Ανακατασκευή Προβολικής Εικόνας Συστήματος γ-camera με Χρήση Ομογενών Κρυστάλλων Σπινθηρισμού

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Ανακατασκευή Προβολικής Εικόνας Συστήματος γ-camera με Χρήση Ομογενών Κρυστάλλων Σπινθηρισμού"

Transcript

1 ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΥΡΗΝΙΚΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΗΣ ΣΤΟΙΧΕΙΩΔΩΝ ΣΩΜΑΤΙΔΙΩΝ Ανακατασκευή Προβολικής Εικόνας Συστήματος γ-camera με Χρήση Ομογενών Κρυστάλλων Σπινθηρισμού ΜΙΚΕΛΗ ΜΑΡΙΑ Α.Μ Διπλωματική Εργασία για την απόκτηση του Τίτλου Μ.Δ.Ε. Επιβλέπων: Επικ. Καθηγητής Ε. Στυλιάρης ΑΘΗΝΑ 2010

2 Τριμελής Εξεταστική Επιτροπή Κ.Ν. Παπανικόλας, Καθηγητής Α. Καραμπαρμπούνης, Αναπληρωτής Καθηγητής Ε. Στυλιάρης (επιβλέπων), Επίκουρος Καθηγητής Ημερομηνία Εξέτασης: 16 Ιουλίου 2010

3 ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ Θα ήθελα να ευχαριστήσω θερμά τον Επίκουρο Καθηγητή κ. Ευστάθιο Στυλιάρη για την ανάθεση της μεταπτυχιακής εργασίας και για τη βοήθεια και καθοδήγηση που μου παρείχε καθ όλη τη διάρκεια της εκπόνησής της. Επιπλέον, θα ήθελα να ευχαριστήσω τον υποψήφιο διδάκτορα κ. Δημήτρη Θανασά που με τη γνώση που κατέχει σχετικά με το θέμα που διαπραγματεύεται η εργασία και με τις χρήσιμες οδηγίες και συμβουλές του συνέβαλε αποτελεσματικά στη διεκπεραίωσή της. Παράλληλα, εκφράζω τις ευχαριστίες μου προς τον Αναπληρωτή Καθηγητή κ. Α. Καραμπαρμπούνη, υπεύθυνο του Ελληνο-Ουκρανικού ερευνητικού προγράμματος συνεργασίας που υποστηρίχθηκε από την Γενική Γραμματεία Έρευνας & Τεχνολογίας, για την δυνατότητα της διάθεσης προς μελέτη των ομογενών κρυστάλλων σπινθηρισμού. Τέλος προς τα μέλη της οικογένειάς μου και ιδιαίτερα τα στενά φιλικά πρόσωπα, που όλον αυτόν τον καιρό με υποστήριξαν ηθικά για την επιτυχή διεκπεραίωση της εργασίας αυτής, εκφράζω τις βαθύτερες ευχαριστίες μου.

4

5 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Περίληψη i Κεφάλαιο 1: Εισαγωγικές Έννοιες Διάδοση Φωτός σε Κρυστάλλους Σπινθηρισμού 1.1 Ιονίζουσες Ακτινοβολίες 1 i. Φωτοηλεκτρικό Φαινόμενο 1 ii. Σκέδαση Compton 2 iii. Δίδυμη γένεση Πυρηνική Ιατρική Κρύσταλλοι Σπινθηρισμού Μελέτη των Οπτικών Φωτονίων στο Εσωτερικό των Σπινθηριστών 8 Κεφάλαιο 2: Το Ανιχνευτικό Σύστημα 2.1 Τα Μέρη του Ανιχνευτικού Συστήματος Μελέτη των ADC του Ανιχνευτικού Συστήματος Μελέτη του Χρόνου Ψηφιοποίησης και Καθυστέρησης των Σημάτων Τα Πρώτα Πειραματικά Αποτελέσματα του Συστήματος 37 Κεφάλαιο 3: Μια Νέα Μέθοδος Ανακατασκευής Προβολικής Εικόνας 3.1 Προσδιορισμός της Θέσης του Συλλεγόμενου Φορτίου Μοντελοποίηση της Κατανομής του Προσπίπτοντος Φωτός Μέθοδοι Ανακατασκευής της Θέσης στην Προβολική Εικόνα Καθολικότητα της Μεθόδου της Αντιστροφής 59 Κεφάλαιο 4: Μελέτη Κρυστάλλων Σπινθηρισμού 4.1 Η Πειραματική Διάταξη για την Μελέτη των Κρυστάλλων Η Μελέτη των Κρυστάλλων 65 Καταληκτικά Συμπεράσματα 75 Βιβλιογραφία 77

6

7 Περίληψη Αναπόσπαστο κομμάτι της ύπαρξης της έμβιας ύλης αποτελούν οι ιονίζουσες ακτινοβολίες, οι οποίες μπορούν να λειτουργήσουν τόσο θετικά όσο και αρνητικά για τον άνθρωπο. Μία από τις κυριότερες ωφέλιμες χρήσεις της ακτινοβολίας είναι αυτή που πραγματοποιείται σε ιατρικές εφαρμογές. Ο άνθρωπος, εκμεταλλευόμενος την αλληλεπίδραση των ακτινοβολιών με την ύλη, ανέπτυξε τον επιστημονικό κλάδο της Πυρηνικής Ιατρικής για διαγνωστικούς και θεραπευτικούς σκοπούς. Στις απεικονιστικές τεχνικές εκπομπής της Πυρηνικής Ιατρικής κατάλληλο ραδιοφάρμακο εισέρχεται στον οργανισμό του ασθενούς και συσσωρεύεται στο υπό εξέταση όργανο. Στην συνέχεια η εκπεμπόμενη ακτινοβολία διαπερνά το σώμα του ασθενούς και συλλέγεται με την βοήθεια ειδικών συσκευών. Δύο είναι τα βασικότερα συστήματα μέθοδοι ανίχνευσης της εκπεμπόμενης ακτινοβολίας γ στην Πυρηνική Ιατρική: Πρώτον, η μέθοδος Μονοφωτονικής Υπολογιστικής Τομογραφίας Εκπομπής, SPECT (Single Photon Emission Computed Tomography) με συστήματα γ camera. Και δεύτερον, η μέθοδος PET (Positron Emission Tomography) που στηρίζεται στην εκπομπή των δύο αντιδιαμετρικών φωτονίων της εξαΰλωσης από τα ποζιτρόνια τα οποία είναι προϊόντα πυρηνικής αποσύνθεσης. Αμφότερες οι παραπάνω μέθοδοι έχουν ως στόχο την λήψη προβολικών εικόνων της κατανομής του ραδιοφαρμάκου και την ανασύνθεση της τομογραφικής εικόνας από αυτές με την βοήθεια διαφόρων αλγορίθμων ανακατασκευής. Στην τεχνική SPECT τα συστήματα γ-camera αποτελούνται από ένα μολύβδινο κατευθυντήρα πολλών οπών, έναν μεγάλης επιφάνειας σπινθηριστή π.χ. NaI(Tl), µια συστοιχία φωτοπολλαπλασιαστών (ΦΠ) διατεταγμένων συνήθως σε εξαγωνικό πλέγμα και µια σειρά αναλογικών ή/και ψηφιακών ηλεκτρονικών κυκλωμάτων για τον εντοπισµό της θέσης των σπινθηρισμών και για την ενεργειακή ανάλυση από το ύψος των καταγραφόμενων παλμών. Όλη η γ-camera περιβάλλεται από μολύβδινη θωράκιση ικανού πάχους ώστε να ελαχιστοποιείται η σκεδαζόμενη ακτινοβολία καθώς και η ακτινοβολία υποστρώματος που προέρχεται από σημεία έξω από το απεικονιστικό πεδίο της. Στόχος της παρούσας εργασίας είναι να μελετήσει ένα πλήθος ομογενών, ανόργανων κρυστάλλων - σπινθηριστών με διαφορετικές διαστάσεις και από διαφορετικά υλικά κατασκευής, μέσα στα πλαίσια ανάπτυξης ερευνητικού συστήματος γ-camera μικρού πεδίου, υψηλής ευκρίνειας και ευαισθησίας. Οι κρύσταλλοι αυτοί μετατρέπουν την ενέργεια των εισερχόμενων φωτονίων σε ανιχνεύσιμο φως. Τα φωτόνια, όπως είναι γνωστό, δεν φέρουν φορτίο και για το λόγο αυτό δεν προκαλούν άμεσο ιονισμό στα υλικά από τα οποία διέρχονται. Επομένως για την ανίχνευση των φωτονίων ακτίνων γ είναι απαραίτητη η αλληλεπίδραση αυτών με τέτοιο τρόπο ώστε να μεταφέρουν μέρος ή και ολόκληρη την ενέργειά τους σε ηλεκτρόνια στο υλικό αλληλεπίδρασης. Η λειτουργία λοιπόν του κρυστάλλου σπινθηρισμών βασίζεται στο γεγονός ότι όταν ακτινοβολία γ της ενέργειας των εν χρήσει ραδιοφαρμάκων προσπέσει στον i

8 κρύσταλλο αλληλεπιδρά με αυτόν κυρίως μέσω των μηχανισμών του φωτοηλεκτρικού φαινομένου και της σκέδασης Compton. Στο πρώτο κεφάλαιο, γίνεται μια σύντομη αναφορά στα διάφορα μέρη που απαρτίζουν ένα σύστημα γ camera. Από αυτά, ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στους σπινθηριστές και εξηγείται ο ρόλος και ο τρόπος λειτουργίας τους. Επιπλέον διακρίνονται οι δυο βασικές κατηγορίες των κρυστάλλων, οι ομογενείς στο εσωτερικό των οποίων εμφανίζεται έντονη διάχυση του παραγόμενου φωτός, και οι διακριτοποιημένοι, όπου το φως αποκτά κατευθυντικότητα. Σε όλες τις κατηγορίες σπινθηριστών παρατηρείται παραγωγή οπτικών φωτονίων από όλο τον όγκο τους, προς όλες τις κατευθύνσεις. Τα φωτόνια αυτά ανιχνεύονται και καταγράφονται από το σύστημα με αποτέλεσμα να επηρεάζουν αισθητά τα τελικά αποτελέσματα γι αυτό μελετώνται μέσω οπτικών προσομοιώσεων με το πρόγραμμα DETECT2000. Στις προσομοιώσεις αυτές έχει αναλυθεί ο ρόλος που παίζει ο δείκτης διάθλασης του υλικού των κρυστάλλων όσο και οι γεωμετρικές των διαστάσεις. Στο δεύτερο κεφάλαιο περιγράφεται η συνολική διάταξη με την οποία πραγματοποιήθηκαν οι πειραματικές διαδικασίες που ακολουθούν και μελετήθηκαν τα χαρακτηριστικά σήματα του ηλεκτρονικού κυκλώματος από τον χωρικά ευαίσθητο φωτοπολλαπλασιαστή (Position Sensitive PhotoMultiplier Tube PSPMT) της γ- camera. Συγκεκριμένα, ελέγχθηκε η γραμμικότητα των ψηφιοποιητών ADC ς όλων των καναλιών και βρέθηκε ο βέλτιστος χρόνος ψηφιοποίησης και καθυστέρησης των σημάτων που λαμβάνονται από το ανοδικό πλέγμα του φωτοπολλαπλασιαστή. Με βάση της ενδείξεις αυτές ρυθμίστηκε η διάταξη και λήφθηκαν οι πρώτες μετρήσεις οι οποίες και αναλύθηκαν για να προσεγγιστεί και να εξηγηθεί το φαινόμενο του ελλιπούς φορτίου που παρατηρείται κυρίως στα άκρα του οπτικού πεδίου της συσκευής. Το φαινόμενο αυτό περιορίζει τις δυνατότητες του συστήματος για την λήψη μιας ελεύθερης παραμορφώσεων προβολικής εικόνας και αντιμετωπίζεται στο επόμενο κεφάλαιο. Στο τρίτο κεφάλαιο γίνεται λόγος για την ανακατασκευή των προβολικών εικόνων από τις πειραματικές τιμές των φορτίων και αναλύεται το πρόβλημα που παρατηρείται με τον γνωστό έως τώρα αλγόριθμο του κέντρου βάρους. Για την επίλυση του προβλήματος αυτού, το φως που προσπίπτει στην φωτοευαίσθητη επιφάνεια της ανιχνευτικής διάταξης μοντελοποιείται με απλές αναλυτικές εκφράσεις, οι οποίες όμως καθοδηγούνται από τα αποτελέσματα των οπτικών προσομοιώσεων του πρώτου κεφαλαίου. Με τον τρόπο αυτό υπολογίζεται η κατανομή του φορτίου στο ανοδικό πλέγμα του φωτοπολλαπλασιαστή, δεχόμενοι σταθερή ενίσχυση και ανεξάρτητη της αρχικής θέσης σπινθηρισμού. Με βάση το μοντέλο αυτό, καθίσταται τώρα δυνατόν από τις μετρούμενες τιμές φορτίου του πολυανοδικού πλέγματος της λυχνίας να υπολογισθούν οι παράμετροι των παραπάνω εισαχθέντων αναλυτικών εκφράσεων. Η αντίστροφη αυτή διαδικασία, η οποία τελικά μπορεί να προσδιορίσει τις αρχικές θέσεις του προσπίπτοντος φωτός πέρα από το εύρος των κατανομών, βασίζεται στην ελαχιστοποίηση του σφάλματος μέσω του προγράμματος MINUIT για κάθε καταγραφόμενο γεγονός. Κατά συνέπεια, η αντίστροφη αυτή διαδικασία αποτελεί έναν βελτιωμένο αλγόριθμο ανακατασκευής της προβολικής εικόνας από τα καταγραφόμενα φορτία. Όλοι οι γνωστοί μέθοδοι ανακατασκευής συγκρίνονται στο κεφάλαιο αυτό και αναδεικνύεται η βέλτιστη περίπτωση. Η καθολικότητα της μεθόδου της αντιστροφής, που χαρακτηρίζεται ως η ιδανικότερη λύση, ii

9 επιβεβαιώνεται με ένα πείραμα που καλύπτει όλο το εύρος του οπτικού πεδίου του φωτοπολλαπλασιαστή. Τέλος, στο τέταρτο κεφάλαιο ελέγχονται πειραματικά δυο σειρές ομογενών ανόργανων κρυστάλλων, CsI(Tl) και BGO, διαφόρων διαστάσεων. Χρησιμοποιώντας κάθε κρύσταλλο ξεχωριστά, λαμβάνονται οι απαραίτητες μετρήσεις και εφαρμόζεται η μέθοδος της αντιστροφής ώστε να προσδιοριστεί το εύρος της κατανομής του φωτός που ανιχνεύεται. Υπενθυμίζεται πως το φως που προσπίπτει στην φωτοευαίσθητη επιφάνεια, είναι το αποτέλεσμα της αλληλεπίδρασης της αρχικής ακτινοβολίας με τον σπινθηριστή, κυρίως μέσω των φαινομένων Compton και φωτοηλεκτρικού. Στόχος της μελέτης αυτής είναι η συγκριτική ανάλυση των δυο ειδών σπινθηριστών διαφορετικών διαστάσεων σε συγκεκριμένη ακτινοβολία. Τα καταληκτικά συμπεράσματα της παραπάνω μελέτης και η συμφωνία τους σε σχέση με τις προβλέψεις των οπτικών προσομοιώσεων δίνονται σε ξεχωριστό κεφάλαιο. iii

10 iv

11 Κεφάλαιο 1 ο Εισαγωγικές Έννοιες Διάδοση Φωτός σε Κρυστάλλους Σπινθηρισμού 1.1 Ιονίζουσες Ακτινοβολίες Οι ιονίζουσες ακτινοβολίες αποτελούν ένα αναπόσπαστο κομμάτι της ύπαρξης της έμβιας ύλης. Υπάρχει πλήθος τόσο «φυσικών» όσο και «τεχνικών» πηγών ραδιενέργειας, που άλλοτε λειτουργούν θετικά και άλλοτε αρνητικά για τον άνθρωπο. Μία από τις κυριότερες ωφέλιμες χρήσεις της ακτινοβολίας είναι αυτή που πραγματοποιείται σε ιατρικές εφαρμογές. Οι ιατρικές εφαρμογές διακρίνονται σε τρεις κατηγορίες [ΑΓΓ94]. Η πρώτη περιλαμβάνει τις διαγνωστικές μεθόδους όπου χρησιμοποιούνται δέσμες ακτινοβολιών, γνωστή ως ακτινοδιαγνωστική ή ραδιολογία, και στοχεύει στην απεικόνιση των δομών του σώματος με σκοπό τον εντοπισμό παθολογικών καταστάσεων. Η δεύτερη περιλαμβάνει τις εφαρμογές που χρησιμοποιούν δέσμες ακτινοβολιών με σκοπό την καταστροφή κακοηθών όγκων και καλείται ακτινοθεραπευτική ή ραδιοθεραπευτική. Τέλος η τρίτη, περικλείει τις εφαρμογές, διαγνωστικές ή θεραπευτικές, κατά τις οποίες η ακτινοβολία προέρχεται από κατάλληλα ραδιονουκλίδια που εισάγονται στο σώμα του ασθενούς με φάρμακα και ονομάζεται πυρηνική ιατρική. Οι ραδιενεργές ουσίες εκπέμπουν εν γένει τριών ειδών ακτινοβολίες (ή σωματίδια) α, β και γ. Και οι τρείς αυτές ακτινοβολίες, όπως και οι ακτίνες Χ, είναι ιονίζουσες και αλληλεπιδρούν με την ύλη μέσω της οποίας μεταδίδονται, εναποθέτοντας σε αυτή μέρος της ενέργειας τους. Συγκεκριμένα οι ακτίνες γ αλληλεπιδρούν με την ύλη με τρείς βασικούς μηχανισμούς οι οποίοι περιγράφονται παρακάτω: i. Φωτοηλεκτρικό Φαινόμενο Με τον όρο αυτό περιγράφεται η αλληλεπίδραση των φωτονίων µε τα άτομα, κατά την οποία το αρχικό φωτόνιο εξαφανίζεται καθώς απορροφάται από το άτομο που μετέχει στη διαδικασία και στη θέση του εμφανίζεται ένα από τα ηλεκτρόνια των στοιβάδων του ατόμου µε ενέργεια αυτή του φωτονίου μείον την ενέργεια σύνδεσής του στο άτομο. Το κενό που παρουσιάζεται µε τον τρόπο αυτό στις στοιβάδες του ατόμου συμπληρώνεται µέσω αναδιάταξης των υπολοίπων ηλεκτρονίων ενώ παράλληλα η ενέργεια σύνδεσης ελευθερώνεται µέσω εκπομπής ακτίνων Χ ή ηλεκτρονίων Auger. Τα ηλεκτρόνια αυτά δρουν µε το συνήθη τρόπο ενώ και οι ακτίνες Χ, λόγω της χαμηλής τους ενέργειας, απορροφώνται και αυτές γρήγορα. Με τον τρόπο αυτό ολόκληρη η ενέργεια του φωτονίου τελικά ανιχνεύεται και στο ενεργειακό φάσμα αναμένεται µία κορυφή ολικής απορρόφησης που στην ουσία είναι µια δ-συνάρτηση της μορφής του σχήματος

12 Σχήμα 1.1: Σχηματική απεικόνιση του θεωρητικά αναμενόμενου φάσματος λόγω του φωτοηλεκτρικού φαινομένου. ii. Σκέδαση Compton Ο όρος αυτός περιγράφει τη σκέδαση ενός φωτονίου από ηλεκτρόνιο κατά την οποία η αρχική ενέργεια του φωτονίου μοιράζεται ανάμεσα σε αυτό και το ανακρουόμενο ηλεκτρόνιο. Ο τρόπος ανακατανομής της ενέργειας εξαρτάται από τη γωνία θ που σχηματίζει η διεύθυνση του σκεδαζόμενου φωτονίου σε σχέση µε αυτήν που είχε αρχικά. Σχήμα 1.2: Σχηματική απεικόνιση της σκέδασης Compton. Στην περίπτωση που η γωνία θ είναι μηδέν τότε όλη σχεδόν η ενέργεια παραμένει στο φωτόνιο. Στην άλλη ακραία περίπτωση που η γωνία θ είναι 180 μοίρες το ηλεκτρόνιο θα πάρει τη μέγιστη δυνατή ενέργεια που είναι µια τιμή προφανώς μικρότερη από την ολική ενέργεια του φωτονίου αν και εξαρτάται από αυτή. Επειδή όλες οι ενδιάμεσες γωνίες σκέδασης είναι δυνατές η αναμενόμενη καμπύλη είναι συνεχής και έχει τη μορφή που φαίνεται στο σχήμα 1.3 που ακολουθεί. Παρατηρούμε από το σχήμα ότι αν και συνεχής η καμπύλη δεν είναι ομοιόμορφη καθώς παρουσιάζει μέγιστα στις περιοχές που αφορούν στις δύο ακραίες περιπτώσεις. Η μορφή αυτή εξηγείται θεωρητικά από τη σχέση των Klein Nishina που δίνει τη γωνιακή κατανομή που παρουσιάζουν οι σκεδαζόμενες ακτίνες γ για διαφορική ενεργό διατομή dσ / dω. Πιο συγκεκριμένα έχουμε: cos a (1 cos ) d σ =Ζ r θ + θ dω 1 + a(1 cos θ ) 2 (1+ cos θ) [1 + a(1 cos θ)] όπου a=hn/m 0 c 2, Z ο ατομικός αριθμός του υλικού στο οποίο γίνεται η αλληλεπίδραση και r 0 η κλασική ακτίνα του ηλεκτρονίου. Από την τελευταία σχέση φαίνεται ότι η πιθανότητα του φαινομένου είναι ανάλογη του cos 2 θ και επομένως δικαιολογείται το μέγιστο που παρατηρείται σε 2

13 γωνίες θ = 0 ο και θ = 180 ο. Επιπλέον δικαιολογείται και η µη ομοιομορφία της συνεχούς καμπύλης µε ελάχιστο που αντιστοιχεί στη γωνία θ = 90 ο όπου cosθ = 0. Σχήμα 1.3 : Σχηματική απεικόνιση του θεωρητικά αναμενόμενου φάσματος λόγω του φαινομένου Compton. iii. Δίδυμη γένεση Η διαδικασία αυτή λαμβάνει χώρα στην περιοχή των πυρήνων του υλικού αλληλεπίδρασης και έχει σαν αποτέλεσμα την πλήρη εξαΰλωση του φωτονίου και την εμφάνιση ενός ζεύγους ηλεκτρονίου-ποζιτρονίου. Σχήμα 1.4: Σχηματική απεικόνιση του φαινομένου της δίδυμης γένεσης. Στην περίπτωση αυτή, μέρος της αρχικής ενέργειας του φωτονίου καταναλώνεται στη δημιουργία του ζεύγους (mc 2 για κάθε ένα από τα λεπτόνια) και η υπόλοιπη γίνεται κινητική ενέργεια αυτών και τελικά απορροφάται από το υλικό. Στο σχήμα 1.5 που ακολουθεί φαίνεται η κορυφή στο ενεργειακό φάσμα που προκύπτει από αυτή τη διαδικασία. Σχήμα 1.5: Σχηματική απεικόνιση του θεωρητικά αναμενόμενου φάσματος λόγω της ενεργειακής απώλειας στη δίδυμη γένεση. 3

14 1.2 Πυρηνική Ιατρική Η ικανότητα των ακτίνων γ να διαπερνούν με επιτυχία τους ιστούς, τις καθιστά κατάλληλες για χρήση στην Πυρηνική Ιατρική, όπου προέρχονται από το ίδιο το σώμα του ασθενούς στον οποίο έχει γίνει προηγουμένως ενδοφλέβια έγχυση ραδιενεργού ουσίας, και καταγράφονται από σύνθετα συστήματα ανιχνευτών. Έτσι η απεικόνιση στοχεύει στον υπολογισμό της χωρικής κατανομής του ραδιοφαρμάκου στον άνθρωπο. Δύο είναι τα βασικότερα συστήματα μέθοδοι ανίχνευσης στην Πυρηνική Ιατρική: Πρώτον, η μέθοδος Μονοφωτονιακής Υπολογιστικής Τομογραφίας Εκπομπής, SPECT (Single Photon Emission Computed Tomography), όπου χρησιμοποιούνται τα συστήματα γ camera. Με αυτά μπορεί κανείς να λάβει τομογραφικές εικόνες της κατανομής της ραδιενέργειας, συλλέγοντας προβολικές εικόνες της κατανομής από πολλές διαφορετικές γωνίες γύρω από το σώμα του εξεταζόμενου. Στη συνέχεια, με χρήση κατάλληλων αλγορίθμων μπορεί να γίνει ανασύνθεση της τρισδιάστατης κατανομής και να εμφανιστεί µε τη μορφή εγκάρσιων, στεφανιαίων και οβελιαίων τομών. Στο παρακάτω σχήμα 1.6 παρουσιάζονται τα κυριότερα μέρη μιας γ-camera, καθώς και η βασική αρχή σχηματισμού της εικόνας. Μια σύγχρονη γ-camera αποτελείται από έναν μολύβδινο κατευθυντήρα πολλών οπών, έναν μεγάλης επιφάνειας σπινθηριστή π.χ. NaI(Tl), µια συστοιχία φωτοπολλαπλασιαστών (ΦΠ) διατεταγμένων συνήθως σε εξαγωνικό πλέγμα και µια σειρά αναλογικών ή/και ψηφιακών ηλεκτρονικών κυκλωμάτων για τον εντοπισµό της θέσης των σπινθηρισμών και για την ανάλυση του ύψους των παλμών. Το όλο σύστημα περιβάλλεται από μολύβδινη θωράκιση ικανού πάχους ώστε να ελαχιστοποιείται η ακτινοβολία υποστρώματος που προέρχεται από σημεία έξω από το απεικονιστικό πεδίο της [ANG58], [ANG64]. Σχήμα 1.6: Τα βασικά μέρη μιας γ-camera και η αρχή σχηματισμού της προβολικής εικόνας. 4

15 Ο κατευθυντήρας χρησιμεύει για να επιλέγει τη διεύθυνση των φωτονίων που προσπίπτουν στον κρύσταλλο. Ο κατευθυντήρας ορίζει το γεωμετρικό απεικονιστικό πεδίο και καθορίζει σε μέγιστο βαθμό την ευαισθησία και τη χωρική διακριτική ικανότητα της γ-camera. Σχήμα 1.7: Διέλευση φωτονίων από κατευθυντήρα. Τα φωτόνια γ που περνούν μέσα από τις οπές του κατευθυντήρα, προσπίπτουν στον κρύσταλλο προκαλώντας ένα σύνολο σπινθηρισμών που αντιστοιχεί στην προβολή της τρισδιάστατης κατανομής της ραδιενέργειας στο σώμα του εξεταζόμενου. Η συστοιχία των ΦΠ που βρίσκονται στην πίσω επιφάνεια του κρυστάλλου ανιχνεύει τους σπινθηρισμούς αυτούς και τροφοδοτεί µε ηλεκτρικά σήματα τα ακόλουθα κυκλώματα. Στα σύγχρονα συστήματα η καταγραφή της εικόνας γίνεται ψηφιακά. Για κάθε ένα φωτόνιο που ανιχνεύεται, τα σήματα από το κύκλωμα εντοπισμού θέσης ψηφιοποιούνται και καταγράφονται στη μνήμη ενός ηλεκτρονικού υπολογιστή. Η δεύτερη μέθοδος, PET (Photon Emission Tomography) στηρίζεται στην εκπομπή φωτονίων από τα ποζιτρόνια τα οποία είναι προϊόντα πυρηνικής αποσύνθεσης. Τα ποζιτρόνια είναι ηλεκτρόνια με θετικό φορτίο. Αφού ένα ποζιτρόνιο χάσει όλη του την ενέργεια, ενώνεται με κάποιο ηλεκτρόνιο και στιγμιαία αλληλοεξουδετερώνεται (δίδυμη γένεση). Η μάζα ηρεμίας των δυο σωματιδίων αντιστοιχεί σε ενέργεια 1.02MeV που μετατρέπεται σε ενέργεια με τη μορφή δυο φωτονίων ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας. Τα δυο αυτά φωτόνια έχουν ακριβώς την ίδια ενέργεια, εκπέμπονται σε αντίθετες κατευθύνσεις και στη συνέχεια ανιχνεύονται για το σχηματισμό της εικόνας. Σχήμα 1.8: Μηχανισμός αλληλεξουδετέρωσης ποζιτρονίου και ηλεκτρονίου. 5

16 1.3 Κρύσταλλοι Σπινθηρισμού Ένα από τα βασικότερα τμήματα του ανιχνευτικού συστήματος που αναλύεται στην εργασία αυτή είναι ο κρύσταλλος σπινθηρισμού. Αυτός μετατρέπει την ενέργεια των φωτονίων που εισέρχονται σε αυτόν (υψηλοενεργειακά σε συνήθεις εφαρμογές πυρηνικής ιατρικής) σε ανιχνεύσιμο φως και μάλιστα με τέτοιο τρόπο ώστε η μετατροπή να είναι γραμμική. Τα φωτόνια, όπως είναι γνωστό, δεν φέρουν φορτίο και για το λόγο αυτό δεν προκαλούν άμεσο ιονισμό στα υλικά από τα οποία διέρχονται. Επομένως για την ανίχνευση των φωτονίων ακτίνων γ είναι απαραίτητη η αλληλεπίδραση αυτών με τέτοιο τρόπο ώστε να μεταφέρουν μέρος ή και ολόκληρη την ενέργειά τους σε ηλεκτρόνια στο υλικό αλληλεπίδρασης. Η λειτουργία λοιπόν του κρυστάλλου σπινθηρισμών βασίζεται στο γεγονός ότι όταν ακτινοβολία γ προσπέσει στον κρύσταλλο αλληλεπιδρά με αυτόν μέσω τριών μηχανισμών: το φωτοηλεκτρικό φαινόμενο, τη σκέδαση Compton και τη δίδυμη γένεση, που αναφέρθηκαν νωρίτερα [ΚΝΟ99]. Οι σπινθηριστές με βάση το υλικό τους χωρίζονται σε δυο μεγάλες κατηγορίες τους ανόργανους (ανόργανοι κρύσταλλοι, γυαλιά, αέρια) και τους οργανικούς (οργανικοί κρύσταλλοι, υγρά, πλαστικά). Στη κατηγορία των ανόργανων κρυστάλλων σπινθηρισμού, ανήκουν οι κρύσταλλοι ανόργανων αλάτων, που περιέχουν μικρά ποσά προσμείξεων ενεργοποιητικών ουσιών. Στα ανόργανα κρυσταλλικά πλέγματα τα ηλεκτρόνια μπορούν να βρίσκονται σε δύο ενεργειακές περιοχές και μόνο, τη ζώνη σθένους και τη ζώνη αγωγιμότητας. Το πέρασμα ενός φορτισμένου σωματίου από τον κρύσταλλο δημιουργεί ένα ζευγάρι ηλεκτρονίου-οπής που λέγεται exciton. Το ζευγάρι αυτό κινείται μαζί στον κρύσταλλο και σχηματίζει ένα «άτομο» τύπου υδρογόνου και δημιουργεί μια ζώνη «Exciton», της οποίας το κάτω όριο είναι η «exciton» βασική στάθμη και το άνω όριο είναι η κάτω στάθμη της ζώνης αγωγιμότητας. Οποιεσδήποτε ατέλειες στον κρύσταλλο, όπως άτομα πρόσμειξης, ή κρυσταλλικά κενά, δημιουργούν επιτρεπόμενες ενεργειακές στάθμες στην απαγορευμένη περιοχή ενεργειών, σε απομονωμένα σημεία μέσα στον κρύσταλλο και καθορίζουν τις θέσεις των ενεργοποιητών ή παγίδων. Τα excitons και οι ελεύθερες οπές και ηλεκτρόνια, κινούνται μέσα στον κρύσταλλο μέχρι να παγιδευτούν στα κέντρα ενεργοποιητών ή παγίδων. Έτσι τα κέντρα των προσμίξεων ανυψώνονται στις διεγερμένες στάθμες, απ' όπου εν συνεχεία μεταβαίνουν στη θεμελιώδη στάθμη εκπέμποντας φωτόνια σε χρόνο περίπου 10-8 sec. Οι ζώνες αυτές φαίνονται στο ακόλουθο σχήμα 1.9. Ένα μέρος λοιπόν της ενέργειας του φορτισμένου σωματίου που περνάει από τον κρύσταλλο μετατρέπεται σε φως. Οι σπινθηριστές που χρησιμοποιούνται στην πυρηνική ιατρική, καθώς και στη μελέτη που θα αναλυθεί στα επόμενα κεφάλαια, ανήκουν στην κατηγορία των ανόργανων κρυστάλλων. Οι κρύσταλλοι αυτοί θα πρέπει να ικανοποιούν τις εξής προδιαγραφές: Πρώτον, θα πρέπει να έχουν υψηλή απόδοση μετατροπής της διεγείρουσας ενέργειας σε ακτινοβολία φθορισμού και διαφάνεια στο ορατό φως. Δεύτερον, η φασματική περιοχή του εκπεμπόμενου ορατού φωτός θα πρέπει να αντιστοιχεί στην περιοχή φασματικής απόκρισης του εν χρήση φωτοπολλαπλασιαστή. Τρίτον, απαιτείται ικανότητα υψηλού ρυθμού μέτρησης και απόδοσης γρήγορου ηλεκτρονικού σήματος. Επίσης, το μήκος απορρόφησης θα πρέπει να είναι μικρό, ενώ η πυκνότητα και ο ατομικός αριθμός Ζ υψηλά. Επιπλέον θα πρέπει να χαρακτηρίζονται από καλή ενεργειακή και χωρική διακριτική ικανότητα με χαμηλό φυσικό θόρυβο. Τέλος, η σταθερά αποδιέγερσης να είναι μικρή και να έχουν χημική, θερμική και μηχανική σταθερότητα. 6

17 Ηλεκτρόνια Ζώνη αγωγιμότητας Στάθμες προσμείξεων ή παγίδες Ζώνη σθένους Exciton Διεγερμένη στάθμη Κέντρα ενεργοποιητών Θεμελιώδης στάθμη Οπές Σχήμα 1.9: Οι διάφορες ζώνες στο εσωτερικό του κρυστάλλου σπινθηριστή. Οι ανόργανοι κρύσταλλοι διακρίνονται στη συνέχεια στους ομογενείς (homogeneous) και στους διακριτοποιημένους (pixilated) (Σχήμα 1.10). Οι ομογενείς, παρουσιάζουν το πλεονέκτημα της εύκολης κατασκευής τους σε μεγάλη ποικιλία μεγεθών και γεωμετρίας, και της υψηλής ευαισθησίας τους. Από την άλλη πλευρά, οι διακριτοποιημένοι κρύσταλλοι έχουν την δυνατότητα να κατευθύνουν τα παραγόμενα οπτικά φωτόνια στο εσωτερικό του κρυστάλλου, με αποτέλεσμα την καλύτερη χωρική διακριτική ικανότητα. Σχήμα 1.10: Ομογενείς (αριστερά) και διακριτοποιημένοι (δεξιά) κρύσταλλοι που χρησιμοποιούνται στην πυρηνική ιατρική. 7

18 1.4 Μελέτη των Οπτικών Φωτονίων στο Εσωτερικό των Σπινθηριστών Σύμφωνα με τους μηχανισμούς αλληλεπίδρασης ακτινοβολίας ύλης που αναφέρθηκαν προηγουμένως, στο εσωτερικό του κρυστάλλου σπινθηριστή παρατηρείται παραγωγή οπτικών φωτονίων από όλο τον όγκο του, προς όλες τις κατευθύνσεις [POL09]. Ένα μέρος αυτών κατευθύνονται προς το παράθυρο του φωτοπολλαπλασιαστή με αποτέλεσμα να καταγράφονται και συνεπώς να επηρεάζουν αισθητά τα τελικά αποτελέσματα. Για το λόγο αυτό έχουν αναπτυχθεί διάφορα προγράμματα για την μελέτη της διάδοσης των οπτικών αυτών φωτονίων. Ένα από αυτά, το οποίο χρησιμοποιήθηκε και στην μελέτη της παρούσας εργασίας, είναι και το πρόγραμμα προσομοιώσεων DETECT2000 [MOI00] που στηρίζεται σε προσομοιώσεις Monte Carlo (όπως για παράδειγμα [HUL08]). Με βάση αυτό, τα μεμονωμένα οπτικά φωτόνια παράγονται σε καθορισμένες θέσεις, παρακολουθείται η διαδρομή τους στο εσωτερικό των διαφόρων υλικών, η αλληλεπίδραση τους με αυτά και η μετάβαση τους από το ένα στο άλλο με βάση τον δείκτη διάθλασης n= c u, όπου c η ταχύτητα του φωτός και u η ταχύτητα των φωτονίων στο συγκεκριμένο υλικό. Στη συνέχεια καταγράφεται η μοίρα κάθε φωτονίου, δηλαδή η απορρόφηση ή η ανίχνευση του, ο χρόνος αποδιέγερσης ο αριθμός ανακλαστικών επιφανειών που συνάντησε και άλλα χαρακτηριστικά του [DHA03]. Το βάθος στο οποίο έχει εισχωρήσει ένα φωτόνιο μέχρι να αλληλεπιδράσει στον κρύσταλλο καλείται βάθος αλληλεπίδρασης (Depth Of Interaction DOI) και αποτελεί έναν πολύ βασικό παράγοντα για την ποιότητα της τελικής ληφθείσας εικόνας. Συγκεκριμένα, στην μέθοδο PET, εξαιτίας της μεγάλης ενέργειας των ακτίνων γ απαιτούνται σπινθηριστές μεγάλου πάχους για να επιτευχθεί υψηλή απόδοση ανίχνευσης. Με την αύξηση όμως του πάχους αυξάνεται και η αβεβαιότητα του βάθους αλληλεπίδρασης με αποτέλεσμα να καταστρέφεται η ομοιομορφία και η χωρική διακριτική ικανότητα της τελικής εικόνας [LER07]. Για τον καθορισμό του βαθμού και του τρόπου εξάρτησης του τελικού αποτελέσματος από τα παραγόμενα οπτικά φωτόνια στο εσωτερικό των κρυστάλλων, έχουν πραγματοποιηθεί διάφορες προσομοιώσεις με το πρόγραμμα DETECT2000. Αρχικά μελετήθηκε το εύρος της κατανομής των φωτονίων που προσπίπτουν πάνω στην ευαίσθητη επιφάνεια ανίχνευσης. Αναλυτικά, προσομοιώθηκε ένας ομογενής κρύσταλλος CsI(Tl) κυλινδρικού σχήματος με ακτίνα R = 25mm και ύψος h που κυμαίνεται μεταξύ των τιμών 1 30 mm. Το υλικό αυτό έχει δείκτη διάθλασης n = 1, 78 και μια σημειακή πηγή οπτικών φωτονίων τοποθετείται στο κέντρο του εσωτερικού μέρους της εισερχόμενης επιφάνειας, δηλαδή DOI = 0,1mm. Η διάταξη αυτή φαίνεται στο σχήμα h DOI R γ Σχήμα 1.11: Γεωμετρία κρυστάλλου για την προσομοίωση και την μελέτη των οπτικών φωτονίων. Η πηγή των φωτονίων παρίσταται με τον (κόκκινο) μικρό κύκλο σε απόσταση DOI (Depth Of Interaction) από την πίσω επιφάνεια. 8

19 Τα αποτελέσματα των προσομοιώσεων παρουσιάζονται στον πίνακα 1 με την αντίστοιχη γραφική παράσταση στο σχήμα Διαπιστώνεται πως με την αύξηση του ύψους του κυλίνδρου h και άρα την απομάκρυνση της πηγής από την επιφάνεια ανίχνευσης, η κατανομή αυξάνει το εύρος της έως ότου το ύψος πάρει τιμή κοντά στην τιμή της ακτίνας R. Από την τιμή αυτή και μετά το εύρος διατηρείται σταθερό. Το σύνολο όμως των ανιχνευόμενων φωτονίων, προέρχεται από απευθείας ανιχνευόμενα φωτόνια, αλλά και από φωτόνια που έχουν υποστεί μια ή και περισσότερες ανακλάσεις στο εσωτερικό μέρος των τοιχωμάτων του κρυστάλλου. Τα άμεσα ανιχνευόμενα φωτόνια ικανοποιούν τη σχέση ISurf = 1, ενώ τα ανακλώμενα την ISurf > 1. Οι δυο αυτές κατηγορίες ακολουθούν την ίδια εξάρτηση από το ύψος h. RMS(mm) h(mm) Total Isurf=1 Isurf>1 1 4,040 3,328 4, ,486 4,793 6, ,462 5,779 7, ,174 6,459 7, ,750 7,102 8, ,191 7,559 8, ,695 8,061 9, ,717 9,241 10, ,610 10,330 10, ,700 10,940 12, ,960 11,320 12, ,540 11,580 11,520 Πίνακας 1: Το εύρος της κατανομής των οπτικών φωτονίων στις διάφορες επιφάνειες του κρυστάλλου για διάφορες τιμές του ύψους του. RMS(h) RMS(mm) total isurf=1 isurf> h(mm) Σχήμα 1.12: Το εύρος της κατανομής των οπτικών φωτονίων στις διάφορες επιφάνειες του κρυστάλλου για διάφορες τιμές του ύψους του. 9

20 Στη συνέχεια, έχει μελετηθεί η επίδραση της επιφάνειας από την οποία εισέρχονται οι ακτίνες γ, στην κατανομή των συνολικών καταγραμμένων φωτονίων. Για το σκοπό αυτό έχει προσομοιωθεί κυλινδρικός κρύσταλλος σταθερού πάχους h= 10mm στον οποίο η σημειακή πηγή μεταφέρεται πάνω στον άξονα συμμετρίας και απέχει από την επιφάνεια ανίχνευσης κάθε φορά ( h DOI) mm (σχήμα 1.13). Οι κατανομές για τις διάφορες θέσεις παρουσιάζονται στο σχήμα 1.14 και οι αντίστοιχες τιμές δίνονται στον πίνακα 2. Σχήμα 1.13: Κρύσταλλος σταθερού ύψους h=10mm και μεταβλητού DOI (αριστερά)και κρύσταλλος μεταβλητού ύψους με σταθερό DOI=0,1mm (δεξιά). Σχήμα 1.14: Η κατανομή των οπτικών φωτονίων στην επιφάνεια ανίχνευσης για διάφορες θέσεις της πηγής πάνω στον άξονα συμμετρίας του κυλίνδρου. Για τον παραπάνω κρύσταλλο σταθερού ύψους παρατηρείτε στο ακόλουθο σχήμα (σχήμα 1.15), πως καθώς αυξάνεται η τιμή του βάθους αλληλεπίδρασης (DOI) το εύρος των τιμών της γωνίας πρόσπτωσης των φωτονίων στην ανιχνευτική επιφάνεια αυξάνεται. Η μεταβολή αυτή παίζει ιδιαίτερο ρόλο στην περίπτωση που ο κρύσταλλος ακολουθείται και από έναν δεύτερο, εμφανίζοντας έτσι το φαινόμενο της ολικής ανάκλασης που θα μας απασχολήσει παρακάτω. Τα αποτελέσματα αυτά συγκρίνονται με τα παραπάνω για την περίπτωση που η διαφορά ( h DOI) mm είναι ίση με το ύψος h. Έτσι η πηγή διατηρείται σε σταθερή απόσταση από την επιφάνεια ανίχνευσης και μετατοπίζεται η απέναντι όπου γίνονται οι ανακλάσεις. Παρακάτω παρουσιάζονται τα αντίστοιχα αποτελέσματα στον πίνακα 2 και στο σχήμα

21 Σχήμα 1.15: Σε κρύσταλλο σταθερού ύψους h, η μεταβολή του DOI μεταβάλει τα όρια της γωνίας πρόσπτωσης των φωτονίων στην επιφάνεια ανίχνευσης.. (h-doi)mm RMS(mm) h(mm) RMS(mm) 1 7, , , , , , , , , , , , , , , ,717 Πίνακας 2: Το εύρος της κατανομής των οπτικών φωτονίων στην επιφάνεια ανίχνευσης για διάφορες θέσεις της πηγής καθοριζόμενες από την παράμετρο DOI πάνω στον άξονα συμμετρίας του κυλίνδρου σταθερού ύψους (h=10mm). Αντίστοιχα, το εύρος για κρύσταλλο μεταβλητού ύψους h και για την πηγή στην εισερχόμενη επιφάνεια. 12,000 10,000 8,000 RMS(mm) 6,000 4,000 h-doi h 2,000 0, Σχήμα 1.16: Το εύρος της κατανομής των οπτικών φωτονίων στην επιφάνεια ανίχνευσης για τις τιμές του Πίνακα 2. Εκτός όμως από το ύψος του κρυστάλλου πρέπει να μελετηθεί και η ακτίνα του R. Για τέσσερις διαφορετικές τιμές της ακτίνας για τις ίδιες τιμές του ύψους h με παραπάνω, υπολογίστηκε ξανά το εύρος της κατανομής των συνολικών φωτονίων. Η 11

22 μορφή της εξάρτησης του εύρους παραμένει σταθερή αλλά παρατηρείται γρηγορότερη σταθεροποίηση σε μικρότερες τιμές όσο μικραίνει και η ακτίνα του σπινθηριστή. Η εξάρτηση αυτή ήταν αναμενόμενη καθώς με την μείωση της ακτίνας αυξάνονται οι ανακλάσεις στην περιφέρεια του κυλίνδρου με αποτέλεσμα τα ανακλώμενα φωτόνια να συμβάλουν με μια σταθερότερη κατανομή, σε σχέση με τα απευθείας, σε μεγαλύτερο βαθμό. Ο αντίστοιχος πίνακας και η γραφική παράσταση ακολουθούν: R=25mm R=20mm R=15mm R=10mm h(mm) RMS RMS RMS RMS 1 4,040 3,608 3,055 2, ,486 4,799 4,046 3, ,462 5,636 4,645 3, ,174 6,197 5,120 3, ,750 6,661 5,529 4, ,191 7,099 5,826 4, ,695 7,462 6,048 4, ,717 8,171 6,571 4, ,610 9,179 7,170 4, ,700 9,566 6,642 4, ,960 9,103 6,005 4, ,540 8,349 6,144 4,029 Πίνακας 3: Το εύρος της κατανομής των οπτικών φωτονίων στην επιφάνεια ανίχνευσης για κρυστάλλους διαφόρων διαστάσεων (ύψους ακτίνας). RMS(h) RMS(mm) R25 R20 R15 R h(mm) Σχήμα 1.17: Το εύρος της κατανομής των οπτικών φωτονίων στην επιφάνεια ανίχνευσης για κρυστάλλους διαφόρων διαστάσεων (ύψους ακτίνας). Παρακάτω εμφανίζονται συνοπτικά τα αποτελέσματα που δείχνουν την εξάρτηση του εύρους της κατανομής των καταγραμμένων φωτονίων από την ακτίνα R του κρυστάλλου για διάφορες τιμές του ύψους. 12

HY 673 - Ιατρική Απεικόνιση. Στέλιος Ορφανουδάκης Κώστας Μαριάς. Σημειώσεις II: Πυρηνική Ιατρική

HY 673 - Ιατρική Απεικόνιση. Στέλιος Ορφανουδάκης Κώστας Μαριάς. Σημειώσεις II: Πυρηνική Ιατρική HY 673 - Ιατρική Απεικόνιση Στέλιος Ορφανουδάκης Κώστας Μαριάς Σημειώσεις II: Πυρηνική Ιατρική Σεπτέμβριος 2003-Φεβρουάριος 2004 Πυρηνική Ιατρική Εισαγωγή Η Πυρηνική Ιατρική είναι κλάδος της ιατρικής που

Διαβάστε περισσότερα

1. ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΚΗ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΜΕ ΙΣΟΤΟΠΑ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΙΟΝΤΙΖΟΥΣΩΝ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΩΝ

1. ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΚΗ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΜΕ ΙΣΟΤΟΠΑ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΙΟΝΤΙΖΟΥΣΩΝ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΩΝ 1. ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΚΗ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΜΕ ΙΣΟΤΟΠΑ 1 x y 1. γ-κάµερα ή Κύκλωµα Πύλης Αναλυτής Ύψους Παλµών z κάµερα Anger (H. Anger, Berkeley, 1958) Λογικό Κύκλωµα Θέσης ιάταξη Φωτοπολλαπλασιαστών Μολύβδινη Θωράκιση

Διαβάστε περισσότερα

Ανακλώμενο ηλεκτρόνιο KE = E γ - E γ = E mc 2

Ανακλώμενο ηλεκτρόνιο KE = E γ - E γ = E mc 2 Σκέδαση Compton Το φαινόμενο Compton περιγράφει τη σκέδαση ενός φωτονίου από ένα ελεύθερο ατομικό ηλεκτρόνιο: γ + γ +. To φωτόνιο δεν εξαφανίζεται μετά τη σκέδαση αλλά αλλάζει κατεύθυνση και ενέργεια.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΑΡΧΗ ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ Δ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 0 ΜΑΪΟΥ 204 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΝΔΟΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑΚΗΣ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΑΒΒΑΤΟ 3 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 2009 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΕΞΙ (6) ΘΕΜΑ 1ο Α. Στις

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ 5 ΧΡΟΝΙΑ ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΘΕΜΑΤΑ ΘΕΜΑ Α Στις ερωτήσεις Α-Α να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή φράση, η οποία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Επιµέλεια: Οµάδα Φυσικών της Ώθησης

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Επιµέλεια: Οµάδα Φυσικών της Ώθησης ΕΘΝΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 0 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Επιµέλεια: Οµάδα Φυσικών της Ώθησης ΘΕΜΑ A ΕΘΝΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 0 Παρασκευή, 0 Μαΐου 0 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΦΥΣΙΚΗ Στις ερωτήσεις Α -Α να γράψετε στο τετράδιό σας τον

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΑΚΤΙΝΩΝ Χ ΚΑΙ ΥΛΗΣ

ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΑΚΤΙΝΩΝ Χ ΚΑΙ ΥΛΗΣ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΑΚΤΙΝΩΝ Χ ΚΑΙ ΥΛΗΣ Όταν οι ακτίνες Χ περνούν μέσα από την ύλη (πχ το σώμα του ασθενή) μπορεί να συμβεί οποιοδήποτε από τα 4 φαινόμενα που αναλύονται στις επόμενες σελίδες. Πρέπει να γίνει

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2015 Β ΦΑΣΗ

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2015 Β ΦΑΣΗ ΤΑΞΗ: ΜΑΘΗΜΑ: Β ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΥΣΙΚΗ / ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Ηµεροµηνία: Κυριακή 3 Μαΐου 015 ιάρκεια Εξέτασης: ώρες ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ A Στις ηµιτελείς προτάσεις Α1 Α4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝ. ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝ. ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ 05 2 0 ΘΕΡΙΝΑ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝ. ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ ο Οδηγία: Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ερωτήσεις -4 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση..

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ & ΕΠΑ.Λ. Β 20 ΜΑΪΟΥ 2013 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ & ΕΠΑ.Λ. Β 20 ΜΑΪΟΥ 2013 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Θέµα Α ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ & ΕΠΑ.Λ. Β 0 ΜΑΪΟΥ 013 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Στις ερωτήσεις Α1-Α4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη φράση, η οποία

Διαβάστε περισσότερα

Μονάδες 5. 3. Η υπεριώδης ακτινοβολία. α. με πολύ μικρό μήκος κύματος δεν προκαλεί βλάβες στα κύτταρα του δέρματος. β. δεν προκαλεί φθορισμό.

Μονάδες 5. 3. Η υπεριώδης ακτινοβολία. α. με πολύ μικρό μήκος κύματος δεν προκαλεί βλάβες στα κύτταρα του δέρματος. β. δεν προκαλεί φθορισμό. ΑΡΧΗ ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΥΤΕΡΑ 3 ΙΟΥΛΙΟΥ 2006 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΕΠΤΑ (7) ΘΕΜΑ ο Στις ερωτήσεις -4 να γράψετε

Διαβάστε περισσότερα

Α1. Πράσινο και κίτρινο φως προσπίπτουν ταυτόχρονα και µε την ίδια γωνία πρόσπτωσης σε γυάλινο πρίσµα. Ποιά από τις ακόλουθες προτάσεις είναι σωστή:

Α1. Πράσινο και κίτρινο φως προσπίπτουν ταυτόχρονα και µε την ίδια γωνία πρόσπτωσης σε γυάλινο πρίσµα. Ποιά από τις ακόλουθες προτάσεις είναι σωστή: 54 Χρόνια ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΑΒΒΑΪΔΗ-ΜΑΝΩΛΑΡΑΚΗ ΠΑΓΚΡΑΤΙ : Φιλολάου & Εκφαντίδου 26 : Τηλ.: 2107601470 ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ : ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 2014 ΘΕΜΑ Α Α1. Πράσινο και κίτρινο φως

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΑ ΚΥΜΑΤΑ

ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΑ ΚΥΜΑΤΑ ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΑ ΚΥΜΑΤΑ Συζευγμένα ηλεκτρικά και μαγνητικά πεδία τα οποία κινούνται με την ταχύτητα του φωτός και παρουσιάζουν τυπική κυματική συμπεριφορά Αν τα φορτία ταλαντώνονται περιοδικά οι διαταραχές

Διαβάστε περισσότερα

Ακτίνες επιτρεπόμενων τροχιών (2.6)

Ακτίνες επιτρεπόμενων τροχιών (2.6) Αντικαθιστώντας το r με r n, έχουμε: Ακτίνες επιτρεπόμενων τροχιών (2.6) Αντικαθιστώντας n=1, βρίσκουμε την τροχιά με τη μικρότερη ακτίνα n: Αντικαθιστώντας την τελευταία εξίσωση στη 2.6, παίρνουμε: Αν

Διαβάστε περισσότερα

δ. εξαρτάται µόνο από το υλικό του οπτικού µέσου. Μονάδες 4

δ. εξαρτάται µόνο από το υλικό του οπτικού µέσου. Μονάδες 4 ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Σ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΥΤΕΡΑ 7 ΙΟΥΛΙΟΥ 2003 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΕΞΙ (6) ΘΕΜΑ 1ο Στις ερωτήσεις 1-5 να

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΥ ΔΙΑΔΙΔΕΤΑΙ ΤΟ ΦΩΣ

ΠΟΥ ΔΙΑΔΙΔΕΤΑΙ ΤΟ ΦΩΣ 1 ΦΩΣ Στο μικρόκοσμο θεωρούμε ότι το φως έχει δυο μορφές. Άλλοτε το αντιμετωπίζουμε με τη μορφή σωματιδίων που ονομάζουμε φωτόνια. Τα φωτόνια δεν έχουν μάζα αλλά μόνον ενέργεια. Άλλοτε πάλι αντιμετωπίζουμε

Διαβάστε περισσότερα

γ ρ α π τ ή ε ξ έ τ α σ η σ τ ο μ ά θ η μ α Φ Υ Σ Ι Κ Η Γ Ε Ν Ι Κ Η Σ Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ B Λ Υ Κ Ε Ι Ο Υ

γ ρ α π τ ή ε ξ έ τ α σ η σ τ ο μ ά θ η μ α Φ Υ Σ Ι Κ Η Γ Ε Ν Ι Κ Η Σ Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ B Λ Υ Κ Ε Ι Ο Υ η εξεταστική περίοδος από 9//5 έως 9//5 γ ρ α π τ ή ε ξ έ τ α σ η σ τ ο μ ά θ η μ α Φ Υ Σ Ι Κ Η Γ Ε Ν Ι Κ Η Σ Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ B Λ Υ Κ Ε Ι Ο Υ Τάξη: Β Λυκείου Τμήμα: Βαθμός: Ονοματεπώνυμο: Καθηγητής: Θ

Διαβάστε περισσότερα

Φύση του φωτός. Θεωρούμε ότι το φως έχει διττή φύση: διαταραχή που διαδίδεται στο χώρο. μήκος κύματος φωτός. συχνότητα φωτός

Φύση του φωτός. Θεωρούμε ότι το φως έχει διττή φύση: διαταραχή που διαδίδεται στο χώρο. μήκος κύματος φωτός. συχνότητα φωτός Γεωμετρική Οπτική Φύση του φωτός Θεωρούμε ότι το φως έχει διττή φύση: ΚΥΜΑΤΙΚΗ Βασική ιδέα Το φως είναι μια Η/Μ διαταραχή που διαδίδεται στο χώρο Βασική Εξίσωση Φαινόμενα που εξηγεί καλύτερα (κύμα) μήκος

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014 ΤΑΞΗ: ΜΑΘΗΜΑ: Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΥΣΙΚΗ / ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΘΕΜΑ Α Ηµεροµηνία: Κυριακή 13 Απριλίου 2014 ιάρκεια Εξέτασης: 3 ώρες ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ 1. ύο µονοχρωµατικές ακτινοβολίες Α και Β µε µήκη κύµατος στο κενό

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΟΣΗΜΟ ΓΛΥΦΑΔΑΣ. 7.1 Τι είναι το ταλαντούμενο ηλεκτρικό δίπολο; Πως παράγεται ένα ηλεκτρομαγνητικό

ΟΡΟΣΗΜΟ ΓΛΥΦΑΔΑΣ. 7.1 Τι είναι το ταλαντούμενο ηλεκτρικό δίπολο; Πως παράγεται ένα ηλεκτρομαγνητικό ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ηλεκτρομαγνητικά κύματα. Ηλεκτρομαγνητικά κύματα 7. Τι είναι το ταλαντούμενο ηλεκτρικό δίπολο; Πως παράγεται ένα ηλεκτρομαγνητικό κύμα; 7.2 Ποιες εξισώσεις περιγράφουν την ένταση του ηλεκτρικού

Διαβάστε περισσότερα

6.10 Ηλεκτροµαγνητικά Κύµατα

6.10 Ηλεκτροµαγνητικά Κύµατα Πρόταση Μελέτης Λύσε απο τον Α τόµο των Γ. Μαθιουδάκη & Γ.Παναγιωτακόπουλου τις ακόλουθες ασκήσεις : 11.1-11.36, 11.46-11.50, 11.52-11.59, 11.61, 11.63, 11.64, 1.66-11.69, 11.71, 11.72, 11.75-11.79, 11.81

Διαβάστε περισσότερα

2. Οι ενεργειακές στάθµες του πυρήνα ενός στοιχείου είναι της τάξης α)µερικών ev γ)µερικών MeV

2. Οι ενεργειακές στάθµες του πυρήνα ενός στοιχείου είναι της τάξης α)µερικών ev γ)µερικών MeV ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Γ ΓΕΝΙΚΗΣ ΘΕΜΑ 1 ο 1. Αν ένα οπτικό µέσο Α µε δείκτη διάθλασης n Α είναι οπτικά πυκνότερο από ένα άλλο οπτικό µέσο Β µε δείκτη διάθλασης n Β και τα µήκη κύµατος του φωτός στα δυο µέσα είναι λ

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΘΕΜΑΤΑ ΘΕΜΑ Α Στις ερωτήσεις Α1-Α4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και, δίπλα, το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή φράση η οποία συμπληρώνει σωστά την ημιτελή

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ ο ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Στις ερωτήσεις - να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα το γράμμα, που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.. Το έτος 2005 ορίστηκε ως έτος Φυσικής

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Δ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Δ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Δ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Δ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 0 ΜΑΪΟΥ 015 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) Θέμα Α Στις ερωτήσεις Α1-Α4

Διαβάστε περισσότερα

Ακτίνες Χ (Roentgen) Κ.-Α. Θ. Θωμά

Ακτίνες Χ (Roentgen) Κ.-Α. Θ. Θωμά Ακτίνες Χ (Roentgen) Είναι ηλεκτρομαγνητικά κύματα με μήκος κύματος μεταξύ 10 nm και 0.01 nm, δηλαδή περίπου 10 4 φορές μικρότερο από το μήκος κύματος της ορατής ακτινοβολίας. ( Φάσμα ηλεκτρομαγνητικής

Διαβάστε περισσότερα

Όλα τα θέματα των εξετάσεων έως και το 2014 σε συμβολή, στάσιμα, ηλεκτρομαγνητικά κύματα, ανάκλαση - διάθλαση ΑΝΑΚΛΑΣΗ ΔΙΑΘΛΑΣΗ

Όλα τα θέματα των εξετάσεων έως και το 2014 σε συμβολή, στάσιμα, ηλεκτρομαγνητικά κύματα, ανάκλαση - διάθλαση ΑΝΑΚΛΑΣΗ ΔΙΑΘΛΑΣΗ ΑΝΑΚΛΑΣΗ ΔΙΑΘΛΑΣΗ Ερωτήσεις Πολλαπλής επιλογής 1. To βάθος µιας πισίνας φαίνεται από παρατηρητή εκτός της πισίνας µικρότερο από το πραγµατικό, λόγω του φαινοµένου της: α. ανάκλασης β. διάθλασης γ. διάχυσης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΤΟΜΙΚΑ ΠΡΟΤΥΠΑ. Θέμα Δ

ΑΤΟΜΙΚΑ ΠΡΟΤΥΠΑ. Θέμα Δ ΑΤΟΜΙΚΑ ΠΡΟΤΥΠΑ Θέμα Δ 4_2149 Άτομο υδρογόνου βρίσκεται σε κατάσταση όπου η στροφορμή του είναι ίση με 3,15 10-34 J s. Δ1) Σε ποια στάθμη βρίσκεται το ηλεκτρόνιο; Δ2) Αν το άτομο έφθασε στην προηγούμενη

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ

ΦΥΣΙΚΗ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΦΥΣΙΚΗ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ Νόμος του Coulomb Έστω δύο ακίνητα σημειακά φορτία, τα οποία βρίσκονται σε απόσταση μεταξύ τους. Τα φορτία αυτά αλληλεπιδρούν μέσω δύναμης F, της οποίας

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2012. Ηµεροµηνία: Κυριακή 1 Απριλίου 2012 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2012. Ηµεροµηνία: Κυριακή 1 Απριλίου 2012 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΤΑΞΗ: ΜΑΘΗΜΑ: ΘΕΜΑ Α Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΥΣΙΚΗ / ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Ηµεροµηνία: Κυριακή 1 Απριλίου 01 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθµό καθεµιάς από τις παρακάτω ερωτήσεις 1-4 και δίπλα το

Διαβάστε περισσότερα

Επαναληπτικό διαγώνισµα στα Κύµατα

Επαναληπτικό διαγώνισµα στα Κύµατα ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ 1 Επαναληπτικό διαγώνισµα στα Κύµατα Θέµα 1 0 Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό καθεµιάς από τις παρακάτω ερωτήσεις 1-4 και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΟΝΙΚΗ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΑ. Ευάγγελος Παντελής Επ. Καθ. Ιατρικής Φυσικής Εργαστήριο Ιατρικής Φυσικής Ιατρική Σχολή Αθηνών

ΑΞΟΝΙΚΗ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΑ. Ευάγγελος Παντελής Επ. Καθ. Ιατρικής Φυσικής Εργαστήριο Ιατρικής Φυσικής Ιατρική Σχολή Αθηνών ΑΞΟΝΙΚΗ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΑ Ευάγγελος Παντελής Επ. Καθ. Ιατρικής Φυσικής Εργαστήριο Ιατρικής Φυσικής Ιατρική Σχολή Αθηνών ΙΑΤΡΙΚΗ ΦΥΣΙΚΗ Διαγνωστικές και θεραπευτικές εφαρμογές ακτινοβολιών : Κεφάλαιο 11 ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Διαβάστε περισσότερα

Φυσικές Αρχές συστημάτων PET/CT Ποζιτρονιακή τομογραφία / Αξονική τομογραφία

Φυσικές Αρχές συστημάτων PET/CT Ποζιτρονιακή τομογραφία / Αξονική τομογραφία Φυσικές Αρχές συστημάτων PET/CT Ποζιτρονιακή τομογραφία / Αξονική τομογραφία Για την καλύτερη διερεύνηση του εσωτερικού του σώματος Μαρία Λύρα Γεωργοσοπούλου Πανεπιστήμιο Αθηνών Το ποζιτρόνιο ψάχνει για

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή Στοιχεία Θεωρίας

Εισαγωγή Στοιχεία Θεωρίας Εισαγωγή Σκοπός της άσκησης αυτής είναι η εισαγωγή στην τεχνογνωσία των οπτικών ινών και η μελέτη τους κατά τη διάδοση μιας δέσμης laser. Συγκεκριμένα μελετάται η εξασθένιση που υφίσταται το σήμα στην

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΜΕΤΡΙΚΗ ΟΠΤΙΚΗ. Ανάκλαση. Κάτοπτρα. Διάθλαση. Ολική ανάκλαση. Φαινόμενη ανύψωση αντικειμένου. Μετατόπιση ακτίνας. Πρίσματα

ΓΕΩΜΕΤΡΙΚΗ ΟΠΤΙΚΗ. Ανάκλαση. Κάτοπτρα. Διάθλαση. Ολική ανάκλαση. Φαινόμενη ανύψωση αντικειμένου. Μετατόπιση ακτίνας. Πρίσματα ΓΕΩΜΕΤΡΙΚΗ ΟΠΤΙΚΗ Ανάκλαση Κάτοπτρα Διάθλαση Ολική ανάκλαση Φαινόμενη ανύψωση αντικειμένου Μετατόπιση ακτίνας Πρίσματα ΓΕΩΜΕΤΡΙΚΗ ΟΠΤΙΚΗ - Ανάκλαση Επιστροφή σε «γεωμετρική οπτική» Ανάκλαση φωτός ονομάζεται

Διαβάστε περισσότερα

Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΦΥΣΙΚΗ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ÎÕÓÔÑÁ

Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΦΥΣΙΚΗ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ÎÕÓÔÑÁ 1 Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΜΑ 1 ο ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό κάθε µιας από τις παρακάτω ερωτήσεις 1- και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση 1. Ο ραδιενεργός

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΜΟΣΠΙΝΘΗΡΟΓΡΑΦΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΥΨΗΛΗΣ ΕΥΑΙΣΘΗΣΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΚΡΙΤΙΚΗΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑΣ

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΜΟΣΠΙΝΘΗΡΟΓΡΑΦΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΥΨΗΛΗΣ ΕΥΑΙΣΘΗΣΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΚΡΙΤΙΚΗΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΥΡΗΝΙΚΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΚΑΙ ΣΤΟΙΧΕΙΩΔΩΝ ΣΩΜΑΤΙΔΙΩΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΜΟΣΠΙΝΘΗΡΟΓΡΑΦΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΥΨΗΛΗΣ ΕΥΑΙΣΘΗΣΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΚΡΙΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη της ακτινοβολίας γ µε τη βοήθεια απαριθµητή Geiger - Muller

Μελέτη της ακτινοβολίας γ µε τη βοήθεια απαριθµητή Geiger - Muller ΑΠ1 Μελέτη της ακτινοβολίας γ µε τη βοήθεια απαριθµητή Geiger - Muller 1. Σκοπός Στην άσκηση αυτή γίνεται µελέτη της εξασθενήσεως της ακτινοβολίας γ (ραδιενεργός πηγή Co 60 ) µε την βοήθεια απαριθµητή

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Φυσικής Γενικής Παιδείας Γ Λυκείου 2000

Θέµατα Φυσικής Γενικής Παιδείας Γ Λυκείου 2000 Θέµατα Φυσικής Γενικής Παιδείας Γ Λυκείου 2 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Ζήτηµα 1ο Στις ερωτήσεις 1-5 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Σύµφωνα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ Ι. ΦΡΕΝΤΖΟΣ. 6 ο ΕΤΟΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ (2004-05) του Ε.Κ.Π.Α. ΕΡΓΑΣΙΑ

ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ Ι. ΦΡΕΝΤΖΟΣ. 6 ο ΕΤΟΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ (2004-05) του Ε.Κ.Π.Α. ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ Ι. ΦΡΕΝΤΖΟΣ 6 ο ΕΤΟΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ (2004-05) του Ε.Κ.Π.Α. ΕΡΓΑΣΙΑ 148 ΑΡΧΕΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΤΩΝ ΥΠΕΡΗΧΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΩΝ ΥΠΕΡΗΧΩΝ ΣΤΗ ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ Γ ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΝ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Δ. ΚΑΣΣΑΝΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Το φως διαδίδεται σε όλα τα οπτικά υλικά μέσα με ταχύτητα περίπου 3x10 8 m/s.

Το φως διαδίδεται σε όλα τα οπτικά υλικά μέσα με ταχύτητα περίπου 3x10 8 m/s. Κεφάλαιο 1 Το Φως Το φως διαδίδεται σε όλα τα οπτικά υλικά μέσα με ταχύτητα περίπου 3x10 8 m/s. Το φως διαδίδεται στο κενό με ταχύτητα περίπου 3x10 8 m/s. 3 Η ταχύτητα του φωτός μικραίνει, όταν το φως

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 0 ΜΑΪΟΥ 015 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) Θέμα Α Στις ερωτήσεις Α1-Α4

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΘΕΡΙΝΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 10/11/2013

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΘΕΡΙΝΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 10/11/2013 ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΘΕΡΙΝΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 10/11/2013 ΘΕΜΑ Α Οδηγία: Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ερωτήσεις Α1-Α4 και δίπλα το γράμμα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ 28 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (Δεύτερη Φάση) Κυριακή, 13 Απριλίου 2014 Ώρα: 10:00-13:00 Οδηγίες: Το δοκίμιο αποτελείται από έξι (6) σελίδες και έξι (6) θέματα. Να απαντήσετε

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας. Πολυτεχνική Σχολή ΘΕΜΑΤΙΚΗ : ΤΗΛΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ

Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας. Πολυτεχνική Σχολή ΘΕΜΑΤΙΚΗ : ΤΗΛΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Πολυτεχνική Σχολή Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας Πολεοδομίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης ΘΕΜΑΤΙΚΗ : ΤΗΛΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ Ιωάννης Φαρασλής Τηλ : 24210-74466, Πεδίον Άρεως, Βόλος http://www.prd.uth.gr/el/staff/i_faraslis

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστηριακή ή Άσκηση η 3

Εργαστηριακή ή Άσκηση η 3 Μιχάλης Καλογεράκης 9 ο Εξάμηνο ΣΕΜΦΕ ΑΜ:09101187 Υπεύθυνος Άσκησης: Μ. Κόκκορης Συνεργάτης: Κώστας Καραϊσκος Ημερομηνία Διεξαγωγής: 9/11/005 Εργαστήριο Πυρηνικής Φυσικής και Στοιχειωδών ν Σωματιδίων Εργαστηριακή

Διαβάστε περισσότερα

Μοριακή Φασματοσκοπία I. Παραδόσεις μαθήματος Θ. Λαζαρίδης

Μοριακή Φασματοσκοπία I. Παραδόσεις μαθήματος Θ. Λαζαρίδης Μοριακή Φασματοσκοπία I Παραδόσεις μαθήματος Θ. Λαζαρίδης 2 Τι μελετά η μοριακή φασματοσκοπία; Η μοριακή φασματοσκοπία μελετά την αλληλεπίδραση των μορίων με την ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία Από τη μελέτη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑ.Λ. Β ΟΜΑ ΑΣ ΦΥΣΙΚΗ I ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

ΕΠΑ.Λ. Β ΟΜΑ ΑΣ ΦΥΣΙΚΗ I ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ 1 ΕΠΑ.Λ. Β ΟΜΑ ΑΣ ΦΥΣΙΚΗ I ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1 ο Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό καθεµιάς από τις παρακάτω ερωτήσεις 1- και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Σχετικά µε τις ιδιότητες

Διαβάστε περισσότερα

Δίκτυα Τηλεπικοινωνιών. και Μετάδοσης

Δίκτυα Τηλεπικοινωνιών. και Μετάδοσης Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Σερρών Τμήμα Πληροφορικής & Επικοινωνιών Δίκτυα Τηλεπικοινωνιών και Μετάδοσης Σύστημα μετάδοσης με οπτικές ίνες Tο οπτικό φέρον κύμα μπορεί να διαμορφωθεί είτε από αναλογικό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΩΝΥΜΟ ΟΝΟΜΑ ΤΑΞΗ ΤΜΗΜΑ ΗΜ/ΝΙΑ ΚΥΡΙΑΚΗ 11/3/2012 ΧΡΟΝΟΣ ΕΞΕΤΑΣΗΣ: 10:30-13:30

ΕΠΩΝΥΜΟ ΟΝΟΜΑ ΤΑΞΗ ΤΜΗΜΑ ΗΜ/ΝΙΑ ΚΥΡΙΑΚΗ 11/3/2012 ΧΡΟΝΟΣ ΕΞΕΤΑΣΗΣ: 10:30-13:30 ΕΠΩΝΥΜΟ ΟΝΟΜΑ ΤΑΞΗ ΤΜΗΜΑ ΗΜ/ΝΙΑ ΚΥΡΙΑΚΗ 11/3/2012 ΧΡΟΝΟΣ ΕΞΕΤΑΣΗΣ: 10:30-13:30 Στις ημιτελείς προτάσεις 1-4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της πρότασης και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη φράση,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ 1. Εισαγωγή. Η ενέργεια, όπως είναι γνωστό από τη φυσική, διαδίδεται με τρεις τρόπους: Α) δι' αγωγής Β) δια μεταφοράς Γ) δι'ακτινοβολίας Ο τελευταίος τρόπος διάδοσης

Διαβάστε περισσότερα

Al + He X + n, ο πυρήνας Χ είναι:

Al + He X + n, ο πυρήνας Χ είναι: ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 10 IOYNIOY 015 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) Θέμα Α

Διαβάστε περισσότερα

ιαγώνισμα στη Φυσική Γ Λυκείου Κατεύθυνσης Επαναληπτικό Ι

ιαγώνισμα στη Φυσική Γ Λυκείου Κατεύθυνσης Επαναληπτικό Ι Θέμα 1 ο ιαγώνισμα στη Φυσική Γ Λυκείου Κατεύθυνσης Επαναληπτικό Ι Στα ερωτήματα 1 5 του πρώτου θέματος, να μεταφέρετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα το γράμμα της απάντησης που θεωρείτε

Διαβάστε περισσότερα

Μέτρηση Γωνίας Brewster Νόμοι του Fresnel

Μέτρηση Γωνίας Brewster Νόμοι του Fresnel Μέτρηση Γωνίας Bewse Νόμοι του Fesnel [] ΕΙΣΑΓΩΓΗ Στο πείραμα, δέσμη φωτός από διοδικό lase ανακλάται στην επίπεδη επιφάνεια ενός ακρυλικού ημι-κυκλικού φακού, πολώνεται γραμμικά και ανιχνεύεται από ένα

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο Η2. Ο νόµος του Gauss

Κεφάλαιο Η2. Ο νόµος του Gauss Κεφάλαιο Η2 Ο νόµος του Gauss Ο νόµος του Gauss Ο νόµος του Gauss µπορεί να χρησιµοποιηθεί ως ένας εναλλακτικός τρόπος υπολογισµού του ηλεκτρικού πεδίου. Ο νόµος του Gauss βασίζεται στο γεγονός ότι η ηλεκτρική

Διαβάστε περισσότερα

Οι ακτίνες Χ είναι ηλεκτροµαγνητική ακτινοβολία µε λ [10-9 -10-12 m] (ή 0,01-10Å) και ενέργεια φωτονίων kev.

Οι ακτίνες Χ είναι ηλεκτροµαγνητική ακτινοβολία µε λ [10-9 -10-12 m] (ή 0,01-10Å) και ενέργεια φωτονίων kev. Οι ακτίνες Χ είναι ηλεκτροµαγνητική ακτινοβολία µε λ [10-9 -10-12 m] (ή 0,01-10Å) και ενέργεια φωτονίων kev. To ορατό καταλαµβάνει ένα πολύ µικρό µέρος του ηλεκτροµαγνητικού φάσµατος: 1,6-3,2eV. Page 1

Διαβάστε περισσότερα

Πως διαδίδονται τα Η/Μ κύματα σε διαφανή διηλεκτρικά?

Πως διαδίδονται τα Η/Μ κύματα σε διαφανή διηλεκτρικά? Πως διαδίδονται τα Η/Μ κύματα σε διαφανή διηλεκτρικά? (Μη-μαγνητικά, μη-αγώγιμα, διαφανή στερεά ή υγρά με πυκνή, σχετικά κανονική διάταξη δομικών λίθων). Γραμμικά πολωμένο κύμα προσπίπτει σε ηλεκτρόνιο

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΑ ΚΥΜΑΤΑ

ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΑ ΚΥΜΑΤΑ 1 ο ΘΕΜΑ Α. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΑ ΚΥΜΑΤΑ 1. Μια ακτίνα φωτός προσπίπτει στην επίπεδη διαχωριστική επιφάνεια δύο µέσων. Όταν η διαθλώµενη ακτίνα κινείται παράλληλα προς τη διαχωριστική

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ. Εργαστήριο Φυσικής IΙ. Μελέτη της απόδοσης φωτοβολταϊκού στοιχείου με χρήση υπολογιστή. 1. Σκοπός. 2. Σύντομο θεωρητικό μέρος

ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ. Εργαστήριο Φυσικής IΙ. Μελέτη της απόδοσης φωτοβολταϊκού στοιχείου με χρήση υπολογιστή. 1. Σκοπός. 2. Σύντομο θεωρητικό μέρος ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ 1. Σκοπός Το φωτοβολταϊκό στοιχείο είναι μία διάταξη ημιαγωγών η οποία μετατρέπει την φωτεινή ενέργεια που προσπίπτει σε αυτήν σε ηλεκτρική.. Όταν αυτή φωτιστεί με φωτόνια κατάλληλης συχνότητας

Διαβάστε περισσότερα

Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα, που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.

Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα, που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. ΘΕΜΑ ο Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Στις ερωτήσεις - να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα, που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.. Μια δέσµη φωτός προσπίπτει στην επιφάνεια

Διαβάστε περισσότερα

δ-ray με κινητική ενέργεια T e και ορμή p e παράγεται σε μια γωνία Θ q, p

δ-ray με κινητική ενέργεια T e και ορμή p e παράγεται σε μια γωνία Θ q, p δ rays Κατά τον ιονισμό το εκπεμπόμενο θα έχει κινητική ενέργεια : 0 T T max q, p δ-ray με κινητική ενέργεια T και ορμή p παράγεται σε μια γωνία Θ T p cosθ = p T max max όπου p max η ορμή ενός με τη μέγιστη

Διαβάστε περισσότερα

Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΤΙΚΗΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΤΙΚΗΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ε π α ν α λ η π τ ι κ ά θ έ µ α τ α 0 0 5 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΤΙΚΗΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 1 ΘΕΜΑ 1 o Για τις ερωτήσεις 1 4, να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που

Διαβάστε περισσότερα

2.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΟΥ ΣΤΟ ΑΤΟΜΟ ΤΟΥ ΥΔΡΟΓΟΝΟΥ

2.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΟΥ ΣΤΟ ΑΤΟΜΟ ΤΟΥ ΥΔΡΟΓΟΝΟΥ 2-1 Ένας φύλακας του ατομικού ρολογιού καισίου στο Γραφείο Μέτρων και Σταθμών της Ουάσιγκτον. 2-2 Άτομα στην επιφάνεια μιας μύτης βελόνας όπως φαίνονται μεηλεκτρονικόμικροσκό 2.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Ανάκλαση Είδωλα σε κοίλα και κυρτά σφαιρικά κάτοπτρα. Αντώνης Πουλιάσης Φυσικός M.Sc. 12 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΠΕΡΙΣΤΕΡΙΟΥ

Ανάκλαση Είδωλα σε κοίλα και κυρτά σφαιρικά κάτοπτρα. Αντώνης Πουλιάσης Φυσικός M.Sc. 12 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΠΕΡΙΣΤΕΡΙΟΥ Ανάκλαση Είδωλα σε κοίλα και κυρτά σφαιρικά κάτοπτρα Αντώνης Πουλιάσης Φυσικός M.Sc. 12 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΠΕΡΙΣΤΕΡΙΟΥ Πουλιάσης Αντώνης Φυσικός M.Sc. 2 Ανάκλαση Είδωλα σε κοίλα και κυρτά σφαιρικά κάτοπτρα Γεωμετρική

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 15 Κίνηση Κυµάτων. Copyright 2009 Pearson Education, Inc.

Κεφάλαιο 15 Κίνηση Κυµάτων. Copyright 2009 Pearson Education, Inc. Κεφάλαιο 15 Κίνηση Κυµάτων Περιεχόµενα Κεφαλαίου 15 Χαρακτηριστικά των Κυµάτων Είδη κυµάτων: Διαµήκη και Εγκάρσια Μεταφορά ενέργειας µε κύµατα Μαθηµατική Περιγραφή της Διάδοσης κυµάτων Η Εξίσωση του Κύµατος

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ Επαναληπτικό στη Φυσική 1. Θέµα 1 ο

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ Επαναληπτικό στη Φυσική 1. Θέµα 1 ο ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ Επαναληπτικό στη Φυσική 1 Θέµα 1 ο 1. Το διάγραµµα του διπλανού σχήµατος παριστάνει τη χρονική µεταβολή της αποµάκρυνσης ενός σώµατος που εκτελεί απλή αρµονική ταλάντωση. Ποια από

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Επιμέλεια: Ομάδα Φυσικών της Ώθησης

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Επιμέλεια: Ομάδα Φυσικών της Ώθησης ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Επιμέλεια: Ομάδα Φυσικών της Ώθησης 1 Τετάρτη, 20 Μα ου 2015 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΜΑ Στις ημιτελείς προτάσεις Α1-Α4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της πρότασης και δίπλα

Διαβάστε περισσότερα

r r r r r r r r r r r

r r r r r r r r r r r ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 0 ΜΑÏΟΥ 011 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΑΙ ΤΩΝ ΥΟ ΚΥΚΛΩΝ) ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ:

Διαβάστε περισσότερα

Μετρήσεις µε παλµογράφο

Μετρήσεις µε παλµογράφο Η6 Μετρήσεις µε παλµογράφο ΜΕΡΟΣ 1 ο ΠΑΛΜΟΓΡΑΦΟΣ Α. Γενικά Κατά την απεικόνιση ενός εναλλασσόµενου µεγέθους (Σχήµα 1), είναι γνωστό ότι στον κατακόρυφο άξονα «Υ» παριστάνεται το πλάτος του µεγέθους, ενώ

Διαβάστε περισσότερα

2015 ii. iii. 8 ii. iii. 9

2015 ii. iii. 8 ii. iii. 9 ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Θέµα Α Στις ερωτήσεις Α1-Α4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και, δίπλα, το γράµµα που αντιστοιχεί στη φράση η οποία συµπληρώνει σωστά την ηµιτελή πρόταση.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΗΣ ΣΧΕΤΙΚΙΣΤΙΚΗΣ ΥΝΑΜΙΚΗΣ Έλλειµµα µάζας και ενέργεια σύνδεσης του πυρήνα του ατόµου A

ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΗΣ ΣΧΕΤΙΚΙΣΤΙΚΗΣ ΥΝΑΜΙΚΗΣ Έλλειµµα µάζας και ενέργεια σύνδεσης του πυρήνα του ατόµου A ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΗΣ ΣΧΕΤΙΚΙΣΤΙΚΗΣ ΥΝΑΜΙΚΗΣ Έλλειµµα µάζας και ενέργεια σύνδεσης του πυρήνα του ατόµου A Ένα ισότοπο, το οποίο συµβολίζουµε µε Z X, έχει ατοµικό αριθµό Ζ και µαζικό αριθµό Α. Ο πυρήνας του ισοτόπου

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 13 LASER. Light Amplification by Stimulated Emission of Radiation Ενίσχυση Φωτός με Επαγόμενη Εκπομπή Ακτινοβολίας

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 13 LASER. Light Amplification by Stimulated Emission of Radiation Ενίσχυση Φωτός με Επαγόμενη Εκπομπή Ακτινοβολίας ΚΕΦΑΛΑΙΟ 13 Μαρία Κατσικίνη katsiki@auth.gr users.auth.gr/~katsiki Light Amplification by Stimulated Emission of Radiation Ενίσχυση Φωτός με Επαγόμενη Εκπομπή Ακτινοβολίας wikipedia Το πρώτο κατασκευάστηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 23 MAΪΟΥ 2012 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΕΞΙ

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 23 MAΪΟΥ 2012 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΕΞΙ ΑΡΧΗ ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ MAΪΟΥ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΕΞΙ (6) ΘΕΜΑ Α Στις ερωτήσεις Α-Α να γράψετε

Διαβάστε περισσότερα

ιάθλαση. Ολική ανάκλαση. ιάδοση µέσα σε κυµατοδηγό.

ιάθλαση. Ολική ανάκλαση. ιάδοση µέσα σε κυµατοδηγό. ρ. Χ. Βοζίκης Εργαστήριο Φυσικής ΙΙ 91 9. Άσκηση 9 ιάθλαση. Ολική ανάκλαση. ιάδοση µέσα σε κυµατοδηγό. 9.1 Σκοπός της εργαστηριακής άσκησης Σκοπός της άσκησης είναι η γνωριµία των σπουδαστών µε τα φαινόµενα

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση 5 ΦΩΤΟΒΟΛΤΑΪΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ

Άσκηση 5 ΦΩΤΟΒΟΛΤΑΪΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ Άσκηση 5 ΦΩΤΟΒΟΛΤΑΪΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ 1. ΓΕΝΙΚΑ Τα ηλιακά στοιχεία χρησιμοποιούνται για τη μετατροπή του φωτός (που αποτελεί μία μορφή ηλεκτρομαγνητικής ενέργειας) σε ηλεκτρική ενέργεια. Κατασκευάζονται από

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΕΥΤΕΡΑ 15 ΙΟΥΝΙΟΥ 015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ:

Διαβάστε περισσότερα

Απορρόφηση φωτός: Προσδιορισμός του συντελεστή απορρόφησης διαφανών υλικών

Απορρόφηση φωτός: Προσδιορισμός του συντελεστή απορρόφησης διαφανών υλικών O11 Απορρόφηση φωτός: Προσδιορισμός του συντελεστή απορρόφησης διαφανών υλικών 1. Σκοπός Η εργαστηριακή αυτή άσκηση αποσκοπεί α) στη μελέτη του φαινομένου της εξασθένησης φωτός καθώς διέρχεται μέσα από

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΑΒΒΑΤΟ 14 MAΪΟΥ 2011 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΕΞΙ

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΑΒΒΑΤΟ 14 MAΪΟΥ 2011 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΕΞΙ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΑΒΒΑΤΟ 14 MAΪΟΥ 2011 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΕΞΙ (6) ΘΕΜΑ Α Στις ερωτήσεις Α1-Α4

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Δ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Δ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΑΡΧΗ ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Δ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Δ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΕΥΤΕΡΑ 5 ΙΟΥΝΙΟΥ 05 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΕΠΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΟΠΤΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΩΝ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΟΠΤΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΟΠΤΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΩΝ Άσκηση 4. Διαφράγματα. Θεωρία Στο σχεδιασμό οπτικών οργάνων πρέπει να λάβει κανείς υπόψη και άλλες παραμέτρους πέρα από το πού και πώς σχηματίζεται το είδωλο ενός

Διαβάστε περισσότερα

Η Φύση του Φωτός. Τα Β Θεματα της τράπεζας θεμάτων

Η Φύση του Φωτός. Τα Β Θεματα της τράπεζας θεμάτων Η Φύση του Φωτός Τα Β Θεματα της τράπεζας θεμάτων Η ΦΥΣΗ ΤΟΥ ΦΩΤΟΣ Θέμα Β _70 Β. Μονοχρωματική ακτίνα πράσινου φωτός διαδίδεται αρχικά στον αέρα. Στη πορεία της δέσμης έχουμε τοποθετήσει στη σειρά τρία

Διαβάστε περισσότερα

7 σειρά ασκήσεων. Για την επίλυση των προβλημάτων να θεωρηθούν γνωστά: σταθερά του Planck 6,63 10-34 J s, ταχύτητα του φωτός στον αέρα 3 10 8 m/s

7 σειρά ασκήσεων. Για την επίλυση των προβλημάτων να θεωρηθούν γνωστά: σταθερά του Planck 6,63 10-34 J s, ταχύτητα του φωτός στον αέρα 3 10 8 m/s η 7 σειρά ασκήσεων Για την επίλυση των προβλημάτων να θεωρηθούν γνωστά: σταθερά του Planck 6,63 10-34 J s, ταχύτητα του φωτός στον αέρα 3 10 8 m/s 1. Εξηγήστε γιατί, όταν φως διαπερνά μία διαχωριστική

Διαβάστε περισσότερα

Το πλάτος της ταλάντωσης του σημείου Σ, μετά τη συμβολή των δυο. α. 0 β. Α γ. 2Α δ. Μονάδες 5

Το πλάτος της ταλάντωσης του σημείου Σ, μετά τη συμβολή των δυο. α. 0 β. Α γ. 2Α δ. Μονάδες 5 ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: Α (ΘΕΡΙΝΑ) ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 04-01-2015 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΟΣ: ΑΡΧΩΝ Μ-ΑΓΙΑΝΝΙΩΤΑΚΗ ΑΝ-ΠΟΥΛΗ Κ ΘΕΜΑ Α Οδηγία: Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς

Διαβάστε περισσότερα

δ. διπλάσιος του αριθµού των νετρονίων του πυρήνα του ατόµου.

δ. διπλάσιος του αριθµού των νετρονίων του πυρήνα του ατόµου. 1 ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΥΤΕΡΑ 18 MAΪΟΥ 2009 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΘΕΜΑ 1 ο Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα

Διαβάστε περισσότερα

Όλα τα θέματα των εξετάσεων έως και το 2014 σε συμβολή, στάσιμα, ηλεκτρομαγνητικά κύματα, ανάκλαση - διάθλαση Η/Μ ΚΥΜΑΤΑ. Ερωτήσεις Πολλαπλής επιλογής

Όλα τα θέματα των εξετάσεων έως και το 2014 σε συμβολή, στάσιμα, ηλεκτρομαγνητικά κύματα, ανάκλαση - διάθλαση Η/Μ ΚΥΜΑΤΑ. Ερωτήσεις Πολλαπλής επιλογής Η/Μ ΚΥΜΑΤΑ 1. Τα ηλεκτροµαγνητικά κύµατα: Ερωτήσεις Πολλαπλής επιλογής α. είναι διαµήκη. β. υπακούουν στην αρχή της επαλληλίας. γ. διαδίδονται σε όλα τα µέσα µε την ίδια ταχύτητα. δ. Δημιουργούνται από

Διαβάστε περισσότερα

Βρέντζου Τίνα Φυσικός Μεταπτυχιακός τίτλος: «Σπουδές στην εκπαίδευση» ΜEd Email : stvrentzou@gmail.com

Βρέντζου Τίνα Φυσικός Μεταπτυχιακός τίτλος: «Σπουδές στην εκπαίδευση» ΜEd Email : stvrentzou@gmail.com 1 2.4 Παράγοντες από τους οποίους εξαρτάται η αντίσταση ενός αγωγού Λέξεις κλειδιά: ειδική αντίσταση, μικροσκοπική ερμηνεία, μεταβλητός αντισ ροοστάτης, ποτενσιόμετρο 2.4 Παράγοντες που επηρεάζουν την

Διαβάστε περισσότερα

Ατομικές θεωρίες (πρότυπα)

Ατομικές θεωρίες (πρότυπα) Ατομικές θεωρίες (πρότυπα) 1. Αρχαίοι Έλληνες ατομικοί : η πρώτη θεωρία που διατυπώθηκε παγκοσμίως (καθαρά φιλοσοφική, αφού δεν στηριζόταν σε καμιά πειραματική παρατήρηση). Δημόκριτος (Λεύκιπος, Επίκουρος)

Διαβάστε περισσότερα

Το υποσύστηµα "αίσθησης" απαιτήσεις και επιδόσεις φυσικά µεγέθη γενική δοµή και συγκρότηση

Το υποσύστηµα αίσθησης απαιτήσεις και επιδόσεις φυσικά µεγέθη γενική δοµή και συγκρότηση Το υποσύστηµα "αίσθησης" απαιτήσεις και επιδόσεις φυσικά µεγέθη γενική δοµή και συγκρότηση Το υποσύστηµα "αίσθησης" είσοδοι της διάταξης αντίληψη του "περιβάλλοντος" τροφοδοσία του µε καθορίζει τις επιδόσεις

Διαβάστε περισσότερα

Η Φύση του Φωτός. Τα Δ Θεματα της τράπεζας θεμάτων

Η Φύση του Φωτός. Τα Δ Θεματα της τράπεζας θεμάτων Η Φύση του Φωτός Τα Δ Θεματα της τράπεζας θεμάτων Η ΦΥΣΗ ΤΟΥ ΦΩΤΟΣ Θέμα Δ 4_2153 Δύο μονοχρωματικές ακτινοβολίες (1) και (2), που αρχικά διαδίδονται στο κενό με μήκη κύματος λ ο1 = 4 nm και λ ο2 = 6 nm

Διαβάστε περισσότερα

Φυσική Γ Λυκείου Κατεύθυνσης. Προτεινόμενα Θέματα

Φυσική Γ Λυκείου Κατεύθυνσης. Προτεινόμενα Θέματα Φυσική Γ Λυκείου Κατεύθυνσης Προτεινόμενα Θέματα Θέμα ο Ένα σώμα εκτελεί απλή αρμονική ταλάντωση πλάτους Α. Η φάση της ταλάντωσης μεταβάλλεται με το χρόνο όπως δείχνει το παρακάτω σχήμα : φ(rad) 2π π 6

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη των χαρακτηριστικών της β - ραδιενεργού εκποµπής

Μελέτη των χαρακτηριστικών της β - ραδιενεργού εκποµπής ΑΠ2 Μελέτη των χαρακτηριστικών της β - ραδιενεργού εκποµπής 1. Σκοπός Η εργαστηριακή αυτή άσκηση µελετά τα χαρακτηριστικά της β - ακτινοβολίας. Πιο συγκεκριµένα υπολογίζεται πειραµατικά η εµβέλεια των

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ

ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ Εισαγωγή Σκοπός της εργαστηριακής άσκησης είναι η μελέτη του ηλεκτροοπτικού φαινομένου (φαινόμενο Pockels) σε θερμοκρασία περιβάλλοντος για κρύσταλλο KDP και ο προσδιορισμός της τάσης V λ/4. Στοιχεία Θεωρίας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΟΤΗΤΑ 3 3.0 ΜΕΣΑ ΜΕΤΑΔΟΣΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ

ΕΝΟΤΗΤΑ 3 3.0 ΜΕΣΑ ΜΕΤΑΔΟΣΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΕΝΟΤΗΤΑ 3 3.0 ΜΕΣΑ ΜΕΤΑΔΟΣΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Όπως είναι ήδη γνωστό, ένα σύστημα επικοινωνίας περιλαμβάνει τον πομπό, το δέκτη και το κανάλι επικοινωνίας. Στην ενότητα αυτή, θα εξετάσουμε τη δομή και τα χαρακτηριστικά

Διαβάστε περισσότερα

4. Παρατηρείστε το ίχνος ενός ηλεκτρονίου (click here to select an electron

4. Παρατηρείστε το ίχνος ενός ηλεκτρονίου (click here to select an electron Τα ηλεκτρόνια στα Μέταλλα Α. Χωρίς ηλεκτρικό πεδίο: 1. Τι είδους κίνηση κάνουν τα ηλεκτρόνια; Τα ηλεκτρόνια συγκρούονται μεταξύ τους; 2. Πόσα ηλεκτρόνια περνάνε προς τα δεξιά και πόσα προς τας αριστερά

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΓΑΝΟΛΟΓΙΑ ΦΑΣΜΑΤΟΜΕΤΡΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΩΝ ΜΕΤΡΗΣΗΣ: ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗΣ ΦΘΟΡΙΣΜΟΥ, ΦΩΣΦΩΡΙΣΜΟΥ, ΣΚΕΔΑΣΗΣ ΕΚΠΟΜΠΗΣ, ΧΗΜΕΙΟΦΩΤΑΥΓΕΙΑΣ

ΟΡΓΑΝΟΛΟΓΙΑ ΦΑΣΜΑΤΟΜΕΤΡΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΩΝ ΜΕΤΡΗΣΗΣ: ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗΣ ΦΘΟΡΙΣΜΟΥ, ΦΩΣΦΩΡΙΣΜΟΥ, ΣΚΕΔΑΣΗΣ ΕΚΠΟΜΠΗΣ, ΧΗΜΕΙΟΦΩΤΑΥΓΕΙΑΣ ΟΡΓΑΝΟΛΟΓΙΑ ΦΑΣΜΑΤΟΜΕΤΡΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΩΝ ΜΕΤΡΗΣΗΣ: ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗΣ ΦΘΟΡΙΣΜΟΥ, ΦΩΣΦΩΡΙΣΜΟΥ, ΣΚΕΔΑΣΗΣ ΕΚΠΟΜΠΗΣ, ΧΗΜΕΙΟΦΩΤΑΥΓΕΙΑΣ ΠΗΓΕΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑΣ ΣΥΝΕΧΕΙΣ ΠΗΓΕΣ ΠΗΓΕΣ ΓΡΑΜΜΩΝ ΚΟΙΛΗΣ ΚΑΘΟΔΟΥ & ΛΥΧΝΙΕΣ ΕΚΚΕΝΩΣΕΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ENOTHTA 1: ΚΡΟΥΣΕΙΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

ENOTHTA 1: ΚΡΟΥΣΕΙΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 Ο : ΚΡΟΥΣΕΙΣ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ DOPPLER ENOTHT 1: ΚΡΟΥΣΕΙΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ Κρούση: Κρούση ονομάζουμε το φαινόμενο κατά το οποίο δύο ή περισσότερα σώματα έρχονται σε επαφή για πολύ μικρό χρονικό διάστημα κατά

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΝΑΓΚΗ ΓΙΑ ΠΟΣΟΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΗΝ ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΑΝΑΛΥΣΗ

Η ΑΝΑΓΚΗ ΓΙΑ ΠΟΣΟΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΗΝ ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΑΝΑΛΥΣΗ Η ΑΝΑΓΚΗ ΓΙΑ ΠΟΣΟΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΗΝ ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΑΝΑΛΥΣΗ Οι Ενόργανες Μέθοδοι Ανάλυσης είναι σχετικές μέθοδοι και σχεδόν στο σύνολο τους παρέχουν την αριθμητική τιμή μιας φυσικής ή φυσικοχημικής ιδιότητας, η

Διαβάστε περισσότερα