Διεθνής Σύνδεσµος ΙΨΔ. ΤΙ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ ΝΑ ΓΝΩΡΙΖΕΤΕ ΓΙΑ ΤΗΝ Ιδεοψυχαναγκαστική Διαταραχή

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Διεθνής Σύνδεσµος ΙΨΔ. ΤΙ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ ΝΑ ΓΝΩΡΙΖΕΤΕ ΓΙΑ ΤΗΝ Ιδεοψυχαναγκαστική Διαταραχή"

Transcript

1 Διεθνής Σύνδεσµος ΙΨΔ ΤΙ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ ΝΑ ΓΝΩΡΙΖΕΤΕ ΓΙΑ ΤΗΝ Ιδεοψυχαναγκαστική Διαταραχή

2 Τι είναι η Ιδεοψυχαναγκαστική Διαταραχή (ΙΨΔ); Φανταστείτε ότι το µυαλό σας µένει κολληµένο σε µια συγκεκριµένη σκέψη ή µια εικόνα Κι ότι στη συνέχεια αυτή η σκέψη ή εικόνα επαναλαµβάνεται στο µυαλό σας ξανά και ξανά ότι κι αν κάνετε Δεν θέλετε να έχετε αυτές τις σκέψεις είναι σαν µια χιονοστιβάδα Μαζί µε αυτές τις σκέψεις έρχεται κι ένα έντονο συναίσθηµα ανησυχίας και άγχους Το άγχος είναι το ενσωµατωµένο σύστηµα προειδοποίησης του εγκεφάλου. Όταν νιώθετε άγχος νιώθετε ως σαν να βρίσκεστε σε κίνδυνο. Το άγχος είναι ένα συναίσθηµα που σας προτρέπει να απαντήσετε, να αντιδράσετε, να προστατέψετε τον εαυτό σας, ΝΑ ΚΑΝΕΤΕ ΚΑΤΙ Από την άλλη, µπορεί να αναγνωρίζετε ότι ο φόβος που νιώθετε δεν δικαιολογείται, δεν είναι λογικός, ωστόσο µοιάζει πολύ έντονος κι αληθινός Θα είχε λόγο να σας παραπλανήσει ο εγκέφαλος σας;; Γιατί να νιώθατε αυτά τα συναισθήµατα αν δεν ήταν πραγµατικά; Τα συναισθήµατα δεν λένε ψέµατα Δυστυχώς, αν έχετε ΙΨΔ, τα συναισθήµατα λένε ψέµατα. Αν έχετε ΙΨΔ, το σύστηµα προειδοποίησης του εγκεφάλου σας δεν λειτουργεί σωστά. Ο εγκέφαλος σας λέει ότι βρίσκεστε σε κίνδυνο ενώ στην πραγµατικότητα αυτό δεν ισχύει. Επιστήµονες που έχουν συγκρίνει απεικονίσεις εγκεφάλων ατόµων µε και χωρίς ΙΨΔ έχουν διαπιστώσει ότι, κατά µέσο όρο, κάποιες περιοχές του εγκεφάλου είναι διαφορετικές στη µια οµάδα από ότι στην άλλη. Τα άτοµα που υποφέρουν από αυτή τη διαταραχή προσπαθούν απεγνωσµένα να ξεφύγουν από το εξαντλητικό και διαρκές άγχος.

3 Πως µπορώ να καταλάβω εάν έχω ΙΨΔ; Μόνο επαγγελµατίες ψυχολόγοι και ψυχίατροι µπορούν να διαγνώσουν την ΙΨΔ. Απαιτείται όπως υπάρχουν τρία στοιχεία για να δοθεί η διάγνωση: Το άτοµο παρουσιάζει ιδεοληψίες (έµµονες σκέψεις). Υπάρχουν ψυχαναγκαστικές συµπεριφορές. Οι ιδεοληψίες και οι ψυχαναγκασµοί απαιτούν πολύ χρόνο και δυσχαιρένουν τη διεξαγωγή σηµαντικών ασχολιών (εργασία, σπουδές, κτλ.) Ιδεοληψίες: Σκέψεις, εικόνες, ή παρορµήσεις που επέρχονται ξανά και ξανά, και οι οποίες µοιάζουν να είναι εκτός του ελέγχου του ατόµου. Το άτοµο δεν θέλει να έχει αυτές τις έµµονες ιδέες. Τις θεωρεί ενοχλητικές και ανεπιθύµητες, και συνήθως ξέρει ότι είναι παράλογες. Συνοδεύονται από δυσάρεστα συναισθήµατα, όπως φόβο, αηδία, αµφιβολία, ή από το συναίσθηµα ότι όλα πρέπει να γίνονται µε ένα συγκεκριµένο, «τελειοποιηµένο» τρόπο. Απαιτούν πολύ χρόνο και δυσχαιρένουν τη διεξαγωγή σηµαντικών ασχολιών (κοινωνικοποίηση, εργασία, σπουδές, κτλ.). Τι ΔΕΝ είναι ιδεοληψία: Είναι φυσιολογικό κάποιος να έχει περιστασιακές σκέψεις σχετικά µε την πιθανότητα να παρουσιάσει κάποια ασθένεια, ή µε την ασφάλεια των αγαπηµένων του προσώπων. Ψυχαναγκασµοί: Επαναλαµβανόµενες συµπεριφορές ή σκέψεις στις οποίες εµπλέκεται το άτοµο µε σκοπό να εξουδετερώσει και να αποµακρύνει τις ιδεοληψίες. Τα άτοµα που έχουν ΙΨΔ συνειδητοποιούν ότι αυτές οι ψυχαναγκαστικές συµπεριφορές είναι µόνο µια προσωρινή λύση, αλλά βασίζονται σε αυτές ως προσωρινή διαφυγή επειδή δεν γνωρίζουν κάποιο καλύτερο τρόπο για να αντιδράσουν. Ψυχαναγκασµός µπορεί να είναι και το να αποφεύγει κάποιος τις καταστάσεις που πυροδοτούν τις ιδεοληψίες του. Απαιτούν πολύ χρόνο και δυσχαιρένουν τη διεξαγωγή σηµαντικών ασχολιών (κοινωνικοποίηση, εργασία, σπουδές, κτλ.). Τι ΔΕΝ είναι ψυχαναγκασµός: Δεν είναι όλες οι επαναλαµβανόµενες συµπεριφορές ή «τελετουργίες» ψυχαναγκασµοί. Για παράδειγµα, η διαδικασία της προετοιµασίας για ύπνο, θρησκευτικές συνήθειες, και η εκµάθηση καινούριων επιδεξιοτήτων, συνεπάγονται την επανάληψη µιας δραστηριότητας ξανά και ξανά, αλλά αποτελούν ένα φυσιολογικό µέρος της καθηµερινής ζωής.

4 Οι συµπεριφορές εξαρτώνται από το πλαίσιο µέσα στο οποίο συµβαίνουν: Για παράδειγµα, το να αναπροσαρµόζει κάποιος την διάταξη ταινιών σε DVD για οκτώ ώρες κάθε µέρα δεν είναι ψυχαναγκασµός εάν εργάζεται σε κατάστηµα πώλησης DVD. Συνήθεις Κατηγορίες Ιδεοληψιών στην ΙΨΔ* Μόλυνση / Μίανση Σωµατικά υγρά (π.χ. ούρα, κόπρανα) Μικρόβια / ασθένειες (π.χ. έρπης, HIV) Περιβαλλοντική µόλυνση (π.χ. αµίαντος, ραδιενέργεια) Χηµικές ουσίες οικιακής χρήσης (π.χ. καθαριστικά, διαλυτικά) Βροµιά / ακαθαρσία, χώµα Απώλεια ελέγχου Φόβος ότι το άτοµο θα ενεργήσει παρορµητικά βλάπτοντας τον εαυτό του Φόβος ότι θα ενεργήσει παρορµητικά βλάπτοντας άλλους Φόβος για την παρουσία βίαιων ή φρικτών εικόνων µέσα στο µυαλό Φόβος ότι θα κραυγάξει προσβολές ή βρισιές Φόβος ότι θα κλέψει κάποιο αντικείµενο Τελειοµανία Έγνοια για οµοιοµορφία, συµµετρία, ακρίβεια Αίσθηµα έντονης ανάγκης του ατόµου να γνωρίζει ή να θυµάται κάτι Φόβος ότι θα χάσει ή θα ξεχάσει σηµαντικές πληροφορίες όταν πετάξει κάτι Δυσκολία να αποφασίσει εάν θα φυλάξει ή θα ξεφορτωθεί κάτι Φόβος ότι θα χάσει κάποιο αντικείµενο Πρόκληση κακού Φόβος ότι το άτοµο θα είναι υπεύθυνο για κάποιο καταστροφικό γεγονός (π.χ. φωτιά, διάρρηξη) Φόβος ότι θα βλάψει άλλο άτοµο λόγω απροσεξίας (π.χ. να του πέσει κάτι στο πάτωµα πάνω στο οποίο να γλιστρήσει κάποιος και να τραυµατιστεί) Σεξουαλικές ιδεοληψίες Απαγορευµένες ή διεστραµµένες σεξουαλικές σκέψεις ή εικόνες Απαγορευµένες ή διεστραµµένες σεξουαλικές παρορµήσεις προς άλλα άτοµα Ιδεοληψίες για την οµοφυλοφιλία Σεξουαλικές ιδεοληψίες για παιδιά ή αιµοµιξία Ιδεοληψίες για επιθετική σεξουαλική συµπεριφορά προς άλλα άτοµα Θρησκευτικές ιδεοληψίες (ονοµάζεται επίσης Ευσυνειδησία) Έγνοια του ατόµου να µην εξοργίσει τον Θεό, να µην βλασφηµήσει Υπέρµετρη ενασχόληση µε το τι είναι σωστό / λάθος, ή µε την ηθική / δεοντολογία Άλλες ιδεοληψίες Ανησυχία του ατόµου ότι θα προσβληθεί από κάποια ασθένεια (όχι µεταδοτική / µολυσµατική, π.χ. καρκίνο) Προληπτικές ιδέες περί τυχερών αριθµών, χρωµάτων

5 * Η ανατύπωση έγινε µε την εξουσιοδότηση του εκδοτικού οίκου New Harbinger Publications, Inc. Το πιο πάνω αποτελεί διασκευή του OC Checklist από το Cognitive Therapy for Obsessive-Compulsive Disorder: A Guide for Professionals (2006) των S. Wilhelm και G. S. Steketee. Συνήθεις Κατηγορίες Ψυχαναγκασµών στην ΙΨΔ* Καθαριότητα Υπερβολικά συχνό πλύσιµο των χεριών, που διαρκεί πολλή ώρα ή γίνεται µε συγκεκριµένο και άκαµπτο τρόπο Υπερβολή σε οποιανδήποτε πτυχή των πιο κάτω: λούσιµο, βούρτσισµα δοντιών, χρήση της τουαλέτας, γενική περιποίηση εαυτού Υπερβολή στην καθαριότητα οικιακών ή άλλων αντικειµένων Οποιεσδήποτε άλλες πράξεις που γίνονται για να αποφευχθεί ή να αποµακρυνθεί η ανησυχία για µόλυνση / µίανση Έλεγχος / επιβεβαίωση (τσεκάρισµα) Το άτοµο επιβεβαιώνει ότι δεν έχει βλάψει / δεν θα βλάψει κάποιον άλλο Επιβεβαιώνει ότι δεν έχει βλάψει / δεν θα βλάψει τον εαυτό του Ελέγχει εάν έχει συµβεί κάτι καταστροφικό Ελέγχει εάν έχει κάνει κάποιο λάθος Ελέγχει τη σωµατική του κατάσταση ή συγκεκριµένα µέρη του σώµατος του Επανάληψη Το άτοµο ξαναδιαβάζει ή ξαναγράφει κάτι Επανάληψη κοινών δραστηριοτήτων (π.χ. το να µπει µέσα / βγει έξω, το να ανεβεί / κατεβεί τις σκάλες) Επαναλαµβανόµενες σωµατικές κινήσεις (π.χ. χτύπηµα των δακτύλων πάνω σε επιφάνεια, άγγιγµα αντικειµένων / ατόµων, ανοιγοκλείσιµο των βλεφάρων) Επανάληψη δραστηριοτήτων πολλαπλές φορές (π.χ. επανάληψη µιας δραστηριότητας τρεις φορές επειδή το τρία είναι «καλός», «ταιριαστός», «άκακος» αριθµός) Νοητικοί ψυχαναγκασµοί Νοητική ανασκόπηση των γεγονότων µε σκοπό να αποφευχθεί κάτι κακό (π.χ. βλάβη του εαυτού ή άλλου, ή γενικότερα κάποια καταστροφική συνέπεια) Προσευχή µε σκοπό να αποφευχθεί κάτι κακό (π.χ. βλάβη του εαυτού ή άλλου, ή γενικότερα κάποια καταστροφική συνέπεια) Μέτρηµα κατά τη διάρκεια µιας δραστηριότητας, µε σκοπό να ολοκληρωθεί σε «καλό», «ταιριαστό», «άκακο» αριθµό «Ακύρωση» ή «διαγραφή» (π.χ. αντικατάσταση κάποιας «κακής» λέξης µε κάποια «καλή» για να ακυρωθεί η πρώτη) Άλλοι ψυχαναγκασµοί Συσσώρευση αντικειµένων στο σπίτι που οδηγεί σε ακαταστασία (hoarding) Τοποθέτηση αντικειµένων σε σειρά, ή ανακατάταξη τους µέχρι να νιώσει το άτοµο ότι είναι στη σωστή θέση Το να λέει / ρωτάει / οµολογεί το άτοµο κάτι, µε σκοπό να λάβει επιβεβαίωση ή καθησυχασµό Αποφυγή καταστάσεων που πιθανόν να πυροδοτήσουν ψυχαναγκασµούς

6 * Η ανατύπωση έγινε µε την εξουσιοδότηση του εκδοτικού οίκου New Harbinger Publications, Inc. Το πιο πάνω αποτελεί διασκευή του OC Checklist από το Cognitive Therapy for Obsessive-Compulsive Disorder: A Guide for Professionals (2006) των S. Wilhelm και G. S. Steketee. Ιδεοψυχαναγκαστική Διαταραχή (ΙΨΔ): Συνήθεις Ερωτήσεις John Greist Κλινικός Καθηγητής Ψυχιατρικής, Πανεπιστήµιο του Wisconsin. Μέλος Επιστηµονικού Συµβουλευτικού Συµβουλίου του Διεθνούς Συνδέσµου ΙΨΔ. Maggie Baudhuin, MLS Συντονίστρια, Madison Institute of Medicine, Inc Πόσο συχνή είναι η ΙΨΔ; Εκτιµάται ότι σήµερα περίπου 1 στους 100 ενήλικες µεταξύ 2 και 3 εκατοµµύρια ενήλικες στις Η.Π.Α. έχουν ΙΨΔ. 1,2 Αυτός ο αριθµός ισοδυναµεί µε τον πληθυσµό της πόλης Houston του Texas. Τουλάχιστον 1 στους 200 παιδιά και εφήβους 500,000 στις Η.Π.Α. έχουν ΙΨΔ. Περίπου ο ίδιος αριθµός παιδιών υποφέρουν από διαβήτη. Αυτό σηµαίνει ότι κατά πάσα πιθανότητα τέσσερα µε πέντε παιδιά µε ΙΨΔ φοιτούν σε οποιανδήποτε µέσου µεγέθους τάξη του δηµοτικού σχολείου στις Η.Π.Α. Σε ένα µέτριου ή µεγάλου µεγέθους γυµνάσιο ή λύκειο στις Η.Π.Α., πιθανόν να φοιτούν 20 µαθητές που υποφέρουν από ΙΨΔ. 3 Η ΙΨΔ επηρεάζει άνδρες, γυναίκες και παιδιά, στην ίδια συχνότητα ανεξαρτήτως φυλής και προέλευσης. Σε ποια ηλικία εκδηλώνεται η ΙΨΔ; Η ΙΨΔ µπορεί να εκδηλωθεί σε οποιαδήποτε ηλικία από το νηπιαγωγείο µέχρι και την ενηλικιότητα. Αν και η ΙΨΔ µπορεί να παρουσιαστεί και σε µικρότερες ηλικίες, υπάρχουν κατά κανόνα δυο ηλικιακές περίοδοι κατά τις οποίες εµφανίζεται πιο συχνά. Η πρώτη είναι µεταξύ 10 και 12 ετών, και η δεύτερη περί τα τέλη της εφηβείας µέχρι τα πρώτα χρόνια της ενήλικης ζωής. Είναι κληρονοµική η ΙΨΔ; Έρευνες δείχνουν ότι η ΙΨΔ είναι οικογενής και ότι τα γονίδια µάλλον διαδραµατίζουν ένα σηµαντικό ρόλο στην εµφάνιση και στην εξέλιξη της διαταραχής. Φαίνεται όµως ότι τα γονίδια είναι µόνο εν µέρει υπαίτια για την διαταραχή. Κανείς δεν γνωρίζει ακριβώς ποιοι άλλοι παράγοντες πιθανόν να εµπλέκονται. Μια ιατρική

7 πάθηση, ή ακόµη και το καθηµερινό άγχος, πιθανόν να ενεργοποιούν τη γονιδιακή δραστηριότητα που σχετίζεται µε τα συµπτώµατα της ΙΨΔ. Κάποιοι εµπειρογνώµονες πιστεύουν ότι η ΙΨΔ που εµφανίζεται στην παιδική ηλικία πιθανόν να διαφέρει από την ΙΨΔ που εµφανίζεται στους ενήλικες. Για παράδειγµα, µια πρόσφατη ανασκόπηση διαφόρων µελετών που έγιναν σε δίδυµα αδέλφια 3 έδειξε ότι τα γονίδια διαδραµατίζουν σηµαντικότερο ρόλο όταν η ΙΨΔ εκδηλώνεται στην παιδική ηλικία (45-65%), παρά όταν πρωτοεµφανίζεται στην ενηλικιότητα (27-47%). Η ΙΨΔ είναι διαταραχή του εγκεφάλου; Έρευνες δείχνουν ότι η ΙΨΔ συνεπάγεται κάποιο πρόβληµα στην επικοινωνία µεταξύ του εµπρόσθιου µέρους του εγκεφάλου και των βαθύτερων ανατοµικών δοµών. Αυτές οι εγκεφαλικές δοµές χρησιµοποιούν ένα χηµικό αγγελιαφόρο που ονοµάζεται σεροτονίνη. Απεικονίσεις του εγκεφάλου εν ενεργεία δείχνουν ότι, σε κάποια άτοµα, τα εγκεφαλικά κυκλώµατα που εµπλέκονται στην ΙΨΔ γίνονται πιο φυσιολογικά είτε µε φαρµακευτική αγωγή µε σεροτονίνη, είτε µε γνωστική συµπεριφορική θεραπεία (ΓΣΘ) (στα αγγλικά cognitive behavioral therapy). Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά µε την πιο αποτελεσµατική µορφή της ΓΣΘ για την ΙΨΔ, την Έκθεση και Παρεµπόδιση Αντίδρασης, δείτε σελίδες Δεν υπάρχουν εργαστηριακές εξετάσεις ή τεστ εγκεφαλικής απεικόνισης που χρησιµοποιούνται προς διάγνωση της ΙΨΔ. Η διάγνωση γίνεται µετά από παρατήρηση και εκτίµηση των συµπτωµάτων που παρουσιάζει το άτοµο. Ποια είναι κάποια κοινά εµπόδια στην αποτελεσµατική θεραπεία; Μελέτες δείχνουν ότι κατά µέσο όρο µεσολαβούν 14 µε 17 χρόνια µεταξύ της εµφάνισης της ΙΨΔ και της λήψης κατάλληλης θεραπείας από το άτοµο. Ορισµένα άτοµα επιλέγουν να µην κοινοποιήσουν τα συµπτώµατα τους, συνήθως γιατί φοβούνται ότι θα νιώσουν ντροπή ή θα στιγµατιστούν. Συνεπώς, πολλά άτοµα µε ΙΨΔ δεν ζητούν βοήθεια και στήριξη από επαγγελµατίες ψυχικής υγείας, παρά µόνο πολλά χρόνια µετά την έναρξη των συµπτωµάτων. Μέχρι πρόσφατα, δεν υπήρχε ικανοποιητική δηµόσια επίγνωση της ΙΨΔ, κι έτσι πολλά άτοµα δεν γνώριζαν ότι τα συµπτώµατα τους αντιστοιχούσαν σε µια θεραπεύσιµη διαταραχή. Η έλλειψη κατάλληλης εκπαίδευσης σε ορισµένους επαγγελµατίες ψυχικής υγείας οδηγεί συχνά σε λάθος διάγνωση. Κάποια άτοµα µε συµπτώµατα ΙΨΔ επισκέπτονται πολλούς ψυχιάτρους ή/και ψυχολόγους και αναλώνουν πολλά χρόνια λαµβάνοντας θεραπεία, προτού λάβουν τη σωστή διάγνωση.

8 Πολλές φορές είναι από δύσκολο έως αδύνατο να βρεθεί ο κατάλληλος ψυχολόγος για ΙΨΔ στην περιοχή που διαµένει ο ασθενής. Η δυσκολία για ορισµένους ασθενείς να ανταποκριθούν οικονοµικά στην κατάλληλη θεραπεία αποτελεί άλλο ένα εµπόδιο. Πόσο αποτελεσµατικές είναι οι θεραπείες της ΙΨΔ; Η καλύτερη θεραπεία για τα περισσότερα άτοµα µε ΙΨΔ είναι σηµαντικό να περιέχει τα ακόλουθα: ένα είδος γνωστικής συµπεριφορικής παρέµβασης που ονοµάζεται Έκθεση και Παρεµπόδιση Αντίδρασης (δείτε σελίδες 9-10), ένας κατάλληλα εκπαιδευµένος ψυχολόγος (δείτε σελίδες 11-12), φαρµακευτική αγωγή (δείτε σελίδες 13-15), και οικογενειακή στήριξη και επιµόρφωση (δείτε σελίδες 16-17). Οι περισσότερες µελέτες δείχνουν ότι, κατά µέσο όρο, περίπου 70% των ασθενών µε ΙΨΔ επωφελούνται είτε από φαρµακευτική αγωγή είτε από γνωστική συµπεριφορική θεραπεία (ΓΣΘ). Οι ασθενείς που ανταποκρίνονται στη φαρµακευτική αγωγή συνήθως παρουσιάζουν 40 µε 60% µείωση στα συµπτώµατα ΙΨΔ, ενώ όσοι ανταποκρίνονται στη ΓΣΘ συνήθως παρουσιάζουν 60 µε 80% µείωση των συµπτωµάτων. Ωστόσο, η φαρµακευτική αγωγή πρέπει να λαµβάνεται σε τακτική βάση και οι ασθενείς πρέπει να συµµετέχουν ενεργά στη ΓΣΘ για να δουν θετικά αποτελέσµατα. Δυστυχώς, ορισµένες µελέτες δείχνουν ότι τουλάχιστον 25% των ασθενών µε ΙΨΔ αρνούνται να λάβουν ΓΣΘ, και µέχρι το ½ των ασθενών µε ΙΨΔ διακόπτουν τη φαρµακευτική αγωγή λόγω παρενεργειών ή άλλων παραγόντων. 1 Εθνικό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγείας Η.Π.Α. 2 Ruscio AM, Stein DJ, Chiu WT, Kessler RC. The epidemiology of obsessive-compulsive disorder in the National Comorbidity Survey Replication. Molecular Psychiatry Aug March, J & Benton, C. (2007). Talking Back to OCD. (pp ). The Guilford Press.

9 Τι περιλαµβάνει η Έκθεση και Παρεµπόδιση Αντίδρασης (ΕΠΑ) (Exposure and Response Prevention); Η παραδοσιακή ψυχοθεραπεία επιχειρεί να βελτιώσει την ψυχολογική κατάσταση του ατόµου µε το να τον βοηθήσει να αποκτήσει επίγνωση («insight») των προβληµάτων του. Αν και αυτή η παραδοσιακή ψυχοθεραπευτική προσέγγιση ίσως να ωφελήσει το άτοµο σε κάποιο στάδιο προς την ανάρρωση, είναι σηµαντικό οι ασθενείς µε ΙΨΔ να δοκιµάσουν πρώτα τη γνωστική συµπεριφορική θεραπεία (ΓΣΘ), καθώς έχει καταδειχθεί ως η πιο αποτελεσµατική θεραπεία. Η ΓΣΘ αποτελείται στην ουσία από ένα µεγάλο σύνολο θεραπευτικών στρατηγικών. Η σηµαντικότερη στρατηγική της ΓΣΘ για την ΙΨΔ ονοµάζεται «Έκθεση και Παρεµπόδιση Αντίδρασης» (ΕΠΑ). Η «Έκθεση» αναφέρεται στην αντιµετώπιση των σκέψεων, εικόνων, αντικειµένων και καταστάσεων που σας προκαλούν άγχος. Εκ πρώτης όψεως, αυτό µπορεί να µην είναι εύκολα κατανοητό. Κατά πάσα πιθανότητα έχετε επιχειρήσει να αντιµετωπίσετε τα πιο πάνω πολλές φορές στο παρελθόν, µε αποτέλεσµα να νιώσετε το άγχος να ανεβαίνει ξανά και ξανά. Είναι σηµαντικό να εφαρµόσετε και το δεύτερο µέρος της θεραπείας την «Παρεµπόδιση Αντίδρασης». Στην πράξη, αφότου αντιµετωπίσετε τους αγχογόνους παράγοντες (έκθεση), χρειάζεται να αποφύγετε επίτηδες την ψυχαναγκαστική συµπεριφορά (παρεµπόδιση αντίδρασης). Και πάλι, αυτό µπορεί να µην ακούγεται ορθό. Πιθανόν να έχετε προσπαθήσει πολλές φορές να σταµατήσετε την ψυχαναγκαστική συµπεριφορά, ωστόσο το άγχος σας να αυξήθηκε κατακόρυφα. Το τελευταίο σηµείο είναι βασικό επιβάλλεται να συνεχίσετε και να αφοσιωθείτε στο να µην υποχωρήσετε στην ψυχαναγκαστική συµπεριφορά µέχρι να παρατηρήσετε δραστική µείωση του άγχους. Κατ ακρίβειαν, είναι καλύτερα να αφοσιωθείτε στο να µην ενδώσετε καθόλου στην ψυχαναγκαστική συµπεριφορά. Η δραστική µείωση του άγχους που επέρχεται όταν παραµείνετε «εκτεθειµένοι» και «παρεµποδίσετε» την ψυχαναγκαστική «αντίδραση» ονοµάζεται εξοικείωση (habituation). Αυτή ίσως να είναι µια πρωτόγνωρη έννοια για κάποιον µε ΙΨΔ ότι δηλαδή το άγχος θα αρχίσει να µειώνεται αν µείνετε σε επαφή µε τους φόβους σας και δεν ενδώσετε στην ψυχαναγκαστική συµπεριφορά. Ένας επιπρόσθετος τρόπος να αντιληφθείτε τι σηµαίνει ΕΠΑ Αν προσπαθήσετε να ερµηνεύσετε το άγχος ως πληροφορίες, τι πληροφορίες σας δίνει όταν παρουσιάζεται; Ότι βρίσκεστε σε κίνδυνο, ή καλύτερα ότι ίσως να βρίσκεστε σε κίνδυνο. Η φράση «ίσως να» είναι σηµαντική. Όταν βιώνετε το άγχος δεν νιώθετε ότι «ίσως να» βρίσκεστε σε κίνδυνο, είστε σίγουροι ότι αυτό συµβαίνει: «Διατρέχω κίνδυνο». Αυτή είναι µια από τις πιο σκληρές πτυχές αυτής της διαταραχής. Αναλαµβάνει τον έλεγχο του συστήµατος συναγερµού σας, ένα σύστηµα

10 που είναι εκεί για να σας προστατεύσει. Όταν είστε σε πραγµατικό κίνδυνο, για παράδειγµα όταν διασταυρώνετε το δρόµο και βλέπετε ένα φορτηγό να σας πλησιάζει ολοένα και πιο γρήγορα, ο εγκέφαλος σας στέλνει την πληροφορία ότι διατρέχετε κίνδυνο µε το να σας κάνει να νιώσετε άγχος. Το άγχος δηµιουργεί κίνητρο για να λάβετε µέτρα για να προστατέψετε τον εαυτό σας. Οι συµπεριφορές που κάνετε για να προστατέψετε τον εαυτό σας µπορεί σας να σώσουν τη ζωή (π.χ. να αποµακρυνθείτε από την πορεία του φορτηγού!). Δυστυχώς, στην ΙΨΔ ο εγκέφαλος σας λέει υπερβολικά συχνά ότι διατρέχετε κίνδυνο, ακόµα και σε περιστάσεις όπου «γνωρίζετε» ότι υπάρχει πολύ µικρή πιθανότητα να συµβεί κάτι κακό! Αν αναλογιστείτε ότι οι ψυχαναγκαστικές σας συµπεριφορές είναι προσπάθειες να κρατήσετε τον εαυτό σας ασφαλή όταν «ίσως να» βρίσκεστε σε κίνδυνο, τι µήνυµα δίνετε στον εγκέφαλο σας όταν προσπαθείτε να αυτοπροστατευτείτε; Ότι σίγουρα διατρέχετε κίνδυνο. Με άλλα λόγια, η ψυχαναγκαστική σας συµπεριφορά εφοδιάζει το µέρος του εγκεφάλου σας που παραδίδεται στα πολλά ανυπόστατα σήµατα κινδύνου. Για να µειώσετε το άγχος και τις ιδεοληψίες σας, πρέπει να σταµατήσετε να ενδίδετε στην ψυχαναγκαστική συµπεριφορά. Τι έχετε να ρισκάρετε µε το να µην προστατέψετε τον εαυτό σας; Θα νιώσετε ότι επιλέγετε να θέσετε τον εαυτό σας σε κίνδυνο. Η Έκθεση και Παρεµπόδιση Αντίδρασης µεταβάλλει την ΙΨΔ σας και µεταβάλλει τη χηµεία του εγκεφάλου σας, επειδή ανακαλύπτετε εάν πράγµατι διατρέχατε κίνδυνο ή όχι.

11 Πώς να επιλέξετε ψυχολόγο* Δείτε στην ιστοσελίδα µας ένα κατάλογο µε ψυχολόγους για ΙΨΔ (Η.Π.Α.): Για εξειδικευµένους ψυχολόγους σε Ελλάδα και Κύπρο επικοινωνήστε µε τα αρµόδια συµβούλια εγγραφής. Ορισµένοι ψυχολόγοι διαθέτουν περισσότερα προσόντα για τη θεραπεία της ΙΨΔ σε σύγκριση µε άλλους. Είναι σηµαντικό να διαπιστώσετε αν ο ψυχολόγος σας γνωρίζει καλά την προσέγγιση «Έκθεση και Παρεµπόδιση Αντίδρασης». Οι απαντήσεις που θα δώσει στις δικές σας ερωτήσεις µπορούν να σας δώσουν µια καλή ιδέα για το τι γνωρίζει. Εάν δείχνει επιφυλακτικός, αρνείται να σας δώσει πληροφορίες, ή εκφράσει θυµό λόγω των ερωτήσεων σας, µάλλον δεν είναι ο κατάλληλος. Εάν αντιλαµβάνεται πόσο σηµαντική είναι αυτή η απόφαση για σας και είναι διατεθειµένος να σας απαντήσει, είναι προσιτός και κατάλληλα εκπαιδευµένος, µάλλον έχετε βρει ένα εξαιρετικό ψυχολόγο. Η σχέση σας µε τον ψυχολόγο σας είναι σηµαντική, ιδιαίτερα στην ΙΨΔ καθότι θα σας ζητήσει να κάνετε πράγµατα µε τα οποία θα νιώσετε άβολα. Να θυµάστε: Είναι απόλυτο δικαίωµα σας να κάνετε αυτές τις ερωτήσεις. Πρόκειται για τη δική σας ζωή και υγεία! Τι ερωτήσεις να κάνω; Οι πιο κάτω ερωτήσεις θα σας βοηθήσουν να εντοπίσετε τον κατάλληλο ψυχολόγο. «Ποιες τεχνικές χρησιµοποιείτε για την θεραπεία της ΙΨΔ;» Σηµείωση: Εάν ο ψυχολόγος είναι ασαφής ή δεν αναφέρει τη γνωστική συµπεριφορική θεραπεία (ΓΣΘ) ή την Έκθεση και Παρεµπόδιση Αντίδρασης (ΕΠΑ), να είστε επιφυλακτικοί. «Χρησιµοποιείτε την Έκθεση και Παρεµπόδιση Αντίδρασης (ΕΠΑ) για την θεραπεία της ΙΨΔ;» Σηµείωση: Να είστε επιφυλακτικοί µε ψυχολόγους που λένε ότι χρησιµοποιούν ΓΣΘ, αλλά δεν γίνονται πιο συγκεκριµένοι. «Τι εκπαίδευση και υπόβαθρο έχετε πάνω στην θεραπεία της ΙΨΔ;» Σηµείωση: Είναι πολύ καλή ένδειξη εάν ο ψυχολόγος αναφέρει ότι το µεταπτυχιακό του στη ψυχολογία είχε σαν βάση τη ΓΣΘ, ή ότι ολοκλήρωσε

12 µεταδιδακτορική ειδίκευση στη ΓΣΘ. Είναι επίσης καλή ένδειξη εάν σας πει ότι είναι µέλος του Διεθνούς Συνδέσµου ΙΨΔ (OCDF) ή του Συλλόγου για Συµπεριφορικές και Γνωστικές Θεραπείες (ABCT). Καλό σηµάδι είναι και το να αναφέρει ότι έχει λάβει µέρος σε εξειδικευµένα εργαστήρια ή σεµινάρια που προσφέρθηκαν µέσω του OCDF ή του ABCT. «Ποιο ποσοστό των πελατών σας έχουν αγχώδεις διαταραχές;» «Ποιο ποσοστό των πελατών σας έχουν ΙΨΔ;» «Πιστεύετε ότι έχετε επιτυχηµένο ιστορικό στη θεραπεία ατόµων µε ΙΨΔ;» «Τι πιστεύετε για την χρήση φαρµακευτικής αγωγής στη θεραπεία της ΙΨΔ;» Σηµείωση: Εάν είναι αρνητικός για την χρήση φαρµακευτικής αγωγής, αυτό δεν είναι καλό σηµάδι καθότι αυτή είναι αποτελεσµατική θεραπεία για την ΙΨΔ. «Είστε διατεθειµένος να βγείτε εκτός του γραφείου σας εάν χρειαστεί για να παρέχετε συµπεριφορική θεραπεία;» Σηµείωση: Κάποιες φορές είναι αναγκαίο να βγείτε εκτός του γραφείου του ψυχολόγου για να γίνει σωστά η Έκθεση και Παρεµπόδιση Αντίδρασης (ΕΠΑ). *Διασκευασµένο από: How To Choose a Behavior Therapist του Michael Jenike, MD

13 Φαρµακευτική Αγωγή για την ΙΨΔ Michael A. Jenike, MD Καθηγητής Ψυχιατρικής, Ιατρική Σχολή Πανεπιστηµίου Harvard. Πρόεδρος Επιστηµονικού Συµβουλευτικού Συµβουλίου του Διεθνούς Συνδέσµου ΙΨΔ Ποια φάρµακα βοηθούν στην αντιµετώπιση της ΙΨΔ; Τα περισσότερα φάρµακα που βοηθούν στην ΙΨΔ είναι γνωστά ως αντικαταθλιπτικά. Οκτώ από αυτά λειτούργησαν καλά σε µελέτες που διεξήχθησαν για την ΙΨΔ (στην παρένθεση οι συνήθεις εµπορικές ονοµασίες σε Ελλάδα και Κύπρο): φλουβοξαµίνη (Faverin, Dumyrox) σερτραλίνη (Zoloft) σιταλοπράµη (Seropram) εσιταλοπράµη (Cipralex) φλουοξετίνη (Prozac, Ladose) παροξετίνη (Seroxat) κλοµιπραµίνη (Anafranil) βενλαφαξίνη (Effexor) Τα πιο πάνω φάρµακα έχουν ελεγχθεί και δοκιµαστεί; Η κλοµιπραµίνη κυκλοφόρησε πρώτη και έχει µελετηθεί καλύτερα από τα υπόλοιπα φάρµακα. Υπάρχουν όλο και περισσότερα στοιχεία ότι και τα άλλα φάρµακα είναι αποτελεσµατικά. Εκτός από τα πιο πάνω προσεκτικά µελετηµένα φάρµακα, υπάρχουν εκατοντάδες αναφορές περιπτώσεων όπου και µε άλλα φάρµακα σηµειώθηκε βελτίωση. Για παράδειγµα, έχει αναφερθεί ότι η ντουλοξετίνη (Cymbalta) βοήθησε ασθενείς µε ΙΨΔ οι οποίοι δεν είχαν αντιδράσει θετικά στα πιο πάνω φάρµακα. Φαίνεται ότι για τους περισσότερους ασθενείς χρειάζονται υψηλές δόσεις αυτών των φαρµάκων για να παρατηρηθεί βελτίωση. Οι έρευνες που έχουν γίνει µέχρι σήµερα συστήνουν τις πιο κάτω δόσεις:

14 φλουβοξαµίνη (Faverin, Dumyrox): µέχρι 300 mg ηµερησίως σερτραλίνη (Zoloft): µέχρι 200 mg ηµερησίως σιταλοπράµη (Seropram): µέχρι 80 mg ηµερησίως εσιταλοπράµη (Cipralex): µέχρι 40 mg ηµερησίως φλουοξετίνη (Prozac, Ladose): mg ηµερησίως παροξετίνη (Seroxat): mg ηµερησίως κλοµιπραµίνη (Anafranil): µέχρι 250 mg ηµερησίως βενλαφαξίνη (Effexor): µέχρι 375 mg ηµερησίως Πώς λειτουργούν αυτά τα φάρµακα; Δεν είναι ακόµη ξεκάθαρο πως και γιατί τα συγκεκριµένα φάρµακα βοηθούν στην ΙΨΔ. Ξέρουµε ότι το κάθε ένα από αυτά δρα πάνω σε µια χηµική ουσία του εγκεφάλου που ονοµάζεται σεροτονίνη. Η σεροτονίνη χρησιµοποιείται από τον εγκέφαλο ως αγγελιαφόρος. Εάν ο εγκέφαλος σας δεν περιέχει αρκετή σεροτονίνη, δεν λειτουργεί σωστά. Η προσθήκη αυτών των φαρµάκων στον οργανισµό σας µπορεί να βοηθήσει στο να αυξηθεί η σεροτονίνη και στο να λειτουργεί καλύτερα ο εγκέφαλος σας. Έχουν παρενέργειες; Το καθένα από αυτά τα φάρµακα έχει παρενέργειες, και οι περισσότεροι ασθενείς υφίστανται µία ή περισσότερες από αυτές. Ο ασθενής και ο γιατρός του χρειάζεται να ζυγίσουν τα οφέλη και τις παρενέργειες του φαρµάκου. Είναι σηµαντικό ο ασθενής να είναι ειλικρινής για τα προβλήµατα που πιθανόν να προκληθούν από το φάρµακο. Μερικές φορές το µόνο που χρειάζεται είναι µια τροποποίηση στη δόση ή µια αλλαγή στην ώρα της ηµέρας που λαµβάνεται το φάρµακο. Ποιοι δεν πρέπει να λαµβάνουν αυτά τα φάρµακα; Γυναίκες που εγκυµονούν ή θηλάζουν. Εάν υπάρχει σοβαρή ΙΨΔ και δεν µπορεί να τεθεί υπό έλεγχο µε οποιονδήποτε άλλο τρόπο, αυτά τα φάρµακα φαίνεται να είναι ασφαλή. Πολλές έγκυοι γυναίκες τα έχουν λάβει χωρίς δυσκολία. Ορισµένες ασθενείς µε ΙΨΔ χρησιµοποιούν την Έκθεση και Παρεµπόδιση Αντίδρασης για να περιορίσουν την χρήση φαρµάκων κατά το πρώτο ή/και το τρίτο τρίµηνο της εγκυµοσύνης. Πολύ ηλικιωµένοι ασθενείς πρέπει να αποφεύγουν το Anafranil ως το πρώτο φάρµακο που θα δοκιµάσουν, καθότι έχει παρενέργειες οι οποίες δυνατόν να επηρεάσουν τη σκέψη και να προκαλέσουν ή να επιδεινώσουν την σύγχυση. Ασθενείς µε καρδιακά προβλήµατα πρέπει να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί εάν λαµβάνουν Anafranil.

15 Αυτά τα φάρµακα χρειάζεται να τα παίρνω µόνο όταν νιώθω άγχος; Όχι. Αυτό είναι ένα συχνό λάθος. Αυτά τα φάρµακα χρειάζεται να λαµβάνονται καθηµερινά. Δεν λαµβάνονται όπως κάποια αγχολυτικά φάρµακα (τα οποία παίρνει κάποιος αφού νιώσει αναστάτωση ή άγχος). Είναι καλύτερα να µην παραλείπονται δόσεις αν είναι δυνατόν, αν και µερικές φορές ο γιατρός σας πιθανόν να σας ζητήσει να το κάνετε προς χειρισµό των παρενεργειών. Τι γίνεται αν αρχίσω να νιώθω ότι έχω αποτύχει επειδή χρειάζοµαι φάρµακα για να το ξεπεράσω; Ένας τρόπος να αντιληφθείτε τη χρήση φαρµάκων για την ΙΨΔ είναι να συγκρίνετε τη διαταραχή σας µε κάποια ιατρική (σωµατική) ασθένεια, όπως το διαβήτη. Η ΙΨΔ είναι διαταραχή του εγκεφάλου και ιατρική ασθένεια. Ακριβώς όπως ένας διαβητικός χρειάζεται ινσουλίνη για να ζήσει µια κανονική ζωή, µερικοί ασθενείς µε ΙΨΔ χρειάζονται φαρµακευτική αγωγή για να λειτουργήσουν φυσιολογικά. Πόσο καιρό χρειάζονται αυτά τα φάρµακα για να δράσουν; Είναι σηµαντικό να µην εγκαταλείψετε κάποιο φάρµακο προτού το έχετε λάβει όπως ενδείκνυται για 10 µε 12 εβδοµάδες. Πολλοί ασθενείς δεν βιώνουν θετική επίδραση κατά τις πρώτες εβδοµάδες της φαρµακοθεραπείας, έπειτα όµως παρατηρούν σηµαντική βελτίωση. Το κυριότερο πρόβληµα του να στηρίζεστε αποκλειστικά στα φάρµακα για διαχείριση της ΙΨΔ, είναι ότι ίσως να µην µπορείτε να κρίνετε εάν το φάρµακο επιδρά αν δεν κάνετε ταυτόχρονα ΓΣΘ. Ορισµένα άτοµα παρατηρούν αισθητή ανταπόκριση στα φάρµακα χωρίς ΓΣΘ/ΕΠΑ, αλλά οι περισσότεροι ασθενείς µπορεί να έχουν βελτίωση και να µην το γνωρίζουν εάν η ΙΨΔ τους έχει γίνει συνήθεια ή τρόπος ζωής. Τα φάρµακα µπορεί να διορθώσουν το χηµικό ή νευρολογικό πρόβληµα στον εγκέφαλο, αλλά χρειάζεστε συµπεριφορική θεραπεία για να διορθώσετε τις συµπεριφορές που έχουν ριζώσει στη ρουτίνα σας. Συνεπώς, συνίσταται ΓΣΘ/ΕΠΑ για όλους τους ασθενείς µε ΙΨΔ, και οι περισσότεροι ασθενείς χρησιµοποιούν ένα συνδυασµό ΓΣΘ/ΕΠΑ και φαρµακευτικής αγωγής. Με αυτό τον τρόπο µεγιστοποιούνται οι πιθανότητες για θετική ανταπόκριση. Οι περισσότεροι ειδικοί στην ΙΨΔ οι οποίοι παρακολουθούν πολλούς ασθενείς συµφωνούν µε την πιο πάνω προσέγγιση. Χρειάζοµαι άλλη θεραπεία εκτός από φάρµακα; Οι περισσότεροι ψυχίατροι και ψυχολόγοι που δουλεύουν µε ΙΨΔ πιστεύουν ότι ο συνδυασµός συµπεριφορικής θεραπείας (αποτελούµενης από έκθεση και

16 παρεµπόδιση αντίδρασης) και φαρµακευτικής αγωγής είναι η πιο αποτελεσµατική προσέγγιση. Πώς µπορώ να εξασφαλίσω αυτά τα φάρµακα αν δεν έχω την οικονοµική ευχέρεια να τα αγοράσω; Κάποιες φαρµακευτικές εταιρείες έχουν προγράµµατα µέσω των οποίων ασθενείς µπορούν να λάβουν φάρµακα δωρεάν ή σε µειωµένο κόστος. Επίσης, ζητήστε σχετικές πληροφορίες από το Υπουργείο Υγείας και Μη-Κυβερνητικούς Οργανισµούς. Πώς επηρεάζει την οικογένεια η ΙΨΔ Barbara Livingston Van Noppen, PhD Αναπληρώτρια Καθηγήτρια, Πανεπιστήµιο Νότιας Καλιφόρνιας. Μέλος Επιστηµονικού Συµβουλευτικού Συµβουλίου του Διεθνούς Συνδέσµου ΙΨΔ Αν κάποιο µέλος της οικογένειας σας έχει ΙΨΔ, σίγουρα θα έχετε διερωτηθεί: «Πώς µπορώ να βοηθήσω;» Πιο κάτω παραθέτουµε κάποιες εισηγήσεις που µπορείτε να εφαρµόσετε: 1. Ενηµερωθείτε για την ΙΨΔ Η επιµόρφωση είναι το πρώτο βήµα. Όσο περισσότερα γνωρίζετε, τόσο περισσότερο θα µπορέσετε να βοηθήσετε το άτοµο που έχει ΙΨΔ. Μπορείτε να: Διαβάσετε βιβλία για την ΙΨΔ Γίνετε µέλη του Διεθνούς Συνδέσµου ΙΨΔ Λάβετε µέρος σε οµάδες υποστήριξης για ΙΨΔ Ερευνήσετε το θέµα στο διαδίκτυο 2. Μάθετε πώς να αναγνωρίζετε και να ελαχιστοποιείτε τις «Οικογενειακές Συµβιβαστικές Συµπεριφορές» Οικογενειακές Συµβιβαστικές Συµπεριφορές είναι όσα κάνει η οικογένεια που υποβοηθούν τα συµπτώµατα της ΙΨΔ, και που εποµένως είναι καλύτερα να αποφεύγονται. Η οικογένεια επηρεάζεται διαρκώς από τις απαιτήσεις της ΙΨΔ. Έρευνες δείχνουν ότι ο τρόπος µε τον οποίο µια οικογένεια διαχειρίζεται την ΙΨΔ µπορεί να εφοδιάσει τα συµπτώµατα. Όσο περισσότερα µπορούν να µάθουν τα µέλη της οικογένειας για τις αντιδράσεις τους στην ΙΨΔ και το αντίκτυπο που µπορούν να έχουν πάνω στο µέλος που έχει ΙΨΔ, τόσο περισσότερο η οικογένεια

17 ενδυναµώνεται ενάντια στη διαταραχή. Πιο κάτω παραθέτουµε µερικά παραδείγµατα προβληµατικών συµπεριφορών: Συµµετέχετε στον ψυχαναγκασµό: Αυτό συµβαίνει όταν συµµετέχετε στην ψυχαναγκαστική συµπεριφορά µαζί µε το αγαπηµένο σας πρόσωπο. Παράδειγµα: πλένετε τα χέρια σας κάθε φορά που τα πλένει εκείνος. Βοηθάτε στην αποφυγή: Βοηθάτε τον ασθενή να αποφύγει πράγµατα που τον αγχώνουν. Παράδειγµα: πλένετε εσείς τα ρούχα του έτσι ώστε να πλυθούν «ακριβώς όπως πρέπει». Βοηθάτε στον ψυχαναγκασµό: Με τις πράξεις σας διευκολύνετε το άτοµο να κάνει τον ψυχαναγκασµό. Παράδειγµα: αγοράζετε µεγάλες ποσότητες καθαριστικών προς δική του χρήση. Κάνετε αλλαγές στη ρουτίνα της οικογένειας: Παράδειγµα: αλλάζετε την ώρα που λούζεστε, ή την ώρα που αλλάζετε ρούχα. Αναλαµβάνετε επιπρόσθετες ευθύνες: Παράδειγµα: κάνετε το αδύνατο δυνατό για να µεταφέρετε το άτοµο µε το αυτοκίνητο σε διάφορους προορισµούς, ενώ θα µπορούσε κάλλιστα να οδηγήσει. Κάνετε αλλαγές στις ασχολίες αναψυχής: Παράδειγµα: το αγαπηµένο σας πρόσωπο σας πείθει να µην βγαίνετε από το σπίτι χωρίς αυτόν. Αυτό επηρεάζει την ανάµειξη σας σε διάφορες δραστηριότητες, όπως σινεµά, εξόδους για δείπνο, επισκέψεις σε φίλους, κλπ. Κάνετε αλλαγές στην εργασία σας: Παράδειγµα: µειώνετε τις ώρες που εργάζεστε για να φροντίζετε τον ασθενή. 3. Βοηθήστε το αγαπηµένο σας πρόσωπο να βρει την κατάλληλη θεραπεία Η καλύτερη θεραπεία συνήθως περιλαµβάνει φαρµακευτική αγωγή, γνωστική συµπεριφορική θεραπεία (ΓΣΘ), και οικογενειακή επιµόρφωση και στήριξη. 4. Μάθετε πώς να αντιδράσετε εάν το άτοµο αρνείται να λάβει θεραπεία Προµηθευτείτε µε βιβλία, DVD, και CD για την ΙΨΔ. Μεταφέρετε τις πληροφορίες στο άτοµο µε ΙΨΔ, ή τοποθετείστε το υλικό σε στρατηγικά σηµεία µέσα στο σπίτι έτσι ώστε να τα µελετήσει ο ίδιος. Δώστε ενθάρρυνση. Πείτε στον ασθενή ότι µε την κατάλληλη θεραπεία τα περισσότερα άτοµα βιώνουν σηµαντική µείωση των συµπτωµάτων. Πείτε του ότι υπάρχει βοήθεια στη διάθεση του και ότι υπάρχουν και άλλοι µε το ίδιο πρόβληµα. Εισηγηθείτε να λάβει µέρος σε οµάδες υποστήριξης για ΙΨΔ µε ή χωρίς εσάς, να µιλήσει µε κάποιον άλλο ασθενή µε ΙΨΔ µέσω των διαδικτυακών οµάδων υποστήριξης, ή να µιλήσει µε κάποιον επαγγελµατία ψυχικής υγείας.

18 Φροντίστε να λάβετε εσείς οι ίδιοι υποστήριξη και βοήθεια. Ζητήστε επαγγελµατική καθοδήγηση και στήριξη από κάποιον που γνωρίζει καλά τι σηµαίνει ΙΨΔ, και µιλήστε µε άλλα µέλη της οικογένειας για να µοιραστείτε τα συναισθήµατα σας (θυµό, λύπη, ενοχή, ντροπή, αποµόνωση, κλπ.) Λάβετε µέρος σε κάποια οµάδα υποστήριξης. Συζητήστε τον τρόπο που χειρίζονται τα συµπτώµατα άλλες οικογένειες, και λάβετε καθοδήγηση για το πώς µπορείτε να χειριστείτε την ΙΨΔ του αγαπηµένου σας προσώπου. Αν δεν υπάρχουν τέτοιες οµάδες στην περιοχή σας µπορείτε να δηµιουργήσετε εσείς µία, ή να ψάξετε για διαδικτυακές οµάδες υποστήριξης µε θέµα την ΙΨΔ. Πώς µοιάζει η ζωή των παιδιών και εφήβων µε ΙΨΔ; S. Evelyn Stewart, MD Επίκουρη Καθηγήτρια, Ιατρική Σχολή Πανεπιστηµίου Harvard. Μέλος Επιστηµονικού Συµβουλευτικού Συµβουλίου του Διεθνούς Συνδέσµου ΙΨΔ Τουλάχιστον 1 σε κάθε 200 παιδιά και έφηβους στις Η.Π.Α. έχουν ΙΨΔ. Διεθνείς µελέτες δείχνουν ότι η συχνότητα και της παιδικής ΙΨΔ είναι σταθερή ανεξαρτήτως φυλής και προέλευσης. Για να βοηθήσουµε τα παιδιά να λάβουν την κατάλληλη θεραπεία, είναι σηµαντικό να καταλάβουµε το ιδιαίτερο αντίκτυπο που έχει στη ζωή τους η διαταραχή αυτή. Ορισµένα κοινά προβλήµατα που αντιµετωπίζουν παιδιά και έφηβοι µε ΙΨΔ είναι: Αναστάτωση στη ρουτίνα τους: Η ΙΨΔ µπορεί να κάνει την καθηµερινή ζωή πολύ δύσκολη και αγχωτική για παιδιά και έφηβους. Το πρωί, µπορεί να νιώθουν ότι πρέπει να κάνουν τις «τελετουργίες» τους ακριβώς όπως πρέπει, αλλιώς το υπόλοιπο της ηµέρας δεν θα κυλήσει οµαλά. Το βράδυ, ότι πρέπει να ολοκληρώσουν όλες τις ψυχαναγκαστικές τους συµπεριφορές προτού κοιµηθούν. Κάποιοι µπορεί ακόµη και να ξενυχτήσουν λόγω της ΙΨΔ, µε αποτέλεσµα να είναι εξουθενωµένοι την επόµενη ηµέρα. Προβλήµατα στο σχολείο: Η ΙΨΔ είναι δυνατόν να επηρεάσει την κατ οίκον εργασία, τη συγκέντρωση στο µάθηµα, και τη συχνότητα απουσίας από το σχολείο. Σε περίπτωση που συµβεί κάτι τέτοιο, χρειάζεται εσείς να προωθήσετε τις ανάγκες και τα δικαιώµατα του παιδιού σας. Στις Η.Π.Α., ο νόµος «Παιδεία για Άτοµα µε Αναπηρίες» παρέχει στους γονείς το δικαίωµα να απαιτήσουν διευκολύνσεις από το σχολείο που θα βοηθήσουν το παιδί τους στην απόδοση του. Μπορείτε να ερευνήσετε κατά πόσο υπάρχει παρόµοια νοµοθεσία σε Ελλάδα και Κύπρο, η οποία να καλύπτει και την ΙΨΔ.

19 Σωµατικές ενοχλήσεις: Το άγχος, η κακή διατροφή και/ή η έλλειψη ύπνου µπορούν να προκαλέσουν σωµατικές ασθένειες. Κοινωνικές σχέσεις: Το άγχος της απόκρυψης των τελετουργιών τους από συνοµήλικους, ο χρόνος που απαιτείται για τις ιδεοληψίες και τους ψυχαναγκασµούς, και ο τρόπος αντίδρασης των φίλων στις ιδεοψυχαναγκαστικές συµπεριφορές, µπορούν να επηρεάσουν τις φιλίες των παιδιών µε ΙΨΔ. Προβλήµατα µε την αυτοεκτίµηση: Τα παιδιά και οι έφηβοι πολλές φορές ανησυχούν ότι είναι «τρελοί» επειδή ο τρόπος σκέψης τους διαφέρει από αυτόν των φίλων και των συγγενών τους. Η αυτοεκτίµηση τους πιθανόν να επηρεαστεί αρνητικά επειδή η ΙΨΔ τους έχει προκαλέσει αµηχανία ή τους έχει κάνει να νιώσουν «παράξενοι» ή «εκτός ελέγχου». Προβλήµατα διαχείρισης του θυµού: Αυτό συµβαίνει όταν οι γονείς είναι πλέον απρόθυµοι (ή ανήµποροι) να συµµορφωθούν µε εκείνες τις απαιτήσεις των παιδιών τους οι οποίες απορρέουν από την ΙΨΔ. Ακόµα και όταν οι γονείς θέσουν λογικά όρια, παιδιά και έφηβοι µε ΙΨΔ µπορεί να νιώσουν άγχος και θυµό. Επιπρόσθετα προβλήµατα ψυχικής υγείας: Παιδιά και έφηβοι µε ΙΨΔ έχουν περισσότερες πιθανότητες να έχουν και άλλα προβλήµατα ψυχικής υγείας, σε σύγκριση µε άτοµα που δεν έχουν ΙΨΔ. Μερικές φορές, αυτές οι επιπρόσθετες διαταραχές µπορούν να αντιµετωπιστούν µε την ίδια φαρµακευτική αγωγή που δίνεται για την ΙΨΔ. Η Κατάθλιψη, άλλες Αγχώδεις Διαταραχές, και η Τριχοτιλλοµανία πιθανόν να υποχωρήσουν όταν το παιδί λάβει φάρµακα για την ΙΨΔ. Από την άλλη, η Διαταραχή Ελλειµµατικής Προσοχής - Υπερκινητικότητας (ΔΕΠΥ), Διαταραχές Τικ, και Διαταραχές Διασπαστικής Συµπεριφοράς συνήθως απαιτούν διαφορετική θεραπεία, όπως για παράδειγµα κάποια φάρµακα που δεν δίνονται για την ΙΨΔ.

20 Η θεραπεία της ΙΨΔ σε παιδιά και έφηβους S. Evelyn Stewart, MD Επίκουρη Καθηγήτρια, Ιατρική Σχολή Πανεπιστηµίου Harvard. Μέλος Επιστηµονικού Συµβουλευτικού Συµβουλίου του Διεθνούς Συνδέσµου ΙΨΔ. Aureen Pinto Wagner, Ph.D Κλινική Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Νευρολογίας, Πανεπιστήµιο του Rochester. Μέλος Επιστηµονικού Συµβουλευτικού Συµβουλίου του Διεθνούς Συνδέσµου ΙΨΔ Γνωστική Συµπεριφορική Θεραπεία Οι ειδικοί συµφωνούν ότι η γνωστική συµπεριφορική θεραπεία (ΓΣΘ) είναι η κατάλληλη θεραπεία για νεαρά άτοµα µε ΙΨΔ. Δουλεύοντας µε έναν σωστά εκπαιδευµένο γνωστικό συµπεριφορικό ψυχολόγο, παιδιά και έφηβοι µε ΙΨΔ µαθαίνουν ότι οι ίδιοι έχουν τον έλεγχο, και όχι η ΙΨΔ. Χρησιµοποιώντας µια στρατηγική της ΓΣΘ που ονοµάζεται έκθεση και παρεµπόδιση αντίδρασης (ΕΠΑ), τα παιδιά µαθαίνουν να κάνουν το αντίθετο από αυτό που η ΙΨΔ τους προτρέπει να κάνουν, αντιµετωπίζοντας τους φόβους τους σταδιακά, µε µικρά βήµατα (έκθεση), χωρίς να ενδίδουν στους ψυχαναγκασµούς (παρεµπόδιση αντίδρασης). Η ΕΠΑ τους βοηθά να ανακαλύψουν ότι οι φόβοι τους δεν θα πραγµατοποιηθούν, και ότι µπορούν να εξοικειωθούν µε το συναίσθηµα του φόβου, ακριβώς όπως θα συνήθιζαν το κρύο νερό σε µια πισίνα. Για παράδειγµα, ένας έφηβος που επανηλειµµένα αγγίζει αντικείµενα στο δωµάτιο του για να διώξει την κακοτυχία, θα µάθει να βγαίνει από το δωµάτιο του χωρίς να αγγίζει τίποτα. Μπορεί αρχικά να νιώσει πολύ φοβισµένος κάνοντας το, αλλά µετά από λίγο καιρό το άγχος και ο φόβος υποχωρούν καθώς εξοικειώνεται. Ανακαλύπτει, επίσης, ότι δεν θα συµβεί κανένα κακό.

Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια

Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια ρ ZΩΗ ΚΑΤΣΑΡΟΥ Νευρολόγος ιευθύντρια ΕΣΥ Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια µορφή κατάθλιψης,

Διαβάστε περισσότερα

Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις

Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις Πιθανότατα αισθάνεστε πολύ αναστατωµένοι αφού λάβατε µια διάγνωση καρκίνου. Συνήθως είναι δύσκολο να αποδεχθείτε τη διάγνωση αµέσως και αυτό είναι

Διαβάστε περισσότερα

Μάθετε στο παιδί σας τον Κανόνα των Εσωρούχων.

Μάθετε στο παιδί σας τον Κανόνα των Εσωρούχων. 1. Μάθετε στο παιδί σας τον Κανόνα των Εσωρούχων. Υπολογίζεται ότι περίπου ένα στα πέντε παιδιά πέφτει θύμα σεξουαλικής βίας, συμπεριλαμβανομένης της σεξουαλικής κακοποίησης. Μπορείτε να βοηθήσετε να μη

Διαβάστε περισσότερα

Σχιζοφρένεια. Τι Είναι η Σχιζοφρένεια; Από Τι Προκαλείται η Σχιζοφρένεια; Ποια Είναι Τα Συμπτώματα Της Σχιζοφρένειας;

Σχιζοφρένεια. Τι Είναι η Σχιζοφρένεια; Από Τι Προκαλείται η Σχιζοφρένεια; Ποια Είναι Τα Συμπτώματα Της Σχιζοφρένειας; Σχιζοφρένεια Τι Είναι η Σχιζοφρένεια; Η σχιζοφρένεια, μια πνευματική ασθένεια που προκαλεί διαταραχή στον τρόπο που σκέφτεται το άτομο, επηρεάζει περίπου το 1% του πληθυσμού. Συνήθως ξεκινά από τα τελευταία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΣ ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΩ ΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ ΜΟΥ ΝΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΕΙ ΤΟ ΛΕΜΦΩΜΑ;

ΠΩΣ ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΩ ΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ ΜΟΥ ΝΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΕΙ ΤΟ ΛΕΜΦΩΜΑ; ΠΩΣ ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΩ ΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ ΜΟΥ ΝΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΕΙ ΤΟ ΛΕΜΦΩΜΑ; Με την επιστημονική συνεργασία της Αιματολογικής Μονάδας, Γ Πανεπιστημιακή Παθολογική Κλινική, Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών Με

Διαβάστε περισσότερα

Πολλοί άνθρωποι θεωρούν λανθασμένα ότι δεν είναι «ψυχικά δυνατοί». Άλλοι μπορεί να φοβούνται μήπως δεν «φανούν» ψυχικά δυνατοί στο περιβάλλον τους.

Πολλοί άνθρωποι θεωρούν λανθασμένα ότι δεν είναι «ψυχικά δυνατοί». Άλλοι μπορεί να φοβούνται μήπως δεν «φανούν» ψυχικά δυνατοί στο περιβάλλον τους. Πολλοί άνθρωποι θεωρούν λανθασμένα ότι δεν είναι «ψυχικά δυνατοί» Άλλοι μπορεί να φοβούνται μήπως δεν «φανούν» ψυχικά δυνατοί στο περιβάλλον τους Η αυτοεικόνα μας «σχηματίζεται» ως ένα σχετικά σταθερό

Διαβάστε περισσότερα

Οι γνώμες είναι πολλές

Οι γνώμες είναι πολλές Η Ψυχολογία στη Φυσική Αγωγή στο πλαίσιο του σχολικού περιβάλλοντος ΚασταμονίτηςΚωνσταντίνος Ψυχολόγος Οι γνώμες είναι πολλές Πολλές είναι οι γνώμες στο τι προσφέρει τελικά ο αθλητισμός στην παιδική ηλικία

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι ο Ιδεοψυχαναγκασμός;

Τι είναι ο Ιδεοψυχαναγκασμός; Τι είναι ο Ιδεοψυχαναγκασμός; Ο Ιδεοψυχαναγκασμος, ανήκει στις αγχώδεις διαταραχές και είναι μια κατάσταση που μερικές φορές μπορεί να είναι αρκετά σοβαρή και να επιμένει για χρόνια. Το άτομο που πάσχει

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία

Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία Β. Α. Παπαγεωργίου MD, Med, Δρ. Α.Π.Θ. Παιδοψυχίατρος - TEACCH Consultant τ. Επίκουρος Καθηγήτρια Παιδοψυχιατρικής Οι Δ.Π.Τ. Δεν είναι απλώς αποκλίνουσες διατροφικές

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ

ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΟΡΙΣΜΟΣ Η αυτοκτονική συµπεριφορά ορίζεται ως η συµπεριφορά, κατά την οποία το άτοµο θέλει να κάνει κακό στον εαυτό του µε σκοπό να δώσει ένα τέλος στη ζωή του. ιαχωρίζεται

Διαβάστε περισσότερα

Πως μπορώ να υποστηρίξω τον άνθρωπό μου. να αντιμετωπίσει το λέμφωμα;

Πως μπορώ να υποστηρίξω τον άνθρωπό μου. να αντιμετωπίσει το λέμφωμα; Πως μπορώ να υποστηρίξω τον άνθρωπό μου να αντιμετωπίσει το λέμφωμα; Το λέμφωμα είναι δυνητικά ιάσιμη νόσος Με την επιστημονική συνεργασία του Αιματολογικού Τμήματος, Γ Πανεπιστημιακής Παθολογικής Κλινικής,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Όλα όσα θέλετε να ξέρετε αν κάποιο αγαπημένο σας πρόσωπο είναι ασθενής

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Όλα όσα θέλετε να ξέρετε αν κάποιο αγαπημένο σας πρόσωπο είναι ασθενής www.agaliazo.gr ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ Λεωσθένους 21-23, 18536 Πειραιάς - Τ: 210 4181641 - F: 210 4535343 e: oekk@otenet.gr - www.oekk.gr ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ν. ΑΧΑΙΑΣ Πατρέως 8-10, 26221 Πάτρα - Τ/F: 2610 226122 e:

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Ποιός είναι ο καλύτερος τρόπος για να αντιμετωπιστεί;

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Ποιός είναι ο καλύτερος τρόπος για να αντιμετωπιστεί; www.agaliazo.gr ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ Λεωσθένους 21-23, 18536 Πειραιάς - Τ: 210 4181641 - F: 210 4535343 e: oekk@otenet.gr - www.oekk.gr ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ν. ΑΧΑΙΑΣ Πατρέως 8-10, 26221 Πάτρα - Τ/F: 2610 226122 e:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΟΥΜΠΟΥΡΑ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ. Συνεργάτης ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑΣ. Τμήμα Νοσηλευτικής

ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΟΥΜΠΟΥΡΑ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ. Συνεργάτης ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑΣ. Τμήμα Νοσηλευτικής ΚΟΥΜΠΟΥΡΑ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ Συνεργάτης ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑΣ Τμήμα Νοσηλευτικής ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Το παιδί από τη γέννησή του μέχρι την ηλικία των 19 έως 20 ετών παρουσιάζει μία αύξηση του βάρους αλλά και του ύψους. Αν

Διαβάστε περισσότερα

Φόβος απώλειας του ελέγχου ή φόβος του θανάτου

Φόβος απώλειας του ελέγχου ή φόβος του θανάτου Φόβος απώλειας του ελέγχου ή φόβος του θανάτου Ταχυκαρδία Ιδρώτας Τρεμούλα Κοντανάσαιμα Υπέρπνοια Ρίγη Εξάψεις Ναυτία Κράμπες στην κοιλιά Πόνος στο στήθος Πονοκέφαλος Ζάλη Τάση για λιποθυμία Σφίξιμο στον

Διαβάστε περισσότερα

Εάν απαντήσατε "ναι" σε 3 ή περισσότερες ερωτήσεις, συμβουλευτείτε το έντυπο αυτό, το οποίο περιέχει πληροφορίες που μπορούν να σας βοηθήσουν.

Εάν απαντήσατε ναι σε 3 ή περισσότερες ερωτήσεις, συμβουλευτείτε το έντυπο αυτό, το οποίο περιέχει πληροφορίες που μπορούν να σας βοηθήσουν. Βήχετε μερικές φορές τις περισσότερες μέρες; Έχετε συχνά πτύελα (φλέματα) όταν βήχετε; Είστε άνω των 40 ετών; Αναπνέετε με δυσκολία σε σύγκριση με τους συνομήλικους σας; Καπνίζετε ή είστε πρώην καπνιστής/καπνίστρια;

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το όνειρο Ένα ζευγάρι περιμένει παιδί. Τότε αρχίζει να ονειρεύεται αυτό το παιδί. Κτίζει την εικόνα ενός παιδιού μέσα στο μυαλό του. Βάσει αυτής της εικόνας, κάνει

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα: Γνώσεις και στάσεις των μαθητών/τριών του Λυκείου Αγίου Γεωργίου Λακατάμειας σχετικά με την σεξουαλική και αναπαραγωγική τους υγεία.

Έρευνα: Γνώσεις και στάσεις των μαθητών/τριών του Λυκείου Αγίου Γεωργίου Λακατάμειας σχετικά με την σεξουαλική και αναπαραγωγική τους υγεία. Έρευνα: Γνώσεις και στάσεις των μαθητών/τριών του Λυκείου Αγίου Γεωργίου Λακατάμειας σχετικά με την σεξουαλική και αναπαραγωγική τους υγεία. Οικογενειακή Αγωγή Ι Σχολική Χρονιά: 2007 2008 Καθηγήτρια Οικιακής

Διαβάστε περισσότερα

BREAST SCREENING The Facts

BREAST SCREENING The Facts BREAST SCREENING GREEK The Facts ΕΞΕΤΑΣΗ ΜΑΣΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Τα στοιχεία Τι είναι η εξέταση µαστού; Η εξέταση µαστού (µαστογραφία) είναι µια ακτινογραφία των µαστών. Η εξέταση µαστού µπορεί να ανιχνεύσει όγκους

Διαβάστε περισσότερα

Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου

Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου Πανταζής Α. Ιορδανίδης Διδάκτωρ Ψυχιατρικής Α.Π.Θ Καθηγητής Ψυχολογίας & Διατροφής, ΑΤΕΙ Ιορδανίδης,, 10/3/11 1 ρ.πανταζής Ιορδανίδης, 10/3/11 2

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχωτικές διαταραχές και θεραπευτική αντιμετώπιση - Ο Δρόμος για την Θεραπεία Σάββατο, 10 Ιούλιος :29

Ψυχωτικές διαταραχές και θεραπευτική αντιμετώπιση - Ο Δρόμος για την Θεραπεία Σάββατο, 10 Ιούλιος :29 Γράφει: Νικόλαος Βακόνδιος, Ψυχολόγος Η λέξη «ψύχωση» είναι μία λέξη η οποία χρησιμοποιείται υπερβολικά συχνά από τον κόσμο με λάθος νόημα και περιεχόμενο. Στο κείμενο αυτό, γίνεται μία προσπάθεια να δοθεί

Διαβάστε περισσότερα

Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος

Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος Η απώλεια του «ονειρεμένου παιδιού» Οι γονείς βιώνουν μιαν απώλεια. Βιώνουν την απώλεια του παιδιού που έκτισαν μέσα στο

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ νεφρά νεφρών Η υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση) είναι ένα από τα δύο κύρια αίτια χρόνιας νεφρικής νόσου παγκοσμίως (το άλλο είναι ο διαβήτης). Επίσης, τα νεφρά έχουν βασικό ρόλο στη

Διαβάστε περισσότερα

Ε.Κατσάµπα, Γ.Ευσταθίου

Ε.Κατσάµπα, Γ.Ευσταθίου Περιγραφή ατοµικής περίπτωσης γυναίκας µε Υποχονδρίαση και Ιδεοψυχαναγκαστική ιαταραχή και στοιχεία Ιδεοψυχαναγκαστικής ιαταραχής Προσωπικότητας 12ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ψυχολογικής Έρευνας της Ελληνικής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΑΓΧΩ ΕΙΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ: ΟΡΙΣΜΟΙ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ.

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΑΓΧΩ ΕΙΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ: ΟΡΙΣΜΟΙ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ. ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΑΓΧΩ ΕΙΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ: ΟΡΙΣΜΟΙ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ. ΝΙΚΟΛΑΟΣ Α. ΚΑΡΑΚΑΤΣΑΝΗΣ ΨΥΧΙΑΤΡΟΣ-ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΥΤΗΣ ΙΑΤΡΟΣ Α.Τ.Π.Σ.Υ.Τ.Ε. Υποφέρουν πολλοί άνθρωποι από ψυχολογικά προβλήµατα; Σε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙΙ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΙΣ ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΣΤΟ ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙΙ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΙΣ ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΣΤΟ ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙΙ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΙΣ ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΣΤΟ ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ Αυτές οι μεταβολές στη ΠΧΠ και το φύλλο οδηγιών χρήσης θα είναι εν ισχύ κατά την έκδοση της Κοινοτικής

Διαβάστε περισσότερα

«Tα 14 Πράγματα που Κάνουν οι Καταπληκτικοί Γονείς», από την ψυχολόγο-συγγραφέα Dr. Λίζα Βάρβογλη!

«Tα 14 Πράγματα που Κάνουν οι Καταπληκτικοί Γονείς», από την ψυχολόγο-συγγραφέα Dr. Λίζα Βάρβογλη! «Tα 14 Πράγματα που Κάνουν οι Καταπληκτικοί Γονείς», από την ψυχολόγο-συγγραφέα Dr. Λίζα Βάρβογλη! Οι καταπληκτικοί γονείς κάνουν καταπληκτικά πράγματα! Και δεν εννοώ περίπλοκα, δύσκολα, ή κάτι τέτοιο,

Διαβάστε περισσότερα

Συµµόρφωση στη φαρµακευτική αγωγή. Ευαγγελία Χαρέλα Νοσηλεύτρια MSc Β ΚΚ Ιπποκράτειο Θεσ/νικης

Συµµόρφωση στη φαρµακευτική αγωγή. Ευαγγελία Χαρέλα Νοσηλεύτρια MSc Β ΚΚ Ιπποκράτειο Θεσ/νικης Συµµόρφωση στη φαρµακευτική αγωγή Ευαγγελία Χαρέλα Νοσηλεύτρια MSc Β ΚΚ Ιπποκράτειο Θεσ/νικης Η καρδιακή ανεπάρκεια αποτελεί ένα σύνδροµο µε ζοφερή πρόγνωση :! ΝΥΗΑ Ι-ΙΙ: 2-5% θνητότητα ανά έτος! ΝΥΗΑ

Διαβάστε περισσότερα

Ιδεοψυχαναγκαστική ιαταραχή (ΙΨ )

Ιδεοψυχαναγκαστική ιαταραχή (ΙΨ ) Ιδεοψυχαναγκαστική ιαταραχή (ΙΨ ) Το ενδιαφέρον για την ΙΨ είναι ιδιαίτερα αυξηµένο τα τελευταία 10 χρόνια και σηµαντικές αλλαγές έχουν επέλθει στον τρόπο µε τον οποίο βλέπουµε σήµερα το πρόβληµα αυτό

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΧΑΤΖΗΣΤΕΦΑΝΟΥ ΦΑΝΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ Τ.Ε. Β Γ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Η στεφανιαία µονάδα είναι ένας χώρος

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι φόβος και τι φοβια;

Τι είναι φόβος και τι φοβια; ΦΟΒΟΙ - ΦΟΒΙΕΣ Τι είναι φόβος και τι φοβια; Φόβος: η δυσάρεστη συναισθηματική κατάσταση που δημιουργείται απέναντι σε πραγματικό κίνδυνο, ή απειλή. Φοβία: ο επίμονος φόβος που παγιδεύει το άτομο περιορίζοντας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΚΟΟΛΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΧΑΡΤΟΠΑΙΞΙΑ ΜΑΣΤΙΓΑ ΤΗΣ ΕΠΟΧΗΣ ΜΑΣ

ΑΛΚΟΟΛΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΧΑΡΤΟΠΑΙΞΙΑ ΜΑΣΤΙΓΑ ΤΗΣ ΕΠΟΧΗΣ ΜΑΣ ΑΛΚΟΟΛΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΧΑΡΤΟΠΑΙΞΙΑ ΜΑΣΤΙΓΑ ΤΗΣ ΕΠΟΧΗΣ ΜΑΣ Ορισμός αλκοολισμού Αλκοολούχα ποτά ονομάζονται όλα τα ποτά που περιέχουν αιθυλική αλκοόλη (οινόπνευμα) γεωργικής προέλευσης, σε οποιοδήποτε ποσοστό το

Διαβάστε περισσότερα

Μια ενημέρωση για ασθενείς και παρόχους φροντίδας

Μια ενημέρωση για ασθενείς και παρόχους φροντίδας Μια ενημέρωση για ασθενείς και παρόχους φροντίδας Τι είναι το FoundationOne ; Το FoundationOne είναι μια εξέταση που ανιχνεύει γενωμικές μεταβολές (π.χ. μεταλλάξεις) που είναι γνωστό ότι σχετίζονται με

Διαβάστε περισσότερα

Δειγματοληψία Χοριακών Λαχνών (CVS) ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΕΣ. Μονάδα Πρόληψης Μεσογειακής Αναιμίας και άλλων Αιμοσφαιρινοπαθειών

Δειγματοληψία Χοριακών Λαχνών (CVS) ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΕΣ. Μονάδα Πρόληψης Μεσογειακής Αναιμίας και άλλων Αιμοσφαιρινοπαθειών Δειγματοληψία Χοριακών Λαχνών (CVS) ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΕΣ Μονάδα Πρόληψης Μεσογειακής Αναιμίας και άλλων Αιμοσφαιρινοπαθειών ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΗΛ: 2310892819

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής- Υπερκινητικότητας ή Υπερκινητική Διαταραχή

Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής- Υπερκινητικότητας ή Υπερκινητική Διαταραχή Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής- Υπερκινητικότητας ή Υπερκινητική Διαταραχή Δρ. Αναστασία Κουμούλα Παιδοψυχίατρος Συντ. Διευθύντρια Τμ. Ψυχιατρικής Παιδιών & Εφήβων Διευθύντρια ψυχιατρικού Τομέα Σισμανόγλειο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΙΟΥΝΙΟΣ 2009

ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΙΟΥΝΙΟΣ 2009 EUFAMI ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΙΟΥΝΙΟΣ 2009 Επιμέλεια Πανελ. Συλ. Οικογ. για την Ψυχική Ύγεία ΣΟΨΥ 1 1 Σκοποί της έρευνας To 2008, η EUFAMI έκανε μια έρευνα σε 11 Ευρωπαϊκές χώρες, για να αξιολογήσει:

Διαβάστε περισσότερα

Ο καθημερινός άνθρωπος ως «ψυχολόγος» της προσωπικότητάς του - Νικόλαος Γ. Βακόνδιος - Ψυχο

Ο καθημερινός άνθρωπος ως «ψυχολόγος» της προσωπικότητάς του - Νικόλαος Γ. Βακόνδιος - Ψυχο Έ να πολύ μεγάλο ποσοστό ανθρώπων που αντιμετωπίζουν έντονο άγχος, δυσθυμία, «κατάθλιψη» έχει την «τάση» να αποδίδει λανθασμένα τις ψυχικές αυτές καταστάσεις, σε έναν «προβληματικό εαυτό του», (μία δυστυχώς

Διαβάστε περισσότερα

Διπολική διαταραχή μανιοκατάθλιψη,

Διπολική διαταραχή μανιοκατάθλιψη, ΨΥΧΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Ο όρος ψυχική διαταραχή περιλαμβάνει ένα μεγάλο εύρος προβλημάτων που έχουν σχέση με την ψυχική κατάσταση και την συμπεριφορά ενός ατόμου. Οι διάφορες ψυχικές διαταραχές εκδηλώνονται

Διαβάστε περισσότερα

Στίγμα. Αυτό το φυλλάδιο εξηγεί το στίγμα σχετικά με την ψυχική ασθένεια.

Στίγμα. Αυτό το φυλλάδιο εξηγεί το στίγμα σχετικά με την ψυχική ασθένεια. Αυτό το φυλλάδιο εξηγεί το στίγμα σχετικά με την ψυχική ασθένεια. Στίγμα Τρελός. Ψυχοπαθής. Σχιζοφρενής. Παρανοϊκός. Όχι καλά. Αυτοί οι όροι χρησιμοποιούνται συχνά με ένα υποτιμητικό τρόπο για να περιγράφουν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ & ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ. ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ Δρ. Οικονόμου Ανδρέας Μαθηματικός-Ψυχολόγος Επίκουρος Καθηγητής ΑΣΠΑΙΤΕ

ΕΘΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ & ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ. ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ Δρ. Οικονόμου Ανδρέας Μαθηματικός-Ψυχολόγος Επίκουρος Καθηγητής ΑΣΠΑΙΤΕ ΕΘΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ & ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ Δρ. Οικονόμου Ανδρέας Μαθηματικός-Ψυχολόγος Επίκουρος Καθηγητής ΑΣΠΑΙΤΕ Ενότητα: Ηγεσία, Επικοινωνία, Διαχείριση Κρίσεων ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Ακούγοντας φωνές: Στρατηγικές αντιμετώπισης

Ακούγοντας φωνές: Στρατηγικές αντιμετώπισης Ακούγοντας φωνές: Στρατηγικές αντιμετώπισης Οι άνθρωποι που ακούνε φωνές έχουν αρχίσει να μαθαίνουν ο ένας από τον άλλο πώς να αντιμετωπίζουν τις δυσάρεστες φωνές. Κατά βάση μαθαίνουμε ότι δεν είναι αναπόφευκτο

Διαβάστε περισσότερα

Π ε ρ ι ε χ ό μ ε ν α

Π ε ρ ι ε χ ό μ ε ν α ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΕΝΤΥΠΟ Π ε ρ ι ε χ ό μ ε ν α 1. Πρόλογος 2. Τι είναι η Κατά Πλάκας Σκλήρυνση/Πολλαπλή Σκλήρυνση 3. Λίγα λόγια για τον Παγκύπριο Σύνδεσμο Πολλαπλής Σκλήρυνσης Π ρ ό λ ο γ ο ς Ο λόγος της σύνταξης

Διαβάστε περισσότερα

Τι πρέπει να γνωρίζετε για την προεκλαµψία

Τι πρέπει να γνωρίζετε για την προεκλαµψία Τι πρέπει να γνωρίζετε για την προεκλαµψία Η προεκλαµψία είναι πολύ πιο συνήθης από ό,τι πιστεύουν οι περισσότεροι άνθρωποι. Στην πραγµατικότητα είναι η συνηθέστερη σοβαρή επιπλοκή της κύησης. Η προεκλαµψία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΜΝΙΟΠΑΡΑΚΕΝΤΗΣΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΕΣ. Μονάδα Πρόληψης Μεσογειακής Αναιμίας και άλλων Αιμοσφαιρινοπαθειών

ΑΜΝΙΟΠΑΡΑΚΕΝΤΗΣΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΕΣ. Μονάδα Πρόληψης Μεσογειακής Αναιμίας και άλλων Αιμοσφαιρινοπαθειών ΑΜΝΙΟΠΑΡΑΚΕΝΤΗΣΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΕΣ Μονάδα Πρόληψης Μεσογειακής Αναιμίας και άλλων Αιμοσφαιρινοπαθειών ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΗΛ: 2310892819 e-mail: hmesogiaki@ippokratio.gr

Διαβάστε περισσότερα

Η ιδέα διεξαγωγής έρευνας με χρήση ερωτηματολογίου δόθηκε από τη δημοσιογραφική ομάδα του Σχολείου μας, η οποία στα πλαίσια έκδοσης της Εφημερίδας

Η ιδέα διεξαγωγής έρευνας με χρήση ερωτηματολογίου δόθηκε από τη δημοσιογραφική ομάδα του Σχολείου μας, η οποία στα πλαίσια έκδοσης της Εφημερίδας 1 2 Η ιδέα διεξαγωγής έρευνας με χρήση ερωτηματολογίου δόθηκε από τη δημοσιογραφική ομάδα του Σχολείου μας, η οποία στα πλαίσια έκδοσης της Εφημερίδας μας, διεξήγαγε έρευνα ανάμεσα στους συμμαθητές μας.

Διαβάστε περισσότερα

Κρίσεις πανικού!!!! Η διαταραχή πανικού κρίσεις πανικού

Κρίσεις πανικού!!!! Η διαταραχή πανικού κρίσεις πανικού Κρίσεις πανικού!!!! Η διαταραχή πανικού (ΔΠ) είναι μια αγχώδης διαταραχή που εκδηλώνεται με ψυχολογικά και σωματικά συμπτώματα. Είναι μια από τις πιο συχνές ψυχικές παθήσεις κατά την οποία το άτομο παρουσιάζει

Διαβάστε περισσότερα

Αιτίες. Η Αγάπη για τη ρουτίνα. Συνήθεις Διαταραχές Ύπνου. Δυσκολίες επικοινωνίας. ! Εφιάλτες! Ακράτεια! Ροχαλητό! Ανήσυχος Ύπνος!

Αιτίες. Η Αγάπη για τη ρουτίνα. Συνήθεις Διαταραχές Ύπνου. Δυσκολίες επικοινωνίας. ! Εφιάλτες! Ακράτεια! Ροχαλητό! Ανήσυχος Ύπνος! Διαταραχές ύπνου και Αυτισµός Ελένη Λούκουτου Λογοθεραπεύτρια ΙΟΥΝΙΟΣ 2014 Ο ύπνος είναι ένα σημαντικό συστατικό της υγείας. Παρόλο που δε μπορούμε να κατανοήσουμε όλες τις λειτουργίες του, ο ύπνος είναι

Διαβάστε περισσότερα

Όλοι καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε διάφορα συναισθήματα και διαθέσεις. Ορισμένες φορές νιώθουμε ευτυχισμένοι και ενθουσιασμένοι.

Όλοι καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε διάφορα συναισθήματα και διαθέσεις. Ορισμένες φορές νιώθουμε ευτυχισμένοι και ενθουσιασμένοι. Μελαγχολία Το φυλλάδιο θα σου φανεί χρήσιμο στην περίπτωση που νιώθεις θλίψη ή μελαγχολία. Θα σε βοηθήσει να καταλάβεις αν έχεις συμπτώματα κατάθλιψης και πώς μπορείς να βοηθήσεις τον εαυτό σου ή κάποιον

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΟΝΤΙΑΤΡΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΓΟΝΕΙΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΑ. Πρόληψη: Το κλειδί για την στοματική υγεία

ΟΔΟΝΤΙΑΤΡΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΓΟΝΕΙΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΑ. Πρόληψη: Το κλειδί για την στοματική υγεία ΟΔΟΝΤΙΑΤΡΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΓΟΝΕΙΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΑ Πρόληψη: Το κλειδί για την στοματική υγεία Η πρώτη επίσκεψη στον οδοντίατρο, συνήθως αποτελεί μια δυσάρεστη δοκιμασία για το παιδί. Και αυτό γιατί, ακόμη και

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΔΙΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΚΑΙ ΓΙΑ ΜΙΑ ΦΙΛΙΚΗ ΠΡΟΣ ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΔΙΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΚΑΙ ΓΙΑ ΜΙΑ ΦΙΛΙΚΗ ΠΡΟΣ ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ THEAM TRAINING HEALTHCARE MULTIDISCIPLINARY TEAMS ON CHILDREN S RIGHTS AND ON CHILD-FRIENDLY JUSTICE (THEAM) ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΔΙΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΚΑΙ ΓΙΑ ΜΙΑ ΦΙΛΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα_SPA. Προληπτικά μέτρα για το άγχος στις ΜΜΕ

Πρόγραμμα_SPA. Προληπτικά μέτρα για το άγχος στις ΜΜΕ Πρόγραμμα: Προληπτικά μέτρα για το άγχος στις ΜΜΕ 1. Εισαγωγή 1.1. Γενική εισαγωγή στο εργασιακό άγχος Η φύση της εργασιακής ζωής έχει αλλάξει σημαντικά κατά τη διάρκεια των τελευταίων δεκαετιών. Στις

Διαβάστε περισσότερα

ειγµατοληψία Χοριακών Λαχνών (CVS)

ειγµατοληψία Χοριακών Λαχνών (CVS) 12 ειγµατοληψία Χοριακών Λαχνών (CVS) Μεταφρασµένο από την Κατερίνα Πουγούνια και την Μαρία Τζέτη. Ιανουάριος 2009 Τροποποιήθηκε από φυλλάδια που εκδόθηκαν από τα νοσοκοµεία Guy s και St Thomas στο Λονδίνο,

Διαβάστε περισσότερα

Η πρώτη µη κερδοσκοπική εταιρεία στην Ελλάδα µε στόχο την ενηµέρωση, πρόληψη και υποστήριξη των ανθρώπων που πάσχουν από ιαταραχές Πρόσληψης Τροφής.

Η πρώτη µη κερδοσκοπική εταιρεία στην Ελλάδα µε στόχο την ενηµέρωση, πρόληψη και υποστήριξη των ανθρώπων που πάσχουν από ιαταραχές Πρόσληψης Τροφής. CREATIVE BRIEF Η πρώτη µη κερδοσκοπική εταιρεία στην Ελλάδα µε στόχο την ενηµέρωση, πρόληψη και υποστήριξη των ανθρώπων που πάσχουν από ιαταραχές Πρόσληψης Τροφής. ΟΙ (ΨΥΧΟΓΕΝΕΙΣ) ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΠΡΟΣΛΗΨΗΣ ΤΡΟΦΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

διαρκεί ένα µικρό χρονικό διάστηµα 2. Τέτοιες ασθένειες είναι σοβαρές καταστάσεις για την υγεία

διαρκεί ένα µικρό χρονικό διάστηµα 2. Τέτοιες ασθένειες είναι σοβαρές καταστάσεις για την υγεία Σας παρακαλούµε να µας πείτε πόσο συµφωνείτε ή διαφωνείτε µε τις ακόλουθες προτάσεις σχετικά µε ασθένειες, όπως ο καρκίνος µαστού σηµειώνοντας ένα a στο αντίστοιχο κουτάκι. ΟΙ ΑΠΟΨΕΙΣ ΣΑΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ,

Διαβάστε περισσότερα

Ινστιτούτο Ψυχικής Υγείας Παιδιών και Ενηλίκων (Ι.Ψ.Υ.Π.Ε.) Ψυχιατρική Περίθαλψη στο Σπίτι του Ασθενούς (Ψ.Π.Σ.Α.)

Ινστιτούτο Ψυχικής Υγείας Παιδιών και Ενηλίκων (Ι.Ψ.Υ.Π.Ε.) Ψυχιατρική Περίθαλψη στο Σπίτι του Ασθενούς (Ψ.Π.Σ.Α.) Ινστιτούτο Ψυχικής Υγείας Παιδιών και Ενηλίκων (Ι.Ψ.Υ.Π.Ε.) ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΣ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ: ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΣ Π. ΥΠΕΥΘΥΝOI ΤΜΗΜΑΤΟΣ Ψ.Π.Σ.Α.: ΤΣΙΠΟΥΡΙΔΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ: ΨΥΧΙΑΤΡΟΣ ΖΕΙΚΟΥ ΕΒΕΛΙΝΑ: ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΥΤΡΙΑ Ψυχιατρική

Διαβάστε περισσότερα

Αγχώδειςδιαταραχές. διαταραχέςκαι Πανικός. Ψυχίατρος- Γνωσιακός Ψυχοθεραπευτής ιδάκτωρ Πανεπιστηµίου Αθηνών. Αθηνών

Αγχώδειςδιαταραχές. διαταραχέςκαι Πανικός. Ψυχίατρος- Γνωσιακός Ψυχοθεραπευτής ιδάκτωρ Πανεπιστηµίου Αθηνών. Αθηνών Αγχώδειςδιαταραχές διαταραχέςκαι Πανικός Εµµανουήλ Ν. Κάττουλας MD, PhD Ψυχίατρος- Γνωσιακός Ψυχοθεραπευτής ιδάκτωρ Πανεπιστηµίου Αθηνών Επιστηµονικός Συνεργάτης Α Ψυχιατικής Κλινικής Παν/µίου Αθηνών Ψυχίατρος

Διαβάστε περισσότερα

Κατερίνα Τυλιγάδα Επίκουρη Καθηγήτρια Φαρµακολογίας ΚΤ 2008. Αντικαταθλιπτικά

Κατερίνα Τυλιγάδα Επίκουρη Καθηγήτρια Φαρµακολογίας ΚΤ 2008. Αντικαταθλιπτικά Κατερίνα Τυλιγάδα Επίκουρη Καθηγήτρια Φαρµακολογίας ΚΤ 2008 Αντικαταθλιπτικά ΚΤ 2008 Vincent van Gogh, 1890 ιαταραχές σε Συναίσθηµα Όρεξη Ύπνο Ενεργητικότητα lipido Μονοπολική Μείζων κατάθλιψη θλίψη -

Διαβάστε περισσότερα

Kλινικές ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΕ ΒΑΣΙΚΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ

Kλινικές ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΕ ΒΑΣΙΚΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ Kλινικές Mελέτες ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΕ ΒΑΣΙΚΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ 1Τι είναι οι κλινικές μελέτες είναι σημαντικές; > Μη διστάσετε να ρωτήσετε το γιατρό σας για οποιαδήποτε και άλλη γιατί πληροφορία ή διευκρίνηση χρειάζεστε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΙ ΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΑ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΚΑΙ TA ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΥΓΕΙΑΣ ΠΟΥ ΣΥΝ ΕΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΙ ΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΑ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΚΑΙ TA ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΥΓΕΙΑΣ ΠΟΥ ΣΥΝ ΕΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Πειραιάς, 21 Νοεµβρίου 2014 ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΙ ΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΑ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΚΑΙ TA ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΥΓΕΙΑΣ ΠΟΥ ΣΥΝ ΕΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ Σκοπός της έρευνας ήταν η συλλογή

Διαβάστε περισσότερα

Άνοια στην Τρίτη ηλικία:

Άνοια στην Τρίτη ηλικία: Άνοια στην Τρίτη ηλικία: οι επιπτώσεις της νόσουστηνκαθημερινότητα της οικογένειας και οι τρόποι παρέμβασης για μια λειτουργική επικοινωνία Γκαρίπη Χριστιάνα / Κλινική ψυχολόγος Τι είναι άνοια; Μία ετερογενής

Διαβάστε περισσότερα

Γράφει: Δανιηλίδου Νικολίνα, Ψυχολόγος, MSc στην Ψυχολογία της Υγείας

Γράφει: Δανιηλίδου Νικολίνα, Ψυχολόγος, MSc στην Ψυχολογία της Υγείας Γράφει: Δανιηλίδου Νικολίνα, Ψυχολόγος, MSc στην Ψυχολογία της Υγείας Η ιατρική ορίζει ως χρόνια ασθένεια την ασθένεια που είναι μακρόχρονη ή με συχνά επεισόδια. Παλαιότερα, η διάγνωση μιας σημαντικής

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΕΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ. Ευγενία Β. Γκιντώνη Ψυχολόγος, MSc Επιστημονική Συνεργάτης Ψ.Ν.Τ ΚΕΔΔΥ Αρκαδίας

ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΕΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ. Ευγενία Β. Γκιντώνη Ψυχολόγος, MSc Επιστημονική Συνεργάτης Ψ.Ν.Τ ΚΕΔΔΥ Αρκαδίας ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΕΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ Ευγενία Β. Γκιντώνη Ψυχολόγος, MSc Επιστημονική Συνεργάτης Ψ.Ν.Τ ΚΕΔΔΥ Αρκαδίας ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ Εντάσσεται στο Μέτρο 2.3 «Ενέργειες Πρόληψης Ενίσχυσης της Κοινωνικής

Διαβάστε περισσότερα

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Θετική Ψυχολογία Καρακασίδου Ειρήνη, MSc Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Εισαγωγή Θετική-Αρνητική Ψυχολογία Στόχοι της Ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός γονέων Διαταραχή Ελλειμματικής προσοχής με ή χωρίς υπερκινητικότητα (ΔΕΠ/Υ)

Οδηγός γονέων Διαταραχή Ελλειμματικής προσοχής με ή χωρίς υπερκινητικότητα (ΔΕΠ/Υ) Οδηγός γονέων Διαταραχή Ελλειμματικής προσοχής με ή χωρίς υπερκινητικότητα (ΔΕΠ/Υ) ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΔΕΠΥ; Αποτελεί μια ομάδα διαταραχών όπου τα συμπτώματα εμφανίζονται πριν από την ηλικία των 12 ετών. Τα κυριότερα

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση Αποτελεσμάτων Έρευνας Αγοράς Ανάμεσα σε με Ιδιοπαθή Φλεγμονώδη. Ασθενείς με. Νοσήματα του Εντέρου. Αθήνα, Μάιος 2011. Ετοιμάστηκε για την:

Παρουσίαση Αποτελεσμάτων Έρευνας Αγοράς Ανάμεσα σε με Ιδιοπαθή Φλεγμονώδη. Ασθενείς με. Νοσήματα του Εντέρου. Αθήνα, Μάιος 2011. Ετοιμάστηκε για την: Παρουσίαση Αποτελεσμάτων Έρευνας Αγοράς Ανάμεσα σε με Ιδιοπαθή Φλεγμονώδη Ασθενείς με Νοσήματα του Εντέρου Ετοιμάστηκε για την: Αθήνα, Μάιος 2011 Ταυτότητα Έρευνας Μεθοδολογία: Κοινό-στόχος στόχος: 1.

Διαβάστε περισσότερα

Σχέδιο Μαθήματος: Κοινωνικές και Επικοινωνιακές Δεξιότητες για Ανάπτυξη Αυτοπεποίθησης και Τεχνικών Επίλυσης Διαφορών

Σχέδιο Μαθήματος: Κοινωνικές και Επικοινωνιακές Δεξιότητες για Ανάπτυξη Αυτοπεποίθησης και Τεχνικών Επίλυσης Διαφορών Σχέδιο Μαθήματος: Κοινωνικές και Επικοινωνιακές Δεξιότητες για Ανάπτυξη Αυτοπεποίθησης και Τεχνικών Επίλυσης Διαφορών Διάρκεια: Περιληπτική Περιγραφή: Δύο 45λεπτες διδακτικές περίοδοι Η πρώτη περίοδος

Διαβάστε περισσότερα

Ενημερωτικό Φυλλάδιο για την. Κατάθλιψη. Απόδοση: Αγγελίνα Δροσίτη, κλινικός ψυχολόγος Επιμέλεια: Στάθης Παναγούλιας, ψυχίατρος-δ/ντής Ε.Σ.Υ.

Ενημερωτικό Φυλλάδιο για την. Κατάθλιψη. Απόδοση: Αγγελίνα Δροσίτη, κλινικός ψυχολόγος Επιμέλεια: Στάθης Παναγούλιας, ψυχίατρος-δ/ντής Ε.Σ.Υ. Ενημερωτικό Φυλλάδιο για την Κατάθλιψη Απόδοση: Αγγελίνα Δροσίτη, κλινικός ψυχολόγος Επιμέλεια: Στάθης Παναγούλιας, ψυχίατρος-δ/ντής Ε.Σ.Υ. ΚΕΝΤΡΟ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΠΕΡΙΣΤΕΡΙΟΥ ΕΘΝΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΥΓΕΙΑΣ Εκδότης:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΣ ΕΝΑΣ ΓΙΑΤΡΟΣ ΘΑ ΙΑΓΝΩΣΕΙ ΜΙΑ ΣΥΓΓΕΝΗ ΚΑΡ ΙΟΠΑΘΕΙΑ

ΠΩΣ ΕΝΑΣ ΓΙΑΤΡΟΣ ΘΑ ΙΑΓΝΩΣΕΙ ΜΙΑ ΣΥΓΓΕΝΗ ΚΑΡ ΙΟΠΑΘΕΙΑ 2 ΠΩΣ ΕΝΑΣ ΓΙΑΤΡΟΣ ΘΑ ΙΑΓΝΩΣΕΙ ΜΙΑ ΣΥΓΓΕΝΗ ΚΑΡ ΙΟΠΑΘΕΙΑ Κατά κανόνα, η διάγνωση µιας συγγενούς καρδιοπάθειας γίνεται στη βρεφική ηλικία, αν και αρκετές περιπτώσεις µπορούν να διαγνωσθούν σε οποιαδήποτε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΝΑΛΤΡΕΞΟΝΗ (NALTREXONE) ΚΑΙ ΤΗΝ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΑΠΟ ΤΟ ΑΛΚΟΟΛ Η Ναλτρεξόνη

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΝΑΛΤΡΕΞΟΝΗ (NALTREXONE) ΚΑΙ ΤΗΝ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΑΠΟ ΤΟ ΑΛΚΟΟΛ Η Ναλτρεξόνη ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΝΑΛΤΡΕΞΟΝΗ (NALTREXONE) ΚΑΙ ΤΗΝ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΑΠΟ ΤΟ ΑΛΚΟΟΛ Η Ναλτρεξόνη Στη θεραπεία της εξάρτησης από το αλκοόλ Οδηγίες για τους ασθενείς και τις οικογένειες τους. Η Ναλτρεξόνη

Διαβάστε περισσότερα

Πιστοποιημένες εξ αποστάσεως εκπαιδεύσεις από την Βρετανική Ένωση Ψυχολόγων

Πιστοποιημένες εξ αποστάσεως εκπαιδεύσεις από την Βρετανική Ένωση Ψυχολόγων Πιστοποιημένες εξ αποστάσεως εκπαιδεύσεις από την Βρετανική Ένωση Ψυχολόγων Εισαγωγή στην Κλινική Νευροψυχολογία της Μείζωνος Κατάθλιψης & της Σχιζοφρένειας (ONLINE CLINICAL SEMINAR) Εισηγητής: Δρ. Αλεξάνδρα

Διαβάστε περισσότερα

Πώς να μάθετε το παιδί, να προστατεύει τον εαυτό του!

Πώς να μάθετε το παιδί, να προστατεύει τον εαυτό του! Πώς να μάθετε το παιδί, να προστατεύει τον εαυτό του! Όλοι οι γονείς, αλλά ιδιαίτερα οι μονογονείς, έχουν ένα άγχος παραπάνω σε ό,τι αφορά την ασφάλεια του παιδιού τους. Μία φίλη διαζευγμένη με ένα κοριτσάκι

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΟΤΙΚΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ «ΛΗΤΩ ΠΑΠΑΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ» ΚΑΙ ΒΡΕΦΟΚΟΜΙΚΟΣ ΣΤΑΘΜΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΥΠΡΟY

ΚΟΙΝΟΤΙΚΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ «ΛΗΤΩ ΠΑΠΑΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ» ΚΑΙ ΒΡΕΦΟΚΟΜΙΚΟΣ ΣΤΑΘΜΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΥΠΡΟY ΚΟΙΝΟΤΙΚΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ «ΛΗΤΩ ΠΑΠΑΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ» ΚΑΙ ΒΡΕΦΟΚΟΜΙΚΟΣ ΣΤΑΘΜΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΥΠΡΟY Προσαρμογή- Αποχωρισμός Αγαπητοί γονείς, Κατανοώντας τους προβληματισμούς και τα ερωτήματα σας γύρω από θέματα

Διαβάστε περισσότερα

Τρίτη 7 Οκτωβρίου 2008

Τρίτη 7 Οκτωβρίου 2008 ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ - ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΜΑΣΤΟΥ Τρίτη 7 Οκτωβρίου 2008 Ο καρκίνος του µαστού είναι ο συχνότερος καρκίνος στις γυναίκες. Οι Ελληνίδες φαίνεται να ανησυχούν αρκετά για το ενδεχόµενο να νοσήσουν οι ίδιες, χωρίς

Διαβάστε περισσότερα

ΖΩΝΤΑΣ ΜΕ ΚΥΣΤΙΚΗ ΙΝΩΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α Αγγελική Πρεφτίτση

ΖΩΝΤΑΣ ΜΕ ΚΥΣΤΙΚΗ ΙΝΩΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α Αγγελική Πρεφτίτση ΖΩΝΤΑΣ ΜΕ ΚΥΣΤΙΚΗ ΙΝΩΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α Αγγελική Πρεφτίτση Όταν, σε ηλικία 11 ετών, µου ανακοίνωσαν ότι πάσχω από Κυστική Ίνωση, µια ασθένεια παντελώς άγνωστη σε µένα µέχρι τότε, είναι αλήθεια πως δεν θορυβήθηκα

Διαβάστε περισσότερα

Tony Attwood. Κατάλληλα Εκπαιδευτικά Πλαίσια για Παιδιά με Σύνδρομο Asperger

Tony Attwood. Κατάλληλα Εκπαιδευτικά Πλαίσια για Παιδιά με Σύνδρομο Asperger Tony Attwood Κατάλληλα Εκπαιδευτικά Πλαίσια για Παιδιά με Σύνδρομο Asperger Το παιδί με σύνδρομο Asperger δεν παρουσιάζει το ίδιο προφίλ συμπεριφοράς και μαθησιακών ικανοτήτων με το παιδί που εμφανίζει

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ (με βάση το παράθεμα σελ.157 του σχολικού βιβλίου) Η νόσος Alzheimer

ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ (με βάση το παράθεμα σελ.157 του σχολικού βιβλίου) Η νόσος Alzheimer ΕΠΩΝΥΜΟ: Κ. ΟΝΟΜΑ: ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΑΞΗ-ΤΜΗΜΑ: Α 1 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 26/3/2014 ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ (με βάση το παράθεμα σελ.157 του σχολικού βιβλίου) Η νόσος Alzheimer Η νόσος Alzheimer είναι η πιο συχνή μορφή άνοιας,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΩΣΤΕ ΤΕΛΟΣ ΣΤΗΝ ΤΑΛΑΙΠΩΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΛΕΡΓΙΑ

ΔΩΣΤΕ ΤΕΛΟΣ ΣΤΗΝ ΤΑΛΑΙΠΩΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΛΕΡΓΙΑ ΔΩΣΤΕ ΤΕΛΟΣ ΣΤΗΝ ΤΑΛΑΙΠΩΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΛΕΡΓΙΑ Αλλεργία και άσθμα; Αν πάσχετε από αυτές τις παθήσεις, θα υποφέρετε για όλη σας τη ζωή ; ΟΙ ΜΕΛΕΤΕΣ ΤΗΣ ΤΕΛΕΥΤΑΙΑΣ ΔΕΚΑΕΤΙΑΣ ΛΕΝΕ ΟΧΙ. Η Ελληνική Εταιρεία Αλλεργιολογίας,

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της οικογένειας στις εκπαιδευτικές και επαγγελματικές επιλογές των μαθητών

Ο ρόλος της οικογένειας στις εκπαιδευτικές και επαγγελματικές επιλογές των μαθητών Ο ρόλος της οικογένειας στις εκπαιδευτικές και επαγγελματικές επιλογές των μαθητών Η οικογένεια είναι το κατ εξοχήν περιβάλλον στο οποίο ζει, αναπτύσσεται και διαμορφώνεται το παιδί. Αντιλαμβάνεται λοιπόν

Διαβάστε περισσότερα

Ποιά είναι η διαφορά διαδικτυακής παρακολούθησης και παρενόχλησης από τον διαδικτυακό εκφοβισµό;

Ποιά είναι η διαφορά διαδικτυακής παρακολούθησης και παρενόχλησης από τον διαδικτυακό εκφοβισµό; Τι εννοούµε µε την τον όρο διαδικτυακός εκφοβισµός ; Ο όρος ιαδικτυακός εκφοβισµός (Cyberbullying) αφορά τον εκφοβισµό, την απειλή, την ταπείνωση ή την παρενόχληση παιδιών, προεφήβων και εφήβων που δέχονται

Διαβάστε περισσότερα

888 ΧΡΟΝΙΑ. Πρόγραμμα Κοινωνικής Υπηρεσίας 2013-2014. χεν θεσσαλονίκης ΣΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

888 ΧΡΟΝΙΑ. Πρόγραμμα Κοινωνικής Υπηρεσίας 2013-2014. χεν θεσσαλονίκης ΣΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Πρόγραμμα Κοινωνικής Υπηρεσίας 2013-2014 888 ΧΡΟΝΙΑ ΣΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ χεν θεσσαλονίκης Μητροπόλεως 18 546 24 Θεσσαλονίκη Τηλ.: 2310-276 144 Fax: 2310 276 144 E-mail: xenthesalonikis1@windowslive.com

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ (για τους μαθητές Γυμνασίων, ΓΕ.Λ., ΕΠΑ.Λ, ΕΠΑ.Σ, Καλλιτεχνικών, Μουσικών, Πρότυπων Πειραματικών Σχολείων.)

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ (για τους μαθητές Γυμνασίων, ΓΕ.Λ., ΕΠΑ.Λ, ΕΠΑ.Σ, Καλλιτεχνικών, Μουσικών, Πρότυπων Πειραματικών Σχολείων.) Ημερομηνία:.. Σχολείο:. Τάξη:. ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ (για τους μαθητές Γυμνασίων, ΓΕ.Λ., ΕΠΑ.Λ, ΕΠΑ.Σ, Καλλιτεχνικών, Μουσικών, Πρότυπων Πειραματικών Σχολείων.) Πρόλογος Αγαπητέ/ή μαθητή/τρια, Το ερωτηματολόγιο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ Αγγελική Γουδέλη, 2011 Κοινωνικό Άγχος Αμηχανία Φόβος Το κοινωνικό άγχος, ή αλλιώς κοινωνική φοβία, θεωρείται

Διαβάστε περισσότερα

Πώς γράφεις αυτές τις φράσεις;

Πώς γράφεις αυτές τις φράσεις; Πρόλογος Όταν ήμουν μικρός, ούτε που γνώριζα πως ήμουν παιδί με ειδικές ανάγκες. Πώς το ανακάλυψα; Από τους άλλους ανθρώπους που μου έλεγαν ότι ήμουν διαφορετικός, και ότι αυτό ήταν πρόβλημα. Δεν είναι

Διαβάστε περισσότερα

Ασφαλής χρήση διαδικτύου και κινητού τηλεφώνου σε παιδιά και εφήβους

Ασφαλής χρήση διαδικτύου και κινητού τηλεφώνου σε παιδιά και εφήβους Ασφαλής χρήση διαδικτύου και κινητού τηλεφώνου σε παιδιά και εφήβους Ι. Τσιάντης MD, DPM, FRC Psych. Αν. Καθηγητής Παιδοψυχιατρικής Επιστημονικός Υπεύθυνος ΕΨΥΠΕ Ψυχαναλυτικός Ψυχοθεραπευτής Πρόεδρος Ιατρικών

Διαβάστε περισσότερα

Οικογενησ Μεσογειακοσ Πυρετοσ

Οικογενησ Μεσογειακοσ Πυρετοσ www.printo.it/pediatric-rheumatology/gr/intro Οικογενησ Μεσογειακοσ Πυρετοσ Έκδοση από 2016 2. ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΙΑ 2.1 Πως μπαίνει η διάγνωση; Γενικά ακολουθείται η παρακάτω προσέγγιση: Κλινική υποψία:

Διαβάστε περισσότερα

Παράρτημα III. Τροποποιήσεις στις σχετικές παραγράφους της περίληψης των χαρακτηριστικών του προϊόντος και του φύλλου οδηγιών χρήσης

Παράρτημα III. Τροποποιήσεις στις σχετικές παραγράφους της περίληψης των χαρακτηριστικών του προϊόντος και του φύλλου οδηγιών χρήσης Παράρτημα III Τροποποιήσεις στις σχετικές παραγράφους της περίληψης των χαρακτηριστικών του προϊόντος και του φύλλου οδηγιών χρήσης Σημείωση: Οι τροποποιήσεις της Περίληψης των Χαρακτηριστικών του Προϊόντος

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα εκπαίδευσης και κατάρτισης για τις δεξιότητες ηγεσίας. Διαπραγμάτευση και πειθώ

Ενότητα εκπαίδευσης και κατάρτισης για τις δεξιότητες ηγεσίας. Διαπραγμάτευση και πειθώ 3 Ενότητα εκπαίδευσης και κατάρτισης για τις δεξιότητες ηγεσίας Διαπραγμάτευση και πειθώ Διαπραγμάτευση και πειθώ Γενική περιγραφή της ενότητας: Σε αυτή την ενότητα, θα συμμετέχετε σε μια δραστηριότητα

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφικές Διαταραχές. Κεφάλαια 7 8

Διατροφικές Διαταραχές. Κεφάλαια 7 8 Διατροφικές Διαταραχές Κεφάλαια 7 8 7. Πώς να βοηθήσουμε τα άτομα που υποφέρουν από Ψυχογενή Ανορεξία Στόχος η πάσχουσα να τρέφεται κανονικά ώστε να αποκατασταθεί το φυσιολογικό της βάρος. Ο στόχος αυτός

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΟΤΗΤΑ 2007 ''ΓΙΑ ΤΑ ΕΡΓΑΤΙΚΑ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΥΓΕΙΑΣ ΠΟΥ ΣΥΝ ΕΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ''

ΕΝΟΤΗΤΑ 2007 ''ΓΙΑ ΤΑ ΕΡΓΑΤΙΚΑ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΥΓΕΙΑΣ ΠΟΥ ΣΥΝ ΕΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ'' Έντυπο ΕΕ ΕΝΟΤΗΤΑ 007 ''ΓΙΑ ΤΑ ΕΡΓΑΤΙΚΑ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΥΓΕΙΑΣ ΠΟΥ ΣΥΝ ΕΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ'' Α.Α. Ερωτηµατολογίου Α/α ΕΡΓΑΤΙΚΑ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΠΟΥ ΣΥΝΕΒΗΣΑΝ ΣΕ ΑΤΟΜΑ ΤΑ ΟΠΟΙΑ ΕΡΓΑΣΤΗΚΑΝ ΤΟΥΣ ΤΕΛΕΥΤΑΙΟΥΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΑΤΑΘΕΣΗ ΑΣΘΕΝΟΥΣ ΓΙΑ ΕΠΕΜΒΑΣΗ ΟΛΙΚΗΣ ΑΡΘΡΟΠΛΑΣΤΙΚΗΣ ΙΣΧΙΟΥ

ΣΥΓΚΑΤΑΘΕΣΗ ΑΣΘΕΝΟΥΣ ΓΙΑ ΕΠΕΜΒΑΣΗ ΟΛΙΚΗΣ ΑΡΘΡΟΠΛΑΣΤΙΚΗΣ ΙΣΧΙΟΥ Σελίδα 1 ΣΥΓΚΑΤΑΘΕΣΗ ΑΣΘΕΝΟΥΣ ΓΙΑ ΕΠΕΜΒΑΣΗ ΟΛΙΚΗΣ ΑΡΘΡΟΠΛΑΣΤΙΚΗΣ ΙΣΧΙΟΥ Για τον ασθενή: Επώνυμο: Όνομα: Ημερομηνία γέννησης: Νοσοκομείο: Άνδρας / Γυναίκα: Υπεύθυνος επαγγελματίας υγείας / Τίτλος εργασίας......

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπευτική διαχείριση μέτριας-σοβαρής κατάθλιψης

Θεραπευτική διαχείριση μέτριας-σοβαρής κατάθλιψης Θεραπευτική διαχείριση μέτριας-σοβαρής κατάθλιψης Σύσταση 6: Σε άτομα με μέτρια και σοβαρή κατάθλιψη οι Γενικοί Ιατροί και οι άλλοι Ιατροί στην Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας συστήνεται να χορηγούν αντικαταθλιπτική

Διαβάστε περισσότερα

Η αλληλεπίδραση Σεξουαλικής λειτουργίας, Σκέψης, Συναισθηματικής διάθεσης και Αισθήσεων

Η αλληλεπίδραση Σεξουαλικής λειτουργίας, Σκέψης, Συναισθηματικής διάθεσης και Αισθήσεων Η αλληλεπίδραση Σεξουαλικής λειτουργίας, Σκέψης, Συναισθηματικής διάθεσης και Αισθήσεων Οι περισσότεροι άνθρωποι θεωρούμε, ότι βλέπουμε τον εξωτερικό κόσμο με τα μάτια μας, στην πραγματικότητα όμως, αυτό

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Γνώσεις, στάσεις και ποιότητα ζωής σε ασθενείς με λέμφωμα Οι ασθενείς που πάσχουν από λέμφωμα στην Ελλάδα εμφανίζονται ελλιπώς ενημερωμένοι σχετικά με ζητήματα που αφορούν στην

Διαβάστε περισσότερα

Aγχώδεις διαταραχές. Αυτό το φυλλάδιο εξηγεί τι είναι οι αγχώδεις διαταραχές και πώς μπορείτε να βρείτε βοήθεια.

Aγχώδεις διαταραχές. Αυτό το φυλλάδιο εξηγεί τι είναι οι αγχώδεις διαταραχές και πώς μπορείτε να βρείτε βοήθεια. Αυτό το φυλλάδιο εξηγεί τι είναι οι αγχώδεις διαταραχές και πώς μπορείτε να βρείτε βοήθεια. Οι αγχώδεις διαταραχές, όπως η Γενικευμένη Αγχώδης Διαταραχή, η Διαταραχή Πανικού και η Κοινωνική Φοβία, συνήθως

Διαβάστε περισσότερα

Βασιλική Ψάρρα, MSc Επιμελήτρια Β Ψυχιατρικής Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Αττικής

Βασιλική Ψάρρα, MSc Επιμελήτρια Β Ψυχιατρικής Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Αττικής Βασιλική Ψάρρα, MSc Επιμελήτρια Β Ψυχιατρικής Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Αττικής Εισαγωγή Η διάγνωση καρκίνου του μαστού αποτελεί ιδιαίτερα τραυματικό γεγονός 1,2 Στην τελευταία έκδοση του Diagnostic and Statistical

Διαβάστε περισσότερα

Β Α Σ Ι Κ Ε Σ Ε Ν Ν Ο Ι Ε Σ

Β Α Σ Ι Κ Ε Σ Ε Ν Ν Ο Ι Ε Σ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Εξαρτησιογόνες ουσίες ονοµάζονται όλες οι ουσίες που προκαλούν εξάρτηση ψυχική ή σωµατική και που η χρήση τους δηµιουργεί µεταβολές στον εγκέφαλο (γνωστικές λειτουργίες και συναισθήµατα)

Διαβάστε περισσότερα

Η ευθραστότητα της εφηβείας

Η ευθραστότητα της εφηβείας Η ευθραστότητα της εφηβείας Άννα Κοκκέβη Αναπλ. Καθηγήτρια Α Ψυχιατρικής Κλινικής Παν/µίου Αθηνών Εθνικό Ίδρυµα Ερευνών 16 Φεβρουαρίου 2010 Tυπικά χαρακτηριστικά της εφηβείας που κάνουν το άτοµο ευάλωτο

Διαβάστε περισσότερα

ΦΙΛΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΑΡΣΑΚΕΙΑ - ΤΟΣΙΤΣΕΙΑ ΔΗΜΟΤΙΚΑ ΣΧΟΛΕΙΑ. Συμβουλές προς τους γονείς για τη χρήση του διαδικτύου

ΦΙΛΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΑΡΣΑΚΕΙΑ - ΤΟΣΙΤΣΕΙΑ ΔΗΜΟΤΙΚΑ ΣΧΟΛΕΙΑ. Συμβουλές προς τους γονείς για τη χρήση του διαδικτύου ΦΙΛΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΑΡΣΑΚΕΙΑ - ΤΟΣΙΤΣΕΙΑ ΔΗΜΟΤΙΚΑ ΣΧΟΛΕΙΑ Συμβουλές προς τους γονείς για τη χρήση του διαδικτύου Αγαπητοί γονείς, H εξέλιξη της τεχνολογίας έχει κάνει το Διαδίκτυο (internet) ένα "δυνατό"

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχοφαρμακολογία των διατροφικών διαταραχών στην παιδική και εφηβική ηλικία. Pediatr Clin N Am 58 (2011) 121-138

Ψυχοφαρμακολογία των διατροφικών διαταραχών στην παιδική και εφηβική ηλικία. Pediatr Clin N Am 58 (2011) 121-138 Ψυχοφαρμακολογία των διατροφικών διαταραχών στην παιδική και εφηβική ηλικία Pediatr Clin N Am 58 (2011) 121-138 a Nevile H. Golden, MD, b Evelyn Attia, MD a Division of Adolescent Medicine, Stanford University

Διαβάστε περισσότερα