«Η ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΗ ΜΟΥΣΙΚΗ ΣΤΟ ΘΕΑΤΡΟ ΣΚΙΩΝ»

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "«Η ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΗ ΜΟΥΣΙΚΗ ΣΤΟ ΘΕΑΤΡΟ ΣΚΙΩΝ»"

Transcript

1 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ Τμημα Μουσικής Επιστήμης και Τέχνης «Η ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΗ ΜΟΥΣΙΚΗ ΣΤΟ ΘΕΑΤΡΟ ΣΚΙΩΝ» Πτυχιακή Εργασία του Φοιτητή Δεδούση Κωνσταντίνου Επιβλέπων Καθηγητής Ηλίας Παπαδόπουλος Συνεργαζόμενο μέλος π.νεκτάριος Πάρης ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 2008 ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ

2 «Η ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΗ ΜΟΥΣΙΚΗ ΣΤΟ ΘΕΑΤΡΟ ΣΚΙΩΝ» Copyright Δεδούσης Κωνσταντίνος 2008 Με επιφύλαξη παντός δικαιώματος. All rights reserved. Η έγκριση της πτυχιακής εργασίας απο το τμήμα Μουσκής Επιστήμης και Τέχνης του Πανεπιστημίου Μακεδονίας, δεν υποδηλώνει απαραιτήτως και αποδοχή των απόψεων του συγγραφέα εκ μέρους του τμήματος. (Ν.5343/32 αρ.202 παρ.2).

3 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ι Η καταγωγή του καραγκιόζη ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΙ Η μουσική και οι μουσικοί ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΙΙ Οι χαρακτήρες και τα τραγούδια τους ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙV Τα μουσικά όργανα του θεάτρου σκιών ΕΠΙΛΟΓΟΣ...25 ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

4 ΕΙΣΑΓΩΓΗ «Φίλε αναγνώστη Οι καλοί λογαριασμοί λέει ο λαός κάνουν τους καλούς φίλους. Και επειδή τέτοιες είναι οι φιλίες μας, βάζουμε ευθύς εξαρχής τα πράγματα στη θέση τους. Δεν είμαστε λογοτέχνες και ούτε θέλουμε να τους παραστήσουμε. Είμαστε Καραγκιοζοπαίκτες, απλοί λαϊκοί τεχνίτες με επιμονή, επιμονή και πίστη στην τέχνη μας. Δουλεύοντας τον προφορικό λόγο, δεν κατέχουμε την μαστοριά να γράψουμε ένα βιβλίο! Οι μάστοροι του γραπτού λόγου καταφέρνουνε να κάνουν ένα καλό βιβλίο, ανάλογα με του καθενός τη μαστοριά, έστω και όταν δεν έχουν ή δε θέλουν να πούνε τίποτα. Εμείς όμως έχουμε να πούμε πολλά και θα τα πούμε έστω και χωρίς μαστοριά» (Δ. Μόλλας «Ο Καραγκιόζης μας»). Είναι ιδιαίτερα επιφανειακή, πρόχειρη και επιπόλαιη η προσπάθεια μιας βιαστικής εκτίμησης και κρίσης για τα κείμενα του Καραγκιόζη. Για να γίνουν απτά και κατανοητά, ακόμη και επίκαιρα πρέπει να ειπωθούν αρκετά πράγματα για την καταγωγή την ιστορία και τη σημασία του. Εξ αρχής, πρέπει να τονιστεί ότι νωρίς στην ερευνά του ανακαλύπτει κανείς πως τα σχετικά με τον Καραγκιόζη δεν είναι ούτε τόσο σαφή, ούτε τόσο εύκολα. Τις ρίζες του λαϊκού αυτού θεάτρου καλύπτει πυκνό σκοτάδι. Είναι σχεδόν σαν να ψάχνεις για τις πρώτες αρχές ενός παραμυθιού ή ενός δημοτικού τραγουδιού. Παρ όλα αυτά, η περιπλάνηση στον κόσμο του θεάτρου σκιών μέσω της μελέτης και της έρευνας, πέρα από τα αποτελέσματα και τα συμπεράσματα, μας κάνει σίγουρα σοφότερους ως προς το εξής. Μας διδάσκει να μην υποτιμούμε ούτε να υπερτιμούμε αυτό που απ την παράδοση μας δόθηκε έτοιμο. Μας πείθει επίσης πως για όλα τα σύνθετα παραδοσιακά δημιουργήματα, οι γενιές 2

5 των ανθρώπων έχουν εργαστεί με αγαθότητα μεταξύ τους για να εκφράσουν τους καημούς τους και να ξεχάσουν για λίγο τα βάσανα της ζωής. Ο Καραγκιόζης έλεγε ο καημένος με τον τρόπο του πολλούς από τους καημούς των παππούδων μας, που μάλλον δεν έπαψαν καθόλου να ναι και δικοί μας καημοί. Απ τη στιγμή που φωτίζονταν ο Μπερντές και πρόβαλε ο Σεράι του Πασά απ τα δεξιά και παράγκα του Καραγκιόζη απ αριστερά έμπαινε επί τάπητος ολόκληρο το σπαραχτικό θέμα της Κοινωνικής αδικίας και ανισότητας. Ανάμεσα στα ατέλειωτα καλαμπούρια και τα αστεία θιγόταν η ζωή του φτωχού μα ασυμβίβαστου κατά βάθος αλλά και τα καμώματα του συμβιβασμένου που δεν κατόρθωνε παρόλα τα ρεζιλίκια ποτέ ν αλλάξει τη σκληρή του μοίρα. Τέλος υφέρπον, αλλά διακριτό, δινόταν ένα βαθιά ικανοποιητικό παράδειγμα αντίστασης στο ταλαιπωρημένο κοινό, με το άγριο στραπατσάρισμα της διεφθαρμένης και μισθοφορικής εξουσίας. Τα μόνα πράγματα που έχουμε σήμερα από τον Καραγκιόζη είναι όσα κείμενα διασώθηκαν, οι φιγούρες του και η δαιμονισμένη τεχνική του. Όλα τ άλλα είναι και σκοτεινά και δευτερεύοντα. Τα πλησιάζουμε όμως και αυτά, τα ψάχνουμε και τα αναλύσουμε, γιατί όπως και νάχει πρέπει να ικανοποιηθεί η ανθρώπινη περιέργεια για να ενστερνιστεί κανείς αυτό που βλέπει μπροστά του, όσο όμορφο και νάναι 3

6 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ι Η ΚΑΤΑΓΩΓΗ ΤΟΥ ΚΑΡΑΓΚΙΟΖΗ Το βασικό πρόβλημα καταγωγής του θεάτρου σκιών είναι το εξής: Είναι Τούρκικο ή Ελληνικό δημιούργημα; Κι αν ούτε το ένα ούτε το άλλο τότε ποιος άλλος λαός το δημιούργησε και πως έφτασε σ εμάς; Από τους Ευρωπαϊκούς λαούς σήμερα ο μόνος που διαθέτει θέατρο σκιών είναι ο Ελληνικός και όλοι οι άλλοι που διαθέτουν κάτι παρόμοιο είναι λαοί της Ασίας. Μια πρώτη προσέγγιση στο ζήτημα βρίσκουμε στα απομνημονεύματα του Σωτήρη Σπαθάρη. Μας μιλά για το Χατζιοβάτη, εργολάβο οικοδομών στην Προύσα της Μικρασίας ο οποίος ανέλαβε να χτίσει το σεράι του τοπικού πασά. Ανάμεσα στους εργάτες δούλευε και ο Καραγκιόζης που εξαιτίας της ευφυΐας του πήρε τη θέση του πρωτομάστορα. Απ το πρωί μέχρι το βράδυ έλεγε χωρατά στα μαστόρια και γελούσαν. Ο πασάς τον φοβέρισε, ο Καραγκιόζης τα δικά του κι έτσι ο πασάς τον σκότωσε. Ακολούθησε περίοδος αγανάκτησης απ το λαό για τον άδικο χαμό και έτσι ο πασάς έχτισε το μνημείο του Καραγκιόζη στην Προύσα. Μια μέρα ο Χατζηαβάτης έφτιαξε ένα χάρτινο Καραγκιόζη τέντωσε ένα φωτισμένο πανί και άρχισε να λέει τα αστεία που έλεγε εκείνος. Ο Πασάς ευχαριστήθηκε τόσο πολύ που έδωσε την άδεια στο Χ τη να παίζει τις παραστάσεις του όπου και όποτε θέλει. Μια παράσταση του είδε ο Γ. Μπραχάλης και έφερε τον Καραγκιόζη στην Ελλάδα. Παράλληλα με την παράδοση αυτήν που αποδέχεται ανεπιφύλακτα την Τουρκική καταγωγή του Κ. επικρατεί και η 4

7 εκδοχή που μας παραθέτει ο Αντώνης Μόλλας. Σ αυτήν ο Κ. κάτοικος Προύσας, είναι ελληνικής καταγωγής, έξυπνος και πνευματώδης που όμως επίσης σκοτώνεται απ τον Πασά χάρη στις ραδιουργίες φθονερών αυλικών. Και στις δυο αυτές εκδοχές δεν αμφισβητείται η δημιουργία του θεάτρου σκιών από τους Τούρκους. Έτσι και όλες οι παραδόσεις για το θέατρο σκιών, παρατηρούνται επίμονα στον ασιατικό χώρο και σύσσωμη η επιστημονική έρευνα συνηγορεί σχετικά με την εμφάνιση του θεάτρου αυτού στην ανατολή. Ειδικά στην Κίνα, όπου είχαν ανακαλύψει το χαρτί και μάλιστα συνηθίζανε να φράζουν και τα παράθυρα τους μ αυτό. Οι σκιές που έριχναν τα πρόσωπα τη νύχτα στο χαρτί, πιθανόν να αποτέλεσαν την αφετηρία για τη δημιουργία του θεάτρου που σιγά- σιγά απέκτησε θρησκευτικό χαρακτήρα, έγινε μέσο επικοινωνίας με τον κάτω κόσμο, τον κόσμο των σκιών. Τη μυστηριακή αυτή σχέση με το θέατρο την καταμαρτυρούν ακόμη και σήμερα οι τόσο ποιητικές κινέζικες ονομασίες, «πανί του ονείρου», «πανί της προσδοκίας του θανάτου» κ.α. Με το πέρασμα των χρόνων πέρασε στην Ινδία, πάντα συνδεδεμένο με τη λατρεία των νεκρών και τις θεότητες του κάτω κόσμου. Η τελική διαφοροποίηση του όμως και το πέρασμα την κωμωδία μάλλον έγινε από τους Τούρκους, οι οποίοι παρέλαβαν το θέατρο κατά τη διάρκεια της νομαδικής τους ζωής στις στέπες της Κίνας. Αξίζει να σημειωθεί ότι οι Πέρσες επίσης ερίζουν για την καταγωγή του Κ και διεκδικούν και αυτοί την πατρότητά του. Τέλος παρουσιάστηκαν ερευνητές που υποστήριξαν την ελληνική καταγωγή του θεάτρου αυτού καθώς «ο λεγόμενος τουρκικός Καραγκιόζης κατάγεται από λατρευτικές εκδηλώσεις των Ελευσινίων μυστηρίων όπως διαμορφώθηκαν στην αρχαία Αθήνα» (Κ. Μπίρης «Θέατρο», τεύχος 1069). 5

8 Αξιοσημείωτο στην υπόθεση του θεάτρου σκιών είναι το γεγονός ότι μέσα στα θέατρα και τις παραστάσεις Καραγκιόζη έκαναν τις μυστικές συναντήσεις διάφοροι «φιλικοί», προκειμένου να ανταλλάξουν μηνύματα μέσα στο συνωστισμό. Την πρώτη μαρτυρία εμφάνισης του στην Ελλάδα τη δίνει η εφημερίδα «Ταχύπτερος Φήμη» στις 18/8/1841: «Την 21 του παρόντος θα παρουσιαστεί εις το Ναύπλιον η κωμωδία του Κ έχουσα αντικείμενο τον Χατζηαβάτη και Κουτσούκ- Μεμέτην». Από τη διατύπωση της είδησης φαίνεται καθαρά πως ο Καραγκιόζης δεν ήταν άγνωστος στο Ελληνικό κοινό από παλιότερα. Αλλά από πότε; Είναι εντελώς άγνωστο πότε πραγματικά έκανε την εμφάνισή του το ιδιόμορφο αυτό μουσικό θέατρο στον Ελληνικό χώρο. Η ίδια εφημερίδα μετά από έντεκα χρόνια σιωπής ξαναγράφει στις 9/2/1852 για μια παράσταση του Καραγκιόζη στην Αθήνα. Η εφημερίδα παραλείπει ωστόσο να μας αναφέρει το όνομα του Καραγκιοζοπαίκτη. Πολλοί υποστηρίζουν ότι πρόκειται για τον Μπάρμπα- Γιάννη Μπραχάλη. Τον πρώτο Έλληνα όπως λεν που μαθήτευσε στην πόλη και έφερε στην Ελλάδα τον Καραγκιόζη στα μέσα του 19 ου αιώνα. Αλήθεια; Φήμες; Ουδείς μπορεί με βεβαιότητα να υποστηρίξει το ένα ή το άλλο. Πολλοί υπερασπιστές της Τουρκικής ταυτότητας του Καραγκιόζη μπορούν να χρησιμοποιήσουν ως τεκμήρια τα πρόσωπα των Τούρκων πρωταγωνιστών χαρακτήρων (Βεζύρης, Πασάς κτλ). Το περίεργο όμως σ αυτή την ιστορία είναι ότι τα πρόσωπα αυτά δεν υπάρχουν στον Τουρκικό Καραγκιόζη. Οι μορφές αυτές είναι γνήσιες δημιουργίες των πρώτων Ελλήνων Καραγκιοζοπαιχτών που δεν είχαν λόγο πλέον να φοβούνται να πιάσουν στο στόμα τους την παλιά εξουσία. Συμπερασματικά σε σχέση με όσα αναφέρθηκαν αλλά και με διάφορες μελέτες και απόψεις που δεν θα ήταν δυνατό να χωρέσουν όλες στη 6

9 συγκεκριμένη έρευνα, μπορούμε να πούμε με αρκετή βεβαιότητα ότι: ο Καραγκιόζης σαν στήσιμο, σαν θίασος, σαν χαρακτήρας, σαν σύνολο φιγούρων, σαν φιλοσοφία άλλαξε ριζικά όταν έπεσε στα χέρια των Ελλήνων. Εκτός από την αντικατάσταση προτύπων έχουμε ριζική αλλαγή νοοτροπίας και διαθέσεων. Ο Τούρκικος Κ. ήταν εξαιρετικά αισχρολόγος και πρόστυχος. Αυτό το χαρακτήρα φαίνεται να είχε και το παρόμοιο με τον Καραγκιόζη είδος που υπήρχε στους αρχαίους Ελληνικούς χρόνους. Με τον καιρό τα γνωρίσματα αυτά αποβλήθηκαν ριζικά. Το ήθος των εκφράσεων του Καραγκιόζη είναι απολύτως καθαρό χωρίς την παραμικρή αισχρολογία ή υπαινιγμό σεξουαλισμού. Το πιο πιθανό όμως είναι η κάθαρση αυτή να μην έγινε αυθόρμητα. Κάποια δημοσιεύματα Αθηναϊκών εφημερίδων μαρτυρούν επεμβάσεις πιέσεις και απαγορεύσεις ειδικά από την εκκλησία η οποία μετά την μεγάλη συμβολή της στον αγώνα της ανεξαρτησίας είχε εξαιρετική επιρροή, εξουσία και κύρος. Κι αν σκεφτούμε πως ο Τουρκικός Κ παιζόταν σε καφενέδες, ο μπέρτες παρουσίαζε φόντο ένα χαμάμ, με διάχυτο ερωτισμό, σεξουαλικού περιεχομένου συζητήσεις ή βωμολοχίες καταλαβαίνουμε πως οι προσφάτως αποτιναξάντες το ζυγό Έλληνες με τον καθοριστικό ρόλο της Εκκλησίας στην κοινωνία, άλλαξαν ολωσδιόλου τη μορφή ή θεματολογία του θεάτρου. Το σημαντικότερο όλων όμως που πρόσθεσαν οι Έλληνες στο δημιούργημα που «λάβαν» και που δεν το περιείχε πριν σε καμία μορφή του είναι η μουσική... 7

10 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΙ Η ΜΟΥΣΙΚΗ ΚΑΙ ΟΙ ΜΟΥΣΙΚΟΙ Στον Καραγκιόζη δεν υπάρχει ούτε σαφής γεωγραφικός χώρος που να δίνει το μουσικό χρώμα, ούτε σαφής εποχή που να υποχρεώνει σε ανάλογη μουσική επεξεργασία, ούτε σπουδαίο γραπτό κείμενο για να αποτελέσει βάση μουσικής ανάπτυξης από τον μουσουργό. Δεν μπορεί με τίποτα επίσης να ενταχθεί σε κάποιο ήδη υπάρχον είδος (όπερα, οπερέτα, ελαφρό μουσικό θέατρο, μιούζικαλ) λόγω της ιδιόμορφης σύνθεσής του. Ο Καραγκιόζης δεν έχει μουσική υπόκρουση, δεν έχει μουσική αλληγορία. Ο Καραγκιόζης έχει δική του ολόδικη του μουσική, τα τραγούδια του. Το τραγούδια είναι άρρηκτα δεμένο με αυτόν είναι μια ακόμα ύλη της δομής του. Και τα τραγούδια αυτά είναι άλλο πράγμα. (Δ. Μόλλας). Από την αρχική αντίστιξη πρόζα- μέλος, με άλλο σχεδιαστικό ρυθμό όπως και το καθετί σ αυτήν την τέχνη εξελίσσεται και κλιμακώνει σε βουνό και κάμπο, σε Έλληνα και Τούρκο, σε δούλο- αντάρτη, σε σκλάβο- ελεύθερο, σε αγαπησιάρημισητό κ.ο.κ. Ο κάθε τύπος, ο κάθε τόπος, η κάθε προσωποποιημένη έννοια όντως έχει τη δική του φιγούρα έχει και το δικό της τραγούδι. Ο Ρουμελιώτης, ο Δωδεκαννήσιος, ο Κλέφτης, ο Ραγιάς, ο Εβραίος, ο Τούρκος, ο άρπαγας, ο δίκαιος ο καθένας. Και όλα αυτά με εθνολογική και λαογραφική συνάρτηση, σε μια παράσταση χωρίς συγκεκριμένο γεωγραφικό στίγμα (κάπου όπου υπάρχουν άρχοντες- αρχόμενα) χωρίς καθορισμένη εποχή (τότε που υπάρχουν νηστικοί- χορτάτοι), και με αρμονική 8

11 συνύπαρξη μυθολογικών και ιστορικών προσώπων, μαζί με προσωποποιημένες έννοιες. Οι Καραγκιοζοπαίχτες στο ιδιόμορφο αυτό είδος δεν είναι και μουσουργοί. Δεν τα συνέθεταν αυτά τα τραγούδια, έτσι όπως δεν φτιάξανε αυτοί την τέχνη τους. Ο Λαός τα έκανε καί τα δύο. Οι Καραγκιοζοπαίχτες διαλέξανε τα πιο αντιπροσωπευτικά τραγούδια, τα ενσωματώσανε στην τέχνη τους και τα διατηρήσανε έτσι ώστε να είναι πια αχώριστα. Και σε αυτό το σημείο έκαναν κάτι πολύ σημαντικό. Φιλτράρανε και ταξινόμησαν το υλικό της παράδοσης που λάβανε κι αφού άφησαν στην άκρη κάθε τι ξενόφερτο και επιπρόσθετο, έπειτα τα βάλανε στο πρόγραμμα τους. Ήταν τόση η προσήλωση και αφοσίωση στο αυθεντικό της υπόθεσης τότε, που αν κάποιος νέος που δεν είχε, παρόλο το ζήλο του, τα απαιτούμενα προσόντα, λογοκρίνονταν, διώχνονταν, δεν μάθαινε την τέχνη. Οι μεγαλύτεροι μουσικοί του θεάτρου σκιών ήταν οι ψάλτες, ή δημοτικοί καταξιωμένοι τραγουδιστές. Έτσι έχουμε τα τρανταχτά ονόματα του μίμαρου από την Πάτρα, του Καράμπαλη από την Λευκάδα, του Ιάκωβο, του Αγιομαυρίτη και του πασίγνωστου Παπασιδέρη. Όλοι είχαν σαν κύρια δουλειά ή πάρεργο την ψαλτική ή το δημοτικό τραγούδι, τεκμήριο της ορθής μουσικής τους αντίλήψεως. Πρέπει στο σημείο αυτό να γίνει μνεία και αναφορά στο είδος του αμανέ, βασικό αλλά όχι σήμα κατατεθέν είδος της μουσικής του Καραγκιόζη. Ο Αμανές είναι ένα ισχυρότερο μουσικό είδος, επηρεάζει εκατομμύρια ανθρώπους. Στην Ελλάδα υπήρξε υποχρεωτικός τόπος για πάνω από τετρακόσια χρόνια σκλαβιάς. Φυσικό είναι λοιπόν το είδος αυτό να πρόσθεσε πολλά κομμάτια του στην επικράτεια της ελληνικής μουσικής κληρονομιάς. Αφού λοιπόν σε όλες τις τέχνες των κατεχόμενων λαών υπάρχει και η αυλακιά από το αλέτρι του κατακτητή, είναι πολύ φυσική και η αμανέδικη επίδραση στο τραγούδι του Καραγκιόζη, που η 9

12 μισή του πρόσφατη ιστορία τουρκοκρατείται. Ο αμανές είναι μείγμα βυζαντινής και αράβικης μουσικής. Αυτή ακριβώς η διπλή του σύσταση, στάθηκε η βασική αιτία να σημαδεύει το τραγούδι του Καραγκιόζη (αλλά και γενικότερα το Ελληνικό) από αράβικη παρέκκλιση. Στον Καραγκιόζη όμως αμανέ τραγουδάνε μόνο οι Τούρκοι. Οι άλλοι τύποι έχουν ο καθένας τους το εθνολογικά και λαογραφικά συγκροτημένο τραγούδι τους. Γιατί φυσικά το μουσικό ύφος που εκτελεί κάθε τραγουδιστής, σημαδεύεται βαθιά από το μουσικό είδος που εκτελεί. Αυτό διαμορφώνει το μουσικό του αισθητήριο, αλλά και του φέρνει και τις κατάλληλες λαρυγγικές μεταπλάσεις. Κοντολογίς όπως είναι δύσκολο στον τενόρο της όπερας να τραγουδήσει κλέφτικο τραγούδι σωστά, έτσι και είναι αδύνατο σε ένα ψάλτη να εκτελέσει μια οπερέτα χωρίς να μυρίζει λιβάνι. Τώρα θα ρωτήσει κανείς που μάθανε οι μουσικοί και οι καραγκιοζοπαίχτες να ξεχωρίζουν τις τόσες λεπτές και μπερδεμένες μουσικές διαφορές. Είναι πολύ απλό. Από ένστικτο πηγαίνανε σωστά. Η συνέχεια στην παράδοση- έστω και αν αυτό αντικρούεται και δεν γίνεται αντιληπτό με τίποτα από τους μουσικολόγους ερευνητές, είναι ενστικτώδης, και τον τεχνίτη του παράγει ο ίδιος ο τόπος που παράγει και αυτήν. Όλα τα άλλα έξω από αυτό είναι ένα λαμπερό κολωνιακώτικο πυροτέχνημα. Έπρεπε πρώτα απ όλα ο καραγκιοζοπαίχτης να έχει καλή φωνή και ορθή μουσική αντίληψη για να ανταποκριθεί στις μουσικές απαντήσεις του θεάτρου σκιών και να συμβάλλει έτσι αποτελεσματικά στην παραδοσιακή τελετουργία της διατηρήσεως του ελληνικού τραγουδιού. Η εξέλιξη όμως, από κάποιο σημείο και μετά, του θεάματος σε πολυπρόσωπα έργα και η ανάπτυξη του σε διάρκεια φορτώσανε τον Καραγκιοζοπαίχτη περισσότερο κόπο, μεγαλύτερες μιμητικές ευθύνες και φυσικά λαρυγγική χαλάρωση. Έτσι πλέον το 10

13 απαιτητικό σε ξεκούραστο λαρύγγι τραγούδι πέρασε στους βοηθούς. Ο μονοκύτταρος δηλαδή καλλιτεχνικός οργανισμός του Καραγκιόζη άρχισε να αυτοπολλαπλασιάζεται και σκηνικά. Και έτσι βγήκαν διάσημοι καραγκιοζοπαίχτες που δεν τραγουδούσαν, σαν το Θεοδωρόπουλο, το Χαρίλαο, το Μόλλα, καθώς και μεγάλοι τραγουδιστές σαν το Μπάστα, το Μήτσο Κουτσούρη και τον Καράμπελα. Και όλοι όμως οι εμπλεκόμενοι, είτε το ένα είτε το άλλο ήταν, ήξεραν καλά και να παίξουν και να τραγουδήσουν. Έγινε και κάτι εξαιρετικά σπουδαίο με την ιστορία του Καραγκιόζη. Με τις μετακινήσεις του μετέφερε και μετέθεσε αμοιβαία το δημοτικό τραγούδι από το ένα μέρος στο άλλο. Έτσι βλέπεις οι Πελοπονήσιοι να τραγουδούν τον Κατσαντώνη, οι Θεσσαλοί τον Ζαΐμη και οι αιγαιοπελαγίτες την κυρά- Φροσίνη. Παρατηρεί κενείς, στον ίδιο σχεδιαστικό μοτίβο ενός τραγουδιού να αφηγείται κάθε τόπος δικά του περιστατικά, σαν μια ενοποίηση του τραγουδιού, εθνοποίηση ίσως. Καμία άλλη πνευματική εκδήλωση του τόπου μας δεν δέθηκε τόσο σφιχτά με τον ξεσηκωμό του γένους όσο ο Καραγκιόζης. Και αυτό γιατί ένταξε, επέλεξε και διέδωσε το ελληνικό τραγούδι, ειδικά το κλέφτικο τραγούδι έγινε η ραχοκοκκαλιά του. Και αλληλένδετα, όπως αυτός βοήθησε και συσπείρωσε το λαό, έτσι και ο λαός τον δημιούργησε και τον τροφοδότησε. Ο Καραγκιόζης είναι συλλογικό επίτευγμα του ανώνυμου πλήθους. Ας μιλήσουμε όμως και για τους κύριους εκφραστές του, τους ταλαντούχους, τους εκλεκτούς. Τους μουσικούς του Καραγκιόζη τους ονομάζουμε Μουσικάντες ή Μουσικάντηδες. Ο Λαός ξεχωρίζει τους μουσικούς σε μουσικούς (καθηγητές ωδείων, μέλη συμφωνικών, θεωρητικοί, γενικά αλλοδαποί μουσικοί) σε μουσικάντηδες (παίκτες πνευστών οργάνων και κρουστών) και σε γύφτους (πρακτικοί, εμπειρικοί οργανοπαίχτες, αδιάφορα αν φυλετικά δεν ήταν 11

14 τσιγγάνοι). Οι μουσικοί του Καραγκιόζη ήταν μουσικάντηδες και «γύφτοι». Βασικό ρόλο είχαν τα πνευστά, που συνοδεύονταν από λάουτα, σαντούρια και βιολιά. Κάθε επαγγελματίας καραγκιοζοπαίκτης είχε και το μαέστρο του. Ο Μόλλας το Χριστόπουλο, ο Μανωλόπουλος το Λίβα, ο Ξανθός το Σταλίμερο, ο Κουτσούρης το Ρούσο, ο Χαριδήμος το Σαλέα κτλ. Μια φαμφάρα αραδιασμένη μπρος στη σκηνή, με κατεύθυνση σε αυτή, έπαιζε την εισαγωγή του κάθε τραγουδιού-χαρακτήρα και τη συνοδεία του, υπέκρουε τις χαρακτηριστικές σκηνές του έργου, την αποθέωση των ηρώων και το διάλειμμα. Η συνοδεία των τραγουδιών γινότανε με πολύ προσοχή. Ακόμη και οι αμανέδες εκτελούνταν απαλλαγμένοι από αράβικους λαρυγγικούς σε ύφος συγγενικό στο δικό μας χώρο. Αυτοί οι μουσικοί δεν ζούσαν από τη δουλειά του Καραγκιόζη την εποχή εκείνη. Δεν λογιόντουσαν επαγγελματίες του Καραγκιόζη. Το είχαν για πάρεργο και περισσότερο για μεράκι. Όχι πως δεν πληρωνότανε καλά από τον Καραγκιόζη. Ίσως να παίρναν και περισσότερα από ένα γάμο και ένα πανηγύρι, αλλά αλλού είναι η λεπτομέρεια και η διαφορά. Εδώ το χαιρόντουσαν πιο πολύ το μεροκάματο. Ήταν στιγμές χαλάρωσης και απόλαυσης αυτές. Οι πιο πολλοί ήταν ή απόφοιτοι ορφανοτροφείων, που παράλληλα με οτιδήποτε άλλο μάθαιναν και πνευστά, αλλά και στρατιωτικοί μουσικοί στις μπάντες, που με την βραδινή δουλειά στον Καραγκιόζη ισοσκέλιζαν τον προϋπολογισμό του σπιτιού τους. Όλοι τους ομολογούν πως ο Καραγκιόζης ήταν το μεγάλο τους σχολείο, σχολείο προσαρμογής που τους απελευθέρωσε από τα δεσμά της θεωρίας. Γιατί έτσι, είναι απλό. Ο Μουσικός του Καραγκιόζη δεν μπορεί να παίζει από παρτιτούρα, πρέπει να τα μάθει όλα απ έξω, για να μπορεί να παρακολουθεί την παρουσίαση και να συγχρονίζεται. Εκτός από 12

15 αυτό τυγχάνουν περιπτώσεις υποχρεωτικών αναδιαρθρώσεων της καραγκιοζομπάντας, άλλος έχει υπηρεσία, άλλος τους έριξε, άλλος αρρώστησε, κάποιες φορές η παράσταση έβγαινε έστω και με έναν μουζικάντη, που έπρεπε να ξέρει τα μέρη όλων των οργάνων. Και το σημαντικότερο, μια αναπόφευκτη πτώση της φωνητικής απόδοσης του καραγκιοζοπαίχτη, ασθένεια, κακοδουλειές, οικογενειακά, κακοδιαθεσία, ανάγκαζε το μουσικό να γίνει άπταιστος τεχνίτης με μεγάλη πείρα στο τρανσπόρτο, γεγονός που τον απελευθερώνει ούτως ή άλλως από τα δεσμά της θεωρητικής κατάρτισης. Μαέστρος επικεφαλής της φαμφάρας του Καραγκιόζη είναι ο κλαρινίστας. Δε μιλάμε για γραφικούς εμπειρικούς γύφτους, αυτοί είναι αταίριαστοι εδώ. Το κλαρίνο εδώ πρέπει να έχει θεωρητική κατάρτιση, πείρα και θεωρητικό υπόβαθρο. Αλλιώς πάει περίπατο η ιστορία, έγινε αραβικός αμανές. Ο πιο αξιόλογος μαέστρος στο πρόσφατο παρελθόν ήταν ο Γ. Χριστόπουλος μαέστρος του Μάλλα αλλά και ο μπάρμπα- Νικόλας Σταλίμερος πατριάρχης μουσικής οικογένειας με διάστημα εξίσου μέλη. Εξίσου σημαντικός ήταν ο ρόλος του μπάσου που ο βαθύς του ήχος έδενε με διάφορα κινητικά τρικ του Καραγκιόζη. Μεγάλοι μπασίστες στάθηκαν ο Μάγκελ, ο Λεοντούδης και ο Τσουρανάκης. Πότε μπήκε η φαμφάρα στο θέατρο του Κ. είναι και αυτό άγνωστο. Ο Μίμαρος και ο Μπραχάλης τα παλαιότερα χρόνια είναι γνωστό πως δεν είχαν μουσική. Υπήρχε μόνο κάτι απλό αλλά σημαντικό. Ο Αχός. Πρόκειται για μια ιδιόμορφη ντουντούκα, ένα καλάμι πόντους με τσιγαρόχαρτο και περίεργη κατασκευή, με ήχο που χρησιμοποιούσαν στην εμφάνιση φιδιών θηρίων κτλ. Σιγάσιγά προστέθηκαν και το μπουζούκι με τις ζύγιες (βιολί- σαντούρι- λάουτο). «Η γνώμη μου είναι πως ο αχός ταιριάζει καλύτερα στον Καραγκιόζη, μας επιβεβαιώνει 13

16 πως τα πάντα είναι μόχθος απλώς ενός και μόνο Ανθρώπου» (Δ. Μέλλας). Μιλήσαμε προηγουμένως για τραγούδια χαρακτήρων, τραγούδια που ήταν σήμα κατατεθέν τόσο διάστημα που ο κόσμος έσκαγε στα γέλια πριν ακόμη βγει ο χαρακτήρας στο πανί με την εισαγωγή της μουσικής του. Ποιοι είναι όμως αυτοί οι τόσο διάσημοι χαρακτήρες που συνυπάρχουν στη σκηνή με το θρυλικό Καραγκιόζη μας; 14

17 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΙΙ ΟΙ ΧΑΡΑΚΤΗΡΕΣ ΚΑΙ ΤΑ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΤΟΥΣ Ο Καραγκιόζης σαν αληθινό θέατρο φιλοδόξησε και κατάφερε να γίνει καθρέπτης της Ελληνικής πραγματικότητας. Έτσι σιγά- σιγά αντικαταστάθηκαν τα Τουρκικά πρόσωπα που δεν έλεγαν τίποτε στο Ελλ. κοινό και δημιουργήθηκαν πολλά καινούργια. Το ίδιο έγινε και με το ρεπερτόριο των παραστάσεων. Άλλαξε και το πνεύμα της σάτιρας. Συνειδητοποιήθηκε το ελληνικό κωμικό και δόθηκε άφθονα με σκηνές με λόγια με κινήσεις, με μουσική. Ναί προστέθηκε και η μουσική από τους Έλληνες, η μουσική του κάθε χαρακτήρα,που προσδιόριζε την καταγωγή του, τον τόπο του, το ποιόν του.τα σπουδαιότερα πρόσωπα που δημιουργήθηκαν επι τουρκοκρατίας ή προστέθηκαν στην Αθήνα του 20 ου αιώνα και παρέμειναν οριστικά στο θέατρο σκιών είναι τα εξής. ΚΑΡΑΓΚΙΟΖΗΣ Ο Θεόφτωχος μα αιώνια κεφάτος άνθρωπος του λαού που κατοικεί με την οικογένειά του μάλλον Αθήνα ή Πειραιά, στο ετοιμόρροπο θρυλικό καλύβι του. Καμπούρης και κακομούτσουνος όπως τον λέει ο ωραιοπαθής Βεληγκέκας. Και το ξέρει πως δεν είναι ωραίος, αλλά καρφί δεν του καίγεται. Γιατί έχει χαρακτήρα εύθυμο και γλεντζέ και παίρνει τη ζωή από τη κωμική της πλευρά. Δεν ξέρει καλά 15

18 καμία τέχνη, είναι πρόθυμος όμως να ανακατευτεί παντού, ακόμα και σε επιστημονικές δουλειές, γιατί αποτυχαίνοντας δεν έχει τίποτα να χάσει. Το ξύλο εξάλλου δεν το φοβάται, το έχει συνηθίσει. Από αυτή του την τάση να χώνεται με ευκολία σε κάθε λογής δουλειά έχουν πηγάσει ένα σωρό κωμωδίες, όπου δια του Καραγκιόζη γελοιοποιούνται αγρίως διάφορα επαγγέλματα, επιστήμες και ιδιότητες. Φυσικά σε όλα αποτυγχάνει, κάνει ζημιές, αποκαλύπτεται και στο τέλος μετά από πανηγυρικούς ξυλοδαρμούς, καταλήγει στην καλύβα του πεινασμένος όσο και πρώτα. «Αυτή η αιώνια πείνα του, που διαλαλεί με όλους τους τρόπους και τους τόνους, είναι το σπαραχτικότερο μα αληθέστερο παράπονο και ψυχικό τραύμα του Έλληνα» (Γ. Ιωάννου, «Ο Καραγκιόζης»). Και έτσι, αφού δε βρίσκει δουλειά καταφεύγει στις μικροκλοπές. Είναι πια κλέφτης, δεν το κρύβει καθόλου αντίθετα μ αυτό αστεείζεται. Έχει άλλωστε και οικογένεια να ταΐσει. Σύζυγο και 1 μέχρι 4 παιδιά(αναλόγως τα κέφια του Καραγκιοζοπαίχτη). Η γυναίκα του η Αγλαΐα σπανίως εμφανίζεται και συχνότερα ακούγεται μόνο η επιτιμητική φωνή της. Σε περιπτώσεις όπου ο Καραγκιόζης παντρεύεται, ή ερωτοχτυπιέται και τσιλιμπουρδίζει, η ύπαρξή της δε λογαριάζεται καθόλου, μολονότι η παρουσία του Κολλητήρη μαρτυρεί πως εξακολουθεί να υφίσταται πρώτος γάμος. Αυτόν τον έφτιαξε πρώτος ο Μίμαρος. Είναι μία μικρογραφία του Καραγκιόζη, και μοιάζει σε όλα στον πατέρα του. Μιλάει μία αστεία μπεμπεκίστικη γλώσσα, εκ διαμέτρου αντίθετη με το πνεύμα του και την ευφυΐα του. Με τον καιρό προστέθηκαν και τα άλλα παιδιά του Καραγκιόζη τα «κολλητήρια» γενικώς λεγόμενα. Πήραν διάφορα βαφτιστικά μα επικράτησαν ο «κοπρίτης» και ο «μιρικόγκος» ή «σκορπιός». Περνάει διάφορα μηνύματα ο καραγκιόζης μέσα από τις παραστάσεις του. Το σπουδαιότερο μήνυμα αυτού του 16

19 τύπου όμως μπροστά στην απελπισία της νεοελληνικής ζωής είναι σίγουρα ο αντιστασιακός αμοραλισμός του και το αιώνιο κέφι του. Ο γνωστός σκοπός του καραγκιόζη που τον συνοδεύει στην είσοδο και στην έξοδό του στη σκηνή είναι απόλυτα συνυφασμένος με εκείνον. Πρόκειται για ένα εύθυμο χασαποσέρβικο ή «χόρα» όπως το λένε οι μουσικοί, σε διήσημο ρυθμό, με μελωδία τόσο ταιριαστή στον Καραγκιόζη που ακόμη και να υπήρχε το όνομα της,αγνοείται πλήρως.είναι «ο σκοπός του Καραγκιόζη». ΧΑΤΖΙΑΒΑΤΗΣ Ο τύπος αυτός τουρκοφέρνει περισσότερο απ όλα τα πρόσωπα του θεάτρου σκιών. Φορεί πάντα τούρκικη φορεσιά και μια σκούφια, προς μεγάλη αγανάκ τηση του μπάρμπα-γιώργου. Έχει λίγο κουλό το αριστερό χέρι και συνήθως εικονίζεται να κρατάει μ αυτό το γενάκι του. Σαν χαρακτήρας είναι και αυτός αμφιλεγόμενος. Άλλοτε παρουσιάζεται σαν τίμιος φουκαράς και άλλοτε πονηρός και κλέφτης πάντοτε όμως σοβαροφανής. Στο στόμα του ελληνικού λαού σήμερα το όνομα του είναι συνώνυμο με τον κόλακα, τον δουλοπρεπή, τον αιώνια συμβιβασμένο και συνεργαζόμενο με τις δυνάμεις της εξουσίας. Συνήθως κάνει το μεσίτη στον άρχοντα, αναλαμβάνει να του βρεί ανθρώπους για διάφορες δουλειές, τελικά απευθύνεται στον καραγκιόζη ο οποίος τα θαλασσοποιεί κατά κανόνα. Παρ όλ αυτά ο άρχοντας ποτέ δε χάνει την εμπιστοσύνη του στο χατζηαβάτη, πάντα τον προτιμά, και τον πληρώνει για τις μεσητείες του. Το γλωσσικό του ύφος μάλλον αποκλίνει προς την καθαρεύουσα και φαίνεται άνθρωπος με κάποια στοιχειώδη μόρφωση. Εισάγεται στη σκηνή τραγουδώντας με τη γλυκερή, σχεδον παπαδίστικη 17

20 φωνή του κάποιον αμανέ ή το «γιαλελέλε». Σε τρίσημο, τσάμικο ρυθμό, με μελωδία όμως πιο ανατολίτικη, σε δρόμο χιτζάζ (πλάγιος του β στη βυζαντινή μουσική). Είναι λοιπόν και αυτός ένας σκοπός εντελώς αμφίσημος και ιδιόρρυθμος ακριβώς σαν τον τύπο που προλογίζει. ΜΠΑΡΜΠΑ ΓΙΩΡΓΟΣ Ασφαλώς ο τύπος αυτός είναι η κορυφαία δημιουργία των Ελλήνων καραγκιοζοπαιχτών. Εκπροσωπεί το Ρουμελιώτη, γενικά τον πρωτόγονο, τον αφελή, τον άξεστο αλλα αποτελεσματικό, το λεβέντη. Τον δημιούργησε ο Γ. Ρούλιας ρουμελιώτης κι αυτός, το 1897 στην Αθήνα. Το νέο πρόσωπο είχε αμέσως επιτυχία. Τον βάφτισε θείο του καραγκιόζη, που εξακολουθεί να μένει στο χωριό κοντά στα πρόβατα. Κάπου-κάπου «ροβολάει» στην πόλη είτε για δουλειές, είτε για να γλιτώσει τον καραγκιόζη απ τα ατέλειωτά του μπλεξίματα. Εν τούτοις δεν έχει καθόλου καλή εντύπωση για τον ανηψιό του και «λουπουδίτ» τον ανεβάζει και τον κατεβάζει και συχνά του τις βρέχει αγρίως. Εισέρχεται στη σκηνή τραγουδώντας ένα από τα αγαπημένα του κλέφτικα τραγούδια, ή το «σήκω σ απάνω δημήτρω μ». Έχει όμως και έναν προσωπικό αντίπαλο ο μπάρμπα-γιώργος. Το Δερβέναγα ή Βεληγκέκα, όργανο του πασά, που μέχρι τώρα έδερνε τον καραγκιόζη και τους πάντες χωρίς κανένας να μπορεί να τον αντιμετωπίσει. Ο Μπαρμπα-Γιώργος βάζει τα πράγματα στη θέση τους και όποτε τον συναντά τον κατατροπώνει. Ήταν καιρός. Το πικραμένο και ταλαιπωρημένο απ τους πολέμους και την κατοχή κοινό έπρεπε να γελάσει και συνάμα να παρηγορηθεί, να ριζώσει στη συνείδηση του η αποτελεσματικότητα της μακραίωνης αντίστασης. 18

21 ΒΕΛΗΓΚΕΚΑΣ Παρουσιάζεται σα μισθοφορικό όργανο του πασά και αντιπροσωπεύει γενικώς το χωροφύλακα. Τα πρώτα χρόνια της δημιουργίας του από το Μίμαρο έδερνε συνεχώς, ύστερα παρουσιάστηκε στη σκηνή ο μπαρμπα-γιώργος από τον Ρούλια και άρχισε και κείνος πια από κάποιον να τις τρώει. Ο Βεληγκέκας είναι τουρκαλβανός και μιλάει κατι φρικτά ελληνικά κατά βάθος όμως εκτιμά την παληκαριά του μπαρμπα-γιώργου και υπάρχουν στιγμές που το δείχνει! Είναι μάλλον η προσωποποίηση των χιλιάδων δερβεναγάδων της τότε και τώρα δημοσιονομικής ζωής που φτιάξαν και συντηρούν το φραγμό ανάμεσα στο κράτος και τον πολίτη. Συνηθισμένο τραγούδι κατά την εμφάνιση του είναι η «λένω του Μπότσαρη». ΝΙΟΝΙΟΣ Ή ΜΟΡΦΟΝΙΟΣ Ένα από τα πιο επιτυχημένα ελληνικά δημιουργήματα. Τον έπλασε ο Μίμαρος. Ο Νιόνιος κατάγεται από το Τζαντε, τη Ζάκυνθο. Είναι ο ξιπασμένος και κατά φαντασίαν αριστοκράτης Έλληνας που ολοένα και αλληθωρίζει προς την δύση. Ο κομψευόμενος πεινάλας, ο σαχλά φιλόμουσος λιμοκοντόρος, ο δήθεν ευγενικός άνθρωπος, που ξέρει όμως να αραδιάζει τις πιο σπάνιες κα περιποιημένες βρισιές. Εικονίζεται πάντα με φράκο, ψηλό καπελο και παλλαϊκή Ζακυνθινή προφορά, γεμάτη παρφθαρμένες Ιταλικές φράσεις και λέξεις. Όταν θέλει να συστηθεί και να καυχηθεί αραδιάζει γρήγορα-γρήγορα απίστευτα κατεβατά θαυμαστής ευρηματικότητας, που προκαλούν άφθονο γέλιο. Ο Σπύρος Μελάς παρατηρεί «Κάτω από το σενιόρ- Διονύσιο κρύβεται περισσότερο ο φραγγομπουρμπουριμένος περιβολάρης παρά ο αριστοκράτης του Τζάντε». Κάνει την παρουσία του τραγουδώντας διάφορες 19

22 επτανησιακές καντάδες, ειδικά όσες έχουν να κάνουν με τη Ζάκυνθο «Ωραία που ν η Ζάκυνθος, να τανε πιο μεγάλη, που χει τα σπίτια τα ψηλά, κάτω στο περιγυάλι». ΣΤΑΥΡΑΚΑΣ Είναι δημιούργημα του Γιάννη Μώρου. Ο μάγκας, ο κουτσαβάκης του θεάτρου σκιών. Ο χαρακτηριστικός τύπος της παλιάς Αθήνας, που σκέφτεται, μιλάει και φέρεται μάγκικα. Στα λόγια είναι μονίμως απειλητικός, όταν όμως δεί τα σκούρα, βρίσκει τρόπο και απαγκιστρώνεται.o Καραγκιόζης τον ψυχολογεί σωστά και πάντοτε μετά τις φοβερές απελές που ξεστομίζει ο Σταύρακας τον συνεφέρει με δυό, τρείς καρπαζιές. Πάντοτε όμως βρίσκει τον τρόπο να το γυρίσει στο αστείο και να αποφύγει την αντιμετώπιση.είναι εξαιρετικά συμπαθής, τύπος και σημαντικότατος στη θεματολογία του θεάτρου σκιών. Το τραγούδι του είναι πάντοτε κάποιο ρεμπέτικο, συνήθως το απτάλικο κάτω στα λεμονάδικα. 20

23 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙV ΤΑ ΜΟΥΣΙΚΑ ΟΡΓΑΝΑ ΤΟΥ ΘΕΑΤΡΟΥ ΣΚΙΩΝ Κατά καιρούς προστέθηκαν και αφαιρέθηκαν διάφορα όργανα στις καραγκιοζομπάντες. Θα γίνει αναφορά στα σημαντικότερα, τα όργανα που αποτέλεσαν σταθμό στην πορεία και την εξέλιξη του Καραγκιόζη. ΚΛΑΡΙΝΟ Αποτελεί τον τελευταίο μεγάλο σταθμό στην πορεία της οργανικής μουσικής στα νεοελληνικά αερόφωνα. Έρχεται στην Ελλάδα περίπου στα 1835 μάλλον από τις Γερμανικές μπάντες του Όθωνα. Χάρη στις μεγάλες εκφραστικές και τεχνικές του δυνατότητες παραμερίζει σιγά σιγά τα προγενέστερα πνευστά, το ζουρνά, τις φλογέρες και τη γκάιντα και παίρνει γρήγορα την πρώτη θέση στα μελωδικά όργανα. Γίνεται το κατεξοχήν εκφραστικό μέσο στα χέρια άξιων μουσικών. Επεξεργάστηκαν, στόλισαν, τελειοποίησαν μελωδίες και απ την αρχή του αιώνα αναγνωρίζεται ώς εθνικό όργανο στην ηπειρωτική Ελλάδα.Αποτελεί έναν από τους βασικότερους συντελεστές και φορείς του πνεύματος που χαρακτηρίζει το δημοτικό τραγούδι τα τελευταία 150 χρόνια.στο θέατρο σκιών έχει επίσης πρωτεύοντα ρόλο, ερμηνεύοντας την πλειοψηφία των τραγουδιών του. 21

24 ΣΑΝΤΟΥΡΙ Το σαντούρι έρχεται στον ελλαδικό χώρο από τους Έλληνες της Μικρασίας έπειτα απ την καταστροφή της Σμύρνης και την ανταλλαγή πληθυσμών το 1923.Παιζόταν ωστόσο στη νησιωτική Ελλάδα και πιο πριν, σε περιορισμένη ωστόσο κλίμακα. Χάρη στις μεγάλου μουσικού εύρους του δυνατότητες, το σαντούρι γίνεται σύντομα ένα από τα πιο απαραίτητα όργανα των διάφορων κομπανιών.μελωδικό και πολυφωνικό όργανο, μπορεί να να παίζει σόλο και να ντουμπλάρει συγχρόνως τα άλλα δύο μελωδικά όργανα(κλαρίνο-βιολί) ή να περιορίζεται στην αρμονική επένδυση της μελωδίας, αφού μετά τον α παγκόσμιο πόλεμο το δημοτικό τραγούδι αρχίζει να δέχεται έντονα τις επιδράσεις της δυτικής αρμονίας. Μπορεί ακόμη να τονίζει ανάλογα με το κέφι της στιγμής το ρυθμικό σχήμα της μελωδίας. Οι δυνατότητες αυτές και η ευκολία να περνά από το ένα παίξιμο στο άλλο του έδωσαν σιγά-σιγά διευθυντικό ρόλο μέσα στην κομπανία, τον οποίο κρατά και στη φαμφάρα του καραγκιόζη. ΒΙΟΛΙ Εκτός από την πανελλήνια ονομασία βιολί συναντούμε τις κατατόπους ονομασίες διολί, βιολούδι, φκιολί κ.α. Η παρουσία του ανάμεσα στα ελληνικά λαϊκά όργανα επισημαίνεται από παλιά,τόσο από φιλολογικές πηγές, όσο και από ξένους ταξιδιώτες στα χρονικά και τα απομνημονεύματά τους.το συναντάμε και στα δύο λαϊκά οργανικά σύνολα, στην κομπανία και στη ζυγιά,να παίζει δευτερέυοντα ρόλο στο πρώτο και πρωτεύοντα. Εξαιρετικά σημαντικό όργανο στα νησιά, όπου στις μέρες μας έχει παραμερίσει κατά πολύ τις λύρες, ακόμη και στην κρήτη. Απαραίτητο επίσης στην Θεσσαλία, στη Ρούμελη, την Ηπειρο και τη Μακεδονία. 22

25 ΛΑΟΥΤΟ Είναι πανελλήνια γνωστό ώς λαούτο, λαγούτο ή λαβούτο. Παλαιότερα λεγόταν και τυφλοσούρτης επειδή κρατούσε πιστά το ρυθμό. Το λαούτο στην Ελλάδα έχει μεγάλο αχλαδόσχημο ηχείο και μακρύ μπράτσο με μπερτέδες σπασμένο προς τα πίσω στο πάνω μέρος. Έχει κλειδιά στα πλάγια, τέσσερις διπλές χορδές στερεωμένες στον καβαλάρη, πάνω στο καπάκι. Παλιότερα παίζονταν με φτερό από όρνιο, στις μέρες μας παίζεται με πλαστική πένα. Το λαούτο παρουσιάζει ένα πλήθος μικρών και μεγάλων διαφορών από τόπο σε τόπο και αναλόγως τον κατασκευαστή. Απόδειξη ζωντανή της ερευνητικότητας και του προβληματισμού των κατασκευαστών για πιο γεμάτο και βαθύ ήχο,ανθεκτικότητα και ομορφιά στην κατασκευή. Η μελωδική του έκταση είναι δυό οκτάβες και μία έκτη. Συνοδεύει μελωδικά όργανα όπως κλαρίνο,βιολί,λύρα και περιορίζεται σε σύντομες μελωδικές φράσεις όταν απαντά κυρίως στη μεσαία περιοχή του οργάνου. Χρησιμοποιείται σε όλη την Ελλαδική επικράτεια,με εξαίρεση τη δυτική Μακεδονία όπου βασιλέυουν τα χάλκινα πνευστά. Ο ΑΧΟΣ ΚΑΙ ΤΟ ΦΥΛΛΟ Ο αχός είναι ίσως μαζί με το φύλλο τα πρώτα όργανα που συνόδεψαν τις παραστάσεις του Ελληνικού καραγκιόζη. Πρόκειται για πρωτόγονη, χειροποίητη ντουντούκα-αυλό, ένα καλάμι πόντους, με στόμιο φραγμένο με ξυλάκια ή τσιγαρόχαρτο,μια περίεργη κατασκευή με ήχο διαπεραστικό που χρησιμοποιούταν συνήθως στις εμφανίσεις φιδιών, θηρίων κτλ. Υποτυπώδεις σκοπούς παίζανε οι καργκιοζοπαίχτες και με ένα φύλλο δέντρου, σφηνωμένο ανάμεσα στα χείλη και τα δόντια που λειτουργούσε ως γλωσσίδι. Το φύλλο(συνήθως ακακίας,μυρτιάς και 23

26 καρυδιάς) έπρεπε να είναι χλωρό,μεστωμένο και μεγάλο. Μ αυτόν τον τρόπο συνοδεύαν το συνάδερφό τους, μιμούμενοι συγχρόνως στοιχεία της φύσης και φωνές ζώων,πράγματα εξαιρετικά σημαντικά στις παραστάσεις της τότε εποχής. 24

27 EΠΙΛΟΓΟΣ Είμαστε ιδιαίτερος λαός εμείς οι Έλληνες. Εκεί που νομίζεις πως έχουμε χάσει κάθε επαφή με τις ρίζες μας, κάνουμε απότομη και ουσιαστικη στροφή στις ρίζες. Είμαστε από τη φύση μας επαναστάτες (Μιχάλης Χατζάκης) Ο Καραγκιόζης στην εποχή μας,την εποχή της ραγδαίας τεχνολογικής εξέλιξης και του άκρατου υλισμού, δε χαίρει σίγουρα της ίδιας αποδοχής και λατρείας που συναντούσε πρίν από 50 χρόνια. Το φαινόμενο αυτό όμως στη χώρα μας, όπως είχε διαμορφωθεί τον τελευταίο αιώνα δεν έχει συναντηθεί ποτέ, στα παγκόσμια χρονικά. Ποιό θέατρο κόβει ημερησίως κοντά στα χίλια εισητήρια, με παλαιστές στις εισόδους για να συγκρατούν το διψασμένο πλήθος, με πρωτόγνωρη δημοτικότητα και αναγνωρισιμότητα από έναν ολόκληρο λαό Είναι μεγάλη υπόθεση ο Καραγκιόζης μας Είναι κομμάτι της συνείδησής μας, ο αυθεντικός, εκφραστής των καημών μας, το αποκούμπι μας.ναί, γιατί πέρα από την επιφανεική κάμψη και αποχώρησή του απ το καθημερινό μας σκήνικό, ο καραγκιόζης μας είναι ολοζώντανος Ακόμη και σήμερα που ο ίδιος δεν είναι και το καλύτερο θέμα και θέαμα για τα Μ.Μ.Ε.,που δεν τον προτιμούν, υπάρχουν ακόμη οι καλλιτέχνες που τον συνεχίζουν,τον διαδίδουν με μεράκι και υπομονή και κυρίως τον απολαμβάνουν. Ένας τόσο ταλαντούχος άνθρωπος στάθηκε η αιτία και η αφορμή για να πραγματοποιηθεί αυτή η έρευνα,τόσο στο θεωρητικό όσο και στο πρακτικό της επίπεδο.ο Μιχάλης Χατζάκης με γλυκύτητα,μεράκι,απίστευτο κέφι, ταλέντο και υπομονή, μας έδειξε τα κατατόπια και μας μύησε σ αυτόν τον υπέροχο χώρο.μακάρι υγειής και ιλαρός όπως είναι να συνεχίζει το εκπληκτικό πραγματικά έργο του Δάσκαλε σ ευγνωμονούμε 25

28 ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΚΟ ΥΛΙΚΟ Καραγκιόζης 26

29 Χατζηαβάτης 27

30 Βεληγκέκας 28

31 Εβραίος 29

32 Νιόνιος 30

33 Μπέης 31

34 Μπάρμπα-Γιώργος 32

35 Στάυρακας 33

36 Ταχήρ 34

37 Κλαρίνο Σαντούρι 35

38 Μαντολίνο 36

39 Λαούτο 37

40 Ακκορντεόν 38

41 Τουμπερλέκι 39

42 Βιολί 40

43 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ Ο ΚΑΡΑΓΚΙΟΖΗΣ ΜΑΣ (Δημήτρης Μόλλας-Εκδόσεις Σύγχρονη εποχή 2000) ΤΟ ΛΕΥΚΩΜΑ ΤΟΥ ΚΑΡΑΓΚΙΟΖΗ (Μιχάλης Χατζάκης) Ο ΚΑΡΑΓΚΙΟΖΗΣ (Hulio Kaimi-Εκδόσεις Γαβριηλίδη 1990) Ο ΚΑΡΑΓΚΙΟΖΗΣ (Πετρής Γιώργος-εκδόσεις γνώση 1986) ΤΟ ΕΝΤΕΧΝΟ ΘΕΑΤΡΟ ΣΚΙΩΝ -Μιχάλης Χατζάκης) Η ΕΙΣΒΟΛΗ ΤΟΥ ΚΑΡΑΓΚΙΟΖΗ ΣΤΗΝ ΑΘΗΝΑ ΤΟΥ 1890 (Χατζηπαναγής Θεώδορος-εκδόσεις στιγμή 1984) Ο ΚΑΡΑΓΚΙΟΖΗΣ ΦΤΩΧΟΠΡΟΔΡΟΜΟΣ (Ι.Μ.Χατζηφώτηςεκδόσεις γραμμή 1981) ΤΟ ΛΑΙΚΟ ΘΕΑΤΡΟ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙ ΣΤΑ ΒΑΛΚΑΝΙΑ (Puhner Walter-Εκδόσεις Πατάκη 1989) ΟΙ ΒΑΛΚΑΝΙΚΕΣ ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΚΑΡΑΓΚΙΟΖΗ (Puhner Walter- Εκδόσεις Στιγμή 1985) ΤΑ ΑΠΟΜΝΗΜΟΝΕΥΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΤΕΧΝΗ ΤΟΥ ΚΑΡΑΓΚΙΟΖΗ (Σωτήρης Σπαθάρης-Εκδόσεις Πέργαμος 1976) Ο ΚΑΡΑΓΚΙΟΖΗΣ (Ιωάννου Γιώργος Εκδόσεις Ερμής 1977) ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΛΑΙΚΑ ΜΟΥΣΙΚΑ ΟΡΓΑΝΑ (Φοίβος Ανωγειανάκης- Εκδόσεις Μέλισσα 1976) 41

44 42

ΚΕΝΤΡΟ ΒΑΛΚΑΝΙΚΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΒΑΛΚΑΝΙΩΝ ΔΡΩΜΕΝΑ ΔΗΜΟΣ ΑΡΤΑΙΩΝ. Κάστρο Άρτας, 20-21-22 Ιουνίου. - Light in Babylon (Τουρκία - Ισραήλ - Συρία - Γαλλία)

ΚΕΝΤΡΟ ΒΑΛΚΑΝΙΚΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΒΑΛΚΑΝΙΩΝ ΔΡΩΜΕΝΑ ΔΗΜΟΣ ΑΡΤΑΙΩΝ. Κάστρο Άρτας, 20-21-22 Ιουνίου. - Light in Babylon (Τουρκία - Ισραήλ - Συρία - Γαλλία) ΚΕΝΤΡΟ ΒΑΛΚΑΝΙΚΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΒΑΛΚΑΝΙΩΝ ΔΡΩΜΕΝΑ ΔΗΜΟΣ ΑΡΤΑΙΩΝ Κάστρο Άρτας, 20-21-22 Ιουνίου Παρασκευή 20 Ιουνίου - Light in Babylon (Τουρκία - Ισραήλ - Συρία - Γαλλία) Οι Light in Babylon αποτελούν ένα «πολυεθνικό»

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α

Διαβάστε περισσότερα

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη»

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Συνέντευξη στην Ελευθερία Καμπούρογλου Το «Μια συγνώμη για το τέλος» είναι η νέα συγγραφική δουλειά της Λένας Μαντά, που μόλις

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ:

ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2007-2008 Τάξη: Γ 3 Όνομα: Η μύτη μου είναι μεγάλη. Όχι μόνο μεγάλη, είναι και στραβή. Τα παιδιά στο νηπιαγωγείο με λένε Μυτόγκα. Μα η δασκάλα τα μαλώνει: Δεν

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν Κ Ε Ν Τ Ρ Ο Ε Λ Λ

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλα Εργασίας. και του Προγράμματος Υγείας. "Βήματα για τη Ζωή" ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ - ΜΑΘΗΜΑ 1ο και 2ο

Φύλλα Εργασίας. και του Προγράμματος Υγείας. Βήματα για τη Ζωή ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ - ΜΑΘΗΜΑ 1ο και 2ο Φύλλα Εργασίας από τη σύνδεση του Πολιτιστικού Προγράμματος "Σεργιάνι στην Παράδοση" και του Προγράμματος Υγείας "Βήματα για τη Ζωή" ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ - ΜΑΘΗΜΑ 1ο και 2ο Ζωγραφίζω το αγαπημένο μου ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΣΑΙΟΥ ΜΕΓΕΘΟΥΣ ΜΕ 4 ΧΟΡΔΕΣ. ΟΤΑΝ ΜΕ ΠΡΩΤΟΕΦΙΑΞΑΝ ΕΙΧΑ 2 ΜΕΓΕΘΗ, ΑΛΛΑ ΠΕΡΙΠΟΥ ΤΟ 1800 ΤΟ ΜΕΓΕΘΟΣ ΜΟΥ ΣΤΑΘΕΡΟΠΟΙΗΘΗΚΕ.

ΜΕΣΑΙΟΥ ΜΕΓΕΘΟΥΣ ΜΕ 4 ΧΟΡΔΕΣ. ΟΤΑΝ ΜΕ ΠΡΩΤΟΕΦΙΑΞΑΝ ΕΙΧΑ 2 ΜΕΓΕΘΗ, ΑΛΛΑ ΠΕΡΙΠΟΥ ΤΟ 1800 ΤΟ ΜΕΓΕΘΟΣ ΜΟΥ ΣΤΑΘΕΡΟΠΟΙΗΘΗΚΕ. Εικόνα 1 ΒΙΟΛΙ ΕΙΜΑΙ ΕΝΑ ΕΓΧΟΡΔΟ ΜΕ 4 ΧΟΡΔΕΣ. ΤΑ ΚΛΕΙΔΙΑ ΣΤΟ «ΚΕΦΑΛΙ» ΜΟΥ ΤΑ Ι ΓΙΑ ΝΑ ΚΟΥΡΔΙΖΟΥΝ ΤΙΣ ΧΟΡΔΕΣ ΜΟΥ. ΠΑΡΑΓΩ ΗΧΟ ΟΤΑΝ ΟΙ ΧΟΡΔΕΣ ΜΟΥ ΠΙΕΖΟΝΤΑΙ ΚΑΙ ΟΤΑΝ ΤΟ ΔΟΞΑΡΙ ΤΙΣ ΧΑΪΔΕΥΕΙ. ΕΦΕΥΡΕΘΗΚΑ ΓΥΡΩ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Α ΜΕΡΟΣ. Μαθαίνω να σχηµατίζω απλές προτάσεις... 7. Μαθαίνω να οµορφαίνω τις προτάσεις µου... 17

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Α ΜΕΡΟΣ. Μαθαίνω να σχηµατίζω απλές προτάσεις... 7. Μαθαίνω να οµορφαίνω τις προτάσεις µου... 17 3 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Α ΜΕΡΟΣ Μαθαίνω να σχηµατίζω απλές προτάσεις................ 7 Μαθαίνω να οµορφαίνω τις προτάσεις µου.............. 17 Μαθαίνω να µεγαλώνω τις προτάσεις µου............... 25 Μαθαίνω να γράφω

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ

Διαβάστε περισσότερα

Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex

Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex Η Έμη Σίνη μεγάλωσε στη Ρόδο, σπούδασε πολιτικός μηχανικός στο Μετσόβιο

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Συντροφιά με την Κιθάρα ΕΚΔΟΣΗ: ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΡΙΑΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ

ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Συντροφιά με την Κιθάρα ΕΚΔΟΣΗ: ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΡΙΑΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ Συντροφιά με την Κιθάρα ΕΚΔΟΣΗ: ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΡΙΑΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ Συντροφιά με την Κιθάρα ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ Συντροφιά με την Κιθάρα ΑΘΗΝΑ 2011 Έκδοση: c Πνευματικό

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Το μάθημα της Θεατρικής Αγωγής θα διδάσκεται από φέτος στην Ε και Στ Δημοτικού. Πρόκειται για μάθημα βιωματικού χαρακτήρα, με κύριο

Διαβάστε περισσότερα

«Το Παραμύθι της Μουσικής» κυκλοφορεί και σε γραφή Braille από το Φάρο Τυφλών. Πληροφορίες στο τηλέφωνο: 210 94 15 222.

«Το Παραμύθι της Μουσικής» κυκλοφορεί και σε γραφή Braille από το Φάρο Τυφλών. Πληροφορίες στο τηλέφωνο: 210 94 15 222. «Το Παραμύθι της Μουσικής» κυκλοφορεί και σε γραφή Braille από το Φάρο Τυφλών. Πληροφορίες στο τηλέφωνο: 210 94 15 222. Από το Σεπτέμβριο του 2008 «Tο Παραμύθι της Μουσικής» κυκλοφορεί και σε cd από τις

Διαβάστε περισσότερα

Σπουδές στο ΑΤΕΙ Θεσσαλονίκης, στο τμήμα Τεχνολογίας τροφίμων.

Σπουδές στο ΑΤΕΙ Θεσσαλονίκης, στο τμήμα Τεχνολογίας τροφίμων. A.K. 0176 Επώνυμο Κανλής Ονομα Οδυσσέας Ψευδώνυμο/καλλιτεχνικό όνομα Πάγκαρος Τόπος γεννήσεως Θεσσαλονίκη Ημερομηνία γεννήσεως 1993 Βιογραφικά στοιχεία Σπουδές στο ΑΤΕΙ Θεσσαλονίκης, στο τμήμα Τεχνολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ

ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ Μη µου µιλάς γι' αυτά που ξεχνάω Μη µε ρωτάς για καλά κρυµµένα µυστικά Και µε κοιτάς... και σε κοιτώ... Κι είναι η στιγµή που δεν µπορεί να βγεί απ' το µυαλό Φυσάει... Κι είναι

Διαβάστε περισσότερα

3 ο βραβείο ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΣΤΑΜΟΥΛΗ. Βασιλεία Παπασταύρου. 1 ος Πανελλήνιος διαγωνισμός λογοτεχνικής έκφρασης για παιδιά (2010-2011)

3 ο βραβείο ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΣΤΑΜΟΥΛΗ. Βασιλεία Παπασταύρου. 1 ος Πανελλήνιος διαγωνισμός λογοτεχνικής έκφρασης για παιδιά (2010-2011) ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΣΤΑΜΟΥΛΗ 1 ος Πανελλήνιος διαγωνισμός λογοτεχνικής έκφρασης για παιδιά (2010-2011) 3 ο βραβείο Βασιλεία Παπασταύρου 1 ο Δημοτικό Σχολείο Ν. Ερυθραίας 2 Μια φορά κι έναν καιρό ζούσε ο Καραγκιόζης

Διαβάστε περισσότερα

Ο Φώτης και η Φωτεινή

Ο Φώτης και η Φωτεινή Καλλιόπη Τσακπίνη Ο Φώτης και η Φωτεινή Μια ιστορία για ένα παιδί με αυτισμό Επιστημονική επιμέλεια: Σοφία Μαυροπούλου Εικονογράφηση: Κατερίνα Μητρούδα Βόλος 2007 Περιεχόμενα Προλογικό σημείωμα...1 Ο

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογία ΠΩΣ Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΕΠΗΡΕΑΣΕ ΤΗΝ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΟΥ ΜΟΥΣΙΚΟΥ ΟΡΓΑΝΟΥ ΤΗΣ ΚΙΘΑΡΑΣ. 7ο Λύκειο Καλλιθέας Σκαρλάτος Βασίλης Α4

Τεχνολογία ΠΩΣ Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΕΠΗΡΕΑΣΕ ΤΗΝ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΟΥ ΜΟΥΣΙΚΟΥ ΟΡΓΑΝΟΥ ΤΗΣ ΚΙΘΑΡΑΣ. 7ο Λύκειο Καλλιθέας Σκαρλάτος Βασίλης Α4 Τεχνολογία ΠΩΣ Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΕΠΗΡΕΑΣΕ ΤΗΝ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΟΥ ΜΟΥΣΙΚΟΥ ΟΡΓΑΝΟΥ ΤΗΣ ΚΙΘΑΡΑΣ 7ο Λύκειο Καλλιθέας Σκαρλάτος Βασίλης Α4 Από τα παλιά χρόνια η κιθάρα χρησιμοποιούνταν ως μέσο ψυχαγωγίας

Διαβάστε περισσότερα

Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Προσκλήσεις και ευχές

Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Προσκλήσεις και ευχές Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Προσκλήσεις και ευχές Ενότητα: Κοινωνικές σχέσεις (2 φύλλα εργασίας) Επίπεδο: Β1, Β2 Κοινό: αλλόγλωσσοι ενήλικες ιάρκεια: 4 ώρες (2 δίωρα) Υλικοτεχνική υποδομή: Για τον διδάσκοντα: 1

Διαβάστε περισσότερα

Γιώργης Παυλόπουλος. Τι είναι ποίηση...

Γιώργης Παυλόπουλος. Τι είναι ποίηση... Γιώργης Παυλόπουλος Τι είναι ποίηση... "Αν ένα πουλί μπορούσε να πει με ακρίβεια τι τραγουδάει, γιατί τραγουδάει, και τι είναι αυτό που το κάνει να τραγουδάει, δεν θα τραγούδαγε". Κυρίες και Κύριοι Φίλες

Διαβάστε περισσότερα

Tεχνολογία και επικοινωνία

Tεχνολογία και επικοινωνία 2ST TET ASKISEON_XPress_Hamster_temp.qxp 27/04/2011 7:39 μ.μ. Page 1 Tεχνολογία και επικοινωνία Στον παρακάτω πίνακα υπάρχουν πολλά προϊόντα της σύγχρονης τεχνολογίας. Μπορείς να τα βάλεις στην κατηγορία

Διαβάστε περισσότερα

Οι αριθμοί σελίδων με έντονη γραφή δείχνουν τα κύρια κεφάλαια που σχετίζονται με το θέμα. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΜΑ

Οι αριθμοί σελίδων με έντονη γραφή δείχνουν τα κύρια κεφάλαια που σχετίζονται με το θέμα. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΜΑ Τί σε απασχολεί; Διάβασε τον κατάλογο που δίνουμε παρακάτω και, όταν συναντήσεις κάποιο θέμα που απασχολεί κι εσένα, πήγαινε στις σελίδες που αναφέρονται εκεί. Διάβασε τα κεφάλαια, που θα βρεις σ εκείνες

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΥΚΛΟΘΕΑΤΡΟΥ 21-24 Mαρτίου ΦΕΣΤΙΒΑΛ 21 Mαρτίου παγκόσμια ήμερα κουκλοθέατρου

ΚΟΥΚΛΟΘΕΑΤΡΟΥ 21-24 Mαρτίου ΦΕΣΤΙΒΑΛ 21 Mαρτίου παγκόσμια ήμερα κουκλοθέατρου τίο υ αρ ια σμ ΘΕΑ ΤΟ 2 ήμ 1-2 ερ 4 Ρ α κ Mα ου ρτ Υ κλο ίου θέ ατ ρ ου ΚΛΟ ΚΟΥ γκό πα ΣΤΙ Β 21 ΑΛ M ΦΕ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΠΛΑΤΕΙΑ ΝΕΑΣ ΣΜΥΡΝΗΣ Είναι τεράστια η χαρά, η τιμή και η συγκίνηση που μου δίνεται η ευκαιρία,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΦΟΡΑ ΓΙΑ ΤΟΝ Β ΚΥΚΛΟ ΤΟΥ ΔΙΗΜΕΡΟΥ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ «ΕΣΥ ΚΑΙ ΕΓΩ ΜΑΖΙ» ΣΤΙΣ 28-29 ΜΑΪΟΥ 2015

ΑΝΑΦΟΡΑ ΓΙΑ ΤΟΝ Β ΚΥΚΛΟ ΤΟΥ ΔΙΗΜΕΡΟΥ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ «ΕΣΥ ΚΑΙ ΕΓΩ ΜΑΖΙ» ΣΤΙΣ 28-29 ΜΑΪΟΥ 2015 ΑΝΑΦΟΡΑ ΓΙΑ ΤΟΝ Β ΚΥΚΛΟ ΤΟΥ ΔΙΗΜΕΡΟΥ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ «ΕΣΥ ΚΑΙ ΕΓΩ ΜΑΖΙ» ΣΤΙΣ 28-29 ΜΑΪΟΥ 2015 Ο β κύκλος του διήμερου καλλιτεχνικού, βιωματικού σεμιναρίου «ΕΣΥ ΚΑΙ ΕΓΩ ΜΑΖΙ» πραγματοποιήθηκε στις 28 και 29

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΦΟΡΑ ΓΙΑ ΤΟΝ Α ΚΥΚΛΟ ΤΟΥ ΔΙΗΜΕΡΟΥ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ «ΕΣΥ ΚΑΙ ΕΓΩ ΜΑΖΙ» ΣΤΙΣ 26-27 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2015

ΑΝΑΦΟΡΑ ΓΙΑ ΤΟΝ Α ΚΥΚΛΟ ΤΟΥ ΔΙΗΜΕΡΟΥ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ «ΕΣΥ ΚΑΙ ΕΓΩ ΜΑΖΙ» ΣΤΙΣ 26-27 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2015 ΑΝΑΦΟΡΑ ΓΙΑ ΤΟΝ Α ΚΥΚΛΟ ΤΟΥ ΔΙΗΜΕΡΟΥ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ «ΕΣΥ ΚΑΙ ΕΓΩ ΜΑΖΙ» ΣΤΙΣ 26-27 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2015 Υπάρχουν άνθρωποι, δημιουργικοί, που λατρεύουν την τέχνη και διαθέτουν πολλά ταλέντα, χωρίς να είναι επαγγελματίες.

Διαβάστε περισσότερα

Σοφία Παράσχου. «Το χάνουμε!»

Σοφία Παράσχου. «Το χάνουμε!» 1 Σειρά Σπουργιτάκια Εκδόσεις Πατάκη «Το χάνουμε!» Σοφία Παράσχου Εικονογράφηση: Βαγγέλης Ελευθερίου Σελ. 52 Δραστηριότητες για Α & Β τάξη Συγγραφέας: Η Σοφία Παράσχου γεννήθηκε στην Κάρπαθο και ζει στην

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Διοικώ 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Διοικώ 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Επαγγελματική Βελτίωση Διοικώ 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Τι είναι «διοίκηση» 2. Η «διοίκηση»

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2009 2010 Μάθημα: Ελληνικά Επίπεδο: 2 Διάρκεια: 2 ώρες Ημερομηνία:

Διαβάστε περισσότερα

Το Βιολί. Πασχαλιά-Μπρέντα Νίκη. Μαθήτρια Α2 Γυμνασίου, Ελληνικό Κολλέγιο Θεσσαλονίκης. Επιβλέπων Καθηγητής: Κωνσταντίνος Παρασκευόπουλος

Το Βιολί. Πασχαλιά-Μπρέντα Νίκη. Μαθήτρια Α2 Γυμνασίου, Ελληνικό Κολλέγιο Θεσσαλονίκης. Επιβλέπων Καθηγητής: Κωνσταντίνος Παρασκευόπουλος Το Βιολί Πασχαλιά-Μπρέντα Νίκη Μαθήτρια Α2 Γυμνασίου, Ελληνικό Κολλέγιο Θεσσαλονίκης Επιβλέπων Καθηγητής: Κωνσταντίνος Παρασκευόπουλος Καθηγητής Πληροφορικής Ελληνικού Κολλεγίου Θεσσαλονίκης Περίληψη Στην

Διαβάστε περισσότερα

9/7 31/7 Θεατρική παράσταση ΟΜΑΔΑΣ 33 «ΕΞΟΔΟΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ»

9/7 31/7 Θεατρική παράσταση ΟΜΑΔΑΣ 33 «ΕΞΟΔΟΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ» 9/7 31/7 Θεατρική παράσταση ΟΜΑΔΑΣ 33 «ΕΞΟΔΟΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ» Πολλές φορές ο μόνος τρόπος για να αφηγηθείς τη δική σου ιστορία είναι μέσα από τις ιστορίες των άλλων. Ίσως ο μόνος τρόπος για να μιλήσεις για το

Διαβάστε περισσότερα

Τετράδια κιθάρας. Ασκήσεις για εξάσκηση και ζέσταμα. Επιμέλεια: Ευγένιος Αστέρις. Επικοινωνία : evgeniosasteris@pathfinder.gr

Τετράδια κιθάρας. Ασκήσεις για εξάσκηση και ζέσταμα. Επιμέλεια: Ευγένιος Αστέρις. Επικοινωνία : evgeniosasteris@pathfinder.gr Τετράδια κιθάρας Επιμέλεια: Ευγένιος Αστέρις Επικοινωνία : evgeniosasteris@pathfinder.gr 1 Περιεχόμενα Πρόλογος...3 Ασκήσεις χωρίς την κιθάρα...4 Ασκήσεις έκτασης δαχτύλων...5 1-2-3-4 (Απλοποιημένη Εκδοχή)...5

Διαβάστε περισσότερα

Κεντρική Βιβλιοθήκη. Δομοκού 2 Σταθμός Λαρίσης ΤΚ.10440 Τηλ. 210-8810884 email:publibrath@yahoo.gr

Κεντρική Βιβλιοθήκη. Δομοκού 2 Σταθμός Λαρίσης ΤΚ.10440 Τηλ. 210-8810884 email:publibrath@yahoo.gr Κεντρική Βιβλιοθήκη Δομοκού 2 Σταθμός Λαρίσης ΤΚ.10440 Τηλ. 210-8810884 email:publibrath@yahoo.gr Δευτέρα 16 Ιουνίου, 11:00-1:00, το πρωί Πνευστά και κρουστά. Αντίθετοι κόσμοι κοινές μελωδίες Με τη συνοδεία

Διαβάστε περισσότερα

Άρθρο του Σταμάτη Σουρμελή*

Άρθρο του Σταμάτη Σουρμελή* Άρθρο του Σταμάτη Σουρμελή* Το ζήτημα της αποτελεσματικής Διοίκησης - Ηγεσίας, απασχόλησε, απασχολεί και θα απασχολεί όλους εκείνους που επιδιώκουν την αποτελεσματικότητα, την προσωπική βελτίωση, την κοινωνική

Διαβάστε περισσότερα

Ο Μιχάλης Κάσιαλος γεννήθηκε στην Άσσια. Ήταν γεωργός, αργότερα όμως έμαθε και την τέχνη του τσαγκάρη. Μερικά αρχαία Ελληνικά νομίσματα, που βρήκε

Ο Μιχάλης Κάσιαλος γεννήθηκε στην Άσσια. Ήταν γεωργός, αργότερα όμως έμαθε και την τέχνη του τσαγκάρη. Μερικά αρχαία Ελληνικά νομίσματα, που βρήκε Ελισσαιος καβαζη Ο Μιχάλης Κάσιαλος γεννήθηκε στην Άσσια. Ήταν γεωργός, αργότερα όμως έμαθε και την τέχνη του τσαγκάρη. Μερικά αρχαία Ελληνικά νομίσματα, που βρήκε μια μέρα στο χωράφι του, έδωσαν στην

Διαβάστε περισσότερα

Περιληπτικά, τα βήματα που ακολουθούμε γενικά είναι τα εξής:

Περιληπτικά, τα βήματα που ακολουθούμε γενικά είναι τα εξής: Αυτό που πρέπει να θυμόμαστε, για να μη στεναχωριόμαστε, είναι πως τόσο στις εξισώσεις, όσο και στις ανισώσεις 1ου βαθμού, που θέλουμε να λύσουμε, ακολουθούμε ακριβώς τα ίδια βήματα! Εκεί που πρεπει να

Διαβάστε περισσότερα

Η ΚΛΗΤΙΚΗ: Λειτουργίες - Χρήσεις

Η ΚΛΗΤΙΚΗ: Λειτουργίες - Χρήσεις Η ΚΛΗΤΙΚΗ: Λειτουργίες - Χρήσεις Όταν φωνάζουμε κάποιον ή του απευθύνουμε το λόγο, λέμε το όνομα του στην ΚΛΗΤΙΚΗ. Γιώργο, μ' ακούς: Καθίστε, κύριε Παυλίδη! Παιδιά! Ησυχία! Συχνά τον αποκαλούμε όχι με

Διαβάστε περισσότερα

Βούλα Μάστορη. Ένα γεμάτο μέλια χεράκι

Βούλα Μάστορη. Ένα γεμάτο μέλια χεράκι 1 Σειρά Σπουργιτάκια Εκδόσεις Πατάκη Ένα γεμάτο μέλια χεράκι Βούλα Μάστορη Εικονογράφηση: Σπύρος Γούσης Σελ. 91 Δραστηριότητες για Γ & Δ τάξη Συγγραφέας: Η Βούλα Μάστορη γεννήθηκε στο Αγρίνιο. Πέρασε τα

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνική νησιώτικη μουσική

Ελληνική νησιώτικη μουσική Ελληνική νησιώτικη μουσική Περιεχόμενα : Γενικά Ρυθμός Χοροί Σποράδες Κυκλάδες Δωδεκάνησα Ρόδος, Κάσος, Κάρπαθος Επτάνησα Μουσικά Όργανα Λύρα Λαούτο Βιολί Μπουζούκι Ασκομαντούρα Γενικά : Νησιώτικα, είναι

Διαβάστε περισσότερα

Περπατώντας τις εποχές του Βυζαντίου

Περπατώντας τις εποχές του Βυζαντίου Στην Αγορά των αρχαίων Αθηναίων (με τον Κ. Βέτση), Γνώση, Αθήνα 19893, Καλειδοσκόπιο, Αθήνα 20064 (έκδοση αναθεωρημένη και εμπλουτισμένη) Αρχαιολογία Ένα ταξίδι στο παρελθόν, οδηγός για παιδιά, Κέδρος,

Διαβάστε περισσότερα

Η ΆΝΝΑ ΚΑΙ Ο ΑΛΈΞΗΣ ΕΝΆΝΤΙΑ ΣΤΟΥΣ ΠΑΡΑΧΑΡΆΚΤΕΣ

Η ΆΝΝΑ ΚΑΙ Ο ΑΛΈΞΗΣ ΕΝΆΝΤΙΑ ΣΤΟΥΣ ΠΑΡΑΧΑΡΆΚΤΕΣ ΤΟ ΠΑΙΧΝΙΔΙ EURO RUN www.nea-trapezogrammatia-euro.eu Η ΆΝΝΑ ΚΑΙ Ο ΑΛΈΞΗΣ ΕΝΆΝΤΙΑ ΣΤΟΥΣ ΠΑΡΑΧΑΡΆΚΤΕΣ - 2 - Η Άννα και ο Αλέξης είναι συμμαθητές και πολύ καλοί φίλοι. Μπλέκουν πάντοτε σε φοβερές καταστάσεις.

Διαβάστε περισσότερα

«Η τύχη του άτυχου παλικαριού»

«Η τύχη του άτυχου παλικαριού» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #15 «Η τύχη του άτυχου παλικαριού» (Κοζάνη - Μακεδονία) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #15 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ από τον ευρύτερο χώρο του πολιτισμού

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ από τον ευρύτερο χώρο του πολιτισμού ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ από τον ευρύτερο χώρο του πολιτισμού Σταύρος Κούλας Γραφίστας - Πώς ορίζεται το επάγγελμά σας, και ποιες είναι οι παραλλαγές του; H γραφιστική είναι ένα επάγγελμα που ορίζει τη σχέση του ανθρώπου

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΙΚΟΥΡΕΙΑ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΛΕΩΝΙΔΑΣ Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ

Η ΕΠΙΚΟΥΡΕΙΑ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΛΕΩΝΙΔΑΣ Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ Η ΕΠΙΚΟΥΡΕΙΑ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΛΕΩΝΙΔΑΣ Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΔΥΝΑΤΟΝ ΝΑ ΖΕΙ ΚΑΝΕΙΣ ΧΑΡΟΥΜΕΝΑ, ΑΝ Η ΖΩΗ ΤΟΥ ΔΕΝ ΕΧΕΙ ΦΡΟΝΗΣΗ, ΟΜΟΡΦΙΑ ΚΑΙ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ, ΚΑΙ ΟΥΤΕ ΠΑΛΙ ΕΙΝΑΙ ΔΥΝΑΤΟΝ

Διαβάστε περισσότερα

Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Τι κάνεις στον ελεύθερο χρόνο σου;

Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Τι κάνεις στον ελεύθερο χρόνο σου; Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Τι κάνεις στον ελεύθερο χρόνο σου; Ενότητα: Ελεύθερος χρόνος διασκέδαση (2 Φύλλα εργασίας) Επίπεδο: Α1, Α2 Κοινό: αλλόγλωσσοι ενήλικες ιάρκεια: 4 ώρες (2 δίωρα) Υλικοτεχνική υποδομή:

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτινη αγκαλιά. Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου

Χάρτινη αγκαλιά. Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου Χάρτινη αγκαλιά Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου Εργασίες 1 α ) Κατά τη γνώμη μου, το βιβλίο που διαβάσαμε κρύβει στις σελίδες του βαθιά και πολύ σημαντικά μηνύματα, που η συγγραφέας θέλει να μεταδώσει

Διαβάστε περισσότερα

Ο εγωιστής γίγαντας. Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία. Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης. «Αλέξανδρος Δελμούζος»

Ο εγωιστής γίγαντας. Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία. Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης. «Αλέξανδρος Δελμούζος» Ο εγωιστής γίγαντας Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης «Αλέξανδρος Δελμούζος» 2010-2011 Κάθε απόγευμα μετά από το σχολείο τα παιδιά πήγαιναν για να παίξουν στον κήπο του γίγαντα.

Διαβάστε περισσότερα

A.K. 0284. Επώνυμο. Σπυρόπουλος. Όνομα. Κωνσταντίνος. Ψευδώνυμο/ Καλλιτεχνικό όνομα. Τόπος γεννήσεως. Κοπανάκι Μεσσηνίας. Ημερομηνία γεννήσεως

A.K. 0284. Επώνυμο. Σπυρόπουλος. Όνομα. Κωνσταντίνος. Ψευδώνυμο/ Καλλιτεχνικό όνομα. Τόπος γεννήσεως. Κοπανάκι Μεσσηνίας. Ημερομηνία γεννήσεως A.K. 0284 Επώνυμο Σπυρόπουλος Όνομα Κωνσταντίνος Ψευδώνυμο/ Καλλιτεχνικό όνομα Τόπος γεννήσεως Κοπανάκι Μεσσηνίας Ημερομηνία γεννήσεως Ημερομηνία θανάτου Βιογραφικά στοιχεία Ο Κωνσταντίνος Σπυρόπουλος

Διαβάστε περισσότερα

ένας τρόπος να μιλήσουμε στα παιδιά για αξίες και συναισθήματα»

ένας τρόπος να μιλήσουμε στα παιδιά για αξίες και συναισθήματα» Ημερομηνία 8/4/2015 Μέσο Συντάκτης Link http://artpress.sundaybloody.com/ Βασίλης Κάργας http://goo.gl/di6ugf Μαρίνα Γιώτη, συγγραφέαςεικονογράφος : «Τα παραμύθια είναι ένας τρόπος να μιλήσουμε στα παιδιά

Διαβάστε περισσότερα

Δουλεύει, τοποθετώντας τούβλα το ένα πάνω στο άλλο.

Δουλεύει, τοποθετώντας τούβλα το ένα πάνω στο άλλο. ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Δ Παραδείγματα με συμπληρωμένα Φύλλα εργασίας Φύλλο εργασίας Α α. Συμπληρώστε τον παρακάτω πίνακα, χρησιμοποιώντας τη φαντασία σας. Δώστε ταυτότητα στο παιδί της φωτογραφίας. Όνομα Ίντιρα Ηλικία

Διαβάστε περισσότερα

Α ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΓΕΡΙΟΥ ΤΑΞΗ Δ 1

Α ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΓΕΡΙΟΥ ΤΑΞΗ Δ 1 Α ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΓΕΡΙΟΥ ΤΑΞΗ Δ 1 Στα πλαίσια της «Ευρωπαϊκής εβδομάδας πολιτισμού» συμμετείχαμε τα τμήματα Δ 1 και Δ 2 και το τμήμα Ε 2 του σχολείου μας, σε μια περιήγηση στα πολιτιστικά μέρη του Γερίου

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟ ΤΟΥΣ : Γιάννης Πετσουλας-Μπαλής Στεφανία Ολέκο Χριστίνα Χρήστου Βασιλική Χρυσάφη

ΑΠΟ ΤΟΥΣ : Γιάννης Πετσουλας-Μπαλής Στεφανία Ολέκο Χριστίνα Χρήστου Βασιλική Χρυσάφη ΑΠΟ ΤΟΥΣ : Γιάννης Πετσουλας-Μπαλής Στεφανία Ολέκο Χριστίνα Χρήστου Βασιλική Χρυσάφη Ο ΠΥΘΑΓΟΡΑΣ (572-500 ΠΧ) ΗΤΑΝ ΦΟΛΟΣΟΦΟΣ, ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΟΣ ΚΑΙ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟΣ ΤΗΣ ΜΟΥΙΣΚΗΣ. ΥΠΗΡΞΕ Ο ΠΡΩΤΟΣ ΠΟΥ ΕΘΕΣΕ ΤΙΣ ΒΑΣΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

Σόφη Θεοδωρίδου: "Αν δε συμπάσχεις με τους ήρωές σου, δεν είναι αληθινοί"

Σόφη Θεοδωρίδου: Αν δε συμπάσχεις με τους ήρωές σου, δεν είναι αληθινοί Σόφη Θεοδωρίδου: "Αν δε συμπάσχεις με τους ήρωές σου, δεν είναι αληθινοί" Το clickatlife επιλέγει ρήσεις από έντεκα συγγραφείς της παγκόσμιας κλασσικής λογοτεχνίας για να ανοίξει διάλογο με σύγχρονους

Διαβάστε περισσότερα

«Τρόποι για να βελτιώσω την πόλη μου»

«Τρόποι για να βελτιώσω την πόλη μου» Γράψε ένα Τίτλο για την εφημερίδα εδώ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΑΠΟ τα ΠΑΙΔΙΑ ΤΕΧΝΗ σελ. 4 γράψε την ημερομηνία εδώ «Τρόποι για να βελτιώσω την πόλη μου» Αφιέρωμα για την σχέση «Πόλη + Φύση» «Να μεγάλωναν ας πούμε οι

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΧΡΩΜΑ ΣΤΟ GRAFFITI ΚΑΙ ΣΤΟ TATTOO. Αγγελόπουλος Βασίλης

ΤΟ ΧΡΩΜΑ ΣΤΟ GRAFFITI ΚΑΙ ΣΤΟ TATTOO. Αγγελόπουλος Βασίλης ΤΟ ΧΡΩΜΑ ΣΤΟ GRAFFITI ΚΑΙ ΣΤΟ TATTOO Αγγελόπουλος Βασίλης Το γκράφιτι βρίσκεται πολλά χρόνια στην ζωή μας. Είτε το καταλαβαίνουμε είτε όχι οι τοίχοι γύρω μας είναι γεμάτοι από αυτά δίνοντας χρώμα και ζωντάνια

Διαβάστε περισσότερα

Στον κόσμο με την Thalya

Στον κόσμο με την Thalya Γρηγόρης Μπελαβίλας Στον κόσμο με την Thalya Συνέντευξη: Τσέκος Αθανάσιος Tι σάς κάνει να γράφετε μουσική? Ο βασικός λογος είναι ότι οι μουσικές που γράφω μού αρέσουν πολύ πιό πολύ από τίς μουσικές τών

Διαβάστε περισσότερα

Ανδρέας Καστανάς - Η επίσημη ιστοσελίδα. Λογοτεχνία - Από: Τα Τρία Βιβλία. www.andreaskastanas.com. Τελευταία ενημέρωση 15-12-2012 6-12-03

Ανδρέας Καστανάς - Η επίσημη ιστοσελίδα. Λογοτεχνία - Από: Τα Τρία Βιβλία. www.andreaskastanas.com. Τελευταία ενημέρωση 15-12-2012 6-12-03 - Η επίσημη ιστοσελίδα Λογοτεχνία - Από: Τα Τρία Βιβλία www.andreaskastanas.com Τελευταία ενημέρωση 15-12-2012 6-12-03 Όταν αποκαλώ ένα έργο μου «μυθιστόρημα», με την χρήση της λέξης δηλώνω το είδος της

Διαβάστε περισσότερα

σόκ. Σιώπησε και έφυγε μετανιωμένος χωρίς να πει τίποτα, ούτε μια λέξη.» Σίμος Κάρμιος Λύκειο Λειβαδιών Σεπτέμβριος 2013

σόκ. Σιώπησε και έφυγε μετανιωμένος χωρίς να πει τίποτα, ούτε μια λέξη.» Σίμος Κάρμιος Λύκειο Λειβαδιών Σεπτέμβριος 2013 Εμπειρίες που αποκόμισα από το Διήμερο Σεμινάριο που αφορά στην ένταξη Παιδιών με Απώλεια Ακοής στη Μέση Γενική και Μέση Τεχνική και Επαγγελματική Εκπαίδευση Είχα την τύχη να συμμετάσχω στο διήμερο σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

Να γιατί...η λαϊκή τέχνη

Να γιατί...η λαϊκή τέχνη ÔÝ íç Να γιατί...η λαϊκή τέχνη Εν αρχή το σύνθημά μας είναι ένα: η λαϊκή τέχνη είναι επανάσταση. Και είναι επανάσταση διότι είναι αρχέτυπο λειτουργίας μιας πολιτικά ευνομούμενης κοινωνίας. Η τέχνη αυτή

Διαβάστε περισσότερα

Α. Διαβάστε το πιο κάτω κείμενο και απαντήστε τις ερωτήσεις 1-5

Α. Διαβάστε το πιο κάτω κείμενο και απαντήστε τις ερωτήσεις 1-5 Α. Διαβάστε το πιο κάτω κείμενο και απαντήστε τις ερωτήσεις 1-5 Όταν γίνονταν οι αλλεπάλληλες πειρατικές επιδρομές των Σαρακηνών στην Κύπρο, οι Βυζαντινοί αυτοκράτορες έστελναν ηρωικούς Έλληνες πολέμαρχους

Διαβάστε περισσότερα

Σιδερένιες γροθιές, χάρτινες άγκυρες

Σιδερένιες γροθιές, χάρτινες άγκυρες Νικόλας Ελπινιώτης Σιδερένιες γροθιές, χάρτινες άγκυρες Μια ποιητική συλλογή για την κρίση και την διέξοδο από αυτή Αθήνα 2014 Copyright Νίκος Κοκκοράκης, 2014 Επιτρέπεται η αναδηµοσίευση και η αναπαραγωγή

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΛΙΝΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ CULTURE 2000. Enfants d ici Contes d ailleurs. Η µουσική των Τσιγγάνων Μια εκπαιδευτική προσέγγιση

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΛΙΝΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ CULTURE 2000. Enfants d ici Contes d ailleurs. Η µουσική των Τσιγγάνων Μια εκπαιδευτική προσέγγιση ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΛΙΝΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ CULTURE 2000 Enfants d ici Contes d ailleurs Η µουσική των Τσιγγάνων Μια εκπαιδευτική προσέγγιση Νάνση Τουµπακάρη, Μουσικοπαιδαγωγός Γενικά Μελετώντας την µουσική

Διαβάστε περισσότερα

αντονυμ ίες ΕΡΩΤΗΜΑΤΙΚΈΣ Α Ό Ρ Ι Σ Τ Ε Σ Κανίναζ Se* μ* αχαη&ω. Κανένας ε^ ρου

αντονυμ ίες ΕΡΩΤΗΜΑΤΙΚΈΣ Α Ό Ρ Ι Σ Τ Ε Σ Κανίναζ Se* μ* αχαη&ω. Κανένας ε^ ρου αντονυμ ίες ΕΡΩΤΗΜΑΤΙΚΈΣ Α Ό Ρ Ι Σ Τ Ε Σ Κανίναζ Se* μ* αχαη&ω. Κανένας ε^ ρου r $fr m - Ποιος είσαι; - Ποιοι είστε; - Ο Πέτρος. - Ο Αλέξανδρος και ο Τάσος. - Ποιον θέλεις; - Ποιους θέλετε; A - Τον Αλέξανδρο.

Διαβάστε περισσότερα

Α Π Ο Τ Ε Λ Ε Σ Μ Α Τ Α Α Ξ Ι Ο Λ Ο Γ Η Σ Η Σ

Α Π Ο Τ Ε Λ Ε Σ Μ Α Τ Α Α Ξ Ι Ο Λ Ο Γ Η Σ Η Σ Αγαπητοί μαθητές/μαθήτριες ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΟΥ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟΥ Κάνοντας την αποδελτίωση του ερωτηματολογίου αξιολόγησης, διαβάσαμε όλες τις προσωπικές παρατηρήσεις σχόλια και πήραμε αρκετά μηνύματα.

Διαβάστε περισσότερα

Για τα παιδιά (αλλά και για τους γονείς)...

Για τα παιδιά (αλλά και για τους γονείς)... Eισαγωγικό σημείωμα: «Οι κατ οίκον εργασίες στη διδασκαλία των μαθηματικών» Οι εργασίες «για το σπίτι» ή όπως λέγονται στις παιδαγωγικές επιστήμες οι κατ οίκον εργασίες αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ Κείμενο 1 Τοποθέτηση πομπού σε έναν από τους τελευταίους Ασπροπάρηδες στα Βαλκάνια Οι άνθρωποι παγιδεύουν εδώ και χιλιάδες χρόνια τα πουλιά για τροφή, για το πολύχρωμο φτέρωμά

Διαβάστε περισσότερα

THE G C SCHOOL OF CAREERS ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ Δ ΤΑΞΗ

THE G C SCHOOL OF CAREERS ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ Δ ΤΑΞΗ THE G C SCHOOL OF CAREERS ΔΕΙΓΜΑ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟΥ ΔΟΚΙΜΙΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ Δ ΤΑΞΗ Χρόνος: 40 λεπτά Αυτό το γραπτό αποτελείται από 6 σελίδες, συμπεριλαμβανομένης και αυτής. Να απαντήσεις σε ΟΛΕΣ τις

Διαβάστε περισσότερα

Προειδοποιητικοί κανόνες (Considerations before judgment)

Προειδοποιητικοί κανόνες (Considerations before judgment) Προειδοποιητικοί κανόνες (Considerations before judgment) της έσποινας Γιαννακοπούλου Ένα ευαίσθητο κεφάλαιο, που φαίνεται ότι δεν έχει κατανοηθεί πλήρως από τους ασκούντες την Ωριαία, είναι οι προειδοποιητικοί

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΟΠΤΕΥΟΜΕΝΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΥΠ.ΠΟ. ΣΧΟΛΕΣ 1. ΣΧΟΛΗ ΠΙΑΝΟΥ 2. ΣΧΟΛΗ ΕΓΧΟΡΔΩΝ: βιολί, βιόλα, βιολοντσέλο, κοντραμπάσο.

ΕΠΟΠΤΕΥΟΜΕΝΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΥΠ.ΠΟ. ΣΧΟΛΕΣ 1. ΣΧΟΛΗ ΠΙΑΝΟΥ 2. ΣΧΟΛΗ ΕΓΧΟΡΔΩΝ: βιολί, βιόλα, βιολοντσέλο, κοντραμπάσο. 1 ΣΧΟΛΕΣ ΚΑΙ ΤΜΗΜΑΤΑ ΤΟΥ Δ.Ω.Λ. ΕΠΟΠΤΕΥΟΜΕΝΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΥΠ.ΠΟ. ΣΧΟΛΕΣ 1. ΣΧΟΛΗ ΠΙΑΝΟΥ 2. ΣΧΟΛΗ ΕΓΧΟΡΔΩΝ: βιολί, βιόλα, βιολοντσέλο, κοντραμπάσο. 3. ΣΧΟΛΗ ΠΝΕΥΣΤΩΝ: φλάουτο, όμποε, κλαρινέτο, φαγκότο, σαξόφωνο,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙ.ΜΕ.Π.Α Β ΦΑΣΗ: ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙ.ΜΕ.Π.Α Β ΦΑΣΗ: ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙ.ΜΕ.Π.Α Β ΦΑΣΗ: ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ Φοιτητής: Παύλου Νικόλαος, Α.Ε.Μ: 2245, Ε Εξάμηνο Σχολείο: 1 ο Πειραματικό

Διαβάστε περισσότερα

Ας µιλήσουµε Ελληνικά

Ας µιλήσουµε Ελληνικά Ας µιλήσουµε Ελληνικά I Το όνοµά µου: Πόσων χρονών είµαι: Σε ποια τάξη πηγαίνω: Σε ποιο σχολείο πηγαίνω: Η πόλη µου / Το χωριό µου: ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2011 Μέρος Α Κατανόηση προφορικού λόγου 1 Άσκηση 1 Άκουσε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20. «Δεκαοχτώ ψωμιά» Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20. «Δεκαοχτώ ψωμιά» Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20 «Δεκαοχτώ ψωμιά» Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε όλα τα παραμύθια εδώ Δεκαοχτώ ψωμιά

Διαβάστε περισσότερα

Αντουάν ντε Σαιντ-Εξυπερύ. Ο Μικρός Πρίγκιπας. Μετάφραση: Μελίνα Καρακώστα. Διασκευή: Ανδρονίκη

Αντουάν ντε Σαιντ-Εξυπερύ. Ο Μικρός Πρίγκιπας. Μετάφραση: Μελίνα Καρακώστα. Διασκευή: Ανδρονίκη Αντουάν ντε Σαιντ-Εξυπερύ Ο Μικρός Πρίγκιπας Μετάφραση: Μελίνα Καρακώστα Διασκευή: Ανδρονίκη 2 Μια φορά κι έναν καιρό ήταν ένα νεαρό αγόρι, που του άρεσε πολύ να ζωγραφίζει. Μια μέρα ζωγράφισε ένα βόα

Διαβάστε περισσότερα

Μουσική και Μαθηματικά!!!

Μουσική και Μαθηματικά!!! Μουσική και Μαθηματικά!!! Η μουσική είναι ίσως από τις τέχνες η πιο δεμένη με τα μαθηματικά, με τη μαθηματική σκέψη, από την ίδια τη φύση της. Η διατακτική δομή μπορεί να κατατάξει τα στοιχεία ενός συνόλου,

Διαβάστε περισσότερα

Ένα γιορτινό καράβι «έδεσε» στην πλατεία του Ορχομενού!

Ένα γιορτινό καράβι «έδεσε» στην πλατεία του Ορχομενού! Ένα γιορτινό καράβι «έδεσε» στην πλατεία του Ορχομενού! Για πρώτη φορά την κεντρική πλατεία του Ορχομενού δεν στολίζει για τις γιορτές ένα χριστουγεννιάτικο δέντρο, αλλά ένα πραγματικά εντυπωσιακό χριστουγεννιάτικο

Διαβάστε περισσότερα

Τηλεόραση και διαφήμιση

Τηλεόραση και διαφήμιση Τηλεόραση και διαφήμιση Δείτε τι έγραψαν μερικά παιδιά για τις διαφημίσεις:... Σε κάθε σπίτι σήμερα έχει μπει η τηλεόραση και, όπως γνωρίζουμε, κάθε μέρα βομβαρδιζόμαστε από τις διάφορες διαφημίσεις που

Διαβάστε περισσότερα

http://hallofpeople.com/gr/bio/koyn.php ΚΑΡΟΛΟΣ ΚΟΥΝ Αποσπάσματα από συνεντεύξεις του. (Από την επίσημη ιστοσελίδα του «Θεάτρου Τέχνης»)

http://hallofpeople.com/gr/bio/koyn.php ΚΑΡΟΛΟΣ ΚΟΥΝ Αποσπάσματα από συνεντεύξεις του. (Από την επίσημη ιστοσελίδα του «Θεάτρου Τέχνης») http://hallofpeople.com/gr/bio/koyn.php ΚΑΡΟΛΟΣ ΚΟΥΝ Αποσπάσματα από συνεντεύξεις του. (Από την επίσημη ιστοσελίδα του «Θεάτρου Τέχνης») Δε κάνουμε θέατρο για το θέατρο. Δε κάνουμε θέατρο για να ζήσουμε.

Διαβάστε περισσότερα

Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Αθλήματα σπορ

Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Αθλήματα σπορ Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Αθλήματα σπορ Ενότητα: Αθλητισμός (3 Φύλλα εργασίας) Επίπεδο: Α1, Α2 Κοινό: αλλόγλωσσοι ενήλικες ιάρκεια: 6 ώρες (3 δίωρα) Υλικοτεχνική υποδομή: 1. Για τον διδάσκοντα: 1 υπολογιστής με

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση γραπτού λόγου

Κατανόηση γραπτού λόγου Κατανόηση γραπτού λόγου Επίπεδο Β Δεύτερη διδακτική πρόταση Ημερολόγια Ενδεικτική διάρκεια: Ομάδα στόχος: Διδακτικός στόχος: Στρατηγικές: Ενσωμάτωση δεξιοτήτων: Υλικό: 1 διδακτική ώρα παιδιά ή ενήλικες

Διαβάστε περισσότερα

Aνοίγει η αυλαία. Βρες λέξεις που να ανήκουν στην ίδια οικογένεια με τις λέξεις που βρίσκονται στα αστεράκια.

Aνοίγει η αυλαία. Βρες λέξεις που να ανήκουν στην ίδια οικογένεια με τις λέξεις που βρίσκονται στα αστεράκια. 3E ERGASION_XPress_Hamster_temp.qxp 27/04/2011 3:02 μ.μ. Page 1 Aνοίγει η αυλαία Βρες λέξεις που να ανήκουν στην ίδια οικογένεια με τις λέξεις που βρίσκονται στα αστεράκια. θέατρο παράσταση σκηνή χορός

Διαβάστε περισσότερα

Ένα βιβλίο πρέπει να είναι ΑΠΕΡΙΓΡΑΠΤΟ!!!

Ένα βιβλίο πρέπει να είναι ΑΠΕΡΙΓΡΑΠΤΟ!!! Μουσικό Σχολείο Λάρισας Τάσου Λειβαδίτη 20 Ένα βιβλίο πρέπει να είναι ΑΠΕΡΙΓΡΑΠΤΟ!!! Τα κείμενα που ακολουθούν είναι μαθητικές δημιουργίες και απαντούν στο ερώτημα «τι διαβάζουν τα παιδιά μας», μόνιμη

Διαβάστε περισσότερα

Συνέντευξη. του. (Τεύχος 47)

Συνέντευξη. του. (Τεύχος 47) Συνέντευξη του Πάνου Καπετανίδη στην Αλέκα Ζουµή (Τεύχος 47) Ο απόλυτος ήρωας του ελληνικού θεάτρου σκιών έχει όλα τα χαρακτηριστικά του κλασικού Έλληνα. Ένας καραγκιοζοπαίκτης µιλάει για τον Καραγκιόζη

Διαβάστε περισσότερα

0001 00:00:11:17 00:00:13:23. Έλα δω να δεις. 0002 00:00:13:23 00:00:15:18. Η Χλόη είναι αυτή; 0003 00:00:16:21 00:00:18:10. Ναι.

0001 00:00:11:17 00:00:13:23. Έλα δω να δεις. 0002 00:00:13:23 00:00:15:18. Η Χλόη είναι αυτή; 0003 00:00:16:21 00:00:18:10. Ναι. 0001 00:00:11:17 00:00:13:23 Έλα δω να δεις. 0002 00:00:13:23 00:00:15:18 Η Χλόη είναι αυτή; 0003 00:00:16:21 00:00:18:10 Ναι. 0004 00:01:06:17 00:01:07:17 Σου έδειξα τη φωτογραφία; 0005 00:01:07:17 00:01:10:10

Διαβάστε περισσότερα

Τι σημαίνει αστικά πεδία σε μετάβαση για εσάς και την καλλιτεχνική σας δημιουργία;

Τι σημαίνει αστικά πεδία σε μετάβαση για εσάς και την καλλιτεχνική σας δημιουργία; Τι σημαίνει αστικά πεδία σε μετάβαση για εσάς και την καλλιτεχνική σας δημιουργία; Δύσκολη ερώτηση Για την καλλιτεχνική μου δημιουργία δεν παίζει κανένα ρόλο. Αυτό που με πικραίνει είναι ότι έζησα την

Διαβάστε περισσότερα

Masaccio, ο πρόωρα χαμένος ιδρυτής της Αναγέννησης

Masaccio, ο πρόωρα χαμένος ιδρυτής της Αναγέννησης Masaccio, ο πρόωρα χαμένος ιδρυτής της Αναγέννησης Εικόνα 1: Η πληρωμή του φόρου, παρεκκλήσιο Brancacci, Φλωρεντία Εικόνα 2: Η εκδίωξη από τον παράδεισο, παρεκκλήσιο Brancacci. Πριν και μετά την αποκατάσταση

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Συνεργάζομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Συνεργάζομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Συνεργάζομαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Τι είναι Συνεργασία 2. Γιατί χρειάζεται

Διαβάστε περισσότερα

η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού

η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού 1 η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού Το βιβλίο αυτό, του ψυχοθεραπευτή Gestalt Πέτρου Θεοδώρου, κυκλοφορεί από τις εκδόσεις ΒΙΒΛΙΟΦΟΡΟΣ και σε Ελληνική και

Διαβάστε περισσότερα

2. ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ ОРФОГРАФИЯ. Προβληματικός κύκλος : - o - - e - - i - - a. ουδέτερο / επίθετο το ρούχο το ακριβό ποδήλατο

2. ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ ОРФОГРАФИЯ. Προβληματικός κύκλος : - o - - e - - i - - a. ουδέτερο / επίθετο το ρούχο το ακριβό ποδήλατο 2. ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ ОРФОГРАФИЯ Konstantinos Thodis by Προβληματικός κύκλος : - o - - e - - i - - a 1. - o - ( ο ) ουδέτερο / επίθετο το ρούχο το ακριβό ποδήλατο Средний / прилагательное το βιβλίο το νέο περιοδικό

Διαβάστε περισσότερα

Το Πρώτο Βιβλίο του Μικρού Δράκου Μου Ο Μου επισκέπτεται την Ευρώπη

Το Πρώτο Βιβλίο του Μικρού Δράκου Μου Ο Μου επισκέπτεται την Ευρώπη 1 Ο μικρός δράκος Μου ζούσε μαζί με τη μαμά και τον μπαμπά του πάνω σ ένα πολύ ψηλό βουνό, μέσα σ ένα πολύ μεγάλο δέντρο. Το Πρώτο Βιβλίο του Μικρού Δράκου Μου Ο Μου επισκέπτεται την Ευρώπη Μετάφραση:

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ήταν γύρω στον 11 ου αι. στα χρόνια του Αλέξιου Κομνηνού όταν στην Κωνσταντινούπολη ξέσπασε με νέα διαμάχη. Άνθρωποι των γραμμάτων και μη,

Διαβάστε περισσότερα

Μιχάλης Μακρή EFIAP. www.michalismakri.com

Μιχάλης Μακρή EFIAP. www.michalismakri.com Μιχάλης Μακρή EFIAP www.michalismakri.com Γιατί κάποιες φωτογραφίες είναι πιο ελκυστικές από τις άλλες; Γιατί κάποιες φωτογραφίες παραμένουν κρεμασμένες σε γκαλερί για μήνες ή και για χρόνια για να τις

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΡΙΤΣΟΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΚΑΙ ΓΕΩΡΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΑΜΜΟΧΩΣΤΟΥ /ΑΥΓΟΡΟΥ

ΓΙΑΝΝΗΣ ΡΙΤΣΟΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΚΑΙ ΓΕΩΡΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΑΜΜΟΧΩΣΤΟΥ /ΑΥΓΟΡΟΥ «ΑΞΙΖΕ ΝΑ ΥΠΑΡΧΟΥΜΕ ΓΙΑ ΝΑ ΣΥΝΑΝΤΗΘΟΥΜΕ» ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΝΕΑ ΓΕΝΙΑ ΣΕ ΔΡΑΣΗ» ΓΙΑΝΝΗΣ ΡΙΤΣΟΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΚΑΙ ΓΕΩΡΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΑΜΜΟΧΩΣΤΟΥ /ΑΥΓΟΡΟΥ 1 Ο ΕΠΑ.Λ ΧΑΝΙΩΝ Ό,τι δεν συνέβη, είναι ό,τι δεν ποθήσαμε,

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 02

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 02 Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Αναπτύσσομαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Γιατί είναι απαραίτητη η ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

Οργάνωση καθημερινών ημερίδων

Οργάνωση καθημερινών ημερίδων Οργάνωση καθημερινών ημερίδων 1) Αγώνες ζευγών 1α) Διαθέσιμες κινήσεις: Φιλοσοφία, μηχανισμοί και τα χαρακτηριστικά τους. Οι κινήσεις είναι ένα από τα βασικότερα εργαλεία που έχει ένας διαιτητής στη διάθεσή

Διαβάστε περισσότερα

Παραμύθι για την υγιεινή διατροφή

Παραμύθι για την υγιεινή διατροφή Παραμύθι για την υγιεινή διατροφή Τζήκου Βασιλική Το δίλημμα της Λένιας 1 Παραμύθι πού έχω κάνει στο πρόγραμμα Αγωγής Υγείας που είχε τίτλο: «Γνωρίζω το σώμα μου, το αγαπώ και το φροντίζω» με την βοήθεια

Διαβάστε περισσότερα

Πόλεμος για το νερό. Συγγραφική ομάδα. Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική

Πόλεμος για το νερό. Συγγραφική ομάδα. Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική Πόλεμος για το νερό Συγγραφική ομάδα Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική 3 ο Δημοτικό Σχολείο Ωραιοκάστρου Τάξη ΣΤ1 Θεσσαλονίκη 2006 ΠΟΛΕΜΟΣ ΓΙΑ ΤΟ ΝΕΡΟ Άκουγα

Διαβάστε περισσότερα

Χριστός Ανέστη. Έχουμε αληθινό πρόβλημα όταν έρχεται στην διαχείριση των χρημάτων. Οι περισσότεροι από μας είμαστε σοβαρά χρεωμένοι.

Χριστός Ανέστη. Έχουμε αληθινό πρόβλημα όταν έρχεται στην διαχείριση των χρημάτων. Οι περισσότεροι από μας είμαστε σοβαρά χρεωμένοι. Αγαπημένοι μου εν Χριστώ Χριστός Ανέστη Χρειαζόμαστε απεγνωσμένα αλλαγή όσον αφορά στο θέμα της διαχείρισης χρημάτων. Οι στατιστικές των χρεών στις ΗΠΑ (Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής) είναι συγκλονιστικές.

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλο δραστηριοτήτων 4 ης τηλεδιάσκεψης

Φύλλο δραστηριοτήτων 4 ης τηλεδιάσκεψης Φύλλο δραστηριοτήτων 4 ης τηλεδιάσκεψης Οµάδα... Ονόµατα::...... ραστηριότητα 1 η Από το βιβλίο Ιστορίας της Νεότερης Ελλάδας χάθηκε το κεφάλαιο του Μικρασιατικού πολέµου. Εσείς αναλαµβάνετε να το γράψετε.

Διαβάστε περισσότερα

Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας. (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη

Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας. (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη Περιγραφή εργαστηρίου Οι ιστορίες είναι γεγονότα ζωής ή του μυαλού ή μήπως απλώς

Διαβάστε περισσότερα