Φιλοσοφικός Ευαγγελισμός 1 (αναγκαίος για την αναβάπτιση της δευτεροβάθμιας παιδείας μας) του Φ. Κ. Βώρου*

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Φιλοσοφικός Ευαγγελισμός 1 (αναγκαίος για την αναβάπτιση της δευτεροβάθμιας παιδείας μας) του Φ. Κ. Βώρου*"

Transcript

1 1 Φιλοσοφικός Ευαγγελισμός 1 (αναγκαίος για την αναβάπτιση της δευτεροβάθμιας παιδείας μας) του Φ. Κ. Βώρου* Τρεις συγγενείς θέσεις σκοπεύουμε να υποστηρίξουμε με τούτη τη γραφή : 1. Ότι η φιλοσοφία είναι ανθρώπινη, πολύ ανθρώπινη, ενέργεια, για όλους προσιτή και αναγκαία λειτουργία της πνευματικής δραστηριότητας του ανθρώπου. Ότι ακόμα συνδέεται άμεσα με τη ζωή και τα προβλήματα της κοινωνίας. 2. Ότι μπορεί η φιλοσοφική παιδεία με την πολυδύναμη και εύχυμη παρουσία της να γίνει κολυμβήθρα σωτηρίας στους δύσκολους χρόνους που γνωρίζει η εκπαίδευσή μας, ιδιαίτερα η δευτεροβάθμια. 3. Ότι για λόγους πολλούς, που θα τους εκθέσουμε παρακάτω, η φιλοσοφική ενημέρωση θα είναι ευλογία Θεού για τους εκπαιδευτικούς, υποκειμενικά και αντικειμενικά, γιατί θα κάνει το έργο τους ευχάριστο για τους ίδιους και αποδοτικό για τους μαθητές τους. Τέλος, έχουμε πρόθεση να δώσουμε ευσύνοπτο διάγραμμα των φιλοσοφικών θεμάτων, που θεωρούμε χρήσιμα για μια ουσιαστική γεύση φιλοσοφικής παιδείας μέσα στους κόλπους της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης. 1. Η φιλοσοφία δεν είναι μάθημα για απομνημόνευση. Είναι τρόπος ελεύθερου και απροκατάληπτου στοχασμού μπροστά στα προβλήματα του ανθρώπου και της κοινωνίας. Δεν είναι βασίλειο της ασάφειας, όπως την έχουν παρουσιάσει πολλοί ταπεινοί θεράποντες από ποικίλα κίνητρα κινούμενοι. Δεν είναι τόπος προσιτός μόνο σε ειδικούς και προνομιούχους. Είναι ανθοκήπιο πνευματικό, όπου δικαίωμα εισόδου έχουν όλοι οι πολίτες της Οικουμένης. Στο πλούσιο τραπέζι της 1 Αφορμή και πυρήνας αυτού του άρθρου είναι το εναρκτήριο μάθημα που έγινε στη ΣΕΛΜΕ ( ), όπου κατά το πρόγραμμα διδάσκεται ως μάθημα γενικό (για τους συναδέλφους όλων των ειδικοτήτων) η Μεθοδολογία των Επιστημών. Σήμερα (καλοκαίρι του 2001) φαίνεται πιο αναγκαία η υπόμνηση ότι υπάρχει παιδαγωγικό αγαθό που το λένε Φιλοσοφία (γενική θεώρηση της ζωής και του κόσμου) και το αγαθό αυτό είναι καύχημα πολιτισμού ελληνικό, αλλά το έχουμε ουσιαστικά διαγράψει από το ελληνικό Λύκειο. Σχετικά με αυτό το πρόβλημα δείτε και το άρθρο Παιδεία Αφιλοσόφητη σε τούτη την ιστοσελίδα. Βιβλιογραφικά μόνο έκρινα αναγκαίο να εμπλουτίσω τούτο το άρθρο με νεότερη και κατά το δυνατό προσιτή βιβλιογραφία.

2 2 φιλοσοφίας όλοι οι άνθρωποι μπορούν να βρουν κάτι που να ανταποκρίνεται στη δική τους ψυχοτροπία. Και επειδή έγινε παρομοίωση με ανθοκήπιο θα παραθέσουμε ένα σχετικό ανέκδοτο: «Τέσσερις φίλοι μπαίνουν σε ένα πραγματικό ανθοκήπιο και σταματούν μπροστά σε ένα ωραίο λουλούδι. Ο πρώτος θαυμάζει την ομορφιά του, ο δεύτερος προσπαθεί να εξηγήσει τη λειτουργία και την ανάπτυξή του, ο τρίτος κινείται αρχικά να το κόψει, αλλά αυτοσυγκρατείται λέγοντας: όχι, δεν πρέπει, ο τέταρτος βλέπει σε αυτό το ωραίο δημιούργημα της φύσης τη δράση του μυστηρίου, διακρίνει την παρουσία του Θεού». Και οι τέσσερις εκδηλώνουν τη φιλοσοφική διάθεση του κοινού ανθρώπου, πιθανότατα χωρίς να υποπτεύονται ότι φιλοσοφούν. Ο πρώτος συγκινείται από το ωραίο και αποστρέφεται το άσχημο (στάση αισθητική), ο δεύτερος κινείται ανάμεσα στο γνωστό και το άγνωστο (στάση γνωσιακή), ο τρίτος θέλγεται από το καλό και αποφεύγει το κακό (στάση ηθική), ο τελευταίος διαλέγεται με την απεραντοσύνη του χώρου και την αιωνιότητα του χρόνου και αναζητεί δημιουργό (στάση θρησκευτική). Τα βιώματά τους αντιστοιχούν σε κλάδους φιλοσοφίας (αισθητική, γνωσιολογία, ηθική, φιλοσοφία της φύσης και της θρησκείας). Συμπέρασμα: η απλοϊκότητα και η σαφήνεια συνθέτουν τη φιλοσοφία του ανθρώπου. 2. Δεύτερος στόχος μας είναι να συζητήσουμε την αισιόδοξη άποψη ότι ο φιλοσοφικός στοχασμός, που έχει σχεδόν απουσιάσει από τη δική μας παιδεία, αποτελεί πλούσια πνευματική παρακαταθήκη, από όπου μπορούμε να διοχετεύσουμε ευρωστία και δυναμισμό στη δευτεροβάθμια εκπαίδευσή μας, που σήμερα χειμάζεται και λιμνάζει σε ένα τέλμα αποπροσανατολισμού, απαισιοδοξίας, πολλής και αποπνικτικής γνώσης, κατακερματισμένης και αφιλοσόφητης (χωρίς ευθύνη των φορέων της). Και νομίζω ότι χρήσιμο είναι να αρχίσουμε παραμερίζοντας πρώτα κάποιες αθέμιτες παρεξηγήσεις. Μνημονεύσαμε κιόλας την πρώτη παρεξήγηση: η φιλοσοφία θεωρείται σκοτεινή, ασαφής ακατανόητη, εντρύφημα των ονειροπαρμένων χωρίς καμιά πρακτική εφαρμογή. Διαβολή, αγαπητοί συνάδελφοι, διαβολή ταπεινή και ύποπτη. Είναι αλήθεια βέβαια ότι μερικοί μεγάλοι και γνήσιοι στοχαστές εκφράστηκαν με χαρακτηριστική πυκνότητα ύφους και έδωσαν την εντύπωση της ασάφειας. Αλλά πολλοί άλλοι μικροί επαγγελματίες φιλόσοφοι τους μιμήθηκαν στην ασάφεια για να φαίνονται μεγάλοι. Έτσι γεννήθηκε η παρεξήγηση διαβολή, που μόνιμα εκθέτει τη φιλοσοφία στην αντίληψη του κοινού ανθρώπου. Όμως είναι καιρός, είναι ανάγκη παιδείας σήμερα, να διαλύσουμε την παρεξήγηση, να φέρουμε τη φιλοσοφική σκέψη από τα σύννεφα στη γη. Όπως τα σύννεφα εκεί ψηλά σωρεύονται και μας κρύβουν τον ήλιο και δημιουργούν μαυρίλα και καταχνιά, ενώ, όταν γίνουν βροχή, δροσίζουν

3 3 τη γη και ποτίζουν τα φυτά και δίνουν ζωή κι ομορφιά και λουλούδια, έτσι συμβαίνει και με τη φιλοσοφία, όταν περιβάλλεται τον πέπλο του σκοταδιού και της ασάφειας μας φοβίζει, ενώ, αν τη δεχτούμε να ζήσει και να κυκλοφορήσει ανάμεσά μας, μπορεί να φωτίζει το νου και να θερμαίνει την καρδιά μας. Ανάγκη στο μεταξύ να απαλλαγούμε από τη δεύτερη παρεξήγηση, ότι δηλαδή φιλοσοφία προσφέρει πολύ και επικίνδυνο φως. Υπάρχουν εκείνοι που φοβούνται το φως, που προτιμούν να διατηρούν το σκοτάδι. Τρομάζουν στη σκέψη ότι με τη φιλοσοφική παιδεία οι άνθρωποι γίνονται πιο συνετοί, κερδίζουν αυτοπεποίθηση και κριτική ικανότητα, βλέπουν πιο καθαρά τα προβλήματα τα δικά τους και της κοινωνίας τους, γίνονται λιγότερο ευάγωγοι στη διαβουκόληση. Και εύχονται και επιχειρούν (οι οπαδοί της ασάφειας και του σκοταδιού) να κρύψουν από τους άλλους της φιλοσοφίας τα φώτα, είναι αυτοί που θα έκρυβαν, αν μπορούσαν, τον ήλιο στο συρτάρι τους, για να μη φωτίζουν το δρόμο της προόδου. Αλλά ο φιλοσοφικός στοχασμός είναι σύμφυτος με την ανθρώπινη φύση και ανάγκη. Φωτίζει του ανθρώπου τα βήματα, γίνεται αναπνοή του κάθε φορά που απλοϊκά και αβίαστα εξετάζει τα θέματα της ζωής και της κοινωνίας και του κόσμου. Κάτι περισσότερο, η φιλοσοφία χρησιμοποιείται ως όργανο κοινωνικής διαπαιδαγώγησης και ενημέρωσης σε εκείνες τις κοινωνίες που τολμούν να αντικρίζουν το μέλλον με αισιοδοξία και τιμιότητα. Και είναι καιρός να αναγνωριστεί η αναγεννητική δύναμη της φιλοσοφίας για τη δευτεροβάθμια εκπαίδευση, καιρός να ετοιμαστούν όλοι οι φορείς της δευτεροβάθμιας παιδείας για ένα φιλοσοφικό ευαγγελισμό. 3. Είναι πολλοί λόγοι που συνηγορούν ότι αξίζει να επωμιστούμε τούτο το προνομιακό βάρος, θα είναι βάρος πολύτιμο και προνομιακό και ευγενικό για διδάσκοντες και διδασκόμενους για τους παρακάτω λόγους: α. Με τα διάφορα μαθήματα προσφέρουμε συνήθως γνώση αποσπασματική και θρυμματισμένη κι όχι σπάνια αθεμελίωτη. Η φιλοσοφία όμως ενοποιεί τα διάσπαρτα μέλη σε σύνολο ενιαίο και γι αυτό κατανοητό και μορφωτικά γόνιμο, οικοδομεί κοσμοθεωρία και βιοθεωρία (προσφέρει ενιαία θεώρηση της φύσης, της ζωής, της κοινωνίας, της πολιτείας). β. Διδάσκουμε Φυσική, Μαθηματικά, Ιστορία, Λογοτεχνία (πχ. Κρίτωνα, Αντιγόνη κ.ά.) χωρίς αντίστοιχη φιλοσοφία της φύσης, της φυσικής, των μαθηματικών, της τέχνης, της πολιτείας, της κοινωνίας, του δικαίου. Όμως τα αντίστοιχα μαθήματα διευκρινίζονται και ο νους οδηγείται στην ουσία της επιστήμης, στη θεωρία του ωραίου, στην εκτίμηση της αρετής, αν παράλληλα διερευνηθούν τα αντίστοιχα φιλοσοφικά ερωτήματα: τα θεμέλια και τα όρια της επαγωγικής

4 4 γενίκευσης, η προσφορά της παραγωγικής σκέψης, η καταγωγή, το νόημα και η λειτουργία του νόμου, από πού πηγάζει η υποχρέωση του πολίτη να υπακούει στο νόμο (από φόβο; από αίσθημα συμμετοχής στην ετοιμασία του νόμου; από την προσδοκία αμοιβαίας προστασίας;), ποιες θα είναι οι συνέπειες αν ο νόμος της αιτιοκρατίας (αποδειχθεί ότι) ισχύει απόλυτα και στα φαινόμενα της φυσιολογίας; γ. Μιλάμε συχνά για σκοπούς, μέσα και μεθόδους παιδείας, αλλά δεν προχωρούμε γιατί τέτοιος δρόμος δε συζητήθηκε ως αντικείμενο υπαρκτό και ως πρόβλημα στις δικές μας σπουδές- στα κρίσιμα συναφή ερωτήματα (όπου βρίσκουν δικαίωση και θεμελιωμένη απάντηση και τα παρακάτω ερωτήματα): πόσο βαρύ και υπεύθυνο έργο είναι η διατύπωση σκοπών παιδείας (το μέλλον μιας γενιάς!), ποιος είναι ο αρμόδιος να τους διατυπώσει; με ποια κριτήρια; για χάρη τίνων; της γενιάς που φεύγει ή εκείνης που έρχεται; Και όμως η διευκρίνιση τέτοιων θεμάτων (έργο της φιλοσοφίας της παιδείας) επηρεάζει προς το καλό πάντα, προς τη βελτίωση- την καθημερινή παιδαγωγική πράξη 2. δ. Χρησιμοποιούμε συχνά όρους σημαντικούς, ηχηρούς και αόριστους (και γι αυτό τελικά κενούς ως προς το μορφωτικό αποτέλεσμα και πομπώδεις): πολιτισμός, πνευματική ζωή, αξίες, ιδεολογία κλπ. Αλλά, ενώ αποτελούν στοιχείο υποδομής για την πνευματική συγκρότηση του ανθρώπου, εμείς δεν έχουμε τίποτε σαφές να πούμε για τη σημασία τους. Ίσως για λίγα λεπτά υπνωτίζουμε κάποιο ανώριμο ακροατήριο με ωραιολογία αλλά δεν το βοηθούμε έτσι να βγει από την ανωριμότητά του, την ασάφεια και τη σύγχυση. Μόνο οι αντίστοιχοι φιλοσοφικοί κλάδοι μπορούν να μας φωτίσουν σχετικά, ώστε κι εμείς με τη σειρά μας να μεταφέρουμε το φωτισμό στο νεαρό ακροατήριό μας, που, αν δεν μπορέσουμε όπως οφείλουμε- υπεύθυνα και γενναία, σωστά και τίμια να το χειραγωγήσουμε, τότε το απογοητεύουμε και το παραδίνουμε πρόσφορο για διαβουκόληση σε άλλους αυτόκλητους οδηγούς. ε. Έχουμε πολλές ενδείξεις ότι η γλωσσική αγωγή μας έτσι που γινόταν (και από πολλούς συνεχίζεται, γιατί δυστυχώς έτσι μόνο μάθαμε) προξενεί ανάσχεση στην πνευματική εξέλιξη και την αντιληπτική ωρίμανση των παιδιών. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα 2 Δεν είναι σύμπτωμα τυχαίο ότι τις τελευταίες δεκαετίες έχουν κυκλοφορήσει τόσα βιβλία που αμφισβητούν όχι μόνο τη μεθοδολογία της διδασκαλίας και το περιεχόμενο των προγραμμάτων σπουδών, αλλά και τη δομή των εκπαιδευτικών συστημάτων, ακόμα και το λόγο ύπαρξης του σχολείου. Σημειώνουμε ενδεικτικά μερικά μόνο από τα βιβλία αυτού του είδους, που κυκλοφορούν στην ελληνική βιβλιαγορά σήμερα: Ivan Illich, Κοινωνία χωρίς σχολεία. Everett Reimer, Το σχολείο είναι νεκρό. Paul Goodman, Υποχρεωτική Κακοπαιδεία.

5 5 για τις συνέπειες: οι μαθηματικοί μας λένε και είναι ακριβείς στη διάγνωση και ειλικρινείς- ότι τα παιδιά πολύ δυσκολεύονται να εννοήσουν τα «σύνολα». Και είναι εύλογο αυτό, γιατί ποτέ δε διδάχτηκαν την ουσία της καθημερινής γλώσσας που παρέχει άφθονα δείγματα σχέσεων συνόλων με υποσύνολα και άλλων λογικών μαθηματικών σχέσεων. Όταν π.χ. λέμε ότι το «θρανίο» είναι είδος καθίσματος ή το «τετράγωνο» είναι ειδική περίπτωση τετραπλεύρου ή ότι η «Αφροδίτη της Μήλου» είναι μαρμάρινο άγαλμα που εικονίζει γυναικεία μορφή ωραιότατη, επιχειρούμε να ορίσουμε τρία σύνολα υπάγοντάς τα σε άλλα ευρύτερα σύνολα (στη μαθηματική γλώσσα θα λέγαμε ότι το σύνολο «θρανία» είναι υποσύνολο, δηλ. μέρος, του συνόλου «κάθισμα», το «τετράγωνο» υποσύνολο των τετραπλεύρων και η «Αφροδίτη τα Μήλου» υποσύνολο των μαρμάρινων αγαλμάτων. Για να δηλώσουμε τις ίδιες σχέσεις στη Λογική λέμε η πρώτη έννοια είναι υπάλληλη στη δεύτερη ή υπάγεται στο πλάτος της δεύτερης). Με ένα άλλο παράδειγμα θα φανεί, ελπίζω, σαφέστερα η λογική λειτουργία της καθημερινής γλώσσας. Υποθέστε ότι η διεύθυνση ενός περιοδικού επιθυμεί να κάνει μια σπάταλη χειρονομία και γράφει τούτη την ανακοίνωση: «Όλοι οι εκπαιδευτικοί, Μ.Ε., φιλόλογοι, που υπηρετούν σε δημόσια σχολεία του Λεκανοπεδίου της Αττικής και έχουν δημόσια εκπαιδευτική υπηρεσία πάνω από 30 χρόνια, από τα οποία 25 τουλάχιστον σε επαρχιακά σχολεία, παρακαλούνται να μας κάνουν γνωστή τη διεύθυνσή τους, για να τους στέλνουμε τις εκδόσεις μας δωρεάν, τιμητικά»! Πόσοι, άραγε, είναι τώρα οι τυχεροί; Αμφιβάλλω αν υπάρχει ένας (!), ενώ η ανακοίνωση άρχισε με χιλιάδες εκπαιδευτικούς. Οι διαδοχικοί όμως προσδιορισμοί (που λειτουργούν λογικά ως περιορισμοί της αρχικής έννοιας «όλοι οι εκπαιδευτικοί») περιόρισαν το αρχικό σύνολο σχεδόν στο μηδέν. Έχουμε τώρα «σύνολο κενό» νομίζω και η σπάταλη ανακοίνωση αποδεικνύεται εικονική. Εμείς όμως στη σχολική πράξη, αντί να επισημαίνουμε και να διευκρινίζουμε τη λογική (και μαθηματική) δομή της καθημερινής ομιλίας και γραφής, διαθέτουμε το χρόνο μας (και δυστυχώς και των παιδιών) για υποκείμενα, αντικείμενα, κατηγορούμενα ευσυνείδητοι, ήσυχοι και αθώοι και ανυποψίαστοι ότι η καθημερινή γλώσσα έχει από καιρό παραμερίσει όλους αυτούς τους όρους και τους χρησιμοποιεί μόνο για να δηλώσει άτομα με χαμηλή υπόληψη (υποκείμενα, αντικείμενα, κατηγορούμενα). Γιατί λοιπόν ταλαιπωρούμαστε και ταλαιπωρούμε (επειδή κάποτε εμείς ταλαιπωρηθήκαμε;) καλλιεργώντας το άγονο έδαφος του συντακτικού, αντί να καταδεικνύουμε τη λογική λειτουργία των συντακτικών όρων ή γενικότερα και την αξιολογική 3 φόρτιση της 3 Λογική και Αξιολογική δομή της Γλώσσας (στο βιβλίο Φ. Κ. Βώρου, Δοκίμια για την Παιδεία).

6 6 γλώσσας; Οδηγός μας, όταν αποφασίσαμε νέα πορεία (για μια νέα γλωσσική παιδεία) είναι η φιλοσοφία της γλώσσας. 4 Δικαιολογημένα θα διατυπωθεί η διαμαρτυρία: είμαστε απαράσκευοι γι αυτά, είμαστε θύματα της παλιάς νοοτροπίας, αυτή μάθαμε, με αυτή δουλεύομε. Αυτά που έχουμε στις αποσκευές αυτά προσφέρουμε. Συμφωνώ με τη διαμαρτυρία, ανήκω και εγώ στους διαμαρτυρόμενους, αλλά.όταν διαπιστώνουμε ότι χάνουμε την επαφή με τους υποτιθέμενους δέκτες των παιδαγωγικών φροντίδων μας, γιατί δεν τους μαθαίνουμε το σωστό κώδικα επικοινωνίας (τη γλώσσα της ζωής με το λογικό και αξιολογικό της περιεχόμενο, αλλά το συντακτικό των σπουδαστηρίων, όπου η ζωή μπαίνει μόνο από λησμονημένες χαραμάδες), μήπως είναι ανάγκη πια να αλλάξουμε πορεία; Αν όλοι κινδυνεύουμε από ασφυξία, δεν είναι καλύτερα να ανοίξουμε τα παράθυρα για καθαρό αέρα, έστω κι αν κάποιοι είναι πιθανό ελαφρά να κρυολογήσουν; Μήπως είναι πιο γενναίο και τιμητικό να θεωρήσουμε την ανάγκη αυτής της ώρας της παιδείας μας προνόμιο για μας και να τολμήσουμε να επωμιστούμε την αλλαγή; στ. Έχουμε συνηθίσει στο σχολείο μας να ενδιαφερόμαστε για γνώσεις, να φορτώνουμε γνώσεις, να απαιτούμε γνώσεις, να 5 στρεβλώνουμε το νόημα των εξετάσεων ζητώντας μόνο γνώσεις, γνώσεις πολλές, ασύνδετες, άγονες, θρυμματισμένες, γνώσεις χωρίς «γνώση» (φρονιμάδα), χωρίς ψυχή, γνώσεις που δε θεμελιώνουν υπεύθυνη γνώμη. Μόνο οι αντίστοιχοι φιλοσοφικοί κλάδοι που εμείς δεν τους γευτήκαμε γιατί δε μας προσφέρθηκαν ούτε υποπτευθήκαμε ην ύπαρξή τους- μπορούν να μας οδηγήσουν σε επανεξέταση στόχων, στο βάθεμα του γενικού σκοπού της μάθησης, σε αναπροσανατολισμό πορείας. Γιατί αυτό που ενδιαφέρει ως γνήσια παιδαγωγική πράξη δεν είναι η γνώση καθαυτή, αλλά η μέθοδος που οδηγεί σ αυτή, η διερευνητική θέση που θεμελιώνεται σ αυτή, η δημιουργική πνοή του νέου που οδηγείται απ αυτή, η θεώρηση της ζωής που προκύπτει απ αυτή. Οι διαδικασίες αυτές που αρχίζουν αλλά δεν τελειώνουν με τη γνώση, έχουν σοβαρές επιπτώσεις στη συμπεριφορά του ανθρώπου, όπου και εκδηλώνεται το μορφωτικό αποτέλεσμα. Δηλαδή, ενώ η αποθησαύριση (απομνημόνευση) γνώσεων απομονώνει τον άνθρωπο, η μεθόδευση και το βάθεμα οδηγούν στη συνέρευνα, στο διάλογο, στην 4 Με τον ίδιο τίτλο (Φιλοσοφία της Γλώσσας) υπάρχει ειδικό άρθρο δημοσιευμένο στο δεύτερο τεύχος του περιοδικού «Νέα Παιδεία».Και τώρα ειδικό κεφάλαιο Φιλοσοφία της Γλώσσας στο βιβλίο Φιλοσοφία της Εκπαίδευσης (Αθήνα 1997) έκδοση του περιοδικού «Εκπαιδευτικά». 5 Βλέπε σχετικά άρθρα, που αναφέρονται στο Μινώταυρο των Εξετάσεων. Τα πιο πρόσφατα είναι παρατηρήσεις για την ασυναρτησία και αδικία των εξετάσεων του Ιουνίου 2001.

7 7 αμοιβαία κατανόηση και συνεργασία. Αλλά οι δρόμοι αυτοί χρειάζονται ανάλογη φιλοσοφική υποδομή. ζ. Συχνά παραγνωρίζουμε μέσα στη σχολική πράξη ο ένας κλάδος τη συμβολή και την αξία του άλλου. Είναι και τούτο σύμπτωμα του ότι κάποιες ασυντόνιστες ροπές μάς έριξαν ανέτοιμους να υπηρετήσουμε ένα εκπαιδευτικό σύστημα χωρίς φιλοσοφική υποδομή, που θα μας επέτρεπε πρώτα συνοπτική θέαση όλου του επιτελούμενου έργου και θα μας έκανε ικανούς έπειτα να αξιολογούμε αντικειμενικά, χωρίς προκατάληψη ή φανατισμό, το «συμπληρωματικό χαρακτήρα» που έχει η αποστολή κάθε κλάδου. Η συνολική θεώρηση που επιχειρεί η φιλοσοφία δεν οδηγεί σε διάκριση και διαίρεση των επιστημών και των επιστημόνων, αλλά διαπιστώνει κυρίως την ενότητα του επιστητού και της μεθοδολογίας και της διδασκαλίας των επιστημών. Είδαμε πιο πάνω (ε) ότι σωστή (λογική) ανάλυση της γλώσσας διευκολύνει την κατανόηση των μαθηματικών. Τα Μαθηματικά με τη σειρά τους δίνουν έκφραση των νόμων της φυσικής και γενικότερα γυμνάζουν την κρίση και για τη «λογική» και για τις άλλες επιστήμες. Η Φυσική πάλι χαρίζει στον άνθρωπο κυριαρχία πάνω στη φύση και αυτοπεποίθηση και δύναμη, που τείνει στην εποχή μας να εξελιχθεί σε ανθρώπινη αλαζονεία και ανθρώπινη αλλοτρίωση, από τις οποίες (δυσμενείς και επικίνδυνες εξελίξεις) μόνο οι επιστήμες του ανθρώπου μπορούν να προστατεύσουν τη νέα γενιά. Όλες, τέλος, οι παραπάνω πνευματικές δραστηριότητες προϋποθέτουν υγεία και ευεξία, δηλαδή ομαλή φυσιολογία, η οποία οικοδομείται με φρόνιμη και πραγματική (όχι εποχούμενη) άθληση. Πολλά προβλήματα ασυνεννοησίας, υποτίμησης ή αβελτηρίας θα εκλείψουν -νομίζω- ή θα περιοριστούν, αν αποκτήσουμε ενιαία φιλοσοφική θεώρηση του συνολικού έργου μας και των ειδικών τομέων, όπου καθένας διακονεί. Βέβαια, με τον όρο Φιλοσοφία δεν εννοώ την προσθήκη ενός «μαθήματος» με ονόματα πολλά, χρονολογίες, βαρύγδουπη ορολογία, για απομνημόνευση. Εννοώ ενημέρωση στα καθολικά προβλήματα της ζωής, της κοινωνίας, της επιστήμης, της παιδείας, εννοώ έναν άλλο τρόπο κριτικής και στοχαστικής θέασης και αντιμετώπισης των θεμάτων μας, εννοώ μια πνευματική άθληση που προάγει τις γνώσεις σε «γνώση» και θεμελιώνει υπεύθυνων ανθρώπων μια υπεύθυνη γνώμη. Πιο συγκεκριμένα η παράγραφος που ακολουθεί προσφέρει όπως το εννοούμε κάποιο διάγραμμα φιλοσοφικής παιδείας για τη δευτεροβάθμια εκπαίδευση 6. 6 Εδώ χρειάζονται κάποιες διευκρινίσεις: α. Το προτεινόμενο θεματολόγιο και το αντίστοιχο εγχειρίδιο καλό είναι να περιέχει κεφάλαια αντίστοιχα προς τις διάφορες ασύνδετες ως τώρα- μαθήσεις που προσφέρει το σχολικό πρόγραμμα. Τα κεφάλαια αυτού του εγχειριδίου να είναι ως ένα βαθμό αυθυπόστατα (με μόνη προϋπόθεση την Εισαγωγή). Να είναι δυνατό στα

8 8 4. Η φιλοσοφία των σπουδαστηρίων έχει ποικίλους στόχους και ορισμούς 7, ανάλογα με την ανάγκη ψυχικής αναπλήρωσης των φορέων, ανάλογα με τα λιγοστά μηνύματα της ζωής που μπορούν να φτάσουν εκεί και να ταράξουν τη γαλήνη του μονόλογου, ανάλογα κάποτε με τις επιθυμίες εκείνων που συντηρούν τα σπουδαστήρια. Η φιλοσοφία όμως της δράσης, αυτή που την παρουσία της θεωρούμε χρήσιμη και γόνιμη στην Εκπαίδευση, παίρνει τον ορισμό και το σκοπό της από τις ανάγκες του δέκτη, που εύλογα προσδοκά φωτισμό, χειραγώγηση, απελευθέρωση του νου από τα είδωλα 8, πλήρωση της ψυχής του από παλμούς για τη επιμέρους κεφάλαια να προσφεύγουν ευκαιριακά και οι καθηγητές όλων των ειδικοτήτων, για να συζητούν με τους μαθητές τους (των τάξεων β και γ Λυκείου) τη φιλοσοφική θεμελίωση των αντίστοιχων μαθημάτων. β. Το εγχειρίδιο (με τον τίτλο Εισαγωγή στη Φιλοσοφία) ως προς τα βασικά κεφάλαιά του (θεωρία της πράξης και της γνώσης, της κοινωνίας, της πολιτείας, του δικαίου, της γλώσσας, της ιστορίας) μπορεί επίσημα να διδάσκεται από το φιλόψογο στη γ τάξη του Λυκείου. γ. Τα κεφάλαια του εγχειριδίου νοούνται κατατοπιστικά, όχι με λεπτομέρειες εξαντλητικές και κουραστικές. Ως προς το περιεχόμενο, ανάγκη να είναι «συστηματικά», όχι ιστορικά (Λογουχάρη, για το νόημα της αλήθειας έχουν διατυπωθεί οι ακόλουθες θεωρίες: της ανταπόκρισης, της εσωτερικής λογικής συνοχής, της λειτουργικότητας. Όχι είπε ο τάδε και δίδαξε ο δείνα, από τον Πλάτωνα ως τον James ή άλλους. Τέλος, η έκταση των κεφαλαίων του εγχειριδίου μπορεί να κυμαίνεται από 12 ως 15 σελίδες (με εξαίρεση μόνο τα α και ια κεφάλαια). 7 Μπορεί κανείς να παρακολουθήσει την ιστορία των ορισμών της φιλοσοφίας σε βιβλία ακαδημαϊκής Εισαγωγής στη Φιλοσοφία (όπως του Θ. Βορέα, σελ. 22 κ.π. και του Χ. Θεοδωρίδη, σελ. 9 κ.π.). Αλλά πιο χαρακτηριστική είναι η προσπάθεια του Ivo Frenzel που προσπάθησε στο μικρό και κατατοπιστικό βιβλίο του Mensch und Philosophie (München, 1974, W.Heyne Verlag) να ονομάσει τα κεφάλαια σύμφωνα με το ρόλο ή τη λειτουργία που κάθε εποχή αναγνώρισε στη φιλοσοφία. Αντιγράφουμε τους πιο χαρακτηριστικούς τίτλους: (3) Η ύστερη Αρχαιότητα: η φιλοσοφία συμπαραστάτης στον πρακτικό βίο. (4) Η φιλοσοφία του Μεσαίωνα: θεραπαινίδα της θρησκείας. (5) Η φιλοσοφία της Αναγέννησης: χειραφέτηση του ανθρώπου. (7) Διαφωτισμός: η φιλοσοφία γίνεται πράξη. (8) Κριτικισμός ( Kant): η φιλοσοφία προσγράφει τους νόμους του νου στη φύση. (11) Υπαρξισμός : ανακάλυψη της ανθρώπινης ύπαρξης. (12) Μαρξισμός: η φιλοσοφία γίνεται όργανο επανάστασης. Η δική μας άποψη είναι: η φιλοσοφία στην υπηρεσία μιας ανθρώπινης παιδείας, για τον άνθρωπο ως άτομο και μέλος της σύγχρονης κοινωνίας. 8 Ο όρος «είδωλα» χρησιμοποιείται εδώ με τη σημασία που έχει στο έργο Novum Organum του Fr. Bacon (βλ. Αν. Γιανναρά, Ο αγγλικός Εμπειρισμός και ο γαλλικός Διαφωτισμός, Αθήνα 1976, σελ ή οποιαδήποτε Γενική Ιστορία

9 9 ζωή και για την κοινωνία. Αυτή η φιλοσοφία επιλέγει και τα θέματά της και το συγκεκριμένο περιεχόμενό τους από τις ορατές ανάγκες του δέκτη, τον οποίο επιθυμεί να χειραγωγήσει, ώστε να γίνει άνθρωπος ελεύθερος, υπεύθυνος και γενναίος και δημιουργός μέσα σε συνθήκες μεταβαλλόμενες της ζωής. Αντικρίζει το νέο άνθρωπο ως διαμορφούμενη προσωπικότητα που ορέγεται να γνωρίσει τη νεκρή φύση και τη ζωντανή, την κοινωνία και την πολιτεία. Τον νιώθει ως νέο άτομο που συγκινείται από το ωραίο στη φύση και στην τέχνη και που θέλει να πλάσει την ομορφιά με τα χέρια του και να διοχετεύσει στα πλάσματά του δική του πνοή και ιδέα. Τον βλέπει ως φορέα αναγκών και ιδεών και αυριανών αποφάσεων και ενεργειών και επιχειρεί γι αυτό να της Φιλοσοφίας στο οικείο κεφάλαιο. Ονομάζει ο Bacon 4 κατηγορίες «ειδώλων» (πηγών πλάνης): (α) Είδωλα φυλής ή γένους, όσα συνδέονται μα την ανθρώπινη φύση και τις ατέλειές της (πλάνες των αισθήσεων, ανακρίβειες της μνήμης κ.ά.). Οι σκέψεις τείνουν να είναι μάλλον εικόνες του εαυτού μας (των ανθρώπινων δηλ. ορίων) παρά των πραγμάτων. (β)είδωλα σπηλαίου ή υπογείου, όσα αναφέρονται στις προσωπικές πεποιθήσεις, προλήψεις, προκαταλήψεις, όσες καλλιεργούνται στο χαρακτήρα του καθενός ανάλογα με την αγωγή του. Έχει ο καθένας το δικό του «υπόγειο». (γ) Είδωλα της αγοράς, είναι οι πλάνες, όπου οι άνθρωποι παρασύρονται από την επικοινωνίας τους με τους άλλους, από την αοριστία των λέξεων, από τη θεσμοποιημένη ασάφεια. Σημειώνουμε ένα παράδειγμα: ο όρος «μεταφυσική» λέγεται ότι πλάστηκε συμπτωματικά από το γεγονός ότι οι αλεξανδρινοί φιλόλογοι είχαν κατατάξει το ομώνυμο έργο του Αριστοτέλη (που θα το λέγαμε σήμερα γνωσιοθεωρία) «μετά τα Φυσικά» του. Ο όρος ανεξαρτητοποιήθηκε, γνώρισε λαμπρή σταδιοδρομία, αργότερα περιβλήθηκε το μυστήριο και το μεγαλείο της ασάφειας κι έγινε στέγη για κάθε μεταφυσική αοριστία! Αλλά, αν ρωτηθεί κάποιος «μεταφυσικός» πώς μπορεί να μιλάει για μια περιοχή που από τον ορισμό της βρίσκεται πέρα από τα δικά του όρια, τι είναι δυνατό να απαντήσει; Ό,τι πει εκτός από το να αρνηθεί τη «μεταφυσική», πράγμα που δεν το τολμάει- είναι αντίφαση (και η Διαλεκτική δεν μπορεί να τον σώσει, γιατί έχει άλλες φροντίδες). (δ) Είδωλα Θεάτρου, οι πλάνες που γεννιούνται από φανατισμούς, ιδεολογίες, θρησκευτικές αιρέσεις, μεγάλες αυθεντίες της πνευματικής ζωής. Συχνά δεν αναλογιζόμαστε πόσο σφαλερό είναι να αποδεχόμαστε κάτι για το λόγο ότι το είπε ο τάδε διάσημος. Η ζημιά είναι διπλή: ότι απεμπολούμε το δικαίωμα να κρίνουμε ότι υπάρχει πιθανότητα και η διασημότερη αυθεντία να έχει κάνει λάθος στο σημείο ακριβώς που εμείς άκριτα υιοθετούμε. Περιπτώσεις τέτοιες πλάνης υπάρχουν άπειρες. Στο κάτω κάτω ένας κόσμος που περιγράφει ας πούμε ο Πλάτωνας είναι κατασκευασμένος από τον Πλάτωνα και εικονίζει μάλλον τον Πλάτωνα παρά τον κόσμο, Είναι λοιπόν ανάγκη για μας ζωτική να συνειδητοποιούμε την ύπαρξη «ειδώλων», που μας πολιορκούν, και να προσπαθούμε να μένουμε μακριά από την κυριαρχία ή τη γοητεία τους, αλλιώς μπαίνουμε στο βασίλειο της ακρισίας, της ασάφειας, του φανατισμού, της διαβουκόλησης, γινόμαστε πολίτες άβουλοι και μοιραίοι στο νησί των μακάρων.

10 10 τον βοηθήσει να αναπτύξει ευθυκρισία, αντικειμενικότητα, αίσθημα ευθύνης. Μια τέτοια φιλοσοφία δεν αναζητεί ορισμούς στα σκονισμένα αρχεία της (μολονότι σέβεται η ίδια και μελετάει την ιστορία της), ορισμούς που απηχούν παλμούς και αναζητήσεις άλλων εποχών, άλλων ανθρώπων και άλλων κοινωνιών. Ούτε υφαίνει ορισμούς και δόγματα όπως η αράχνη, για να παγιδεύει αθώους περαστικούς, αλλά αφουγκράζεται τη ζωή που σφύζει γύρω, μελετάει τους παλμούς και τις ανάγκες της και αυτήν επιθυμεί να υπηρετήσει. Και αναζητεί (τούτη η Φιλοσοφία) στο εργαστήρι της εκείνα τα στοιχεία που ενδιαφέρουν και συγκινούν τον άνθρωπο γενικά και που μπορούν να υπηρετήσουν ειδικότερα τις ανάγκες των σημερινών ανθρώπων, ετούτης της κοινωνίας, ετούτης της εποχής. Και δεν προσφέρει τίποτε ως έτοιμη λύση, εκθέτει μόνο τρόπους σκέψης, κριτική στάση και υπεύθυνη, δυνατότητες πορείας, που η τελική επιλογή τους γίνεται μόνο με απόφαση των ενδιαφερόμενων κάθε φορά ανθρώπων. Με τέτοιες σκέψεις κριτήρια καταχωρίζονται εδώ κατά τομείς θέματα φιλοσοφικού στοχασμού, που μπορούν να περιληφθούν σε ένα καλογραμμένο κα εύληπτο εγχειρίδιο, το οποίο να μπορεί να χρησιμεύσει ως εγκόλπιο φιλοσοφικής ενημέρωσης, ως μήνυμα φιλοσοφικού ευαγγελισμού για τη δευτεροβάθμια εκπαίδευσή μας. ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΘΕΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΉ ΠΡΟΠΑΙΔΕΊΑ α. Σύντομη εικόνα της ελληνικής φιλοσοφίας, τέτοια ώστε μέσα από αυτή να φανεί η γένεση των φιλοσοφικών προβλημάτων (σε συνάρτηση με την ιστορική ζωή που τα γέννησε). Έτσι θα γίνει και η πρώτη γνωριμία με τα προβλήματα καθαυτά και την αντίστοιχη ορολογία τους. Ταυτόχρονα το εισαγωγικό τούτο κεφάλαιο θα είναι έκφραση ευλάβειας προς την πνευματική κληρονομιά μας 9. β. Φιλοσοφία της Κοινωνίας, της Πολιτείας, του Δικαίου: προέλευση, σκοπός, λειτουργίες της κοινωνίας, προέλευση, σκοπός, οργάνωση και λειτουργία της έννομης κοινωνίας (πολιτείας), κοινωνικά συστήματα, κοινωνικές μεταρρυθμίσεις, η έννοια της νομιμότητας, τα όρια αρμοδιοτήτων και ευθυνών της πολιτείας, η έννοια των θεσμών και της δικαιοσύνης, διάκριση φυσικού θετού δικαίου, με ποιες 9 Zeller Nestle (μετ. Χ. Θεοδωρίδη), Ιστορία της Ελληνικής Φιλοσοφίας. Φ.Κ.Βώρου, Σύντομη Ιστορία της Αρχαίας Ελληνικής Φιλοσοφίας, εκδ. «Γρηγόρη», Α.S. Bogomolov, Ιστορία της Αρχαίας Φιλοσοφίας (Ελλάδα και Ρώμη), μετ. Φ. Κ Βώρου, εκδόσεις «Ειρμός»,1995. Είναι η μόνη συγγραφή Ιστορίας Φιλοσοφίας όπου, αντί για παραπομπές στα αρχαία κείμενα, προτιμήθηκε να αναζητηθούν τα οικεία αποσπάσματα και να παρατεθούν ως υποσημειώσεις στη σημερινή συγγραφή.

11 11 προϋποθέσεις μπορεί ο νόμος να χαρακτηρίζεται δίκαιος, από πού απορρέει η υποχρέωση του πολίτη να υπακούει στο νόμο, να σέβεται το νόμο, να προστατεύει το νόμο και την πολιτεία ( από φόβο; αίσθηση ευθύνης; εξαιτίας της συμμετοχής του; αίσθημα αμοιβαίας προστασίας και ασφάλειας;) 10 γ. Φιλοσοφία της γνώσης: η δυνατότητα, η πηγή και το κύρος της γνώσης το αντικείμενο της γνώσης, θεωρίες της αλήθειας και διαλεκτικός ρυθμός της γνώσης, όρια της γνωστικής δραστηριότητας του ανθρώπου (κι άλλες συγγενείς μορφές της πνευματικής ζωής: μυθολογική αντίληψη, αποκάλυψη, πίστη) 11. δ. Θεωρία της τέχνης: η έννοια του ωραίου και της τέχνης, αισθητική συνείδηση απόλαυση, κρίση, μορφή και περιεχόμενο της τέχνης, κοινωνική σημασία αποστολή της τέχνης, η λειτουργία της 12 λογοτεχνίας στη ζωή της κοινωνίας ε. Ηθική: κίνητρα της ανθρώπινης δράσης, κριτήρια αξιολόγησης, η έννοια της ηθικής συνείδησης και κρίσης, του ηθικού νόμου, του αγαθού, της ευδαιμονίας. Αιωνιότητα ή ιστορικότητα των ηθικών αξιών και κινήτρων ; 13 στ. Φιλοσοφία της γλώσσας: Η γλώσσα ως όργανο επικοινωνίας - εργασίας- συνεργασίας, οι πτυχές επικοινωνίας (σκέψη, συναίσθημα, βούληση), καταγωγή και δυνατότητα της γλώσσας, λογική και αξιολογική δομή της γλώσσας, το πρόβλημα της κρίσης σημασίας και αποκωδικοποίησης των γλωσσικών συμβόλων 14. ζ. Φιλοσοφία της Ιστορίας: ανάλυση της έννοιας «γεγονός» (αντιδιαστολή προς το φυσικό φαινόμενο), η ιδιαίτερη γνωσιολογική προβληματική της ιστορίας, η έννοια της προόδου στην ιστορία, η έννοια της αιτιότητας στην ιστορία, παράγοντες της ιστορικής ζωής, η δυνατότητα διατύπωσης νόμων, ιστορικότητα των αξιών και της συνείδησης, η έννοια του πολιτισμού και της πολιτικής δράσης. Υπάρχει σκοπός στην ιστορία ή διοχετεύονται πρόσκαιροι ανθρώπινοι στόχοι 15 στην ιστορική ζωή; 10 Θ, Βορέα, Εισαγωγή εις την Φιλοσοφία (εκδ. ΟΕΔΒ)σελ D. M. Pickles, Indroduction to Politics, London Βορέα, Εισαγωγή, , Θεοδωρίδη, Εισαγωγή Βορέα, Εισαγωγή, , Ε. Π. Παπανούτσου, Αισθητική 13 Βορέα, Εισαγωγή, ,, Ε. Π. Παπανούτσου, Ηθική 14 Βλέπε παραπάνω σημείωση Αυγ. Μπαγιώνα, Η έννοια της Προόδου και η Μεθοδολογία της Ιστορίας, Αθήνα 1970.

12 12 η. Φιλοσοφία της Παιδείας: διευκρίνιση των εννοιών παιδεία και εκπαίδευση, η παιδεία ως κοινωνική λειτουργία, η οργανωμένη εκπαίδευση, σκοποί παιδείας, μέσα και μέθοδοι, δυνατότητες (και πηγές αμφισβήτησης) της παιδείας, όρια νομιμότητας της παιδείας, για λογαριασμό τίνων οργανώνεται ένα εκπαιδευτικό σύστημα; Με ποια κριτήρια; 16 θ. Φιλοσοφία της φύσης και της ζωής: η φύση της ύλης (τι λέει η φυσική σήμερα), σύσταση του κόσμου, λειτουργία του κόσμου, το φαινόμενο της ζωής, προέλευση και εξέλιξή της. Στασιμότητα στη φύση ή διαρκής αλλαγή; αιτιοκρατία και ελεύθερη βούληση, το πρόβλημα προτεραιότητας και σχέσεων σώματος πνεύματος, ιδεαλισμός και υλισμός. 17 ι. Φιλοσοφία της θρησκείας: το πρόβλημα της θρησκευτικής γνώσης, θρησκεία φυσική ή από αποκάλυψη, ανθρωπομορφισμός, ενδείξεις για την ύπαρξη θεού, θεϊσμός, αθεϊσμός, πανθεϊσμός, αγνωστικισμός, ηθική και θρησκεία, κοινωνία και θρησκεία. 18 ια. Μεθοδολογία των επιστημών: στοιχεία παραδοσιακής και συμβολικής λογικής (έννοια, κρίση, συλλογισμός) διάκριση και ενότητα των επιστημών, διαφοροποίηση των κοινωνικών και φυσιογνωστικών επιστημών (ως προς το αντικείμενο, τη μέθοδο, τη θέση του μελετητή και τις επιδιώξεις), θέματα γενικής μεθοδολογίας (πώς αναζητείται η επιστημονική γνώση, πώς οργανώνεται εσωτερικά, πώς μεταδίνεται): εμπειρία, αφαίρεση, σύνθεση, διαλεκτική, ορισμός, διαίρεση, απόδειξη, W. H.Walsh, Εισαγωγή στη Φιλοσοφία της Ιστορίας (μετ. Φ. Κ.Βώρου, έκδοση Μ.Ι. Ε.Τ.). F. V. Konstantinov και άλλων, The Fundamentals of Marxist-Leninist Philosophy, Progress Publishers, Moscow R. G. Collinwood, The Idea of History, Oxford, P. Gardiner (edidor)theories of History, London, R. S. Peters (edidor) Education and the development of Reason, Parts I,II,III, London Φ. Κ. Βώρου, Φιλοσοφία της Εκπαίδευσης, Βορέα, Εισαγωγή, I.S.Kulikova, The Philosophical Conception of Man, Progress Publishers, Moscow, 1988 Κ. Πολίτη, Φυσική και Φιλοσοφία, Αθήνα, Βορέα, Εισαγωγή, Ιάσων Ευαγγέλου, Η Φαντασιακή Δομή των Θρησκειών, εκδ. «Δωδώνη», Αθήνα Γιάννενα Progress Publishers (edided by) A Dictionary for Believers and non Believers, Moscow, 1985

13 13 ανάλυση του «επαρκούς λόγου». Θέματα ειδικής μεθοδολογίας: το πρόβλημα της επαγωγής (στη φυσική) και η «νομιμότητα» της φύσης, η αξιωματική παραγωγική μέθοδος (στα μαθηματικά) κλπ. κλπ. 19 ιβ. Σύγχρονα φιλοσοφικά ρεύματα: υλισμός, πραγματισμός, αναλυτική φιλοσοφία, υπαρξισμός. 20 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ: Διευκρίνιση βασικών εννοιών: αξίες, πολιτισμός. Κοινωνιολογία της γνώσης, ιδεολογία, κοσμοθεωρία, βιοθεωρία κ.ά. Θα ήταν βέβαια παράλειψη να μη γίνει λόγος ειδικός για τη «φιλοσοφική ανθρωπολογία» στο κύριο μέρος του βιβλίου ή στο παράρτημα. Είναι ιδιαίτερα ελκυστικό και ενδιαφέρον για εφήβους να βρουν στο βιβλίο τους κάποια απάντηση σε ερωτήματα όπως: η ανθρώπινη φύση (και η μονιμότητα ή ιστορικότητά της) η έννοια του ανθρώπου στον κλασικό, μεσαιωνικό, στο νεότερο, στο σύγχρονο κόσμο, η θέση του ανθρώπου σε σημερινά φιλοσοφικά ρεύματα (διαλεκτικό υλισμό, υπαρξισμό στις κύριες μορφές του), ο άνθρωπος ως δημιουργός και δημιούργημα του πολιτισμού του 21. Copyright 2001 F. K. Voros url: Τεχνική/Διαφημιστική Υποστήριξη: 19 Βορέα, Λογική- Μεθοδολογία (εκδ. ΟΕΔΒ). Γ. Μουρέλος, Θεμελιώδεις Έννοιες της Σύγχρονης Φιλοσοφίας και Επιστημολογίας, εκδ. «Βάνιας», Θεσσαλονίκη John Losee, Φιλοσοφία της Επιστήμης, μετ. Θ. Χρηστίδης εκδ. «Βάνιας», Θεσσαλονίκη 1991 Ε. Μπιτσάκη, Διαλεκτική και Νεότερη Φυσική, Αθήνα, 1974 J. Piaget, Επιστημολογία των Επιστημών του Aνθρώπου (μετ. Φ.Χατζηδάκη), Αθήνα, 1977 J, Copi, Introduction to Logic, London Ι. Μ. Μποχένσκι, Ιστορία της σύγχρονης Ευρωπαϊκής Φιλοσοφίας (μετ. Χρ. Μαλεβίτση) Αθήνα B. Delfgaauw, Twentieth Century Philosophy, Dublin Ζαν Βαλ, Εισαγωγή στις Φιλοσοφίες του Υπαρξισμού (μετ. Χρ. Μαλεβίτση), Αθήνα Fr. Copleston, Contemporary Philosophy, London Francois Chatelet, Η Φιλοσοφία : εικοστός αιώνας (μετ. Κωστής Παπαγεώργης),«Γνώση» Reuben Abel, Man is the Measure: a cordial invitation to the central Problems of Philosophy, Free Press (Macmillan) London 1978.

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 13 ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 13 ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ Περιεχόµενα 7 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 13 ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α Η ΠΑΙ ΑΓΩΓΟΥΣΑ Ι ΑΣΚΑΛΙΑ... 17 Το αντικείµενο της Παιδαγωγικής, η παιδαγωγούσα διδασκαλία, ο ρόλος της ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α )

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) 29 Μαΐου 2014 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) Α1. Ο συγγραφέας του κειμένου αναφέρεται στη σημασία του δημιουργικού σχολείου στη

Διαβάστε περισσότερα

Σύγκριση του ισχύοντος και του νέου ωρολογίου προγράμματος του Λυκείου

Σύγκριση του ισχύοντος και του νέου ωρολογίου προγράμματος του Λυκείου Σύγκριση του ισχύοντος και του νέου ωρολογίου προγράμματος του Λυκείου ΙΣΧΥΟΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΩΡΕΣ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗ 2011 1. Θρησκευτικά 2 Θρησκευτικά: 2 ώρες 2. Αρχαία Ελληνική Γλώσσα & Γραμματεία

Διαβάστε περισσότερα

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α.

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. Θέµατα & Ασκήσεις από: www.arnos.gr 2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22 ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σύµφωνα µε τη θεωρία του εµπειρισµού

Διαβάστε περισσότερα

Αισθητική φιλοσοφία της τέχνης και του ωραίου

Αισθητική φιλοσοφία της τέχνης και του ωραίου Αισθητική φιλοσοφία της τέχνης και του ωραίου Αικατερίνη Καλέρη, Αν. Καθηγήτρια το μάθημα Αισθητική διδάσκεται στο 4ο έτος, Ζ εξάμηνο εισάγει στις κλασσικές έννοιες και θεωρίες της φιλοσοφίας της τέχνης

Διαβάστε περισσότερα

3. Συγκεκριμένα: ΤΟΠΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ

3. Συγκεκριμένα: ΤΟΠΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ 1 Τοπικά 1 και «Τοπιογραφία» για την Τοπική Ιστορία ως μέρος της σχολικής Παιδείας του Φ. Κ. Βώρου Το εγχείρημα για Τοπική Ιστορία στο Γυμνάσιο ξεκίνησε με Εγκυκλίους του ΥΠΕΠΘ το Φεβρουάριο του 1990 2.

Διαβάστε περισσότερα

Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα»

Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα» Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα» Α] Ασκήσεις κλειστού τύπου (Σωστό Λάθος) Για τον Πλάτωνα οι καθολικές έννοιες, τα «καθόλου», δεν είναι πράγματα ξεχωριστά

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Περίληψη ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Α. Να αποδώσετε περιληπτικά το περιεχόµενο του κειµένου σε 100-120 λέξεις χωρίς δικά σας σχόλια. Το κείµενο αναφέρεται στις επιπτώσεις της

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Το μάθημα της Θεατρικής Αγωγής θα διδάσκεται από φέτος στην Ε και Στ Δημοτικού. Πρόκειται για μάθημα βιωματικού χαρακτήρα, με κύριο

Διαβάστε περισσότερα

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας Σκοποί Θεματικές ενότητες Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Ιστορική εξέλιξη των σκοπών της αγωγής Σύγχρονος προβληματισμός http://users.uoa.gr/~dhatziha/ Διαφάνεια:

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

154 Εκπαίδευσης και Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Αθήνας

154 Εκπαίδευσης και Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Αθήνας 154 Εκπαίδευσης και Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Αθήνας Σκοπός Σκοπός του Τμήματος είναι η παιδαγωγική κατάρτιση ατόμων, που θα ασχοληθούν με την εκπαίδευση και αγωγή παιδιών προσχολικής ηλικίας. Διάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές) A1.

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές) A1. ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ HMEΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΡΙΤΗ 21 ΜΑΪΟΥ 2013 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΗΜΕΡΗΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Ένας άθεος καθηγητής της φιλοσοφίας συζητά με έναν φοιτητή του, για την σχέση μεταξύ επιστήμης και πίστης στον Θεό.

Ένας άθεος καθηγητής της φιλοσοφίας συζητά με έναν φοιτητή του, για την σχέση μεταξύ επιστήμης και πίστης στον Θεό. Ένας άθεος καθηγητής της φιλοσοφίας συζητά με έναν φοιτητή του, για την σχέση μεταξύ επιστήμης και πίστης στον Θεό. Καθηγητής: Λοιπόν, πιστεύεις στον Θεό; Φοιτητής: Βεβαίως, κύριε. Καθ.: Είναι καλός ο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΕ. Θέμα: Απόδειξη του ότι η αρετή μπορεί να διδαχτεί είναι η ίδια η αγωγή των νέων στην Αθήνα.

ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΕ. Θέμα: Απόδειξη του ότι η αρετή μπορεί να διδαχτεί είναι η ίδια η αγωγή των νέων στην Αθήνα. ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΕ Θέμα: Απόδειξη του ότι η αρετή μπορεί να διδαχτεί είναι η ίδια η αγωγή των νέων στην Αθήνα. Οι φορείς της αγωγής στην Αθήνα Βαθμίδες αγωγής Παιδευτικά μέσα A).. α).......

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς «ΝΗΡΕΑΣ»

Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς «ΝΗΡΕΑΣ» Εργαστήριο δικτύωσης σε εκπαιδευτικούς πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης με θέμα: «Η συναισθηματική νοημοσύνη και η επίδρασή της στην εκπαιδευτική διαδικασία» 6 7 Μαΐου 2014 Κέντρο Πρόληψης των

Διαβάστε περισσότερα

Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας

Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας Dr. Anthony Montgomery Επίκουρος Καθηγητής Εκπαιδευτικής & Κοινωνικής Πολιτικής antmont@uom.gr Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας Αυτό το μάθημα

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Κλασικών Σπουδών και Φιλοσοφίας

Τμήμα Κλασικών Σπουδών και Φιλοσοφίας Τμήμα Κλασικών Σπουδών και Φιλοσοφίας Γραφεία: Κτήριο Αποστολίδη, Καλλιπόλεως και Ερεσού 1 T.K. 20537, 1678 Λευκωσία, Τηλ.: + 357 22893850, Τηλομ.: + 357 22 894491 Παρουσίαση 26 Ιανουαρίου 2014 2. ΣΚΟΠΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟΥ ΥΛΙΚΟΥ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΛΑΓΟΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

1 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

1 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Θέμα: Η ενότητα σώματος και ψυχής: το μυστήριο του Ευχελαίου (κεφ.27) Σχολείο:Περιφερειακό Λύκειο Αγίου Χαραλάμπους, Έμπα Τάξη:Α Λυκείου Καθηγητής: Νικόλαος Καραμπάς Π.Μ.Π.: 16951

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΑΠΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗ ΝΕΟΤΕΡΗ ΕΠΟΧΗ.

ΟΙ ΑΠΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗ ΝΕΟΤΕΡΗ ΕΠΟΧΗ. 24 ΟΙ ΑΠΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗ ΝΕΟΤΕΡΗ ΕΠΟΧΗ. Οι σκεπτικιστικές απόψεις υποχώρησαν στη συνέχεια και ως την εποχή της Αναγέννησης κυριάρχησε απόλυτα το αριστοτελικό μοντέλο. Η εκ νέου αμφιβολία για

Διαβάστε περισσότερα

Ο Φιλοκοσμικός Διαφωτισμός

Ο Φιλοκοσμικός Διαφωτισμός ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ Ο ΔΙΑΛΟΓΟΣ ΓΙΑ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ RICHARD DAWKINS «ΤΗΕ GOD DELUSION» («Η ΠΕΡΙ ΘΕΟΥ ΑΥΤΑΠΑΤΗ») Ο Φιλοκοσμικός Διαφωτισμός ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ: 08/07/2007 00:00 Του Π. Ν. ΠΑΡΑΣΚΕΥΟΠΟΥΛΟΥ Η ανθρωπότητα και

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιαγράμματα Εκθέσεων Β! Γυμνασίου

Σχεδιαγράμματα Εκθέσεων Β! Γυμνασίου Σχεδιαγράμματα Εκθέσεων Β! Γυμνασίου ΕΝΟΤΗΤΑ 3 Φιλία Προϋποθέσεις ορθής φιλίας: Σεβασμός στην προσωπικότητα του άλλου. Ειλικρίνεια και τιμιότητα. Κατανόηση προβλημάτων. Αλληλοβοήθεια. Κοινά ενδιαφέροντα.

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ Στις ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών για την ειδικότητα των νηπιαγωγών των εκπαιδευτικών πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση, ακριβώς λόγω του μεγάλου ανταγωνισμού και των υψηλών βαθμολογιών

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν Κ Ε Ν Τ Ρ Ο Ε Λ Λ

Διαβάστε περισσότερα

Μάθετε στο παιδί σας τον Κανόνα των Εσωρούχων.

Μάθετε στο παιδί σας τον Κανόνα των Εσωρούχων. 1. Μάθετε στο παιδί σας τον Κανόνα των Εσωρούχων. Υπολογίζεται ότι περίπου ένα στα πέντε παιδιά πέφτει θύμα σεξουαλικής βίας, συμπεριλαμβανομένης της σεξουαλικής κακοποίησης. Μπορείτε να βοηθήσετε να μη

Διαβάστε περισσότερα

«ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ ΜΕΤΑΝΑΣΤΩΝ ΚΑΙ ΤΟΠΙΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ»

«ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ ΜΕΤΑΝΑΣΤΩΝ ΚΑΙ ΤΟΠΙΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ» «ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ ΜΕΤΑΝΑΣΤΩΝ ΚΑΙ ΤΟΠΙΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ» Σίμος Δανιηλίδης Δήμαρχος Συκεών, Μέλος Δ.Σ. ΚΕΔΚΕ Με ιδιαίτερη χαρά συμμετέχω στη 4 η Γενική Συνέλευση αποδήμων Αιρετών της Αυτοδιοίκησης. Γνωρίζετε

Διαβάστε περισσότερα

Υποθετικές προτάσεις και λογική αλήθεια

Υποθετικές προτάσεις και λογική αλήθεια Υποθετικές προτάσεις και λογική αλήθεια Δρ. Παναγιώτης Λ. Θεοδωρόπουλος Σχολικός Σύμβουλος κλάδου ΠΕ03 www.p-theodoropoulos.gr Περίληψη Στην εργασία αυτή επιχειρείται μια ερμηνεία της λογικής αλήθειας

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΧΡΟΝΗ Ι ΑΚΤΙΚΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ

ΣΥΓΧΡΟΝΗ Ι ΑΚΤΙΚΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΠΕΤΡΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ ΣΥΓΧΡΟΝΗ Ι ΑΚΤΙΚΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΤΗΣ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ Απευθύνεται: Σε κάθε εκπαιδευτικό που ενδιαφέρεται να βελτιώσει και να εκσυγχρονίσει τη διδασκαλία του/της. Στους/ις υποψήφιους/ες

Διαβάστε περισσότερα

Ε. Κριτήριο αξιολόγησης

Ε. Κριτήριο αξιολόγησης 57 Ε. Κριτήριο αξιολόγησης Παιδιά, σ αυτό το σημείο σας δίνουμε ένα κριτήριο αξιολόγησης για συμπληρωματική εξάσκηση πάνω σε λεξιλογικές ασκήσεις και σε ανάπτυξη θεμάτων έκθεσης. Καλή επιτυχία!!! Η Ελλάδα,

Διαβάστε περισσότερα

Η φιλοσοφία και οι επιστήμες στα Αρχαϊκά χρόνια. Μαριάννα Μπιτσάνη Α 2

Η φιλοσοφία και οι επιστήμες στα Αρχαϊκά χρόνια. Μαριάννα Μπιτσάνη Α 2 Η φιλοσοφία και οι επιστήμες στα Αρχαϊκά χρόνια Μαριάννα Μπιτσάνη Α 2 Τι είναι η φιλοσοφία; Φιλοσοφία είναι η επιστήμη που ασχολείται με: ερωτήματα προβλήματα ή απορίες που μπορούμε να αποκαλέσουμε οριακά,

Διαβάστε περισσότερα

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Γιατί η Ρομποτική στην Εκπαίδευση; A) Τα παιδιά όταν σχεδιάζουν, κατασκευάζουν και προγραμματίζουν ρομπότ έχουν την ευκαιρία να μάθουν παίζοντας και να αναπτύξουν δεξιότητες Η

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΤΑ XVII: ΤΟ ΑΣΤΕΡΙ. Συντάχθηκε απο τον/την Ονειρόκοσμος Τετάρτη, 11 Αυγούστου 2010 13:27 * ΤΟ ΑΣΤΕΡΙ * 1 / 5

ΚΑΡΤΑ XVII: ΤΟ ΑΣΤΕΡΙ. Συντάχθηκε απο τον/την Ονειρόκοσμος Τετάρτη, 11 Αυγούστου 2010 13:27 * ΤΟ ΑΣΤΕΡΙ * 1 / 5 * ΤΟ ΑΣΤΕΡΙ * 1 / 5 Τ αστέρι που εικονίζεται σ αυτή την κάρτα είναι ο πλανήτης Αφροδίτη, ο Έσπερος των αρχαίων, που ο λαός τον ονομάζει Αποσπερίτη. Το ίδιο άστρο, όταν προβάλλει την αυγή πριν ανατείλει

Διαβάστε περισσότερα

Ηγεσία. Ενότητα 5: Τα συστατικά στοιχεία του ηγέτη. Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής

Ηγεσία. Ενότητα 5: Τα συστατικά στοιχεία του ηγέτη. Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Ηγεσία Ενότητα 5: Τα συστατικά στοιχεία του ηγέτη Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα

Η Προκήρυξη. Υπάρχει ένα Νέο Μήνυμα του Θεού στον Κόσμο. Προέρχεται από τον Δημιουργό όλης της ζωής.

Η Προκήρυξη. Υπάρχει ένα Νέο Μήνυμα του Θεού στον Κόσμο. Προέρχεται από τον Δημιουργό όλης της ζωής. Η Προκήρυξη Όπως αποκαλύφτηκε στον Μάρσαλ Βιάν Σάμμερς στης 15 Φεβρουαρίου 2007 στο Μπόλντερ, Κολοράντο, ΗΠΑ Υπάρχει ένα Νέο Μήνυμα του Θεού στον Κόσμο. Προέρχεται από τον Δημιουργό όλης της ζωής. Έχει

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ

ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΑΞΗ: Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ, Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: Μυκηναϊκός Πολιτισμός ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΚΑΛΛΙΑΔΟΥ ΜΑΡΙΑ ΘΕΜΑ: «Η καθημερινή ζωή στον Μυκηναϊκό Κόσμο» Οι μαθητές

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1

ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1 ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1 Στο σημείο αυτό του οδοιπορικού γνωριμίας με τις διάφορες μεθόδους αυτογνωσίας θα συναντήσουμε την Αστρολογία και θα μιλήσουμε για αυτή. Θα ερευνήσουμε δηλαδή

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα: ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΩΛΗΣΕΩΝ

Μάθημα: ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΩΛΗΣΕΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2007 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΙΙ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΣΧΟΛΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα: ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΩΛΗΣΕΩΝ Παρασκευή

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση Διδακτικής του Μαθήµατος των Θρησκευτικών. Γ Οµάδα

Άσκηση Διδακτικής του Μαθήµατος των Θρησκευτικών. Γ Οµάδα Άσκηση Διδακτικής του Μαθήµατος των Θρησκευτικών Γ Οµάδα Διδάσκων: Αθ. Στογιαννίδης Λέκτορας 11ο Μάθηµα Διερεύνηση Προϋποθέσεων Διδασκαλίας - Α : Η θεωρία του Jean Piaget για τη νοητική ανάπτυξη του ανθρώπου

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΝΝΟΙΑΣ ΤΟΥ ΟΡΙΟΥ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΝΝΟΙΑΣ ΤΟΥ ΟΡΙΟΥ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΑΞΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΝΝΟΙΑΣ ΤΟΥ ΟΡΙΟΥ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ ΟΡΙΟ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ ΕΞ ΑΡΙΣΤΕΡΩΝ ΚΑΙ ΕΚ ΔΕΞΙΩΝ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ: ΚΟΥΤΙΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Παιδεία στα νέα μέσα: ευκαιρίες και προκλήσεις

Παιδεία στα νέα μέσα: ευκαιρίες και προκλήσεις 1 Παιδεία στα νέα μέσα: ευκαιρίες και προκλήσεις Βάια Δουδάκη Εχουν διατυπωθεί πολλοί ορισμοί οι οποίοι επιχειρούν να περιγράψουν ή να προσδιορίσουν τι συνιστά την παιδεία στα μέσα. Ενας γενικός ορισμός

Διαβάστε περισσότερα

Νέες τάσεις στη διδακτική των Μαθηματικών

Νέες τάσεις στη διδακτική των Μαθηματικών Νέες τάσεις στη διδακτική των Μαθηματικών Μέχρι πριν λίγα χρόνια ηαντίληψη που επικρατούσε ήταν ότι ημαθηματική γνώση είναι ένα αγαθό που έχει παραχθεί και καλούνται οι μαθητές να το καταναλώσουν αποστηθίζοντάς

Διαβάστε περισσότερα

ΙΝΣΤΙΤΙ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. γενικής ηαιεείας. Β'τόξης ενιαίου (ΙυΗείου ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΕΚΔΟΣΕΟΣ ΑΙΔΑΚΤΙΚΟΝ BIBA1QN ΑΘΗΝΑ

ΙΝΣΤΙΤΙ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. γενικής ηαιεείας. Β'τόξης ενιαίου (ΙυΗείου ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΕΚΔΟΣΕΟΣ ΑΙΔΑΚΤΙΚΟΝ BIBA1QN ΑΘΗΝΑ ΓΕΙΟΕ ΑΙ ΚΑ ΙΝΣΤΙΤΙ ΒΙΟΛΟΓΙΑ γενικής ηαιεείας Β'τόξης ενιαίου (ΙυΗείου ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΕΚΔΟΣΕΟΣ ΑΙΔΑΚΤΙΚΟΝ BIBA1QN ΑΘΗΝΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γενικής Παιδείας Β' ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΒΛΙΟ ΚΑΘΗΓΗΤΗ ΟΜΑΔΑ ΣΥΓΓΡΑΦΗΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Οι Πυθαγόρειοι φιλόσοφοι είναι μια φιλοσοφική, θρησκευτική και πολιτική σχολή που ιδρύθηκε τον 6ο αιώνα π.χ από τον Πυθαγόρα τον Σάμιο στον Κρότωνα

Οι Πυθαγόρειοι φιλόσοφοι είναι μια φιλοσοφική, θρησκευτική και πολιτική σχολή που ιδρύθηκε τον 6ο αιώνα π.χ από τον Πυθαγόρα τον Σάμιο στον Κρότωνα Κ. Σ. Δ. Μ. Ο. Μ. Οι Πυθαγόρειοι φιλόσοφοι είναι μια φιλοσοφική, θρησκευτική και πολιτική σχολή που ιδρύθηκε τον 6ο αιώνα π.χ από τον Πυθαγόρα τον Σάμιο στον Κρότωνα της Κάτω Ιταλίας. Η κοινότητα στεγαζόταν

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικό σενάριο διδασκαλίας και μάθησης με την αξιοποίηση εκπαιδευτικού λογισμικού.

Εκπαιδευτικό σενάριο διδασκαλίας και μάθησης με την αξιοποίηση εκπαιδευτικού λογισμικού. Εκπαιδευτικό σενάριο διδασκαλίας και μάθησης με την αξιοποίηση εκπαιδευτικού λογισμικού. 1.ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΣΕΝΑΡΙΟΥ Συγγραφέας: Μποζονέλου Κωνσταντίνα 1.1.Τίτλος διδακτικού σεναρίου Οι τέσσερις

Διαβάστε περισσότερα

ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΣ ΣΤΟΧΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ. Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα

ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΣ ΣΤΟΧΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ. Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΣ ΣΤΟΧΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΘΕΜΑΤΑ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Για τα παιδιά (αλλά και για τους γονείς)...

Για τα παιδιά (αλλά και για τους γονείς)... Eισαγωγικό σημείωμα: «Οι κατ οίκον εργασίες στη διδασκαλία των μαθηματικών» Οι εργασίες «για το σπίτι» ή όπως λέγονται στις παιδαγωγικές επιστήμες οι κατ οίκον εργασίες αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της

Διαβάστε περισσότερα

Μιμίκα Κρανάκη, Ένα τόπι χρωματιστό

Μιμίκα Κρανάκη, Ένα τόπι χρωματιστό Μιμίκα Κρανάκη, Ένα τόπι χρωματιστό Κείμενα Νεοελληνικής Λογοτεχνίας Α Γυμνασίου Απαντήσεις ερωτήσεων σχολικού βιβλίου σχ. βιβλίο (σελ. 184) Γυμνάσιο: 9.000 μαθήματα με βίντεο-διδασκαλία για όλο το σχολικό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΘΕΣΗ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΩΝ

ΕΚΘΕΣΗ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΩΝ ΕΚΘΕΣΗ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΩΝ Η έκθεση ακαδημαϊκών ενδιαφερόντων συνοδεύει σχεδόν πάντα την αίτηση για την είσοδο σε οποιοδήποτε πρόγραμμα μεταπτυχιακών σπουδών. Την έκθεση ακαδημαϊκών ενδιαφερόντων

Διαβάστε περισσότερα

Κάπως έτσι ονειρεύτηκα την Γραμμική Αρμονική Ταλάντωση!!! Μπορεί όμως και να ήταν.

Κάπως έτσι ονειρεύτηκα την Γραμμική Αρμονική Ταλάντωση!!! Μπορεί όμως και να ήταν. Ένα όνειρο που ονειρεύεσαι μόνος είναι απλά ένα όνειρο. Ένα όνειρο που ονειρεύεσαι με άλλους μαζί είναι πραγματικότητα. John Lennon Κάπως έτσι ονειρεύτηκα την Γραμμική Αρμονική Ταλάντωση!!! Μπορεί όμως

Διαβάστε περισσότερα

Α. Ο εκκλησιασμός των μαθητών των σχολείων Α/θμιας και Β/θμιας

Α. Ο εκκλησιασμός των μαθητών των σχολείων Α/θμιας και Β/θμιας ΘΕΜΑ: "Εκκλησιασμός και πρωινή προσευχή μαθητών" ΣΧΕΤ.: α) ΥΠΕΠΘ, Φ. 200.21/16/136240.26.11.1977 β) ΥΠΕΠΘ, Γ/6251/22-10-1979 γ) ΥΠΕΠΘ, Γ/2875/30-4-1981 δ) Π.Δ. 201/98 Με αφορμή ερωτήματα που τέθηκαν στο

Διαβάστε περισσότερα

Μονάδες μέτρησης χρόνου

Μονάδες μέτρησης χρόνου Μονάδες μέτρησης χρόνου ΜΑΘΗΜΑ: Μαθηματικός Γραμματισμός ΤΑΞΗ: Α ΕΝΟΤΗΤΑ: Μονάδες μέτρησης χρόνου ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΣ: Δραγανιδάκη Στυλιανή Διδακτικοί στόχοι: Α: Βασικοί στόχοι: 1. Να εξοικειωθούν στους αλγορίθμους

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ. Δρ Χάρις Πολυκάρπου Συντονίστρια Θεατρικής Αγωγής, Γραφείο Αναλυτικών Π.Ι.

ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ. Δρ Χάρις Πολυκάρπου Συντονίστρια Θεατρικής Αγωγής, Γραφείο Αναλυτικών Π.Ι. ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Δρ Χάρις Πολυκάρπου Συντονίστρια Θεατρικής Αγωγής, Γραφείο Αναλυτικών Π.Ι. Ν.Α.Π. Θεατρικής Αγωγής Ορολογία: «Θεατρική Αγωγή αποτελεί η παιδαγωγική και κοινωνική

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΑΙΔΕΙΑ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΩΣ ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ. Κώστας Ν. Τσιαντής

Η ΠΑΙΔΕΙΑ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΩΣ ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ. Κώστας Ν. Τσιαντής Η ΠΑΙΔΕΙΑ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΩΣ ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Κώστας Ν. Τσιαντής Πρόβλημα που τέθηκε από τους διοργανωτές της διημερίδας Οι Έλληνες εκπαιδευτικοί

Διαβάστε περισσότερα

«Τρόποι για να βελτιώσω την πόλη μου»

«Τρόποι για να βελτιώσω την πόλη μου» Γράψε ένα Τίτλο για την εφημερίδα εδώ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΑΠΟ τα ΠΑΙΔΙΑ ΤΕΧΝΗ σελ. 4 γράψε την ημερομηνία εδώ «Τρόποι για να βελτιώσω την πόλη μου» Αφιέρωμα για την σχέση «Πόλη + Φύση» «Να μεγάλωναν ας πούμε οι

Διαβάστε περισσότερα

Συνέδριο Μαθηματικών ΠΠΣ Πνευματικό Κέντρο Δήμου Αθηναίων 11-12 / 4 / 2014. Μαθηματικά και ζητήματα πραγματικότητας διάκριση και σύνδεση

Συνέδριο Μαθηματικών ΠΠΣ Πνευματικό Κέντρο Δήμου Αθηναίων 11-12 / 4 / 2014. Μαθηματικά και ζητήματα πραγματικότητας διάκριση και σύνδεση Συνέδριο Μαθηματικών ΠΠΣ Πνευματικό Κέντρο Δήμου Αθηναίων 11-12 / 4 / 2014 Δημήτρης Μπίρμπας ΠΠΛ Αγίων Αναργύρων Σοφία Παππά ΠΠΛ Ζάννειο Πειραιά Μαθηματικά και ζητήματα πραγματικότητας διάκριση και σύνδεση

Διαβάστε περισσότερα

Γιώργης Παυλόπουλος. Τι είναι ποίηση...

Γιώργης Παυλόπουλος. Τι είναι ποίηση... Γιώργης Παυλόπουλος Τι είναι ποίηση... "Αν ένα πουλί μπορούσε να πει με ακρίβεια τι τραγουδάει, γιατί τραγουδάει, και τι είναι αυτό που το κάνει να τραγουδάει, δεν θα τραγούδαγε". Κυρίες και Κύριοι Φίλες

Διαβάστε περισσότερα

Θ.Α. ΑΜΕΛΙΔΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΙΑ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΚΕΕ

Θ.Α. ΑΜΕΛΙΔΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΙΑ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΚΕΕ Θ.Α. ΑΜΕΛΙΔΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΙΑ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΚΕΕ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2010 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΘΕΩΡΙΑ Ι. ΤΡΟΠΟΙ ΠΕΙΘΟΥΣ Α. Επίκληση στη λογική 3 Β. Επίκληση στο συναίσθημα (του δέκτη) 6 Γ. Επίκληση στο

Διαβάστε περισσότερα

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΚΑΛΥΒΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΙΩΑΝΝΑ

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΚΑΛΥΒΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΙΩΑΝΝΑ ΚΩΔΙΚΟΣ ΘΕΜΑΤΟΣ: 18673 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 16/12/2014 ΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: ΚΑΛΥΒΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΙΩΑΝΝΑ ΚΕΙΜΕΝΟ Η ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΣ Α. Ο συγγραφέας του παρόντος κειμένου παρουσιάζει τον προβληματισμό του αναφορικά με

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ Διδάσκων: Γ. Χαραλαμπίδης,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ

ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ Κάθε γνήσιο αντίτυπο φέρει την υπογραφή του συγγραφέα Σειρά: Εκπαιδευση Σχολικά βοηθήματα (για το Λύκειο) Πλάτωνος Πρωταγόρας Γ Λυκείου Θεωρητική Κατεύθυνση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΙΔΕΙΑ Ή ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΠΑΙΔΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΙΔΕΙΑ Ή ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΠΑΙΔΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΙΔΕΙΑ Ή ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΚΩΝ/ΝΟΥ ΑΔΡΙΑΝΟΥΠΟΛΙΤΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ-ΕΡΕΥΝΗΤΗ Email:Kadrian@freemail.gr Το δίλημμα Παιδεία για την Παιδεία ή για την αγορά εργασίας έχει έλθει τελευταία

Διαβάστε περισσότερα

22 ο ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΠΟΙΗΤΩΝ WORLD CONGRESS OF POETS ΛΑΡΙΣΑ, 29 ΙΟΥΝΙΟΥ ΕΩΣ 3 ΙΟΥΛΙΟΥ 2011 ΟΜΙΛΙΑ ΒΟΥΛΑΣ ΚΩΣΤΟΠΕΤΡΟΥ ΜΕ ΘΕΜΑ:

22 ο ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΠΟΙΗΤΩΝ WORLD CONGRESS OF POETS ΛΑΡΙΣΑ, 29 ΙΟΥΝΙΟΥ ΕΩΣ 3 ΙΟΥΛΙΟΥ 2011 ΟΜΙΛΙΑ ΒΟΥΛΑΣ ΚΩΣΤΟΠΕΤΡΟΥ ΜΕ ΘΕΜΑ: 22 ο ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΠΟΙΗΤΩΝ WORLD CONGRESS OF POETS ΛΑΡΙΣΑ, 29 ΙΟΥΝΙΟΥ ΕΩΣ 3 ΙΟΥΛΙΟΥ 2011 ΟΜΙΛΙΑ ΒΟΥΛΑΣ ΚΩΣΤΟΠΕΤΡΟΥ ΜΕ ΘΕΜΑ: «ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΜΗΝΥΜΑΤΑ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΔΗΜΗΤΡΗ ΚΑΚΑΛΙΔΗ» 1 Παγκόσμια

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΠ. ΕΤΟΥΣ 2014-2015

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΠ. ΕΤΟΥΣ 2014-2015 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Β1.Ο Πρωταγόρας παρουσιάζει στο σημείο αυτό μια ιδιαιτέρως ρηξικέλευθη τοποθέτηση σχετικά με την έννοια και το σκοπό της τιμωρίας. Η τιμωρία, σύμφωνα με τον Πρωταγόρα δεν είναι εκδίκηση και

Διαβάστε περισσότερα

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Ακολούθως αναπτύσσονται ορισμένα διευκρινιστικά σχόλια για το Σχέδιο Μαθήματος. Αφετηρία για τον ακόλουθο σχολιασμό υπήρξαν οι σχετικές υποδείξεις που μας

Διαβάστε περισσότερα

www.psychologyonline.gr Newsletter Αθλητικής Ψυχολογίας, Ιανουαρίου Φεβρουαρίου 2009 Αγαπητοί Φίλοι,

www.psychologyonline.gr Newsletter Αθλητικής Ψυχολογίας, Ιανουαρίου Φεβρουαρίου 2009 Αγαπητοί Φίλοι, Newsletter Αθλητικής Ψυχολογίας, Ιανουαρίου Φεβρουαρίου 2009 Αγαπητοί Φίλοι, Μετά την σύντοµη ανάπαυλα των Χριστουγεννιάτικων διακοπών µας, έφτασε ένας ορεξάτος και Ολόφρεσκος Νέος Χρόνος που κουβαλά µαζί

Διαβάστε περισσότερα

2% 20% 20% ΚύπροςΚύπρος 23.000

2% 20% 20% ΚύπροςΚύπρος 23.000 ΧΑΡΙΣΜΑΤΙΚΑ ΠΑΙΔΙΑ Ψηλές Ικανότητες 2% 20% 20% ΚύπροςΚύπρος 23.000 ΧΑΡΙΣΜΑΤΙΚΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΑ ΔΙΚΑ ΣΑΣ ΠΑΙΔΙΑ! ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΤΕ ΤΑ ΒΟΗΘΗΣΤΕ ΤΑ! ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗ ΧΑΡΙΣΜΑΤΙΚΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ Πρώτο Σημαντικό Βήμα Σωστή Διαχείριση

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ «ΤΑ ΚΛΑΣΜΑΤΑ»

ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ «ΤΑ ΚΛΑΣΜΑΤΑ» ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ «ΤΑ ΚΛΑΣΜΑΤΑ» Νικόλαος Μπαλκίζας 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σκοπός του σχεδίου μαθήματος είναι να μάθουν όλοι οι μαθητές της τάξης τις έννοιες της ισοδυναμίας των κλασμάτων,

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ «ΠΡΟΟ ΟΣ» ΕΣΠΕΡΙ ΩΝ 104 ΚΑΛΛΙΘΕΑ, 210.9514517 ΑΙΓΑΙΟΥ 109 ΝΕΑ ΣΜΥΡΝΗ, 210.9355996 www.proodos.gr Β ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ «ΠΡΟΟ ΟΣ» ΕΣΠΕΡΙ ΩΝ 104 ΚΑΛΛΙΘΕΑ, 210.9514517 ΑΙΓΑΙΟΥ 109 ΝΕΑ ΣΜΥΡΝΗ, 210.9355996 www.proodos.gr Β ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ «ΠΡΟΟ ΟΣ» ΕΣΠΕΡΙ ΩΝ 104 ΚΑΛΛΙΘΕΑ, 210.9514517 ΑΙΓΑΙΟΥ 109 ΝΕΑ ΣΜΥΡΝΗ, 210.9355996 www.proodos.gr 1 Ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗΝ ΕΚΦΡΑΣΗ ΕΚΘΕΣΗ Β ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΥΡΙΑΚΗ 6 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το όνειρο Ένα ζευγάρι περιμένει παιδί. Τότε αρχίζει να ονειρεύεται αυτό το παιδί. Κτίζει την εικόνα ενός παιδιού μέσα στο μυαλό του. Βάσει αυτής της εικόνας, κάνει

Διαβάστε περισσότερα

Σεμινάρια Επιθεωρητών Φιλολογικών Μαθημάτων. *ΗΗ παρούσα μορφή έχει ελεγχθεί από την Επιστημονική υπεύθυνη του Π.Σ.Λ. ρα Αφροδίτη Αθανασοπούλου

Σεμινάρια Επιθεωρητών Φιλολογικών Μαθημάτων. *ΗΗ παρούσα μορφή έχει ελεγχθεί από την Επιστημονική υπεύθυνη του Π.Σ.Λ. ρα Αφροδίτη Αθανασοπούλου Ηθική και Λογοτεχνία* Σεμινάρια Επιθεωρητών Φιλολογικών Μαθημάτων Σεπτέμβριος 2013 *ΗΗ παρούσα μορφή έχει ελεγχθεί από την Επιστημονική υπεύθυνη του Π.Σ.Λ. ρα Αφροδίτη Αθανασοπούλου 1 Λογοτεχνία σημαίνοναισθητικό

Διαβάστε περισσότερα

Αγαπητοί φίλοι και φίλες, νέοι και νέες καλησπέρα σας,

Αγαπητοί φίλοι και φίλες, νέοι και νέες καλησπέρα σας, ZORBA PHOTOS REMARKS Delivered in Greek by Emmanuel Velivasakis at the Conclusion of the Zorba the Greek Play. Αγαπητοί φίλοι και φίλες, νέοι και νέες καλησπέρα σας, Λέγομαι Μανώλης Βεληβασάκης, και είμαι

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ»

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ» ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ» ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Περιληπτική Απόδοση Κειμένων ΑΣΚΗΣΗ: Να αποδώσετε περιληπτικά το περιεχόμενο του κειμένου που ακολουθεί σε μία παράγραφο 100 έως 120 λέξεων. (Πανελλαδικές Εξετάσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Βιβλιογραφία... 23 Εισαγωγή... 27 ΤΜΗΜΑ ΠΡΩΤΟ ΔΙΚΑΙΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΓΕΝΙΚΑ ΕΝΝΟΙΑ - ΠΗΓΕΣ 1. Έννοια κ.λ.π... 29 Α. Εισαγωγικά... 29 Β. Εξωτερική συμπεριφορά... 30 Γ. Διατάξεις... 31

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτινη αγκαλιά. Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου

Χάρτινη αγκαλιά. Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου Χάρτινη αγκαλιά Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου Εργασίες 1 α ) Κατά τη γνώμη μου, το βιβλίο που διαβάσαμε κρύβει στις σελίδες του βαθιά και πολύ σημαντικά μηνύματα, που η συγγραφέας θέλει να μεταδώσει

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΫΠΗΡΕΣΙΑΚΗΣ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ (Απογευματινή φοίτηση )

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΫΠΗΡΕΣΙΑΚΗΣ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ (Απογευματινή φοίτηση ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΫΠΗΡΕΣΙΑΚΗΣ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ (Απογευματινή φοίτηση ) Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ,ΕΙΚΟΝΕΣ ΚΑΙ ΕΠΙΛΥΣΗ ΜΗ ΡΕΑΛΙΣΤΙΚΩΝ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΩΝ Η ΕΠΙ ΡΑΣΗ ΤΩΝ ΕΙΚΟΝΩΝ ΣΤΗΝ ΕΠΙΛΥΣΗ ΜΗ ΡΕΑΛΙΣΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΩΡΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ Α ΕΤΟΥΣ (Α ΕΞΑΜΗΝΟ)

ΩΡΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ Α ΕΤΟΥΣ (Α ΕΞΑΜΗΝΟ) ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΑΣ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2008-2009 ΧΕΙΜΕΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ ΩΡΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ Α ΕΤΟΥΣ (Α ΕΞΑΜΗΝΟ) ΩΡΑ ΔΕΥΤΕΡΑ ΤΡΙΤΗ ΤΕΤΑΡΤΗ ΠΕΜΠΤΗ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 09:00-10:00 10:00-11:00 11:00-12:00

Διαβάστε περισσότερα

Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού

Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού Περιεχόμενα 1. Εισαγωγικά στοιχεία 1.1 Η τρέχουσα αντιμετώπιση του γλωσσικού δανεισμού 1.2 Η προσέγγιση του θέματος μέσα από το σχολείο 1.3 Σχετικά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ Α ΓΕΛ - Β ΕΣΠΕΡΙΝΑ

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ Α ΓΕΛ - Β ΕΣΠΕΡΙΝΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ Α ΓΕΛ - Β ΕΣΠΕΡΙΝΑ Το βιβλίο για το μάθημα «Πολιτική Παιδεία» (Οικονομία - Πολιτικοί Θεσμοί και Αρχές Δικαίου και Κοινωνιολογία) αποτελεί σύνθεση μερών τριών ήδη υπαρχόντων βιβλίων (Αρχές

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Χωρίς αµφιβολία οι αρχαίοι Έλληνες στοχαστές, ποιητές και φιλόσοφοι πρώτοι έχουν αναπτύξει τις αξίες πάνω στις οποίες θεµελιώνεται η Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

Ο κανονισμός λειτουργίας των μαθητικών κοινοτήτων σε «Κείμενο για όλους»

Ο κανονισμός λειτουργίας των μαθητικών κοινοτήτων σε «Κείμενο για όλους» Ο κανονισμός λειτουργίας των μαθητικών κοινοτήτων σε «Κείμενο για όλους» Δείτε εδώ τον κανονισμό λειτουργίας των μαθητικών κοινοτήτων, μεταγραμμένο σε «Κείμενο για όλους»*. Στη μορφή αυτή, ο κανονισμός:

Διαβάστε περισσότερα

Κύριε Πρόεδρε της Βουλής των Ελλήνων, Κύριε Πρόεδρε του ΙΤΕ, Κύριοι Πρυτάνεις, Κύριοι Συνάδελφοι, Επίσημοι προσκεκλημένοι, Κυρίες και Κύριοι,

Κύριε Πρόεδρε της Βουλής των Ελλήνων, Κύριε Πρόεδρε του ΙΤΕ, Κύριοι Πρυτάνεις, Κύριοι Συνάδελφοι, Επίσημοι προσκεκλημένοι, Κυρίες και Κύριοι, Κύριε Πρόεδρε της Βουλής των Ελλήνων, Κύριε Πρόεδρε του ΙΤΕ, Κύριοι Πρυτάνεις, Κύριοι Συνάδελφοι, Επίσημοι προσκεκλημένοι, Κυρίες και Κύριοι, Θερμώς ευχαριστώ το Ίδρυμα Τεχνολογίας και Έρευνας για την

Διαβάστε περισσότερα

Η Διεθνής Σύμβαση για τα Δικαιώματα. του Παιδιού. με απλά λόγια

Η Διεθνής Σύμβαση για τα Δικαιώματα. του Παιδιού. με απλά λόγια Η Διεθνής Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού με απλά λόγια Όλα τα παιδιά έχουν δικαιώματα που προβλέπονται από νόμους και διεθνείς συμβάσεις. Το σημαντικότερο κείμενο για τα δικαιώματα των παιδιών,

Διαβάστε περισσότερα

Οι αριθμοί σελίδων με έντονη γραφή δείχνουν τα κύρια κεφάλαια που σχετίζονται με το θέμα. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΜΑ

Οι αριθμοί σελίδων με έντονη γραφή δείχνουν τα κύρια κεφάλαια που σχετίζονται με το θέμα. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΜΑ Τί σε απασχολεί; Διάβασε τον κατάλογο που δίνουμε παρακάτω και, όταν συναντήσεις κάποιο θέμα που απασχολεί κι εσένα, πήγαινε στις σελίδες που αναφέρονται εκεί. Διάβασε τα κεφάλαια, που θα βρεις σ εκείνες

Διαβάστε περισσότερα

Αφροδίτη Βακάλη: «Σε όλες τις εποχές ο δρόμος της συγγραφής ήταν και είναι μοναχικός»

Αφροδίτη Βακάλη: «Σε όλες τις εποχές ο δρόμος της συγγραφής ήταν και είναι μοναχικός» Αφροδίτη Βακάλη: «Σε όλες τις εποχές ο δρόμος της συγγραφής ήταν και είναι μοναχικός» Η Αφροδίτη Βακάλη γεννήθηκε στην Αθήνα το 1965 και είναι εκπαιδευτικός. Σπούδασε Αγγλική Φιλολογία στο Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑ ΤΟ ΝΕΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΡΟΣΒΑΣΗΣ: ΑΔΥΝΑΜΙΕΣ & ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

ΓΙΑ ΤΟ ΝΕΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΡΟΣΒΑΣΗΣ: ΑΔΥΝΑΜΙΕΣ & ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΝΕΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΡΟΣΒΑΣΗΣ: ΑΔΥΝΑΜΙΕΣ & ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ Του Γρηγόρη Κωνσταντόπουλου, 11/4/2015 Α. ΚΡΙΤΙΚΗ - ΑΔΥΝΑΜΙΕΣ ΤΟΥ ΠΡΟΤΑΘΕΝΤΟΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Στις βασικές αδυναμίες όλων των προηγούμενων συστημάτων πρόσβασης

Διαβάστε περισσότερα

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ 2014-2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΚΩΔΙΚΟΣ ΘΕΜΑΤΟΣ: 17448 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: Κατσικογιώργου Ειρήνη Θέματα Α. Στο κείμενο καταγράφονται τα χαρακτηριστικά του δημοσιογραφικού

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Εισαγωγή Ενεργός συμμετοχή Κοινωνική αλληλεπίδραση Δραστηριότητες που έχουν νόημα Σύνδεση των νέων πληροφοριών με τις προϋπάρχουσες γνώσεις Χρήση στρατηγικών Ανάπτυξη της αυτορρύθμισης και εσωτερική σκέψη

Διαβάστε περισσότερα

www.kalymnikifilia.gr

www.kalymnikifilia.gr Η επιρροή του ελληνικού πολιτισμού και της ελληνικής γλώσσας στη διαμόρφωση του ρωσικού εκπαιδευτικού συστήματος (το παράδειγμα των Εκπαιδευτικών ιδρυμάτων της Μόσχας) ΒΑΝΤΙΜ ΓΙΑΡΟΒΟÏ Kαθηγητής μουσικής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΥΡΙΑΚΗ 27 ΜΑΡΤΙΟΥ 2011 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ

ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΥΡΙΑΚΗ 27 ΜΑΡΤΙΟΥ 2011 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΥΡΙΑΚΗ 27 ΜΑΡΤΙΟΥ 2011 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΕΙΜΕΝΟ Το μαγικό ραβδάκι Το ίδιο έγινε με όλα τα γεγονότα, τα πρόσωπα και τα πράγματα που άγγισε με το μαγικό

Διαβάστε περισσότερα

Σχέδιο παρουσίασης των διδασκαλιών ή των project

Σχέδιο παρουσίασης των διδασκαλιών ή των project Σχέδιο παρουσίασης των διδασκαλιών ή των project Σην παρουσίαση των διδασκαλιών ή των project μπορούμε να ακολουθήσουμε την φόρμα που παρουσιάζεται παρακάτω. Μια παρουσίαση σύντομη και μια λεπτομερής.

Διαβάστε περισσότερα

Θεματικοί τομείς- πολιτισμικό περιβάλλον 2.6. ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ [100]

Θεματικοί τομείς- πολιτισμικό περιβάλλον 2.6. ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ [100] 2.6. ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ [100] ΕΝΝΟΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΧΑΡΤΗΣ ΥΛΙΚΟΤΕΧΝΙΚΟΣ ΥΛΙΚΟΤΕΧΝΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΗΘΙΚΟΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ 1. Οικονομία - εργασία 2. Επιστήμη - τεχνολογία 3. Δομημένο περιβάλλον

Διαβάστε περισσότερα

Μουσική και Μαθηματικά!!!

Μουσική και Μαθηματικά!!! Μουσική και Μαθηματικά!!! Η μουσική είναι ίσως από τις τέχνες η πιο δεμένη με τα μαθηματικά, με τη μαθηματική σκέψη, από την ίδια τη φύση της. Η διατακτική δομή μπορεί να κατατάξει τα στοιχεία ενός συνόλου,

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΚΘΕΣΗ

ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΚΘΕΣΗ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΚΘΕΣΗ Ο ψηφιακός κόσµος των παιδιών Κάποτε τα παιδιά χάνονταν όλη µέρα στους δρόµους, σήµερα χάνονται στις λεωφόρους του διαδικτύου. Ο µέσος 11χρονος σε µια δυτική χώρα έχει το δικό

Διαβάστε περισσότερα

H Orientum σας εύχεται Καλό Πάσχα & Καλή Ανάσταση!

H Orientum σας εύχεται Καλό Πάσχα & Καλή Ανάσταση! Τεύχος 12 - Μάρτιος 2010 www.orientum.gr ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΤΜΗΜΑ ΦΠΨ σελ. 2 ΤΑ ΝΕΑ ΤΗΣ ORIENTUM - ΣΥΜΒΟΥΛΟΙ ΣΤΑΔΙΟΔΡΟΜΙΑΣ σελ. 4 ΓΝΩΡΙΖΑΤΕ ΟΤΙ σελ. 4 ΡΩΤΑΤΕ - ΑΠΑΝΤΑΜΕ σελ. 5 H Orientum σας εύχεται Καλό Πάσχα

Διαβάστε περισσότερα

Pos matome Griko: Το εκπαιδευτικό υλικό. Β Επίπεδο για ενηλίκους. Μαριάννα Κατσογιάννου, Γλωσσολόγος, Καθηγήτρια, Παν/μιο Κύπρου

Pos matome Griko: Το εκπαιδευτικό υλικό. Β Επίπεδο για ενηλίκους. Μαριάννα Κατσογιάννου, Γλωσσολόγος, Καθηγήτρια, Παν/μιο Κύπρου Pos matome Griko: Το εκπαιδευτικό υλικό. Β Επίπεδο για ενηλίκους Μαριάννα Κατσογιάννου, Γλωσσολόγος, Καθηγήτρια, Παν/μιο Κύπρου Χαιρετίζοντας την σημερινή εκδήλωση εκ μέρους του Πανεπιστημίου Κύπρου, θα

Διαβάστε περισσότερα

( μαθήτρια Γ γυμνασίου) ***

( μαθήτρια Γ γυμνασίου) *** «...Η γλωσσομάθεια στις μέρες μας είναι απαραίτητη. Τα άτομα με επαρκή γνώση μιας ξένης γλώσσας έχουν τη δυνατότητα να είναι αποτελεσματικότεροι στις σπουδές τους, αφού μπορούν ψάχνοντας σε ξένες βιβλιογραφίες

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές Αρχές Ψηφιακής Τεχνολογίας: Πρακτικές ιδέες για τη διδασκαλία ενός θεωρητικού μαθήματος

Βασικές Αρχές Ψηφιακής Τεχνολογίας: Πρακτικές ιδέες για τη διδασκαλία ενός θεωρητικού μαθήματος Βασικές Αρχές Ψηφιακής Τεχνολογίας: Πρακτικές ιδέες για τη διδασκαλία ενός θεωρητικού μαθήματος Πάσχου Αικατερίνη 1 katpas@sch.gr 1 Εκπαιδευτικός Πληροφορικής, 2 ο ΕΠΑ.Λ. Καρδίτσας Περίληψη Το μάθημα Βασικές

Διαβάστε περισσότερα

Πώς γράφεται μια προπτυχιακή εργασία στην Ιστορία της Τέχνης. Σχεδιάγραμμα. Γενικές οδηγίες

Πώς γράφεται μια προπτυχιακή εργασία στην Ιστορία της Τέχνης. Σχεδιάγραμμα. Γενικές οδηγίες Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων Φιλοσοφική Σχολή Τμήμα Ιστορίας-Αρχαιολογίας Τομέας Αρχαιολογίας και Ιστορίας της Τέχνης Δώρα Μαρκάτου, επίκ. Καθηγήτρια Πώς γράφεται μια προπτυχιακή εργασία στην Ιστορία της Τέχνης

Διαβάστε περισσότερα