιά μπορούσε να Βρεί κανέ νας: «...από την Κυρήνη βλαστάρια και βοδινά δέρ δευαν αντολικά έκαναν εξίσου καλά τη δουλειά τους ματα, από τον Ελλήσποντο κάθε με τους στατήρες της Κυζίκου, μιας ακμαίας πόλης σκουμπριά και είδος παστό ψάρι, από τη Θεσσαλία μπούτια και στην Προποντίδα, ή τους χρυσούς περσικούς δαρι- πλευρά χοιρινά και κούς, τους οποίους είχε κόψει, όπως μαρτυρεί και το τυρί, από την Αίγυπτο πανιά για τα πλοία και πάπυ όνομα τους, ο Δαρείος ο Μέγας. Αυτά κυρίως τα ρους, από τη Συρία λιβάνι, από την Κρήτη θεόρατα τρία νομίσματα ήταν διεθνώς αποδεκτά και εξασφά κυπαρίσσια, λιζαν όχι μόνον μεγάλη άνεση στις συναλλαγές του βοδινά, από τις Συρακούσες από τη Λιβύη ελεφαντόδοντα, Ρόδο σταφίδες και γλυκά από τη ταξιδιώτη, αλλά και οικονομία καθώς οι αρχαίοι σύκα.,.κ.λπ.». εκείνοι αργυραμοιβοί δεν χρέωναν για τις υπηρεσίες Εκατοντάδες μικροί και μεγάλοι έμποροι συνω τους τα μηδαμινά ποσά που πληρώνονται σήμερα στίζονταν στις στοές και ανάμεσα τους βρίσκονταν τα αλλά ένα τρομακτικό ποσό που έφτανε τα πέντε και τραπεζάκια των σαράφηδων, καθώς οι ελληνικές πό- έξι τα εκατό. λεις-κράτη επέμεναν να έχουν καθεμιά το δικό της νομισματικό σύστημα ο αργυραμοιβός ήταν ακόμη Όταν γύρω στο 270 π.χ. έληξαν οι διαμάχες των πιο απαραίτητος για τον ταξιδιώτη απ' όσο είναι σή Επιγόνων, ο Αλέξανδρος πέθανε το 323 π.χ., η 7. Θουκυδίδου: Ιστορία Β,

8 Το ΤΑΞΊΔΙ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΑΡΧΑΊΟΥΣ ΕΩΣ ΤΟΥΣ Ν Ε Ό Τ Ε Ρ Ο Υ Σ ΧΡΌΝΟΥΣ αυτοκρατορία του είχε μοιρασθεί στα τρία. Οι Αντι- βιβαστεί στα μεγάλα φορτηγά πλοία που ταξίδευαν γ ο ν ί δ ε ς κράτησαν τον πατρογονικό θ ρ ό ν ο της στη Μεσόγειο ως τις Συρακούσες και τη Μασσαλία. Μακεδονίας, μαζί με τον γενικό έλεγχο στις πόλεις- Ο κόσμος της Μεσογείου, ενωμένος όσο ποτέ κράτη της κυρίως Ελλάδος. Οι Σελευκίδες κυριάρ άλλοτε με τη γλώσσα, το εμπόριο και τον κοινό χησαν σε μεγάλα τμήματα της Μικράς Ασίας, της τρόπο ζωής ανέπτυξε έναν διεθνή, κοσμοπολίτικο Συρίας, της Παλαιστίνης και της Μεσοποταμίας και πολιτισμό. Ο οίστρος και η ορμή που έσπρωξαν τους οι Πτολεμαίοι κατείχαν την πλούσια κοιλάδα του Έ λ λ η ν ε ς ανατολικά σε αναζήτηση πλούτου και Νείλου. Όταν ο Αλέξανδρος προχωρούσε ανατολι δόξας, έσπρωξαν ορισμένους ακόμη πιο μακριά, κά, άφηνε πίσω του ομάδες στρατιωτών του για να τους έκαναν εξερευνητές που επεξέτειναν τα όρια ιδρύσουν αποικίες, που κάθε μία τους υπήρξε τελικά του γνωστού κόσμου. Γύρω στο 300 π.χ. ο Πυθέας μία ένεση του ελληνικού τρόπου ζωής στο σώμα της ξεκίνησε από τη Μασσαλία, πέρασε τα στενά του αρχαίας Ανατολής. Γιβραλτάρ και έφτασε στη Βρετανία και την απώτατη Την εποχή των Επιγόνων η ροή των Ελλήνων Θούλη που την ταυτίζουν με την Ισλανδία ή τη συνεχίσθηκε με ταχύτατο ρυθμό. Οι Σελευκίδες και βόρεια Νορβηγία. Δύο αιώνες αργότερα ο Εύδοξος οι Πτολεμαίοι δημιούργησαν στρατό από Έλληνες από την Κύζικο της Προποντίδας έπλευσε ανατολι αλλά και κάλεσαν κοντά τους έλληνες τεχνικούς και κά, πέρασε την Ερυθρά θάλασσα, μπήκε στον Ινδι υπαλλήλους για να επανδρώσουν τη διοίκηση και κό ωκεανό και έκανε δύο ταξίδια ως τις Ινδίες. Στη ουσιαστικά άνοιξαν τις πύλες της Ανατολής σε κάθε συνέχεια επεχείρησε να πλεύσει ως τις Ινδίες, ακο έλληνα μετανάστη, έμπορο, τεχνίτη, αγρότη. Έτσι λουθώντας τον δυτικό δρόμο και έφτασε ως τις από το 300 π.χ. και ύστερα, η Εγγύς Ανατολή ως ακτές του Μαρόκου στον Ατλαντικό ωκεανό, για να πέρα στη Βαβυλώνα μεταμορφώθηκε, με αποτέλε χαθεί κατά την επιστροφή του. σμα να εξελληνισθεί και να γίνει ένα αδιάσπαστο κομμάτι του ελληνικού κόσμου της Μεσογείου που ζούσε στα δυτικά της. Τα προβλήματα της γλώσσας ΡΩΜΑΪΚΗ Π Ε Ρ Ι Ο Δ Ο Σ που υπήρχαν ως τότε ανήκαν πια στο παρελθόν. Τα Αυτό που είχε αρχίσει με τον Αλέξανδρο και τους ελληνικά σε πήγαιναν πλέον παντού, και, για να διαδόχους του βρήκε την εύλογη κατάληξη του στη γίνουν τα πράγματα πιο εύκολα, διαμορφώθηκε με το χρόνο μια ελληνική γλώσσα: η κοινή, η οποία Ρώμη. Με την επικράτηση της και την πτώση του αντικατέστησε το χάος των παραδοσιακών διαλέκτων προχριστιανικού Ελληνισμού, που μπορεί να οριο ή μιλήθηκε παράλληλα με αυτές. θετηθεί με την κατάληψη της ελληνικότατης Αλεξάν δρειας από τον Οκτάβιο και την παράδοση στις φλό Καινούργια λιμάνια ξεφύτρωσαν για τις ανάγκες γες της Κορίνθου από τον Καίσαρα, θα περίμενε της αυξημένης ναυτιλιακής κίνησης. Έτσι άρχισε η κανείς να αφανισθεί η ναυτική δύναμη των Ελλήνων μακρά σταδιοδρομία της Αντιόχειας, που ιδρύθηκε στα τετρακόσια χρόνια της ρωμαϊκής κυριαρχίας. το 300 π.χ. από τους Σελευκίδες. Η Αλεξάνδρεια, όπως δείχνει και το όνομα της, είχε ιδρυθεί λίγο Συνέβη όμως ακριβώς το αντίθετο. Πρώτον, γιατί νωρίτερα, (το 331 π.χ.)' οι Πτολεμαίοι την έκαναν το ελληνικό ναυτιλιακό δίκτυο (αποικίες, εμπορεία) πρωτεύουσα του κράτους τους κι' ένα από τα μεγα ποτέ δεν έπαψε να υπάρχει - δεύτερον, γιατί οι Ρω λύτερα εμπορικά κέντρα του αρχαίου κόσμου. Και μαίοι ελάχιστη κλίση έδειχναν προς τη θάλασσα από τα δύο αυτά λιμάνια μπορούσε κανένας να επι όπως παρατηρεί και ο Πολύβιος: «ουδ' 54 επίνοιαν

9 ΤΟ ΘΑΛΑΣΣΙΟ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΟΥΣ ΑΡΧΑΙΟΥΣ ΧΡΟΝΟΥΣ ουδέποτε ποιησάμενοι της θαλάσσης» πολύ αργά τροφή της, μεταφέρονταν με κάθε ασφάλεια στον προορισμό τους. μάλιστα «πρώτον ανέβησαν εις θάλατταν» και συγκε κριμένα όταν χρειάσθηκε να αντιμετωπίσουν την Ο Αριστείδης ο ρήτωρ ( μ.χ.), στον λόγο Καρχηδόνα και τρίτον, γιατί οι μεγάλες επισιτιστικές του προς τον Μάρκο Αυρήλιο παρατηρούσε το 178 και άλλες ανάγκες της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας, μ.χ.: «...τις αμείνων και λυσιτελέστερα ώθησαν τους κυρίαρχους Ρωμαίους να καταφύγουν ταύτης κατάστασις; Νυν πάσα μεν άδεια πάσιν όπη στους ειδικευμένους στα θαλάσσια έργα Έλληνες. βούλεται τις, πάντες δε οι πανταχού λιμένες Έτσι μία ευτυχής σύνθεση από ποικίλους παράγο νυν τα μεν όρη την αυτήν έχει τοις οδεύουσιν ντες συνέβαλε στο να διατηρηθεί το κατά θάλασσα πόλεις τοις οιμέσιν αυτάς ασφάλειαν». δηλαδή «... τι ελληνικό δυναμικό, ως το σημείο μάλιστα πολλοί θα μπορούσε να είναι καλύτερο ή επωφελέστερο Ρωμαίοι εφοπλιστές να υποστούν πραγματικό εξελ από την παρούσα κατάσταση; Τώρα οποιοσδήποτε ληνισμό καταφεύγοντας σε ελληνικά εμπορικά κέ μπορεί να πάει όπου θέλει με απόλυτη εμπιστοσύνη, ντρα για να επωφεληθούν από την πείρα και τη γνώ όλα τα λιμάνια είναι πολυάσχολα, ακόμη και τα όρη ση των ελλήνων πλοιοκτητών και εμποροπλοιάρχων. είναι ασφαλή για όσους οδοιπορούν, όσο είναι και γένοιτο αν ενεργοί, ήνπερ οι πόλεις για εκείνους που κατοικούν ο' αυτές». Τα μεγάλα σιταγωγά που πηγαινοέρχονταν ανά Κάποιος Φλάβιος Ζεύξης έβαλε να χαράξουν επι μεσα στην Αίγυπτο και τον Εύξεινο Πόντο και το γραφή στον τάφο του, στην Ιεράπολη της Μικράς Πουτεόλι, το λιμάνι της Ρώμης, είχαν ελληνικά κατά Ασίας, που έλεγε ότι ως έμπορος είχε το πλείστον πληρώματα. Οι sodi navalis, δηλαδή οι ανακάμψει τον Μαλέα εβδομήντα δύο φορές!! ταξιδεύοντας σύμμαχοι ναυτικοί, ήταν μια στερεότυπη φράση για προς την Ιταλία. Αριθμός απίστευτος εκτός αν τα πληρώματα των πλοίων της εποχής. Η Ρόδος, η δεχθούμε ότι το ταξίδι από και προς τη Ρώμη υπολο Πέργαμος, η Αλεξάνδρεια, οι ελληνικές αποικίες της γίζονταν για δύο ταξίδια. Μεγάλης Ελλάδας τροφοδοτούσαν τα ρωμαϊκά Η Μεσόγειος που ήταν ήδη χίλια χρόνια, ο μεγά πλοία με πληρώματα. λος δρόμος όπου διασταυρώνονταν όλοι οι πολιτι Η περίφημη Pax Romana είχε σπουδαίες επι σμοί και όλες οι ιδέες, με την επικράτηση της Ρώμης πτώσεις στις θαλάσσιες επικοινωνίες. Μετά την ναυ και την πάταξη της πειρατείας μετατράπηκε σε μία μαχία στο Άκτιο (31 π.χ.), ο Αύγουστος επέβαλε στη απαράμιλλη συγκοινωνιακή οδό. Έ ν α ς πολυάριθ Μεσόγειο όχι μονάχα ναυτική ειρήνη, αλλά και μία μος ακτοπλοϊκός στόλος καθιστούσε πολύ εύκολα τα τάξη στα ναυτικά πράγματα. Μέσα σε αφάνταστα ταξίδια στα παράλια της μεγάλης αυτής λίμνης. Η μικρό χρονικό διάστημα κατάφερε να εξαλείψει το σχετική ασφάλεια που εξασφάλιζαν οι δρόμοι της πρόβλημα της πειρατείας που αποτελούσε θεσμό στη Αυτοκρατορίας, οι εγγυήσεις που έβρισκαν οι πολί Μεσόγειο από τα αρχαία χρόνια. Ο ρωμαϊκός στό τες από τις δημόσιες αρχές, η διασπορά των διαφό λος αφού τσάκισε κυριολεκτικά τους πειρατές χωρί ρων λαών (Ελλήνων, Εβραίων κ.λπ.), η χρήση της στηκε σε τρεις μοίρες που στάθμευαν στην Αλεξάν ελληνικής γλώσσας στο ανατολικό της τμήμα, η ενό δρεια, τη Σελεύκεια, το λιμάνι της Αντιόχειας και την τητα του πολιτισμού που είχαν δημιουργήσει πρώτα Κάρπαθο. Πα πρώτη φορά η Μεσόγειος παρουσίαζε οι Έλληνες και μετέπειτα οι Ρωμαίοι, έκαναν τη τόση ασφάλεια στο θαλάσσιο εμπόριο. Τα σιτηρά θάλασσα αυτή ένα ενιαίο σύνολο. To civis romanus κυρίως, αλλά και τα άλλα προϊόντα από την Αίγυπτο sum (είμαι ρωμαίος πολίτης) αποτελούσε το διπλω και τη Συρία που σ' αυτά εξαρτούσε η Ρώμη την ματικό διαβατήριο της εποχής. Χαρακτηριστική είναι 55

10 Το ΤΑΞΊΔΙ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΑΡΧΑΊΟΥΣ ΕΩΣ ΤΟΥΣ Ν Ε Ό Τ Ε Ρ Ο Υ Σ ΧΡΌΝΟΥΣ η δήλωση του Αποστόλου Παύλου από την Κόρινθο κυρίως ιστό στη μέση του πλοίου. Στα χρόνια της το 56 μ.χ. προς τους φίλους του στη Ρώμη, που τους Ρώμης, στα μεγάλα πλοία προστέθηκε στην κορυφή ανακοινώνει τα σχέδια του να πάει στην Ισπανία και του ιστού και ένα άλλο τρίγωνο πανί, συχνά χωρι τους λέγει: «...ως εάν πορεύομαι Σπάνιαν σμένο στα δύο, ώστε να πιάνει τον αέρα όταν και εις υμάς». Και όταν συλλαμβάνεται φυσούσε ελαφρό αεράκι ή επικρατούσε σχετική στην Καισαρεία της Παλαιστίνης, ως ρωμαίος πολί άπνοια. Ένα μικρό τεράγωνο πανί κρέμονταν συνή της ζητεί να δικαστεί στη Ρώμη και δηλώνει: «... Καί θως στο μπαστούνι της πλώρης ο αρτέμων (φλόκος) σαρος εστώς ειμί... Καίσαρα επικαλούμαι» και η για να βοηθάει στο κυβέρνημα ή για να κρατάει την απάντηση, με δεδομένη την κατάσταση που επικρα πλώρη σε περίπτωση κακοκαιρίας όταν μαζεύονταν τεί στη Μεσόγειο έρχεται αβίαστη: «...Καίσαρα τα άλλα πανιά. ελεύσομαι εις την επι- κέκλησε, επί Καίσαρα πορεύση». Απάντηση που δεί Για τα μεγέθη των πλοίων υπάρχουν πολλές χνει πόσο εύκολο ήταν το εγχείρημα αυτό δηλαδή η αμφιβολίες, καθώς κάθε περιοχή είχε τα δικά της μετάβαση στη Ρώμη και την Ισπανία. μέτρα. Παράδειγμα: το μέτρο για το σιτάρι στην Αίγυπτο ήταν η αρτάβη, στην Αθήνα ο μέδιμνος και *** στη Ρώμη το μόδιο. Γενικά όμως μπορούμε να Και λίγα λόγια για τα πλοία της εποχής. Κατά πούμε πως για τις μακρές μεταφορές τα πλοία ήταν κανόνα κατατάσσονταν σε δύο τύπους. Τα μακρά τόνων φορτίου. Για την περίοδο όμως των πλοία που ήταν τα πολεμικά και βασίζονταν για την πρώτων χριστιανικών χρόνων τα μεγέθη έφταναν πρόωση τους κυρίως στα κουπιά και διέθεταν μόνον τους τόνους και το μήκος τους τα βοηθητική ιστιοφορία και τα στρογγυλά πλοία ή μέτρα. Ο οβελίσκος που βρίσκεται σήμερα στην πλα ολκάδες (λατ. Navis oneraria) που ήταν τα φορτηγά- τεία του Αγίου Πέτρου στη Ρώμη και μεταφέρθηκε αυτά ήταν ιστιοφόρα και χρησιμοποιούσαν τα κουπιά εκεί από την Αίγυπτο την εποχή του Καλιγούλα με που είχαν στη διάθεση τους μόνον όταν έμπαιναν ή πλοίο που ναυπηγήθηκε ειδικά για τον σκοπό αυτό, έβγαιναν από τα λιμάνια. Στην ανοιχτή θάλασσα ταξί έχει βάρος 322 τόνους και η βάση του 174 τόνους. δευαν με τα πανιά. Υπήρχαν επίσης αρκετοί τύποι Επί πλέον το πλοίο μετέφερε και 120 μόδια φακές εξειδικευμένων πλοίων όπως: οι φάσιλοι που μετέ για έρμα, καθώς ο οβελίσκος είχε στερεωθεί στο φεραν κυρίως επιβάτες, οι άκατοι (λατ. actuariae) για κατάστρωμα. φορτία, οι κέλητες (λατ. celoces) για γρήγορες μετα Δεν υπήρχαν αποκλειστικά επιβατηγά πλοία που φορές. Υπήρχαν ακόμη και άλλοι τύποι πλοίων, να εκτελούν τακτικά δρομολόγια ανάμεσα στα διά περισσότερο εξειδικευμένοι, ανάλογα με τα φορτία φορα λιμάνια. Όσοι ήθελαν να ταξιδέψουν έπρεπε για τα οποία ήταν προορισμένοι να μεταφέρουν να κατεβούν στο λιμάνι και να περιμένουν να βρεθεί όπως ολκάδες σιταγωγοί ή πλοία σιτηγά, ολκάδες πλοίο που θα κατευθύνονταν προς το λιμάνι που οιναγωγοί για μεταφορά κρασιού, λιθηγοί για μετα ήθελαν να πάνε ή σε κάποιο ενδιάμεσο λιμάνι, όπου φορά πέτρας κ.λπ. εκεί θα εύρισκαν πλοίο για τον τελικό τους προορι Τα αρχαία πλοία δεν είχαν πανιά σε σειρές, τη σμό τους. Χαρακτηριστικό είναι ένα ταξίδι που έκανε μία πάνω στην άλλη. Η κίνηση τους εξασφαλίζονταν ο Βεσπασιανός, ο οποίος αναγορεύθηκε αυτοκρά από ένα μεγάλο παραλληλόγραμμο σε σχήμα πανί τωρ ενώ βρισκόταν στην Καισαρεία της Παλαιστίνης που κρέμονταν από μία κεραία και συχνά το μήκος και προκειμένου να σπεύσει στη Ρώμη για να κατα- του έφθανε εκείνο του πλοίου, στερεώνονταν δε στο βάλει τον αντίπαλο του Βιτέλλιο, επιβιβάσθηκε σε 56

11 ΤΟ ΘΑΛΑΣΣΙΟ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΟΥΣ ΑΡΧΑΙΟΥΣ ΧΡΟΝΟΥΣ ένα φορτηγό πλοίο που έπλεε από την Αλεξάνδρεια όγδοη μέρα πριν από τις καλένδες στη Ρόδο και από εκεί με άλλο πλοίο έπλευσε στην (24 Σεπτεμβρίου) Ελλάδα, στην Κέρκυρα και τέλος στο σημερινό ασφαλής. Από τότε και πέρα ως τη τρίτη πριν από Μπρίντεζι. τας είδους του Νοεμβρίου Τα πλοία της εποχής εκείνης μπορούσαν να πιστεύεται του Οκτωβρίου ότι η ναυτιλία είναι (11 Νοεμβρίου) η ναυτι λία είναι αβέβαιη. Από την τρίτη πριν από τις είδους μεταφέρουν μέχρι και 600 επιβάτες. Για το πλοίο του Νοεμβρίου που μετέφερε τον Απόστολο Παύλο στη Ρώμη ο είδους του Μαρτίου (10 Μαρτίου) οι θάλασσες είναι Ευαγγελιστής Αουκάς, που τον συνόδευε, γράφει: κλειστές». «Ήμασταν μέσα στο πλοίο όλοι μαζί διακόσιες εβδομήντα ψυχές» και ο Συνέσιος, που έγινε επί σκοπος Πτολεμαΐδος και ταξίδεψε με ένα μικρό ακτοπλοϊκό σκάφος το 404 μ.χ. σε μια επιστολή του λέει πως: «Ήμασταν περισσότεροι κες, οι πιο πολλές νέες και όμορφες», και συνεχίζει: «Αλλά μη ζηλέψεις, υπήρχε ανάμεσα μας παραπέτα σμα, πολύ πυκνό μάλιστα, κομμάτι από παλιό σχι τείχος της Σεμίραμης ευπρεπείς συγκρατημένους Αξίζει να παρατηρήσουμε, πριν κλείσουμε, ότι και η ναυπηγική δραστηριότητα στη ρωμαϊκή περίο δο βρισκόταν σε μεγάλο μέρος στα ελληνικά χέρια. Και όταν ακόμα με το πέρασμα των χρόνων η ανά από πενήντα επι βάτες πάνω στο πλοίο, και το ένα τρίτο ήταν γυναί σμένο πανιά, αληθινό για ανθρώπους». Ακόμα και μειξη των Ρωμαίων στις θαλάσσιες μεταφορές πήρε κάποιο σοβαρότερο χαρακτήρα, οι ναυπηγικές εντο λές δίνονταν κατά προτίμηση στα ελληνικά ναυπη γεία που είχαν εγκατασταθεί κυρίως κατά μήκος της νότιας Ιταλίας και της Σικελίας, χάρη στην άριστη φήμη που απολάμβαναν. ο ίδιος ο Πρίαπος θα ήταν ευπρεπής και συγκρατη μένος αν ταξίδευε με το καράβι του Αμάραντου. μας άφηνε στιγμή να ησυχάσουμε έσχατου μέχρι και την έκτη πρίν από τας Τα όσα συνέβησαν κατά το δεύτερο ήμισυ της Δεν Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας προανήγγειλαν και το από το φόβο του επερχόμενο τέλος της. Εμφύλιες συρράξεις, ταρα κινδύνου». χές, κοινωνικές ανακατατάξεις και τέλος επιδρομές Έ ν α μειονέκτημα στις θαλάσσιες μεταφορές βαρβάρων οδήγησαν την αυτοκρατορία στη διάλυση ήταν ότι τα θαλάσσια ταξίδια δεν ήταν εφικτά όλο της. Ο ελληνισμός επανήλθε στο προσκήνιο με τη τον χρόνο. Οι ταξιδιωτικές περίοδοι κανονικά περιο νέα του μορφή, τη βυζαντινή, που χάρη στη ναυτική ρίζονταν στους καλοκαιρινύς μήνες όταν οι καιρικές παράδοση του συνέχισε τα θαλάσσια έργα σε όλες συνθήκες ήταν σταθερές και οι άνεμοι που επικρα τις γνωστές ως τότε θάλασσες. Μία παράδοση που τούσαν, ιδιαίτερα στην ανατολική Μεσόγειο, βόρειοι. δεν διακόπηκε στους αιώνες που ακολούθησαν και Τους χειμερινούς μήνες τα θαλάσσια ταξίδια περιο συνεχίζεται με επιτυχία ως τις μέρες μας. ρίζονταν στο ελάχιστο. Ο Βεγέτιος, συγγραφέας Πριν κλείσω θα ήθελα να ευχαριστήσω την Ορ ενός στρατιωτικού εγχειριδίου του 4ου μ.χ. αιώνα, δίνει ακριβώς τις χρονικές περιόδους στις οποίες τα θαλάσσια ταξίδια ήταν εφικτά: «Από την έκτη ημέρα πριν από τις καλένδες του Ιουνίου (27 Μαίου) μέχρι την ανατολή του Αρκτούρου, που γίνεται την δέκατη γανωτική Επιτροπή που μου εμπιστεύθηκε αυτό το βήμα και όλους εσάς που με τιμήσατε απόψε με την παρουσία σας. Αγρια, Φεβρουάριος 2003 ο:? 57.fi:>

Ι. ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β': Η ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΧΑΛΚΟΥ ( π.Χ.) 3. Ο ΜΙΝΩΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ. - Η Κρήτη κατοικήθηκε για πρώτη φορά τη... εποχή.

Ι. ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β': Η ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΧΑΛΚΟΥ ( π.Χ.) 3. Ο ΜΙΝΩΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ. - Η Κρήτη κατοικήθηκε για πρώτη φορά τη... εποχή. Ι. ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β': Η ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΧΑΛΚΟΥ (3000-1100π.Χ.) 3. Ο ΜΙΝΩΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ - Η Κρήτη κατοικήθηκε για πρώτη φορά τη... εποχή. - Ο σημαντικότερος οικισμός ήταν η... - Κατά τη 2 η και 3 η χιλιετία

Διαβάστε περισσότερα

Η ιστορική πατρότητα του όρου «Μεσόγειος θάλασσα» ανήκει στους Λατίνους και μάλιστα περί τα μέσα του 3ου αιώνα που πρώτος ο Σολίνος τη ονομάζει

Η ιστορική πατρότητα του όρου «Μεσόγειος θάλασσα» ανήκει στους Λατίνους και μάλιστα περί τα μέσα του 3ου αιώνα που πρώτος ο Σολίνος τη ονομάζει Η ιστορική πατρότητα του όρου «Μεσόγειος θάλασσα» ανήκει στους Λατίνους και μάλιστα περί τα μέσα του 3ου αιώνα που πρώτος ο Σολίνος τη ονομάζει χαρακτηριστικά «Mare Mediterraneum» ως μεταξύ δύο ηπείρων

Διαβάστε περισσότερα

Το καράβι της Κερύνειας

Το καράβι της Κερύνειας Το καράβι της Κερύνειας Το αρχαίο Καράβι της Κερύνειας Το 300π.Χ. το αρχαίο εμπορικό πλοίο ξεκινούσε από τη Σάμο απ όπου φόρτωσε κρασί. Αφού πέρασε από τα νησιά Κω και Ρόδο και πήρε αμφορείς ταξίδευε προς

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΟΜΟ ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΑΛΑΙΟΛΙΘΙΚΗ ΕΩΣ ΤΗ ΡΩΜΑΪΚΗ ΕΠΟΧΗ. Χρονολογία. 100.000 ως 20.000 10.000. 7000 ως 6000. Νεότερη

ΣΥΝΤΟΜΟ ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΑΛΑΙΟΛΙΘΙΚΗ ΕΩΣ ΤΗ ΡΩΜΑΪΚΗ ΕΠΟΧΗ. Χρονολογία. 100.000 ως 20.000 10.000. 7000 ως 6000. Νεότερη ΣΥΝΤΟΜΟ ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΑΛΑΙΟΛΙΘΙΚΗ ΕΩΣ ΤΗ ΡΩΜΑΪΚΗ ΕΠΟΧΗ Χρονολογία Ελλάδα - Αιγαίο 100.000 ως 20.000 Μέση και Νεότερη Παλαιολιθική 10.000 Μεσολιθική εποχή 7000 ως 6000 Έναρξη Νεολιθικής 5600 Μέση

Διαβάστε περισσότερα

Κυριότερες πόλεις ήταν η Κνωσός, η Φαιστός, η Ζάκρος και η Γόρτυνα

Κυριότερες πόλεις ήταν η Κνωσός, η Φαιστός, η Ζάκρος και η Γόρτυνα Ηφαίστειο της Θήρας Η Μινωική Κρήτη λόγω της εμπορικής αλλά και στρατηγικής θέσης της έγινε γρήγορα μεγάλη ναυτική και εμπορική δύναμη. Οι Μινωίτες πωλούσαν τα προϊόντα τους σε όλη τη Μεσόγειο με αποτέλεσμα

Διαβάστε περισσότερα

Λίγα Λόγια για τον Μυκηναϊκό Πολιτισμό

Λίγα Λόγια για τον Μυκηναϊκό Πολιτισμό Λίγα Λόγια για τον Μυκηναϊκό Πολιτισμό Με τον όρο Μυκηναϊκός Πολιτισμός χαρακτηρίζεται ο προϊστορικός πολιτισμός της Ύστερης Εποχής του Χαλκού, που αναπτύχθηκε την περίοδο 1600-1100 π. Χ., κυρίως στην

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΧΡΗΜΑΤΟΣ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΧΡΗΜΑΤΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΧΡΗΜΑΤΟΣ 1. Τα πολύ παλιά χρόνια, όταν οι άνθρωποι δημιούργησαν οικισμούς, άρχισαν να καλλιεργούν τη γη και να εκτρέφουν ζώα. Επειδή τα μέταλλα δεν είχαν ανακαλυφθεί ακόμα, οι συναλλαγές τους

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΤΑ: α. Γιατί μετακινούνταν οι άνθρωποι της Κύπρου κατά την Αρχαϊκή Εποχή; Ποιοι μετακινούνταν; Πού μετακινούνταν; Πώς μετακινούνταν;

ΚΑΡΤΑ: α. Γιατί μετακινούνταν οι άνθρωποι της Κύπρου κατά την Αρχαϊκή Εποχή; Ποιοι μετακινούνταν; Πού μετακινούνταν; Πώς μετακινούνταν; ΚΑΡΤΑ: α Πηγή 1: Κείμενο αρχαιολόγου Χιλιάδες ειδώλια, μικρά και μεγάλα, βρέθηκαν σε διάφορα ιερά της Κύπρου. Οι προσκυνητές αφιέρωναν τα ειδώλια στους θεούς και τις θέες τους. Πολλοί άνθρωποι όπως αγρότες,

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΗΡΙΚΗ ΕΠΟΧΗ (

ΟΜΗΡΙΚΗ ΕΠΟΧΗ ( ΟΜΗΡΙΚΗ ΕΠΟΧΗ (1100-750 π.χ.).) Ή ΓΕΩΜΕΤΡΙΚΗ ΕΠΟΧΗ Δ. ΠΕΤΡΟΥΓΑΚΗ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΡΕΘΥΜΝΟΥ ΚΥΡΙΑ ΠΗΓΗ ΤΑ ΟΜΗΡΙΚΑ ΕΠΗ ΣΕ ΑΥΤΌ ΟΦΕΙΛΕΙ ΤΗΝ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΟΜΗΡΙΚΗ. ΩΣΤΟΣΟ ΟΙ ΟΡΟΙ ΣΚΟΤΕΙΝΟΙ ΑΙΩΝΕΣ Ή ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ελιές, παστά ψάρια, και σπάνια από κρέας, κυρίως στην Αθήνα.

ελιές, παστά ψάρια, και σπάνια από κρέας, κυρίως στην Αθήνα. Η τροφή της Αρχαϊκής οικογένειας ήταν αποτελούνταν από λαχανικά, ελιές, παστά ψάρια, και σπάνια από κρέας, κυρίως στην Αθήνα. Η ενδυμασία των Αρχαίων Ελλήνων ήταν κομψή, αλλά όχι εξεζητημένη. Το βασικό

Διαβάστε περισσότερα

Μινωικός Πολιτισμός σελ. 23-28

Μινωικός Πολιτισμός σελ. 23-28 Μινωικός Πολιτισμός σελ. 23-28 Να περιγράψετε ένα μινωικό ανάκτορο; Μεγάλα Συγκροτήματα κτιρίων, Είχαν πολλές πτέρυγες-δωματίων, Διοικητικά, Οικονομικά, Θρησκευτικά και Καλλιτεχνικά κέντρα της περιοχής,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦ. 4. ΟΙ ΑΡΑΒΙΚΕΣ ΚΑΤΑΚΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ

ΚΕΦ. 4. ΟΙ ΑΡΑΒΙΚΕΣ ΚΑΤΑΚΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΚΕΦ. 4. ΟΙ ΑΡΑΒΙΚΕΣ ΚΑΤΑΚΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ α. η αραβική εξάπλωση με την καθοδήγηση των δύο πρώτων χαλιφών οι Άραβες εισέβαλαν και κατέκτησαν σε σύντομο χρονικό διάστημα τις πλούσιες χώρες της Εγγύς

Διαβάστε περισσότερα

Κάρτα: α. Πηγή 1: Απόσπασμα από κείμενο σχολικού βιβλίου

Κάρτα: α. Πηγή 1: Απόσπασμα από κείμενο σχολικού βιβλίου Κάρτα: α Πηγή 1: Απόσπασμα από κείμενο σχολικού βιβλίου O πληθυσμός των Ελλήνων αυξήθηκε και η γη δεν έφτανε να τους θρέψει όλους. Μερικοί τότε αποφάσισαν να εγκαταλείψουν την πόλη τους και να πάνε να

Διαβάστε περισσότερα

Τα 7 θαύματα του αρχαίου κόσμου Χαρίδης Φίλιππος

Τα 7 θαύματα του αρχαίου κόσμου Χαρίδης Φίλιππος Τα 7 θαύματα του αρχαίου κόσμου Χαρίδης Φίλιππος 1. Η μεγάλη Πυραμίδα της Γκίζας Η τεράστια αυτή πυραμίδα είναι το αρχαιότερο από τα εφτά θαύματα του Αρχαίου Κόσμου, αλλά είναι το μόνο που διασώζετε 4.000χ.Όταν

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΝΗΣΙΑ ΤΩΝ ΚΥΚΛΑΔΩΝ

ΤΑ ΝΗΣΙΑ ΤΩΝ ΚΥΚΛΑΔΩΝ ΤΑ ΝΗΣΙΑ ΤΩΝ ΚΥΚΛΑΔΩΝ Η Σύρος είναι νησί των Κυκλάδων. Πρωτεύουσά της είναι η Ερμούπολη, η οποία είναι πρωτεύουσα της Περιφέριας Νότιου Αιγαίου αλλά και του πρώην Νομού Κυκλάδων. Η Σύρος αναπτύχθηκε ιδιαίτερα

Διαβάστε περισσότερα

Με τον Αιγυπτιακό

Με τον Αιγυπτιακό Με ποιον πολιτισμό θα ασχοληθούμε; Με τον Αιγυπτιακό Η θέση της Αιγύπτου Τι βλέπετε; Αίγυπτος και Νείλος Η Αίγυπτος οφείλει την ύπαρξη της στον Νείλο. Το άγονο έδαφος κατέστη εύφορο χάρη στις πλημμύρες,

Διαβάστε περισσότερα

Ανακαλύψεις (15 ος 16 ος αι.) «Ήρθαμε αναζητώντας Χριστιανούς και μπαχαρικά»

Ανακαλύψεις (15 ος 16 ος αι.) «Ήρθαμε αναζητώντας Χριστιανούς και μπαχαρικά» Ανακαλύψεις (15 ος 16 ος αι.) «Ήρθαμε αναζητώντας Χριστιανούς και μπαχαρικά» Τα αίτια και κίνητρα των ανακαλύψεων Η αναζήτηση νέων εμπορικών δρόμων προς την Ανατολή Επιθυμία για τα αγαθά της Ανατολής (μεταξωτά

Διαβάστε περισσότερα

Αλήθεια, ακόμη και τώρα, έχετε αναρωτηθεί ποια ήταν αυτά τα κείμενα και τι περιεχόμενο είχαν;

Αλήθεια, ακόμη και τώρα, έχετε αναρωτηθεί ποια ήταν αυτά τα κείμενα και τι περιεχόμενο είχαν; Όποιον κι αν ρωτήσετε σήμερα σχετικά με την ανακάλυψη της Αμερικής, είναι σίγουρο ότι θα σας αναφέρει την γνωστή ιστορία με τον Χριστόφορο Κολόμβο, ο οποίος τον 15ο αιώνα έχοντας μελετήσει κάποια αρχαία

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΧΑΛΚΟΥ. Χρωματίστε τη γραμμή του χρόνου Α.. Β.. Γ...

Η ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΧΑΛΚΟΥ. Χρωματίστε τη γραμμή του χρόνου Α.. Β.. Γ... Χρωματίστε τη γραμμή του χρόνου 1) Καταγράφω τους τρεις (3) σημαντικότερους πολιτισμούς που εμφανίστηκαν στον ελλαδικό χώρο κατά την εποχή του χαλκού: Α.. Β.. Γ... 2) Επιλέξτε ποιες λέξεις της στήλης Β

Διαβάστε περισσότερα

2. Η ΑΙΓΥΠΤΟΣ (Σελ )

2. Η ΑΙΓΥΠΤΟΣ (Σελ ) 2. Η ΑΙΓΥΠΤΟΣ (Σελ. 20-23) 2.1. Η Χώρα. Νείλος : Πηγές από Αιθιοπία και δέλτα. Δυτικά : Η Λιβυκή έρημος. Ανατολικά : Η έρημος του Σινά έως Ερυθρά Θάλασσα. Λάσπη Ευφορία. Άνω Αίγυπτος-Κάτω Αίγυπτος. 2.2.

Διαβάστε περισσότερα

ΒΥΖΑΝΤΙΝΟ ΤΡΑΠΕΖΙ. Ομάδα 7 η Αγορά Συνήθειες Χώρος Έπιπλα. Λεωνίδας Κραλίδης Έλενα Τασίου

ΒΥΖΑΝΤΙΝΟ ΤΡΑΠΕΖΙ. Ομάδα 7 η Αγορά Συνήθειες Χώρος Έπιπλα. Λεωνίδας Κραλίδης Έλενα Τασίου ΒΥΖΑΝΤΙΝΟ ΤΡΑΠΕΖΙ Ομάδα 7 η Αγορά Συνήθειες Χώρος Έπιπλα Λεωνίδας Κραλίδης Έλενα Τασίου Υπάρχουν πηγές που μας διαφωτίζουν σχετικά με την διατροφή των Βυζαντινών; Η πρώτη δυσκολία προκύπτει από τις γραπτές

Διαβάστε περισσότερα

Ε Λ Λ Η Ν Ι Κ Η Π Ρ Ο Ϊ Σ Τ Ο Ρ Ι Α

Ε Λ Λ Η Ν Ι Κ Η Π Ρ Ο Ϊ Σ Τ Ο Ρ Ι Α Ε Λ Λ Η Ν Ι Κ Η Π Ρ Ο Ϊ Σ Τ Ο Ρ Ι Α Ο Ελλαδικός χώρος, με τη μεγάλη γεωμορφολογική ποικιλία που διαθέτει, φιλοξένησε από νωρίς τη ζωή. Οι πρώτοι άνθρωποι που εγκαταστάθηκαν στο χώρο αυτό χρησιμοποίησαν

Διαβάστε περισσότερα

Ψηφιοποίηση, επεξεργασία, προσθήκες, χαρτογραφικό υλικό: Αρχείο Πανοράματος (http://www.apan.gr) Απρίλιος 2014

Ψηφιοποίηση, επεξεργασία, προσθήκες, χαρτογραφικό υλικό: Αρχείο Πανοράματος (http://www.apan.gr) Απρίλιος 2014 Από τα Θρακικά τ. 25 (1956) σσ. 149-158 Άρθρο του Γεώργιου Μαμέλη για την ιδιαίτερη πατρίδα του, το Ξαμίλι ή Εξαμίλιον, ένα μικρό ελληνικό χωριό της Ανατολικής Θράκης / Ευρωπαϊκής Τουρκίας. Ψηφιοποίηση,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΟΙ ΚΑΙ ΡΩΜΑΪΚΟΙ ΧΡΟΝΟΙ: 323 Π.Χ. 324 Μ.Χ.

ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΟΙ ΚΑΙ ΡΩΜΑΪΚΟΙ ΧΡΟΝΟΙ: 323 Π.Χ. 324 Μ.Χ. ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΟΙ ΚΑΙ ΡΩΜΑΪΚΟΙ ΧΡΟΝΟΙ: 323 Π.Χ. 324 Μ.Χ. Α.ΤΑ ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΑ ΒΑΣΙΛΕΙΑ Β. ΑΠΟΤΗΡΩΜΗΣΤΟΒΥΖΑΝΤΙΟ 1 Τα ελληνιστικά βασίλεια Ελληνιστικός : από το ρήµα ελληνίζω, δηλ. µιµούµαι τους Έλληνες Ήταν τα βασίλεια

Διαβάστε περισσότερα

α. Βασίλειο πόλεις-κράτη ομοσπονδιακά κράτη συμπολιτείες Η διάσπαση του κράτους του Μ. Αλεξάνδρου (σελ ) απελευθερωτικοί αγώνες εξεγέρσεις

α. Βασίλειο πόλεις-κράτη ομοσπονδιακά κράτη  συμπολιτείες Η διάσπαση του κράτους του Μ. Αλεξάνδρου (σελ ) απελευθερωτικοί αγώνες εξεγέρσεις ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΗ ΕΠΟΧΗ 323 [Θάνατος Μ. Αλεξάνδρου] ΕΩΣ 30 π.χ. [κατάληψη της Αιγύπτου από τους Ρωμαίους ολοκληρώνεται η κατάκτηση της Ανατολής από τους Ρωμαίους, ξεκινά η περίοδος της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας]

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 1 ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑ Να γνωρίζεις τις έννοιες γεωγραφικό πλάτος, γεωγραφικό μήκος και πως αυτές εκφράζονται

ΜΑΘΗΜΑ 1 ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑ Να γνωρίζεις τις έννοιες γεωγραφικό πλάτος, γεωγραφικό μήκος και πως αυτές εκφράζονται ΜΑΘΗΜΑ 1 Π. Γ Κ Ι Ν Η Σ 1. Να γνωρίζεις τις έννοιες γεωγραφικό πλάτος, γεωγραφικό μήκος και πως αυτές εκφράζονται 2. Να μπορείς να δώσεις την σχετική γεωγραφική θέση ενός τόπου χρησιμοποιώντας τους όρους

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2014

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2013 2014 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΤΑΞΗ: Α ΜΑΘΗΜΑ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 2 ΩΡΕΣ ΩΡΑ: 8.00 10.00 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 6/6/2014 ΤΟ ΓΡΑΠΤΟ ΑΠΟΤΕΛΕΙΤΑΙ ΑΠΟ 7 ΣΕΛΙΔΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΑΚΗΣ ΧΡΗΣΤΟΣ ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΓΑΖΙΟΥ

ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΑΚΗΣ ΧΡΗΣΤΟΣ ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΓΑΖΙΟΥ 6. Η ΠΟΙΗΣΗ ΣΤΡΕΦΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΞΥΜΝΗΣΗ ΤΟΥ ΗΡΩΙΚΟΥ ΠΑΡΕΛΘΟΝΤΟΣ ΣΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΩΝ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΩΝ ΑΓΩΝΙΩΝ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ (ΛΥΡΙΚΗ ΠΟΙΗΣΗ) 5. Η ΤΕΧΝΗ ΑΝΑΖΗΤΑΕΙ ΝΕΟΥΣ ΤΡΟΠΟΥΣ ΜΟΡΦΕΣ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΗΣ ΕΚΦΡΑΣΗΣ (ΠΙΣΤΗ

Διαβάστε περισσότερα

Προϊστορική περίοδος

Προϊστορική περίοδος ΕΦΕΣΟΣ Ιστορικό πλαίσιο Θέση Η Έφεσος βρίσκεται σε απόσταση 70 χλμ. νότια της Σμύρνης, κοντά στις εκβολές του ποταμού Καΰστρου. Κατοικήθηκε αδιάλειπτα έως τις ημέρες μας, αν και παρήκμασε μετά την αραβική

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Μάθημα: Ιστορία Τάξη: Α Λυκείου Χρόνος εξέτασης: 2 ώρες και 30 λεπτά ΜΕΡΟΣ Α (20 μονάδες) Να απαντήσετε ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΑ και στις δύο (2) ερωτήσεις. 1. Κάθε

Διαβάστε περισσότερα

Διήμερη εκδρομή στην Αθήνα

Διήμερη εκδρομή στην Αθήνα Διήμερη εκδρομή στην Αθήνα Την Πέμπτη 16 Ιανουαρίου ξεκινήσαμε το πρωί από τα Τρίκαλα για την διήμερη εκδρομή που είχε οργανώσει το σχολείο μας με προορισμό την Αθήνα. Όλοι ανυπομονούσαμε γι αυτήν την

Διαβάστε περισσότερα

«H ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΘΑΛΑΣΣΑΣ ΑΠΟ ΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΧΡΟΝΙΑ ΕΩΣ ΣΗΜΕΡΑ»

«H ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΘΑΛΑΣΣΑΣ ΑΠΟ ΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΧΡΟΝΙΑ ΕΩΣ ΣΗΜΕΡΑ» «H ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΘΑΛΑΣΣΑΣ ΑΠΟ ΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΧΡΟΝΙΑ ΕΩΣ ΣΗΜΕΡΑ» Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΚΑΙ Η ΘΑΛΑΣΣΑ Οι χρησιμότητες της θάλασσας είναι πολλές όπως πολλές είναι κι οι ωφέλειες που η θάλασσα παρέχει στον άνθρωπο. Ο ι

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΝΑΥΤΙΛΙΑ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

ΘΕΜΑ: ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΝΑΥΤΙΛΙΑ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΛΕΞΑΝ ΡΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΘΕΜΑ: ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΝΑΥΤΙΛΙΑ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Αγνή XIONOY του Κωνσταντίνου (Α. Μ. 032/02) Επιβλέπων:

Διαβάστε περισσότερα

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»;

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Ο όρος«βυζαντινόν» αναφέρεται στο Μεσαιωνικό κράτος που εδιοικείτο από την Κωνσταντινούπολη, τη μεγάλη πόλη των ακτών του Βοσπόρου. Οι ιστορικοί χρησιμοποιούν τον όρο αυτόν

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 5 (σελ ) Η επανάσταση στα νησιά του Αιγαίου

Κεφάλαιο 5 (σελ ) Η επανάσταση στα νησιά του Αιγαίου Ιστορία ΣΤ τάξης Γ Ενότητα «Η Μεγάλη Επανάσταση (1821 1830) 1 Κεφάλαιο 5 (σελ. 90 93) Η επανάσταση στα νησιά του Αιγαίου Η επανάσταση διαδόθηκε γρήγορα στα νησιά του Αιγαίου. Σπουδαίοι ναυτικοί, όπως ο

Διαβάστε περισσότερα

Ο τόπος µας. Το σχολείο µας. Πολιτισµός. Η τάξη µας

Ο τόπος µας. Το σχολείο µας. Πολιτισµός. Η τάξη µας Ο τόπος µας Το σχολείο µας Πολιτισµός Η τάξη µας Ο ΤΟΠΟΣ ΜΑΣ Ανάµεσα στις ακτές του νοµού Μαγνησίας και τη Σκόπελο και απέναντι από το Πήλιο, βρίσκεται η Σκιάθος, ένα νησί µε έκταση 48 τετραγωνικά χιλιόµετρα.

Διαβάστε περισσότερα

ΛΥΚΕΙΟ ΣΟΛΕΑΣ Σχολική χρονιά 2008-2009

ΛΥΚΕΙΟ ΣΟΛΕΑΣ Σχολική χρονιά 2008-2009 ΛΥΚΕΙΟ ΣΟΛΕΑΣ Σχολική χρονιά 2008-2009 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2009 ΜΑΘΗΜΑ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΑΞΗ: Α ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 2 Ιουνίου 2009 ΩΡΑ: 07:45 10:15 Το εξεταστικό δοκίμιο αποτελείται από τρία μέρη και

Διαβάστε περισσότερα

Αναστασόπουλος Ανδρέας Αρβανίτη Νικολέτα Τάξη: Α1 3 ο ΓΕΛ Πάτρας Σχολ. Έτος: 2013-14 Υπεύθυνη καθηγήτρια: Ντούμα Μαρία

Αναστασόπουλος Ανδρέας Αρβανίτη Νικολέτα Τάξη: Α1 3 ο ΓΕΛ Πάτρας Σχολ. Έτος: 2013-14 Υπεύθυνη καθηγήτρια: Ντούμα Μαρία Αναστασόπουλος Ανδρέας Αρβανίτη Νικολέτα Τάξη: Α1 3 ο ΓΕΛ Πάτρας Σχολ. Έτος: 2013-14 Υπεύθυνη καθηγήτρια: Ντούμα Μαρία Μεταλλικά νομίσματα αρχίζουμε να συναντάμε από το 2000 π.χ. στην Μεσόγειο. Συνήθως

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ (από το 1100 ως το 323 π.χ.) 1600-1100π.Χ.:Πρωτοϊστορική περίοδος που οδηγεί στο μυκηναϊκό πολιτισμό.

Η ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ (από το 1100 ως το 323 π.χ.) 1600-1100π.Χ.:Πρωτοϊστορική περίοδος που οδηγεί στο μυκηναϊκό πολιτισμό. Ομηρική εποχή Η ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ (από το 1100 ως το 323 π.χ.) ΕΙΣΑΓΩΓΗ: 1600-1100π.Χ.:Πρωτοϊστορική περίοδος που οδηγεί στο μυκηναϊκό πολιτισμό. 1100 π.χ.: Εναρξη της ελληνικής ιστορίας. 11 ος 9 ος αιώνας:οι

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΚΛΑΔΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΚΥΚΛΑΔΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΚΥΚΛΑΔΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Το υλικό που χρησιμοποιήθηκε για τα φύλλα εργασίας προέρχεται εξολοκλήρου από το Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης Διαβάζουμε: Οι Κυκλάδες οφείλουν το όνομά τους στη γεωγραφική

Διαβάστε περισσότερα

Η Βυζαντινή Κωνσταντινούπολη

Η Βυζαντινή Κωνσταντινούπολη Η Βυζαντινή Κωνσταντινούπολη ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ Ε ΤΑΞΗ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Σελίδα 1 Κωνσταντινούπολη Η ξακουστή και δοξασµένη πολιτεία, µε τη λαµπρή, χιλιόχρονη ιστορία, που για δέκα αιώνες δέσποζε πρωτεύουσα της

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Η ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ & ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΚΕΡΚΥΡΑΣ - ΘΕΣΠΡΩΤΙΑΣ ΜΑΡΚΟΣ Ο ΜΙΚΡΟΣ ΡΩΜΑΙΟΣ. Μια ιστορία σαν όνειρο...

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Η ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ & ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΚΕΡΚΥΡΑΣ - ΘΕΣΠΡΩΤΙΑΣ ΜΑΡΚΟΣ Ο ΜΙΚΡΟΣ ΡΩΜΑΙΟΣ. Μια ιστορία σαν όνειρο... ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΜΟΥ Η ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΤΟΡΙΚΩΝ & ΚΛΑΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΚΕΡΚΥΡΑ - ΘΕΠΡΩΤΙΑ ΜΑΡΚΟ Ο ΜΙΚΡΟ ΡΩΜΑΙΟ Μια ιστορία σαν όνειρο... ΜΑΡΚΟ Ο ΜΙΚΡΟ ΡΩΜΑΙΟ Μια ιστορία σαν όνειρο... Η ΕΦΟ Ρ ΕΙΑ Π ΡΟ Ϊ ΤΟ ΡΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ σελ. βιβλ Μινωικός πολιτισμός ΙΣΤΟΡΙΑ Κ ΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΙΣΤΟΡΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ σελ. βιβλ Μινωικός πολιτισμός ΙΣΤΟΡΙΑ Κ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΙΣΤΟΡΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ σελ. βιβλ. 60-97 Μινωικός πολιτισμός Γενικές πληροφορίες Τι είναι ο Μινωικός πολιτισμός; Μινωικός πολιτισμός είναι ο πολιτισμός που αναπτύχθηκε την εποχή του χαλκού στην Κρήτη και φέρει

Διαβάστε περισσότερα

Η ΥΠΕΥΘΗΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: Αλεξανδρή Ελευθερία. Η ΕΛΙΑ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΗ ΟΙ ΜΑΘΗΤΕΣ: Δημαράκης Κοσμάς Δράκου Άννα Καίρης Μάριος Κομίνη Ιωάννα Σουλάνδρος Τάσος

Η ΥΠΕΥΘΗΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: Αλεξανδρή Ελευθερία. Η ΕΛΙΑ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΗ ΟΙ ΜΑΘΗΤΕΣ: Δημαράκης Κοσμάς Δράκου Άννα Καίρης Μάριος Κομίνη Ιωάννα Σουλάνδρος Τάσος Η ΥΠΕΥΘΗΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: Αλεξανδρή Ελευθερία Η ΕΛΙΑ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΗ ΟΙ ΜΑΘΗΤΕΣ: Δημαράκης Κοσμάς Δράκου Άννα Καίρης Μάριος Κομίνη Ιωάννα Σουλάνδρος Τάσος Ξεκινώντας την εργασία θα θέλαμε να παραθέσουμε το παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

Μύθοι για τη μινωική Κρήτη

Μύθοι για τη μινωική Κρήτη Μύθοι για τη μινωική Κρήτη Ο Λαβύρινθος. Ο μύθος αναφέρει ότι στα υπόγεια του παλατιού της Κνωσού υπήρχε ο λα3ύρινθος, ένα περίπλοκο κτίριο. Αν κάποιος έμπαινε μέσα χανόταν και δεν μπορούσε να ξανα3γεί.

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΒΑΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2013-2014

ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΒΑΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2013-2014 ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΒΑΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2013-2014 ΑΡΧΑΙΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΓΡΑΦΗΣ ΚΑΙ ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΑΠΟΔΟΣΗΣ ΤΟΥΣ ΣΕ ΟΣΤΡΑΚΑ ΠΗΛΙΝΩΝ ΑΓΓΕΙΩΝ Μεσοποταμία-Σουμέριοι Μέσα 4ης χιλιετίας π.χ. Σφηνοειδής γραφή Τρόπος γραφής που

Διαβάστε περισσότερα

Ορτυγία. Κάντε κλικ για να επεξεργαστείτε τον υπότιτλο του υποδείγματος

Ορτυγία. Κάντε κλικ για να επεξεργαστείτε τον υπότιτλο του υποδείγματος Ορτυγία Κάντε κλικ για να επεξεργαστείτε τον υπότιτλο του υποδείγματος Τοποθεσία Πού βρίσκεται; Το νησί της Ορτυγίας βρίσκεται στην κάτω Ιταλία στις Συρακούσες. Τα αξιοθέατα: Ο ναός του Απόλλωνα üη πλατεία

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΡΗΤΙΚΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΡΗΤΙΚΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΚΡΗΤΙΚΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΡΗΤΙΚΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ Η Κρήτη έχει μια από τις αρχαιότερες και πιο εύγευστες γαστριμαργικές παραδόσεις στον κόσμο, μια παράδοση γεύσεων, αρωμάτων, υλικών και τεχνοτροπιών που ξεκινά

Διαβάστε περισσότερα

Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης;

Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης; Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης; Μέρος της οχύρωσης Οι αρχαιολογικές ανασκαφές που διενεργούνται στην περιοχή της La Bastida (Totana, Murcia στην Ισπανία) έχουν αποκαλύψει ένα επιβλητικό οχυρωματικό

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΑ ΤΩΝ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ

Η ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΑ ΤΩΝ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ Η ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΑ ΤΩΝ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ Οι βυζαντινοί ήταν καλά πληροφορημένοι για τις γειτονικές χώρες από δικούς τους ανθρώπους. Όταν έφταναν επισκέπτες, έμποροι, μισθοφόροι ή στρατιωτικοί φυγάδες, ή ακόμα κρατικές

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟ ΚΑΣΤΡO ΤΗΣ ΚΩ Η ΓΕΦΥΡΑ ΤΟΥ ΚΑΣΤΡΟΥ

ΣΤΟ ΚΑΣΤΡO ΤΗΣ ΚΩ Η ΓΕΦΥΡΑ ΤΟΥ ΚΑΣΤΡΟΥ ΣΤΟ ΚΑΣΤΡO ΤΗΣ ΚΩ Το Κάστρο των Ιπποτών είναι ένα από τα σημαντικότερα ιστορικά μνημεία της Κω. Ιδιαίτερα εντυπωσιακό και επιβλητικό είναι ένα από τα αξιοθέατα που κάθε επισκέπτης του νησιού πρέπει να

Διαβάστε περισσότερα

Ένα παραμύθι φτιαγμένο από τα παιδιά της Δ, Ε και Στ τάξης του Ζ Δημοτικού Σχολείου Πάφου κατά τη διάρκεια της συνάντησής τους με τη συγγραφέα Αμαλία

Ένα παραμύθι φτιαγμένο από τα παιδιά της Δ, Ε και Στ τάξης του Ζ Δημοτικού Σχολείου Πάφου κατά τη διάρκεια της συνάντησής τους με τη συγγραφέα Αμαλία Ένα παραμύθι φτιαγμένο από τα παιδιά της Δ, Ε και Στ τάξης του Ζ Δημοτικού Σχολείου Πάφου κατά τη διάρκεια της συνάντησής τους με τη συγγραφέα Αμαλία Πικρίδου-Λούκα. 2014 Μια φορά κι έναν καιρό υπήρχε

Διαβάστε περισσότερα

α. Προς αναζήτηση νέων δρόμων της τουρκικής κατάκτησης που είχε διακόψει την επικοινωνία Ευρώπης Ασίας της έλλειψης πολύτιμων μετάλλων στην Ευρώπη

α. Προς αναζήτηση νέων δρόμων της τουρκικής κατάκτησης που είχε διακόψει την επικοινωνία Ευρώπης Ασίας της έλλειψης πολύτιμων μετάλλων στην Ευρώπη Σελ. 122 3. Οι ανακαλύψεις α. Προς αναζήτηση νέων δρόμων Η αναζήτηση νέων δρόμων είναι αναγκαία εξαιτίας : της τουρκικής κατάκτησης που είχε διακόψει την επικοινωνία Ευρώπης Ασίας της έλλειψης πολύτιμων

Διαβάστε περισσότερα

ISBN 978-960-484-159-2

ISBN 978-960-484-159-2 Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΙΣΤΟΡΙΑ Ο Μέγας Αλέξανδρος Κείμενο: Φίλιππος Μανδηλαράς Επιμέλεια κειμένου: Ράνια Ζωίδη Εικονογράφηση: Ναταλία Καπατσούλια Διόρθωση: Αντωνία Κιλεσσοπούλου 2010, Εκδόσεις Κυριάκος Παπαδόπουλος

Διαβάστε περισσότερα

Οδύσσεια Τα απίθανα... τριτάκια! Tετάρτη τάξη

Οδύσσεια Τα απίθανα... τριτάκια! Tετάρτη τάξη Οδύσσεια Τα απίθανα... τριτάκια! Tετάρτη τάξη Πηγή πληροφόρησης: e-selides.gr 1. Κυκλώνω το σωστό. Α. Βασιλιάς του Ορχομενού της Βοιωτίας ήταν ο: α. Αθάμας β. Φρίξος γ. Αιήτης Β. Ο Αιήτης τοποθέτησε το

Διαβάστε περισσότερα

Τα σημαντικότερα γεγονότα της Παλαιάς Διαθήκης εκτυλίσσονται στην περιοχή που. Η Μέση Ανατολή στην αρχαιότητα

Τα σημαντικότερα γεγονότα της Παλαιάς Διαθήκης εκτυλίσσονται στην περιοχή που. Η Μέση Ανατολή στην αρχαιότητα Ο ΚΟΣΜΟΣ ΤΗΣ ΠΑΛΑΙΑΣ ΔΙΑΘΗΚΗΣ Τα σημαντικότερα γεγονότα της Παλαιάς Διαθήκης εκτυλίσσονται στην περιοχή που ονομάζεται ΜΕΣΗ ΑΝΑΤΟΛΗ Η Μέση Ανατολή στην αρχαιότητα Ποια σύγχρονα κράτη αποτελούν την περιοχή

Διαβάστε περισσότερα

Επίσκεψη στην Αρχαία Αγορά

Επίσκεψη στην Αρχαία Αγορά Επίσκεψη στην Αρχαία Αγορά Η Αγορά ήταν η μεγαλύτερη πλατεία της πόλης. Η πλατεία άρχισε να χρησιμοποιείται ως δημόσιος χώρος από τα αρχαϊκά χρόνια. Μέχρι τότε στην περιοχή υπήρχαν σπίτια και τάφοι. Ο

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Ρωμαϊκή Ιστορία (55 ΒΥ1) Διδάσκων: Andrew Farrington (eduserv@otenet.gr)

Εισαγωγή στη Ρωμαϊκή Ιστορία (55 ΒΥ1) Διδάσκων: Andrew Farrington (eduserv@otenet.gr) Εισαγωγή στη Ρωμαϊκή Ιστορία (55 ΒΥ1) Διδάσκων: Andrew Farrington (eduserv@otenet.gr) Ενότητα 2: H ρωμαϊκή αυτοκρατορία: Εξάπλωση της κυριαρχίας της Ρώμης μέχρι το τέλος της Δημοκρατίας 1.). Η γεωγραφία

Διαβάστε περισσότερα

Κος ΣΤΑΥΡΙΝΟΥΔΗΣ: Καλησπέρα. Η δική μας εισήγηση θα είχε άμεση σχέση και θα είχε ενδιαφέρον να ακολουθούσε την εισήγηση του κυρίου Λέλεκα.

Κος ΣΤΑΥΡΙΝΟΥΔΗΣ: Καλησπέρα. Η δική μας εισήγηση θα είχε άμεση σχέση και θα είχε ενδιαφέρον να ακολουθούσε την εισήγηση του κυρίου Λέλεκα. Κος ΣΤΑΥΡΙΝΟΥΔΗΣ: Καλησπέρα. Η δική μας εισήγηση θα είχε άμεση σχέση και θα είχε ενδιαφέρον να ακολουθούσε την εισήγηση του κυρίου Λέλεκα. Δεν είναι πάντα εφικτό να το προγραμματίζουμε κατά προτεραιότητα.

Διαβάστε περισσότερα

18 ος 19 ος αι. ΣΟ ΑΝΑΣΟΛΙΚΟ ΖΗΣΗΜΑ. «Σώστε με από τους φίλους μου!»

18 ος 19 ος αι. ΣΟ ΑΝΑΣΟΛΙΚΟ ΖΗΣΗΜΑ. «Σώστε με από τους φίλους μου!» 18 ος 19 ος αι. ΣΟ ΑΝΑΣΟΛΙΚΟ ΖΗΣΗΜΑ «Σώστε με από τους φίλους μου!» Σο Ανατολικό ζήτημα, ορισμός Είναι το ζήτημα της διανομής των εδαφών της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, η οποία από τις αρχές του 18ου αιώνα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΪΚΗ ΕΠΟΧΗ (σελ.84-97) Α. Βασιλεία α. Δικαίωμα να ψηφίζουν για ζητήματα της πόλης είχαν όλοι οι πολίτες, ακόμα και οι πιο φτωχοί

ΑΡΧΑΪΚΗ ΕΠΟΧΗ (σελ.84-97) Α. Βασιλεία α. Δικαίωμα να ψηφίζουν για ζητήματα της πόλης είχαν όλοι οι πολίτες, ακόμα και οι πιο φτωχοί 1. Να αντιστοιχήσετε τις λέξεις της στήλης Α με αυτές της στήλης Β. Α Β Α. Βασιλεία α. Δικαίωμα να ψηφίζουν για ζητήματα της πόλης είχαν όλοι οι πολίτες, ακόμα και οι πιο φτωχοί Β. Αριστοκρατία β. Κριτήριο

Διαβάστε περισσότερα

Στην Ελλάδα πέρασα υπέροχα ήταν μια εμπειρία φανταστική.

Στην Ελλάδα πέρασα υπέροχα ήταν μια εμπειρία φανταστική. Στην Ελλάδα πέρασα υπέροχα ήταν μια εμπειρία φανταστική. Όταν κατεβήκαμε από το αεροπλάνο μπήκαμε στο αυτοκίνητο (ταξί). Η διαδρομή ήταν 3 ώρες. Όμως εμείς κάναμε σταθμό στον Ισθμό της Κορίνθου. Ο Ισθμός

Διαβάστε περισσότερα

33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1

33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1 ΕΝΑ ΓΟΗΤΕΥΤΙΚΟ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΑ ΧΡΟΝΙΑ, ΓΕΜΑΤΟ ΕΚΠΛΗΞΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΛΑ ΣΗΜΑΝΤΙΚΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ. 33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1 Εικόνα 1 Εικόνα 2 Ρωμαϊκές λεγεώνες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. - Γενική Εισαγωγή..2. - Iστορική αναδρομή...3-4. - Περιγραφή του χώρου...5-8. - Επίλογος...9. - Βιβλιογραφία 10

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. - Γενική Εισαγωγή..2. - Iστορική αναδρομή...3-4. - Περιγραφή του χώρου...5-8. - Επίλογος...9. - Βιβλιογραφία 10 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ - Γενική Εισαγωγή..2 - Iστορική αναδρομή....3-4 - Περιγραφή του χώρου.....5-8 - Επίλογος...9 - Βιβλιογραφία 10 1 Γενική Εισαγωγή Επίσκεψη στο Επαρχιακό Μουσείο Πάφου Το Επαρχιακό Μουσείο της

Διαβάστε περισσότερα

Τα παραμύθια της τάξης μας!

Τα παραμύθια της τάξης μας! Τα παραμύθια της τάξης μας! ΟΙ λέξεις κλειδιά: Καρδιά, γοργόνα, ομορφιά, πυξίδα, χώρα, πεταλούδα, ανηφόρα, θάλασσα, φάλαινα Μας βοήθησαν να φτιάξουμε αυτά τα παραμύθια! «Χρυσαφένια χώρα» Μια φορά κι έναν

Διαβάστε περισσότερα

Από όλα τα παραμύθια που μου έλεγε ο πατέρας μου τα βράδια πριν κοιμηθώ, ένα μου άρεσε πιο πολύ. Ο Σεβάχ ο θαλασσινός. Επτά ταξίδια είχε κάνει ο

Από όλα τα παραμύθια που μου έλεγε ο πατέρας μου τα βράδια πριν κοιμηθώ, ένα μου άρεσε πιο πολύ. Ο Σεβάχ ο θαλασσινός. Επτά ταξίδια είχε κάνει ο 4 Από όλα τα παραμύθια που μου έλεγε ο πατέρας μου τα βράδια πριν κοιμηθώ, ένα μου άρεσε πιο πολύ. Ο Σεβάχ ο θαλασσινός. Επτά ταξίδια είχε κάνει ο Σεβάχ. Για να δει τον κόσμο και να ζήσει περιπέτειες.

Διαβάστε περισσότερα

Συντάχθηκε απο τον/την Administrator Σάββατο, 21 Μάρτιος :16 - Τελευταία Ενημέρωση Σάββατο, 21 Μάρτιος :38

Συντάχθηκε απο τον/την Administrator Σάββατο, 21 Μάρτιος :16 - Τελευταία Ενημέρωση Σάββατο, 21 Μάρτιος :38 Η διασωθείσα μέχρι τους ιστορικούς χρόνους παράδοση, αλλά και τα πρώτα γραπτά κείμενα, οι πήλινες πινακίδες των αρχείων των μυκηναϊκών ανακτόρων, μας πληροφορούν για την ύπαρξη μικρών κρατών με αυστηρή

Διαβάστε περισσότερα

εγχειρίδιο κανόνων & σεναρίων Πριν ξεκινήσετε το πρώτο σας παιχνίδι, πρέπει να αφαιρέσετε τα κομμάτια από τα χαρτονένια πλαίσια.

εγχειρίδιο κανόνων & σεναρίων Πριν ξεκινήσετε το πρώτο σας παιχνίδι, πρέπει να αφαιρέσετε τα κομμάτια από τα χαρτονένια πλαίσια. Τα άγνωστα νησιά του Κατάν απλώνονται μπροστά σας. Μερικά μακριά στον ορίζοντα, κάποια άλλα χαμένα στην πυκνή ομίχλη. Άλλα σχεδιασμένα στους χάρτες, κι άλλα γνωστά μόνο από μύθους και ιστορίες. Κάποια

Διαβάστε περισσότερα

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΣΧΟΛΗΣ-----ΛΕΣΒΙΑΚΟΣ ΟΜΙΛΟΣ ΙΣΤΙΟΠΛΟΪΑΣ ΑΝΟΙΧΤΗΣ ΘΑΛΑΣΣΗΣ-----ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΣΧΟΛΗΣ

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΣΧΟΛΗΣ-----ΛΕΣΒΙΑΚΟΣ ΟΜΙΛΟΣ ΙΣΤΙΟΠΛΟΪΑΣ ΑΝΟΙΧΤΗΣ ΘΑΛΑΣΣΗΣ-----ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΣΧΟΛΗΣ ΣΚΑΦΟΣ Η μορφή των ιστιοφόρων σκαφών όπως εξελίχθηκε από τα αρχαία ξύλινα εμπορικά και πολεμικά πλοία έως τα σύγχρονα αγωνιστικά επηρεάζονταν από τους ίδιους παράγοντες. Είναι συνάρτηση της χρήσης τους,

Διαβάστε περισσότερα

Η μετατροπή της Αθηναϊκής Συμμαχίας σε Ηγεμονία

Η μετατροπή της Αθηναϊκής Συμμαχίας σε Ηγεμονία Θέμα της διδακτικής πρότασης Η μετατροπή της Αθηναϊκής Συμμαχίας σε Ηγεμονία Τάξη: Α Γυμνασίου Στοχοθεσία Επιδιώκεται οι μαθητές/τριες να προσδιορίσουν την πορεία που οδήγησε την Αθήνα σε ρόλο ηγεμόνα

Διαβάστε περισσότερα

Η Νίκη ήταν κόρη της Στύγας και του Πάλλαντα. Είχε αδέρφια της το Κράτος, το Ζήλο και τη Βία.

Η Νίκη ήταν κόρη της Στύγας και του Πάλλαντα. Είχε αδέρφια της το Κράτος, το Ζήλο και τη Βία. Η Νίκη σε νομίσματα Νίκη: θεά της ελληνικής μυθολογίας προσωποποιούσε τη δόξα του ελληνικού πολιτισμού. Η Νίκη στέλνονταν από το Δία για να εξυμνήσει μία νίκη, να προσφέρει σπονδές ή να στεφανώσει ένα

Διαβάστε περισσότερα

1. Χρωματίζω στη γραμμή του χρόνου την εποχή του χαλκού:

1. Χρωματίζω στη γραμμή του χρόνου την εποχή του χαλκού: ΕΠΟΧΗ ΧΑΛΚΟΥ 1. Χρωματίζω στη γραμμή του χρόνου την εποχή του χαλκού: 3000 1100 π. Χ. 1100-800 πχ 800-500 πχ 500-323 πχ 323-146 πχ 146πΧ-330 μχ 2. Καταγράφω τους τρεις (3) σημαντικότερους πολιτισμούς που

Διαβάστε περισσότερα

Μεταφορά - μεταφορικά μέσα

Μεταφορά - μεταφορικά μέσα Μεταφορά - μεταφορικά μέσα Μεταφορά είναι η μετακόμιση πραγμάτων ή προσώπων. Η ανάπτυξη των μεταφορών αποτέλεσε θεμελιώδη παράγοντα για την ανάπτυξη του πολιτισμού και διευκόλυνε αφάνταστα το εμπόριο και

Διαβάστε περισσότερα

Θαλαμηγός Καλυψώ - Αγιος Νικόλαος Αναβύσσου

Θαλαμηγός Καλυψώ - Αγιος Νικόλαος Αναβύσσου Θαλαμηγός Καλυψώ - Αγιος Νικόλαος Αναβύσσου Κείμενο: Παναγιώτης Τασιαδάμης Φωτό: Παναγιώτης Τασιαδάμης-Κώστας Λαδάς Το ξύλινο ναυάγιο της θαλαμηγούς "Καλυψώ", στον Άγιο Νικόλαο Αναβύσσου, είναι ένας πολύ

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτήριο ΤΟ ΠΑΓΚΡΗΤΙΟΝ - ΓΥΜΝΑΣΙΟ. Αρχαϊκή Εποχή και στο Ισλάμ. Ανάτυπο από τον τόμο «ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ, ΣΤ, 2011-2012»

Εκπαιδευτήριο ΤΟ ΠΑΓΚΡΗΤΙΟΝ - ΓΥΜΝΑΣΙΟ. Αρχαϊκή Εποχή και στο Ισλάμ. Ανάτυπο από τον τόμο «ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ, ΣΤ, 2011-2012» Ανάτυπο από τον τόμο «ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ, ΣΤ, 2011-2012» Εκπαιδευτήριο ΤΟ ΠΑΓΚΡΗΤΙΟΝ - ΓΥΜΝΑΣΙΟ Χαρτογραφία στην Αρχαϊκή Εποχή και στο Ισλάμ Ανάτυπο από τον τόμο «ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ, ΣΤ, 2011-2012» Τάξη

Διαβάστε περισσότερα

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός»

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 «Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» (Φλώρινα - Μακεδονία Καύκασος) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΡΑΜΙΚΑ ΑΡΧΑΙΑ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΤΕΧΝΗ

ΚΕΡΑΜΙΚΑ ΑΡΧΑΙΑ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΤΕΧΝΗ ΚΕΡΑΜΙΚΑ ΑΡΧΑΙΑ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΤΕΧΝΗ ΚΕΡΑΜΙΚΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ Η κεραμική, μια πανάρχαια τέχνη, χρησιμοποιεί ως πρώτη ύλη το αργιλόχωμα. Όταν αναμείξουμε το αργιλόχωμα με νερό θα προκύψει μία πλαστική μάζα

Διαβάστε περισσότερα

Μινωικός πολιτισμός. Η ακμή του κρητομινωικού πολιτισμού παρουσιάζεται μεταξύ του 1900 και του 1450 π. Χ.

Μινωικός πολιτισμός. Η ακμή του κρητομινωικού πολιτισμού παρουσιάζεται μεταξύ του 1900 και του 1450 π. Χ. Μινωικός πολιτισμός Η ακμή του κρητομινωικού πολιτισμού παρουσιάζεται μεταξύ του 1900 και του 1450 π. Χ. Μινωικός πολιτισμός Στην ανάπτυξή του συντέλεσαν το εύκρατο - θερμό κλίμα, το εύφορο έδαφος, η μακροχρόνια

Διαβάστε περισσότερα

Κυκλάδες Δωδεκάνησα Βόρειο Αιγαίο Σποράδες Αργοσαρωνικός Παράλια (Ελληνικά) Εύβοια Κρήτη Μικρασιατικά Παράλια

Κυκλάδες Δωδεκάνησα Βόρειο Αιγαίο Σποράδες Αργοσαρωνικός Παράλια (Ελληνικά) Εύβοια Κρήτη Μικρασιατικά Παράλια Κυκλάδες Δωδεκάνησα Βόρειο Αιγαίο Σποράδες Αργοσαρωνικός Παράλια (Ελληνικά) Εύβοια Κρήτη Μικρασιατικά Παράλια Η λέξη 'κως' προέρχεται από την λέξη 'κοίον = πρόβατό πληθυσμός 34.280 κατοίκους, τρίτο μεγαλύτερο

Διαβάστε περισσότερα

600 π.χ. - 300 π.χ. Ο ΕΛΛΗΝΑΣ ΟΠΛΙΤΗΣ

600 π.χ. - 300 π.χ. Ο ΕΛΛΗΝΑΣ ΟΠΛΙΤΗΣ 600 π.χ. - 300 π.χ. Ο ΕΛΛΗΝΑΣ ΟΠΛΙΤΗΣ ΠΛΗΣΙΑΣΕ, ΝΥΞΕ ΜΕ ΤΗ ΜΑΚΡΙΑ ΛΟΓΧΗ Ή ΤΟ ΞΙΦΟΣ ΕΚ ΤΟΥ ΣΥΝΕΓΓΥΣ ΚΑΙ ΦΟΝΕΥΣΕ ΕΝΑΝ ΑΝΔΡΑ. ΑΝΤΙΤΑΞΕ ΠΕΛΜΑ ΣΤΟ ΠΕΛΜΑ, ΘΕΣΕ ΑΣΠΙΔΑ ΣΤΗΝ ΑΣΠΙΔΑ, ΠΡΟΤΑΞΕ ΛΟΦΙΟ ΣΤΟ ΛΟΦΙΟ, ΚΡΑΝΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 29 Οι Βαλκανικοί πόλεμοι Ιστορία Γ Γυμνασίου. Η απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης (26 Οκτωβρίου 1912)

Ενότητα 29 Οι Βαλκανικοί πόλεμοι Ιστορία Γ Γυμνασίου. Η απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης (26 Οκτωβρίου 1912) Ενότητα 29 Οι Βαλκανικοί πόλεμοι 1912-1913 Ιστορία Γ Γυμνασίου Η απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης (26 Οκτωβρίου 1912) Χρονολόγιο 1897-1908 Μακεδόνικος Αγώνας 1912-1913 Βαλκανικοί πόλεμοι 1914-1918 Α' Παγκόσμιος

Διαβάστε περισσότερα

Στο Πίνοβο με την υπέροχη κορυφογραμμή του

Στο Πίνοβο με την υπέροχη κορυφογραμμή του Στο Πίνοβο με την υπέροχη κορυφογραμμή του Το όρος Πίνοβο είναι ένα σχετικά άγνωστο βουνό. Ο ορεινός του όγκος απλώνεται στα βορειοδυτικά του νομού Πέλλας, ανάμεσα στα όρη Βόρας (Καϊμακτσαλάν) και Τζένα.

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο Ζ Ηανάπτυξητης Μακεδονίας.

Κεφάλαιο Ζ Ηανάπτυξητης Μακεδονίας. Πρόταση διδασκαλίας Κεφάλαιο Ζ Ηανάπτυξητης Μακεδονίας. Ενότητα 4. Το έργο του Αλέξανδρου Κύρια σημεία της ενότητας Περιγραφή της γεωγραφικής έκτασης και της ποικιλίας των λαών του κράτους που δημιούργησε

Διαβάστε περισσότερα

Ε. Τοποθετήστε τους δείκτες σκορ, στη θέση 0 του μετρητή βαθμολογίας. ΣΤ. Τοποθετήστε τον δείκτη χρόνου στη θέση Ι του μετρητή χρόνου.

Ε. Τοποθετήστε τους δείκτες σκορ, στη θέση 0 του μετρητή βαθμολογίας. ΣΤ. Τοποθετήστε τον δείκτη χρόνου στη θέση Ι του μετρητή χρόνου. ιαρκεια 90 λεπτα Παικτεσ 4 Ηλικια 12+ ΚΑΝΟΝΕΣ ΣΤΟΧΟΣ ΤΟΥ ΠΑΙΧΝΙΔΙΟΥ Το Autokrator είναι ένα μεσαιωνικό στρατιωτικό παιχνίδι, για τις μάχες μεταξύ Χριστιανών και Μουσουλμάνων μεταξύ 7ου και 11ου αιώνα μ.χ.

Διαβάστε περισσότερα

Τι ξέρω για την Ελλάδα Μοιάζει η τάξη σου με αυτή που βλέπεις εδώ; Τι θα ήθελες να αλλάξει στην τάξη σου και στο μάθημα των ελληνικών;

Τι ξέρω για την Ελλάδα Μοιάζει η τάξη σου με αυτή που βλέπεις εδώ; Τι θα ήθελες να αλλάξει στην τάξη σου και στο μάθημα των ελληνικών; Τι ξέρω για την Ελλάδα Μοιάζει η τάξη σου με αυτή που βλέπεις εδώ; Τι θα ήθελες να αλλάξει στην τάξη σου και στο μάθημα των ελληνικών; Η Ελένη, η Ναόκο και οι συμμαθητές τους κάνουν σήμερα το τελευταίο

Διαβάστε περισσότερα

Συνδυασμένα Συστήματα Μεταφορών στον Τουρισμό

Συνδυασμένα Συστήματα Μεταφορών στον Τουρισμό Έξυπνες λύσεις για την προώθηση του θεματικού τουρισμού στην περιοχή της Ηπείρου Ιωάννινα, 29 Μαρτίου 2016 Συνδυασμένα Συστήματα Μεταφορών στον Τουρισμό Γιώργος Γιαννής, Καθηγητής ΕΜΠ, www.nrso.ntua.gr/geyannis

Διαβάστε περισσότερα

Όψεις Βυζαντίου... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας. Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας

Όψεις Βυζαντίου... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας. Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας Το φυλλάδιο αυτό είναι του/της... που επισκέφθηκε το Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας στις... Το φυλλάδιο που κρατάς στα χέρια σου

Διαβάστε περισσότερα

Το Ακτοπλοϊκό Ζήτημα και τα θέματα μιας αειφόρου ανάπτυξης των νησιών μας. Το Λιμάνι της Κύμης. 3/9/2014 Κώστας Χαϊνάς Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών

Το Ακτοπλοϊκό Ζήτημα και τα θέματα μιας αειφόρου ανάπτυξης των νησιών μας. Το Λιμάνι της Κύμης. 3/9/2014 Κώστας Χαϊνάς Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Το Ακτοπλοϊκό Ζήτημα και τα θέματα μιας αειφόρου ανάπτυξης των νησιών μας. Το Λιμάνι της Κύμης 1 Ένα σύντομο ιστορικό Ελλάδα : 1ηχώρα στην Ευρώπη στην επιβατηγό ακτοπλοία - στις υψηλότερες θέσεις παγκοσμίως

Διαβάστε περισσότερα

Κωνσταντίνος: από τη Ρώμη στη Νέα Ρώμη

Κωνσταντίνος: από τη Ρώμη στη Νέα Ρώμη Επανάληψη Κωνσταντίνος: από τη Ρώμη στη Νέα Ρώμη Ο Κωνσταντίνος Βυζάντιο 1. Αποφασίζει τη μεταφορά της πρωτεύουσας στην Ανατολή κοντά στο αρχαίο Βυζάντιο: νέο διοικητικό κέντρο η Κωνσταντινούπολη 2. 313

Διαβάστε περισσότερα

ΜΥΚΗΝΑΪΚΗ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ

ΜΥΚΗΝΑΪΚΗ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΜΥΚΗΝΑΪΚΗ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ Εισαγωγικά: ΟΡΙΣΜΟΣ: Με τον όρο μυκηναϊκός πολιτισμός χαρακτηρίζεται ο προϊστορικός πολιτισμός της ΎστερηςΕποχήςτουΧαλκούαπότο1600-1100 π. Χ. που αναπτύχθηκε κυρίως στην κεντρική

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΑΙΤΙΑ ΚΑΙ ΟΙ ΑΦΟΡΜΕΣ ΤΟΥ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΙΑΚΟΥ ΠΟΛΕΜΟΥ - Ο ΑΡΧΙΔΑΜΕΙΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ

ΤΑ ΑΙΤΙΑ ΚΑΙ ΟΙ ΑΦΟΡΜΕΣ ΤΟΥ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΙΑΚΟΥ ΠΟΛΕΜΟΥ - Ο ΑΡΧΙΔΑΜΕΙΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ ΤΑ ΑΙΤΙΑ ΚΑΙ ΟΙ ΑΦΟΡΜΕΣ ΤΟΥ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΙΑΚΟΥ ΠΟΛΕΜΟΥ - Ο ΑΡΧΙΔΑΜΕΙΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ Ποιος πόλεμος ονομάζεται Πελοποννησιακός: Ο καταστροφικός εμφύλιος πόλεμος μεταξύ Αθήνας - Σπάρτης και των συμμαχικών τους πόλεων-κρ

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΛΟΓΙΑ - ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΠΟΛΛΑΠΛΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ

ΓΕΩΛΟΓΙΑ - ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΠΟΛΛΑΠΛΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΓΕΩΛΟΓΙΑ - ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΠΟΛΛΑΠΛΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 1. Η πόλη Λ βρίσκεται: α. βόρεια της πόλης Κ. β. νότια της πόλης Κ. γ. ΒΑ της πόλης Κ. δ. ΒΔ της πόλης Κ. 2. Η πόλη Λ βρίσκεται: α. βόρεια

Διαβάστε περισσότερα

Τουρκία: Ο παράδεισος της Ανατολής

Τουρκία: Ο παράδεισος της Ανατολής Τουρκία: Ο παράδεισος της Ανατολής Βρίσκεται στην ΝΔ Ασία και συνορεύει με την Ελλάδα, Βουλγαρία, Ιράν, Ιράκ, κ.α. Είναι ένας εύκολος προορισμός, αφού κανείς μπορεί να πάει εκεί είτε με αεροπλάνο είτε

Διαβάστε περισσότερα

Η ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΑΥΤ Κ*ΑΤοΡ1Α. Η ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΑΥΤ*Κ*ΑΤοΡ1Α. Η 3υζαντινή εποχή Γ* - * **-^ Διασυνδέσεις. ΒιΒλιογραφία Τ Τ"*-*

Η ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΑΥΤ Κ*ΑΤοΡ1Α. Η ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΑΥΤ*Κ*ΑΤοΡ1Α. Η 3υζαντινή εποχή Γ* - * **-^ Διασυνδέσεις. ΒιΒλιογραφία Τ Τ*-* Η ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΑΥΤΚΑΤοΡ1Α Η 3υζαντινή εποχή Η ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΑΥΤ ΚΑΤοΡ1Α Κωνσταντινούπολη, Μ' ένα λεωφορείο τριγυρνάμε όλοι μέσα στην πόλη, σελ. 59-63. Βυζαντινή αυτοκρατορία, Εμπορικοί δρόμοι, σελ 34 Μύθοι και

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΗ ΕΠΟΧΗ π.χ.

ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΗ ΕΠΟΧΗ π.χ. ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΗ ΕΠΟΧΗ 323 30 π.χ. Θάνατος του Μ. Αλεξάνδρου Έλλειψη διαδόχου (νόμιμου και ικανού) διασπαστικές τάσεις: 1. Εξεγέρσεις (Αθηναίων και Αιτωλών) εναντίον των Μακεδόνων υποταγή των Αθηναίων 2. Εξεγέρσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ. Τάξη Α Γυμνασίου. Ονοματεπώνυμο:... Τμήμα:... Ημερομηνία:... Βαθμός:...

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ. Τάξη Α Γυμνασίου. Ονοματεπώνυμο:... Τμήμα:... Ημερομηνία:... Βαθμός:... ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ Τάξη Α Γυμνασίου Ονοματεπώνυμο:... Τμήμα:... Ημερομηνία:... Βαθμός:... Επιμέλεια: Σοφία Τουμασή Μέρος Α : Να απαντήσεις υποχρεωτικά και στις τρεις (3) ερωτήσεις. 1.α) Να γράψεις

Διαβάστε περισσότερα

εκέµβριος 2015 Νοµισµατική Συλλογή Alpha Bank, Πανεπιστηµίου 41, , Αθήναι, Τηλ

εκέµβριος 2015 Νοµισµατική Συλλογή Alpha Bank, Πανεπιστηµίου 41, , Αθήναι, Τηλ εκέµβριος 2015 Νοµισµατική Συλλογή Alpha Bank, Πανεπιστηµίου 41, 102 52, Αθήναι, Τηλ. 210 326 2460-1 www.alphanumismatics.gr, numismatic@alpha.gr ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Έκθεση: «Η Ευρώπη της Ελλάδος. Αποικίες και

Διαβάστε περισσότερα

Για να περιγράψουμε την ατμοσφαιρική κατάσταση, χρησιμοποιούμε τις έννοιες: ΚΑΙΡΟΣ. και ΚΛΙΜΑ

Για να περιγράψουμε την ατμοσφαιρική κατάσταση, χρησιμοποιούμε τις έννοιες: ΚΑΙΡΟΣ. και ΚΛΙΜΑ Το κλίμα της Ευρώπης Το κλίμα της Ευρώπης Για να περιγράψουμε την ατμοσφαιρική κατάσταση, χρησιμοποιούμε τις έννοιες: ΚΑΙΡΟΣ και ΚΛΙΜΑ Καιρός: Οι ατμοσφαιρικές συνθήκες που επικρατούν σε μια περιοχή, σε

Διαβάστε περισσότερα

Η Λίνδος απέχει 50 χλμ. νότια από την πόλη της Ρόδου. Ο οικισμός διατηρεί το χρώμα και την ατμόσφαιρα μιας άλλης εποχής. Κυρίαρχο στοιχείο ο

Η Λίνδος απέχει 50 χλμ. νότια από την πόλη της Ρόδου. Ο οικισμός διατηρεί το χρώμα και την ατμόσφαιρα μιας άλλης εποχής. Κυρίαρχο στοιχείο ο Η Λίνδος απέχει 50 χλμ. νότια από την πόλη της Ρόδου. Ο οικισμός διατηρεί το χρώμα και την ατμόσφαιρα μιας άλλης εποχής. Κυρίαρχο στοιχείο ο ρομαντισμός, που καταλαμβάνει τον επισκέπτη, μόλις φθάσει στο

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 5. Κωνσταντινούπολη, 29 Μαίου 1453, Τρίτη μαύρη και καταραμένη

Κεφάλαιο 5. Κωνσταντινούπολη, 29 Μαίου 1453, Τρίτη μαύρη και καταραμένη Κεφάλαιο 5 Κωνσταντινούπολη, 29 Μαίου 1453, Τρίτη μαύρη και καταραμένη Έφτασε μια μισάνοιχτη πόρτα, ένα μικρό κενό στο χώρο και το χρόνο, σαν ένα ασήμαντο λάθος της Ιστορίας για να πέσει η Πόλη. Εκείνο

Διαβάστε περισσότερα