H ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΩΝ ΔΙΑΤΑΡΑΧΩΝ ΠΡΟΣΛΗΨΗΣ ΤΡΟΦΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ.

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "H ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΩΝ ΔΙΑΤΑΡΑΧΩΝ ΠΡΟΣΛΗΨΗΣ ΤΡΟΦΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ."

Transcript

1 ΦΩΤΗΣ ΜΩΡΟΓΙΑΝΝΗΣ ΔΡ.ΨΥΧΙΑΤΡΟΣ H ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΩΝ ΔΙΑΤΑΡΑΧΩΝ ΠΡΟΣΛΗΨΗΣ ΤΡΟΦΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ. ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΩΤΟΓΕΝΗ, ΔΕΥΤΕΡΟΓΕΝΗ ΚΑΙ ΤΡΙΤΟΓΕΝΗ ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΘΩΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ. ΙΩΑΝΝΙΝΑ 2007

2

3 H πρόληψη των Διαταραχών Πρόσληψης Τροφής στην Ελλάδα. Προτάσεις για την πρωτογενή, δευτερογενή και τριτογενή πρόληψη, καθώς και θεραπευτικές παρεμβάσεις. Με τον ερχομό του 20 ου αιώνα, παρατηρήθηκε για τις Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής, ΔΠΤ, (Ψυχογενής Ανορεξία και Ψυχογενής Βουλιμία) μεγάλο βιβλιογραφικό και επιστημονικό ενδιαφέρον με καλύτερες διαγνωστικές περιγραφές, καινούριες θεραπευτικές προτάσεις, με παράλληλη διαπίστωση της αύξησης της επικράτησής τους στις νέες γυναίκες των δυτικών κοινωνιών.η ΨΑ θεωρείται σήμερα ένα ειδικό σύνδρομο με σαφείς κλινικές εικόνες που διακρίνεται από άλλες ψυχιατρικές διαταραχές.η αναγνώριση ότι η διαταραχή επεισοδιακής υπερφαγίας και οι συμπεριφορές αποβολής των τροφών μπορούν να συμβούν τόσο στους πάσχοντες από ΨΑ, όσο και σε ανθρώπους με φυσιολογικό βάρος, οδηγεί εκ των πραγμάτων στην περαιτέρω κλινική ταξινόμηση των διαταραχών αυτών και στην ένταξή τους στις ΔΠΤ.Η έρευνα στις ΔΠΤ περιλαμβάνει τη μελέτη της συνυπάρχουσας ψυχιατρικής νοσηρότητας και των ειδικών χαρακτηριστικών της προσωπικότητας που κυριαρχούν στο άτομο που πάσχει. Επί του παρόντος, η έρευνα έχει δείξει σαφή συσχέτιση τις τελειοθηρίας, ως χαρακτηριστικό της προσωπικότητας και της περιοριστικής μορφής της ψυχογενούς ανορεξίας, καθώς και μεταξύ παρορμητικών συμπεριφορών στις οποίες συμπεριλαμβάνεται ο αλκοολισμός και η χρήση ναρκωτικών με την επεισοδιακή πολυφαγία και τις συμπεριφορές αποβολής των τροφών.ωστόσο, θα πρέπει να μελετηθεί περαιτέρω ο ρόλος των αγχωδών διαταραχών στην ανάπτυξη των ΔΠΤ. Στην αρχή του 20 ου αιώνα η ΨΑ, είναι εξαιρετικά σπάνια και η διάγνωσή της, ασυνήθης.στο τέλος του 20ου αιώνα η ΨΑ αφορά το 0,1 % του πληθυσμού των βιομηχανικών χωρών.η ΨΒ η οποία δεν είχε περιγραφεί ως νόσος μέχρι το τέλος του 1970, έχει μια συχνότητα περίπου 1% στις βιομηχανικές χώρες.επιπλέον η ΨΑ έχει την ψηλότερη θνητότητα από όλες τις ψυχιατρικές διαταραχές.περίπου 0,5 % των ασθενών με ΨΑ, πεθαίνουν κάθε χρόνο.εάν η θνησιμότητα μελετηθεί προϊόντος του χρόνου, σε χρόνια το ποσοστό ανέρχεται στο 10-15% αντιστοίχως. Μακροπρόθεσμες μελέτες έχουν δείξει ότι μόνο το 1/3-1/4 των ανορεκτικών ασθενών ανακάμπτει πλήρως.έτσι η πλειοψηφία των ασθενών αυτών, συνεχίζει να έχει λειτουργική έκπτωση εξαιτίας της νόσου.η ΨΒ τείνει να είναι χρόνια με πολλές υποτροπές. Η ηλικία έναρξης των ΔΠΤ είναι η εφηβεία, έτσι η έκπτωση της λειτουργικότητας επισυμβαίνει κατά τη διάρκεια των πιο παραγωγικών χρόνων των ασθενών και δυστυχώς συνεχίζεται κατά τη διάρκεια της πρώιμης ενήλικης ζωής, περίοδο κατά την οποία η παραγωγικότητα του ανθρώπου είναι πολύ έντονη. Ως προς τη θεραπεία, οι προτεινόμενες θεραπευτικές παρεμβάσεις είναι πιο αποτελεσματικές για τη βουλιμία, παρά για την ανορεξία.η γνωστική-συμπεριφορική ψυχοθεραπεία, όταν χορηγείται στην ΨΒ,

4 μειώνει τα επεισόδια υπερφαγίας και τις συμπεριφορές αποβολής των τροφών σε ποσοστό περίπου 50% των ασθενών, ενώ σε ένα ποσοστό 80-90% το περιορίζει σημαντικά.δυστυχώς ειδικοί θεραπευτές που να εφαρμόζουν τη Συμπεριφορική θεραπεία είναι δυσεύρετοι, με αποτέλεσμα αυτό το είδος θεραπείας να μην είναι εύκολα διαθέσιμο.η θεραπεία της ΨΒ επιπλέκεται από την ανάγκη για ταυτόχρονη αντιμετώπιση της συνυπάρχουσας ψυχιατρικής νοσηρότητας, όπως ο αλκοολισμός, η χρήση ναρκωτικών, οι παρορμητικές συμπεριφορές και η κατάθλιψη. Όσον αφορά τη θεραπεία της ΨΑ υπάρχουν στη διάθεσή μας αρκετές μελέτες που δείχνουν ότι τόσο η πρώιμη διάγνωση της ΨΑ, όσο και η πρώιμη θεραπευτική παρέμβαση, στην οποία μάλιστα θα εμπλέκεται και η οικογένεια, όταν οι ασθενείς είναι μικρότεροι των 18 ετών, έχει σαφώς καλή έκβαση.οι πάσχοντες από ΨΑ πάσχουν περίπου 6 χρόνια, αρνούμενοι και αποκρύπτοντας τις θεραπευτικές παρεμβάσεις.η ενεργός αντίσταση στη θεραπεία και η ενίσχυση της αντίστασης από τα χαρακτηριστικά της διαταραχής, κάνουν την παρέμβαση μια πραγματική πρόκληση για κάθε θεραπευτή.οι παρεμβάσεις ενίσχυσης του κινήτρου, δεν έχουν αποδώσει ιδιαίτερα αποτελέσματα.όσον αφορά τις ιατρικές και τις σωματικές επιπλοκές που προκαλούν οι ΔΠΤ, κυρίως οφείλονται στον υποσιτισμό και στις συμπεριφορές αποβολής των τροφών(έμετοι, χρήση καθαρτικών).πρόσφατες έρευνες για τη λειτουργία των νευροδιαβιβαστών αλλά και των γονιδίων πιθανόν να μας εξασφαλίσουν στο μέλλον, την ανάπτυξη φαρμακολογικών παρεμβάσεων, επίσης η κατανόηση των υποκείμενων βιολογικών διαταραχών που συμβαίνουν στις ΔΠΤ μπορούν να μας εξασφαλίσουν σημεία και συμπτώματα για την πρώιμη διάγνωση. Καθώς πολλοί κλινικοί που εργάζονται στο χώρο των ΔΠΤ γνωρίζουν ότι η άρνηση και οι συμπεριφορές απόκρυψης και συγκάλυψης χαρακτηρίζουν τις ΔΠΤ, όπως και η χρονιότητά τους, η θεραπεία τους, αποτελεί για τους κλινικούς, ένα πραγματικά δύσκολο έργο.πολλές από τις ιατρικές επιπλοκές των ΔΠΤ, συχνά συγχέονται με άλλα ιατρικά και ενδοκρινολογικά προβλήματα, προκαλώντας περαιτέρω σύγχυση.εκτός από τη θνησιμότητα που είναι υψηλή, η αυτοκτονική συμπεριφορά είναι υψηλότερη στις ΔΠΤ, σε σχέση με οποιαδήποτε άλλη ψυχιατρική διαταραχή.η οικονομική πλευρά των ΔΠΤ είναι ένα πολύπλοκο θέμα με εκτεταμένες κοινωνικές συνέπειες, και αρκετά προβλήματα που αφορούν τη μεθοδολογία, την αξιολόγηση και την αναγνώριση της ασθένειας.το θέμα του κόστους των ΔΠΤ έχει ελάχιστα μελετηθεί. Από τα υπάρχοντα στοιχεία (ΗΠΑ και Ε.Ε)φαίνεται ότι το κόστος της θεραπείας της ΨΑ ή της ΨΒ είναι ίδιο με το κόστος που απαιτείται για τη θεραπεία της σχιζοφρένειας. Η κοινωνική δυσπροσαρμοστία είναι επίσης σοβαρή στους ασθενείς με ΨΑ και ΨΒ και αφορά ένα ευρύ φάσμα της κοινωνικής λειτουργικότητας όπως διαπροσωπικές και οικογενειακές σχέσεις, οικονομική επάρκεια, και εργασιακή συμπεριφορά. Τα παραπάνω ευρήματα συμφωνούν με τις εμπειρίες των κλινικών και θέτουν ζητήματα ψυχοκοινωνικής αποκατάστασης και επανένταξης των ασθενών αυτών.πιστεύουμε ότι τα δεδομένα που αφορούν τη σχέση κόστους αποδοτικότητας στη θεραπεία των ΔΠΤ, μας παρέχουν σοβαρές πληροφορίες για την εφαρμογή θεραπειών.τα ευρήματα δείχνουν ότι η φαρμακευτική

5 θεραπεία είναι καλύτερη όσον αφορά το κόστος και την αποδοτικότητα, αλλά ο συνδυασμός φαρμάκων θεραπείας είναι περισσότερο αποτελεσματικός.το πλαίσιο όπου θα εφαρμοστεί η θεραπευτική αγωγή(ψυχιατρείο, Ψυχιατρική Κλινική Γενικού Νοσοκομείου, Κέντρο Ημέρας, Κέντρο Ψυχικής Υγείας)έχει επίσης επίδραση στην αποτελεσματικότητα της θεραπείας και θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη στο σχεδιασμό για την αντιμετώπιση των ΔΠΤ. Οι ΔΠΤ αρχίζουν στην πρώιμη εφηβεία, όπως προαναφέραμε και όπως είναι φυσικό, σημαντικά εκπαιδευτικά προβλήματα όπως η παραμέληση των σπουδών, η υπολειπόμενη εκπαίδευση ή η αλλαγή εκπαιδευτικού προσανατολισμού είναι συχνά φαινόμενα χωρίς ωστόσο να έχει ερευνηθεί η επίπτώσή τους από τη σύγχρονη έρευνα. Η οικογένεια των ανορεκτικών, συχνά εμπλέκεται σε μια αμφιθυμική σχέση με τον ασθενή που αφορά τη συμπεριφορά του στην πρόσληψη τροφής και ως εκ τούτου, η ένταση των μελών της οικογένειας είναι εκσεσημασμένη, γεγονός που παρατηρείται ιδιαίτερα στις οικογένειες της Νοτιοανατολικής Ευρώπης, όπου η διευρυμένη οικογένεια παραδοσιακά κρατά κοντά τους απογόνους της, έτσι ώστε η εξάρτησή τους από αυτήν να είναι παρατεταμένη.κάτω από αυτές τις συνθήκες παρατηρείται σε όλα τα μέλη της οικογένειας πολύ σοβαρή ψυχολογική καταπόνηση, καθώς είναι γνωστό ότι η καταπόνηση αυτή είναι σοβαρή και έχει καταγραφεί στις οικογένειες που ένα μέλος τους πάσχει από σχιζοφρένεια ή κατάθλιψη. Ιδιαίτερα για τη χώρα μας η ερμηνεία των επιδημιολογικών δεδομένων αποκαλύπτει ότι: Μία στις πέντε έφηβες βρίσκεται σε κίνδυνο για την ανάπτυξη μιας διαταραχής πρόσληψης τροφής και ότι από τη συγκριτική μελέτη αυτών των αποτελεσμάτων με προηγούμενα δεδομένα, το ποσοστό των μαθητών και φοιτητών με παθολογικές συνήθειες πρόσληψης τροφής, είναι μεταξύ των μεγαλυτέρων, μεταξύ των ευρωπαϊκών χωρών.για την Ελλάδα ιδιαίτερα, περιγράφονται ως κοινωνικοπολιτιστικοί παράγοντες που συμβάλλουν στην αύξηση της συχνότητας των ΔΠΤ οι παρακάτω παρατηρήσεις: Οι Ελληνίδες διαφοροποιούνται σαφώς από τις συμπεριφορών των μητέρων τους, των οποίων ο κυρίαρχος ρόλος ήταν η εξασφάλιση της διατροφικής ασφάλειας των μελών του νοικοκυριού και η διατήρηση οικογενειακής συνοχής μέσω της ανατροφής των μελών.από την πλευρά των νέων κοινωνικών αξιών, το προσεγμένο σώμα που είναι κατά κανόνα ισχνό και η καλαισθησία του φαίνεται να αποτελεί τον κυρίαρχο στόχο των νέων γυναικών και αντικαθιστά τις παλιές αξίες της ηθικής ακεραιότητας του σώματος.οι νέες γυναίκες στην Ελλάδα δίνουν μάχες μεταξύ ενός παραδοσιακού ρόλου και των τρεχόντων δεδομένων της γυναικείας ομορφιάς προς την κατεύθυνση ενός λεπτού σώματος.αυτό αποτελεί την εκδήλωση του φαινομένου που ονομάζεται διατροφική αλλαγή και μετάβαση το οποίο συντονίζεται με τις πολιτιστικές αλλαγές που χαρακτηρίζουν τη μετάβαση από μια πατριαρχική κοινωνία σε ένα μοντέρνο κόσμο.κατά τη διάρκεια της διαδικασίας της πολιτιστικής μετάβασης και της πίεσης προς την κατεύθυνση της νεωτερικότητας η ψυχολογική πίεση συμμετέχει στην αύξηση των διαταραγμένων συμπεριφορών πρόσληψης τροφής, ιδιαίτερα στους εφήβους που παίρνουν συγχυτικά και ενίοτε

6 αλληλοσυγκρουόμενα μηνύματα από τους επαγγελματίες υγείας, την βιομηχανία τροφίμων, τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης και τους γονείς τους. Η ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΩΝ ΔΙΑΤΑΡΑΧΩΝ ΠΡΟΣΛΗΨΗΣ ΤΡΟΦΗΣ Σε αυτή την ενότητα περιγράφονται ιδέες προτάσεις και υποθέσεις που αφορούν την πρόσληψη των δυο μειζόνων ΔΠΤ(της ΨΑ και της ΨΒ). Το μέγεθος και η έκταση του προβλήματος Αν και τα δεδομένα ποικίλλουν σχετικά, ωστόσο 1 έως 2% των εφήβων γυναικών και των νέων γυναικών στις αναπτυγμένες κοινωνίες παρουσιάζουν κάποιο τύπο διαταραχή πρόσληψης τροφής.μάλιστα στις ΗΠΑ σύμφωνα με τον Lucas η ΨΑ είναι η τρίτη πιο κοινή διαταραχή στις έφηβες, ενώ ο Fairburn σχετικά πρόσφατα περιέγραψε την ΨΒ ως μείζον πρόβλημα δημόσιας υγείας.πάντως δεν είναι μόνο το μέγεθος του προβλήματος και η σημασία του, αλλά επίσης και οι επιπτώσεις του.οι ΔΠΤ προκαλούν μακροπρόθεσμη καταπόνηση όχι μόνο στον πάσχοντα, αλλά επίσης στην οικογένεια, τους φίλους του, τους συνεργάτες τους, τους συντρόφους του κλπ.επιπλέον διακόπτουν κάθε πλευρά της ζωής του πάσχοντος όπως προσωπικές σχέσεις, συναισθηματικές σχέσεις, επαγγελματικές σχέσεις, ερωτικές σχέσεις και εκπαιδευτική δραστηριότητα.και αυτή η καταπόνηση αλλά και η διακοπή, διαρκεί για πάρα πολλά χρόνια. Θεραπευσιμότητα και έκβαση των ΔΠΤ Η θεραπεία συνήθως είναι εξαιρετικά δύσκολη, ως προς τα βραχυπρόθεσμα αποτελέσματα και η πιθανότητα υποτροπής είναι εξαιρετικά υψηλή.παρότι οι φυσιολογικού βάρους βουλιμικές ασθενείς συχνά απαντούν καλά σε δομημένες ψυχοθεραπευτικές παρεμβάσεις(οδηγίες βάση εγχειριδίου), οι ανορεκτικές ασθενείς, περιοριστικού τύπου, είναι εξαιρετικά δύσκολο να θεραπευτούν καθώς επίσης και οι ασθενείς που πάσχουν από το συνδυασμό ΨΑ και ΨΒ, στις οποίες η θεραπεία συναντά σκληρή αντίσταση.ενώ οι μελέτες μέσης διάρκειας, περίπου 10 ετών, αναδεικνύουν έναν αριθμό 5-10%, μελέτες εικοσάχρονης παρακολούθησης αναδεικνύουν τη θνησιμότητα στο 20%.Τελικά οι ειδικοί θεραπευτές των ασθενών με ΔΠΤ θεωρούν ότι οι διαταραχές αυτές είναι ένα εξαιρετικά δύσκολο κλινικό φαινόμενο που τα χαρακτηριστικά του είναι χρονιότητα, αλαζονική υπεροψία, μη θεραπευσιμότητα, και υψηλή θνησιμότητα. Μη αναστρέψιμες ιατρικές επιπλοκές

7 Τόσο για την ΨΑ, όσο και για την ΨΒ, οι ιατρικές επιπλοκές είναι πολυάριθμες κατά τη διάρκεια της έξαρσης της νόσου, αλλά παραδόξως περιορισμένες, μετά την πλήρη ανάκαμψη.μεταξύ των πλέον τακτικών ιατρικών επιπλοκών είναι τα οδοντιατρικά προβλήματα και η οστεοπόρωση. Υπογονιμότητα και ανεπαρκής γονεϊκότητα Οι ανορεκτικές ασθενείς πάσχουν από υπογονιμότητα, και γεννούν παιδιά ελλιποβαρή.η δε περιγεννητική θνησιμότητα είναι 6 φορές μεγαλύτερη από το μέσο όρο.στις βουλιμικές ασθενείς έχουν αναφερθεί διάφορες περιγεννητικές και μαιευτικές επιπλοκές, μεταξύ των οποίων αυξημένος κίνδυνος αποβολής και αυξημένος κίνδυνος εμβρυϊκών ανωμαλιών.υπάρχουν ενδείξεις ότι οι μητέρες που πάσχουν από ΔΠΤ έχουν ιδιαίτερα προβλήματα στη διατροφή των παιδιών τους.περίπου το 1/5 των παιδιών, ανορεκτικών μητέρων, παρουσιάζουν μια ανεπαρκή ανάπτυξη κατά τη διάρκεια του πρώτου χρόνου της ζωής, άλλοι ερευνητές βρήκαν ότι η ανάπτυξη των παιδιών ανορεκτικών μητέρων, εμποδίζεται και στα μεταγενέστερα στάδια, καθώς επίσης ότι τα παιδιά υποσιτίζονται και ότι υποφέρουν από ψυχοκοινωνική αποστέρηση Συμπεράσματα Τα συμπεράσματα από τις παραπάνω ενότητες προς την κατεύθυνση της πρόληψης είναι τα εξής: 1.Ένα σημαντικός αριθμός νέων γυναικών αναπτύσσουν ΔΠΤ ΨΑ, ΨΒ οι οποίες προκαλούν σοβαρή καταπόνηση και ανατροπή της ζωής, τόσο των ιδίων όσο και των οικογενειών των. 2.Οι διαταραχές αυτές είναι συχνά δύσκολο να θεραπευτούν, διαδράμουν χρονίως και συνοδεύονται από υψηλή θνησιμότητα 3.Οι διαταραχές αυτές συνεπάγονται σοβαρές ιατρικές επιπλοκές, μεταξύ των οποίων οι πιο σοβαρές είναι τα σοβαρά οδοντιατρικά προβλήματα και η πρώιμη οστεοπόρωση. 4.Οι νέες γυναίκες που αναπτύσσουν ΔΠΤ, είτε έχουν προβλήματα υπογονιμότητας, είτε έχουν σοβαρές δυσκολίες να συλλάβουν.αντιμετωπίζουν δε προβλήματα στην ανατροφή των απογόνων τους.αυτό αποτελεί ένα πρόβλημα εξαιρετικής σημασίας για την κοινωνία στο σύνολό της και για τη χώρα μας, δεδομένου του σοβαρού προβλήματος την υπογονιμότητας και της δημογραφικής γήρανσης.

8 Προτάσεις για την Πρωτογενή Πρόληψη Η πρωτογενής πρόληψη αναφέρεται στις προσπάθειες για παρέμβαση πριν από την ανάπτυξη της διαταραχής.κλινικά εμπεριέχει τις προσπάθειες να μεταβάλλουμε τους παράγοντες κινδύνου.έτσι για παράδειγμα στην περίπτωση της στεφανιαίας νόσου, η πρωτογενής πρόληψη περιλαμβάνει όλες τις δράσεις που αναφέρονται στην αλλαγή των συνηθειών, όσον αφορά τη διατροφή και το κάπνισμα, την αύξηση της σωματικής άσκησης και της βελτίωσης της σωματικής εικόνας, καθώς επίσης και την τροποποίηση των συμπεριφορών που προέρχονται από τον τύπο Α της προσωπικότητας.η κύρια στρατηγική που χρησιμοποιείται στην πρωτογενή πρόληψη της στεφανιαίας νόσου είναι ένα ψυχοεκπαιδευτικό πρόγραμμα. Στην ΨΑ και ΨΒ υπάρχει ένας μεγάλος αριθμός από δυνητικούς στόχους της πρωτογενούς πρόληψης.ένας από αυτούς είναι η ισχνοέφεση και η συνοδός προσπάθεια για μείωση του σωματικού βάρους μέσω της δίαιτας.η οποία τάση για λεπτότητα είναι τόσο επικρατούσα επί του παρόντος μεταξύ των εφήβων και των νεαρών ενηλίκων γυναικών στις αναπτυγμένες κοινωνίες.ο Arthur Crisp το 1985 στη Μ.Βρετανία σε μια μελέτη του, ανέφερε ότι πάνω από το 60% των ετών μαθητών προσπαθούσαν να αλλάξουν τη σωματική τους εικόνα και το σωματικό τους βάρος, επειδή αισθάνονταν παχείς.αυτά τα ευρήματα είναι πολύ ενδιαφέροντα και ίδια με αυτά που παρατήρησε ο Nylander σε μια μελέτη του στις Σκανδιναβικές χώρες.πρόσφατα τα αποτελέσματα από μεγάλες μελέτες στις ΗΠΑ, αναφέρουν ότι το 64% των 16χρονων και το 69% των 19χρονων κοριτσιών προσπαθούν να κάνουν δίαιτα κατά τη διάρκεια του προηγούμενου χρόνου από τη μελέτη.υπάρχει μια καθαρή συμφωνία ότι η πλειοψηφία των νέων γυναικών στις αναπτυγμένες κοινωνίες ανησυχούν πολύ για το σωματικό τους βάρος και προσπαθούν να παρέμβουν, να αλλάξουν την εικόνα και το σχήμα του σώματός τους, μέσω της μειωμένης διαιτητικής πρόσληψης.αυτή η γενική ανησυχία γύρω από το σωματικό βάρος, το σχήμα, το μέγεθος και το βάρος, καθώς επίσης και αυτή η τάση ισχνοέφεσης που αναφέραμε, έχει ονομαστεί η κουλτούρα του λεπτού γυναικείου σώματος.επιπλέον μια πρόσφατη έρευνα παρουσίασε μια σαφή σύνδεση μεταξύ των κοινωνιών οι οποίες έχουν το πρότυπο του λεπτού σώματος ως αξία και την επικράτηση των ΔΠΤ σε αυτές τις κοινωνίες.έτσι αν και δεν είναι όλη η αλήθεια σε αυτή την ιστορία, ζώντας σε μια κοινωνία που δίνει έμφαση στη λεπτότητα και στο λεπτό σώμα και απεχθάνεται το παχύ σώμα, θα μπορούσε να αυξηθεί ένας αυξημένος κίνδυνος, ιδιαίτερα στις γυναίκες να αναπτύξουν μια διαταραχή διατροφής. Για πρώτη φορά αντικειμενική ένδειξη που να παρουσιάζει την άμεση σύνδεση μεταξύ της έκθεσης στις αναπαραστάσεις των ΜΜΕ, όσον αφορά τη λεπτότητα του γυναικείου σώματος και της εικόνας του σώματος γενικά και των παραμορφωτικών αντιλήψεων που μας δείχνουν τα ΜΜΕ.Οι ερευνητές Hamilton και Waller ρώτησαν ανορεκτικές και βουλιμικές γυναίκες, σε αντιπαράθεση με μια ομάδα ελέγχου, προκειμένου να σχολιάσουν το δικό τους σωματικό βάρος και μέγεθος

9 σώματος συγκρίνοντας τον εαυτό τους με φωτογραφίες από περιοδικά, φωτογραφίες μοντέλων και απλών γυναικών.η συγκριτική ομάδα ελέγχου ήταν εντελώς ανεπηρέαστη από αυτό το χειρισμό, αυτοί όμως που έπασχαν από ΔΠΤ υπερεκτιμούσαν το σωματικό τους βάρος και το σχήμα του σώματός τους και κατά τρόπο σημαντικό, θεωρούσαν ότι υπάρχει μια πολύ σημαντική επίδραση εξαιτίας της έκθεσης στις φωτογραφίες των μοντέλων.φυσικά δεν μπορούμε να ξέρουμε αν αυτή η ειδική ευαισθησία από την πλευρά της ομάδας που είχαν ιστορικό ΔΠΤ, ήταν παρούσα ή δεν ήταν παρούσα πριν από την έναρξη της διαταραχής.παρόλα ταύτα ξέρουμε πολύ καλά ότι τα ΜΜΕ ενισχύουν αυτήν έφεση προς τη λεπτότητα και από εκεί και πέρα η πιθανότητα για την ανάπτυξη διαταραχής διατροφής μπορεί να είναι πολύ ισχυρή.αυτό από μόνο του θα μπορούσε να είναι μια προσπάθεια για την πρωτογενή πρόληψη των ΔΠΤ.Πώς όμως μπορεί να γίνει αυτή παρέμβαση;θα μπορούσε να γίνει μια προσπάθεια να πειστούν σημαντικοί άνθρωποι των ΜΜΕ, π.χ γυναίκες εκδότριες μεγάλων περιοδικών μόδας, να εντάξουν στα περιοδικά τους ένα ευρύ φάσμα από τα γυναικεία σώματα και να περιλαμβάνουν γυναίκες όλων των κατηγοριών.το κρίσιμο μήνυμα που θα δοθεί μέσα από μια τέτοια προσέγγιση δεν θα είναι ότι η λεπτότητα είναι κακή, αλλά ότι υπάρχει στην κοινωνία ένα ευρύ φάσμα γυναικείων σωμάτων και διάφοροι τύποι γυναικών και ενίοτε ακόμη και επιθυμητοί.το συνοδό μήνυμα είναι ότι ενισχύουμε την αξία της υποκειμενικότητας και της αποδοχής του εαυτού σε αντίθεση με την καταναγκαστική πίεση να συμμορφωθούμε σε ένα ιδεώδες λεπτό σώμα.μια δεύτερη πιθανότητα η οποία έχει υιοθετηθεί από ερευνητές όπως οι Salmons, Hamilton και Waller, είναι να χρησιμοποιήσουμε προγράμματα εκπαίδευσης υγείας στα σχολεία.αυτοί προτείνουν ότι στους μαθητές μπορούμε να δώσουμε οδηγίες στο πώς θα δέχονται και θα επεξεργάζονται κριτικά τα μηνύματα τα οποία προκύπτουν από τα γυναικεία περιοδικά και πώς θα αντιστέκονται σε αυτά που τους προτείνουν. Ένας δεύτερος δυνητικά στόχος για την πρωτογενή πρόληψη των ΔΠΤ είναι η γνώση της κοινής γνώμης, όσον αφορά τη φύση και τη σοβαρότητα των ΔΠΤ.Αν και οι μελέτες έχουν δείξει ότι πολλοί άνθρωποι έχουν ακούσει για τις διαταραχές αυτές, ειδικά για την ΨΑ και ότι είναι εξοικειωμένοι με τις πολύ σοβαρές και σημαντικές συμπεριφορικές της μορφές, ωστόσο οι έρευνες μελετητών έχουν δείξει ότι η κοινή γνώμη είναι αβέβαιη γύρω από πολλές ενδιαφέρουσες αιτιολογικές παραμέτρους των ΔΠΤ, δεν ξέρει καθόλου για τη θεραπεία, καθώς επίσης δεν γνωρίζει τους προγνωστικούς παράγοντες για την έκβαση των διαταραχών αυτών.σε μια πρόσφατη μελέτη, οι ειδικοί από το χώρο των ΔΠΤ και ένας αριθμός απλών ανθρώπων που επιλέχτηκαν τυχαία, συμπλήρωσαν ένα ερωτηματολόγιο, το οποίο μετρά τη γνώση και τις συνήθειες των ανθρώπων που πάσχουν από ΨΑ και ΨΒ. Τα δυο δείγματα. των ειδικών και της κοινής γνώμης, βρέθηκε ότι διέφεραν πολύ σημαντικά στις 29 από τις 40 παραμέτρους που δείχνει ένα μεγάλο βαθμό δυσαρμονίας μεταξύ των δυο ομάδων.είναι πολύ σημαντικό το γεγονός ότι σε πολλές παραμέτρους οι ειδικοί είχαν μια καθαρή γνώμη ενώ η κοινή γνώμη ήταν αβέβαιη και διχασμένη.για παράδειγμα στη απάντηση ότι η δίαιτα οδηγεί στην ΨΑ το 86 %των ειδικών απάντησε ότι αυτό είναι λάθος,, ενώ το 46%απάντησε ότι αυτό είναι αλήθεια.το 39% απάντησε ότι η

10 παρατήρηση είναι λάθος ενώ το 14% ήταν αβέβαιο.ένα δεύτερο παράδειγμα που δείχνει τη διαφορά μεταξύ των δυο ομάδων είναι οι απαντήσεις στην παρατήρηση: Οι περισσότερο ανορεκτικοί ασθνενείς αγωνίζονται μέσω της λιμοκτονίας για να πεθάνουν.ενώ το 96% των ειδικών απάντησε ότι αυτή η απάντηση είναι λάθος.το 35% της κοινής γνώμης απάντησε ότι αυτή είναι σωστή, το 48% απάντησε ότι είναι λάθος και το 17% δεν ξέρουν/δεν απαντούν.ένα τρίτο παράδειγμα αφορά τις απαντήσεις στην παρατήρηση:οι περισσότεροι ανορεκτικοί ασθενείς ανακάμπτουν σε λίγους μήνες, όπου το 93% των ειδικών απάντησε ότι η παρατήρηση αυτή είναι λάθος, ενώ το 24 % των ανθρώπων της κοινής γνώμης, απάντησε ότι είναι αληθινή, 37% ότι ήταν λάθος και 39% ότι δεν ξέρουν να απαντήσουν.τα κύρια ευρήματα συγκρίνοντας τις γνώμες των ειδικών και της κοινής γνώμης, ήταν Η αβεβαιότητα γύρω από το εάν η δίαιτα οδηγεί στην ΨΑ και εάν η ΨΑ οδηγεί στο θάνατο.εδώ σχολιάζεται ο μύθος που κυκλοφορεί ότι η ΨΑ είναι μια ιδιαιτερότητα των γυναικών για δίαιτα. Ως προς το εάν τα φάρμακα έχουν ένα θεραπευτικό ρόλο στην θεραπεία της ΨΑ, αβέβαιες απαντήσεις υπήρχαν όσον αφορά τον χρόνο που είναι απαραίτητος για την ανάκαμψη της νόσου και τελευταίο, αβέβαιες απαντήσεις όσον αφορά την φύση της ΨΒ. Το πρωταρχικό συμπέρασμα ήταν ότι υπάρχει ένα χάσμα που δίνουν τα ΜΜΕ προς το κοινό.στο Ηνωμένο Βασίλειο οργανισμοί όπως η Εταιρεία πρόληψης Διατροφικών Διαταραχών εργάζεται σκληρά για να εκπαιδεύσει την κοινή γνώμη γύρω από τη φύση των διαταραχών αυτών και να διορθώσει πολλές από τις αντιλήψεις που κυκλοφορούν στο κοινό, οι οποίες είναι επικρατούσες, αλλά εντελώς λανθασμένες. Ένας τρίτος δυνητικός χώρος για πρωτογενή πρόληψη, είναι η παρέμβαση στις ομάδες υψηλού κινδύνου απευθείας.στις ομάδες αυτές εντάσσονται οι έφηβοι και οι νεαροί ενήλικες.ο Καθηγητής Crisp είπε ότι η παρέμβαση αυτή πρέπει να γίνεται απευθείας στα παιδιά στα σχολεία και πρέπει να έχει τρεις τύπους: Πρώτη λοιπόν μορφή είναι η παροχή της πληροφορίας, τα δεδομένα και οι έννοιες.για παράδειγμα η γνώση γύρω από τους παράγοντες κινδύνου και τη φυσική ιστορία των ΔΠΤ, καθώς επίσης και των ιδιαιτεροτήτων όσον αφορά την παραμορφωτική αντίληψη για το βάρος και το σχήμα του σώματος. Δεύτερο πεδίο η παροχή των συμβουλών και των διδαχών για σχετικές ικανότητες και συμπεριφορικές τεχνικές που θα μπορούσαν να κάνουν τα παιδιά πιο ανθεκτικά στα μηνύματα που παίρνουν, από το πολιτιστικά πλαίσιο, τα ΜΜΕ και το περιβάλλον. Τρίτον, η παροχή προσωπικών ευκαιριών στα νέα παιδιά για να γνωρίζουν καλύτερα τους εαυτούς τους. Υπάρχει μια συμφωνία ότι η γενική εκπαιδευτική κατεύθυνση και προληπτική αξία όλων των τριών τομέων που πρότεινε ο Καθηγητής Crisp, μπορούν να λάβουν ειδική προσοχή. Η δική μου εμπειρία, εργαζόμενος με τις ΔΠΤ για πολλά χρόνια, παρότι συνήθως προέρχεται από ένα περιβάλλον όπου εργάζονται αρκετά εύποροι άνθρωποι, συχνά φαίνεται ότι οι άνθρωποι αυτοί έχουν μια συναισθηματική

11 και προσωπική επικοινωνιακή αποστέρηση με πολύ λίγο καθαρές ιδέες ως προς το από πού προέρχονται και που πάνε. Η ιδέα ενός προληπτικού εκπαιδευτικού προγράμματος στα παιδιά δεν είναι καινούρια.στον Καναδά η Barbara Carney εισήγαγε ένα δομημένο πρόγραμμα για την ΨΑ και ΨΒ το οποίο ήταν βασισμένο σε ένα πρόγραμμα ομαδικής συζήτησης για τις διαταραχές αυτές και ένα πρόγραμμα πειραματικής εκπαιδευτικής διαδικασίας.τα δομημένα εκπαιδευτικά υλικά που χρησιμοποιήθηκαν στην τάξη κάλυπταν τις παρακάτω ενότητες: Μια επιτομή για τους δασκάλους, οδηγίες όσον αφορά τη διατροφή και τις ΔΠΤ Ανησυχίες των αγοριών για τις ΔΠΤ Οι Κοινωνικοπολιτιστικές πιέσεις και το κοινωνικοπολιτιστικό υπόβαθρο των ΔΠΤ στην Β.Αμερική Οι κοινωνικοπολιτιστικές επιδράσεις που προδιαθέτουν για την ανάπτυξη των ΔΠΤ και ποιες κοινωνικοπολιτιστικές επιδράσεις προλαμβάνουν την επίδραση τους. Σκοπός των παρεμβάσεων της Carney ήταν αν αλλάξει τις συνήθειες γύρω από τη λεπτότητα, τη δίαιτα, τον ανταγωνισμό και τους ρόλους των εφήβων γυναικών και κοριτσιών στην κοινωνία. Και οι τρεις από τις υποθέσεις για την πρωτογενή πρόληψη που περιγράφηκαν μέχρι εδώ, περιλαμβάνουν μια προσπάθεια για να αλλάξουν κάτι στο παρόν.ωστόσο υπάρχει και άλλη μια προσέγγιση που εντάσσεται στην πρωτογενή πρόληψη και είναι οι προσπάθειες να παρέμβουμε στη φυσική ιστορία της ανάπτυξης των διαταραχών αυτών.μέχρι στιγμής καμία προοπτική μελέτης που να παρακολουθεί την πορεία των ομάδων υψηλού κινδύνου, δεν υτπάρχει κανένα δεδομένο για το πότε εμφανίζονται αυτές οι διαταραχές, ή ποιοι παράγοντες αποτρέπουν ή ενισχύουν την ανάπτυξή τους.έχουμε αφήσει αναδρομικά δεδομένα από τις κλινικές παρατηρήσεις που αποτελούν μοναδικές πηγές τεκμηρίωσης γύρω από τις εμπειρίες μας γύρω από το μεγάλωμα των παιδιών και τα δεδομένα από την ανατροφής τους από τις μητέρες τους.για παράδειγμα υπάρχουν αρκετές μελέτες που χρησιμοποιούν το ερωτηματολόγιο, το οποίο μελετά τις συμπεριφορές των παιδιών στο οποίο οι πάσχοντες από ΔΠΤ και οι ομάδες σύγκρισης ερωτώνται να βαθμολογήσουν τις συμπεριφορές των γονιών τους, ξεχωριστά πατέρων μητέρων, γύρω από τις κλίμακες γλυκήτηταυπερπροστατευτικότητα.οι πάσχοντες από ΔΠΤ τείνουν να βαθμολογούν τους γονείς τους λιγότερο ζεστούς και γλυκείς και περισσότερο προστατευτικούς, και κάποια ευρήματα πάνω σε αυτά είναι αντιφατικά.ενώ το ενδιαφέρον λόγω των σταθερών μορφών αυτών των ευρημάτων είναι μεγάλο, αυτές οι μελέτες έχουν μικρή αξιοπιστία, γιατί βασίζονται σε αναδρομικά δεδομένα που στηρίζονται στις αναμνήσεις των πασχόντων. Πρέπει να γίνει σαφές για τους μελετητές και τους κλινικούς να εστιάζουν το ενδιαφέρον τους σε πολύ επίσημες εμπειρίες από τα ιστορικά των ασθενών τους, τα οποία μπορούν στο μέλλον να συμβάλλουν στην

12 αποκάλυψη μεγάλων προοπτικών μελετών με ευρήματα συγκεκριμένα.κάποιοι προσπάθησαν πολλά χρόνια πριν να καταγράψουν τέτοια δεδομένα, αλλά τα ευρήματα ακόμη δεν είναι γνωστά.πολύ πρόσφατα οι ειδικοί εστίασαν το ενδιαφέρον στους στο ποιες πρέπει να είναι οι οδηγίες και οι συμβουλές που πρέπει να δίνουν οι γονείς στα παιδιά τους, προκειμένου να αποτρέψουν την εμφάνιση μιας ΔΠΤ.Με βάση τη βιβλιογραφία από την κλινική εμπειρία έχουν διαμορφωθεί 10 προτάσεις για τους γονείς.αυτές οι προτάσεις είναι βασισμένες σε παρατηρήσεις που δεν είναι ειδικές για την αποτροπή της ανάπτυξης μιας ΔΠΤ, ούτε είναι ουσιώδεις για την πρόληψή τους αποκλειστικά.ωστόσο αν οι γονείς είναι ικανοί να ακολουθήσουν αυτές τις 10 συμβουλές, τα παιδιά τους θα έχουν μικρό κίνδυνο για να αναπτύξουν μια ΔΠΤ. 1.Μην ασκείτε φυσική βία στα παιδιά σας. 2.Αποφεύγετε αυστηρά τη σεξουαλική προσβολή και κακοποίηση των παιδιών σας. 3.Μη δίνετε υπερβολική σημασία στις τροφές και το φαγητό. 4.Μην δίνετε υπερβολικό ενδιαφέρον στο βάρος και στο σχήμα του σώματος των παιδιών σας. 5.Δείξτε αγάπη και ενδιαφέρον για τα παιδιά σας χωρίς υπερβολικό έλεγχο και χωρίς να γίνετε υπερπροστατευτικοί. 6.Μην έχετε υπερβολικές ή ανέφικτες απαιτήσεις από τα παιδιά σας. 7.Μην επιζητάτε μια άριστη συμπεριφορά από το παιδί σας συνεχώς. 8.Να αναγνωρίζετε και να ανταμείβετε τα επιτεύγματα των παιδιών σας, στο παρόν και να αποφεύγετε να δίνετε έμφαση στα αναμενόμενα μεγάλα επιτεύγματα στο μέλλον. 9Ενισχύστε την αυτονομία του παιδιού σας. 10.Ενθαρρύνετε το παιδί σας να γίνει κοινωνικό και να σχετίζεται με άλλα παιδιά. Στόχοι της δευτερογενούς πρόληψης. Η δευτερογενής πρόληψη, αναφέρεται στις προσπάθειες να ανασταλεί η ανάπτυξη της διαταραχής και περιλαμβάνει:1.την πρώιμη αναγνώριση (έγκαιρη διάγνωση) και πρώιμη παρέμβαση.αν και σαφώς περιβάλλεται από προβλήματα έχει θεωρηθεί ότι στο πεδίο των ΔΠΤ η δευτερογενής πρόληψη είναι πλέον εφικτός και ρεαλιστικός στόχος από ότι η πρωτογενής πρόληψη.υπάρχουν 2 λογικές προδιαγραφές για μια επιτυχή προσέγγιση της δευτερογενούς πρόληψης ως μεθοδολογίας.το πρώτο είναι ότι χρειάζεται να διαθέτουμε ένα απλό εύχρηστο ευαίσθητο και αξιόπιστο διαγνωστικό εργαλείο για την αναγνώριση των πρόδρομων σημείων και συμπτωμάτων της διαταραχής και για τον εντοπισμό των υποψηφίων να νοσήσουν που βρίσκονται σε υψηλό κίνδυνο.η δεύτερη προϋπόθεση είναι ότι θα πρέπει να έχουν κατοχυρωθεί αποτελεσματικές μέθοδοι θεραπείας που θα είναι απολύτως αποτελεσματικές όταν εφαρμοστούν στις περιπτώσεις που διαπιστωθούν εγκαίρως.

13 Έγκαιρη διάγνωση και αναγνώριση των πασχόντων από ΔΠΤ Υπάρχουν δυο δυνατές προσεγγίσεις για την έγκαιρη διάγνωση των ΔΠΤ.Η πρώτη εστιάζει στα πρόδρομα συμπτώματα και σημεία και η δεύτερη στις πολύ ειδικές ξεχωριστές και διακριτές συμπεριφορές των ατόμων που βρίσκονται σε υψηλό κίνδυνο, νόσησης από ΔΠΤ.Με βάση την πρώτη προσέγγιση, έχει χρησιμοποιηθεί ευρέως το ερωτηματολόγιο συνηθειών πρόσληψης τροφής (EAT) το πολύ δημοφιλές αυτό ερωτηματολόγιο αναπτύχθηκε από τους Garner και Garnfinkel 1979 σαν ένα εργαλείο καταγραφής των συμπτωμάτων της ΨΑ.Διαθέτει 40 παρατηρήσεις και έχει χρησιμοποιηθεί σε πάρα πολλές μελέτες για την αποκάλυψη και καταγραφή των παθολογικών συνηθειών πρόσληψης τροφής, καθώς και των παθολογικών συμπεριφορών πρόσληψης τροφής στον γενικό πληθυσμό.τα κύρια ευρήματα από τις πολυάριθμες μελέτες ως προς την εγκυρότητα του ερωτηματολογίου, αποδεικνύουν ότι έχει πολύ καλή ευαισθησία(το ποσοστό των ασθενών που πάσχουν από ΔΠΤ με βαθμολογία πάνω από την τιμή κατωφλίου), καθώς και σχετικά καλή ειδικότητα (πολλά άτομα που βρίσκονται σε δίαιτα επίσης έχουν βαθμολογίες ανώτερες της τιμής κατωφλίου π.χ παραθέτοντας παραδειγματικά μερικές έρευνες ο Mann το 1983 βρήκε ότι 83(8,2%) από τα 1012 παιδιά του σχολείου, βαθμολογήθηκαν πάνω από την τιμή κατωφλίου, ενώ μόνο 4 (4.8%) βρέθηκε ότι εκπληρώνουν τα κριτήρια και ότι έπασχαν από μια ΔΠΤ που διαπιστώθηκε με κλινική εξέταση.ομοίως οι Eisler &Szmukler 1986, βρήκαν ότι από ένα δείγμα 1031 κοριτσιών ιδιωτικών σχολείων τα 65(4.9%) βαθμολογήθηκαν με τιμές του EAT πάνω από την τιμή κατωφλίου, ενώ, μόνο 8 (0,6%) διαπιστώθηκε ότι πάσχουν από ΔΠΤ κατά τη διάρκεια της επακόλουθης κλινικής εξέτασης.όταν κατά την κλινική εξέταση τα κριτήρια για τη διάγνωση γίνουν ευρύτερα ώστε να συμπεριληφθούν οι άτυπες μορφές, το ποσοστό γίνεται 2,85% και οι περιπτώσεις των πασχόντων 38, παρότι το ποσοστό αυτό είναι το μισό από τον αριθμό των ατόμων που βαθμολογήθηκε με υψηλή βαθμολογία (άνω της τιμής κατωφλίου στο EAT). Επίσης οι παραπάνω βρήκαν ότι οι απαντήσεις στο ερωτηματολόγιο EAT είχαν διαφορές από την κοινωνική τάξη προέλευσης των ερωτηθέντων.παρόλα τα προβλήματα που αναφέραμε και αφορούν το EAT, είναι ένα εντελώς χρήσιμο εργαλείο επιδημιολογικής έρευνας και ερευνητικές εργασία στο χώρο των ΔΠΤ όσο και κλινικής αξιολόγησης των ευρημάτων για την πρώιμη αναγνώριση και έγκαιρη διάγνωση των ατόμων που πάσχουν αλλά και αυτών που βρίσκονται σε κίνδυνο να νοσήσουν από ΔΠΤ.Στη χώρα μας το ερωτηματολόγιο έχει μεταφραστεί στα ελληνικά από τους Τρίκα και Βάρσου και τα επιδημιολογικά του δεδομένα έχουν αξιολογηθεί, ως προς την αξιοπιστία, την εγκυρότητα, ευαισθησία και ειδικότητα από τον Γ.Σίμο και έχει χρησιμοποιηθεί στις αντίστοιχες επιδημιολογικές έρευνες στη Θεσσαλονίκη,( Σίμος και συν. 1996)σε μαθητές Λυκείου και στα

14 Ιωάννινα από τον συγγραφέα της παρούσης (Φ.Μωρόγιαννης, 2000), καθώς και σε πληθυσμούς της Αθήνας, του Μεσολογγίου και της Κοζάνης, από την Γιαννακούλια Μ Έγκαιρη διάγνωση ατόμων που βρίσκονται σε υψηλό κίνδυνο να νοσήσουν Η εναλλακτική προσέγγιση για την έγκαιρη διάγνωση, πρώιμη αναγνώριση, έγκαιρη παρέμβαση είναι ο προσδιορισμός των ατόμων που βρίσκονται σε υψηλό κίνδυνο να νοσήσουν από ΔΠΤ.Ενώ πολλοί ειδικοί σε αυτό το χώρο έχουν προτείνει διάφορες υποθέσεις αναφορικά με τα προνοσηρά χαρακτηριστικά αυτών των ατόμων που βρίσκονται σε υψηλό κίνδυνο να νοσήσουν από ΔΠΤ, λίγα έχουν γίνει αποδεκτά ότι σχετίζονται αξιόπιστα με μεθοδολογικές προσπάθειες δευτερογενούς πρόληψης.ο Καθηγητής A.Crisp στο Λονδίνο, 1986, προτείνοντας μεθόδους για την πρωτογενή πρόληψη των ΔΠΤ, παρουσίασε ένα κατάλογο με τους παράγοντες κινδύνου για την ανάπτυξη της ΨΑ 1.Ταχύς ρυθμός σωματικής ανάπτυξης και υψηλό κατώφλι σωματικού βάρους. 2.Ιστορικό παιδικής παχυσαρκίας 3.Βουλιμία 4.Γνωσιακή ακαμψία 5.Ανικανότητα ανοχής της αβεβαιότητας 6.Εφηβική δυσφορία με φυσιολογικό σωματικό βάρος 7.Χαμηλή αυτοεκτίμηση 8.Ανεπάρκεια κοινωνικών δεξιοτήτων 9.Προδιάθεση για αποφευκτικές συμπεριφορές 10.Απουσία επικοινωνιακών δυνατοτήτων. Αντίστοιχα ο κατάλογος που παρουσίασε ο Fairnburn 1997 με τους παράγοντες κινδύνου για νόσηση από Ψυχογενή Βουλιμία είναι ο εξής: 1.Ιστορικού Ψυχογενούς Ανορεξίας 2.Ιστορικό Παιδικής Παχυσαρκίας 3.Προδιάθεση για καταθλιπτική αντίδραση ή διαταραχή 4.Χρήση ψυχοτρόπων ουσιών 5.Παρορμητικότητα 6.Χαμηλή αυτοεκτίμηση 7.Μειωμένη αντοχή στη ματαίωση 8.Διαπροσωπική ευαισθησία 9.Ιστορικό σεξουαλικής κακοποίησης στην παιδική ηλικία 10.Οικογενειακό ιστορικό κατάθλιψης/αλκοολισμού

15 Παρεπιμπτόντως το πρώτο από αυτά τα χαρακτηριστικά έχει λάβει εντελώς ξεχωριστή αξία καθώς υποστηρίζεται από επιδημιολογικά δεδομένα στην κοινότητα όπου βρέθηκε ότι: τα κορίτσια που είχαν στοιχεία πρώιμης ανάπτυξης βρέθηκε ότι είχαν πολύ μεγαλύτερο κίνδυνο για την ανάπτυξη μια ΔΠΤ.Αν θεωρήσουμε τον κατάλογο του Crisp σαν ένα σύνολο, κάποιους από τους παράγοντες κινδύνου που καταγράφονται θεωρούμε ότι θα πρέπει να αναγνωρίζονται από τους γιατρούς των παιδιών αυτών, τους δασκάλους και τους γονείς τους.επομένως, οι παιδίατροι και οι γενικοί γιατροί των παιδιών και της οικογένειας, διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο για τον Έγκαιρο καθορισμό των υποψηφίων να νοσήσουν από ΔΠΤ και με αυτή την έννοια διαδραματίζουν κεντρικό ρόλο για την αναγνώριση των περιπτώσεων αυτών και την έγκαιρη παραπομπή για πρώιμη παρέμβαση που είναι συνήθως συμβουλευτική του ατόμου ή της οικογένειας.αντίστοιχο ρόλο διαδραματίζουν οι δάσκαλοι και οι καθηγητές στα σχολεία, καθώς επίσης και οι γονείς.μια άλλη προσέγγιση για τον καθορισμό και τον εντοπισμό των ατόμων που βρίσκονται σε υψηλό κίνδυνο να νοσήσουν από ΔΠΤ βασίζεται στη δημογραφία (Slade 1988).Υπάρχει μια γενική παραδοχή ότι η κατηγορία που βρίσκεται σε υψηλότατο κίνδυνο να νοσήσει από ΔΠΤ είναι τα κορίτσια στην εφηβεία και οι νεαρές ενήλικες γυναίκες που ζουν στην αναπτυγμένες κοινωνίες.αν θεωρήσουμε λοιπόν ότι αυτός είναι ο πληθυσμός στόχος για την ανάπτυξη παρεμβάσεων δευτερογενούς πρόληψης, ποιο είναι ο ακριβής αριθμός στον οποίο επιτέλους αναφερόμαστε; Ας μελετήσουμε ορισμένα παραδείγματα:στην Βρετανία σύμφωνα με την απογραφή του 1981 ο συνολικός πληθυσμός ήταν 54 εκατομμύρια άνθρωποι.δεδομένου ότι ο πληθυσμός των γυναικών μεταξύ των ηλικιών είναι 7%, ο πληθυσμός αναφοράς είναι 3,8 εκατομμύρια.πιο συγκεκριμένα η πόλη του Λίβερπουλ έχει πληθυσμό και ο πληθυσμός των νέων γυναικών ετών είναι 8%, άρα ο πληθυσμός στόχος είναι Επομένως αυτός ο πληθυσμός υψηλού κινδύνου που καθορίζεται από την ηλικία και το φύλο και υπολογίζεται ότι αποτελεί το 7-8% του συνολικού πληθυσμού είναι ο πληθυσμός στον οποίο θα πρέπει να απευθυνθούμε.επιπλέον για την περαιτέρω έρευνα, από αυτόν τον πληθυσμό θα πρέπει να εντοπίσουμε μια συγκεκριμένη υποομάδα ως προς το φύλο και την ηλικία, ο οποίος θα διαθέτει μια ειδική ευαλωτότητα για την ανάπτυξη μιας ΔΠΤ.Επομένως το ερευνητικό ενδιαφέρον θα πρέπει να εστιαστεί στην ανάπτυξη ενός απλού διερευνητικού εργαλείου ή μιας μεθοδολογικής προσέγγισης που θα μας αποκαλύψει ποια είναι τα άτομα που ανήκουν σε αυτή την υποομάδα και πώς θα τα εντοπίσουμε.αφετηρία για τη διαδικασία αυτή αποτελεί το μοντέλο που περιγράφει την παθογένεια της ΨΑ, έτσι όπως έχει περιγραφεί από τους ερευνητές των ΔΠΤ.Σύμφωνα με τον Slade οι βασικές προϋποθέσεις που περιλαμβάνουν τους προδιαθεσικούς παράγοντες για την ανάπτυξη της ΨΑ εμπεριέχουν την ταυτόχρονη συνύπαρξη στο άτομο που πρόκειται να νοσήσει, από τη μια της τελειοθηρίας ως χαρακτηριστικού της προσωπικότητας και από την άλλη μιας γενικής δυσαρέσκειας από τον εαυτό και τη ζωή ή την έλλειψη χαράς.επιπλέον το άτομο που πρόκειται να νοσήσει από ΔΠΤ πιστεύει σε

16 υψηλές προσδοκίες για τον εαυτό του και για τη ζωή του, τις οποίες αισθάνεται ότι δεν μπορεί να πραγματοποιήσει.κατά συνέπεια, βιώνει μια ισχυρή ανάγκη να ελέγξει πλήρως κάποιες πλευρές της ζωής του.δεδομένου ότι υπάρχουν σχετικά λίγες περιοχές της ζωής όπου κάποιος μπορεί να ελπίζει ότι μπορεί να ασκήσει ένα πλήρη έλεγχο (αυτομάτως αποκλείεται ό,τι έχει σχέση με τους άλλους ανθρώπους), το άτομο στρέφεται αυτομάτως προς τον έλεγχο του εαυτού του γενικά και ιδιαιτέρως αυτού που αφορά το σωματικό του είναι που είναι και το πιο υλικό και χειροπιαστό τμήμα της ύπαρξής μας.εάν το άτομο αυτό που βρίσκεται σε υψηλό κίνδυνο, προσπαθήσει να ελαττώσει το σωματικό του βάρος, μέσω του περιορισμού της διατροφικής πρόσληψης(δίαιτα), και η προσπάθεια αυτή στεφθεί με επιτυχία, έστω και για λίγο χρονικό διάστημα, το άμεσο συναίσθημα της επιτυχίας και του αυτοελέγχου που αναπτύσσεται, παρέχει μια πολύν ισχυρή ενθάρρυνση στη συμπεριφορά ελέγχου του σωματικού βάρους.με άλλα λόγια το άτομο, που βιώνει μια διάχυτη αίσθηση αποτυχίας σε κάθε πλευρά της ζωής του, ξαφνικά ανακαλύπτει ότι είναι εξαιρετικά επιτυχημένο σε μια περιοχή, στον έλεγχο του σωματικού βάρους.για το λόγο αυτό είναι πολύ πιθανό να αφοσιωθεί μόνο σε αυτόν τον τομέα στην ζωή του. Όμως έτσι εμπλέκεται όλο και πιο πολύ με τη δίαιτα και την απώλεια βάρους, με αποτέλεσμα αυτό να μετατραπεί σε εμμονή, η οποία αποσπά το άτομο από όλες τις φυσιολογικές δραστηριότητες της ηλικίας του, γεγονός που τον καθιστά ανήμπορο να αποφύγει τα πιο σοβαρά προβλήματα που αντιμετωπίζει, καθώς επίσης και να αντιμετωπίσει αυτά που τον δυσαρεστούσαν εξαρχής.ο ισχυρισμός μου είναι ο εξής: εξαιτίας της ιδιαίτερης φύσης των συνθηκών που ευνοούν (εφηβεία, ηλικία, φύλο) και των προδιαθεσικών παραγόντων(βλ.10 παράγοντες )ο έλεγχος του σωματικού βάρους διατηρείται μέσω ενός συνδυασμού τόσο θετικών ενισχυτικών αλληλεπιδράσεων ( αισθήματα επιτυχίας εξαιτίας αυτοελέγχου) και αρνητικών ενισχυτικών αλληλεπιδράσεων (αποφυγή του προβλήματος). Από το παραπάνω θεωρητικό μοντέλο προκύπτει ότι τα άτομα που βρίσκονται σε υψηλό κίνδυνο να νοσήσουν από ΔΠΤ είναι εκείνα στα οποία, συνυπάρχουν τόσο η τελειοθηρική προσωπικότητα σε συνδυασμό με το αίσθημα μίας γενικής δυσαρέσκειας από τον εαυτό και τη ζωή κατά τη διάρκεια της εφηβείας.περιγραφικά θα μπορούσαμε να αποδώσουμε το συνδυασμό των δυο παραπάνω παραμέτρων με τον κλινικό όρο νευρωτική τελειοθηρία.εάν επομένως θελήσουμε να εντοπίσουμε τα άτομα που εξαιτίας των δυο αυτών χαρακτηριστικών βρίσκονται σε κίνδυνο για την ανάπτυξη μιας ΔΠΤ θα πρέπει να χρησιμοποιήσουμε στον ειδικό αυτό πληθυσμό των εφήβων κοριτσιών, ένα διαγνωστικό ερωτηματολόγιο για το σκοπό αυτό που έχουν κατασκευαστεί και υπάρχουν στη βιβλιογραφία (βλ.slade and Dewy) Έγκαιρη παρέμβαση

17 Τεκμηριωμένα στοιχεία από μελέτες μακροπρόθεσμες παρακολούθησης αποδεικνύουν ότι όσο μεγαλύτερη είναι η διάρκεια των συμπτωμάτων πριν από την έναρξη της θεραπείας, τόσο αυξάνει ο κίνδυνος για φτωχή ή κακή έκβαση της διαταραχής.επομένως όσο πιο έγκαιρα γίνει η πρώτη παρέμβαση αφενός είναι απλούστερη όσον αφορά την τεχνική και αφετέρου, σχετιζεται σαφέστατα με καλύτερη ή άριστη έκβαση.αυτό είναι ένα σταθερό εύρημα και από την εμπειρία μου, σύμφωνα με την οποία όσα άτομα παραπέμπονται για θεραπεία έγκαιρα, απαντούν πολύ καλά απλά και μόνο με την εφαρμογή απλών συμβουλών για τη διατροφή και την ανάπτυξη και μιας συμβουλευτικής υποστήριξης. Υπάρχουν κάποιοι πολλοί σοβαροί λόγοι που θα πρέπει να πιστεύουμε ότι η έγκαιρη παρέμβαση είναι όντως αποτελεσματική, αλλά θα πρέπει να καθοριστεί με σαφήνεια πρώτον: ΠΟΙΟΣ θα πρέπει να την εφαρμόσει, δεύτερον: ΠΟΤΕ θα πρέπει να σχεδιαστεί και τρίτον: ΠΩΣ θα πρέπει να εφαρμοστεί.φυσικά δεν θα πρέπει να παραβλέπεται και θα πρέπει να αναγνωρίζεται σοβαρά η διαπίστωση ότι κάποιοι ασθενείς ή άτομα σε κίνδυνο να νοσήσουν είναι εξαιρετικά πρόθυμοι να δεχτούν βοήθεια και αρνούνται εντελώς ότι έχουν κάποιο πρόβλημα που χρειάζεται συμβουλευτική η παρέμβαση.ωστόσο η εντύπωση μου είναι ότι αυτή η απροθυμία και η άρνηση της νόσου αλλά και της παρεχόμενης βοήθειας, εγκαθίσταται μετά από την υιοθέτηση από το άτομο της αλαζονείας του ανορεκτικού ρόλου.επομένως πρέπει πάση θυσία η έγκαιρη παρέμβαση να εφαρμοστεί πριν το πρόβλημα φτάσει σε αυτό το σημείο. Όπως αναφέρθηκε προγενέστερα τα πρόσωπα που βρίσκονται σε πλεονεκτική θέση να αναγνωρίσουν εγκαίρως τα άτομα που βρίσκονται σε υψηλό κίνδυνο να νοσήσουν από ΔΠΤ και αυτό θα γίνει μέσω της αναγνώρισης των πρώιμων σημείων και συμπτωμάτων, όπως έχουν περιγραφεί παραπάνω, είναι οι γονείς, οι φίλοι, οι δάσκαλοι, οι καθηγητές, οι γενικοί γιατροί, οι οικογενειακοί γιατροί και οι παιδίατροι, οι παθολόγοι που παρακολουθούν τα άτομα αυτά (γενικώς οι γιατροί της πρωτοβάθμιας φροντίδας που συναντούν για ιατρικούς λόγους, για πρώτη φορά τα άτομα αυτά).στην Ευρωπαϊκή Ένωση ο ρόλος των γενικών γιατρών για τον εντοπισμό των ατόμων που πρόκειται να νοσήσουν και βρίσκονται σε υψηλό κίνδυνο, είναι θεσμοθετημένος νομικά, ενώ στη χώρα μας υπολείπεται η οργάνωση της πρωτοβάθμιας περίθαλψης, με αποτέλεσμα, τόσο η ευθύνη των γιατρών να διαχέεται, όσο και η έγκαιρη παρέμβαση να καθυστερεί.παρόλα ταύτα οι πρώτες ενδείξεις και τα πρώτα ανησυχητικά στοιχεία που θα πρέπει να κινήσουν την διαγνωστική υποψία του γενικού οικογενειακού ή ειδικού γιατρού που για πρώτη φορά θα συναντήσει μια έφηβη που πιθανόν να νοσήσει από ΔΠΤ είναι Η διάχυτη συναισθηματική δυσφορία και η κοινωνική απομόνωσηαπόσυρση από σχέσεις στην εφηβεία. Θα πρέπει να επισημάνουμε ότι η διάχυτη συναισθηματική δυσφορία μπορεί να συγκαλύπτεται από τα άτομα αυτά, η απομόνωση όμως από τους φίλους και η κοινωνική απόσυρση σε καμία περίπτωση δεν μπορεί να αποκρυφθεί Σε αυτό ακριβώς το στάδιο, μια προσεκτική και εμπεριεκτική συμβουλευτική παρέμβαση από τον καθηγητή, τον γενικό γιατρό ή τον σχολικό ψυχολόγου,(αν ο ρόλος του κάποτε κατοχυρωθεί) έχει εξαιρετική αποτελεσματικότητα και είναι

18 επιβεβλημένη.εάν το άτομο που βρίσκεται σε κίνδυνο να αναπτύξει μια ΔΠΤ, έχει ήδη υιοθετήσει συνήθειες με σκοπό τον περιορισμό της πρόσληψης τροφής(δίαιτα, εντατική γυμναστική, αποβολή των τροφών) και έχει σαφώς επιτύχει να μειώσει το σωματικό του βάρος, γεγονός που είναι ολοφάνερο από γονείς, καθηγητές και γιατρούς, το άτομο αυτό θα πρέπει αμέσως να παραπεμφθεί σε έναν ειδικό ψυχίατρο, παιδοψυχίατρο ή κλινικό ψυχολόγο.η παρέμβαση που θα πρέπει να γίνει αμέσως από τον ειδικό έχει δυο σκέλη:ατομική ψυχοθεραπεία και συμβουλευτική και δεύτερον οικογενειακή ψυχοθεραπεία.η ατομική ψυχοθεραπεία και συμβουλευτική σε αυτή την αρχική φάση, πρέπει να περιλαμβάνει ψυχοεκπαιδευτικά στοιχεία και θα πρέπει να εμπεριέχει τα ακόλουθα: 1 Να ενημερώσει το άτομο για τις μακροπρόθεσμες επιπτώσεις και κινδύνους που επιφέρει η υιοθέτηση παθολογικών συνηθειών πρόσληψης τροφής (αυστηρή δίαιτα, εκλεκτική αποφυγή των τροφών, εντατική γυμναστική, έμετοι, έναρξη καπνίσματος ως ανορεξιογόνου, χρήση καθαρτικών κλπ).είναι εξαιρετικά σημαντικό να γίνει ενημέρωση σε βάθος με σαφή έμφαση τους κινδύνους που προκύπτουν από την ανορεξία ή τη βουλιμία, δεδομένου ότι, τόσο η ανορεκτική, όσο και η βουλιμική συμπεριφορά, έχουν λάβει μια γοητευτική εικόνα από τους εφήβους μέσω των ΜΜΕ, της βιομηχανίας του φαγητού και των ενδυμάτων και της τέχνης βλ φωτογραφίες της διαφήμισης των ρούχων Benetton 2.Να ενημερώσει το άτομο για την πιθανότητα και τη δυνατότητα που έχει να υιοθετήσει εναλλακτικές λύσεις για την αντιμετώπιση των προβλημάτων του(συναισθηματικών δυσκολιών, κοινωνικής απομόνωσης, επίμονης τελειοθηρίας), αλλά και της μείωσης του βάρους μέσω της υγιεινής διατροφής και της σωματικής άσκησης. 3.Να ενημερώσει κατηγορηματικά και να διαβεβαιώσει τον έφηβο ή την έφηβη ότι το σωματικό βάρος και η ευτυχία δεν συνδέονται σε καμία περίπτωση.η προσοχή θα πρέπει να δοθεί :στην ανάπτυξη μιας αποδεκτής εικόνας του σώματος και στις καταστροφικές επιπτώσεις της λιμοκτονίας, ασιτίας και υποσιτισμού. 4.Να συζητηθούν τα συνήθη προβλήματα που αντιμετωπίζει ο έφηβος σε αυτή την αναπτυξιακή φάση της ζωής του 5.Να εξηγηθεί στον έφηβο ότι κάποιοι φόβοι και κάποια προβλήματα στη ζωή μας όχι μόνο δεν πρέπει να θεωρούνται ως πρόβλημα, αλλά ότι συνθέτου και αποτελούν τη ξεχωριστή μας ταυτότητα. Η οικογενειακή ψυχοθεραπεία έχει βρεθεί ότι είναι αποτελεσματική και θα πρέπει να εφαρμόζεται σε κάθε πάσχοντα από ΔΠΤ που είναι μέχρι 19 ετών και το ιστορικό της ανορεκτικής ή βουλιμικής συμπεριφοράς είναι μικρότερο από 3 χρόνια.επομένως και η οικογενειακή ψυχοθεραπεία, εφαρμοζόμενη σε αυτή την ομάδα των πασχόντων, αποτελεί έγκαιρη παρέμβαση επιλογής για τη δευτερογενή πρόληψη των ατόμων που πάσχουν από ΔΠΤ.

19 Τριτογενής Πρόληψη 1.Θεραπεία της Ψ.Α Αρχές 1.Εγκατάσταση θεραπευτικής συμμαχίας με τους γονείς 2.Εγκατάσταση θεραπευτικής σχέσης με τον ασθενή Στόχοι της θεραπείας 1.Την αποκατάσταση του βάρους στο επίπεδο του βάρους στόχου. 2.Την επαναφορά φυσιολογικού τρόπου διατροφής με ενθάρρυνση του ασθενούς να εξοικειωθεί με μια κανονική και θερμιδικά ισορροπημένη πρόσληψη τροφών. 3.Τη διάγνωση και τη θεραπεία των ιατρικών επιπλοκών εξαιτίας της ασιτίας και των συμπεριφορών που την συντηρούν 4.Την επισήμανση των αρνήσεων και των δυσλειτουργικών σκέψεων, πίστεων και πεποιθήσεων. 5.Την παρέμβαση στην οικογένεια με σκοπό την συνεργασία και την αποφυγή της εμπλοκής. 6.Την ψυχοθεραπευτική παρέμβαση με σκοπό την ενίσχυση της αυτονομίας, τη διευκόλυνση της διαμόρφωσης ταυτότητας, τη στήριξη της διαδικασίας αυτοεκτίμησης και την αντιμετώπιση του αισθήματος αναξιότητας. Την προληπτική παρέμβαση και εκπαίδευση για την αποφυγή υποτροπής (Hsu 1990, Beumont 1993, APA 1993, Crisp 1997). Πλαίσιο θεραπείας 1.Εξωνοσοκομειακό - Βάρος 20% μικρότερο του Φ.Β - Ισχυρό κίνητρο - Συνεργάσιμη οικογένεια - Διάρκεια νόσου μικρή - Δομές: Κέντρα Ημέρας - Κέντρα εξειδικευμένης φροντίδας - Κέντρα Ψυχικής Υγείας C). 2.Ενδονοσοκομειακό -Παθολογική/Ενδοκρινολογική/Παιδιατρική ή Ψυχιατρική Κλινική -Αναγκαστική ή Εκούσια Νοσηλεία; -Σε ψυχιατρικές κλινικές Γενικού Νοσοκομείου με έμπειρο και εξειδικευμένο προσωπικό -Σε Κέντρα Ημέρας και Κέντρα Εξειδικευμένης Φροντίδας για ασθενείς με διαταραχές προσωπικότητας (Cluster και Ψυχιατρική αντιμετώπιση -Θεραπεία της συνυπάρχουσας Ψυχιατρικής Νόσου -Ψυχοθεραπεία

20 -Οικογενειακή ή των γονέων -Ατομική Ψυχοθεραπεία -Τουλάχιστον για ένα χρόνο (Crisp 1997) -Ίσο χρόνο με τη διάρκεια της νόσου( EDA 1995) Λόγω της διάρκειας της Ψυχοθεραπείας η ψυχοθεραπευτική αντιμετώπιση της ΨΑ έχει εξαιρετικά υψηλό κόστος που σε κάποιες περιπτώσεις αποτελεί αίτιο διακοπής της θεραπείας και επομένως υποτροπής. Πρόγνωση Καλή έκβαση 43% Βελτίωση 36% Χρόνια Πορεία 20% Θνησιμότητα 5%(κατ ετος) (Steinhausen 1995) H θεραπεία της ΨΒ Αρχές -Εγκατάσταση θεραπευτικής σχέσης με ασθενή Στόχοι 1.Εγκατάσταση κανονικού προγράμματος διατροφής και διακοπής του φαύλου κύκλου Υπερφαγίας και εμετών. 2.Τροποποίηση Σκέψεων, Πίστεων και Συναισθημάτων που συντηρούν τη βουλιμική συπεριφορά, βάση του γνωσιακού μοντέλου 3.Θεραπεία των Ιατρικών Επιπλοκών της βουλιμίας 4.Αντιμετώπιση των συνυπαρχόντων Ψυχιατρικών συμπτωμάτων που είναι συνήθη στη βουλιμία 5.Ψυχολογική προσέγγιση Ατομική και Ομαδική ψυχοθεραπεία Α.Γνωσιακή-συμπεριφορική (θεραπεία εκλογής) Β.Διαπροσωπική Γ.Ψυχοδυναμική Οικογενειακή θεραπεία 6.Φάρμακα 7.Πρόληψη των υποτροπών, καθόσον η πορεία της νόσου χαρακτηρίζεται από περιόδους υφέσεως, εξάρσεως.

Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία

Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία Β. Α. Παπαγεωργίου MD, Med, Δρ. Α.Π.Θ. Παιδοψυχίατρος - TEACCH Consultant τ. Επίκουρος Καθηγήτρια Παιδοψυχιατρικής Οι Δ.Π.Τ. Δεν είναι απλώς αποκλίνουσες διατροφικές

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφικές Διαταραχές. Κεφάλαια 7 8

Διατροφικές Διαταραχές. Κεφάλαια 7 8 Διατροφικές Διαταραχές Κεφάλαια 7 8 7. Πώς να βοηθήσουμε τα άτομα που υποφέρουν από Ψυχογενή Ανορεξία Στόχος η πάσχουσα να τρέφεται κανονικά ώστε να αποκατασταθεί το φυσιολογικό της βάρος. Ο στόχος αυτός

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής (ΔΠΤ) Αγγελίνα Κατριβάνου

Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής (ΔΠΤ) Αγγελίνα Κατριβάνου Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής (ΔΠΤ) Αγγελίνα Κατριβάνου Απαρτιωμένη Διδασκαλία Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής (ΔΠΤ) Ψυχογενής Ανορεξία (ΨΑ) Ψυχογενής Βουλιμία (ΨΒ) Επεισοδιακή Υπερφαγία (ΕΥ) 15% ΨΑ ΨΒ 1 % ΨΒ

Διαβάστε περισσότερα

Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα

Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΟ ΓΥΝΑΙΚΕΙΟ ΦΥΛΟ ΣΤΟΝ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟ Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα ΕΠΕΑΕΚ: ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΘΕΜΑΤΑ ΦΥΛΟΥ ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΝΕΥΡΙΚΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ ΦΟΙΤΗΤΡΙΕΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΡΟΓΙΑΝΝΗ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΜΑΥΡΙΔΟΥ ΠΑΡΘΕΝΑ

ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΝΕΥΡΙΚΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ ΦΟΙΤΗΤΡΙΕΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΡΟΓΙΑΝΝΗ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΜΑΥΡΙΔΟΥ ΠΑΡΘΕΝΑ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΑΘΗΜΑ : ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣ/ΚΗ ΙΙ ΥΠ. ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ : ΚΥΠΑΡΙΣΗ ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΝΕΥΡΙΚΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ ΦΟΙΤΗΤΡΙΕΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΡΟΓΙΑΝΝΗ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΜΑΥΡΙΔΟΥ ΠΑΡΘΕΝΑ ΛΑΡΙΣΑ 2010 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχολογία της διατροφής

Ψυχολογία της διατροφής ΚαλλιOΠη ΕμμανουηλIδου Ψυχολογία της διατροφής Πώς οι διατροφικές συνήθειες αντανακλούν τον συναισθηματικό μας κόσμο Π Ε Ρ Ι Ε Χ Ο Μ Ε Ν Α Πρόλογος Εισαγωγή Η διατροφή στη ζωή μας Πώς σχετίζεται η επιστήμη

Διαβάστε περισσότερα

Ονοματεπώνυμο: Ελένη Ντίμερη Τάξη: Α Λυκείου Τμήμα: Α3 Σχολείο: 7 Λύκειο Καλλιθέας. Δημοσκοπική Έρευνα

Ονοματεπώνυμο: Ελένη Ντίμερη Τάξη: Α Λυκείου Τμήμα: Α3 Σχολείο: 7 Λύκειο Καλλιθέας. Δημοσκοπική Έρευνα Ονοματεπώνυμο: Ελένη Ντίμερη Τάξη: Α Λυκείου Τμήμα: Α3 Σχολείο: 7 Λύκειο Καλλιθέας Δημοσκοπική Έρευνα Εισαγωγή Στην εφηβική ηλικία μπορεί να παρατηρηθούν διαταραχές πρόσληψης της τροφής, για παράδειγμα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ

ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η φροντίδα για τη λήψη τροφής αποτελεί μια από τις κυριότερες ασχολίες του ανθρώπου. Όσο σημαντική είναι για τον άνθρωπο η τροφή τόσο σημαντική είναι και η στέρηση

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Πορεία, Πρόγνωση και Θεραπεία. Φίλιππος Γουρζής Καθηγητής Ψυχιατρικής Πανεπιστημίου Πατρών

ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Πορεία, Πρόγνωση και Θεραπεία. Φίλιππος Γουρζής Καθηγητής Ψυχιατρικής Πανεπιστημίου Πατρών ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Πορεία, Πρόγνωση και Θεραπεία Φίλιππος Γουρζής Καθηγητής Ψυχιατρικής Πανεπιστημίου Πατρών Πορεία, Πρόγνωση Η πορεία είναι κρίσιμος παράγοντας για την εκτίμηση των κοινωνικών συνεπειών, του κόστους,

Διαβάστε περισσότερα

Αντιμετώπιση της Ψυχογενούς Ανορεξίας

Αντιμετώπιση της Ψυχογενούς Ανορεξίας Αντιμετώπιση της Ψυχογενούς Ανορεξίας Η διαταραχή, με τα συμπτώματα και τα σημεία της, η πορεία και η σοβαρότητά της πρέπει να εξηγηθεί στην πάσχουσα και την οικογένειά της. Προϋπόθεση αποτελεί η εγκατάσταση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΚΑΥΚΙΑ ΘΕΟΔΩΡΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ 1 ο Μάθημα Προγραμματισμένα μαθήματα 2/10, 9/10, 16/10, 23/10, 30/10, 6/11, 13/11, 20/11, 27/11, 4/12, 11/12,

Διαβάστε περισσότερα

Η πρώτη µη κερδοσκοπική εταιρεία στην Ελλάδα µε στόχο την ενηµέρωση, πρόληψη και υποστήριξη των ανθρώπων που πάσχουν από ιαταραχές Πρόσληψης Τροφής.

Η πρώτη µη κερδοσκοπική εταιρεία στην Ελλάδα µε στόχο την ενηµέρωση, πρόληψη και υποστήριξη των ανθρώπων που πάσχουν από ιαταραχές Πρόσληψης Τροφής. CREATIVE BRIEF Η πρώτη µη κερδοσκοπική εταιρεία στην Ελλάδα µε στόχο την ενηµέρωση, πρόληψη και υποστήριξη των ανθρώπων που πάσχουν από ιαταραχές Πρόσληψης Τροφής. ΟΙ (ΨΥΧΟΓΕΝΕΙΣ) ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΠΡΟΣΛΗΨΗΣ ΤΡΟΦΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΩΝ ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΣΕ ΓΕΝΙΚΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑ ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗ ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ ΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟΥ ΚΥΡΙΑΚΟΥ»

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΩΝ ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΣΕ ΓΕΝΙΚΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑ ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗ ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ ΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟΥ ΚΥΡΙΑΚΟΥ» ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΩΝ ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΣΕ ΓΕΝΙΚΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑ ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗ ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ ΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ, Γ.Ν.Π. «Π.. & Α. ΚΥΡΙΑΚΟΥ» ΟΜEΣ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΤΟΥ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟΥ ΤΟΜΕΑ

Διαβάστε περισσότερα

Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου

Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου Πανταζής Α. Ιορδανίδης Διδάκτωρ Ψυχιατρικής Α.Π.Θ Καθηγητής Ψυχολογίας & Διατροφής, ΑΤΕΙ Ιορδανίδης,, 10/3/11 1 ρ.πανταζής Ιορδανίδης, 10/3/11 2

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφικές Διαταραχές & η αντιμετώπιση τους

Διατροφικές Διαταραχές & η αντιμετώπιση τους Διατροφικές Διαταραχές & η αντιμετώπιση τους www.cydadiet.org www.iph.com.cy Προσφορά Συνδέσμου Διαιτολόγων και Διατροφολόγων Κύπρου σε συνεργασία με την εταιρεία Iacovos Photiades Foodstuff Suppliers

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ : ΌΤΑΝ Η ΔΙΑΙΤΑ ΓΙΝΕΤΑΙ ΕΜΜΟΝΗ

ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ : ΌΤΑΝ Η ΔΙΑΙΤΑ ΓΙΝΕΤΑΙ ΕΜΜΟΝΗ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ : ΌΤΑΝ Η ΔΙΑΙΤΑ ΓΙΝΕΤΑΙ ΕΜΜΟΝΗ ΠΡΟΛΟΓΟΣ Σε μια εποχή που τόσο οι γυναίκες όσο και οι άντρες έχουν κάνει στροφή 180 μοιρών προς το φαγητό, τα φαινόμενα παχυσαρκίας αλλά και διαταραχών

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ

ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΟΡΙΣΜΟΣ Η αυτοκτονική συµπεριφορά ορίζεται ως η συµπεριφορά, κατά την οποία το άτοµο θέλει να κάνει κακό στον εαυτό του µε σκοπό να δώσει ένα τέλος στη ζωή του. ιαχωρίζεται

Διαβάστε περισσότερα

«Μαθησιακές δυσκολίες και παραβατική συμπεριφορά»

«Μαθησιακές δυσκολίες και παραβατική συμπεριφορά» «Μαθησιακές δυσκολίες και παραβατική συμπεριφορά» Θεοδώρα Πάσχου α.μ 12181 Τμήμα Λογοθεραπείας-Τ.Ε.Ι ΗΠΕΙΡΟΥ Εισαγωγικές επισημάνσεις 1) η εκδήλωση διαταραχών στην κατάκτηση μαθησιακών δεξιοτήτων προκαλεί

Διαβάστε περισσότερα

Προαγωγή Υγείας. Προγράμματα άσκησης

Προαγωγή Υγείας. Προγράμματα άσκησης Προαγωγή Υγείας Προγράμματα άσκησης Σύσταση 13: Συστήνεται οι Γενικοί Ιατροί, άλλοι Ιατροί, καθώς και επαγγελματίες υγείας της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας να ενθαρρύνουν τους ασθενείς με κατάθλιψη (κυρίως

Διαβάστε περισσότερα

Διπολική διαταραχή μανιοκατάθλιψη,

Διπολική διαταραχή μανιοκατάθλιψη, ΨΥΧΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Ο όρος ψυχική διαταραχή περιλαμβάνει ένα μεγάλο εύρος προβλημάτων που έχουν σχέση με την ψυχική κατάσταση και την συμπεριφορά ενός ατόμου. Οι διάφορες ψυχικές διαταραχές εκδηλώνονται

Διαβάστε περισσότερα

Από τον Κώστα κουραβανα

Από τον Κώστα κουραβανα Από τον Κώστα κουραβανα Περιεχόμενα Γενικός ορισμός παχυσαρκίας Ορμονικοί-Γονιδιακοί-παράγοντες Επιπτώσεις στην υγεία Θεραπεία-Δίαιτα Γενικός ορισμός παχυσαρκίας Παχυσαρκία είναι κλινική κατάσταση στην

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής

Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής ΚΕΦΑΛΑΙΟ 25 Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής Από το: Goodman, R., Scott S. (2012). Eating Disorders In R. Goodman, S. Scott (Eds.), Child Psychiatry (pp. 199-203). Oxford, Wiley-Blackwell, Μετάφραση στα ελληνικά:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΕΡΟΒΟΥΛΙ. Επιδημιολογία Παραγόντων Κινδύνου για Διατροφικές Διαταραχές σε 1900 Παιδιά και Έφηβους της Κύπρου

ΑΝΕΡΟΒΟΥΛΙ. Επιδημιολογία Παραγόντων Κινδύνου για Διατροφικές Διαταραχές σε 1900 Παιδιά και Έφηβους της Κύπρου ΑΝΕΡΟΒΟΥΛΙ Επιδημιολογία Παραγόντων Κινδύνου για Διατροφικές Διαταραχές σε 1900 Παιδιά και Έφηβους της Κύπρου Χαράλαμπος Χατζηγεωργίου MD, Μιχάλης Τορναρίτης PhD, Σάββας Χρ Σάββα MD, Αντώνης Καφάτος MD

Διαβάστε περισσότερα

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Κάθε παιδί έχει το δικαίωμα να ζει και να μεγαλώνει σ ένα υγιές περιβάλλον, το οποίο θα διασφαλίζει και θα προάγει την σωματική και ψυχική

Διαβάστε περισσότερα

Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο

Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο Χριστιάνα Μήτση Ψυχολόγος Μsc-Ψυχοθεραπεύτρια Πανελληνίου Συλλόγου Γυναικών με Καρκίνο Μαστού «Άλμα Ζωής» ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ: Υπάρχουν

Διαβάστε περισσότερα

ANTIKOIΝΩΝΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΣΤΟΥΣ ΕΦΗΒΟΥΣ KAI TΡΟΠΟΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΗΣ ΑΝΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΣΙΩΤΗ

ANTIKOIΝΩΝΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΣΤΟΥΣ ΕΦΗΒΟΥΣ KAI TΡΟΠΟΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΗΣ ΑΝΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΣΙΩΤΗ ANTIKOIΝΩΝΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΣΤΟΥΣ ΕΦΗΒΟΥΣ KAI TΡΟΠΟΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΗΣ ΑΝΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΣΙΩΤΗ ΔΙΑΤΑΡΑΧΗ ΔΙΑΓΩΓΗΣ ΟΡΙΣΜΟΣ: Σύμφωνα με το Διαγνωστικό και στατιστικό εγχειρίδιο για τις ψυχικές νόσους DSM-IV,το κύριο

Διαβάστε περισσότερα

Παιδιά και νέοι με χρόνια προβλήματα υγείας και ειδικές ανάγκες. Σύγχρονες ιατρικές θεωρήσεις και ελληνική πραγματικότητα.

Παιδιά και νέοι με χρόνια προβλήματα υγείας και ειδικές ανάγκες. Σύγχρονες ιατρικές θεωρήσεις και ελληνική πραγματικότητα. Παιδιά και νέοι με χρόνια προβλήματα υγείας και ειδικές ανάγκες. Σύγχρονες ιατρικές θεωρήσεις και ελληνική πραγματικότητα. Μαρία Φωτουλάκη Επίκουρη καθηγήτρια Παιδιατρικής-Παιδιατρικής Γαστρεντερολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών

Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών Ορισμός μαθησιακών διαταραχών Η αδυναμία των μαθητών να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις ενός κανονικού σχολείου. Τα μαθησιακά προβλήματα ΔΕΝ οφείλονται

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχοφαρμακολογία των διατροφικών διαταραχών στην παιδική και εφηβική ηλικία. Pediatr Clin N Am 58 (2011) 121-138

Ψυχοφαρμακολογία των διατροφικών διαταραχών στην παιδική και εφηβική ηλικία. Pediatr Clin N Am 58 (2011) 121-138 Ψυχοφαρμακολογία των διατροφικών διαταραχών στην παιδική και εφηβική ηλικία Pediatr Clin N Am 58 (2011) 121-138 a Nevile H. Golden, MD, b Evelyn Attia, MD a Division of Adolescent Medicine, Stanford University

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΧΑΤΖΗΣΤΕΦΑΝΟΥ ΦΑΝΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ Τ.Ε. Β Γ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Η στεφανιαία µονάδα είναι ένας χώρος

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Γνώσεις, στάσεις και ποιότητα ζωής σε ασθενείς με λέμφωμα Οι ασθενείς που πάσχουν από λέμφωμα στην Ελλάδα εμφανίζονται ελλιπώς ενημερωμένοι σχετικά με ζητήματα που αφορούν στην

Διαβάστε περισσότερα

Φώτης Μωρόγιαννης. Δρ.Ψυχίατρος

Φώτης Μωρόγιαννης. Δρ.Ψυχίατρος Φώτης Μωρόγιαννης Δρ.Ψυχίατρος ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΠΡΟΣΛΗΨΗΣ ΤΡΟΦΗΣ ΟΡΙΣΜΟΙ, ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ, ΕΚΒΑΣΗ, ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑ ΑΝΑΣΑ Εταιρεία Καταπολέμησης Διατροφικών Διαταραχών. Εκδήλωση του Συλλόγου Γονέων και κηδεμόνων των Δωδωναίων

Διαβάστε περισσότερα

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Θετική Ψυχολογία Καρακασίδου Ειρήνη, MSc Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Εισαγωγή Θετική-Αρνητική Ψυχολογία Στόχοι της Ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια

Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια ρ ZΩΗ ΚΑΤΣΑΡΟΥ Νευρολόγος ιευθύντρια ΕΣΥ Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια µορφή κατάθλιψης,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ Γ. ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) Ημ/νίες Διεξαγωγής: 16-17/11, 30/11, 01/12, 07 08/12, 2013, 11-12/01, 25-26/01, 01-02/02, 15-16/02,

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΕΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ. Ευγενία Β. Γκιντώνη Ψυχολόγος, MSc Επιστημονική Συνεργάτης Ψ.Ν.Τ ΚΕΔΔΥ Αρκαδίας

ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΕΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ. Ευγενία Β. Γκιντώνη Ψυχολόγος, MSc Επιστημονική Συνεργάτης Ψ.Ν.Τ ΚΕΔΔΥ Αρκαδίας ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΕΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ Ευγενία Β. Γκιντώνη Ψυχολόγος, MSc Επιστημονική Συνεργάτης Ψ.Ν.Τ ΚΕΔΔΥ Αρκαδίας ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ Εντάσσεται στο Μέτρο 2.3 «Ενέργειες Πρόληψης Ενίσχυσης της Κοινωνικής

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΝΕΥΡΙΚΗΣ ΑΝΟΡΕΞΙΑΣ ΣΤΟ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ

ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΝΕΥΡΙΚΗΣ ΑΝΟΡΕΞΙΑΣ ΣΤΟ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΝΕΥΡΙΚΗΣ ΑΝΟΡΕΞΙΑΣ ΣΤΟ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΘΕΟΔΩΡΟΥ - ΝΤΕΛΙΜΙΧΑΛΗΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗΣ MSc ΕΚΠΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ. ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Ι.ΙΕΚ ΒΑΪΑ ΜΠΑΛΩΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ ΜΕΘ ΠΓΝ ΛΑΡΙΣΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Βασιλική Ψάρρα, MSc Επιμελήτρια Β Ψυχιατρικής Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Αττικής

Βασιλική Ψάρρα, MSc Επιμελήτρια Β Ψυχιατρικής Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Αττικής Βασιλική Ψάρρα, MSc Επιμελήτρια Β Ψυχιατρικής Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Αττικής Εισαγωγή Η διάγνωση καρκίνου του μαστού αποτελεί ιδιαίτερα τραυματικό γεγονός 1,2 Στην τελευταία έκδοση του Diagnostic and Statistical

Διαβάστε περισσότερα

πρίσμα της παραγωγικότητας Ολιστική προσέγγιση" Κρικέλλα Αλκινόη-Ιατρός Εργασίας Πετροχείλου Αικατερίνη-Κλινική Ψυχολόγος

πρίσμα της παραγωγικότητας Ολιστική προσέγγιση Κρικέλλα Αλκινόη-Ιατρός Εργασίας Πετροχείλου Αικατερίνη-Κλινική Ψυχολόγος "Η χρόνια νόσος μέσα από το πρίσμα της παραγωγικότητας Ολιστική προσέγγιση" Κρικέλλα Αλκινόη-Ιατρός Εργασίας Πετροχείλου Αικατερίνη-Κλινική Ψυχολόγος ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Η ιατρική ομάδα

Διαβάστε περισσότερα

Ε.202-2: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

Ε.202-2: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΚΩΔΙΚΟΣ: Ε.202-2 ΕΝΤΥΠΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΕΝΤΥΠΟ: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΕΚΔΟΤΗΣ: ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΣΥΝΤΑΞΗΣ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟΥ Ε.202-2: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ A ΜΕΡΟΣ 1. ΓΕΝΙΚΑ ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Υ ΕΞΑΜΗΝΟ: Γ ΜΑΘΗΜΑ:

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια

Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια Κώστας Νικολάου ψυχίατρος Παρουσίαση βασισμένη στο: BPSD Educational Pack, International Psychogeriatric Association (IPA) 2002 Τα Συμπεριφορικά και Ψυχολογικά συμπτώματα

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση κρίσεων: Ψυχοκοινωνικές. Γεωργία Κιζιρίδου, Εξελικτική Σχολική Ψυχολόγος, MSc, Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων georgiakiz@yahoo.

Διαχείριση κρίσεων: Ψυχοκοινωνικές. Γεωργία Κιζιρίδου, Εξελικτική Σχολική Ψυχολόγος, MSc, Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων georgiakiz@yahoo. Διαχείριση κρίσεων: Ψυχοκοινωνικές Γεωργία Κιζιρίδου, Εξελικτική Σχολική Ψυχολόγος, MSc, Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων georgiakiz@yahoo.gr Διαχείριση κρίσεων: Ψυχο-κοινωνικές «Ακόμα και οι χώρες που είναι εξοπλισμένες

Διαβάστε περισσότερα

Η ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΤΑ ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΤΑΞΙΝΟΜΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ

Η ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΤΑ ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΤΑΞΙΝΟΜΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ Η ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΤΑ ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΤΑΞΙΝΟΜΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΓΕΩΡΓΙΛΑ ΕΛΕΝΗ Απαρτιωμένη Διδασκαλία ΕΙΣΑΓΩΓΗ Διάγνωση: είναι η πολύπλοκη διαδικασία αναγνώρισης και ταυτοποίησης μιας διαταραχής που γίνεται

Διαβάστε περισσότερα

Αδραμερινά Άλκηστις Ειδικευόμενη Ιατρός Παιδιατρικής Κλινικής ΓΝ Δράμας

Αδραμερινά Άλκηστις Ειδικευόμενη Ιατρός Παιδιατρικής Κλινικής ΓΝ Δράμας Αδραμερινά Άλκηστις Ειδικευόμενη Ιατρός Παιδιατρικής Κλινικής ΓΝ Δράμας Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (Π.Ο.Υ) από το 1997 αναγνώρισε την παχυσαρκία ως μείζον πρόβλημα δημόσιας υγείας Παγκόσμιο πρόβλημα

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΟΔΙΚΟΣ ΧΑΡΤΗΣ ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

Ο ΟΔΙΚΟΣ ΧΑΡΤΗΣ ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Ο ΟΔΙΚΟΣ ΧΑΡΤΗΣ ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Ο Σακχαρώδης Διαβήτης (ΣΔ) είναι μια μεταβολική διαταραχή και αποτελεί ένα από τα συχνότερα χρόνια νοσήματα και μια από τις σημαντικότερες αιτίες πρόωρης

Διαβάστε περισσότερα

Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014

Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014 Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014 Τις τελευταίες τρεις δεκαετίες ένας αριθµός εναλλακτικών µοντέλων για τον πόνο πέραν του ιατρικού ενσωµατώνουν ψυχολογικούς(αντίληψη,

Διαβάστε περισσότερα

«Εφηβεία από το Α έως το Ω» Μια Ακαδημία για Γονείς

«Εφηβεία από το Α έως το Ω» Μια Ακαδημία για Γονείς «Εφηβεία από το Α έως το Ω» Μια Ακαδημία για Γονείς Ξενοδοχείο President 18 Νοεμβρίου 2015 1 η Συνάντηση Άρτεμις Κ. Τσίτσικα Επικ. Καθηγήτρια Παιδιατρικής-Εφηβικής Ιατρικής Επιστ. Υπεύθυνος Μονάδας Εφηβικής

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Τι είναι ''social media''; Τι είναι ο εθισμός; Τι είναι εθισμός στο διαδίκτυο;

Εισαγωγή. Τι είναι ''social media''; Τι είναι ο εθισμός; Τι είναι εθισμός στο διαδίκτυο; Εισαγωγή Τι είναι ''social media''; Ως μέσα κοινωνικής δικτύωσης (social media) ορίζονται τα μέσα, τα οποία αλληλεπιδρούν μεταξύ ομάδων ανθρώπων μέσω των διαδικτυακών κοινοτήτων. Υπάρχουν διάφορες μορφές

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΛΟΣΩΡΙΣΑΤΕ ΣΤΗΝ ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ

ΚΑΛΟΣΩΡΙΣΑΤΕ ΣΤΗΝ ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΚΑΛΟΣΩΡΙΣΑΤΕ ΣΤΗΝ ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΘΕΜΑ Διερεύνηση ποσοτικών και ποιοτικών χαρακτηριστικών συνύπαρξης ψυχιατρικής διαταραχής με εξάρτηση από ψυχοδραστικές ουσίες. Η Περίπτωση του θεραπευτικού προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφικές Διαταραχές. Στην εργασία αυτή συμμετέχουν: Διάφα Κλεοπάτρα Αντωνοπούλου Χριστίνα Κανονίδης Γιώργος Ορφανίδης Θοδωρής Καραπέτσας Θοδωρής

Διατροφικές Διαταραχές. Στην εργασία αυτή συμμετέχουν: Διάφα Κλεοπάτρα Αντωνοπούλου Χριστίνα Κανονίδης Γιώργος Ορφανίδης Θοδωρής Καραπέτσας Θοδωρής Διατροφικές Διαταραχές Στην εργασία αυτή συμμετέχουν: Διάφα Κλεοπάτρα Αντωνοπούλου Χριστίνα Κανονίδης Γιώργος Ορφανίδης Θοδωρής Καραπέτσας Θοδωρής Οι διαταραχές της διατροφής είναι μια ομάδα ψυχοσωματικών

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΤΗ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΑ ΔΙΑΒΗΤΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΡΟΣΒΟΛΗ ΑΠ ΑΥΤΟΝ ΑΤΟΜΩΝ ΝΕΑΡΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ

ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΤΗ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΑ ΔΙΑΒΗΤΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΡΟΣΒΟΛΗ ΑΠ ΑΥΤΟΝ ΑΤΟΜΩΝ ΝΕΑΡΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΤΗ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΑ ΔΙΑΒΗΤΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΡΟΣΒΟΛΗ ΑΠ ΑΥΤΟΝ ΑΤΟΜΩΝ ΝΕΑΡΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Δρ Γεώργιος Ι Κούρτογλου Παθολόγος-Διαβητολόγος Διδάκτωρ Ιατρικής ΑΠΘ Εκρηκτικές διαστάσεις λαμβάνει πλέον ο σακχαρώδης

Διαβάστε περισσότερα

Ε.Κατσάµπα, Γ.Ευσταθίου

Ε.Κατσάµπα, Γ.Ευσταθίου Περιγραφή ατοµικής περίπτωσης γυναίκας µε Υποχονδρίαση και Ιδεοψυχαναγκαστική ιαταραχή και στοιχεία Ιδεοψυχαναγκαστικής ιαταραχής Προσωπικότητας 12ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ψυχολογικής Έρευνας της Ελληνικής

Διαβάστε περισσότερα

Παράρτημα III Τροποποιήσεις στην περίληψη των χαρακτηριστικών του προϊόντος και στο φύλλο οδηγιών χρήσης

Παράρτημα III Τροποποιήσεις στην περίληψη των χαρακτηριστικών του προϊόντος και στο φύλλο οδηγιών χρήσης Παράρτημα III Τροποποιήσεις στην περίληψη των χαρακτηριστικών του προϊόντος και στο φύλλο οδηγιών χρήσης Σημείωση: Αυτές οι τροποποιήσεις πρόκειται να ενσωματωθούν στην έγκυρη Περίληψη των Χαρακτηριστικών

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους Εφηβεία και Πρότυπα Τι σημαίνει εφηβεία; Η εφηβεία είναι η περίοδος της ζωής του ανθρώπου που αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Είναι μια εξελικτική φάση που κατά τη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΘΟΥΣΑ 4. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 Θετικές σχέσεις: θεωρία και πράξη

ΑΙΘΟΥΣΑ 4. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 Θετικές σχέσεις: θεωρία και πράξη TETARTH 15 ΜΑΪΟΥ 2013 14.00-15.00 ΠΡΟΣΕΛΕΥΣΗ ΣΥΝΕΔΡΩΝ-ΕΓΓΡΑΦΕΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ, ΝΕΑ ΧΗΛΗ ΚΑΡΑΘΕΟΔΩΡΗ ΑΜΦΙΘΕΑΤΡΟ ΑΙΘΟΥΣΑ 9 ΑΙΘΟΥΣΑ 10 ΑΙΘΟΥΣΑ ΣΥΝΕΛΕΥΣΕΩΝ 15.00-17.00 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 1 Σκέφτομαι & Πράττω

Διαβάστε περισσότερα

Αιμιλίζα Στεφανίδου 1, Δημοσθένης Μπούρος 2, Μιλτιάδης Λειβαδίτης 2, Αθανασία Πατάκα 1, Παρασκευή Αργυροπούλου 1

Αιμιλίζα Στεφανίδου 1, Δημοσθένης Μπούρος 2, Μιλτιάδης Λειβαδίτης 2, Αθανασία Πατάκα 1, Παρασκευή Αργυροπούλου 1 Αιμιλίζα Στεφανίδου 1, Δημοσθένης Μπούρος 2, Μιλτιάδης Λειβαδίτης 2, Αθανασία Πατάκα 1, Παρασκευή Αργυροπούλου 1 1 Μονάδα Αναπνευστικής Ανεπάρκειας, Α.Π.Θ., Γ.Π.Ν. «Γ.Παπανικολάου» 2 Τμήμα Ιατρικής, Δημοκρίτειο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΘΛΗΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ (ΜΚ 108) Θέµα διάλεξης 13 Έλεγχος βάρους και διατροφικές ανωµαλίες στον αγωνιστικό αθλητισµό. Μάριος Γούδας

ΑΘΛΗΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ (ΜΚ 108) Θέµα διάλεξης 13 Έλεγχος βάρους και διατροφικές ανωµαλίες στον αγωνιστικό αθλητισµό. Μάριος Γούδας ΕΠΕΑΕΚ : AΝΑΜΟΡΦΩΣΗ A ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΑΘΛΗΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ (ΜΚ 108) Θέµα διάλεξης 13 Έλεγχος βάρους και διατροφικές ανωµαλίες στον αγωνιστικό αθλητισµό Μάριος Γούδας η

Διαβάστε περισσότερα

Ανορεξία και Βουλιμία

Ανορεξία και Βουλιμία Ανορεξία και Βουλιμία Εισαγωγή Ο καθένας μας τρώει. Το κάνουμε τόσο γιατί το έχουμε ανάγκη όσο και γιατί το ευχαριστιόμαστε. Ωστόσο, όπως και σε όλη την ανθρώπινη συμπεριφορά, υπάρχουν τεράστιες διαφορές

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ ΣΕ ΦΟΡΕΙΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ ΣΕ ΦΟΡΕΙΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ ΣΕ ΦΟΡΕΙΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ 1 ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ 2 (2010) ΚΕΚ Κέντρου Ψυχικής Υγιεινής 3 ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία.

Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία. Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία. Παχυσαρκία είναι η παθολογική αύξηση του βάρους του σώματος, που οφείλεται σε υπερβολική συσσώρευση λίπους στον οργανισμό. Παρατηρείται γενικά

Διαβάστε περισσότερα

Έφηβος και Διαδίκτυο Ο Ρόλος του Γονέα

Έφηβος και Διαδίκτυο Ο Ρόλος του Γονέα Έφηβος και Διαδίκτυο Ο Ρόλος του Γονέα 22 Μαρτίου 2014 Ανδρέας Ευαγόρου Ψυχολόγος Εφηβεία Ψυχική και σωματική ανάπτυξη Πέρασμα από την παιδική στην ενήλικη ζωή Ενδοψυχικές αναδομήσεις Ανάγκη αυτονομίας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ Τμήμα Ιατρικής Ψυχιατρική Κλινική

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ Τμήμα Ιατρικής Ψυχιατρική Κλινική ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ Τμήμα Ιατρικής Ψυχιατρική Κλινική Διευθυντής: Καθηγητής Φ. Γουρζής ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Ακ. Έτος 2014-2015 Πάτρα, 2014 Επιστημονικό Προσωπικό Ψυχιατρικής Κλινικής Διευθυντής: Καθηγητής

Διαβάστε περισσότερα

«Η απασχόληση Ψυχολόγων και Παιδαγωγών στις δράσεις της Ιατρικής Παρέμβασης»

«Η απασχόληση Ψυχολόγων και Παιδαγωγών στις δράσεις της Ιατρικής Παρέμβασης» «Η απασχόληση Ψυχολόγων και Παιδαγωγών στις δράσεις της Ιατρικής Παρέμβασης» ΙΑΤΡΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ Η Ιατρική Παρέμβαση (Medical Intervention -Med.In) είναι μια Ελληνική ιατρική οργάνωση αρωγής με δράσεις εντός

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ

ΨΥΧΟΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΓΕΩΡΓΙΑ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΟΡΙΣΜΟΣ: Ψυχοεκπαιδευση είναι μια μορφή εκπαίδευσης και θεραπεία επιλογής για τα άτομα με ψυχικό πρόβλημα η οποία συνδιάζει διάφορες μορφές θεραπείας όπως η συμπεριφορική και η προσωποκεντρική.

Διαβάστε περισσότερα

Το συχνότερο χρόνιο νόσημα της παιδικής ηλικίας.

Το συχνότερο χρόνιο νόσημα της παιδικής ηλικίας. ΤΟ ΠΑΙΔΙΚΟ ΑΣΘΜΑ Το συχνότερο χρόνιο νόσημα της παιδικής ηλικίας. Αν από το τρέξιμο, τη γυμναστική ή άλλη εργασία, δυσκολεύεται η αναπνοή, αυτό λέγεται άσθμα. Αρεταίος Καππαδόκης, 100 μχ Οι γυναίκες ήταν

Διαβάστε περισσότερα

Επιστημονικές Εκδόσεις Σειρά: «Κλινική ψυχολογία - ψυχοθεραπεία» Διεύθυνση: Αναστασία Καλαντζή-Αζίζι

Επιστημονικές Εκδόσεις Σειρά: «Κλινική ψυχολογία - ψυχοθεραπεία» Διεύθυνση: Αναστασία Καλαντζή-Αζίζι Επιστημονικές Εκδόσεις Σειρά: «Κλινική ψυχολογία - ψυχοθεραπεία» Διεύθυνση: Αναστασία Καλαντζή-Αζίζι Μετάφραση: Λιζέττα Κονσουλίδου Επιμέλεια μετάφρασης: Χρύσα Ξενάκη Εξώφυλλο: Ντίνα Κόφφα ISBN 978-960-9405-21-8

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη παραγόντων που επηρεάζουν την ακούσια νοσηλεία ασθενών σε µια ψυχιατρική κλινική

Μελέτη παραγόντων που επηρεάζουν την ακούσια νοσηλεία ασθενών σε µια ψυχιατρική κλινική 110 ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ 14 (2), 2003 Ερευνητική εργασία Research paper Μελέτη παραγόντων που επηρεάζουν την ακούσια νοσηλεία ασθενών σε µια ψυχιατρική κλινική Β. Μποζίκας, 1 Β. Τσιπροπούλου, 1 Χ. εσερή, 1 Μ. Κοσµίδου,

Διαβάστε περισσότερα

ψυχικής νόσου Εθνικό Ίδρυµα Ερευνών 2010

ψυχικής νόσου Εθνικό Ίδρυµα Ερευνών 2010 H ποιότητα ζωής στον αντίποδα της ψυχικής νόσου Εθνικό Ίδρυµα Ερευνών 16-2-2010 2010 Μ. Τζινιέρη Κοκκώση, Ph.D Επικ. Καθηγήτρια Κλινικής Ψυχολογίας Α Ψυχιατρική Κλινική Πανεπιστηµίου Αθηνών-Αιγινήτειο

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπευτική διαδικασία Γεώργιος Ευσταθίου, gefstath@psych.uoa.gr

Θεραπευτική διαδικασία Γεώργιος Ευσταθίου, gefstath@psych.uoa.gr ΣΤΑ ΙΑ ΤΗΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ Θεραπευτική διαδικασία Γεώργιος Ευσταθίου, gefstath@psych.uoa.gr 1. Εισαγωγική φάση εδραίωση θεραπευτικής συµµαχίας 2. Γνωσιακή διερεύνηση 3. ιατύπωση περίπτωσης 4. Σχεδιασµός θεραπείας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΑΝΘΙΑ ΣΟΥΜΠΑΣΗ ΑΠΑΡΤΙΩΜΕΝΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ

ΕΥΑΝΘΙΑ ΣΟΥΜΠΑΣΗ ΑΠΑΡΤΙΩΜΕΝΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΥΑΝΘΙΑ ΣΟΥΜΠΑΣΗ ΑΠΑΡΤΙΩΜΕΝΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ Εισαγωγή Ψυχική διαταραχή : αφορά τον τρόπο με τον οποίο το άτομο σκέπτεται, συμπεριφέρεται προς τους άλλους, και σχετίζεται με τον εαυτό

Διαβάστε περισσότερα

Στέργιος Ι. Τραπότσης Χειρουργός Ορθοπαιδικός Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Διδάσκων ΤΕΦAΑ-ΠΘ

Στέργιος Ι. Τραπότσης Χειρουργός Ορθοπαιδικός Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Διδάσκων ΤΕΦAΑ-ΠΘ Άσκηση, διατροφή & υγεία Στέργιος Ι. Τραπότσης Χειρουργός Ορθοπαιδικός Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Διδάσκων ΤΕΦAΑ-ΠΘ Άσκηση, διατροφή & υγεία Μακροχρόνια επιστημονική έρευνα έχει αποδείξει ότι πολλά από

Διαβάστε περισσότερα

Δημήτριος Ι Ζαφειρίου Καθηγητής Παιδιατρικής Νευρολογίας- Αναπτυξιολογίας ΑΠΘ

Δημήτριος Ι Ζαφειρίου Καθηγητής Παιδιατρικής Νευρολογίας- Αναπτυξιολογίας ΑΠΘ Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής και Υπερκινητικότητας (Attention Deficit Hyperactivity Disorder,ADHD) στην Εφηβεία Δημήτριος Ι Ζαφειρίου Καθηγητής Παιδιατρικής Νευρολογίας- Αναπτυξιολογίας ΑΠΘ Μαρία Κυριαζή

Διαβάστε περισσότερα

Περίληψη (150 λέξεις) Ελληνικά (και Αγγλικά αν ζητείται) Αναφορά στην ηλικία του θεραπευόµενου. Θεραπευτής/τρια: Επόπτης/τρια: Εξωτερικός κριτής:

Περίληψη (150 λέξεις) Ελληνικά (και Αγγλικά αν ζητείται) Αναφορά στην ηλικία του θεραπευόµενου. Θεραπευτής/τρια: Επόπτης/τρια: Εξωτερικός κριτής: Θεραπευτής/τρια: Επόπτης/τρια: Εξωτερικός κριτής: Έντυπο Συµµόρφωσης προς το Υπόδειγµα Συγγραφής Μελέτης Περίπτωσης µε Κύρια ιάγνωση στον Άξονα Ι Σηµειώστε: Τίτλος Έναρξη µε "Περιγραφή ατοµικής περίπτωσης..."

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Η ΥΠΕΡΒΟΛΗ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΒΛΑΠΤΕΙ!

ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Η ΥΠΕΡΒΟΛΗ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΒΛΑΠΤΕΙ! ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Η ΥΠΕΡΒΟΛΗ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΒΛΑΠΤΕΙ! Είναι αλήθεια ότι η άσκηση βοηθά σημαντικά στην διατήρηση της υγείας. Μπορεί όμως να γίνει επικίνδυνη όταν δεν γίνεται με τον σωστό τρόπο!

Διαβάστε περισσότερα

Πιστοποιημένες εξ αποστάσεως εκπαιδεύσεις από την Βρετανική Ένωση Ψυχολόγων

Πιστοποιημένες εξ αποστάσεως εκπαιδεύσεις από την Βρετανική Ένωση Ψυχολόγων Πιστοποιημένες εξ αποστάσεως εκπαιδεύσεις από την Βρετανική Ένωση Ψυχολόγων Εισαγωγή στην Κλινική Νευροψυχολογία της Μείζωνος Κατάθλιψης & της Σχιζοφρένειας (ONLINE CLINICAL SEMINAR) Εισηγητής: Δρ. Αλεξάνδρα

Διαβάστε περισσότερα

Η Ψυχολογική Διάσταση της Κώφωσης. Ελενα Τρύφωνος Εκπαιδευτική Ψυχολόγος Υπηρεσία Εκπαιδευτικής Ψυχολογίας Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού

Η Ψυχολογική Διάσταση της Κώφωσης. Ελενα Τρύφωνος Εκπαιδευτική Ψυχολόγος Υπηρεσία Εκπαιδευτικής Ψυχολογίας Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Η Ψυχολογική Διάσταση της Κώφωσης Ελενα Τρύφωνος Εκπαιδευτική Ψυχολόγος Υπηρεσία Εκπαιδευτικής Ψυχολογίας Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Η κάθε αναπηρία ή η κάθε ιδιαιτερότητα συνήθως έχει επιπτώσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΩΝ ΗΜΕΡΙΔΑΣ

ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΩΝ ΗΜΕΡΙΔΑΣ ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΩΝ ΗΜΕΡΙΔΑΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 16 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2015 ΑΜΦΙΘΕΑΤΡΟ ΧΑΡΟΚΟΠΕΙΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΓΝΩΡΙΜΙΑ ΜΕ ΤΟ «ΓΕΜΑΤΟ ΔΙΑΤΡΟΦΗ» Δημοσθένης Β. Παναγιωτάκος, Καθηγητής, Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο Οι διατροφικές

Διαβάστε περισσότερα

Αυτισμός καλής λειτουργικότητας: Δυο χρόνια εμπειρίας στο Τ.Ε.Ν.Ε. ΑΝΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΣΙΩΤΗ ΠΑΙΔΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ MD, Ph.D

Αυτισμός καλής λειτουργικότητας: Δυο χρόνια εμπειρίας στο Τ.Ε.Ν.Ε. ΑΝΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΣΙΩΤΗ ΠΑΙΔΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ MD, Ph.D Αυτισμός καλής λειτουργικότητας: Δυο χρόνια εμπειρίας στο Τ.Ε.Ν.Ε. ΑΝΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΣΙΩΤΗ ΠΑΙΔΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ MD, Ph.D ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ Χαρακτηριστικά Αυτισμού Καλής Λειτουργικότητας ( ομιλία, κινητικός συντονισμός,

Διαβάστε περισσότερα

Γονεϊκές αντιλήψεις για τη δομή της παιδικής προσωπικότητας σε Ελλάδα και Κύπρο

Γονεϊκές αντιλήψεις για τη δομή της παιδικής προσωπικότητας σε Ελλάδα και Κύπρο Γονεϊκές αντιλήψεις για τη δομή της παιδικής προσωπικότητας σε Ελλάδα και Κύπρο Βασίλης Παυλόπουλος Τομέας Ψυχολογίας, Πανεπιστήμιο Αθηνών Ανακοίνωση στο 7 ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ψυχολογικής Έρευνας, Λευκωσία,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΟΥΜΠΟΥΡΑ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ. Συνεργάτης ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑΣ. Τμήμα Νοσηλευτικής

ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΟΥΜΠΟΥΡΑ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ. Συνεργάτης ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑΣ. Τμήμα Νοσηλευτικής ΚΟΥΜΠΟΥΡΑ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ Συνεργάτης ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑΣ Τμήμα Νοσηλευτικής ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Το παιδί από τη γέννησή του μέχρι την ηλικία των 19 έως 20 ετών παρουσιάζει μία αύξηση του βάρους αλλά και του ύψους. Αν

Διαβάστε περισσότερα

1η συνάντηση: Γνωριμία, σπάσιμο πάγου, αυτοπαρουσίαση μελών ομάδας, κανόνες λειτουργίας ομάδας, ονοματοδοσία ομάδας.

1η συνάντηση: Γνωριμία, σπάσιμο πάγου, αυτοπαρουσίαση μελών ομάδας, κανόνες λειτουργίας ομάδας, ονοματοδοσία ομάδας. Από τον Σεπτέμβριο του 2011 συγκροτούνται ομάδες αυτοβοήθειας ψυχικά ασθενών (πχ πάσχοντες από κατάθλιψη, διάφορα είδη σχιζοφρένειας, σχιζοσυναισθηματική διαταραχή, διάφορα είδη διπολικής διαταραχής ή

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης ί>ηγο^η 26 Επιστήμες της Αγωγής 26 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι θεραπευτική εκπαίδευση Χάρης Βασιλόπουλος Ενδοκρινολόγος ιευθυντής Τµήµα Ενδοκρινολογίας & Μεταβολισµού ιαβητολογικό Κέντρο Νοσοκοµείο «Ο Ευαγγελισµός» Χρόνια νόσος 1. Η νόσος Συνήθως, δεν είναι

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτηματολόγιο γονέων παιδιών με αναπηρία

Ερωτηματολόγιο γονέων παιδιών με αναπηρία Εισαγωγή Το ΑΝΑΠΗΡΙΑ ΤΩΡΑ σε συνεργασία με ευρωπαϊκούς φορείς συμμετέχει σε ένα πρόγραμμα για την υποστήριξη δημιουργίας θετικού οικογενειακού κλίματος σε οικογένειες με παιδιά με και ευνοϊκών συνθηκών

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές αρχές της γνωσιακής συµπεριφοριστικής ψυχοθεραπείας 1ο Πανελλήνιο Συνέδριο Φοιτητών Ψυχολογίας 11 13 Απριλίου 2008, Αθήνα Γ.

Βασικές αρχές της γνωσιακής συµπεριφοριστικής ψυχοθεραπείας 1ο Πανελλήνιο Συνέδριο Φοιτητών Ψυχολογίας 11 13 Απριλίου 2008, Αθήνα Γ. Βασικές αρχές της γνωσιακής συµπεριφοριστικής ψυχοθεραπείας 1ο Πανελλήνιο Συνέδριο Φοιτητών Ψυχολογίας 11 13 Απριλίου 2008, Αθήνα Γ. Ευσταθίου Γνωσιακή συµπεριφοριστική θεραπεία Σειρά προτάσεων παρέµβασης

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ 1 ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ Α. ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Το πρόγραμμα ειδίκευσης στη συστημική διάγνωση που προσφέρει το Λόγω Ψυχής Ινστιτούτο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΚΑΙ ΔΙΑΙΤΟΛΟΓΙΑΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΟ ΤΕΙ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2013 Τμήμα Διατροφής και Διαιτολογίας Σελίδα 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΑΣΚΗΣΕΙΣ: 1. Αξιολόγηση της προσωπικής

Διαβάστε περισσότερα

Γενικό Λύκειο Καλαμπακίου Σχολικό έτος 2013-14. Ερευνητική Εργασία Α τετραμήνου. Εκπαιδευτικός: Παπαδόπουλος Δημήτριος (ΠΕ 11) Τάξη: Β Τμήμα: 1ο

Γενικό Λύκειο Καλαμπακίου Σχολικό έτος 2013-14. Ερευνητική Εργασία Α τετραμήνου. Εκπαιδευτικός: Παπαδόπουλος Δημήτριος (ΠΕ 11) Τάξη: Β Τμήμα: 1ο Γενικό Λύκειο Καλαμπακίου Σχολικό έτος 2013-14 Ερευνητική Εργασία Α τετραμήνου Η Διατροφή των Εφήβων Εκπαιδευτικός: Παπαδόπουλος Δημήτριος (ΠΕ 11) Τάξη: Β Τμήμα: 1ο Περιεχόμενο παρουσίασης Περιεχόμενο

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ: ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΠΡΟΛΗΨΗΣ Αντωνίου Χαρά Διευθύντρια Β Χειρουργικής Κλινικής Γενικού Νοσοκομείου Χανίων ΣΕ ΤΙ ΘΑ ΑΝΑΦΕΡΘΟΥΜΕ??? Πόσο συχνός είναι ο καρκίνος του μαστού? Ποια αίτια τον προκαλούν?

Διαβάστε περισσότερα

Η Χυχιατρική στην Κοινότητα Αρχές Χυχοκοινωνικής Αποκατάστασης. Ρ. Γουρνέλλης Επίκουρος Καθηγητής Χυχιατρικής Β ΧΚΠΑ, ΠΓΝ «ΑΣΣΙΚΟΝ»

Η Χυχιατρική στην Κοινότητα Αρχές Χυχοκοινωνικής Αποκατάστασης. Ρ. Γουρνέλλης Επίκουρος Καθηγητής Χυχιατρικής Β ΧΚΠΑ, ΠΓΝ «ΑΣΣΙΚΟΝ» Η Χυχιατρική στην Κοινότητα Αρχές Χυχοκοινωνικής Αποκατάστασης Ρ. Γουρνέλλης Επίκουρος Καθηγητής Χυχιατρικής Β ΧΚΠΑ, ΠΓΝ «ΑΣΣΙΚΟΝ» Κοινωνική Χυχιατρική Η Κοινωνική Χυχιατρική αποτελεί κλάδο της ψυχιατρικής

Διαβάστε περισσότερα

Αυτισμός Υψηλής Λειτουργικότητας (Διαταραχή Αυτιστικού Φάσματος με Υψηλή Λειτουργικότητα) Χαρακτηριστικά

Αυτισμός Υψηλής Λειτουργικότητας (Διαταραχή Αυτιστικού Φάσματος με Υψηλή Λειτουργικότητα) Χαρακτηριστικά Αυτισμός Υψηλής Λειτουργικότητας (Διαταραχή Αυτιστικού Φάσματος με Υψηλή Λειτουργικότητα) Χαρακτηριστικά Ιουλιέττα Καλλή-Λαούρη, M.D., Ph.D. Παιδοψυχίατρος, Ψυχοθεραπεύτρια Παιδιών & Εφήβων 1 ο Παγκύπριο

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπα περίθαλψης (ΠΠ) για ανθρώπους με ρευματοειδή αρθρίτιδα

Πρότυπα περίθαλψης (ΠΠ) για ανθρώπους με ρευματοειδή αρθρίτιδα Πρότυπα περίθαλψης (ΠΠ) για ανθρώπους με ρευματοειδή αρθρίτιδα Μετάφρασ η σε: Ολοκληρώθ ηκε από: Email: ΠΠ 1 Οι άνθρωποι με συμπτώματα ρευματοειδούς αρθρίτιδας (ΡΑ) θα πρέπει να έχουν έγκαιρη πρόσβαση

Διαβάστε περισσότερα

Περίληψη Αναφορά στην ηλικία του θεραπευόµενου. Θεραπευτής/τρια: Επόπτης/τρια: Εξωτερικός κριτής:

Περίληψη Αναφορά στην ηλικία του θεραπευόµενου. Θεραπευτής/τρια: Επόπτης/τρια: Εξωτερικός κριτής: Θεραπευτής/τρια: Επόπτης/τρια: Εξωτερικός κριτής: Έντυπο Συµµόρφωσης προς το Υπόδειγµα Συγγραφής Μελέτης Περίπτωσης µε Κύρια ιάγνωση ιαταραχή Προσωπικότητας Σηµειώστε: Τίτλος Έναρξη µε "Περιγραφή ατοµικής

Διαβάστε περισσότερα

ΔΩΣΤΕ ΤΕΛΟΣ ΣΤΗΝ ΤΑΛΑΙΠΩΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΛΕΡΓΙΑ

ΔΩΣΤΕ ΤΕΛΟΣ ΣΤΗΝ ΤΑΛΑΙΠΩΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΛΕΡΓΙΑ ΔΩΣΤΕ ΤΕΛΟΣ ΣΤΗΝ ΤΑΛΑΙΠΩΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΛΕΡΓΙΑ Αλλεργία και άσθμα; Αν πάσχετε από αυτές τις παθήσεις, θα υποφέρετε για όλη σας τη ζωή ; ΟΙ ΜΕΛΕΤΕΣ ΤΗΣ ΤΕΛΕΥΤΑΙΑΣ ΔΕΚΑΕΤΙΑΣ ΛΕΝΕ ΟΧΙ. Η Ελληνική Εταιρεία Αλλεργιολογίας,

Διαβάστε περισσότερα

Διετές εκπαιδευτικό πρόγραμμα 2013-2014 Η Θεραπεία Συμπεριφοράς στις Διαταραχές Άγχους. Οργανώνεται από

Διετές εκπαιδευτικό πρόγραμμα 2013-2014 Η Θεραπεία Συμπεριφοράς στις Διαταραχές Άγχους. Οργανώνεται από Διετές εκπαιδευτικό πρόγραμμα 2013-2014 Η Θεραπεία Συμπεριφοράς στις Διαταραχές Άγχους Οργανώνεται από Το Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής (Ε.Π.Ι.Ψ.Υ.) Την Α Ψυχιατρική Κλινική του

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΑ ΨΥΧΟΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΠΑΡΑΜΕΤΡΩΝ ΣΕ ΠΡΟΠΑΙΔΕΥΟΜΕΝΟΥΣ ΝΑΥΤΕΣ

ΕΡΕΥΝΑ ΨΥΧΟΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΠΑΡΑΜΕΤΡΩΝ ΣΕ ΠΡΟΠΑΙΔΕΥΟΜΕΝΟΥΣ ΝΑΥΤΕΣ ΕΡΕΥΝΑ ΨΥΧΟΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΠΑΡΑΜΕΤΡΩΝ ΣΕ ΠΡΟΠΑΙΔΕΥΟΜΕΝΟΥΣ ΝΑΥΤΕΣ Β. Μενούτης, Β. Παυλόπουλος, Λ. Τζέμος, Χ. Δημητρακόπουλος, Χ. Γεωργόπουλος, Σ. Λαρεντζάκης Γραφείο Προληπτικής Ψυχικής Υγιεινής Πολεμικού Ναυτικού

Διαβάστε περισσότερα

Πρόληψη προβλημάτων ψυχικής υγείας σε παιδιά και εφήβους: η εμπειρία από τη λειτουργία του Ιατροπαιδαγωγικού Κέντρου του ΓΝΘ «Γ. Παπανικολάου».

Πρόληψη προβλημάτων ψυχικής υγείας σε παιδιά και εφήβους: η εμπειρία από τη λειτουργία του Ιατροπαιδαγωγικού Κέντρου του ΓΝΘ «Γ. Παπανικολάου». Πρόληψη προβλημάτων ψυχικής υγείας σε παιδιά και εφήβους: η εμπειρία από τη λειτουργία του Ιατροπαιδαγωγικού Κέντρου του ΓΝΘ «Γ. Παπανικολάου». Αθανασοπούλου Ευαγγελινή Παιδοψυχίατρος, Επιμελήτρια Ε.Σ.Υ.

Διαβάστε περισσότερα

Παχυσαρκία και Σακχαρώδης Διαβήτης

Παχυσαρκία και Σακχαρώδης Διαβήτης Παχυσαρκία και Σακχαρώδης Διαβήτης Τι είναι ο Σακχαρώδης Διαβήτης τύπου 2 (ΣΔ2) Ο Σακχαρώδης Διαβήτης γενικά είναι μια πάθηση κατά την οποία ο οργανισμός και συγκεκριμένα το πάγκρεας δεν παράγει ή δεν

Διαβάστε περισσότερα