ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΠΟΥΔΑΣΤΩΝ ΠΕΙΡΑΜΑ Α: ΦΥΣΙΚΑ ΝΑΝΟ-ΥΛΙΚΑ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΠΟΥΔΑΣΤΩΝ ΠΕΙΡΑΜΑ Α: ΦΥΣΙΚΑ ΝΑΝΟ-ΥΛΙΚΑ"

Transcript

1 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΠΟΥΔΑΣΤΩΝ ΠΕΙΡΑΜΑ Α: ΦΥΣΙΚΑ ΝΑΝΟ-ΥΛΙΚΑ Όνομα σπουδαστή:... Ημερομηνία:... Στο πείραμα αυτό θα μελετήσετε τις σχέσεις μεταξύ νανοδομών και ιδιοτήτων των φυσικών νανο-υλικών. Σε αυτό το φύλλο εργασίας σάς παρέχουμε μερικές βασικές πληροφορίες, καθώς επίσης και οδηγίες για την προετοιμασία των πειραμάτων. Στόχοι: Να γνωρίσετε την ύπαρξη των φυσικών νανο-υλικών (για παράδειγμα, ζελατίνη και ΥΛΙΚΑ: γάλα). Να αποκτήσετε μία έμμεση απόδειξη της παρουσίας των νανοσωματιδίων στα φυσικά νανο-υλικά, μέσω της αλληλεπίδρασης του φωτός με κολλοειδή Να κατανοήσετε το σύνδεσμο μεταξύ της δομής στη νανοκλίμακα και της λειτουργίας στον αισθητό κόσμο Να κατανοήσετε το πώς η αναδιοργάνωση των μορίων ενός υλικού, όπως το γάλα, οδηγεί σε διαφορετικά προϊόντα (τυρί, γιαούρτι, κ.λπ), τα οποία έχουν ευδιάκριτες μακροσκοπικές ιδιότητες (γεύση, οσμή, κ.λπ). - 1 ηλεκτρικό μάτι - 2 γυάλινα δοχεία 50 ml - 1 γυάλινο δοχείο 200 ml - 2 γυάλινα δοχεία 500 ml g σκόνη ζελατίνης (Sigma-Aldrich αριθμός προϊόντος G1890) - 1 κουτάλι του γλυκού ml αποβουτυρωμένου γάλακτος - 4 κουτάλια του γλυκού λευκό ξύδι - Θερμόμετρο - 1 σπάτουλα - Γάντια latex 1

2 - Γυαλιά ασφαλείας - Μεγεθυντικό φακό Αυτό το πείραμα αποτελείται από δύο μέρη: ΜΕΡΟΣ Α: Εξέταση των φυσικών νανο-υλικών για να αποδειχθεί έμμεσα η νανοδομή τους ΜΕΡΟΣ Β: Εξέταση των φυσικών νανο-υλικών για να κατανοήσετε τη σχέση μεταξύ νανοδομής και μακροσκοπικών ιδιοτήτων. ΑΠΟΠΟΙΗΣΗ ΕΥΘΥΝΗΣ: Στα πειράματα που περιγράφονται στο ακόλουθο πακέτο εξάσκησης χρησιμοποιούνται χημικά, τα οποία πρέπει να χρησιμοποιηθούν σύμφωνα με τις προδιαγραφές MSDS και σύμφωνα με συγκεκριμένους σχολικούς κανόνες ασφάλειας. Η προσωπική προστασία πρέπει να χρησιμοποιηθεί όπως υποδεικνύεται. Όπως με όλα τα χημικά, πάρτε προφυλάξεις. Τα στερεά δεν πρέπει να εισπνευστούν και η επαφή με το δέρμα, τα μάτια ή τα ρούχα πρέπει να αποφευχθεί. Πλύντε σχολαστικά τα χέρια σας μετά τους χειρισμούς. Απαλλαχθείτε όπως υποδεικνύεται. Όλα τα πειράματα πρέπει να διεξαχθούν παρουσία ενός εκπαιδευμένου στη διδασκαλία φυσικής καθηγητή. Όλα τα πειράματα θα διεξαχθούν υπό την ευθύνη σας. Το Aarhus University (inano) και ολόκληρη η κοινοπραξία NANOYOU δεν αναλαμβάνει την ευθύνη για ζημιές ή επακόλουθες μόνιμες απώλειες, ως αποτέλεσμα της διεξαγωγής των πειραμάτων που περιγράφονται. ΜΝΕΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΚΟ ΥΛΙΚΟ: Οι εικόνες παραχωρήθηκαν ευγενώς από: (A) Christoph Gösselsberger, η εικόνα είναι από O. Hekele, C.G. Goesselsbergerand I.C. Gebeshuber: Nanodiagnostics performed on human red blood cells with atomic force microscopy"; (B): AFM εικόνα κυττάρων βακτηρίων που συλλέχθηκαν στο inano, Aarhus University, ευγενική χορηγία της εικόνας από το Park Systems XE- Bio; (C) Ανατυπώθηκε με την άδεια τού: Shekar et al., PNAS (23 Μαϊου, 2006), vol. 103, no. 21, pp Copyright 2006 National Academy of Sciences, U.S.A. (D): AFM εικόνα διπλών σκελών DNA σε επιφάνεια μίκας, ευγενική χορηγία της εικόνας από την JPK Instruments AG. Δεν επιτρέπεται η περαιτέρω χρήση αυτών των εικόνων χωρίς τη γραπτή έγκριση των κατόχων των πνευματικών δικαιωμάτων. 2

3 Γενικές πληροφορίες Φυσικά νανουλικά Πολλά υλικά που ανήκουν στον φυσικό κόσμο (ζωϊκό και ανόργανο) έχουν ιδιότητες, οι οποίες είναι το αποτέλεσμα εγγενών νανοδομών. Η αλληλεπίδραση του φωτός, του νερού και άλλων υλικών με αυτές τις νανοδομές, δίνει στα φυσικά υλικά εντυπωσιακές ιδιότητες, τις οποίες μπορούμε να δούμε. Έχουμε εκατοντάδες παραδείγματα νανο-επιστήμης μπροστά στα μάτια μας καθημερινά, από τα geckos (μικρές σαύρες) που περπατούν ανάποδα, στην οροφή, προφανώς ενάντια στη βαρύτητα, έως τις πεταλούδες με ιριδίζοντα χρώματα και τις πυγολαμπίδες που φεγγοβολούν στη νύχτα. Εικόνα 1. Παραδείγματα φυσικών νανουλικών. Από την επάνω αριστερή γωνία και δεξιόστροφα: μία πεταλούδα, το πόδι ενός gecko, φύλλα νεροκάρδαμου, γάλα. (Μνεία για το φωτογραφικό υλικό: Επάνω αριστερά, Wiki Commons, Creative Commons Attribute ShareAlike 3, επάνω δεξιά: A. Dhinojwala, University of Akron, NISE network, ανατυπώθηκε υπό τους όρους και τις προϋποθέσεις του δικτύου NISE, κάτω αριστερά: Wiki Commons, Creative Commons Attribute ShareAlike 3). Μέρος Α: Εξέταση των φυσικών νανο-υλικών για την έμμεση απόδειξη της νανοδομής τους Σε αυτό το πείραμα θα μάθετε μία μέθοδο, η οποία σας δίνει την έμμεση απόδειξη της παρουσίας σωματιδίων τόσο μικρών, που είναι δύσκολο να τα δούμε ακόμη και με τη βοήθεια ενός οπτικού μικροσκοπίου. Τα φυσικά νανο-υλικά που θα αναλύσετε είναι η ζελατίνη και το γάλα. 3

4 Ζελατίνη Η ζελατίνη είναι μία άγευστη, στερεά ουσία, που προέρχεται από το κολλαγόνο που βρίσκεται μέσα στο δέρμα και τα οστά των ζώων. Είναι μία πολύ γνωστή ουσία που χρησιμοποιείται σε πολλές κουζίνες για την ετοιμασία επιδορπίων. Χρησιμοποιείται επίσης ως παράγοντας πήξης σε τρόφιμα (τούρτες, κλπ.), στην φαρμακευτική (π.χ. κάψουλες ζελατίνης), στα καλλυντικά και την φωτογραφία. Η ζελατίνη είναι μία πρωτεϊνη που παράγεται από το το κολλαγόνο που βρίσκεται στα οστά, στους συνδετικούς ιστούς, στα όργανα και σε κάποια έντερα θηλαστικών, όπως οι χοίροι. Ωστόσο, η ζελατίνη που προέρχεται από τα ψάρια και τα φύκια γίνεται επίσης μία συχνή πηγή. Γάλα Το αγελαδινό γάλα περιέχει ανόργανες ουσίες και μία σειρά βιομορίων, όπως τα λιπίδια και οι πρωτεϊνες, τα οποία διασκορπίζονται στο νερό. Όπως αναμφισβήτητα γνωρίζετε, το αγελαδινό γάλα παράγεται φυσικά μέσα στην αγελάδα, αλλά υφίσταται διάφορες επεξεργασίες, όπως η παστερίωση και η ομογενοποίηση, προτού φτάσει στο τραπέζι μας. Αυτές οι επεξεργασίες δεν επηρεάζουν τη νανοδομή, που θα παρατηρήσουμε σε αυτό το πείραμα. Ο εκπαιδευτικός θα ετοιμάσει 10 ml δείγμα ζελατίνης (αναμειγνύοντας κάθε 0.5 mg σκόνης ζελατίνης με 50mL κρύο νερό), και θα το βάλει να ζεσταθεί μέχρι να φτάσει σ ένα σημείο πριν το βρασμό. Θα χρειαστείτε τα εξής υλικά: Ένα ψυχρό δείγμα ζελατίνης, Ένα γυάλινο δοχείο με νερό Ένα γυάλινο δοχείο με γάλα Ένα γυάλινο δοχείο με αραιωμένο γάλα: Πάρτε 150 ml αποσταγμένου νερού σε ένα δοχείο ή ένα ποτήρι, και προσθέστε 1-2 σταγονίδια γάλακτος (χρησιμοποιώντας μία πιπέτα). Ανακατέψτε καλά και αφήστε το για μερικά λεπτά (δεν πρέπει να υπάρχουν φυσαλίδες αέρα). Το υγρό θα είναι απαλό γκρι. 4

5 Ε1. Μπορείτε να δείτε κάποια μικρά σωματίδια εξετάζοντας τα διαφορετικά δείγματα; Μπορείτε να δείτε κάποια μικρά σωματίδια εξετάζοντας τα διαφορετικά δείγματα με έναν μεγεθυντικό φακό; Τώρα φωτίστε με μία ακτίνα λέϊζερ τα τέσσερα δείγματα, ενώ ταυτόχρονα κρατάτε ένα λευκό χαρτί στην άλλη πλευρά. ΠΡΟΕΙΔΟΠΟΙΗΣΗ: ποτέ μην κατευθύνετε τις ακτίνες λέϊζερ κοντά στα μάτια ούτε να κοιτάξετε απευθείας μέσα στις ακτίνες!! Πρέπει να φοράτε γυαλιά ασφαλείας κατά τη διάρκεια της δοκιμασίας. Ε2. Κοιτάξτε από επάνω και περιγράψτε αυτό που βλέπετε. Καταγράψτε το πώς συμπεριφέρεται η ακτίνα λέϊζερ καθώς διαπερνά το κάθε δείγμα. Ζελατίνη: Νερό: Γάλα: Αραιωμένο γάλα: 5

6 Ε3. Συμπεριφέρθηκαν όλα τα δείγματα με τον ίδιο τρόπο; Μπορείτε να μαντέψετε τι διατάραξε το μονοπάτι της ακτίνας λέϊζερ; (Σημειώστε ότι αν μπορείτε να δείτε το μονοπάτι της ακτίνας λέϊζερ, σημαίνει ότι κάτι διατάραξε το μονοπάτι της, αλλιώς το φως της δεν θα έφτανε στα μάτια σας) Ε4. Συνεπώς τι συνέβη εδώ; Συμπληρώστε τις λέξεις που λείπουν Τα σωματίδια νανοκλίμακας αιωρούνται στο δείγμα, και όταν το φως του λέϊζερ τα χτυπά, αλλάζει η κατεύθυνσή του. Αυτό φαίνεται σαν ένα μονοπάτι φωτός στο δείγμα, όπως μπορεί να παρατηρηθεί στο δείγμα και στο δείγμα. Το λέϊζερ σχηματίζει ένα σημείο διασκορπισμένου φωτός στο δείγμα, αν τα σωματίδια είναι τόσο πυκνά, ώστε το φως δεν μπορεί να τα διαπεράσει, όπως φαίνεται στο δείγμα. Στο το φως διαπερνά χωρίς να συναντήσει τίποτα, και συνεπώς δεν μπορούμε να δούμε το φως του λέϊζερ. Ένα μίγμα που περιέχει νανοσωματίδια Ένα κολλοειδές είναι ένας τύπος μίγματος, στο οποίο μία ουσία είναι διασκορπισμένη ομοιόμορφα δια μέσου μίας άλλης, αλλά τα σωματίδια της διασκορπισμένης ουσίας μόνο αιωρούνται στο μίγμα, δε διαλύονται εντελώς σε αυτό (αντίθετα με ένα διάλυμα). Γενικότερα, ένα κολλοειδές αποτελείται από σωματίδια στην κλίμακα των nm. Αυτά τα σωματίδια δεν μπορούμε να τα δούμε με γυμνό μάτι, και τα περισσότερα δεν τα βλέπουμε ακόμη κι αν χρησιμοποιήσουμε ένα οπτικό μικροσκόπιο. Είναι αρκετά μικρά για να διασκορπίζονται ομοιόμορφα και να διατηρούν μία ομοιογενή εμφάνιση, αλλά και αρκετά μεγάλα για να διασκορπίζουν φως. Τα σωματίδια σε ένα κολλοειδές μπορεί να είναι τόσο καλά διασκορπισμένα, ώστε να έχουν την εμφάνιση ενός διαλύματος (π.χ. διαφανές.) Συνεπώς, η δοκιμασία με το λέϊζερ δίνει έμμεση απόδειξη της 6

7 παρουσίας νανοσωματιδίων στο κολλοειδές. Αυτό συμβαίνει στη ζελατίνη και το γάλα. ΠΩΣ Η ΖΕΛΑΤΙΝΗ ΕΙΝΑΙ ΚΟΛΛΟΕΙΔΕΣ; Πρόσφατες μελέτες, όπου χρησιμοποιήθηκε ένας τύπος μικροσκοπίου που ονομάζεται Atomic Force Microscope (AFM), το οποίο μπορεί να ανιχνεύσει δομές στη νανοκλίμακα, έδειξαν ότι η ζελατίνη είναι όντως διαμορφωμένη από πολυάριθμες νανοδομές, οι οποίες είναι διασκορπισμένες ομοιόμορφα. Για παράδειγμα, μία ανάλυση AFM ζελατίνης, που εξάγεται από το δέρμα του γατόψαρου (Ictalurus punctatus) αποκάλυψε την παρουσία πόρων με διάμετρο περίπου 100nm και σφαιρικές νανοσυσσωματώσεις με διάμετρο περίπου 260 nm. Η παρουσία αυτών των νανοδομών αποδεικνύει ότι η ζελατίνη είναι ένα κολλοειδές (τα νανοσωματίδια που αιωρούνται εδώ, είναι και οι πόροι, οι οποίοι είναι κυρίως νανο-φυσαλίδες αέρα, αλλά και οι συσσωματώσεις). ΠΩΣ ΤΟ ΓΑΛΑ ΕΙΝΑΙ ΚΟΛΛΟΕΙΔΕΣ; Η ποσότητα των πρωτεϊνών στο αγελαδινό γάλα είναι μεταξύ 2,5 και 3,5%, ανάλογα με τη ράτσα του ζώου, εκ των οποίων περίπου 80% είναι καζεϊνες (το υπόλοιπο είναι ορός γάλακτος ή πρωτεϊνες ορού). Οι καζεϊνες βρίσκονται φυσικά στο γάλα με τη μορφή σφαιρών περιπλεγμένων πρωτεϊνών, οι οποίες είναι στην κλίμακα των nm και ονομάζονται μικκύλια καζεϊνης. Τα μικκύλια περιέχουν τις καζεϊνες συνδυασμένες με ασβέστιο, φωσφορικό άλας και μία μικρή ποσότητα κιτρικού άλατος. Ως εκ τούτου, το γάλα είναι ένα κολλοειδές, με αυτά τα μικκύλια ως αιωρούμενα νανοσωματίδια. Η παρουσία αυτών των μικκυλίων καθορίζει το λευκό χρώμα του γάλακτος, λόγω του ότι διαχέουν το φώς. E5. Το γάλα οφείλει τις ιδιότητές του στην ύπαρξη των μικκυλίων καζεϊνης, τα οποία είναι σφαιρικές νανοδομές με μία διάμετρο περίπου nm. Επιλέξτε από τις εικόνες που παρέχονται στο τέλος του φύλλου εργασίας, την εικόνα AFM που πιστεύεται ότι αντιστοιχεί στα μικκύλια καζεϊνης (λάβετε υπόψη ότι 1000 nm = 1 μm). Επικολλήστε την εικόνα εδώ. 7

8 Μέρος Β: Εξέταση φυσικών νανο-υλικών για να κατανοήσετε τη σχέση μεταξύ νανοδομών και ιδιοτήτων. Σε αυτό το πείραμα θα επεξεργαστείτε το γάλα με οξύ για να διαταράξετε τη νανοδομή του, προκειμένου να δημιουργήσετε ένα νέο προϊόν (διαφορετική δομή με διαφορετικές ιδιότητες). Οι δείκτες ph του οξέος χρησιμοποιούνται για να προσδιοριστεί το επίπεδο ph των κοινών υλικών όπως το ξύδι, ο χυμός λεμονιού, το οξύ των μπαταριών, ακόμη και οι μολύνσεις μαγιάς o o o Ένα ph 7 υποδεικνύει ουδέτερο διάλυμα Ένα ph πάνω από 7 υποδεικνύει αλκαλικό διάλυμα Ένα ph κάτω από 7 υποδεικνύει όξινο διάλυμα Πρέπει να φοράτε γυαλιά ασφαλείας και γάντια, καθόλη τη διάρκεια του πειράματος. 8

9 ΒΗΜΑ 1 - Χρησιμοποιήστε το ίδιο δοχείο που περιέχει γάλα, με εκείνο που χρησιμοποιήσατε στο 1 ο μέρος. Με τη χρήση ενός χαρτιού ph (το οποίο εξετάζει το επίπεδο οξύτητας), καταγράψτε την οξύτητα (ph) του αποβουτυρωμένου γάλακτος (συμπληρώστε τον πίνακα που παρέχεται στην επόμενη σελίδα). ΒΗΜΑ 2 - Πάρτε ένα καθαρό δοχείο και προσθέστε ένα άλλο δείγμα 400 ml κρύου γάλακτος. Τοποθετήστε το δοχείο με το γάλα σε ένα ηλεκτρικό μάτι, ανάψτε το και ζεστάνετε το γάλα στους 60 ο C περίπου. Αν δεν διαθέτετε ηλεκτρικό μάτι, μπορείτε να ζεστάνετε το γάλα χρησιμοποιώντας νερό που έχει βράσει ξεχωριστά σε ένα άλλο δοχείο. Όταν το γάλα ζεσταθεί, εξετάστε την οξύτητα με ένα άλλο χαρτί ph, και καταγράψτε το αποτέλεσμα στον παρακάτω πίνακα. Παρατηρήστε το γάλα και ανακατέψτε το με ένα κουτάλι, καταγράψτε την εμφάνιση, την οσμή και την αφή του στον παρακάτω πίνακα. ΒΗΜΑ 3 - Προσθέστε το κρύο γάλα 2 κουτάλια του γλυκού λευκό ξύδι (ένα όξινο διάλυμα) και ταυτόχρονα ανακατεύετε καλά. Τι συμβαίνει (εμφάνιση, οσμή, αφή); Καταγράψτε τις παρατηρήσεις σας στον πίνακα που παρέχεται. Καταγράψτε το ph του υγρού (στον πίνακα της επόμενης σελίδας). Σημείωση για την ασφάλειά σας: Δεν πρέπει να δοκιμάσετε το συσσωματωμένο όξινο-γάλα! ΒΗΜΑ 4 - Επαναλάβετε τη δοκιμασία, προσθέτοντας την ίδια ποσότητα ξυδιού (2 κουτάλια του γλυκού), αλλά στο ζεστό γάλα (60 ο C). Ανακατέψτε, και αφήστε το για ένα ή δύο λεπτά. Μην ξεχνάτε ότι το δοχείο θα καίει! Τι συμβαίνει; (Θυμηθείτε, μην το δοκιμάσετε!). Καταγράψτε τις παρατηρήσεις σας στον πίνακα που παρέχεται. Καταγράψτε ph του υγρού (στον παρακάτω πίνακα): 9

10 Βήμα: Δείγμα Θερμοκρασία ph Κατάσταση του γάλακτος (εμφάνιση, χρώμα, οσμή, ιξώδες) ΔΟΚΙΜΑΣΙΑ 1 Γάλα κρύο Παχύρρευστο λευκό υγρό, με μακροσκοπικές συσσωματώσεις ΔΟΚΙΜΑΣΙΑ 2 Γάλα 60 0 C ΔΟΚΙΜΑΣΙΑ 3 Γάλα + 2 κουταλάκια του γλυκού ξύδι κρύο ΔΟΚΙΜΑΣΙΑ 4 Γάλα + 2 κουταλάκια του γλυκού ξύδι 60 0 C Ε6. Υπήρχε σαφής διαφορά στην κατάσταση του γάλακτος και του ph, που παρουσιάστηκε ακριβώς με το ζέσταμα του γάλακτος, χωρίς να προσθέσετε ξύδι (Δοκιμασία 1 και 2); Αν ναι, περιγράψτε τη διαφορά. 10

11 Ε7. Υπήρχε σαφής διαφορά στην κατάσταση του γάλακτος και του ph, αφού προσθέσατε ξύδι σε ζεστό ή κρύο γάλα (Δοκιμασία 3 και 4); Αν ναι, περιγράψτε τη διαφορά. Ε8. Βάσει των αποτελεσμάτων της δοκιμασίας με την πρόσθεση ξυδιού σε ζεστό ή κρύο γάλα, πιστεύετε ότι η αντίδραση που γίνεται βασίζεται στην οξύτητα (ph); Εξηγήστε. ΕΙΝΑΙ ΑΠΛΑ Η ΟΞΥΤΗΤΑ, Ή ΚΑΤΙ ΑΛΛΟ; Καταρχήν, ας κατανοήσουμε τι συμβαίνει στα μικκύλια καζεϊνης σε μοριακό επίπεδο: Τα μικκύλια αποτελούνται από ένα σύμπλεγμα μορίων καζεϊνης, αλλά οι επιστήμονες ανακάλυψαν ότι υπάρχουν περισσότερα από ένα είδη μορίων καζεϊνης (δείτε την εικόνα 2). Όλοι οι τύποι των μορίων καζεϊνης είναι μεγάλου μήκους και λεπτοί, και όλοι διαθέτουν μία υδρόφοβη περιοχή (π.χ. απωθούνται από το νερό), και μία περιοχή η οποία έχει μία αποδοτική ηλεκτροστατική φόρτιση. Οι διάφοροι τύποι καζεϊνης διαφέρουν σε ισχύ στην τοποθέτηση αυτών των περιοχών. Ώς αποτέλεσμα αυτών των περιοχών, όλες οι καζεϊνες, εκτός από μία, η οποία ονομάζεται k-καζεϊνη, διαθέτουν να δυνατότητα να συνδεθούν με ένα ιόν ασβεστίου, Ca 2+. Τώρα, ας κατανοήσουμε πώς αυτά τα μόρια συνδέονται μεταξύ τους: Μπορούν να υπάρξουν δύο τύποι συνδέσμων μεταξύ καζεϊνών και μικκυλίων καζεϊνης: 11

12 - Ο πρώτος σύνδεσμος είναι υδρόφοβος, όπου δύο ή περισσότερες υδρόφοβες περιοχές διαφορετικών μορίων (α-καζεϊνες και β-καζεϊνες), διαμορφώνουν ένα σύμπλεγμα (παρόμοιο με τις σταγόνες που σχηματίζει το λάδι μέσα στο νερό). Αυτά σημειώνονται ως μία ορθογώνια μπάρα στην Εικόνα 2. Αυτοί οι σύνδεσμοι είναι ευαίσθητοι στη θερμοκρασία. - Ο δεύτερος σύνδεσμος αποτελείται από υδρόφιλα ( αγαπούν το νερό ) φορτισμένες περιοχές, που είναι ενωμένες με μικρά νανοκρύσταλλα, αποκαλούμενα νανοσυμπλέγματα φωσφορικού άλατος ασβεστίου ή νανοσυμπλέγματα κολλοειδούς φωσφορικού άλατος ασβεστίου (σημειώνεται ως CCP στην εικόνα 2). Αυτοί οι σύνδεσμοι είναι ευαίσθητοι στην οξύτητα (ph). Εικόνα 2. Μοντέλο διπλής ένωσης σε μικκύλια καζεϊνης, με a, b και k- καζεϊνη, που απεικονίζονται όπως αναγράφεται. Ανατυπώθηκε από: Horne D.S., Inter. Dairy Journal (1998), 8 (3), , με την άδεια του Elsevier. Τώρα μπορούμε να κατανοήσουμε πώς είναι δομημένα τα μικκύλια : Οι k-καζεϊνες δεν μπορούν να ενωθούν με νανοσυμπλέγματα ασβεστίου. Συνεπώς αλληλεπιδρούν με άλλα μόρια μόνο μέσω υδρόφοβων αλληλεπιδράσεων, και γι αυτό τα μικκύλια δεν μπορούν να αναπτυχθούν περαιτέρω, πέρα από τις k-καζεϊνες, οι οποίες συνεπώς δρουν ως ένα εξωτερικό στρώμα στο μικκύλιο. Ο ρόλος των k- καζεϊνών είναι να σταθεροποιήσουν τα μικκύλια καζεϊνης, παρεμποδίζοντας την υπερβολική ανάπτυξη και τη συσσωμάτωση των μικκυλίων (όπου τα μικκύλια κολλούν μεταξύ τους), η οποία αλλιώς θα οδηγήσει σε καθίζηση (τα μικκύλια βυθίζονται στο κάτω μέρος). Άρα, μπορούμε να δούμε ότι όλες αυτές οι διάφορες ιδιότητες απώθησης, επικόλλησης και ένωσης, αναγκάζουν τα μόρια να κολλήσουν μαζί, μέσω μίας 12

13 διαδικασίας αυτό-συναρμολόγησης, για να σχηματίσουν μικκύλια καζεϊνης που περιέχουν ανόργανο φωσφορικό άλας ασβεστίου. Αυτό εξασφαλίζει ότι το ασβέστιο θα διασκορπιστεί ομοιόμορφα μέσα στο γάλα (όπως διασκορπίζονται τα μικκύλια στο γάλα), και ότι το μοσχάρι θα λάβει και τις πρωτεϊνες και τα μέταλλα με κάθε γουλιά. Για να συνοψίσουμε, είδαμε ότι η δομή του γάλακτος, στο επίπεδο των μικκυλίων, εξαρτάται και από τη θερμοκρασία αλλά και από την οξύτητα (ph) του γάλακτος. ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΓΑΛΑΚΤΟΣ Η διατήρηση της ακεραιτότητας των μικκυλίων είναι μία εξισορροποιητική ενέργεια και υπάρχουν πολυάριθμες μέθοδοι για την διατάραξη αυτής της ισορροπίας. Αυτές οι μέθοδοι χρησιμοποιούνται ευρέως στη γαλακτοκομική βιομηχανία, για την παρασκευή τυριού και προϊόντων που έχουν υποστεί ζύμωση όπως το γιαούρτι, κ.λπ). Το γιαούρτι είναι ένα γαλακτοκομικό προϊόν που έχει υποστεί ζύμωση, το οποίο επιτυγχάνεται άπό την ελεγχόμενη αύξηση συγκεκριμένων μικρο-οργανισμών, κυρίως βακτήρια που μετατρέπουν τη λακτόζη (ζάχαρη του γάλακτος) σε γαλακτικό οξύ. Μειώνοντας το ph του γάλακτος, αλλάζει η συνεκτικότητα και η γεύση του. Στην παρασκευή τυριού, χρησιμοποιούνται ένζυμα για να προκληθεί η συσσωμάτωση και η καθίζηση των καζεϊνών. Σε όλες τις μεθόδους επεξεργασίας γάλακτος, η μοριακή οργάνωση των καζεϊνών μεταβάλλεται, κάτι που οδηγεί στην πύκνωση, την ιζηματοποίηση και άλλες επιδράσεις. Η εμφάνιση, η γεύση και άλλες μάκρο ιδιότητες του γάλακτος είναι βαθιά συνδεδεμένες με την υπερ-μοριακή (νάνο) δομή του. Οι βασικές επεξεργασίες που υφίσταται το γάλα είναι: - Η μείωση του ph σε 4.6 προσθέτοντας ένα οξύ, επιφέρει το διαχωρισμό των μικκυλίων καζεϊνης. Ο λόγος που συμβαίνει αυτό είναι ότι τα μικκύλια ασβεστίου υπάρχουν μόνο λόγω της παρουσίας του φωσφορικού άλατος ασβεστίου. Συνεπώς ο διαχωρισμός του προκαλεί απαραιτήτως αλλαγές στη σταθερότητα των μικκυλίων. Αν ένα οξύ (ένας δότης πρωτονίων) προστεθεί στο γάλα, οι φορτισμένες περιοχές δεν μπορούν πια να αλληλεπιδράσουν ηλεκτροστατικά με τα νανο συμπλέγματα φωσφορικού άλατος ασβεστίου, και αυτά απελευθερώνονται από τα μικκύλια. Πρέπει 13

14 να σημειωθεί ότι αυτό δεν προκαλεί απαραίτητα το διαχωρισμό των καζεϊνών από τα μικκύλια. Σε θερμοκρασίες κάτω των 25 ο C, προκύπτει αυξημένος διαχωρισμός, αλλά σε άλλη περίπτωση οι καζεϊνες παραμένουν στα μικκύλια. Ο λόγος βρίσκεται στο γεγονός ότι η σταθερότητα των μικκυλίων καζεϊνης δεν συνδέεται αποκλειστικά με την ηλεκτροστατική αλληλεπίδραση, αλλά επίσης με υδρόφοβες αλληλεπιδράσεις. Οι τελευταίες είναι εξαρτώνται εξαιρετικά από τη θερμοκρασία: οι υδρόφοβες αντιδράσεις είναι ισχυρότερες σε υψηλότερες θερμοκρασίες. Συνεπώς, οι υδρόφοβες αλληλεπιδράσεις διατηρούν τη σταθερότητα των μικκυλίων καζεϊνης σε κρύο γάλα, ακόμη και το ph του έχει μειωθεί. Αφετέρου, αν προκύψει οξίνιση αφού το γάλα ζεσταθεί (σε περίπου 60 ο C), τα μικκύλια διασπώνται (το φωσφορικό άλας ασβεστίου απελευθερώνεται από το μικκύλιο) και θα συσσωματωθούν λόγω αυξημένων ηλεκτροστατικών δυνάμεων και αυξημένης υδρόφοβης αλληλεπίδρασης (ακριβώς όπως συμβαίνει με την ανάμιξη λαδιού και νερού, που ενδεχομένως διαχωρίζονται). - Η επίθεση χυμοσίνης οδηγεί στην καθίζηση του μικκυλίου και στο σχηματισμό μίας στάρπης (τυρόπηγμα). Αυτή η διαδικασία χρησιμοποιείται στην παρασκευή τυριού. Η χυμοσίνη είναι ένα ένζυμο, το οποίο είναι η ενεργός αρχή στην πυτιά, που εξάγεται από το στομάχι του μοσχαριιού και χρησιμοποιείται στην παρασκευή τυριού. Η χυμοσίνη επιτίθεται συγκεκριμένα σε μία μονή σύνδεση στην k- καζεϊνη. Όπως αναφέρεται παραπάνω, η παρουσία των k-καζεϊνών είναι θεμελιώδης για τη γενικότερη σταθερότητα του μικκυλίου καζεϊνης συνεπώς η διατάραξή της προκαλεί την απώλεια σταθερότητας στο μικκύλιο, τη συσσωμάτωση και πιθανώς το σχηματισμό στάρπης. - Η ελεγχόμενη πρόσθεση βακτηρίου γαλακτικού οξέος (βακτήριο που παράγει γαλακτικό οξύ όπως Lactobacillus, Lactococcus, και Leuconostoc) υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις επεξεργασίας, οδηγεί στα γαλακτοκομικά προϊόντα που υφίστανται ζύμωση, όπως το γιαούρτι. Αυτή η διαδικασία διαφέρει από την απλή οξίνιση καθώς το γάλα θερμαίνεται και οι πρωτεϊνες ορού επίσης ενσωματώνονται. Η πήξη προκαλείται από την οξίνιση, όμως δεν οδηγεί στο σχηματισμό στάρπης αλλά σε ένα προϊόν που είναι πιο παχύρευστο από το πλήρες γάλα. 14

15 Ε9. Ποια από τις διαδικασίες, που εξηγήθηκαν παραπάνω, εκτελέσατε σε αυτό το πείραμα με το γάλα; Ε10. Χρησιμοποιήστε τις πληροφορίες, που μόλις διαβάσατε, για να εξηγήσετε τη διαφορά μεταξύ του αποτελέσματος του πειράματος με το κρύο γάλα και του πειράματος με το ζεστό γάλα. Ε11. Τα πρωτεϊνικά μόρια άλλαξαν σε νέα σε αυτό το πείραμα; Αν όχι, τι άλλαξε; Ε12. Χρησιμοποιώντας τις πληροφορίες που μόλις διαβάσατε, μπορείτε να περιγράψετε, με δικά σας λόγια, τι συμβαίνει στα μικκύλια, κατά την επεξεργασία που γίνεται στο αγαπημένο σας γαλακτοκομικό προϊόν; 15

16 ΤΙ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΔΙΔΑΞΕΙ ΑΥΤΟ ΤΟ ΠΕΙΡΑΜΑ ΓΙΑ ΤΗ ΝΑΝΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ; - Νανοδομή σημαίνει φυσικές ιδιότητες (χρώμα, οσμή, ιξώδες, κ.λπ.): τα υλικά στον πραγματικό φυσικό κόσμο, όπως το γάλα, εμφανίζονται έτσι λόγω των άρτιων νανοδομών που κατέχουν. Το γάλα είναι λευκό επειδή περιέχει κολλοειδή νανοσωματίδια (μικκύλια). Αν τροποποιήσουμε τη δομή αυτών των μικκυλίων, τροποποιούμε κάποιες μάκρο ιδιότητες του γάλακτος όπως το χρώμα, η οσμή και το ιξώδες - Νανοδομή σημαίνει λειτουργία: τα φυσικά υλικά έχουν πολύ συγκεκριμένες λειτουργίες, οι οποίες υπαγορεύονται από την άρτια υπερ-οργάνωση των μορίων τους (νανοδομές). Αν τις τροποποιήσουμε, μπορούμε να αποκτήσουμε ένα υλικό με νέα λειτουργία. Στην παραγωγή τυριού, η τροποποίηση των μικκυλίων καζεϊνης μέσω συγκεκριμένων επεξεργασιών (π.χ. επεξεργασία με χυμοσίνη ή ζύμωση με βακτήρια γαλακτικού οξέος) οδηγεί σε διάφορα προϊόντα (τυρί, γιαούρτι, κ.λπ). Αυτή ακριβώς είναι μία από τις βασικές έννοιες της νανοτεχνολογίας: η σχεδίαση νέων υλικών με νέες λειτουργίες, που προκύπτουν από χειρισμούς στην μοριακή τους οργάνωση. Σημειώστε ότι σε όλες τις επεξεργασίες που εκτελέσαμε σε αυτό το πείραμα, δεν αλλάξαμε τα μόρια. Αλλάξαμε μόνο τους συνδέσμους μεταξύ των μορίων, και την υπερ-μοριακή δομή στη νανοκλίμακα. 16

17 Εικόνες για την Ε5: Κόψτε την εικόνα που θεωρείτε σωστή και επικολλήστε την στον αντίστοιχο χώρο της Ε5. A D Οι εικόνες σε αυτή τη σελίδα προστατεύονται για τα πνευματικά δικαιώματα. Δείτε στη σελίδα 2 για τις μνείες και τους όρους χρήσης. Δεν επιτρέπεται περαιτέρω χρήση αυτών των εικόνων χωρίς την γραπτή έγκριση των κατόχων των πνευματικών δικαιωμάτων. 17

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΠΟΥΔΑΣΤΩΝ ΠΕΙΡΑΜΑ A: ΦΥΣΙΚΑ ΝΑΝΟ-ΥΛΙΚΑ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΠΟΥΔΑΣΤΩΝ ΠΕΙΡΑΜΑ A: ΦΥΣΙΚΑ ΝΑΝΟ-ΥΛΙΚΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΠΟΥΔΑΣΤΩΝ ΠΕΙΡΑΜΑ A: ΦΥΣΙΚΑ ΝΑΝΟ-ΥΛΙΚΑ Όνομα του σπουδαστή: Ημερομηνία:.. ΣΤΟΧΟΣ: - Πληροφόρηση για την ύπαρξη των φυσικών νάνο-υλικών - Ελαφρά αλληλεπίδραση με κολλοειδή -

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΒΑΘΡΟ ΣΠΟΥΔΑΣΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΠΕΙΡΑΜΑ Α: ΦΥΣΙΚΑ ΝΑΝΟ-ΥΛΙΚΑ

ΥΠΟΒΑΘΡΟ ΣΠΟΥΔΑΣΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΠΕΙΡΑΜΑ Α: ΦΥΣΙΚΑ ΝΑΝΟ-ΥΛΙΚΑ ΥΠΟΒΑΘΡΟ ΣΠΟΥΔΑΣΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΠΕΙΡΑΜΑ Α: ΦΥΣΙΚΑ ΝΑΝΟ-ΥΛΙΚΑ Έχουμε πολλά φυσικά νανο-υλικά γύρω μας και σε αυτό το πείραμα θα μάθετε ότι δύο πολύ κοινά υλικά, το γάλα και η ζελατίνη, είναι όντως δύο από αυτά.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΠΟΥΔΑΣΤΩΝ ΠΕΙΡΑΜΑ Γ: ΧΡΩΜΑΤΟΜΕΤΡΙΚΟΣ ΧΡΥΣΟΣ ΝΑΝΟ- ΑΙΣΘΗΤΗΡΑΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΠΟΥΔΑΣΤΩΝ ΠΕΙΡΑΜΑ Γ: ΧΡΩΜΑΤΟΜΕΤΡΙΚΟΣ ΧΡΥΣΟΣ ΝΑΝΟ- ΑΙΣΘΗΤΗΡΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΠΟΥΔΑΣΤΩΝ ΠΕΙΡΑΜΑ Γ: ΧΡΩΜΑΤΟΜΕΤΡΙΚΟΣ ΧΡΥΣΟΣ ΝΑΝΟ- ΑΙΣΘΗΤΗΡΑΣ Όνομα σπουδαστή:... Ημερομηνία:... Στο πείραμα αυτό θα μελετήσετε τις ιδιότητες των νανοσωματιδίων χρυσού και την

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΑΘΗΤΗ ΠΕΙΡΑΜΑ A: ΧΟΡΗΓΗΣΗ ΦΑΡΜΑΚΩΝ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΑΘΗΤΗ ΠΕΙΡΑΜΑ A: ΧΟΡΗΓΗΣΗ ΦΑΡΜΑΚΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΑΘΗΤΗ ΠΕΙΡΑΜΑ A: ΧΟΡΗΓΗΣΗ ΦΑΡΜΑΚΩΝ Ονοματεπώνυμο μαθητή: Ημερομηνία:.. ΣΚΟΠΟΣ: Σκοπός του πειράματος αυτού είναι να καταδείξει μέσω ενός απλού μοντέλου τον τρόπο κατασκευής

Διαβάστε περισσότερα

Γάλα ιατηρήστε το στο ψυγείο

Γάλα ιατηρήστε το στο ψυγείο Σηµειώσεις για τον καθηγητή Γάλα ιατηρήστε το στο ψυγείο Βασικές γνώσεις Ο όρος γάλα, ως βασικό τρόφιµο, χωρίς κανένα προστεθειµένο επίθετο, ισχύει συνήθως για το αγελαδινό γάλα που είναι φρέσκο, πλήρες,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΠΟΥΔΑΣΤΩΝ ΠΕΙΡΑΜΑ Δ: ΥΠΕΡΥΔΡΟΦΟΒΑ ΥΛΙΚΑ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΠΟΥΔΑΣΤΩΝ ΠΕΙΡΑΜΑ Δ: ΥΠΕΡΥΔΡΟΦΟΒΑ ΥΛΙΚΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΠΟΥΔΑΣΤΩΝ ΠΕΙΡΑΜΑ Δ: ΥΠΕΡΥΔΡΟΦΟΒΑ ΥΛΙΚΑ Όνομα σπουδαστή:... Ημερομηνία:... ΣΤΟΧΟΙ: Να κατανοήσετε την έννοια των υδρόφοβων και υδρόφιλων υλικών. Να εξετάσετε φυσικές υπερυδρόφοβες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΕ ΗΛΙΟΥΠΟΛΗΣ. Για τη Β ΛΥΚΕΙΟΥ. Περιεχόμενα ασκήσεων ΑΝΙΧΝΕΥΣΗ ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ στο συκώτι, στο γάλα κ.α τρόφιμα

ΕΚΦΕ ΗΛΙΟΥΠΟΛΗΣ. Για τη Β ΛΥΚΕΙΟΥ. Περιεχόμενα ασκήσεων ΑΝΙΧΝΕΥΣΗ ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ στο συκώτι, στο γάλα κ.α τρόφιμα ΕΚΦΕ ΗΛΙΟΥΠΟΛΗΣ Για τη Β ΛΥΚΕΙΟΥ Περιεχόμενα ασκήσεων ΑΝΙΧΝΕΥΣΗ ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ στο συκώτι, στο γάλα κα τρόφιμα ΜΕΤΟΥΣΙΩΣΗ της ΩΑΛΒΟΥΜΙΝΗΣ (πρωτεΐνης στο ασπράδι του αυγού) και της ΚΑΖΕΪΝΗΣ (πρωτεΐνης του γάλακτος)

Διαβάστε περισσότερα

Εργαλεία & Υλικά Διαλύματα Χρωστικές

Εργαλεία & Υλικά Διαλύματα Χρωστικές Ενότητα Ροή γενετικής πληροφορίας Φύλλο εργασίας 2 Απομόνωση νουκλεϊκών οξέων από φυτικά κύτταρα Βιολογία Γ Γυμνασίου Ονοματεπώνυμο Τμήμα Ημερομηνία. Τα νουκλεϊκά οξέα, όπως και οι πρωτεΐνες, είναι μακρομοριακές

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ 2013 ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ. Στοιχεία Διαγωνιζόμενων

ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ 2013 ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ. Στοιχεία Διαγωνιζόμενων ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ 2013 ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ Αριθμός ομάδας: Ονόματα Διαγωνιζόμενων: Στοιχεία Διαγωνιζόμενων 1) 2) 3) Σχολείο: Όνομα Υπεύθυνου Καθηγητή: ΤΙΤΛΟΣ ΑΣΚΗΣΗΣ:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Θέμα: ΜΕΤΟΥΣΙΩΣΗ ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ (άσκηση 7 του εργαστηριακού οδηγού) Μέσος χρόνος πειράματος: 45 λεπτά Α. ΑΝΑΛΩΣΙΜΑ Εργαλεία

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2012-2013 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ :Β ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : 07/06/13 ΒΑΘΜΟΣ:...

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2012-2013 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ :Β ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : 07/06/13 ΒΑΘΜΟΣ:... ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2012-2013 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ :Β ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : 07/06/13 ΒΑΘΜΟΣ:... ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ :...ΤΜΗΜΑ :...Αρ:... Βαθμολογία εξεταστικού δοκιμίου

Διαβάστε περισσότερα

Είδη Γιαουρτιού. Ανάλογα με την παρασκευή του διακρίνεται σε: Κανονικό : Παράγεται με όλα του τα συστατικά

Είδη Γιαουρτιού. Ανάλογα με την παρασκευή του διακρίνεται σε: Κανονικό : Παράγεται με όλα του τα συστατικά ΓΕΝΙΚΑ Το γιαούρτι προέρχεται από το αγελαδινό, κατσικίσιο ή πρόβειο γάλα, το οποίο βράζεται και αργότερα, όταν η θερμοκρασία του κατέβει στους 40 50 ο C προστίθεται η μαγιά και αφήνεται να πήξει. Αποτελεί

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Θέμα: ΑΝΙΧΝΕΥΣΗ ΛΙΠΩΝ, ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ, ΣΑΚΧΑΡΩΝ ΚΑΙ ΑΜΥΛΟΥ ΣΕ ΤΡΟΦΙΜΑ (άσκηση 10 του εργαστηριακού οδηγού) Μέσος χρόνος πειράματος:

Διαβάστε περισσότερα

Στην περσινή χρονιά έμαθες ότι η Χημεία έχει τη δική της γλώσσα! Στη γλώσσα της Χημείας:

Στην περσινή χρονιά έμαθες ότι η Χημεία έχει τη δική της γλώσσα! Στη γλώσσα της Χημείας: 12 Κεφάλαιο 1ο 1.2 ΟΞΕΑ ΚΑΤΑ ARRHENIUS Που οφείλεται ο όξινος χαρακτήρας; Στην περσινή χρονιά έμαθες ότι η Χημεία έχει τη δική της γλώσσα! Στη γλώσσα της Χημείας: Τα γράμματα είναι τα σύμβολα των χημικών

Διαβάστε περισσότερα

Σημειώσεις για την εργαστηριακή άσκηση ΑΝΑΛΥΣΗ ΓΑΛΑΚΤΟΣ του Εργαστηρίου Ανάλυσης και Τεχνολογίας Τροφίμων Καθηγητής Ιωάννης Ρούσσης.

Σημειώσεις για την εργαστηριακή άσκηση ΑΝΑΛΥΣΗ ΓΑΛΑΚΤΟΣ του Εργαστηρίου Ανάλυσης και Τεχνολογίας Τροφίμων Καθηγητής Ιωάννης Ρούσσης. Σημειώσεις για την εργαστηριακή άσκηση ΑΝΑΛΥΣΗ ΓΑΛΑΚΤΟΣ του Εργαστηρίου Ανάλυσης και Τεχνολογίας Τροφίμων Καθηγητής Ιωάννης Ρούσσης Προσδιορισμοί Ειδικό βάρος Οξύτητα Στερεό υπόλειμμα Λακτόζη Έλεγχος παστερίωσης

Διαβάστε περισσότερα

1.1 ΤΑ ΟΞΕΑ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός

1.1 ΤΑ ΟΞΕΑ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός 1.1 ΤΑ ΟΞΕΑ Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός Σκοπός του μαθήματος: Να διαπιστώνουμε τον όξινο χαρακτήρα σε προϊόντα καθημερινής χρήσης Να ορίζουμε τα οξέα κατά τον Arrhenius

Διαβάστε περισσότερα

Α. ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ PH

Α. ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ PH Α. ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ PH Γενικά: Το παρακάτω σχέδιο μαθήματος προσεγγίζει την έννοια του ρη, τη σημασία που αυτό έχει για την καθημερινή μας ζωή, ενώ επίσης γίνεται και παρουσίαση μιας εργαστηριακής άσκησης

Διαβάστε περισσότερα

Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό διατίθεται με του όρους χρήσης Creative Commons (CC) Αναφορά Δημιουργού Μη Εμπορική Χρήση Όχι Παράγωγα Έργα.

Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό διατίθεται με του όρους χρήσης Creative Commons (CC) Αναφορά Δημιουργού Μη Εμπορική Χρήση Όχι Παράγωγα Έργα. 2 Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό διατίθεται με του όρους χρήσης Creative Commons (CC) Αναφορά Δημιουργού Μη Εμπορική Χρήση Όχι Παράγωγα Έργα. Για εκπαιδευτικό υλικό, όπως εικόνες, διαγράμματα,

Διαβάστε περισσότερα

Ο αλκοολικός τίτλος % vol είναι % v/v. Η αλκοόλη, % vol, μετράται στους 20 o C. Γίνεται διόρθωση της αλκοόλης όταν η θερμοκρασία είναι διαφορετική

Ο αλκοολικός τίτλος % vol είναι % v/v. Η αλκοόλη, % vol, μετράται στους 20 o C. Γίνεται διόρθωση της αλκοόλης όταν η θερμοκρασία είναι διαφορετική ΟΙΝΟΣ ΑΛΚΟΟΛΗ Με απόσταξη 200 ml οίνου συλλέγονται 133-150 ml αποστάγματος. Για την εξουδετέρωση της οξύτητας του οίνου, για να μη ληφθούν στο απόσταγμα πτητικά οξέα (οξικό, ανθρακικό και θειώδες), στα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΕ ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΩΝ ΟΜΟΝΟΙΑΣ ΗΛΙΟΥΠΟΛΗΣ

ΕΚΦΕ ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΩΝ ΟΜΟΝΟΙΑΣ ΗΛΙΟΥΠΟΛΗΣ ΕΚΦΕ ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΩΝ ΟΜΟΝΟΙΑΣ ΗΛΙΟΥΠΟΛΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ 2014 ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ Αριθμός ομάδας: Ονόματα διαγωνιζομένων: Στοιχεία Διαγωνιζόμενων 1) 2) 3) Σχολείο: Όνομα

Διαβάστε περισσότερα

Άννα Πολυχρονιάδου Οµότιµη Καθηγήτρια Α.Π.Θ.

Άννα Πολυχρονιάδου Οµότιµη Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Άννα Πολυχρονιάδου Οµότιµη Καθηγήτρια Α.Π.Θ. 3ο Φεστιβάλ Γάλακτος, 2011 2 Το γιαούρτι είναι προϊόν που προκύπτει απότηζύµωσητηςλακτόζηςτουγάλακτοςπροςγαλακτικόοξύ, το οποίο προκαλεί πήξη των πρωτεϊνών

Διαβάστε περισσότερα

ΚΠΕ ΠΕΡΤΟΥΛΙΟΥ-ΤΡΙΚΚΑΙΩΝ

ΚΠΕ ΠΕΡΤΟΥΛΙΟΥ-ΤΡΙΚΚΑΙΩΝ ΚΠΕ ΠΕΡΤΟΥΛΙΟΥ-ΤΡΙΚΚΑΙΩΝ Σαπούνι Θεωρητικό μέρος Το σαπούνι είναι ένα ουδέτερο μίγμα (άλας) λιπαρών οξέων, κυρίως του παλμιτικού, του στεατικού και του ελαϊκού με νάτριο ή κάλιο (βάσεις). Το άλας αυτό

Διαβάστε περισσότερα

Σύσταση του αυγού Λευκό Κρόκος Βάρος 38 g 17 g Πρωτείνη 3,9 g 2,7 g Υδατάνθρακες 0,3 g 0,3 g Λίπος 0 6 g Χοληστερόλη 0 213 mg

Σύσταση του αυγού Λευκό Κρόκος Βάρος 38 g 17 g Πρωτείνη 3,9 g 2,7 g Υδατάνθρακες 0,3 g 0,3 g Λίπος 0 6 g Χοληστερόλη 0 213 mg Αυγό Τα αυγά αποτελούνται από το κέλυφος (10 %), το ασπράδι ή λευκό (50-60 %), τον κρόκο ή κίτρινο (30 %). Το κέλυφος αποτελείται κατά 95 % από ανόργανα συστατικά όπως ανθρακικό ασβέστιο, ανθρακικό μαγνήσιο

Διαβάστε περισσότερα

Δραστηριότητα 2: Το αλμυρό νερό

Δραστηριότητα 2: Το αλμυρό νερό Παγκόσμιο πείραμα για το Διεθνές Έτος Χημείας Δραστηριότητα 2: Το αλμυρό νερό Το μεγαλύτερο ποσοστό του νερού στον πλανήτη, για την ακρίβεια το 95% είναι αλμυρό νερό, δηλ. περιέχει άλατα. Σε αυτή τη δραστηριότητα

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Ιωάννης Καλαμαράς, Διδάκτωρ Χημικός. Όλα τα Σωστό-Λάθος της τράπεζας θεμάτων για τη Χημεία Α Λυκείου

Δρ. Ιωάννης Καλαμαράς, Διδάκτωρ Χημικός. Όλα τα Σωστό-Λάθος της τράπεζας θεμάτων για τη Χημεία Α Λυκείου Όλα τα Σωστό-Λάθος της τράπεζας θεμάτων για τη Χημεία Α Λυκείου 1. Το ιόν του νατρίου, 11Νa +, προκύπτει όταν το άτομο του Na προσλαμβάνει ένα ηλεκτρόνιο. Λ, όταν αποβάλλει ένα ηλεκτρόνιο 2. Σε 2 mol NH3

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΙΓΜΑΤΑ. Κάθε πρωί αναμιγνύετε γάλα με κουέκερ ή κορν φλέικς για να φτιάξετε ένα θρεπτικό μείγμα για πρωινό

ΜΕΙΓΜΑΤΑ. Κάθε πρωί αναμιγνύετε γάλα με κουέκερ ή κορν φλέικς για να φτιάξετε ένα θρεπτικό μείγμα για πρωινό ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΑΞΗ : Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΔΙΑΡΚΕΙΑ : 1 ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΩΡΑ ΜΕΙΓΜΑΤΑ ΣΤΟΧΟΙ ΜΕΤΑ ΤΟ ΤΕΛΟΣ ΤΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΩΡΑΣ ΟΙ ΜΑΘΗΤΕΣ ΘΑ ΜΠΟΡΟΥΝ : 1. Να παρασκευάζουν μείγματα μεαπλά καθημερινά υλικά 2. Να διαπιστώνουν

Διαβάστε περισσότερα

ΒΟΥΤΥΡΟ ΕΥΤΥΧΙΑ ΝΤΟΥΓΙΑ ΖΑΧ Α 21/05/12

ΒΟΥΤΥΡΟ ΕΥΤΥΧΙΑ ΝΤΟΥΓΙΑ ΖΑΧ Α 21/05/12 ΒΟΥΤΥΡΟ Το βούτυρο είναι μία πολύ σημαντική πρώτη ύλη για τη ζαχαροπλαστική διότι τα περισσότερα γλυκά περιέχουν βούτυρο, άλλα σε μικρές και άλλα σε μεγάλες ποσότητες. Τι είναι όμως το βούτυρο, πώς δημιουργήθηκε

Διαβάστε περισσότερα

Bendall, University of Cambridge, UK.

Bendall, University of Cambridge, UK. Ανακαλύψτε h τα µυστικά του Νανόκοσµου Ευγενική παραχώρηση της εικόνας από τον Dr James Bendall, University of Cambridge, UK. To Nάνο έχει γίνει µία λέξη buzzστο λαϊκό πολιτισµό και απλά σηµαίνει µικρό.

Διαβάστε περισσότερα

Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων

Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων Αποφλοίωση και καθαρισμός Πολλά φυτικά προϊόντα π.χ, μήλα, πατάτες χρειάζονται αποφλοίωση ή καθαρισμό μερικών τμημάτων τους πριν από την κατεργασία.

Διαβάστε περισσότερα

2.3 Περιεκτικότητα διαλύματος Εκφράσεις περιεκτικότητας

2.3 Περιεκτικότητα διαλύματος Εκφράσεις περιεκτικότητας 1 Η θεωρία του μαθήματος με ερωτήσεις. 2.3 Περιεκτικότητα διαλύματος Εκφράσεις περιεκτικότητας Ερωτήσεις θεωρίας με απάντηση 3-1. Τι ονομάζεται περιεκτικότητα ενός διαλύματος; Είναι μία έκφραση που δείχνει

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρόλυση νερού ή ηλεκτρόλυση αραιού διαλύματος θειικού οξέος με ηλεκτρόδια λευκοχρύσου και με χρήση της συσκευής Hoffman.

Ηλεκτρόλυση νερού ή ηλεκτρόλυση αραιού διαλύματος θειικού οξέος με ηλεκτρόδια λευκοχρύσου και με χρήση της συσκευής Hoffman. Σύντομη περιγραφή του πειράματος Ηλεκτρόλυση νερού ή ηλεκτρόλυση αραιού διαλύματος θειικού οξέος με ηλεκτρόδια λευκοχρύσου και με χρήση της συσκευής Hoffman. Διδακτικοί στόχοι του πειράματος Στο τέλος

Διαβάστε περισσότερα

Δημητριακά και προϊόντα Αρτοποιίας Ψωμί και Γλυκά 5

Δημητριακά και προϊόντα Αρτοποιίας Ψωμί και Γλυκά 5 31 Δημητριακά και προϊόντα Αρτοποιίας Ψωμί και Γλυκά 5 Πολύ λίγοι υδρατμοί επιλογή σωστής θερμοκρασίας Οι θερμοκρασίες ποικίλουν ανάλογα με τον τύπο του ψωμιού. Το σιταρένιο ψωμί ψήνεται σε χαμηλότερες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. 25 Ιανουαρίου 2014 ΛΥΚΕΙΟ:... ΟΜΑΔΑ ΜΑΘΗΤΩΝ: 2... 3... ΜΟΝΑΔΕΣ:

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. 25 Ιανουαρίου 2014 ΛΥΚΕΙΟ:... ΟΜΑΔΑ ΜΑΘΗΤΩΝ: 2... 3... ΜΟΝΑΔΕΣ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ 25 Ιανουαρίου 2014 ΛΥΚΕΙΟ:..... ΟΜΑΔΑ ΜΑΘΗΤΩΝ: 1.. 2..... 3..... ΜΟΝΑΔΕΣ: ΜΕΡΟΣ Α Κυτταρική ανάπτυξη και διάχυση ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΥΠΟΒΑΘΡΟ Διάχυση: Με τον όρο διάχυση, γενικά, χαρακτηρίζουμε την τάση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΤΑΧΥΤΗΤΑ ΔΙΑΛΥΣΗΣ

ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΤΑΧΥΤΗΤΑ ΔΙΑΛΥΣΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ (Ε.Κ.Φ.Ε.) ΛΑΚΩΝΙΑΣ ΧΗΜΕΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΤΑΧΥΤΗΤΑ ΔΙΑΛΥΣΗΣ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ:... ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: ΕΠΙΛΟΓΗ - ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Ελένη Γ. Παλούμπα,

Διαβάστε περισσότερα

Ποια η χρησιμότητα των πρωτεϊνών;

Ποια η χρησιμότητα των πρωτεϊνών; ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ Τι είναι οι πρωτεϊνες; Η ονομασία πρωτεϊνες προέρχεται από το ρήμα πρωτεύω και σημαίνει την εξαιρετική σημασία που έχουν οι πρωτεϊνες για την υγεία του ανθρώπινου σώματος. Από την εποχή των Ολυμπιακών

Διαβάστε περισσότερα

Δ. Πρακτική. Πρακτικό Εργαστήριο Πίνακας Ελέγχου

Δ. Πρακτική. Πρακτικό Εργαστήριο Πίνακας Ελέγχου Δ. Πρακτική. Πρακτικό Εργαστήριο Πίνακας Ελέγχου Ο παρακάτω πίνακας παρέχει πληροφορίες για τις ομάδες προϊόντων, όπως αναφέρεται στο κεφάλαιο Γ. Η πρώτη στήλη παρουσιάζει όλων των ειδών τα προϊοντικά

Διαβάστε περισσότερα

Παρασκευή σαπουνιού από ελαιόλαδο και υδροξείδιο του νατρίου.

Παρασκευή σαπουνιού από ελαιόλαδο και υδροξείδιο του νατρίου. Σύντομη περιγραφή του πειράματος Παρασκευή σαπουνιού από ελαιόλαδο και υδροξείδιο του νατρίου. Διδακτικοί στόχοι του πειράματος Στο τέλος αυτού του πειράματος θα πρέπει ο μαθητής: Να περιγράφει τον τρόπο

Διαβάστε περισσότερα

ρ. Αλεξάνδρα Μαρία Μιχαηλίδου Επίκ. Καθηγήτρια Επιστήµης Τροφίµων & ιατροφής Τοµέας Επιστήµης και Τεχνολογίας Τροφίµων Γεωπονική Σχολή Αριστοτέλειο

ρ. Αλεξάνδρα Μαρία Μιχαηλίδου Επίκ. Καθηγήτρια Επιστήµης Τροφίµων & ιατροφής Τοµέας Επιστήµης και Τεχνολογίας Τροφίµων Γεωπονική Σχολή Αριστοτέλειο ρ. Αλεξάνδρα Μαρία Μιχαηλίδου Επίκ. Καθηγήτρια Επιστήµης Τροφίµων & ιατροφής Τοµέας Επιστήµης και Τεχνολογίας Τροφίµων Γεωπονική Σχολή Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης Συµβολή του γάλακτος και των

Διαβάστε περισσότερα

Μεζούρες (λευκό καπάκι) Μαρκαδόρος

Μεζούρες (λευκό καπάκι) Μαρκαδόρος 1. Κυτταρική αναπνοή στο μύκητα Saccharomyces cerevisiae. 2. Παράγοντες που επηρεάζουν το ρυθμό της ανάπτυξης και της κυτταρικής αναπνοής του μύκητα. 3. Μικροσκοπική παρατήρηση του μύκητα και της αναπαραγωγής

Διαβάστε περισσότερα

Οι βάσεις 65. Εκπαιδευτικός Οργανισμός δ. τσιάρας & σια ε.ε.

Οι βάσεις 65. Εκπαιδευτικός Οργανισμός δ. τσιάρας & σια ε.ε. Οι βάσεις 65 1. Στον παρακάτω πίνακα δίνονται διάφορα διαλύματα ή γαλακτώματα και οι αντίστοιχες τιμές ph. Να τα διατάξετε από το περισσότερο όξινο προς το πλέον βασικό. Διάλυμα / γαλάκτωμα ph 1. διάλυμα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΕΙΣ. Τίτλοι ερευνών Διατύπωση υπόθεσης Ανεξάρτητη, εξαρτημένη και ελεγχόμενες μεταβλητές.

ΑΣΚΗΣΕΙΣ. Τίτλοι ερευνών Διατύπωση υπόθεσης Ανεξάρτητη, εξαρτημένη και ελεγχόμενες μεταβλητές. Άσκηση1: ΑΣΚΗΣΕΙΣ Τίτλοι ερευνών Διατύπωση υπόθεσης Ανεξάρτητη, εξαρτημένη και ελεγχόμενες μεταβλητές. Στις παρακάτω προτάσεις υπογραμμίστε με μια γραμμή την ανεξάρτητη και με δύο την εξαρτημένη μεταβλητή:

Διαβάστε περισσότερα

3.2 ΧΗΜΙΚΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟΥ ΡΕΥΜΑΤΟΣ

3.2 ΧΗΜΙΚΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟΥ ΡΕΥΜΑΤΟΣ Βρέντζου Τίνα Φυσικός Μεταπτυχιακός τίτλος: «Σπουδές στην εκπαίδευση» ΜEd Email : stvrentzou@gmail.com 3.2 ΧΗΜΙΚΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟΥ ΡΕΥΜΑΤΟΣ 1 Λέξεις κλειδιά: Ηλεκτρολυτικά διαλύματα, ηλεκτρόλυση,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2015-16

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2015-16 ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 205-6 ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ Οι μαθητές και οι μαθήτριες θα πρέπει να είναι σε θέση: ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ Διδ. περ. Σύνολο διδ.περ.. Η συμβολή της Χημείας στην εξέλιξη του πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

Σκληρότητα νερού. Μόνιμη και παροδική σκληρότητα

Σκληρότητα νερού. Μόνιμη και παροδική σκληρότητα Σκληρότητα νερού Μόνιμη και παροδική σκληρότητα Τι περιέχει το νερό της βροχής; Ποιο είναι συνήθως το ph του βρόχινου νερού; Γιατί; Τι περιέχει το νερό του εδάφους; Na +, K +, Ca 2+, Mg 2+, Cl, SO 4 2,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ - 6 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ - 6 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ 6 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Κυριακή, 16 Μαΐου 2010 Ώρα : 10:00-12:30 Προτεινόμενες λύσεις ΘΕΜΑ 1 0 (12 μονάδες) Για τη μέτρηση της πυκνότητας ομοιογενούς πέτρας (στερεού

Διαβάστε περισσότερα

Δραστηριότητα 4: Ο ηλιακός αποστακτήρας

Δραστηριότητα 4: Ο ηλιακός αποστακτήρας Παγκόσμιο πείραμα για το Διεθνές Έτος Χημείας Δραστηριότητα 4: Ο ηλιακός αποστακτήρας Σε αυτή τη δραστηριότητα οι μαθητές φτιάχνουν έναν «ηλιακό αποστακτήρα» και πειραματίζονται με την αποτελεσματικότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ - 2

ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ - 2 31-7-14 ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ - 2 Στο σχήμα 1 του άρθρου που δημοσιεύσαμε την προηγούμενη φορά φαίνεται η καθοριστικός ρόλος των μικροοργανισμών για την ύπαρξη της ζωής, αφού χωρίς

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑΧΥΤΗΤΑ ΔΙΑΛΥΣΗΣ ΣΤΕΡΕΗΣ ΟΥΣΙΑΣ ΣΤΟ ΝΕΡΟ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ

ΤΑΧΥΤΗΤΑ ΔΙΑΛΥΣΗΣ ΣΤΕΡΕΗΣ ΟΥΣΙΑΣ ΣΤΟ ΝΕΡΟ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΤΑΧΥΤΗΤΑ ΔΙΑΛΥΣΗΣ ΣΤΕΡΕΗΣ ΟΥΣΙΑΣ ΣΤΟ ΝΕΡΟ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΣΤΟΧΟΙ Σε αυτή την εργαστηριακή άσκηση θα ορίσουμε την ταχύτητα διάλυσης μιας στερεής ουσίας στο νερό και θα

Διαβάστε περισσότερα

(αποστειρωση, παστεριωση, ψησιμο)

(αποστειρωση, παστεριωση, ψησιμο) ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΚΑΙ ΑΠΟΘΗΚΕΥΣΗΣ ΣΤΑ ΘΡΕΠΤΙΚΑ ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ ΤΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ (αποστειρωση, παστεριωση, ψησιμο) Η θερμικη επεξεργασία έχει επιζημια επίδρση στα θρεπτικα συστατικά. Στοχος είναι

Διαβάστε περισσότερα

Επαναληπτικές Ασκήσεις

Επαναληπτικές Ασκήσεις Επαναληπτικές Ασκήσεις Ενότητα 1: Εισαγωγή στη Χημεία 1.1 Στον επόμενο πίνακα δίνονται τα σημεία τήξης και τα σημεία ζέσης διαφόρων υλικών. Υλικό Σημείο Tήξης ( ο C) Σημείο Zέσης ( ο C) Α 0 100 Β 62 760

Διαβάστε περισσότερα

Οξέα (Π. ΤΟΦΗ) Ποια υγρά επηρεάζουν μέρη του σώματος;

Οξέα (Π. ΤΟΦΗ) Ποια υγρά επηρεάζουν μέρη του σώματος; Σύντομη Περιγραφή Διερεύνησης Οξέα (Π. ΤΟΦΗ) Ποια υγρά επηρεάζουν μέρη του σώματος; Στόχος της διερεύνησης ήταν να διαφανεί το αν κάποια υγρά επηρεάζουν μέρη του σώματός μας. Αρχικά, θελήσαμε να διερευνήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

Στην συγκεκριμένη εργαστηριακή δραστηριότητα θα μετρήσουμε 4 παραμέτρους για την ποιότητα του νερού που προέρχεται από το δίκτυο του σχολείου μας,

Στην συγκεκριμένη εργαστηριακή δραστηριότητα θα μετρήσουμε 4 παραμέτρους για την ποιότητα του νερού που προέρχεται από το δίκτυο του σχολείου μας, Σχολείο: Ημερομηνία Δειγματοληψίας.. Φύλλο Εργασίας Έλεγχος της Ποιότητας του Πόσιμου Νερού του Σχολείου μας Γενικές πληροφορίες Τα φυσικά νερά περιέχουν διάφορες ουσίες οι οποίες είναι διαλυμένες και

Διαβάστε περισσότερα

Σύντομη περιγραφή του πειράματος

Σύντομη περιγραφή του πειράματος Σύντομη περιγραφή του πειράματος Παρασκευή διαλυμάτων ορισμένης περιεκτικότητας και συγκέντρωσης, καθώς επίσης και παρασκευή διαλυμάτων συγκεκριμένης συγκέντρωσης από διαλύματα μεγαλύτερης συγκέντρωσης

Διαβάστε περισσότερα

Λεπτομερείς oδηγίες επισκευής. 3D target repair

Λεπτομερείς oδηγίες επισκευής. 3D target repair Λεπτομερείς oδηγίες επισκευής. 3D target repair ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΤΗΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΠΡΟΤΟΥ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΣΕΤΕ ΤΟ ΥΛΙΚΟ. ΕΠΙΣΗΣ, ΦΡΟΝΤΙΣΤΕ ΝΑ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΕΙΤΕ ΥΨΗΛΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΨΗΦΙΑΚΗ ΖΥΓΑΡΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΣΩΣΤΗ ΜΈΤΡΗΣΗ ΤΩΝ ΧΗΜΙΚΩΝ.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΣΗΣΗ 5

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΣΗΣΗ 5 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΦΥΣΙΚΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΣΗΣΗ 5 Προσδιορισµός του ύψους του οραικού στρώµατος µε τη διάταξη lidar. Μπαλής

Διαβάστε περισσότερα

4. Πόσο οξικό οξύ περιέχει το ξίδι;

4. Πόσο οξικό οξύ περιέχει το ξίδι; 4. Πόσο οξικό οξύ περιέχει το ξίδι; Σκοπός Σκοπός αυτού του πειράματος είναι να προσδιορίσετε την ποσότητα (γραμμομοριακή συγκέντρωση) του οξικού οξέος που υπάρχει σε ένα λευκό ξίδι μέσω ογκομέτρησης με

Διαβάστε περισσότερα

Ομογενή μίγματα χημικών ουσιών τα οποία έχουν την ίδια χημική σύσταση και τις ίδιες ιδιότητες (χημικές και φυσικές) σε οποιοδήποτε σημείο τους.

Ομογενή μίγματα χημικών ουσιών τα οποία έχουν την ίδια χημική σύσταση και τις ίδιες ιδιότητες (χημικές και φυσικές) σε οποιοδήποτε σημείο τους. ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ Ομογενή μίγματα χημικών ουσιών τα οποία έχουν την ίδια χημική σύσταση και τις ίδιες ιδιότητες (χημικές και φυσικές) σε οποιοδήποτε σημείο τους. Διαλύτης: η ουσία που βρίσκεται σε μεγαλύτερη αναλογία

Διαβάστε περισσότερα

2. ΟΙ ΒΑΣΕΙΣ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός

2. ΟΙ ΒΑΣΕΙΣ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός 2. ΟΙ ΒΑΣΕΙΣ Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός Σκοπός του μαθήματος: Να διαπιστώνουμε το βασικό χαρακτήρα σε προϊόντα καθημερινής χρήσης Να ορίζουμε τις βάσεις κατά τον Arrhenius

Διαβάστε περισσότερα

1. ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΙΤΛΟΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΣΚΟΠΟΥ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΠΟΥ ΔΕΝ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

1. ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΙΤΛΟΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΣΚΟΠΟΥ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΠΟΥ ΔΕΝ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Έρευνα σχετικά με τις θερμίδες και τα συντηρητικά τροφίμων ευρείας κατανάλωσης, την αναγραφή τους στις συσκευασίες καθώς και παρατηρήσεις και συμπεράσματα από την έρευνα. Αλεξάνδρα Κατωπόδη Θεοδώρα Μπούτση

Διαβάστε περισσότερα

Καλλιέργεια φυτών Έχει το χώµα σηµασία;

Καλλιέργεια φυτών Έχει το χώµα σηµασία; Για τον καθηγητή Καλλιέργεια φυτών Έχει το χώµα σηµασία; Στόχοι / Ικανότητες Στόχοι 1. Να προετοιµάσουν οι µαθητές δείγµατα ξηρού χώµατος και να καταγράψουν τις παρατηρήσεις τους. 2. Να κατανοήσουν οι

Διαβάστε περισσότερα

1.5 Ταξινόμηση της ύλης

1.5 Ταξινόμηση της ύλης 1.5 Ταξινόμηση της ύλης Θεωρία 5.1. Πως ταξινομείται η ύλη; Η ύλη ταξινομείται σε καθαρές ή καθορισμένες ουσίες και μίγματα. Τα μίγματα ταξινομούνται σε ομογενή και ετερογενή. Οι καθορισμένες ουσίες ταξινομούνται

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ LE CHATELIER - ΔΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑ

ΑΡΧΗ LE CHATELIER - ΔΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑ ΑΡΧΗ LE CHATELIER - ΔΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑ Σκοπός Εργαστηριακής Άσκησης Η παρατήρηση και η κατανόηση της Αρχής Le Chatelier και η μελέτη της διαλυτότητας των ιοντικών ενώσεων Θεωρητικό Μέρος Αρχή Le Chatelier Οι

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση της επίδοσης μαθητών βιολογίας με θέμα ερώτηση πειραματικής μελέτης για την ολυμπιάδα φυσικών επιστημών Ευρωπαϊκής Ένωσης (EUSO)

Ανάλυση της επίδοσης μαθητών βιολογίας με θέμα ερώτηση πειραματικής μελέτης για την ολυμπιάδα φυσικών επιστημών Ευρωπαϊκής Ένωσης (EUSO) Ανάλυση της επίδοσης μαθητών βιολογίας με θέμα ερώτηση πειραματικής μελέτης για την ολυμπιάδα φυσικών επιστημών Ευρωπαϊκής Ένωσης (EUSO) Φάνης Κωνσταντίνος Φυλακτίδης Μάριος Ινστ. Νευρολογίας & Γενετικής

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΕΔΑΦΩΝ

ΧΗΜΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΕΔΑΦΩΝ Εδαφικά κολλοειδή Ανόργανα ορυκτά (άργιλος) ή οργανική ουσία (χούμος) με διάμετρο μικρότερη από 0,001 mm ή 1μ ανήκουν στα κολλοειδή. Ηάργιλος(

Διαβάστε περισσότερα

Αλληλεπιδράσεις θρεπτικών συστατικών των τροφίμων

Αλληλεπιδράσεις θρεπτικών συστατικών των τροφίμων Αλληλεπιδράσεις θρεπτικών συστατικών των τροφίμων Τα τρόφιμα είναι σύνθετοι συνδυασμοί που προέρχονται από πολλές πηγες. Όλα τα τρόφιμα έχουν τη δυνατότητα αλλεπίδρασης (χημικής) σε διαφορετικό βαθμό.

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία Βιολογίας 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ

Εργασία Βιολογίας 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ Εργασία Βιολογίας Καθηγητής: Πιτσιλαδής Β. Μαθητής: Μ. Νεκτάριος Τάξη: Β'2 Υλικό: Κεφάλαιο 3 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ Την ενέργεια και τα υλικά που οι οργανισμοί εξασφαλίζουν από το περιβάλλον

Διαβάστε περισσότερα

Chem-PA 2006. Βιβλίο μαθητή. Χημεία Γυμνασίου. Εγχειρίδιο χρήσης & φύλλα εργασίας

Chem-PA 2006. Βιβλίο μαθητή. Χημεία Γυμνασίου. Εγχειρίδιο χρήσης & φύλλα εργασίας Chem-PA 2006 Χημεία Γυμνασίου Βιβλίο μαθητή Εγχειρίδιο χρήσης & φύλλα εργασίας Π Ε Ρ Ι Ε Χ Ο Μ Ε Ν Α Πρόλογος................................................ 5 ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΤΑΞΗ Β Στοιχεία Χημικές ενώσεις

Διαβάστε περισσότερα

Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων

Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων µπορούν να καταταχθούν σε τρεις κατηγορίες: Φυσικά Χηµικά Βιολογικά. Πολλές από τις παραµέτρους που ανήκουν στις κατηγορίες αυτές αλληλεξαρτώνται π.χ. η θερµοκρασία που

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ

ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ ο αριθμός Avogadro, N A, L = 6,022 10 23 mol -1 η σταθερά Faraday, F = 96 487 C mol -1 σταθερά αερίων R = 8,314 510 (70) J K -1 mol -1 = 0,082 L atm mol -1 K -1 μοριακός

Διαβάστε περισσότερα

ΟΞΕΙΔΟΑΝΑΓΩΓΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ

ΟΞΕΙΔΟΑΝΑΓΩΓΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ ΟΞΕΙΔΟΑΝΑΓΩΓΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ Σκοπός Εργαστηριακής Άσκησης Η παρατήρηση και η κατανόηση των μηχανισμών των οξειδοαναγωγικών δράσεων. Θεωρητικό Μέρος Οξείδωση ονομάζεται κάθε αντίδραση κατά την οποία συμβαίνει

Διαβάστε περισσότερα

( α πό τράπεζα θεµάτων) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 : ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ. 1. Να χαρακτηρίσετε τις επόµενες προτάσεις ως σωστές (Σ) ή λανθασµένες (Λ).

( α πό τράπεζα θεµάτων) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 : ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ. 1. Να χαρακτηρίσετε τις επόµενες προτάσεις ως σωστές (Σ) ή λανθασµένες (Λ). Χηµεία Α Λυκείου Φωτεινή Ζαχαριάδου 1 από 12 ( α πό τράπεζα θεµάτων) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 : ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ 1. Να χαρακτηρίσετε τις επόµενες προτάσεις ως σωστές (Σ) ή λανθασµένες (Λ). α) Ένα µείγµα είναι πάντοτε

Διαβάστε περισσότερα

Όγδοη Διάλεξη Οξέα - Βάσεις - Άλατα

Όγδοη Διάλεξη Οξέα - Βάσεις - Άλατα Όγδοη Διάλεξη Οξέα - Βάσεις - Άλατα Οξέα Είναι οι χημικές ενώσεις οι οποίες όταν διαλυθούν στο νερό, ελευθερώνουν κατιόντα υδρογόνου (Η + ) Ιδιότητες Οξέων 1. Έχουν όξινη γεύση. 2. Επιδρούν με τον ίδιο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ

ΔΕΛΤΙΟ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΔΕΛΤΙΟ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ Κατασκευαστής: Tana Chemie GmbH 55120 Mainz Aποκλειστικός Αντιπρόσωπος: ECOLINE s.a. Εμπορική ονομασία: EXPRESS Ημερομηνία έκδοσης : 18.02.2003 01. ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ Όνομα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΠΟΛΥΜΕΡΟΥΣ ΦΥΛΛΟΥ ΑΜΥΛΟΥ ΑΠΟ ΑΜΥΛΟ ΠΑΤΑΤΑΣ

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΠΟΛΥΜΕΡΟΥΣ ΦΥΛΛΟΥ ΑΜΥΛΟΥ ΑΠΟ ΑΜΥΛΟ ΠΑΤΑΤΑΣ !Unexpected End of Formula l ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΠΟΛΥΜΕΡΟΥΣ ΦΥΛΛΟΥ ΑΜΥΛΟΥ ΑΠΟ ΑΜΥΛΟ ΠΑΤΑΤΑΣ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ Βαλαχής Ανδρέας Μπεζεργιαννίδου Αικατερίνη 2. ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ 1 2.1. Πείραµα επιδείξεως Πλαστικό από

Διαβάστε περισσότερα

1.4 Καταστάσεις της ύλης - Ιδιότητες της ύλης -Φυσικά και Χημικά φαινόμενα

1.4 Καταστάσεις της ύλης - Ιδιότητες της ύλης -Φυσικά και Χημικά φαινόμενα 1.4 Καταστάσεις της ύλης - Ιδιότητες της ύλης -Φυσικά και Χημικά φαινόμενα Μάθημα 4 Θεωρία Καταστάσεις της ύλης 4.1. Πόσες και ποιες είναι οι φυσικές καταστάσεις που μπορεί να έχει ένα υλικό σώμα; Τέσσερις.

Διαβάστε περισσότερα

Χημεία Γ Γυμνασίου: Απαντήσεις των ασκήσεων και ερωτήσεων του σχολικού βιβλίου

Χημεία Γ Γυμνασίου: Απαντήσεις των ασκήσεων και ερωτήσεων του σχολικού βιβλίου Χημεία Γ Γυμνασίου: Απαντήσεις των ασκήσεων και ερωτήσεων του σχολικού βιβλίου Βρέντζου Τίνα Φυσικός Μεταπτυχιακός τίτλος: «Σπουδές στην εκπαίδευση» ΜEd ΕΝΟΤΗΤΑ 1 Οξέα - Βάσεις Άλατα Σελίδα 15 1. Τι ονομάζεται

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα ΠΡΟΛΟΓΟΣ 7. Μέρος Α': ΤΑ ΤΡΟΦΙΜΑ

Περιεχόμενα ΠΡΟΛΟΓΟΣ 7. Μέρος Α': ΤΑ ΤΡΟΦΙΜΑ Περιεχόμενα ΠΡΟΛΟΓΟΣ 7 Μέρος Α': ΤΑ ΤΡΟΦΙΜΑ Κεφ. Ιο ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗ 18 1.1. Επιλογή των τροφών 19 1.2. Τα θρεπτικά στοιχεία 20 1.2.1. Πρωτεΐνες ή λευκώματα 21 1.2.2. Υδατάνθρακες ή σάκχαρα 22 1.2.3.

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΜΟΡΙΑΚΕΣ ΥΝΑΜΕΙΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΥΛΗΣ ΠΡΟΣΘΕΤΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ

ΙΑΜΟΡΙΑΚΕΣ ΥΝΑΜΕΙΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΥΛΗΣ ΠΡΟΣΘΕΤΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΙΑΜΟΡΙΑΚΕΣ ΥΝΑΜΕΙΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΥΛΗΣ ΠΡΟΣΘΕΤΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ εσµός Υδρογόνου 1) Τι ονοµάζεται δεσµός υδρογόνου; εσµός ή γέφυρα υδρογόνου : είναι µια ειδική περίπτωση διαµοριακού δεσµού διπόλου-διπόλου,

Διαβάστε περισσότερα

Μεταφορά Ενέργειας με Ακτινοβολία

Μεταφορά Ενέργειας με Ακτινοβολία ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ - ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Εργαστηριακή Άσκηση: Μεταφορά Ενέργειας με Ακτινοβολία Σκοπός της Εργαστηριακής Άσκησης: Να προσδιοριστεί ο τρόπος με τον οποίο μεταλλικά κουτιά με επιφάνειες διαφορετικού

Διαβάστε περισσότερα

Αυτή η ενότητα έχει στόχο να διδάξει τους μαθητές πως η υγιεινή του αναπνευστικού μπορεί να οδηγήσει στη μετάδοση μικροοργανισμών και ασθενειών.

Αυτή η ενότητα έχει στόχο να διδάξει τους μαθητές πως η υγιεινή του αναπνευστικού μπορεί να οδηγήσει στη μετάδοση μικροοργανισμών και ασθενειών. Τάξεις Δ, Ε, ΣΤ Μάθημα Αγωγή Υγείας και Φυσικές Επιστήμες (π.χ. Μελέτη Περιβάλλοντος, Φυσική, Γεωγραφία, κ.α. ) Εκτιμώμενος χρόνος διδασκαλίας 50 λεπτά Αυτή η ενότητα έχει στόχο να διδάξει τους μαθητές

Διαβάστε περισσότερα

Γενικές εξετάσεις 2015. Αρχές Επεξεργασίας Τροφίμων Γ ΕΠΑ.Λ ΟΜΑΔΑ Α & Β

Γενικές εξετάσεις 2015. Αρχές Επεξεργασίας Τροφίμων Γ ΕΠΑ.Λ ΟΜΑΔΑ Α & Β Φροντιστήρια δυαδικό 1 ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ δυαδικό Γενικές εξετάσεις 2015 Αρχές Επεξεργασίας Τροφίμων Γ ΕΠΑ.Λ ΟΜΑΔΑ Α & Β Τα θέματα επεξεργάστηκαν οι καθηγητές των Φροντιστηρίων «δυαδικό» Μπουρδούνη Κ. ΘΕΜΑ A

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΚΕΥΗ ΜΕΤΡΗΣΗΣ ΙΞΩΔΟΥΣ ΥΓΡΩΝ

ΣΥΣΚΕΥΗ ΜΕΤΡΗΣΗΣ ΙΞΩΔΟΥΣ ΥΓΡΩΝ Environmental Fluid Mechanics Laboratory University of Cyprus Department Of Civil & Environmental Engineering ΣΥΣΚΕΥΗ ΜΕΤΡΗΣΗΣ ΙΞΩΔΟΥΣ ΥΓΡΩΝ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΟΔΗΓΙΩΝ HM 134 ΣΥΣΚΕΥΗ ΜΕΤΡΗΣΗΣ ΙΞΩΔΟΥΣ ΥΓΡΩΝ Εγχειρίδιο

Διαβάστε περισσότερα

Όνομα και Επώνυμο:.. Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας:.. Δημοτικό Σχολείο:.. Τάξη/Τμήμα:.. Εξεταστικό Κέντρο:...

Όνομα και Επώνυμο:.. Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας:.. Δημοτικό Σχολείο:.. Τάξη/Τμήμα:.. Εξεταστικό Κέντρο:... Ε Όνομα και Επώνυμο:.. Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας:.. Δημοτικό Σχολείο:.. Τάξη/Τμήμα:.. Εξεταστικό Κέντρο:.... Παρατήρησε τα διάφορα φαινόμενα αλλαγής της φυσικής κατάστασης του νερού που σημειώνονται

Διαβάστε περισσότερα

1.3 Δομικά σωματίδια της ύλης - Δομή ατόμου - Ατομικός αριθμός - Μαζικός αριθμός - Ισότοπα

1.3 Δομικά σωματίδια της ύλης - Δομή ατόμου - Ατομικός αριθμός - Μαζικός αριθμός - Ισότοπα 1.3 Δομικά σωματίδια της ύλης - Δομή ατόμου - Ατομικός αριθμός - Μαζικός αριθμός - Ισότοπα Θεωρία 3.1. Ποια είναι τα δομικά σωματίδια της ύλης; Τα άτομα, τα μόρια και τα ιόντα. 3.2. SOS Τι ονομάζεται άτομο

Διαβάστε περισσότερα

Νέα Οπτικά Μικροσκόπια

Νέα Οπτικά Μικροσκόπια Νέα Οπτικά Μικροσκόπια Αντίθεση εικόνας (contrast) Αντίθεση πλάτους Αντίθεση φάσης Αντίθεση εικόνας =100 x (Ι υποβ -Ι δειγμα )/ Ι υποβ Μικροσκοπία φθορισμού (Χρησιμοποιεί φθορίζουσες χρωστικές για το

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στερεών τροφών- θηλασμός μετά τους 6 μήνες ζωής. Ι.Σωματική ανάπτυξη του βρέφους κατά τον πρώτο χρόνο ζωής

Εισαγωγή στερεών τροφών- θηλασμός μετά τους 6 μήνες ζωής. Ι.Σωματική ανάπτυξη του βρέφους κατά τον πρώτο χρόνο ζωής Εισαγωγή στερεών τροφών- θηλασμός μετά τους 6 μήνες ζωής Ι.Σωματική ανάπτυξη του βρέφους κατά τον πρώτο χρόνο ζωής Το μοτίβο σωματικής ανάπτυξης στα βρέφη που θηλάζουν είναι αρκετά διαφορετικό από τα βρέφη

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΑ ΒΗΜΑΤΑ ΔΡΑΣΗΣ

ΓΕΝΙΚΑ ΒΗΜΑΤΑ ΔΡΑΣΗΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΗΣ ΣΕ ΑΤΥΧΗΜΑ ΣΤΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑ ΓΕΝΙΚΑ 3. Ταπώστε τις εισόδους του κεντρικού εξαερισμού, για να μη διαδοθεί η ουσία αν είναι πτητική και ενημερώστε για τη 4. Διώξτε τους εργαζόμενους έξω από

Διαβάστε περισσότερα

Υλικά που χρειαζόμαστε

Υλικά που χρειαζόμαστε Θέρμανση νερού σε ηλιακό συλλέκτη και κατασκευή ενός ηλιακού θερμοσίφωνα Η Ελλάδα έχει περίπου το 1/4 των ηλιακών θερμοσιφώνων από τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αυτό το διαπιστώνουμε εύκολα αν κοιτάξουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΣΠΑΡΤΗΣ ΧΗΜΕΙΑ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΟΞΕΩΝ ΒΑΣΕΩΝ ΑΛΑΤΩΝ ΣΤΗΝ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΖΩΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ: Ελένη Γ. Παλούμπα, κλ. ΠΕ04.

ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΣΠΑΡΤΗΣ ΧΗΜΕΙΑ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΟΞΕΩΝ ΒΑΣΕΩΝ ΑΛΑΤΩΝ ΣΤΗΝ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΖΩΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ: Ελένη Γ. Παλούμπα, κλ. ΠΕ04. ΣΤΟΧΟΙ Στο τέλος της διερευνητικής συνεργατικής αυτής άσκησης, θα μπορείτε να αναφέρετε οξέα και βάσεις που σχετίζονται με τη ζωή προβλέπετε τι θα συμβεί κατά την επίδραση των οξέων της καθημερινής ζωής

Διαβάστε περισσότερα

The fresher company. Andreas Thiel

The fresher company. Andreas Thiel 1 Επαγγελµατική φροντίδα ιµατισµού, φιλική προς το περιβάλλον Σεµινάριο για τα πλυντήρια του 2 Επαγγελµατική φροντίδα ιµατισµού, φιλική προς το περιβάλλον Σεµινάριο για τα πλυντήρια Μέρος 1ο: Σεµινάριο

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΚΕΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΑΝΑΛΥΤΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ

ΦΑΚΕΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΑΝΑΛΥΤΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ Ακαδημαϊκό έτος 2011-12 ΦΑΚΕΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΑΝΑΛΥΤΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ Μ. Σταθερόπουλος, Καθηγητής, Σ. Λιοδάκης, Καθηγητής Μάρτιος 2012 1 Γενικές πληροφορίες για το μάθημα της Αναλυτικής Χημείας Το μάθημα

Διαβάστε περισσότερα

Παρασκευή σπιτικών ποτών, μαρμελάδων, γλυκών κουταλιού. Κοτρώνη Μαρία Τερέζα Τζέλιου Ευτυχία

Παρασκευή σπιτικών ποτών, μαρμελάδων, γλυκών κουταλιού. Κοτρώνη Μαρία Τερέζα Τζέλιου Ευτυχία Παρασκευή σπιτικών ποτών, μαρμελάδων, γλυκών κουταλιού Κοτρώνη Μαρία Τερέζα Τζέλιου Ευτυχία Σπιτικά ποτά Αλκοολούχα (ηδύποτα) Ζαχαρούχοι συμπυκνωμένοι χυμοί Ηδύποτα Παρασκευάζονται με την προσθήκη ζάχαρης

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστηριακή άσκηση για τη διδασκαλία του ισοηλεκτρικού σημείου και τη μετουσίωση των πρωτεϊνών

Εργαστηριακή άσκηση για τη διδασκαλία του ισοηλεκτρικού σημείου και τη μετουσίωση των πρωτεϊνών Εργαστηριακή άσκηση για τη διδασκαλία του ισοηλεκτρικού σημείου και τη μετουσίωση των πρωτεϊνών Μαρία Α. Ξαπλαντέρη Στη Βιολογία ιδιαίτερα απαιτητική είναι η διδασκαλία εννοιών που σχετίζονται με τη δομή

Διαβάστε περισσότερα

Η ασφάλεια στον LHC Ο Μεγάλος Επιταχυντής Συγκρουόµενων εσµών Αδρονίων (Large Hadron Collider, LHC) είναι ικανός να επιτύχει ενέργειες που κανένας άλλος επιταχυντής έως σήµερα δεν έχει προσεγγίσει. Ωστόσο,

Διαβάστε περισσότερα

Eργαστηριακή Άσκηση 1. ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΠΑΡΑΜΕΤΡΩΝ (ph, αγωγιμότητα, αλκαλικότητα, θολότητα) και ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΙΖΗΜΑΤΟΠΟΙΗΣΗΣ

Eργαστηριακή Άσκηση 1. ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΠΑΡΑΜΕΤΡΩΝ (ph, αγωγιμότητα, αλκαλικότητα, θολότητα) και ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΙΖΗΜΑΤΟΠΟΙΗΣΗΣ Eργαστηριακή Άσκηση 1 ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΠΑΡΑΜΕΤΡΩΝ (ph, αγωγιμότητα, αλκαλικότητα, θολότητα) και ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΙΖΗΜΑΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΓΕΝΙΚΑ Οι μετρήσεις για προσδιορισμό τω χαρακτηριστικών του νερού

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΘΕΜΑ A ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 12 ΙΟΥΝΙΟΥ 2013 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η ασβεστοποίηση ως προηγμένη επεξεργασία για τηνεξυγίανση ξγ ητης λυματολάσπης και την μείωση των οσμών

Η ασβεστοποίηση ως προηγμένη επεξεργασία για τηνεξυγίανση ξγ ητης λυματολάσπης και την μείωση των οσμών Η ασβεστοποίηση ως προηγμένη επεξεργασία για τηνεξυγίανση ξγ ητης λυματολάσπης και την μείωση των οσμών ημητριάδης Γεώργιος 2310688380 caohellas@the.forthnet.gr Λυματολάσπη Στόχοι της επεξεργασίας της

Διαβάστε περισσότερα

Προϊόντα Κρέατος και Λουκάνικα Λουκάνικα 4

Προϊόντα Κρέατος και Λουκάνικα Λουκάνικα 4 23 Προϊόντα Κρέατος και Λουκάνικα Λουκάνικα 4 Λουκάνικο τύπου Φρανκφούρτης Το προϊόν είναι πολύ μαλακό Διαχωρίζεται ζελέ ή λίπος Ανάπτυξη απωθητικού χρώματος Πολύ ανοιχτό χρώμα πολύ μικρό ποσοστό συνδετικού

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στο Εργαστήριο

Εισαγωγή στο Εργαστήριο Εισαγωγή στο Εργαστήριο ΒΑΣΙΚΟΙ ΚΑΝΟΝΕΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ Οι κανόνες εργαστηριακής άσκησης αποβλέπουν στη σωστή λειτουργία του εργαστηρίου και κυρίως εξασφαλίζουν την ασφάλεια των εργαζομένων σε

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΟ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟ

ΝΕΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΟ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟ ΝΕΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΟ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟ Κωνσταντίνα Τζιά Καθηγήτρια ΕΜΠ Εργαστήριο Χημείας και Τεχνολογίας Τροφίμων, Σχολή Χημικών Μηχανικών, ΕΜΠ Νέα προϊόντα - Ελαιόλαδο Αντικατάσταση άλλων λιπαρών σε προϊόντα

Διαβάστε περισσότερα