Η ΕΠΙΚΕΙΜΕΝΗ ΑΝΑΘΕΩΡΗΣΗ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ ΩΣ ΣΥΜΒΟΛΗ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΚΡΙΣΗΣ ΕΜΠΙΣΤΟΣΥΝΗΣ ΣΤΟ ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ. Νίκος Σαρρής

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Η ΕΠΙΚΕΙΜΕΝΗ ΑΝΑΘΕΩΡΗΣΗ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ ΩΣ ΣΥΜΒΟΛΗ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΚΡΙΣΗΣ ΕΜΠΙΣΤΟΣΥΝΗΣ ΣΤΟ ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ. Νίκος Σαρρής"

Transcript

1 Η ΕΠΙΚΕΙΜΕΝΗ ΑΝΑΘΕΩΡΗΣΗ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ ΩΣ ΣΥΜΒΟΛΗ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΚΡΙΣΗΣ ΕΜΠΙΣΤΟΣΥΝΗΣ ΣΤΟ ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Νίκος Σαρρής Δικηγόρος Ερευνητής στο Εθνικό Κέντρο Κοινωνικών Ερευνών Περίληψη Η πρωτοφανής οικονομική κρίση στην Ελλάδα ανέδειξε με ανάγλυφο τρόπο την κρίση του πολιτικού συστήματος. Χαρακτηριστικό γνώρισμα της κρίσης αυτής αποτελεί η έλλειψη εμπιστοσύνης στους αντιπροσωπευτικούς θεσμούς. Το άρθρο επιχειρεί να καταδείξει, μέσα από τα ευρήματα μιας σειράς ερευνών, την αυξανόμενη αποστασιοποίηση των πολιτών από τις διαδικασίες αντιπροσώπευσης και τη γενικευμένη έλλειψη εμπιστοσύνης των Ελλήνων πολιτών σε θεσμούς όπως π.χ. οι πολιτικοί, τα κόμματα, το εθνικό και το ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Τα δεδομένα των ερευνών αποτυπώνουν μια προϊούσα κρίση του πολιτικού συστήματος Στην συνέχεια και ενόψει της επικείμενης συνταγματικής αναθεώρησης προτείνονται μεταρρυθμίσεις που θα μπορούσαν να συμβάλλουν στη βελτίωση της λειτουργίας του πολιτεύματος, στην αποκατάσταση του πολιτικού συστήματος στα μάτια των πολιτών και στη μείωση της απόστασης στις σχέσεις πολιτών πολιτικής. Η ύπαρξη θεσμικών αντιβάρων αποτελεί αναγκαίο βήμα στην αντιμετώπιση του δημοκρατικού ελλείμματος και στη βελτίωση της ποιότητας της δημοκρατίας στην Ελλάδα. Η αναθεώρηση του Συντάγματος είναι μια ευκαιρία να αναδειχθούν. Λέξεις κλειδιά Αναθεώρηση συντάγματος, κρίση, πολιτικό σύστημα, θεσμοί αντιπροσώπευσης, θεσμικά αντίβαρα 1. Εισαγωγή Η εμπιστοσύνη προς τους θεσμούς είναι θεμελιώδης για τη λειτουργία της δημοκρατίας. Θεωρείται μάλιστα μία από τις κύριες μεταβλητές που μετρούν την απόσταση στις σχέσεις πολιτών πολιτικής και σχετίζεται άμεσα με τη λειτουργία του πολιτικού συστήματος και την ποιότητα της δημοκρατίας. Αρχικά παρουσιάζονται τα ευρήματα του 5 ου γύρου της Ευρωπαϊκής Κοινωνικής Έρευνας (ΕΚΕ) σχετικά με την εμπιστοσύνη των πολιτών στους αντιπροσωπευτικούς θεσμούς στην Ελλάδα και επισημαίνονται οι διαφοροποιήσεις με τα αποτελέσματα των ερευνών των προηγούμενων γύρων στους οποίους συμμετείχε η χώρα μας. Πέραν της διαχρονικής αποτύπωσης γίνεται σύγκριση των αποτελεσμάτων της ΕΚΕ (2011) με αντίστοιχες έρευνες που αφορούν την εμπιστοσύνη στους θεσμούς αντιπροσώπευσης. Από τα ευρήματα όλων των ερευνών διαπιστώνεται έλλειψη εμπιστοσύνης στους θεσμούς, η οποία είναι εντονότερη σε περίοδο κρίσης. Στη συνέχεια, επιχειρείται να απαντηθεί το ερώτημα αν η κρίση μπορεί να αποτελέσει ευκαιρία για αλλαγές στη λειτουργία των θεσμών, για ουσιαστικές μεταρρυθμίσεις που θα μπορούσαν να συμβάλουν και στην καλύτερη ποιότητα δημοκρατίας στη χώρα μας και αν η επικείμενη συνταγματική αναθεώρηση που έχει άτυπα εξαγγελθεί μπορεί να αποτελέσει ένα ουσιαστικό εφαλτήριο αυτών των αλλαγών. 1

2 2. Θεωρητικά προλεγόμενα Για την έννοια του θεσμού έχουν διαμορφωθεί δύο κυρίαρχες αντιλήψεις (Βαρουξή, Σαρρής, 2011). Με βάση την πρώτη προσέγγιση που εστιάζει στις κατεστημένες κοινωνικές δομές οι θεσμοί ορίζονται ως «κοινωνικά φαινόμενα απρόσωπα και συλλογικά, που παρουσιάζουν μονιμότητα, συνέχεια, σταθερότητα» (Chevallier, 1993). Ο θεσμός «αναδεικνύει μια κανονιστική υπόσταση, λειτουργεί υπό την προϋπόθεση μιας ευρύτερης αποδοχής του και έχει τυποποιηθεί αναδεικνύοντας έτσι έναν αντικειμενικό χαρακτήρα» (Τσάτσος, 2010). Η δεύτερη εκδοχή που εστιάζει τις διαδικασίες με τις οποίες οργανώνεται η κοινωνία επιχειρεί την προσέγγιση της έννοιας του θεσμού ως «μιας διαλεκτικής διαδικασίας που πηγάζει από τη συνεχή ένταση μεταξύ των οργανωμένων συνόλων όπου εκτυλίσσεται η κοινωνική ζωή και των δυνάμεων που τα κινούν» (Chevallier, 1993: 56). Η προσέγγιση αυτή αναζητεί την ουσία του θεσμού, δηλαδή το θεσμικό νόημα. Η θεσμική ιδιότητα ή η θεσμική ποιότητα, προκύπτει από το νοηματικό, λειτουργικό και πολιτικό πυρήνα του θεσμού και όχι μόνο από την αναγωγή του σε κανόνες δικαίου που τον γεννούν και τον οργανώνουν. Υπό αυτή την έννοια ένας θεσμός «δεν νομοθετείται, δεν επιβάλλεται, δεν εισάγεται, αλλά ιστορικά προκύπτει και τότε γίνεται δεκτός ως περιεχόμενο ενός ή περισσοτέρων δικαιϊκών κανόνων» (Τσάτσος, 2010). Με βάση αυτή τη διευρυμένη θεώρηση, οι θεσμοί δεν γίνονται αντιληπτοί ως εξωγενείς παράγοντες στο πεδίο δράσης των πολιτών, προκαλώντας στερεοτυπικές αντιλήψεις απέναντι στην πολιτική κοινωνία και τους φορείς της, αλλά διαμορφώνουν και εξελίσσουν το πεδίο αυτό, ανάλογα με την πρόσληψη της λειτουργίας τους και της εμπιστοσύνης που αυτοί εμπνέουν στους πολίτες (Muller, Surel, 2002). Η εμπιστοσύνη αυτή είναι κεφαλαιώδης για τη λειτουργία της δημοκρατίας και αυτό γιατί συνδέει τους πολίτες με τους θεσμούς που τους εκπροσωπούν, διασφαλίζοντας έτσι τη νομιμοποίηση και την αποτελεσματικότητα μιας δημοκρατικής διακυβέρνησης ( Bianco, 1994, Braithwaite,1998). Οι δημοκρατίες βασίζονται σε θεσμικούς μηχανισμούς οι οποίοι μπορούν να διασφαλίσουν ότι οι πολιτικοί συμπεριφέρονται με αξιόπιστο τρόπο ή αναλαμβάνουν το πολιτικό κόστος των επιλογών τους. Συνεπώς, η εμπιστοσύνη στους θεσμούς αποτελεί μια αξιολόγηση του πολιτικού κόσμου και καταγράφει το πόσο καλά λειτουργεί το πολιτικό σύστημα στα μάτια των πολιτών (Fukuyama, 1995) 1. Οι πολιτισμικές και οι θεσμικές θεωρίες είναι οι δύο κυρίαρχες προσεγγίσεις που έχουν διατυπωθεί σχετικά με την προέλευση της εμπιστοσύνης και τη σχέση της με τη λειτουργία των θεσμών. Οι πρώτες εστιάζουν στην άποψη ότι η εμπιστοσύνη στο πολιτικό σύστημα και τους πολιτικούς θεσμούς είναι εξωγενής και διαμορφώνεται κυρίως από τις συλλογικές παραδόσεις και αξίες ή τις προσωπικές εμπειρίες και τις διαδικασίες κοινωνικοποίησης των ατόμων. Οι δεύτερες, αντίθετα, υποστηρίζουν ότι η πολιτική εμπιστοσύνη είναι ενδογενής και είτε προκαλείται από τη συνολική αποτελεσματικότητα της λειτουργίας των θεσμών, είτε προέρχεται από τις ατομικές προσλήψεις και αξιολογήσεις σχετικά με την απόδοσή τους.( Mishler, Rose, 2001). Στην ανάλυση που ακολουθεί, υιοθετείται η θεσμική προσέγγιση της έννοιας της εμπιστοσύνης. Υποστηρίζεται δηλαδή, ότι η εμπιστοσύνη είναι συνέπεια της θεσμικής λειτουργίας, ενώ συμβαδίζει με το βαθμό ανταπόκρισης του δεδομένου πολιτικού συστήματος στις ανάγκες και τα προβλήματα 1 Κατά τον Fukuyama η έννοια της εμπιστοσύνης αναφέρεται σε προσδοκίες σταθερής και τίμιας συμπεριφοράς., σελ.45 2

3 των πολιτών. 2 Γι αυτό το λόγο, η μελέτη των σχέσεων εμπιστοσύνης των πολιτών προς τους θεσμούς συναρτάται άμεσα με τη λειτουργία και τη νομιμοποίηση του πολιτικού συστήματος ή με ορισμένες από τις θεσμικές εκφάνσεις του( Καφετζής, 1997), τη σταθερότητα της πολιτικής ζωής και την ποιότητα της δημοκρατίας. 3. Τα αποτελέσματα των Ερευνών 3.1. Η Ευρωπαϊκή Κοινωνική Έρευνα Η Ευρωπαϊκή Κοινωνική Έρευνα (ΕΚΕ) διεξάγεται κάθε δύο χρόνια. Θα αναφερθούμε στα αποτελέσματα του 5 ου γύρου, που ήταν και ο τελευταίος στον οποίο συμμετείχε η Ελλάδα. Στον 5ο γύρο της έρευνας συμμετείχαν 27 χώρες. Η έρευνα πεδίου διεξήχθη στην Ελλάδα από 6/5/2011 έως 5/7/2011 με ερωτηματολόγια και ποσοστό απαντήσεων 65,6%. Η παρουσίαση που ακολουθεί επιχειρεί μια επισκόπηση των ευρημάτων στην Ελλάδα σχετικά με την εμπιστοσύνη των πολιτών στους θεσμούς με βάση τις απαντήσεις τους σε τέσσερα επιμέρους ερωτήματα. Ειδικότερα, αναλύονται οι μεταβλητές που μετρούν την εμπιστοσύνη σε θεσμούς αντιπροσώπευσης (όπως π.χ. οι πολιτικοί, τα κόμματα, το εθνικό και το ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο). 3 Στην ενδεκαβάθμια κλίμακα μέτρησης της εμπιστοσύνης που χρησιμοποιεί η Ευρωπαϊκή Κοινωνική Έρευνα (ΕΚΕ), από 0= «καμία απολύτως εμπιστοσύνη» έως 10=«απόλυτη εμπιστοσύνη», ορίζουμε ως καμία απολύτως ή ελάχιστη εμπιστοσύνη τις θέσεις 0 3, ως σχετική εμπιστοσύνη τις θέσεις 4 6 και ως μεγάλη ή απόλυτη εμπιστοσύνη τις θέσεις 7 10 της κλίμακας. Στις στήλες των τιμών παρουσιάζονται στην μεν πρώτη τα ποσοστά των απαντήσεων σε Ελλάδα, στη δε δεύτερη ο μέσος όρος των 27 κρατών που συμμετείχαν στον 5 ο γύρο της ΕΚΕ. Οι μεταβλητές που διερευνώνται αφορούν την εμπιστοσύνη προς τους πολιτικούς, τα πολιτικά κόμματα, το εθνικό κοινοβούλιο, το ευρωπαϊκό κοινοβούλιο (Πίνακας 1). Πίνακας 1: Εμπιστοσύνη στους θεσμούς Κλίμακα μέτρησης 0 10, όπου 0= «καμία απολύτως εμπιστοσύνη», 10= «απόλυτη εμπιστοσύνη» Θέσεις κλίμακας Ελλάδα Μ.Ο. ΕΚΕ Ελλάδα Μ.Ο. ΕΚΕ Ελλάδα Μ.Ο. ΕΚΕ Πολιτικοί 86, ,1 34,8 1,6 9,4 Κόμματα 85,7 55,8 12,4 35,1 1,8 9 Βουλή 74,8 44,7 20,3 37,4 5 17,8 ΕΚ 65,5 37,2 26,7 43,7 7,8 19,2 Πηγή : Αποτελέσματα Ευρωπαϊκής Κοινωνικής Έρευνας, 5 ος γύρος. Τα στοιχεία για το σύνολο των χωρών, όπως και κάθε μία ξεχωριστά, διατίθενται στον διαδικτυακό τόπο της έρευνας 2 Η εμπιστοσύνη προς τους θεσμούς επηρεάζει σαφώς τη στάση των πολιτών απέναντι στο πολιτικό σύστημα. Σύμφωνα με έναν από τους κλασικούς τρόπους μέτρησης της πολιτικότητας, τη μεταβλητή του ενδιαφέροντος των πολιτών για την πολιτική, οι Έλληνες το 2011 καταγράφουν αξιοσημείωτα χαμηλά επίπεδα πολιτικότητας, σε αντιδιαστολή με την έντονη πολιτικότητα και τις εν γένει έντονες θετικές στάσεις απέναντι στην πολιτική την περίοδο , όπως αυτές αποτυπώνονται στις εμπειρικές έρευνες πολιτικής κουλτούρας του ΕΚΚΕ. Για μια πλήρη ανάλυση βλ. Επιθεώρηση Κοινωνικών Ερευνών, καλοκαίρι 1988, Πολιτική συμπεριφορά, ειδικό τεύχος 69Α & Επιθεώρηση Κοινωνικών Ερευνών, καλοκαίρι 1990, Πολιτική κουλτούρα: συγκριτικά στοιχεία και κριτικές θεωρήσεις, ειδικό τεύχος 75Α. 3 Η ίδια ερώτηση αφορούσε και την εμπιστοσύνη στα Ηνωμένα Έθνη, στη δικαιοσύνη και στην αστυνομία. Οι θεσμοί αυτοί όμως δεν ανήκουν στους θεσμούς αντιπροσώπευσης και έτσι τα ευρήματα της έρευνας γι αυτούς δεν παρουσιάζονται. 3

4 Στο Σχήμα 1 παρουσιάζεται ο μέσος όρος εμπιστοσύνης της 11βάθμιας κλίμακας στην Ελλάδα και για τους τέσσερις θεσμούς αντιπροσώπε ευσης που υπάρχουν στη σχετικήή ερώτηση. Από το αποτέλεσμα διακρίνουμε ότι η εμπιστοσύνη η στους πολιτικούς παρουσιάζει τηνν μικρότερη τιμή τ 1,36 (Μ.Ο. ΕΚΕ 3,14), ακολουθεί η εμπιστοσύνη στα πολιτικά κόμματα με 1,38 (Μ.Ο. ΕΚΕ 3,14), η εμπιστοσύνη στη Βουλή με 2,04 (Μ.Ο. ΕΚΕ 3,84) και εκφράζεται κάπως «μεγαλύτερη» εμπιστοσύνη για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο με τιμή 2,566 (Μ.Ο. ΕΚΕ 4,22). Συμπερασματικά ά οι ερωτώμενοι στην Ελλάδα εκφράζουν την απαρέσκεια και δυσπιστία και για τουςς τέσσερις αντιπροσωπευτικούς θεσμούς. Συγκριτικά με τον μέσο όρο εμπιστοσύνης στους θεσμούς των χωρών που συμμετείχαν στην ΕΚΕ παρατηρείται ότι στην Ελλάδα είναι μικρότερος και για τους τέσσερις θεσμούς από τον αντίστοιχο των 27 που συμμετείχαν στην έρευνα. Σχήμα 1: Εμπιστοσύνη στους θεσμούς Μέσος όρος στην κλίμακα μέτρησης 0 10, όπου 0= «καμία απολύτως εμπιστοσύνη», 10= «απόλυτη εμπιστοσύνη Ελλάδα Σύνολο Πολιτικοί Κόμματαα Βουλή ΕΚ Πηγή: Αποτελέσματα 5 ου Γύρου Ευρωπαϊκής Κοινωνικής Έρευνας Στον Πίνακα 2 αποτυπώνεται η διαχρονική εξέλιξη του μέσου όρου εμπιστοσύνης στους θεσμούς για τους 4 γύρους που συμμετείχε η Ελλάδαα (η χώρα μας δεν συμμετείχε στον 3 ο γύρο που διεξήχθη το 2007) ). Πίνακας 2: Μέσος όρος στην κλίμακα μέτρησης 0 10, όπου 0= «καμία απολύτως εμπιστοσύνη», 10= «απόλυτη εμπιστοσύνη» Γύροι ΕΚΕΕ Πολιτικοί 3,41 3,65 2,44 1,36 Κόμματα 3,55 2,53 1,38 Βουλή 4,79 4,71 3,58 2,04 ΕΚ 5,69 5,39 4,4 2,56 Πηγή:http://ess.nsd.uib.no/ess/ 4

5 Όπως εμφανώς προκύπτει από τα ευρήματα των ερευνών, αποτυπώνεταα αι μια διαχρονικά αυξανόμενη έλλειψη εμπιστοσύνης των Ελλήνων πολιτών και στους 4 θεσμούς που εξετάζει η συγκεκριμένη ερώτηση. Τα στοιχεία αυτά αποτυπώνονται και στο Σχήμα 2. Σχήμα 2 Μέσος όρος στην κλίμακα μέτρησηςς 0 10, όπου 0= «καμία απολύτως εμπιστοσύνη», 10= «απόλυτη εμπιστοσύνη» Πολιτικοί Κόμματαα Βουλή Πηγή: European Social Survey Data, Rounds 1 5, //ess.nsd.uib.no/ess/ ΕΚ Στην συνέχεια θα γίνει μια σύντομη ανάλυση των τεσσάρων θεσμών που ερευνώνται στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Κοινωνικής Έρευνας. Με βάση τα αποτελέσματα της έρευνας, η εμπιστοσύνη προς τουςς πολιτικούςς καταγράφει έντονα ποσοστά απόρριψης. Οι ερωτώμενοι στη συντριπτική τους πλειονότητα (86,3%) έχουν μηδαμινή ή ελάχιστη εμπιστοσύνη στους πολιτικούς, εκφράζοντας υψηλότατα επίπεδα απαρέσκειας και δυσπιστίας (Πίνακας 1, θέσεις 0 3). Ο μέσος όρος εμπιστοσύνης της 11βάθμιας κλίμακας στην Ελλάδα το 2011 που είναι 1,36 παρουσιάζει τιμή σημαντικά μειωμένη έναντι των αντιστοίχων Μ.Ο. που καταγράφηκαν σε προηγούμενους γύρος της ΕΚΕ (Πίνακας 2). Παρατηρείται επίσης μια σημαντική απόκλιση της Ελλάδας από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο πουυ διαμορφώνεται στο 3,14 έναντι 1.36 του αντίστοιχου ελληνικού. Η εμπιστοσύνη προς τους πολιτικούς βαίνει μειούμενη αφού στους προηγούμενους γύρους της τ ΕΚΕ που συμμετείχε η Ελλάδα( πλην π του Γ γύρου) τα αντίστοιχα ποσοστά των ερωτώμενων πολιτών πουυ έδειχναν μηδαμινή ή ελάχιστη εμπιστοσύνη στους πολιτικούς ήταν 53,,1%, 46,1% 69,5%. Στο Σχήμα 3 εμφανίζονται τα ποσοστάά εμπιστοσύνης των ερωτώμενων στους πολιτικούς. Είναι σαφές πλέον ότι οι Έλληνες αισθάνονται αποξενωμένοι από τους πολιτικούς που τους αντιπροσωπ πεύουν 4 γεγονός που αιτιολογεί την ενίσχυση της αρνητικότητας των διαθέσεών τους, τ τη διεύρυνση της απόστασης μεταξύ μ τους ς και την επίταση του 4 Η μεταβλητή που μετρά την εμπιστοσύνη στους πολιτικούς,, θεωρείται μία από τις μεταβλητές μέτρησης της πολιτικής αποξένωσης. Βλ. σχετικά Καφετζής, Π.. (1988), Ευρωπαϊκός Νότος: σε αναζήτηση του πολίτη και της πολιτικής σε Επιθεώρηση Κοινωνικών Ερευνών, καλοκαίρι 1988, Πολιτική συμπεριφορά, ειδικό τεύχος 69 Α, σ

6 αισθήματος πολιτικής εγκατάλειψής τους. 5 Η αποδοκιμασία στους πολιτικούς εκφράστηκε εντονότερα ιδιαίτερα μετά το 2008, που ξεκίνησε η κρίση στην Ελλάδα, με την μορφή φραστικών και σωματικών επιθέσεων, ενώ δεν έλειψαν και οι έντονες διαμαρτυρίες από συγκεντρωμένους έξω από το Κοινοβούλιο. Οι Έλληνες αισθάνονται αποξενωμένοιι από τους πολιτικούς που τους αντιπροσωπεύουν γεγονός που αιτιολογεί την ενίσχυση της αρνητικότητας των διαθέσεών τους και την επίταση του αισθήματος πολιτικής εγκατάλειψής τους. Σχήμα 3 Εμπιστοσύνη στους πολιτικούς 90 κλ. 0 3 κλ. 4 6 κλ Πηγή: European Social Survey Data, Rounds 1 5, uib.no/ess/. Θέσεις κλίμακας 0 3 καμία ή ελάχιστη εμπιστοσύνη, θέσεις 4 6 σχετική εμπιστοσύνη, θέσειςς 7 10 μεγάλη ή απόλυτη εμπιστοσύνη Σχετικά με τον θεσμό των πολιτικών κομμάτων με βάση τα στοιχείαα της έρευνας (ΕΚΕ 2011,, Πίνακας 1) ο μέσος όρος των Ελλήνων πολιτών τοποθετείται στο 1,38 με το 85,7% των ερωτηθέντων να δηλώνει από καθόλου έως ελάχιστη εμπιστοσύνη. Ο μέσος όρος εμπιστοσύνης παρουσιάζει μείωση σε σχέση με τον δεύτερο γύρο (2005), όπου από το 3,55 πέφτει στο 1,38. Στο σχήμα 4 αποτυπώνεται η εμπιστοσύνη των πολιτών στα πολιτικά κόμματα. Και εδώ, όπως καιι στους πολιτικούς, εμφανίζεται μια διαχρονική αύξηση της δυσαρέσκειας των πολιτών. Χαρακτηριστικά μπορεί να αναφερθεί ότι το 2005 το 48,2% των πολιτών δεν είχε καμία απολύτως ή ελάχιστη εμπιστοσύνη στα πολιτικά κόμματα ενώ το ποσοστό φτάνει στο 85,7% το Η αίσθηση πολιτικής εγκατάλειψης των πολιτών από τους πολιτικούς, σχετίζεται άμεσα και με τηνν αίσθηση «πολιτικής αποτελεσματικότητας» που βιώνουν οι πολίτες. Για την έννοια της πολιτικήςς αποτελεσματικότητας βλέπε ( Καφετζής, 1994: 225. ) 6

7 Σχήμα 4 Εμπιστοσύνη στα Πολιτικά Κόμματαα 90 κλ. 0 3 κλ. 4 6 κλ Πηγή: European Social Survey Data, Rounds 2 5, uib.no/ess/. Θέσεις κλίμακας 0 3 καμία ή ελάχιστη εμπιστοσύνη, θέσεις 4 6 σχετική εμπιστοσύνη, θέσειςς 7 10 μεγάλη ή απόλυτη εμπιστοσύνη. Στονν πρώτο γύρο δεν δ υπήρχε η σχετική ερώτηση. Η δυσαρέσκεια των Ελλήνων πολιτών προς τα πολιτικά κόμματα επιβεβαιώνεται και από την έρευνα του Ευρωβαρόμετρου, όπου για το % των Ελλήνων πολιτών (Eurobarometer 77.3 Spring 2012) δείχνει να εμπιστεύεται τα πολιτικά κόμματα, ενώ ο αντίστοιχος μέσος όρος στην ΕΕ 27 είναι 18%. Η σημερινή κρίση του πολιτικού συστήματος οφείλεται και κ στην κρίση του κομματικού συστήματος, αφού τα πολιτικά κόμματα στοιχειοθετούν τους διαμεσολαβητέςς της λαϊκής θέλησης ανάμεσαα στην κοινωνία και το κράτος. Λειτουργούν δηλαδή ως ιμάντες μεταβίβασης των αιτημάτων της κοινωνίας προς το κράτος. Όσον αφορά τον θεσμό του Ελληνικού Κοινοβουλίου εκφράζεται η διάβρωση της αξιοπιστίας του από τα ¾ των ερωτηθέντων στο πλαίσιο τηςς ΕΚΕ, αφού το 74,8% τείνει να το εμπιστεύεται καθόλου ή ελάχιστα. Ο ελληνικός μέσος όρος εμπιστοσύνης στην 11βάθμιαα κλίμακα τοποθετείται στο 2,04, τιμή σαφώς μειωμένη έναντι των τ μέσων όρων 4,79, 4,71 και 3, 58, που διαμορφώθηκαν στους προηγούμενους γύρους της ΕΚΕ αντίστοιχα (Πίνακας 2). Ιδιαίτερα τοο ποσοστό των ερωτωμένων που δείχνουνν μεγάλη ή απόλυτη εμπιστοσύνη μειώνεται από το 28,6% το τ 2003 στο 5% το 2011( Σχήμα5). 7

8 Σχήμα 5 Εμπιστοσύνη στο Εθνικό Κοινοβούλιο κλ. 0 3 κλ. 4 6 κλ Πηγή: European Social Survey Data, Rounds 1 5, uib.no/ess/. Θέσεις κλίμακας 0 3 καμία ή ελάχιστη εμπιστοσύνη, θέσεις 4 6 σχετική εμπιστοσύνη, θέσειςς 7 10 μεγάλη ή απόλυτη εμπιστοσύνη Τα παραπάνω αποτελέσματαα είναι συμβατά και με τα ευρήματα των μετρήσεων του Ευρωβαρόμετρου, όπου το 12% της ελληνικής κοινής γνώμης δείχνει να εμπιστεύεται τη Βουλή, ενώ το υπόλοιπο 88% εμφανίζεται απρόθυμο να εμπιστευτεί. Η μείωση της εμπιστοσύνης προς το Ελληνικό Κοινοβούλιο μπορεί να διαπιστωθεί και από τη διαχρονική αύξηση της αποχήςς από τις βουλευτικές εκλογές, ιδιαίτερα μετά το Χαρακτηριστικά αναφέρεται ότι στις εκλογές του 2007 το ποσοστό συμμετοχής ήταν 74,2%, το 2009 ακόμα χαμηλότερο, 70,9%, ενώ στις εκλογές του Μαΐου και Ιουνίου του 2012 η αποχή έφτασε το 34,9% και το 38,8% αντίστοιχα. Συνεπώςς τόσο τα ευρήματα των ερευνών, όσο και η μικρότερη συμμετοχή των πολιτών από τις εκλογές συνηγορούν στη διαπίστωση της αυξανόμενης αποστασιοποίησης από τις διαδικασίες αντιπροσώπευσήςς τους. Επίσης σχετικά με τον θεσμό του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου παρατηρείται σημαντική αύξηση της αμφισβήτησης του ρόλου του από τους Έλληνες πολίτες. Σχεδόν 3 στους σ 4 ερωτώμενους(74,8%) δεν εμπιστεύεται καθόλου ή εμπιστεύεται ελάχιστα το Ευρωκοινοβούλιο. Ο μέσος ς όρος εμπιστοσύνης, προς το Ευρωκοινοβούλιο το 2011 που καταγράφεται 2,56 στην ενδεκαβάθμιε ια κλίμακα μέτρησης εμπιστοσύνης της ΕΚΕ παρουσιάζει σημαντική μείωση έναντι των Μ.Ο. που καταγράφτηκαν στην Ελλάδα στους προηγούμενους γύρους (Πίνακας 2). Αυτό αποτυπώνεται και σταα αντίστοιχα ποσοστά αποδοκιμασίας που αυξάνονται από τον πρώτο γύρο (19%) έως τον πέμπτοο (65,5%). Ενδεικτικό είναι το γεγονός ότι το 2003 το 41,4% των ερωτωμένων έδειχνε μεγάλη ή απόλυτη εμπιστοσύνη στο Ευρωκοινοβούλιο, ενώ το 2011 το τ αντίστοιχο ποσοστό έχει συρρικνωθεί στο 7,8% (Σχήμα 6) ). 8

9 Σχήμα 6 Εμπιστοσύνη στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο 70 κλ. 0 3 κλ. 4 6 κλ Πηγή: European Social Survey Data, Rounds 1 5, uib.no/ess/. Θέσεις κλίμακας 0 3 καμία ή ελάχιστη εμπιστοσύνη, θέσεις 4 6 σχετική εμπιστοσύνη, θέσειςς 7 10 μεγάλη ή απόλυτη εμπιστοσύνη Σημειώνεται ωστόσο ότι παρά τη σημαντική μείωση της εμπιστοσύνης των πολιτών προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, η εμπιστοσύνη προς αυτό καταγράφεται σε σχετικά υψηλότερο επίπεδο συγκριτικά με το εθνικό Κοινοβούλιο (Μ. Ο. 2,56 έναντι 2,04, Σχήμα 1). Ενδεικτικό σημείο της δυσπιστίας των πολιτών προςς το ΕΚ είναι και η αυξανόμενη αποχή των πολιτών από τις ευρωεκλογές. Τόσο στην ΕΕ όσο και στην Ελλάδα το ποσοστό αποχής αυξάνεται διαχρονικά. Αξίζει να σημειωθεί ότι στις ευρωεκλογές του 2009 ο μέσος όρος συμμετοχής στην Ευρωπαϊκή Ένωση έφτασε στο 43,1% και η αποχή στην Ελλάδα στο 47,37%. Στον Πίνακα 3 αποτυπώνονται διαχρονικά τα ευρήματα και των τεσσάρων τ γύρων της ΕΚΕ στους οποίους συμμετείχε η Ελλάδα και αφορούν στην εμπιστοσύνη στουςς ευρωπαϊκούς θεσμούς Πίνακας 3 Εμπιστοσύνη στους θεσμούς θέσεις κλίμακας ος Γύρος 2 ος Γύρος 4 ος Γύροςς 5 ος Γύρος Θεσμοί Θέσεις κλίμακας Θέσεις κλίμακας Θέσεις κλίμακας Θέσεις κλίμακας Πολιτικοί 53,1 34,4 12,6 46,1 41,3 12,5 69,5 26,62 3,8 86,3 12,1 1,6 Κόμματα 48,2 39,8 11,9 67,3 28,42 4,2 85,7 12,4 1,8 Βουλή 31,5 39,9 28,6 28, ,1 50,3 35, ,8 20,3 5 ΕΚ 19 39,6 41,4 21,5 42,4 36, ,6 65,5 26,7 7,8 Πηγή: European Social Survey. Επεξεργασία της 11βαθμιας κλίμακας απαντήσεων 3.2 Η έρευνα του Ευρωβαρόμετρου Η κρίση εμπιστοσύνης στους θεσμούς αποτυπώνεται και στην έρευνα του Ευρωβαρόμετρου όπου η εμπιστοσύνη των πολιτών στουςς θεσμούς αποτυπώνεται στον Πίνακα 4 τόσο γιαα την Ελλάδα όσο και για τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Έρευνας. Από τα στοιχεία για το τ 2012 και 2013 προκύπτει μια μεγάλη έλλειψη εμπιστοσύνηςς στους αντιπροσωπευτικούς θεσμούς στηνν Ελλάδα η οποία αποκλίνει πολύ και από τον μέσο όρο τηςς ΕΕ. Πιο συγκεκριμέν α η εμπιστοσύνη στα πολιτικά 9

10 κόμματαα είναι 7% το 2012 και 4% το 2013, στην Κυβέρνηση 6% και 9% 9 αντίστοιχα, στη Βουλή 12% το 2012 και 10% το 2013 και στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο 27% και 29% αντίστοιχα (Σχήμα 7). Σχήμα 7 Εμπιστοσύνη στους Θεσμούς στην Ελλάδα Πολιτικά κόμματα Κυβέρνησηη Βουλή ΕΚ Πηγή : Ευρωβαρόμετρο 77.3, 78,79 Στον Πίνακα 4 αποτυπώνεται η εμπιστοσύνη στους θεσμούς σε Ελλάδα και ΕΕ το 2012 και το Παρατηρείται ότι τα πολιτικά κόμματα απολαμβάνουν την μικρότερη εμπιστοσύνη τόσο στην Ελλάδα όσο και στην ΕΕ 27. Υπάρχει πολύ μεγάλη διαφορά στην εμπιστοσύνη στην Κυβέρνηση και στη Βουλή στην Ελλάδα και στο μέσο όρο των χωρών της ΕΕ, ενώ μικρότερη είναι η διαφορά στην εμπιστοσύνη στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Πίνακας Θεσμός 4 Εμπιστοσύνη στους θεσμούς σε Ελλάδα και ΕΕ 27 Ελλάδα ΕΕ 27Ε Πολιτικά κόμματα Κυβέρνηση Βουλή ΕΚ ΕΕ Πηγή: Ευρωβαρόμετρο 77.3, 79 Αν δούμε μετά το 2008 την εμπιστοσύνη των πολιτών στους θεσμούς θα παρατηρήσουμε μια αυξανόμενη δυσαρέσκεια, η οποία εμφανίζεται ιδιαίτερα έντονη στις χώρες που έπληξε η κρίση και αναγκάστηκαν να υπογράψουν διεθνείς συμφωνίες με επαχθείς όρους ό για την αντιμετώπισή της. Χαρακτηριστικά αναφέρουμε ότι η εμπιστοσύνη στην ΕΕ σύμφωνα με την περιοδική έρευνα του Ευρωβαρόμετρου, εξετάζοντας τον τ μέσο όρο των κρατών μελών της ΕΕ, το 2008 ήταν στο 50% και ακολουθώντας μια διαρκώς πτωτική τάσηη το 2013 καταγράφεται στο 31%. Ανάλογα ευρήματα υπάρχουν, αν και όχι σε τόσο μεγάλη έκταση για το εθνικό κοινοβούλιο και την κυβέρνηση. Η εμπιστοσύνη των πολιτών στο εθνικό Κοινοβούλιο από το 34% το 2008 μετατοπίζεται στο 26% το 2013, ενώ στην εθνική Κυβέρνηση από το 32% στο 25%. 10

11 Επιπλέον, περισσότερο από 2/3 των ευρωπαίων πολιτών υποστηρίζουν ότι η φωνή τους δεν μετράει στην ΕΕ. Τα ποσοστά σε Ελλάδα και Κύπρο φτάνουν το 89%, στην Πορτογαλία 81%, στην Ιταλία78% και στην Ισπανία 77%. Λιγότερο από 5% στην Ελλάδα, την Ισπανία, την Πορτογαλία, την Σλοβενία και την Κύπρο δηλώνουν ότι η οικονομική κατάσταση είναι καλή. Η γνώμη τα «χειρότερα έπονται» παραμένει κυρίαρχη στην Κύπρο με 83%, στην Πορτογαλία 75%, στην Σλοβενία 73%, στην Ελλάδα και Γαλλία με 68%. Η έλλειψη εμπιστοσύνης στους θεσμούς εμφανίζεται ιδιαίτερα έντονη στις χώρες που αντιμετωπίζουν μεγάλα οικονομικά προβλήματα, ιδίως στην Ελλάδα, την Ισπανία και την Πορτογαλία και αυτό αποτυπώνεται από την έρευνα του Ευρωβαρόμετρου (Πίνακας 5). Η κρίση των θεσμών φυσικά συνδέεται στενά και με την ποιότητα δημοκρατίας, αφού οι πολίτες αισθάνονται αποξενωμένοι από το ίδιο το πολιτικό σύστημα και βιώνουν καταστάσεις για τις οποίες οι πολιτικοί φέρουν μεγάλες ευθύνες. Πίνακας 5 Εμπιστοσύνη στους θεσμούς Ευρωβαρόμετρο Πολ. Κόμματα Κυβέρνηση Βουλή ΕΚ Ην. Έθνη Ευρωπαϊκή Ένωση ΕΕ Ελλάδα Πορτογαλία Ισπανία Ιρλανδία Κύπρος Πηγή: Ευρωβαρόμετρο Το ίδιο εύρημα αποτυπώνεται και στην έρευνα της Public Issue, όπου για το 2009 το ΕΚ κατέχει τη 10 η θέση εμπιστοσύνης με περισσότερες θετικές γνώμες, ενώ η Βουλή την 30 η με αρνητικό πρόσημο εμπιστοσύνης. Βλ. Βαρουξή, Χ.& Σαρρής, Ν. (2009), οπ., σελ Η έρευνα της Public Issue Σύμφωνα με την έρευνα της Public Issue (Νοέμβριος 2012) 6 το 81% των πολιτών είναι δυσαρεστημένο από τη λειτουργία της δημοκρατίας στην Ελλάδα, ενώ αντίθετα μόνο ένα 11% των πολιτών παραμένει ικανοποιημένο από το πολίτευμα και τη λειτουργία των θεσμών σήμερα. Επίσης το 8% των ερωτηθέντων δηλώνει ότι δεν υπάρχει καν δημοκρατία ή καταργήθηκε. Η απογοήτευση των πολιτών από τη λειτουργία του πολιτικού συστήματος αντικατοπτρίζεται και στα σημαντικότερα προβλήματα της χώρας, όπου τα κόμματα και οι πολιτικοί (26%) θεωρούνται ως το τρίτο σημαντικό πρόβλημα μετά το οικονομικό (50%) και την ανεργία (41%). Τα ευρήματα αυτά συμφωνούν με τα αντίστοιχα του Ευρωβαρόμετρου 7, όπου το 85% δηλώνει λίγο και καθόλου ικανοποιημένο από τη 6 Διαθέσιμη στο 7 Διαθέσιμη στο 11

12 λειτουργία της δημοκρατίας στη χώρα μας με τον αντίστοιχο Μ.Ο. της ΕΕ 27 να βρίσκεται στο 47%. Η απαρέσκεια για τους ευρωπαϊκούς θεσμούς εν γένει εμφανίζεται επίσης στην έρευνα της Public Issue 8, όπου η αναλογία αρνητικής θετικής άποψης για την ΕΕ διαμορφώθηκε στο 51% προς 47% τον Νοέμβριο 2012 και στο 50% προς 46% τον Δεκέμβριο του 2012, ενώ τον Ιούνιο του 2012, πριν από τις εκλογές, η αναλογία ήταν αντίστροφη (61% θετική έναντι 37% αρνητική). Επιπλέον σύμφωνα με την έρευνα του το 75% των ερωτωμένων θεωρεί ότι η ανεργία θα αυξηθεί, ενώ το 61% ότι η προσωπική οικονομική κατάσταση θα χειροτερέψει, το 60% έχει αρνητική γνώμη για την ΕΕ, ενώ μόνο το 16% των πολιτών είναι ικανοποιημένοι από τον τρόπο που η Κυβέρνηση αντιμετωπίζει τα προβλήματα της χώρας. Από την «έρευνα πολιτικής συγκυρίας» που πραγματοποίησε από 8 13 Ιανουαρίου 2014 η ίδια εταιρεία και δημοσιεύεται στην Εφημερίδα των Συντακτών, προκύπτει ότι σε ποσοστό 75% οι πολίτες δηλώνουν ανασφαλείς, σε ποσοστό 70% εκτιμούν ότι τα πράγματα πηγαίνουν «στη λάθος κατεύθυνση», ενώ η πλειοψηφία (29%) θεωρεί ότι η κρίση θα κρατήσει «περισσότερο από 10 χρόνια». 10 Στην ίδια έρευνα τον Μάρτιο του 2014 το 18% των ερωτωμένων είναι ικανοποιημένοι από τον τρόπο που η Κυβέρνηση αντιμετωπίζει τα προβλήματα και το 11% από την αντιπολίτευση. Στα παρήγορα είναι το 64% ενδιαφέρονται για τις δημοτικές και περιφερειακές εκλογές ενώ το 54% ενδιαφέρονται για τις ευρωεκλογές σε αντίθεση με το 46% που δεν ενδιαφέρονται. Στη σύγκριση με το ενδιαφέρον για τις εκλογές του 2009 παρατηρείται ότι τα ποσοστά αυτών που ενδιαφέρονταν σε σχέση με αυτούς που δεν ενδιαφέρονταν ήταν αντίστροφα 46% έναντι 54% αντίστοιχα. 11 επίσης το 66% των ερωτωμένων δηλώνει ότι σίγουρα θα πάει να ψηφίσει. 3.4 Συνολική αποτίμηση των ερευνών Από το σύνολο λοιπόν των ερευνών (ΕΚΕ, Ευρωβαρόμετρο, Public Issue) διαπιστώνεται μία γενικευμένη έλλειψη εμπιστοσύνης των Ελλήνων πολιτών σε ιδίως σε θεσμούς αντιπροσώπευσης. Η διαχρονική χειροτέρευση της εμπιστοσύνης στους θεσμούς συνοδεύεται και από χαμηλά επίπεδα πολιτικότητας, δηλαδή ενδιαφέροντος για την πολιτική. Σύμφωνα με την ΕΚΕ το ποσοστό αυτών που ενδιαφέρονται πολύ και αρκετά για την πολιτική στην Ελλάδα είναι 29,6% (Μ.Ο. ΕΚΕ 43,6%) βαίνοντας μειούμενο από τους προηγούμενους γύρους ( Σχήμα 8). Στον πίνακα 6 αποτυπώνεται διαχρονικά το ενδιαφέρον για την πολιτική στην Ελλάδα και ο αντίστοιχος μέσος και ο μέσος όρος των χωρών που συμμετείχαν στην Ευρωπαϊκή Κοινωνική Έρευνα. Ιδιαίτερα ανησυχητικό είναι το ποσοστό αυτών που δεν ενδιαφέρονται καθόλου για την πολιτική στην Ελλάδα, που καταγράφεται πολύ υψηλό στον πέμπτο γύρο της έρευνας πλησιάζοντας το 40%, σε σχέση με το περίπου 30% των προηγούμενων γύρων. Η κρίση των θεσμών οφείλεται και στην επικράτηση δυνάμεων της αγοράς πάνω στις δυνάμεις πολιτικής (Σωτηρέλης, 2011). Το φαινόμενο της παγκοσμιοποίησης έπαιξε αρνητικό ρόλο στη 8 Διαθέσιμη στο 9 Διαθέσιμη στο 10 Διαθέσιμη στο δημοσίευση 21 Ιανουαρίου Διαθέσιμη στο 12

13 λειτουργία της δημοκρατίας, η οποία απέκτησε μια κυρίως οικονομική διάσταση. Οι αξιολογήσεις των διαφόρων τραπεζών επενδύσεων για την πορεία κάθε εθνικής οικονομίαςς έγιναν στοιχείο της καθημερινότητας και η κάθε εθνική πολιτική έγινε έρμαιο των οίκων αξιολόγησης. Η νέα διεθνής οικονομική πραγματικότητα, η οποία χαρακτηρίζεται από ριζικές ανακατατάξεις στο πεδίο των παραγωγικών σχέσεων και των παραγωγικών δυνάμεων οδήγησαν σε μια μετάλλαξη του κρατούντος κεφαλαιοκρατικού συστήματος με αποκορύφωμαα την πλήρη ασυδοσία του χρηματοπιστωτικού συστήματος που οδήγησε στην οικονομική κρίση (Σωτηρέλης, 2012). Οι εξελίξεις αυτές επέτειναν τουςς κραδασμούς που είχαν παρατηρηθεί, ήδη με την έναρξη της παγκοσμιοποίησης, και στο πολιτικό και θεσμικό επίπεδο. Σχήμα 8 Ενδιαφέρονν για την πολιτική στην Ελλάδα Ηπολιτικήσαςενδιαφέρει; 68.4 πολύ & αρκετά 67.1 λίγο & καθόλου Πηγή: European Social Survey Data, Rounds 1 5, //ess.nsd.uib.no/ess/. Πίνακας 6 Ενδιαφέρον για την πολιτική στηνν Ελλάδα και στις χώρες της ΕΚΕ Α γύρος Β γύρος Δ γύρος Ελλάδα Σύνολο Ελλάδα Σύνολο Ελλάδα Σύνολο Πολύ Αρκετά Λίγο Καθόλου 9, 5 22, 1 34, 1 34, 3 11,2 37,6 33,8 17,4 9,4 23,4 36,3 30, ,6 36,4 19 7,3 23,1 38, ,2 35,4 34,5 19,9 Ε γύροςς Ελλάδα Σύνολο 7,1 9,9 22,5 33, ,8 39,4 21,6 Πηγή: European Social Survey Data, Rounds 1 5, //ess.nsd.uib.no/ess/. Παρά το γεγονός ότι η οικονομική κρίση είναι άμεσα συνδεδεμένη με τια «μαύρες τρύπες της παγκοσμιοποίησης και τα ελλείμματα της ευρωπαϊκής ενοποίησης ( Αλιβιζάτος, 2013) διάχυτη είναι σήμερα η άποψη που αποδίδει την οικονομική κρίση στους πολιτικούς και απαξιώνει στο σύνολο του πολιτικό σύστημα. Η κρίση αντιπροσώπευσης και νομιμοποίησης είναι κάτι παραπάνω από εμφανής. Η κρίση αντιπροσώπευσης συνδέεται με μια εκτεταμένη δυσφορία για το κομματικό προσωπικό και εκφράζεται με την αδιαφορία των εκλογέων για τηνν πολιτική, και τη ροπή προς την αποχή από τις εκλογές, την επιλογή ακραίων κομμάτων και γραφικών γ υποψηφίων. Η κρίση νομιμοποίησης είναι κάτι βαθύτερο. Υποσκάπτει το σύνολο των προσώπων π και των θεσμών που σχετίζονται με το πολιτικό σύστημα, όλεςς τις πολιτικές, οικονομικές και πνευματικές ελίτ και 13

14 εξωτερικεύεται με ψυχολογία όχλου, μηδενιστική φιλοσοφία και βίαιη συμπεριφορά( Μαραντζίδης, 2012). Επιπλέον ο πολιτικός λόγος των κομμάτων διαφοροποιείται ανάλογα με το εάν βρίσκονται στην κυβέρνηση ή την αντιπολίτευση. Είναι εμφανές ότι οι πολιτειακοί θεσμοί δείχνουν ανήμποροι να ανταποκριθούν στις νέες συνθήκες, τα κόμματα αποσυντίθενται και διαφοροποιούνται με εντυπωσιακή ταχύτητα, οι πολίτες εκδηλώνουν πρωτοφανή οργή απέναντι στο υπάρχον πολιτικό σύστημα και οι πολιτικές ηγεσίες δείχνουν αμήχανες και ίσως φοβισμένες να πάρουν τολμηρά μέτρα( Μαραντζίδης, 2012). 4. Η αναθεώρηση του Συντάγματος ως ευκαιρία για θεσμικές αλλαγές στο πολιτικό σύστημα 4.1 Η αναθεώρηση του Συντάγματος ως εφαλτήριο των μεταρρυθμίσεων Τίθεται το ερώτημα εάν η σημερινή κρίση μπορεί να αποτελέσει ευκαιρία για σημαντικές αλλαγές στη λειτουργία των θεσμών, στο ίδιο το πολιτικό σύστημα και να συμβάλει έτσι στη βελτίωση της ποιότητας της δημοκρατίας στη χώρα μας. Ιδιαίτερα το ερώτημα αυτό είναι επίκαιρο γιατί και οι δύο κυβερνητικοί εταίροι έχουν εξαγγείλει την πρόθεση να προβούν σε αναθεώρηση του Συντάγματος, αφού από τον Ιούνιο του 2013 υπάρχουν οι τυπικές προϋποθέσεις που ορίζονται στο άρθρο 110 για την έναρξη της διαδικασίας αναθεώρησης, δηλαδή η πάροδος της πενταετίας από την ολοκλήρωση της προηγούμενης. Η αναθεώρηση του Συντάγματος δεν πρέπει να θεωρείται πανάκεια για την θεραπεία κάθε προβλήματος και κάθε παθογένειας του ελληνικού πολιτικοδιοικητικού συστήματος, θα μπορούσε όμως να σηματοδοτήσει μια νέα πορεία στα θεσμικά και πολιτικά πράγματα της χώρας και να κλείσει οριστικά εκκρεμότητες που ταλανίζουν για δεκαετίες το πολιτικό σύστημα και για τις οποίες φαίνεται να υπάρχει μια γενικότερη συναίνεση, όπως για παράδειγμα τα ζητήματα της ποινικής ευθύνης των υπουργών και της βουλευτικής ασυλίας. Ιδιαίτερα σε μια εποχή έντονης οικονομικής κρίσης και απαξίωσης του πολιτικού συστήματος, μπορεί η αναθεώρηση του Συντάγματος να συνδυαστεί, έστω και συμβολικά, με την απαρχή μιας νέας πολιτικής κουλτούρας, που η εκάστοτε Κυβέρνηση δεν θα αποπροσανατολίζει τους πολίτες με το να ρίχνει τις ευθύνες στις προηγούμενες. Από την άλλη μεριά, αλλαγές μπορεί να γίνουν και με το ισχύον Σύνταγμα και μάλλον είναι προσχηματικό να συνδέονται οι όποιες μεταρρυθμίσεις αποκλειστικά με την αναθεώρηση του Συντάγματος και να μετατίθενται έτσι χρονικά με πρόσχημα την συνταγματική αναθεώρηση (Σωτηρέλης, 2011, Αλιβιζάτος, 2013). Για το μέγεθος της συνταγματικής αναθεώρησης έχουν γραφτεί αρκετά, κάποιοι μάλιστα κάνουν λόγο ότι υπάρχει ανάγκη για συντακτική ή συντακτικού τύπου βουλή και όχι αναθεωρητική 12. Προέχει εδώ ο σεβασμός στο ίδιο το Σύνταγμα με δεδομένο ότι η υπάρχουσα διάταξη του άρθρου 110 περί αναθεώρησης επιτρέπει να γίνουν σημαντικές αλλαγές. Οι όποιες μεταρρυθμίσεις στο Σύνταγμα μας θα πρέπει να στοχεύουν στην ποιοτική αναβάθμιση της δημοκρατίας και στην αποκατάσταση του πολιτικού συστήματος στα μάτια των πολιτών. Το ίδιο το πολιτικό προσωπικό καλείται να υπερβεί κομματικές σκοπιμότητες και να κερδίσει την εμπιστοσύνη των πολιτών με την ανάληψη πρωτοβουλιών προς την κατεύθυνση της εστίασης στο δημόσιο συμφέρον αντί της ατομικής πολιτικής καριέρας. Οι αλλαγές προτείνονται στο κείμενο που 12 Μεταξύ των υποστηρικτών της συντακτικής συνέλευσης είναι ενδεικτικά ο Γ. Κατρούγκαλος, ο Γ. Κασιμάτης, ο Ν. Κωνσταντόπουλος, ο Κ.. Σκανδαλίδης. Βλέπε αντί πολλών Βλαχόπουλος, 2013, και Αλιβιζάτος 2013 με την εκεί βιβλιογραφία. 14

15 ακολουθεί αναφέρονται ιδίως στους θεσμούς αντιπροσώπευσης, αφού από τα αποτελέσματα των ερευνών αναδείχθηκε μια προϊούσα κρίση του αντιπροσωπευτικού συστήματος Το κομματικό σύστημα Είναι γεγονός πάντως ότι ιδιαίτερα την τελευταία δεκαετία ο θεσμός του πολιτικού κόμματος και στην Ελλάδα βρίσκεται σε μια δοκιμασία, καθώς παρατηρείται μια αποξένωση των πολιτών από τις πολιτικές και εκλογικές δραστηριότητες και αποστασιοποίηση τους από το κομματικό φαινόμενο. Η δοκιμασία αυτή συνίσταται τόσο σε ενδογενείς παράγοντες που αντικατοπτρίζουν τις πολλαπλές μεταλλάξεις σχετικά με το διαμεσολαβητικό τους ρόλο ανάμεσα στο κράτος και την κοινωνία, όσο και σε εξωγενείς παράγοντες της μεταβιομηχανικής κοινωνίας. Τα κόμματα έχουν χάσει την πηγή δύναμής τους στην κοινωνία και τα κοινωνικά συμφέροντα που εκπροσωπούν και έχουν μετατραπεί σε διαχειριστές του κράτους Η απομάκρυνση των πολιτών από τα κόμματα, η οποία συμπυκνώνεται στον όρο της κρίσης του κομματικού φαινομένου, εκφράζεται ως απάθεια, πολιτικό κυνισμό, χαλάρωση των παραδοσιακών πολιτικών διαχωριστικών γραμμών, κομματική απειθαρχία. Η οικονομική κατάρρευση της χώρας δεν έπληξε μόνο τα κόμματα και τους πολιτικούς που θεωρήθηκαν υπαίτιοι για αυτή, κλόνισε και το δικομματισμό ως σύστημα, στον οποίο αποδόθηκε μεγάλο μερίδιο ευθύνης για την καταστροφή( Αλιβιζάτος 2013). Στα πολιτικά κόμματα απαιτείται η εγκαθίδρυση εσωκομματικής δημοκρατίας σε όλα τα επίπεδα. Η οργάνωσή τους θα πρέπει να ανταποκρίνεται στα δημοκρατικά κελεύσματα των καιρών και οι αλλαγές και αναθεωρήσεις στο καταστατικό τους πρέπει να γίνονται σε τακτά χρονικά διαστήματα. Η ανάδειξη των υποψηφίων βουλευτών δεν πρέπει να εξαρτάται από τον εκάστοτε πολιτικό αρχηγό. Ουσιαστική εκπροσώπηση των εκλογέων μπορεί να υπάρξει με την ανάδειξη των υποψηφίων βουλευτών από τη βάση, από τις τοπικές κοινωνίες. Η κομματοκρατική λογική θα πρέπει να εκλείψει στη στελέχωση της δημόσιας διοίκησης, ιδίως όταν πολιτικά πρόσωπα στελεχώνουν θέσεις ευθύνης. Το πολιτικό κόμμα δεν πρέπει να είναι το εφαλτήριο για ανάληψη διοικητικών θέσεων. Κρίσιμο ζήτημα στην κομματική δημοκρατία που καθιερώνουν τα σύγχρονα αντιπροσωπευτικά συστήματα είναι το ζήτημα της κρατικής χρηματοδότησης των κομμάτων. Σημαντικό βήμα για την αναδιάρθρωση του κομματικού συστήματος θα αποτελέσει η αλλαγή του τρόπου χρηματοδότησης των κομμάτων με διασφάλιση όρων διαφάνειας και ουσιαστικού ελέγχου των οικονομικών τους για την αντιμετώπιση της διαφθοράς. Φαινόμενα τύπου Siemens δεν πρέπει να επαναληφθούν. Έμφαση και προτεραιότητα θα πρέπει να δοθεί στην οργάνωση αξιόπιστου, αντικειμενικού και αποτελεσματικού ελέγχου. Η επιτροπή του άρθρου 29 παρ. 2 που προβλέπεται ως ελεγκτικό όργανο πρέπει να αποτελείται αποκλειστικά από δικαστές και όχι με πλειοψηφία πολιτικών και παρουσία ανώτατων δικαστών. Θα μπορούσε ακόμη να υπάρχει ανεξάρτητη αρχή από κοινώς αποδεκτές εξωκοινοβουλευτικές προσωπικότητες, το έργο των οποίων θα υποστηρίζεται από εμπειρογνώμονες (Μουζέλης, 2012). Ταυτόχρονα το όργανο αυτό θα πρέπει να ελέγχει το «πόθεν έσχες» των πολιτικών. Επίσης στο ζήτημα της υπέρβασης του ορίου των εκλογικών δαπανών των υποψηφίων βουλευτών, που αναφέρεται στο άρθρο 29 παρ. 2, έχει υποστηριχθεί η δυνατότητα υποβολής ένστασης από όποιον έχει έννομο συμφέρον ενώπιον του Ανώτατου Ειδικού Δικαστηρίου και έκπτωσης από το 15

16 βουλευτικό αξίωμα με απόφαση του τελευταίου, εφόσον ο βουλευτής έχει υπερβεί το νομοθετικά καθοριζόμενο όριο εκλογικών δαπανών ( Χρυσόγονος, 2011). Τα κόμματα λοιπόν ως θεσμοί διαμεσολάβησης κράτους και κοινωνίας πρέπει να είναι ανοιχτά, συμμετοχικά, αποκεντρωμένα και να συνεργάζονται με την κοινωνία πολιτών Η αναβάθμιση του αντιπροσωπευτικού συστήματος Η συνεχής υποβάθμιση του θεσμικού ρόλου της Βουλής, του άμεσα δηλαδή εκλεγομένου από τον λαό κρατικού οργάνου και η παράλληλη ενίσχυση του πρωθυπουργικού κοινοβουλευτισμού, αποτελεί κίνδυνο για την ίδια τη δημοκρατία. Ειδικότερα, οδηγεί σε κρίση νομιμοποίησης τόσο του κοινοβουλευτικού όσο και γενικότερα του πολιτικού συστήματος της χώρας μας. Ξεκινώντας πρώτα από τον αριθμό των βουλευτών, εδώ αρκεί ο νόμος για να μειωθεί ο αριθμός τους. Προς αποφυγήν όμως των πελατειακών σχέσεων που έχουν ταλανίσει το ελληνικό πολιτικό σύστημα ίσως είναι απαραίτητο να προβλεφθεί στο Σύνταγμα με προσθήκη μια νέας παραγράφου στο άρθρο 56 η καθιέρωση ενός ανώτατου ορίου συνολικής βουλευτικής θητείας, η υπέρβαση του οποίου θα συνεπάγεται αυτοδίκαια κώλυμα τόσο για την υποβολή νέας υποψηφιότητας όσο και για την εκλογή ως βουλευτή κάθε προσώπου που έχει υπερβεί ήδη το όριο αυτό (Χρυσόγονος, 2011). Η συνολική αυτή θητεία των βουλευτών θα μπορούσε να είναι για 3 βουλευτικές περιόδους, έτσι ώστε να εμποδιζόταν η «επαγγελματοποίηση» των πολιτικών και συγχρόνως να υπήρχε και αναγκαστική ανανέωση του πολιτικού προσωπικού. Η συνταγματική αυτή πρόβλεψη πρέπει να συνδυαστεί με μιαν αντίστοιχη νομοθετική που είναι η κατάργηση του σταυρού προτίμησης, που αποτελεί την κορωνίδα των πελατειακών σχέσεων. Η αλλαγή αυτή θα λειτουργήσει ως ανάχωμα στην κομματική διαφθορά και στην αδιαφάνεια. Είναι επίσης αναγκαίο κατά την άποψή μας η καθιέρωση ασυμβίβαστου μεταξύ βουλευτικού και υπουργικού αξιώματος. Μέχρι σήμερα ο βουλευτής υπουργός καλείται να ελέγξει το έργο της κυβέρνησης όπου μετέχει και έτσι κρίνων και κρινόμενος ταυτίζονται ανεπίτρεπτα. Φυσικά όμως δεν θα θέλαμε και μια κυβέρνηση τεχνοκρατών της οποίας τα μέλη δεν έχουν καμία λαϊκή νομιμοποίηση και ενδεχόμενα δεν ενδιαφέρονται πως οι πολίτες τοποθετούνται επί συγκεκριμένων θεμάτων. Για τον λόγο αυτό θα έπρεπε να αναστέλλεται η ιδιότητα του βουλευτή για όσο χρονικό διάστημα το συγκεκριμένο πρόσωπο ασκεί υπουργικά καθήκοντα. Ο βουλευτής θα γνωρίζει ότι το κύριο καθήκον του είναι να νομοθετεί και να ελέγχει την κυβέρνηση. 13 Έχει ακόμη προταθεί το μερικό ασυμβίβαστο της Αγγλίας που επιτρέπει μόνο σε μικρό αριθμό βουλευτών να γίνονται υπουργοί (Σωτηρέλης, 2011). Ευρύτερη συμφωνία φαίνεται να υπάρχει και στο ζήτημα της κατάργησης της βουλευτικής ασυλίας. Το ακαταδίωκτο των βουλευτών έχει οδηγήσει στην πράξη σε πλήρη ποινική ασυδοσία, αφού η Βουλή δεν παρέχει σχεδόν ποτέ άδεια δίωξης, ακόμη και για αξιόποινες πράξεις καταφανώς άσχετες με την πολιτική δραστηριότητα των μελών της. Αυτό έχει ως συνέπεια καταδίκες της Ελλάδας από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου για παραβίαση του δικαιώματος πρόσβασης σε δικαστήριο των εκάστοτε αντιδίκων των βουλευτών, το οποίο κατοχυρώνεται στο άρθρο 6 παρ. 1 της ΕΣΔΑ. Πρέπει λοιπόν να αναθεωρηθεί το άρθρο 62 του 13 Το ασυμβίβαστο βουλευτή-υπουργού ισχύει στη Γαλλία, στο Βέλγιο, την Ολλανδία, το Λουξεμβούργο και εν μέρει τη Σουηδία και την Μεγάλη Βρετανία. Βλέπε Αλιβιζάτος,

17 Συντάγματος ίσως και με την προσθήκη κάποιας πρόσθετης δικαστικής ασφαλιστικής δικλείδας (Σωτηρέλης 2014) ή της δυνατότητας οι ίδιοι οι εγκαλούμενοι, αν θεωρούν ότι υφίστανται πολιτική δίωξη, να μπορούν να ζητήσουν από την Βουλή να τους προστατεύσει (Αλιβιζάτος, 2013). Το ζήτημα της ειδική ποινικής αντιμετώπισης των μελών της κυβέρνησης έχει απασχολήσει κατά καιρούς το δημόσιο λόγο της χώρας και έχει ασκηθεί κριτική τόσο από την πλευρά της επιστήμης όσο και της κοινωνίας. Η ρύθμιση του άρθρου 86, ιδίως μετά την αναθεώρησή του το 2001, όπου τα νομοθετικά προβλεπόμενα συνταγματοποιήθηκαν, θεωρώντας τους υπουργούς ως πιο ευάλωτους, λόγω της θέσης και των καθηκόντων τους, αναθέτει αποκλειστικά στη Βουλή την πρωτοβουλία για τον καταλογισμό ποινικής ευθύνης στα μέλη της κυβέρνησης και τους υφυπουργούς για αδικήματα που τέλεσαν κατά την άσκηση των καθηκόντων τους, κατά παρέκκλιση από τις ποινικές διατάξεις που ισχύουν για όλους τους υπόλοιπους Έλληνες. Η άσκηση ποινικής δίωξης αποκλειστικά από την Βουλή συνοδεύεται από την ειδική και σύντομη αποσβεστική προθεσμία που συνίσταται στο πέρας της δεύτερης τακτικής συνόδου της επόμενης βουλευτικής περιόδου. Το αποτέλεσμα της σημερινής συνταγματικής διάταξης είναι η τύχη της πρότασης για την έναρξη της ποινικής διαδικασίας σε βάρος μέλους της κυβέρνησης να ανήκει στην αποκλειστική αρμοδιότητα της εκάστοτε πλειοψηφίας (Ξηρός, 2011) το ίδιο δε και η παραπομπή της υπόθεσης στη δικαιοσύνη. Αποτελεί επίσης κοινό τόπο ότι η σύντομη αποσβεστική προθεσμία θα πρέπει να απαλειφθεί. Οι νομοθετικές παρεμβάσεις με τον ν. 3961/20111 για καθιέρωση του ίδιου χρόνου παραγραφής για τα μέλη της κυβέρνησης και τους πολίτες, η δυνατότητα ανάθεσης σε τριμελές γνωμοδοτικό συμβούλιο του νομικού ελέγχου των στοιχείων του φακέλου και η κατάσχεση των ωφελημάτων που προέκυψαν από αξιόποινη πράξη, δεν αποτελούν ουσιαστικές αλλαγές, γιατί το Σύνταγμα παρέχει ελάχιστες δυνατότητες παρέμβασης στον κοινό νομοθέτη και έχει οδηγήσει σε καθεστώς οιονεί ατιμωρησίας (Αλιβιζάτος, 2013). Για τους λόγους αυτούς με την αναθεώρηση του άρθρου 86 θα πρέπει να ανατεθεί η άσκηση της ποινικής δίωξης στη τακτική δικαιοσύνη, σε ανώτερους εισαγγελικούς λειτουργούς ή ακόμη και σε ένα συλλογικό όργανό τους. Η λύση αυτή αποκαθιστά την αρχή της ισότητας και εμπεδώνει το αίσθημα ισονομίας στους πολίτες (Βλαχόπουλος, 2013β). Ο ρόλος του Εθνικού Κοινοβουλίου θα πρέπει να αναβαθμιστεί τόσο στο νομοθετικό έργο όσο και στον κοινοβουλευτικό έλεγχο. Το φαινόμενο των άδειων κοινοβουλευτικών εδράνων κατά την λειτουργία της βουλής απαξιώνει το αντιπροσωπευτικό σώμα. Οι βουλευτές πολλές φορές είναι παρόντες μόνο κατά την ψηφοφορία και όχι κατά την διεξαγωγή της συζήτησης. Θα πρέπει για το λόγο αυτό να προβλεφθεί στο άρθρο 67 ότι η Βουλή «δεν μπορεί να συνεδριάσει χωρίς την παρουσία του ενός τετάρτου του όλου αριθμού των βουλευτών» 14 ( Γεραπετρίτης, 2013β). Η συχνή απουσία του Πρωθυπουργού και των υπουργών από το Κοινοβούλιο υποβαθμίζει περαιτέρω τον ρόλο του. Απαραίτητο είναι επίσης να αποφεύγεται η συχνή επίκληση του επείγοντος και του κατεπείγοντος γιατί έτσι δεν υπάρχουν οι εγγυήσεις ουσιαστικού διαλόγου και στην ουσία η βουλή καλείται να επικυρώσει κυβερνητικές, αν όχι τροϊκανές αποφάσεις. Ανάλογη κριτική ασκείται στα πολυνομοσχέδια και τα απέραντα νομοσχέδια του ενός άρθρου που πολλές φορές υπερβαίνουν και τις 200 σελίδες και επί των οποίων οι βουλευτές δεν έχουν τη δυνατότητα να διαφοροποιηθούν. Καίριο πλήγμα στο κύρος του Κοινοβουλίου και υποκατάσταση της νομοθετικής από την εκτελεστική λειτουργία συνιστά και η υπερβολική χρήση των πράξεων νομοθετικού περιεχομένου 14 Το άρθρο 67 προβλέπει ότι η Βουλή δεν μπορεί να αποφασίσει χωρίς την απόλυτη πλειοψηφία των παρόντων μελών, που όμως δεν μπορεί να είναι μικρότερη από το ένα τέταρτο του όλου αριθμού των βουλευτών. 17

18 (ΠΝΠ) που προβλέπονται για περιπτώσεις εξαιρετικά επείγουσας και απρόβλεπτης ανάγκης που προβλέπονται στο άρθρο 44 παρ. 1. Ο πολλαπλασιασμός των πράξεων νομοθετικού περιεχομένου με σκοπό την παράκαμψη της τακτικής νομοθετικής διαδικασίας, μέσω της Βουλής και την πρόληψη όχι μόνο διαφωνιών βουλευτών, αλλά και μαζικών εκδηλώσεων διαμαρτυρίας δεν συνάδει με το δημοκρατικό πολίτευμα. Χαρακτηριστικά μπορεί να αναφερθεί ότι η Κυβέρνηση έχει εκδώσει σε χρονικό διάστημα 18 μηνών πάνω από 20 ΠΝΠ 15. Σε μελλοντική συνταγματική αναθεώρηση πρέπει να επαναρυθμιστούν οι νομοθετικές αρμοδιότητες της εκτελεστικής εξουσίας και να επιτρέπεται ο δικαστικός έλεγχος για το αν συντρέχουν οι προϋποθέσεις που ορίζει το άρθρο 44 παρ. 1. Παρατηρείται συχνά κατά παράβαση του Συντάγματος η εισαγωγή για συζήτηση στη Βουλή νομοσχεδίων τα οποία περιέχουν διατάξεις άσχετες με το κύριο αντικείμενό τους και περαιτέρω άσχετων με το τελευταίο προσθηκών ή τροπολογιών ( άρθρο 74 παρ. 5 εδαφ. β και γ ), αφού υπάρχει η ασφαλιστική δικλείδα του εδαφ. στ της παρ. 5 του άρθρου 74 Συντ. («σε περίπτωση αμφισβήτησης αποφαίνεται η Βουλή»). Το εδάφιο αυτό αδρανοποιεί ουσιαστικά τα αντίστοιχα β και γ αφού αναθέτει την κρίση (μόνο) στη Βουλή. Αποκλείει έτσι έμμεσα τον δικαστικό έλεγχο, παρά το γεγονός ότι η ύπαρξη άσχετων με το κύριο αντικείμενο του νόμου διατάξεων συνιστά πρόδηλα θέμα αναγόμενο στο περιεχόμενο του τελευταίου (και με την έννοια της παρ. 4 του άρθρου 93 Συντ.), και όχι στα interna corporis του νομοθετικού σώματος. Κατά συνέπεια υπάρχουν αρκετοί νόμοι που περιέχουν άσχετες με το κύριο αντικείμενό τους διατάξεις, αφού η κοινοβουλευτική πλειοψηφία πειθήνια αποδέχεται τα κυβερνητικά νομοσχέδια και συχνά τα επιβαρύνει με άσχετες τροπολογίες της τελευταίας στιγμής προερχόμενες από τους βουλευτές (Χρυσόγονος, 2011). Το ζήτημα της σύστασης των εξεταστικών επιτροπών και της απαιτούμενης πλειοψηφίας αποδοχής τους προβλέπονται στο άρθρο 68 παρ. 2 του Συντάγματος και εξειδικεύονται στον Κανονισμό της Βουλής. Συγκεκριμένα ορίζεται για τη σύσταση εξεταστικής επιτροπής πρέπει να υπερψηφίσει την πρόταση η απόλυτη πλειοψηφία των παρόντων βουλευτών, η οποία δεν μπορεί να είναι μικρότερη από τα δύο πέμπτα του συνόλου τους. Με τον τρόπο αυτό προκρίνεται ότι η σύσταση εξεταστικής επιτροπής υπόκειται στον κανόνα της πλειοψηφίας και σε βάρος της διασφάλισης των δικαιωμάτων της μειοψηφίας, αν και η ελεγκτική φύση του μέσου αυτού θα δικαιολογούσε την αντίθετη επιλογή. 16 Επιβάλλεται κατά την άποψή μας η αναθεώρηση των προϋποθέσεων συγκρότησης και τρόπου λειτουργίας των εξεταστικών επιτροπών έτσι ώστε να διασφαλιστεί η δυνατότητα σύστασής τους και χωρίς τη σύμπραξη της πλειοψηφίας. Επειδή πρόκειται για την ουσιαστικότερη μορφή κοινοβουλευτικού ελέγχου αυτή θα πρέπει να αποτελεί δικαίωμα της αντιπολίτευσης. Οι εξεταστικές επιτροπές μπορεί θεσμικά να λειτουργήσουν ως οιονεί ανεξάρτητα σώματα έρευνας και αυτοελέγχου και γι αυτό έχει προταθεί (Σωτηρέλης, 2011) και η συμμετοχή ορισμένων εξωκοινοβουλευτικών προσωπικοτήτων, ώστε να περιορισθούν τα περιθώρια μικροκομματικών επιλογών. Υπό το πρίσμα αυτό θα μπορούσε με θετική ψήφο των δύο πέμπτων του αντιπροσωπευτικού σώματος, έστω και με ενάντια την πλειοψηφία των παρόντων ή ακόμα και του όλου αριθμού των βουλευτών να συσταθούν εξεταστικές επιτροπές έστω και μία ή δύο σε κάθε 15 Αποκορύφωμα όλων ήταν το κλείσιμο της δημόσιας ραδιοτηλεόρασης με ΠΝΠ, εν μία νυκτί τον Ιούνιο του Στο θέμα αυτό έχουν υπάρξει διαφορετικές απόψεις από τους Συνταγματολόγους, όπως φαίνεται από τη σχετική βιβλιογραφία στο περιοδικό Το Σύνταγμα το έτος Επίσης Γεραπετρίτης, 2013β. 18

19 βουλευτική σύνοδο. 17 Η συχνότερη σύσταση των εξεταστικών επιτροπών και ιδίως χωρίς τη σύμπραξη της πλειοψηφίας, καθώς και η υιοθέτηση ενός ενιαίου πορίσματος ως αποτέλεσμα της συγκρότησής τους, θα αποτελούσε ένα ουσιαστικό βήμα αναβάθμισης του κοινοβουλευτικού ελέγχου. Αποφασιστικά θα συνέδραμε η αναβάθμιση του ρόλου των κοινοβουλευτικών ομάδων τόσο στο επίπεδο του Κοινοβουλίου όσο και στο επίπεδο των ενδοκομματικών διαδικασιών. Η ενδυνάμωση της θέσης της αντιπολίτευσης και των μέσων του κοινοβουλευτικού ελέγχου (π.χ. μείωση του χρόνου ομιλίας των Υπουργών και των κοινοβουλευτικών εκπροσώπων προς όφελος των μεμονωμένων βουλευτών) κρίνεται απαραίτητη. Αυτά τα ζητήματα δεν απαιτούν συνταγματική αναθεώρηση, αρκεί αλλαγή του Κανονισμού της Βουλής. Η θητεία της Βουλής θα πρέπει να μην διακόπτεται πρόωρα άνευ λόγου και αιτίας και αυτό μπορεί να αποφευχθεί με την καθιέρωση της άμεσης από το εκλογικό σώμα εκλογής του Προέδρου της Δημοκρατίας και του περιορισμού της δυνατότητας της Κυβέρνησης να διαλύει πρόωρα τη Βουλή με την προσχηματική επίκληση του αναφερόμενου στο άρθρο 41 παρ. 2 «εθνικού θέματος εξαιρετικής σημασίας». Θα μπορούσε αντίθετα η Βουλή να αυτοδιαλύεται με αυξημένη πλειοψηφία. Η Βουλή πρέπει να εμπλέκεται πιο ουσιαστικά στην επιλογή της ηγεσίας της δικαιοσύνης κατά το πρότυπο των ανεξάρτητων αρχών. Με τον ν. 3841/2010 έχει μόνο γνωμοδοτικό ρόλο. Επιβάλλεται λοιπόν η αλλαγή του τρόπου ανάδειξης της ηγεσίας της με την αναθεώρηση του άρθρου 90 5 Σ. Η εξέλιξη αυτή θα βοηθήσει στην ενίσχυση της ανεξαρτησίας της και στην αποτροπή κυβερνητικών παρεμβάσεων στο έργο της. Η αναβάθμιση της δικαιοσύνης θα αποτελέσει ένα ισχυρό θεσμικό αντίβαρο στην πανίσχυρη εκτελεστική εξουσία. Υποστηρίζεται επίσης ότι ένα ισχυρό νομοθετικό αντίβαρο της εκτελεστικής εξουσίας θα μπορούσε να αποτελέσει μια δεύτερη βουλή της οποίας η θητεία δεν θα συνέπιπτε με αυτή της πρώτης, τα δε μέλη της θα εκλέγονταν από τις περιφέρειες του κράτους, κατ αναλογία του πληθυσμού τους, τις οποίες και θα εκπροσωπούσαν πολιτικά (Κασιμάτης, 2013). Το δεύτερο αυτό νομοθετικό σώμα θα μπορούσε να συμμετέχει στην άσκηση της νομοθετικής λειτουργίας εγκρίνοντας ή απορρίπτοντας τις αποφάσεις του πρώτου. Παρότι η παράδοση της χώρας μας είναι σταθερά προσανατολισμένη στο σύστημα της μονήρους Βουλής ( πλην των Σ. του 1844 και του 1927 με τα οποία ιδρύθηκε και λειτούργησε αλλά για βραχεία περίοδο, Γερουσία) η δεύτερη Βουλή θα δρούσε εξισορροπητικά περιορίζοντας την αυτοδυναμία της ελεγχόμενης από την κυβερνητική πλειοψηφία πρώτης Βουλής, ενώ θα συνέβαλε αποφασιστικά στη μείωση της πολυνομίας, στην άμβλυνση της προχειρότητας της νομοθετικής προπαρασκευής και γενικότερα στη βελτίωση της ποιότητας του νομοθετικού έργου. Παράλληλα, θα συντελούσε στην άμβλυνση του κρατικού συγκεντρωτισμού και στην πολιτική ενίσχυση των περιφερειών τόσο στο εσωτερικό της χώρας όσο και σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης. 17 Το Σύνταγμα του 1927 προέβλεπε ότι η Βουλή υποχρεούνταν να συγκροτεί εξεταστικές επιτροπές με αίτηση του ενός τρίτου (1/3) του όλου αριθμού των βουλευτών (άρθρο 55). 19

20 4.4. Τα αντίβαρα της άμεσης και συμμετοχικής δημοκρατίας Στο Σύνταγμά μας προβλέπεται ήδη από το 1975 το δημοψήφισμα ως θεσμός άμεσης δημοκρατίας. Ήδη με την αναθεώρηση του Συντάγματος το 1986 και τον εκτελεστικό νόμο 4023/2011 κατοχυρώνονται δύο είδη δημοψηφίσματος: αφενός για κρίσιμα εθνικά θέματα και αφετέρου για ψηφισμένα νομοσχέδια που ρυθμίζουν σοβαρό κοινωνικό ζήτημα, εκτός από τα δημοσιονομικά. Αρμόδιο όργανο για την απόφαση διεξαγωγής δημοψηφίσματος είναι η Βουλή κατόπιν πρότασης της Κυβέρνησης για εθνικά θέματα και κατόπιν πρότασης των 2/5 του όλου αριθμού των βουλευτών για σοβαρά κοινωνικά ζητήματα. Ωστόσο ο θεσμός παρέμεινε μέχρι σήμερα ανενεργός αφού με το ισχύον Σύνταγμα ουδέποτε διενεργήθηκε δημοψήφισμα. Καμία κυβέρνηση δεν αποφάσισε την ενεργοποίησή του και όσες φορές η αντιπολίτευση το ζήτησε η πρωτοβουλία δεν ευοδώθηκε. Παρά τις όποιες αντιρρήσεις που διατυπώνονται εναντίον του θεσμού, το δημοψήφισμα αποτελεί το κατεξοχήν μέσο που εξασφαλίζει στον πολίτη τη δυνατότητα να αποφασίζει αδιαμεσολάβητα. Υπό την έννοια αυτή συνιστά ταυτόχρονα συμμετοχικό θεσμό, αποκαλύπτοντας τα δυσδιάκριτα όρια μεταξύ άμεσης και συμμετοχικής δημοκρατίας (Ξηρός, 2011). Η λελογισμένη υιοθέτηση μορφών άμεσης δημοκρατίας, τόσο ως προς τη λήψη αποφάσεων ( δημοψήφισμα με πρωτοβουλία όλων των παραγόντων του πολιτεύματος Βουλή, Πρόεδρος, Κυβέρνηση με προέχοντα όμως τον ρόλο της λαϊκής πρωτοβουλίας με την συλλογή υπογραφών) όσο και ως προς την άσκηση του νομοθετικού έργου (θεσμός λαϊκής νομοθετικής πρωτοβουλίας κατ αντιστοιχία με τον υπάρχοντα στην ΕΕ μετά την Συνθήκη της Λισαβόνας, αλλά και από άλλους φορείς πχ τοπική αυτοδιοίκηση) θα μπορούσε να λειτουργήσει προς την κατεύθυνση της αναζωογόνησης των κουρασμένων αντανακλαστικών της σύγχρονης αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας και της ενίσχυσης της δημοκρατικής βάσης του κράτους, μέσω της ενεργότερης και ουσιαστικότερης πολιτικής συμμετοχής του λαού στις αποφάσεις που τον αφορούν (Σωτηρέλης, 2014). Η εμφύτευση στην αντιπροσωπευτική στοιχείων άμεσης δημοκρατίας είναι ευκταία με την προϋπόθεση όμως να μην υποσκάψει το κράτος δικαίου και τα θεμελιώδη δικαιώματα. Η αναθεώρηση του θεσμού του δημοψηφίσματος και η εισαγωγή της λαϊκής νομοθετικής πρωτοβουλίας πρέπει να σχεδιαστούν με ασφαλιστικές δικλείδες έναντι πιθανών καταχρήσεων που θα οδηγούσαν σε συμπίεση δικαιοκρατικών εγγυήσεων( Παπαδοπούλου, 2013). Μπορούν έτσι να αποτελέσουν ένα θεσμικό αντίβαρο στον πλειοψηφικό κοινοβουλευτισμό. 5. Αντί επιλόγου Η πρωτοφανής κρίση της αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας καθιστά αδήριτη την ανάγκη σήμερα να υπάρξουν άμεσες αλλαγές τόσο θεσμικού περιεχομένου όσο και νοοτροπίας, έτσι ώστε να αποφευχθούν τα λάθη του παρελθόντος και να αναβαθμιστεί το πολιτικό σύστημα της χώρας. Η καλύτερη λειτουργία των θεσμών μπορεί να συμβάλλει στη βελτίωση της ποιότητας της δημοκρατίας. Απαιτείται να υπάρξει ένα θεσμικό συνεργατικό πλαίσιο, στο οποίο οι βασικοί πολιτικοί παίκτες, κόμματα, ομάδες πίεσης, θα πρέπει να συναινέσουν, έτσι ώστε και να επιβιώσει και να αναπτυχθεί η αντιπροσωπευτική δημοκρατία στη χώρα μας. Η αναθεώρηση του Συντάγματος μολονότι δεν είναι πανάκεια, μπορεί να αποβεί ένα χρήσιμο εργαλείο για κάποιες από αυτές τις αλλαγές, αρκεί να επιδιωχθεί ο ουσιαστικός διάλογος και η αποφυγή μικροκομματικών συμφερόντων. 20

Το πολίτευμα που προβλέπει το ελληνικό Σύνταγμα του 1975/1986/2001/ Οι θεμελιώδεις αρχές του πολιτεύματος

Το πολίτευμα που προβλέπει το ελληνικό Σύνταγμα του 1975/1986/2001/ Οι θεμελιώδεις αρχές του πολιτεύματος Εισαγωγή στο Διεθνές και Ευρωπαϊκό Δίκαιο Α εξάμηνο 2015/2016 Ν. Κανελλοπούλου Αναπλ. Καθηγ. Συνταγματικού Δικαίου Το πολίτευμα που προβλέπει το ελληνικό Σύνταγμα του 1975/1986/2001/2008 Διάγραμμα του

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΟΙ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΤΩΝ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΘΕΩΡΗΣΗ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΟΙ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΤΩΝ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΘΕΩΡΗΣΗ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ Χαροκόπου 2 & Λεωφ. Συγγρού 196 176 71 Καλλιθέα, Αθήνα Tηλ. : 210 9545000 Φαξ: 210 3615634 Ε-mail: pressoffice@anexartitoiellines.gr Ιστοσελίδα: http://www.anexartitoiellines.gr Τρίτη, 21 Ιουνίου 2016

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΑΡΜΟ ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ

ΟΙ ΑΡΜΟ ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ Α) Το νοµοθετικό έργο ΟΙ ΑΡΜΟ ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ Η παλαιότερη ιστορικά, αλλά και σηµαντικότερη αρµοδιότητα της Βουλής είναι η νοµοθετική, δηλαδή η θέσπιση γενικών και απρόσωπων κανόνων δικαίου. Τη νοµοθετική

Διαβάστε περισσότερα

Οργάνωση και Λειτουργία του Κράτους 19 ος Διαγωνισμός ΕΣΔΔ 2 ος Διαγωνισμός ΕΣΤΑ Σάββατο 09 Δεκεμβρίου 2006

Οργάνωση και Λειτουργία του Κράτους 19 ος Διαγωνισμός ΕΣΔΔ 2 ος Διαγωνισμός ΕΣΤΑ Σάββατο 09 Δεκεμβρίου 2006 Οργάνωση και Λειτουργία του Κράτους 19 ος Διαγωνισμός ΕΣΔΔ 2 ος Διαγωνισμός ΕΣΤΑ Σάββατο 09 Δεκεμβρίου 2006 Θέμα 2 ον : Η δικαστική λειτουργία αποτελεί μία από τις τρεις θεμελιώδεις λειτουργίες του κράτους.

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: ΤΟ ΟΛΛΑΝΔΙΚΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ (Συνοπτική παρουσίαση) ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ:ΦΩΤΗΣ ΜΟΡΦΟΠΟΥΛΟΣ

ΘΕΜΑ: ΤΟ ΟΛΛΑΝΔΙΚΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ (Συνοπτική παρουσίαση) ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ:ΦΩΤΗΣ ΜΟΡΦΟΠΟΥΛΟΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΔΗΜΟΣΙΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ:ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ:ΑΝΔΡΕΑΣ ΔΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΘΕΜΑ: ΤΟ ΟΛΛΑΝΔΙΚΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ (Συνοπτική παρουσίαση)

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΜΕΑΣ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ ΕΥΘΥΝΗΣ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ, ΔΙΑΦΑΝΕΙΑΣ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΑΝΑΘΕΩΡΗΣΗ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ

ΤΟΜΕΑΣ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ ΕΥΘΥΝΗΣ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ, ΔΙΑΦΑΝΕΙΑΣ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΑΝΑΘΕΩΡΗΣΗ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ ΕΥΘΥΝΗΣ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ, ΔΙΑΦΑΝΕΙΑΣ Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΑΝΑΘΕΩΡΗΣΗ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ Η Ελλάδα βρίσκεται στην πιο κρίσιμη καμπή της ιστορίας της. Το Ευρωπαϊκό όραμα

Διαβάστε περισσότερα

Κάθε πότε γίνονται εκλογές; Κάθε τέσσερα χρόνια, εκτός αν η Βουλή διαλυθεί νωρίτερα.

Κάθε πότε γίνονται εκλογές; Κάθε τέσσερα χρόνια, εκτός αν η Βουλή διαλυθεί νωρίτερα. Τι πρέπει να γνωρίζω για τη Βουλή Τι είναι η Βουλή; Είναι συλλογικό πολιτικό όργανο που αντιπροσωπεύει τον λαό. Αναδεικνύεται µε την ψήφο του εκλογικού σώµατος, δηλαδή όλων των ελλήνων πολιτών που έχουν

Διαβάστε περισσότερα

Σελίδα 1 από 5. Τ

Σελίδα 1 από 5. Τ Σελίδα 1 από 5 ΔΕΟ 10 ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΣΤΟ ΔΙΚΑΙΟ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ- ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΤΟΜΟΙ Α & Α1 & Β ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ 1. Τι είναι κράτος; Κράτος: είναι η διαρκής σε νομικό πρόσωπο οργάνωση λαού

Διαβάστε περισσότερα

9. Έννοια του κράτους... 11 10. Στοιχεία του κράτους... 12 11. Μορφές κρατών... 15 12. Αρχές του σύγχρονου κράτους... 17

9. Έννοια του κράτους... 11 10. Στοιχεία του κράτους... 12 11. Μορφές κρατών... 15 12. Αρχές του σύγχρονου κράτους... 17 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Ι ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Α. ΔΙΚΑΙΟ ΕΝΝΟΙΑ, ΚΛΑΔΟΙ, ΠΗΓΕΣ 1. Τι είναι δίκαιο... 1 2. Θετικό και φυσικό δίκαιο... 2 3. Δίκαιο και ηθική... 3 4. Δίκαιο - εθιμοτυπία - συναλλακτικά ήθη... 3 5. Δίκαιο

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Μέρος Ι Συνταγματικό Δίκαιο... 17

Περιεχόμενα. Μέρος Ι Συνταγματικό Δίκαιο... 17 Περιεχόμενα Πρόλογος... 15 Μέρος Ι Συνταγματικό Δίκαιο... 17 1 Πολίτευμα...19 Θεωρία... 19 1. ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ... 19 Το κράτος... 20 Το πολίτευμα... 21 Το συνταγματικό δίκαιο... 21 2. ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενο: Αρχή διάκρισης των λειτουργιών

Περιεχόμενο: Αρχή διάκρισης των λειτουργιών Περιεχόμενο: Αρχή διάκρισης των λειτουργιών ΜΑΘΗΜΑ: ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : Γεώργιος Κ. Παυλόπουλος, Δικηγόρος, Υπ. Διδάκτωρ Δημοσίου Δικαίου Παν/μίου Αθηνών Η αρχή της Διάκρισης των Λειτουργιών

Διαβάστε περισσότερα

«ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ» ΟΡΙΣΜΟΣ

«ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ» ΟΡΙΣΜΟΣ «ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ» ΟΡΙΣΜΟΣ Η δημοκρατία είναι το πολίτευμα στο οποίο η εξουσία πηγάζει από το λαό, ασκείται από τον λαό και υπηρετεί τα συμφέροντά του. Βασικό χαρακτηριστικό της είναι η λήψη αποφάσεων με ψηφοφορία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ & ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ

ΕΘΝΙΚΟ & ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΘΝΙΚΟ & ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ, ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΙΠΛΩΜΑ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΙΚΑΙΟ, 2003-2004

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στο Δίκαιο και Συνταγματικό Δίκαιο

Εισαγωγή στο Δίκαιο και Συνταγματικό Δίκαιο ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΔΕΟ 10 ΑΡΧΕΣ ΔΙΚΑΙΟΥ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ Εισαγωγή στο Δίκαιο και Συνταγματικό Δίκαιο ΛΙΝΑ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ ΜΕΛΟΣ ΣΕΠ ΕΑΠ ΑΝ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΡΙΑ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Αναθεώρηση του Συντάγματος και εκλογή του Προέδρου της Δημοκρατίας.

Αναθεώρηση του Συντάγματος και εκλογή του Προέδρου της Δημοκρατίας. Δημητρίου Ζιγκολη Αντεισαγγελέα Πρωτοδικών Ροδόπης Κομοτηνή, 16-12-2014 Αναθεώρηση του Συντάγματος και εκλογή του Προέδρου της Δημοκρατίας. Το τελευταίο χρονικό διάστημα, η επικείμενη εκλογή νέου Προέδρου

Διαβάστε περισσότερα

«Ο θεσμός των μετακλητών υπαλλήλων»

«Ο θεσμός των μετακλητών υπαλλήλων» Αθήνα, 09/07/2012 «Ο θεσμός των μετακλητών υπαλλήλων» Ένα από τα προτεινόμενα μέτρα για την εξεύρεση ισοδύναμων δημοσιονομικών μέτρων είναι και η κατάργηση του δαπανηρού θεσμού των μετακλητών υπαλλήλων,

Διαβάστε περισσότερα

Οι διακυβερνητικές διαδικασίες λήψης αποφάσεων

Οι διακυβερνητικές διαδικασίες λήψης αποφάσεων Οι διακυβερνητικές διαδικασίες λήψης αποφάσεων Η διαδικασία λήψης αποφάσεων στην κοινή εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφαλείας, καθώς και σε διάφορους άλλους τομείς, όπως είναι η ενισχυμένη συνεργασία,

Διαβάστε περισσότερα

Οι διακυβερνητικές διαδικασίες λήψης αποφάσεων

Οι διακυβερνητικές διαδικασίες λήψης αποφάσεων Οι διακυβερνητικές διαδικασίες λήψης αποφάσεων Η διαδικασία λήψης αποφάσεων στην κοινή εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφαλείας, καθώς και σε διάφορους άλλους τομείς, όπως είναι η ενισχυμένη συνεργασία,

Διαβάστε περισσότερα

Βασικά συμπεράσματα. Η πολύπλευρη κρίση που ταλανίζει εδώ και μία δεκαετία τη χώρα μας, έχει πυροδοτήσει μια μαζική θεσμική πολιτική αμφισβήτηση.

Βασικά συμπεράσματα. Η πολύπλευρη κρίση που ταλανίζει εδώ και μία δεκαετία τη χώρα μας, έχει πυροδοτήσει μια μαζική θεσμική πολιτική αμφισβήτηση. Βασικά συμπεράσματα Η πολύπλευρη κρίση που ταλανίζει εδώ και μία δεκαετία τη χώρα μας, έχει πυροδοτήσει μια μαζική θεσμική πολιτική αμφισβήτηση. Πολιτικοί θεσμοί όπως τα πολιτικά κόμματα, το Κοινοβούλιο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΕΤΟΣ:

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΕΤΟΣ: ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΕΤΟΣ: 2009-2010 ΘΕΜΑ: «Ο ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ» ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΦΥΤΡΟΥ ΛΥΔΙΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Πρόλογος 2. Ο Κανονισμός της βουλής 3. Η αρχή της αυτονομίας 4. Περιεχόμενο

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 11 η : Αρχή δεδηλωμένης Διορισμός πρωθυπουργού

Ενότητα 11 η : Αρχή δεδηλωμένης Διορισμός πρωθυπουργού ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 11 η : Αρχή δεδηλωμένης Διορισμός πρωθυπουργού Λίνα Παπαδοπούλου Επ. Καθηγήτρια Νομικής ΑΠΘ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Γεωργία Καζάκου, ΠΕ09. Οικονομολόγος. Πολιτική Παιδεία. Β Τάξη Γενικού Λυκείου

Γεωργία Καζάκου, ΠΕ09. Οικονομολόγος. Πολιτική Παιδεία. Β Τάξη Γενικού Λυκείου Πολιτική Παιδεία Β Τάξη Γενικού Λυκείου 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ο Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΗΣ ΠΟΛΙΤΕΙΑΣ 4.2 Η ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ 2 Άρθρο 26 του Συντάγματος Η εκτελεστική λειτουργία ασκείται από τον ΠτΔ και την Κυβέρνηση.

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΒΙΒΛΙΟΥ «Επιτομή Γενικού Διοικητικού Δικαίου» του Απ. Γέροντα, εκδ. Σάκκουλα, Αθήνα - Θεσσαλονίκη 2014

ΟΔΗΓΟΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΒΙΒΛΙΟΥ «Επιτομή Γενικού Διοικητικού Δικαίου» του Απ. Γέροντα, εκδ. Σάκκουλα, Αθήνα - Θεσσαλονίκη 2014 ΟΔΗΓΟΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΒΙΒΛΙΟΥ «Επιτομή Γενικού Διοικητικού Δικαίου» του Απ. Γέροντα, εκδ. Σάκκουλα, Αθήνα - Θεσσαλονίκη 2014 Κεφάλαιο πρώτο: ΙΙ. Η διοίκηση, ΙΙΙ. Το διοικητικό δίκαιο (σελ. 16 25) Σκοπός των ως

Διαβάστε περισσότερα

(ΦΕΚ.) ΠΡΑΞΗ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΟΥ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟΥ Κατεπείγουσα ρύθμιση για την οργάνωση της διαδικασίας διεξαγωγής του δημοψηφίσματος της 5ης Ιουλίου του 2015.

(ΦΕΚ.) ΠΡΑΞΗ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΟΥ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟΥ Κατεπείγουσα ρύθμιση για την οργάνωση της διαδικασίας διεξαγωγής του δημοψηφίσματος της 5ης Ιουλίου του 2015. (ΦΕΚ.) ΠΡΑΞΗ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΟΥ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟΥ Κατεπείγουσα ρύθμιση για την οργάνωση της διαδικασίας διεξαγωγής του δημοψηφίσματος της 5ης Ιουλίου του 2015. Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ Έχοντας υπόψη: 1.

Διαβάστε περισσότερα

Brussels, 30 January 2013. Αξιότιμα Μέλη,

Brussels, 30 January 2013. Αξιότιμα Μέλη, Directorate-General for Communication Public Opinion Monitoring Unit Brussels, 30 January 2013 Αξιότιμα Μέλη, Ενόψει των ευρωπαϊκών εκλογών του 2014, βρίσκομαι στην ευχάριστη θέση να σας αποστείλω τα αποτελέσματα

Διαβάστε περισσότερα

European Year of Citizens 2013 Alliance

European Year of Citizens 2013 Alliance European Year of Citizens 2013 Alliance MANIFESTO Η ενεργός συμμετοχή του ευρωπαίου πολίτη είναι άμεσα συνδεδεμένη με την επιδίωξη των Ευρωπαϊκών συλλογικών στόχων και αξιών που προβλέπονται στις Συνθήκες

Διαβάστε περισσότερα

Ο Δικηγορικός Σύλλογος Αθηνών, ο μεγαλύτερος. επιστημονικός σύλλογος της χώρας, με τους αγώνες. και τη μεγάλη δημοκρατική παράδοση, άρθρωσε

Ο Δικηγορικός Σύλλογος Αθηνών, ο μεγαλύτερος. επιστημονικός σύλλογος της χώρας, με τους αγώνες. και τη μεγάλη δημοκρατική παράδοση, άρθρωσε Αθήνα, 30.6.2015 ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδημίας 60, 10679 Αθήνα Τηλ. 210-33.98.270, 71 Ο Δικηγορικός Σύλλογος Αθηνών, ο μεγαλύτερος επιστημονικός σύλλογος της χώρας, με τους αγώνες και τη μεγάλη

Διαβάστε περισσότερα

Διακρίσεις ελέγχου της συνταγματικότητα των νόμων

Διακρίσεις ελέγχου της συνταγματικότητα των νόμων Διακρίσεις ελέγχου της συνταγματικότητα των νόμων Λίνα Παπαδοπούλου Επ Καθ Συνταγματικού Δικαίου, Νομική Σχολή, ΑΠΘ [Σύνδεση με τα προηγούμενα] Η τυπική υπεροχή του Σ ως θεμέλιο του ελέγχου της συνταγματικότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ «ΑΝΑΤΡΟΠΗ» - MEGA

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ «ΑΝΑΤΡΟΠΗ» - MEGA ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ «ΑΝΑΤΡΟΠΗ» - MEGA ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 14 «ΑΝΑΤΡΟΠΗ» - MEGA GREEK PUBLIC OPINION ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ «ΑΝΑΤΡΟΠΗ» ΤΟΥ MEGA 13 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 14 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Ταυτότητα

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία, θεωρίες και θεσμοί της Ευρωπαϊκής Ενοποίησης

Ιστορία, θεωρίες και θεσμοί της Ευρωπαϊκής Ενοποίησης ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ιστορία, θεωρίες και θεσμοί της Ευρωπαϊκής Ενοποίησης Μάθημα 8 ο : Η Συνθήκη της Λισσαβόνας. Ιστορικό πλαίσιο Κύρια χαρακτηριστικά Πολιτικά

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στο Δίκαιο και Συνταγματικό Δίκαιο

Εισαγωγή στο Δίκαιο και Συνταγματικό Δίκαιο ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΔΕΟ 10 ΑΡΧΕΣ ΔΙΚΑΙΟΥ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ Εισαγωγή στο Δίκαιο και Συνταγματικό Δίκαιο ΛΙΝΑ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ ΜΕΛΟΣ ΣΕΠ ΕΑΠ ΑΝ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΡΙΑ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑΣΤΑΤΙΚΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΤΗΣ ΣΥΜΠΡΑΞΗΣ. «ΑΜΕΣΗ Δημοκρατία Στην Πράξη» Άρθρο 1. {Ίδρυση και Σκοποί}

ΚΑΤΑΣΤΑΤΙΚΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΤΗΣ ΣΥΜΠΡΑΞΗΣ. «ΑΜΕΣΗ Δημοκρατία Στην Πράξη» Άρθρο 1. {Ίδρυση και Σκοποί} ΚΑΤΑΣΤΑΤΙΚΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΤΗΣ ΣΥΜΠΡΑΞΗΣ «ΑΜΕΣΗ Δημοκρατία Στην Πράξη» Άρθρο 1 {Ίδρυση και Σκοποί} Ιδρύεται Συνασπισμός Μη Αντιπροσωπευόμενων στα Κοινοβούλια Πολιτικών Κομμάτων και Κοινωνικών Οργανώσεων,

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, 18 Ιουλίου 2006 Αρ. Πρωτ.: Υ190

Αθήνα, 18 Ιουλίου 2006 Αρ. Πρωτ.: Υ190 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ο ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΣ Αθήνα, 18 Ιουλίου 2006 Αρ. Πρωτ.: Υ190 ΠΡΟΣ: 1. Όλους τους Υπουργούς και Υφυπουργούς 2. Τον Γενικό Γραμματέα της Κυβέρνησης 3. Όλους τους Γενικούς Γραμματείς Υπουργείων

Διαβάστε περισσότερα

ΥΛΗ ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΩΝ ΝΟΜΙΚΗΣ ΑΘΗΝΩΝ 2015-2016

ΥΛΗ ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΩΝ ΝΟΜΙΚΗΣ ΑΘΗΝΩΝ 2015-2016 ΥΛΗ ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΩΝ ΝΟΜΙΚΗΣ ΑΘΗΝΩΝ 2015-2016 Γενικές Αρχές Αστικού Δικαίου Ι. Έννοια και λειτουργία του δικαίου πηγές κανόνες δικαίου. ΙΙ. Δικαίωμα : Έννοια διακρίσεις γένεση κτήση αλλοίωση απώλεια άσκηση.

Διαβάστε περισσότερα

Η δυνατότητα που παρέχει το άρθρο 110 προφανώς δεν αποτελεί επαρκή απάντηση.

Η δυνατότητα που παρέχει το άρθρο 110 προφανώς δεν αποτελεί επαρκή απάντηση. ΕΜΠΑΡΓΚΟ 18.00 ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΚΕΕ & ΕΒΕΑ κ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΜΙΧΑΛΟΥ ΣΤΗΝ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΤΟΥ ΚΥΚΛΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΜΟΥ «ΡΕΥΜΑ ΣΚΕΨΗΣ» ΜΕ ΘΕΜΑ «Η ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΗ ΑΝΑΘΕΩΡΗΣΗ ΩΣ ΑΝΑΓΚΑΙΟΤΗΤΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ο σεβασμός των θεμελιωδών δικαιωμάτων στην Ένωση

Ο σεβασμός των θεμελιωδών δικαιωμάτων στην Ένωση Ο σεβασμός των θεμελιωδών δικαιωμάτων στην Ένωση Για μεγάλο χρονικό διάστημα, τη νομική βάση για τα θεμελιώδη δικαιώματα σε επίπεδο ΕΕ αποτελούσε ουσιαστικά η αναφορά που γίνεται από τις Συνθήκες στην

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΟΡΓΑΝΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΙ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ

ΤΑ ΟΡΓΑΝΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΙ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ ΤΑ ΟΡΓΑΝΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΙ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ Το Προεδρείο της Βουλής Το Προεδρείο της Βουλής προβλέπεται από το ίδιο το Σύνταγµα. Αποτελείται από τον Πρόεδρο της Βουλής, από επτά(7) Αντιπροέδρους, τρεις (3)

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΣΤΟ ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΥ «ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ Ν. 3126/2003 ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΟΙΝΙΚΗ ΕΥΘΥΝΗ ΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΩΝ»

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΣΤΟ ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΥ «ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ Ν. 3126/2003 ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΟΙΝΙΚΗ ΕΥΘΥΝΗ ΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΩΝ» ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΣΤΟ ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΥ «ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ Ν. 3126/2003 ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΟΙΝΙΚΗ ΕΥΘΥΝΗ ΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΩΝ» Όπως αναφέρεται στην από 19 Οκτωβρίου 2010, προς την Βουλή των Ελλήνων, Έκθεση της Ειδικής Μόνιμης

Διαβάστε περισσότερα

Οι συνθήκες του Μάαστριχτ και του Άμστερνταμ

Οι συνθήκες του Μάαστριχτ και του Άμστερνταμ Οι συνθήκες του Μάαστριχτ και του Άμστερνταμ Η συνθήκη του Μάαστριχτ τροποποίησε τις προηγούμενες ευρωπαϊκές συνθήκες και δημιούργησε μια Ευρωπαϊκή Ένωση που βασιζόταν σε τρεις πυλώνες: τις Ευρωπαϊκές

Διαβάστε περισσότερα

Συνθήκη της Λισαβόνας

Συνθήκη της Λισαβόνας Συνθήκη της Λισαβόνας Α. Εισαγωγή Στις 13 Δεκεμβρίου 2007, οι αρχηγοί των είκοσι επτά χωρών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης υπέγραψαν τη Συνθήκη της Λισαβόνας. Με τη Συνθήκη τροποποιούνται οι δύο βασικές Συνθήκες

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑΣ ΓΙΑ ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΣΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΖΩΗ

ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑΣ ΓΙΑ ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΣΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΖΩΗ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑΣ ΓΙΑ ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΣΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΖΩΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΗΣ ΔΡΟΣ ΕΡΑΤΩΣ ΚΟΖΑΚΟΥ-ΜΑΡΚΟΥΛΛΗ ΣΤΗ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΙΚΗ ΔΙΑΣΚΕΨΗ ΔΕΥΤΕΡΑ 15 ΙΟΥΝΙΟΥ 2015, 11:00 πμ ΣΠΙΤΙ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ Ν.Ο.Π.Ε ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ Πρόγραμμα μεταπτυχιακών σπουδών Δημοσίου Δικαίου Μάθημα: Συνταγματικό Δίκαιο

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ Ν.Ο.Π.Ε ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ Πρόγραμμα μεταπτυχιακών σπουδών Δημοσίου Δικαίου Μάθημα: Συνταγματικό Δίκαιο ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ Ν.Ο.Π.Ε ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ Πρόγραμμα μεταπτυχιακών σπουδών Δημοσίου Δικαίου Μάθημα: Συνταγματικό Δίκαιο ΚΑΖΛΑΡΗ ΒΑΣΙΛΙΚΗ Θέμα εργασίας: ΤΟ ΙΣΠΑΝΙΚΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 13 η : Απαλλαγή Κυβέρνησης από τα καθήκοντά της Η Διάλυση της Βουλής

Ενότητα 13 η : Απαλλαγή Κυβέρνησης από τα καθήκοντά της Η Διάλυση της Βουλής ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 13 η : Απαλλαγή Κυβέρνησης από τα καθήκοντά της Η Διάλυση της Βουλής Λίνα Παπαδοπούλου Επ. Καθηγήτρια Νομικής ΑΠΘ Άδειες Χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Το Δημοψήφισμα με Πρωτοβουλία των Πολιτών Ως κορυφαία πρόταση αναθεώρησης του Συντάγματος

Το Δημοψήφισμα με Πρωτοβουλία των Πολιτών Ως κορυφαία πρόταση αναθεώρησης του Συντάγματος 1 η Πρόταση Αναθεώρησης του Συντάγματος Το Δημοψήφισμα με Πρωτοβουλία των Πολιτών Ως κορυφαία πρόταση αναθεώρησης του Συντάγματος Ανδρέας Γ. Δημητρόπουλος Καθηγητής Νομικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών

Διαβάστε περισσότερα

Κώδικας δεοντολογίας για τους βουλευτές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σε θέματα οικονομικών συμφερόντων και σύγκρουσης συμφερόντων

Κώδικας δεοντολογίας για τους βουλευτές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σε θέματα οικονομικών συμφερόντων και σύγκρουσης συμφερόντων Κώδικας δεοντολογίας για τους βουλευτές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σε θέματα οικονομικών συμφερόντων και σύγκρουσης συμφερόντων Άρθρο 1 Κατευθυντήριες αρχές Κατά την εκτέλεση των καθηκόντων τους οι βουλευτές

Διαβάστε περισσότερα

Ε.Ε. Π α ρ.ι(i), Α ρ.4271, 25/2/2011 ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΠΡΟΝΟΕΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΓΓΡΑΦΗ, ΤΗ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΚΟΜΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΑΛΛΑ ΣΥΝΑΦΗ ΘΕΜΑΤΑ

Ε.Ε. Π α ρ.ι(i), Α ρ.4271, 25/2/2011 ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΠΡΟΝΟΕΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΓΓΡΑΦΗ, ΤΗ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΚΟΜΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΑΛΛΑ ΣΥΝΑΦΗ ΘΕΜΑΤΑ ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΠΡΟΝΟΕΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΓΓΡΑΦΗ, ΤΗ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΚΟΜΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΑΛΛΑ ΣΥΝΑΦΗ ΘΕΜΑΤΑ -------------------------------- Η Βουλή των Αντιπροσώπων ψηφίζει ως ακολούθως: Συνοπτικός τίτλος. 1. Ο

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΘΕΜΕΛΙΩ ΕΙΣ ΑΡΧΕΣ ή ΟΡΓΑΝΩΤΙΚΕΣ ΒΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΕΥΜΑΤΟΣ. Θεµελιώδεις αρχές ή οργανωτικές βάσεις του πολιτεύµατος ονοµάζουµε τα

ΟΙ ΘΕΜΕΛΙΩ ΕΙΣ ΑΡΧΕΣ ή ΟΡΓΑΝΩΤΙΚΕΣ ΒΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΕΥΜΑΤΟΣ. Θεµελιώδεις αρχές ή οργανωτικές βάσεις του πολιτεύµατος ονοµάζουµε τα ΟΙ ΘΕΜΕΛΙΩ ΕΙΣ ΑΡΧΕΣ ή ΟΡΓΑΝΩΤΙΚΕΣ ΒΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΕΥΜΑΤΟΣ Θεµελιώδεις αρχές ή οργανωτικές βάσεις του πολιτεύµατος ονοµάζουµε τα βασικά χαρακτηριστικά που συνθέτουν την φυσιογνωµία του πολιτεύµατος και

Διαβάστε περισσότερα

Ε.Ε. Π α ρ.ι(i), Α ρ.4158, 11/4/2008 NOMOΣ ΠΟΥ ΠΡΟΝΟΕΙ ΓΙΑ ΤΟ ΑΣΥΜΒΙΒΑΣΤΟ ΟΡΙΣΜΕΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ

Ε.Ε. Π α ρ.ι(i), Α ρ.4158, 11/4/2008 NOMOΣ ΠΟΥ ΠΡΟΝΟΕΙ ΓΙΑ ΤΟ ΑΣΥΜΒΙΒΑΣΤΟ ΟΡΙΣΜΕΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ NOMOΣ ΠΟΥ ΠΡΟΝΟΕΙ ΓΙΑ ΤΟ ΑΣΥΜΒΙΒΑΣΤΟ ΟΡΙΣΜΕΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΛΛΩΝ ΣΥΝΑΦΩΝ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΟΡΙΣΜΕΝΩΝ ΑΞΙΩΜΑΤΟΥΧΩΝ ΤΗΣ ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ΜΕ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΩΝ ΚΑΘΗΚΟΝΤΩΝ ΤΟΥΣ ΚΑΙ ΓΙΑ ΑΛΛΑ ΣΥΝΑΦΗ ΘΕΜΑΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

Φορείς των νέων ιδεών ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΟΙ ΥΠΟΨΗΦΙΟΙ

Φορείς των νέων ιδεών ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΟΙ ΥΠΟΨΗΦΙΟΙ Δ. ΑΝΑΝΕΩΣΗ- ΔΙΧΑΣΜΟΣ (1909-1922) 1. Το κόμμα των φιλελευθέρων 1. Πριν τις εκλογές της 8ης Αυγούστου 1910 κανένα ΜΕΓΑΛΟ κόμμα δεν υποστήριζε τις μεταρρυθμίσεις που προτάθηκαν το 1909/1910 Φορείς των νέων

Διαβάστε περισσότερα

ΨΗΦΙΣΜΑ ΕΚΤΑΚΤΟΥ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ ΚΕΔΕ

ΨΗΦΙΣΜΑ ΕΚΤΑΚΤΟΥ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ ΚΕΔΕ ΨΗΦΙΣΜΑ ΕΚΤΑΚΤΟΥ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ ΚΕΔΕ Το έκτακτο συνέδριο της ΚΕΔΕ, που συγκλήθηκε σήμερα, Δευτέρα 3 Δεκεμβρίου 2012, στην Αθήνα ως συνέχεια του προηγούμενου, με μοναδικό θέμα συζήτησης τις τελευταίες ραγδαίες

Διαβάστε περισσότερα

Μετεκλογική ανάλυση 2014 ΕΥΡΩΠΑΪΚΕΣ ΕΚΛΟΓΕΣ 2014

Μετεκλογική ανάλυση 2014 ΕΥΡΩΠΑΪΚΕΣ ΕΚΛΟΓΕΣ 2014 Directorate-General for Communication PUBLIC OPINION MONITORING UNIT Brussels, October 2014 Μετεκλογική ανάλυση 2014 ΕΥΡΩΠΑΪΚΕΣ ΕΚΛΟΓΕΣ 2014 ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ Κάλυψη: Πληθυσμός: Μεθοδολογία: Περίοδος διεξαγωγής:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΑΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΚΑΤΑΣΤΑΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΣΚΥΡΟΣ ΝΑΥΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ

ΠΡΟΤΑΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΚΑΤΑΣΤΑΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΣΚΥΡΟΣ ΝΑΥΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΠΡΟΤΑΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΚΑΤΑΣΤΑΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΣΚΥΡΟΣ ΝΑΥΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ Η Σκύρος Ναυτική Εταιρεία ιδρύθηκε, από σκυριανούς το 1980 για να λύσει το πιεστικό πρόβλημα της ακτοπλοϊκής

Διαβάστε περισσότερα

1 ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΌ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΌ ΙΝΣΤΙΤΟΎΤΟ ΕΦΑΡΜΟΣΜΈΝΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΏΝ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΏΝ ΕΠΙΣΤΗΜΏΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΊΟΥ ΜΑΚΕΔΟΝΊΑΣ ΙΟΎΛΙΟΣ 2015

1 ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΌ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΌ ΙΝΣΤΙΤΟΎΤΟ ΕΦΑΡΜΟΣΜΈΝΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΏΝ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΏΝ ΕΠΙΣΤΗΜΏΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΊΟΥ ΜΑΚΕΔΟΝΊΑΣ ΙΟΎΛΙΟΣ 2015 7.16 1 Τι Πιστεύουν οι Έλληνες για τη Δημοκρατική Συμμετοχή & τους Θεσμούς Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Εφαρμοσμένων Οικονομικών & Κοινωνικών Επιστημών Πανεπιστημίου Μακεδονίας Ιούλιος 16 2 Ταυτότητα

Διαβάστε περισσότερα

«Η ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΙΑΤΗΡΗΣΗΣ» ΑΡΘΡΟ 84 ΤΟΥ ΣΥΝΑΓΜΑΤΟΣ

«Η ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΙΑΤΗΡΗΣΗΣ» ΑΡΘΡΟ 84 ΤΟΥ ΣΥΝΑΓΜΑΤΟΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ: ΝΟΜΙΚΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ: ΝΟΜΙΚΗΣ ΤΟΜΕΑΣ: ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΙΚΑΙΟ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: Α. ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΙΚΑΙΟ «Η ΑΡΧΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΓΝΩΜΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ. της 14ης Απριλίου σχετικά με τροποποιήσεις του καταστατικού της Τράπεζας της Ελλάδος (CON/2011/36)

ΓΝΩΜΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ. της 14ης Απριλίου σχετικά με τροποποιήσεις του καταστατικού της Τράπεζας της Ελλάδος (CON/2011/36) EL ΓΝΩΜΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ της 14ης Απριλίου 2011 σχετικά με τροποποιήσεις του καταστατικού της Τράπεζας της Ελλάδος (CON/2011/36) Εισαγωγή και νομική βάση Στις 16 Μαρτίου 2011 η Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ Εσωτερικός Κανονισμός Λειτουργίας Μάρτιος 2016

ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ Εσωτερικός Κανονισμός Λειτουργίας Μάρτιος 2016 ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ Εσωτερικός Κανονισμός Λειτουργίας Μάρτιος 2016 Α. Εισαγωγικές Διατάξεις 1 Το παρόν κείμενο είναι ο Εσωτερικός Κανονισμός Λειτουργίας που υιοθέτησε η Επιτροπή Δεοντολογίας. Ο Κανονισμός

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΤΗΣ ΠΕΙΘΑΡΧΙΚΗΣ ΕΥΘΥΝΗΣ ΣΤΟ ΔΗΜΟΣΙΟ ΤΟΜΕΑ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ & ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΤΗΣ ΠΕΙΘΑΡΧΙΚΗΣ ΕΥΘΥΝΗΣ ΣΤΟ ΔΗΜΟΣΙΟ ΤΟΜΕΑ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ & ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ NON PAPER ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΤΗΣ ΠΕΙΘΑΡΧΙΚΗΣ ΕΥΘΥΝΗΣ ΣΤΟ ΔΗΜΟΣΙΟ ΤΟΜΕΑ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ & ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ - Για πιο λόγο δίνεται έμφαση στην πειθαρχική ευθύνη στο Δημόσιο; Η εφαρμογή του πειθαρχικού δικαίου στο Δημόσιο Τομέα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΝΟΜΙΜΟΤΗΤΑΣ ΩΣ ΣΥΝΕΠΕΙΑ ΤΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΚΡΑΤΟΥΣ ΙΚΑΙΟΥ

Η ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΝΟΜΙΜΟΤΗΤΑΣ ΩΣ ΣΥΝΕΠΕΙΑ ΤΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΚΡΑΤΟΥΣ ΙΚΑΙΟΥ Η ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΝΟΜΙΜΟΤΗΤΑΣ ΩΣ ΣΥΝΕΠΕΙΑ ΤΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΚΡΑΤΟΥΣ ΙΚΑΙΟΥ Καθορίζοντας το γενικό περιεχόµενο ενός δικαιώµατος, µε διατάξεις δικαίου στο πλαίσιο γενικής σχέσης, προσδιορίζονται τα ανώτατα όρια άσκησης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟ ΤΑ ΑΝΟΙΧΤΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΣΤΗΝ ΑΝΟΙΧΤΗ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗ : Η ΠΡΟΣΒΑΣΗ ΣΤΗ ΔΗΜΟΣΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑ

ΑΠΟ ΤΑ ΑΝΟΙΧΤΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΣΤΗΝ ΑΝΟΙΧΤΗ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗ : Η ΠΡΟΣΒΑΣΗ ΣΤΗ ΔΗΜΟΣΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑ ΑΠΟ ΤΑ ΑΝΟΙΧΤΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΣΤΗΝ ΑΝΟΙΧΤΗ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗ : Η ΠΡΟΣΒΑΣΗ ΣΤΗ ΔΗΜΟΣΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑ ΤΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΠΡΟΣΒΑΣΗΣ ΣΤΑ ΕΓΓΡΑΦΑ ΚΑΙ ΠΕΡΑΙΤΕΡΩ ΧΡΗΣΗΣ ΩΣ ΜΟΧΛΟΣ ΑΝΟΙΧΤΗΣ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΤΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΠΡΟΣΒΑΣΗΣ ΣΤΑ ΕΓΓΡΑΦΑ

Διαβάστε περισσότερα

Συνεντεύξεις «πρόσωπο με πρόσωπο (face to face). Κοινές ερωτήσεις για όλους τους συμμετέχοντες.

Συνεντεύξεις «πρόσωπο με πρόσωπο (face to face). Κοινές ερωτήσεις για όλους τους συμμετέχοντες. Κεντρικά ερωτήματα: Ποιες είναι οι διαστάσεις της συζήτησης για την κρίση στο Δημόσιο Διάλογο; Ήταν η υιοθέτηση του πακέτου διάσωσης για την Ελλάδα και η ένταξη της Ελλάδας στο μηχανισμό στήριξης μονόδρομος

Διαβάστε περισσότερα

7/3/2014. ό,τι είναι νόμιμο είναι και ηθικό ; νόμος είναι το δίκαιο του εργοδότη ; ή νομικός κανόνας

7/3/2014. ό,τι είναι νόμιμο είναι και ηθικό ; νόμος είναι το δίκαιο του εργοδότη ; ή νομικός κανόνας Τ.Ε.Ι. Πειραιά Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών στην Λογιστική και Χρηματοοικονομική Ειδικά θέματα Δικαίου Δρ. Μυλωνόπουλος Δ. Αν. Καθηγητής δίκαιο άδικο ό,τι είναι νόμιμο είναι και ηθικό ; νόμος είναι το

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΩΠΙΟΝ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΗΣ ΕΠΙΚΡΑΤΕΙΑΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ

ΕΝΩΠΙΟΝ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΗΣ ΕΠΙΚΡΑΤΕΙΑΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΕΝΩΠΙΟΝ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΗΣ ΕΠΙΚΡΑΤΕΙΑΣ (ΟΛΟΜΕΛΕΙΑΣ) ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ Γιώργου Κόκκα του Λεάνδρου, δικηγόρου, κατοίκου Αγ. Παρασκευής, οδός Ψαρών αριθ.20, ενεργούντος ατομικά και ως νομίμου εκπροσώπου της Ένωσης

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΝΑΔΕΙΞΗ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ & Η ΔΙΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ

Η ΑΝΑΔΕΙΞΗ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ & Η ΔΙΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ Η ΑΝΑΔΕΙΞΗ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ & Η ΔΙΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ Α. Η ΑΝΑΔΕΙΞΗ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ 1. Η αρχή της δεδηλωμένης - Ο σχηματισμός της Κυβέρνησης Ο θεσμός της εμπιστοσύνης της Βουλής στην Κυβέρνηση έχει την καταγωγή

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΠΡΟΤΑΣΗ ΠΡΟΣ ΤΑ ΣΤΕΛΕΧΗ, ΤΟΥΣ ΕΘΕΛΟΝΤΕΣ ΚΑΙ ΤΟΥΣ ΦΙΛΟΥΣ

ΝΕΑ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΠΡΟΤΑΣΗ ΠΡΟΣ ΤΑ ΣΤΕΛΕΧΗ, ΤΟΥΣ ΕΘΕΛΟΝΤΕΣ ΚΑΙ ΤΟΥΣ ΦΙΛΟΥΣ ΝΕΑ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΠΡΟΤΑΣΗ ΠΡΟΣ ΤΑ ΣΤΕΛΕΧΗ, ΤΟΥΣ ΕΘΕΛΟΝΤΕΣ ΚΑΙ ΤΟΥΣ ΦΙΛΟΥΣ Νοέμβριος 2015 Σελίδα 1 από 15 Τα όργανα του Ποταμιού 1. Oι εθελοντές (μέλη) του Κινήματος...3 2. Ο Επικεφαλής...4 3. Η Μεγάλη Συνάντηση

Διαβάστε περισσότερα

- Συμφωνείτε ή διαφωνείτε με την στρατηγική που ακολουθεί η κυβέρνηση στη διαπραγμάτευση με τους εταίρους μας;

- Συμφωνείτε ή διαφωνείτε με την στρατηγική που ακολουθεί η κυβέρνηση στη διαπραγμάτευση με τους εταίρους μας; Η πανελλαδική έρευνα της GPO για την εκπομπή του MEGA "Ανατροπή" διενεργήθηκε στο διάστημα 12,13 και 15 Ιουνίου, σε αντιπροσωπευτικό δείγμα 1.000 ατόμων. Αναλυτικά τα ευρήματα της δημοσκόπησης: - Για το

Διαβάστε περισσότερα

Διοικητικό Δίκαιο Ι. Μαθητική σχέση έννομη σχέση δημόσιου διοικητικού δικαίου. Αντικείμενο Διοικητικού Δικαίου Διοίκηση

Διοικητικό Δίκαιο Ι. Μαθητική σχέση έννομη σχέση δημόσιου διοικητικού δικαίου. Αντικείμενο Διοικητικού Δικαίου Διοίκηση Διοικητικό Δίκαιο Ι Διοικητικό Δίκαιο: Κομμάτι δικαίου που μας συνοδεύει από τη γέννηση μέχρι το θάνατο μας. Είναι αδύνατον να μην βρεθούμε μέσα σε έννομες σχέσεις διοικητικού δικαίου. Μαθητική σχέση έννομη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ ΑΣΕΠ Α ΜΕΡΟΣ: Περιγραφή στοιχείων

ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ ΑΣΕΠ Α ΜΕΡΟΣ: Περιγραφή στοιχείων ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ ΑΣΕΠ 2010 Α ΜΕΡΟΣ: Περιγραφή στοιχείων ΠΡΟΛΟΓΟΣ- ΣΥΝΟΨΗ Η παρούσα έκθεση αναφέρεται στη λειτουργία του ΑΣΕΠ κατά το ημερολογιακό έτος 2010. Συντάχθηκε κατά τις διατάξεις του άρθρου 10 του

Διαβάστε περισσότερα

Agiou Spirodona str. 12243 Egaleo (Athens) Greece Τel. +302105385831, Secretariat +302105385381. http://users.teiath.gr/mglamb mglamb@teiath.

Agiou Spirodona str. 12243 Egaleo (Athens) Greece Τel. +302105385831, Secretariat +302105385381. http://users.teiath.gr/mglamb mglamb@teiath. Αθήνα 19 Ιανουαρίου 2015 ΕΡΕΥΝΑ ΤΙ ΘΑ ΨΗΦΙΣΟΥΝ ΟΙ ΦΟΙΤΗΤΕΣ ΤΗΝ 25 η ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ ΚΑΙ ΓΙΑΤΙ Η Έρευνα πραγματοποιήθηκε από τον καθηγητή Μιχάλη Γλαμπεδάκη και ομάδα ερευνητών και φοιτητών, την εβδομάδα 12-16

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήριες Γραμμές του 2001 των Ηνωμένων Εθνών που αποσκοπούν στην δημιουργία ενός ευνοϊκού περιβάλλοντος για την ανάπτυξη των συνεταιρισμών

Κατευθυντήριες Γραμμές του 2001 των Ηνωμένων Εθνών που αποσκοπούν στην δημιουργία ενός ευνοϊκού περιβάλλοντος για την ανάπτυξη των συνεταιρισμών Κατευθυντήριες Γραμμές του 2001 των Ηνωμένων Εθνών που αποσκοπούν στην δημιουργία ενός ευνοϊκού περιβάλλοντος για την ανάπτυξη των συνεταιρισμών 1 2 Παράρτημα Σχέδιο κατευθυντήριων γραμμών που αποσκοπούν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ «ΑΝΑΤΡΟΠΗ» - MEGA

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ «ΑΝΑΤΡΟΠΗ» - MEGA ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ «ΑΝΑΤΡΟΠΗ» - MEGA ΜΑΙΟΣ 214 «ΑΝΑΤΡΟΠΗ» - MEGA GREEK PUBLIC OPINION ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ «ΑΝΑΤΡΟΠΗ» ΤΟΥ MEGA 12 ΜΑΙΟΥ 214 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Ταυτότητα της

Διαβάστε περισσότερα

Ευρωπαϊκή Σύμβαση για την άσκηση των Δικαιωμάτων των Παιδιών

Ευρωπαϊκή Σύμβαση για την άσκηση των Δικαιωμάτων των Παιδιών Ευρωπαϊκή Σύμβαση για την άσκηση των Δικαιωμάτων των Παιδιών [όπως κυρώθηκε με το N. 2502/1997: Κύρωση της Ευρωπαϊκής Σύμβασης για την Άσκηση των Δικαιωμάτων των Παιδιών, (ΦΕΚ 103, τ. Α )] Άρθρο πρώτο.-

Διαβάστε περισσότερα

Πολιτικό Βαρόμετρο 87

Πολιτικό Βαρόμετρο 87 Πολιτικό Βαρόμετρο 87 Φεβρουάριος 2011 ΣΚΑΪ -ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ Παρουσίαση ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ Κυριακή 13/2/2011 Δ.1 ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ Σε γενικές γραμμές πιστεύετε ότι τα πράγματα στην Ελλάδα πηγαίνουν σε σωστή, ή σε

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/ 2656/ ΓΝΩΜΟ ΟΤΗΣΗ 2/2016

Αθήνα, Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/ 2656/ ΓΝΩΜΟ ΟΤΗΣΗ 2/2016 1 Αθήνα, 25-04-2016 Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/ 2656/25-04-2016 ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ ΓΝΩΜΟ ΟΤΗΣΗ 2/2016 Η Αρχή Προστασίας εδοµένων Προσωπικού Χαρακτήρα συνεδρίασε σε πλήρη Ολοµέλεια στο

Διαβάστε περισσότερα

ΓΝΩΜΟΛΟΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ

ΓΝΩΜΟΛΟΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΓΝΩΜΟΛΟΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΕΡΩΤΗΜΑ Ερωτάται αν αν είναι στα πλαίσια ή όχι του Συντάγματος η εφαρμογή της παραγράφου 2 του άρθρου 139 του Κώδικα Δικαστικών Επιμελητών με την έκδοση της προβλεπόμενης Υπουργικής

Διαβάστε περισσότερα

θέμα: Η ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΗ ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΩΝ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΩΝ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΩΝ ΑΡΧΩΝ Α. Εισαγωγή -λόγοι δημιουργίας ΑΔΑ -οι ΑΔΑ πριν τη συνταγματική αναθεώρηση του 2001

θέμα: Η ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΗ ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΩΝ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΩΝ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΩΝ ΑΡΧΩΝ Α. Εισαγωγή -λόγοι δημιουργίας ΑΔΑ -οι ΑΔΑ πριν τη συνταγματική αναθεώρηση του 2001 ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ,ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ Π.Μ.Σ ΔΗΜΟΣΙΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ μάθημα: Συνταγματικό Δίκαιο διδάσκοντες: Ανδρ. Δημητρόπουλος, καθηγητής, Θ. Αντωνίου, επ. καθηγήτρια εισήγηση: Παναγιώτα

Διαβάστε περισσότερα

Ημέρα Ώρα Μέσο Δημοσιογράφος Ημερομηνία Ραδιόφωνο ΣΚΑΪ

Ημέρα Ώρα Μέσο Δημοσιογράφος Ημερομηνία Ραδιόφωνο ΣΚΑΪ Ημέρα Ώρα Μέσο Δημοσιογράφος Ημερομηνία Τρίτη 14:30 πμ Ραδιόφωνο ΣΚΑΪ Κατερίνα Ακριβοπούλου 12/02/2008 Κατερίνα Ακριβοπούλου: Ο Πρόεδρος & Διευθύνων Σύμβουλος της Public Issue μαζί μας, ο κ. Γιάννης Μαυρής.

Διαβάστε περισσότερα

«Μια Απόπειρα προσέγγισης του δικαιώματος ίδρυσης. και συμμετοχής σε πολιτικά κόμματα (άρθρο 29 παρ. 1,

«Μια Απόπειρα προσέγγισης του δικαιώματος ίδρυσης. και συμμετοχής σε πολιτικά κόμματα (άρθρο 29 παρ. 1, «Μια Απόπειρα προσέγγισης του δικαιώματος ίδρυσης και συμμετοχής σε πολιτικά κόμματα (άρθρο 29 παρ. 1, εδ. α του Συντάγματος)» Κριτσίκης Αλέξανδρος Δικηγόρος, Υπ. ΔΝ -----------------------------------------------------------------

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικε ςκαιευρωπαι κε ς Πολιτικε ςστοντομεάτηςδια βιόυμα θησης. Παράλληλα Κείµενα

Εθνικε ςκαιευρωπαι κε ς Πολιτικε ςστοντομεάτηςδια βιόυμα θησης. Παράλληλα Κείµενα Εθνικε ςκαιευρωπαι κε ς Πολιτικε ςστοντομεάτηςδια βιόυμα θησης Παράλληλα Κείµενα Θεσμοί, όργανα και της ευρωπαϊκής πολιτικής Hεκπαιδευτικήπολιτικήκαιτασυστήματαδιαβίου εκπαίδευσης στη σύγχρονη Ευρώπη σε

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα Πολιτικής Συγκυρίας. Ιανουάριος 2014

Έρευνα Πολιτικής Συγκυρίας. Ιανουάριος 2014 Έρευνα Πολιτικής Συγκυρίας Ιανουάριος 2014 Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ: ΑΝΑΘΕΣΗ: ΤΥΠΟΣ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΣ: ΠΛΗΘΥΣΜΟΣ: ΠΕΡΙΟΧΗ: ΔΕΙΓΜΑ: ΧΡΟΝΟΣ ΔΙΕΞΑΓΩΓΗΣ: ΜΕΘΟΔΟΣ ΔΕΙΓΜΑΤΟΛΗΨΙΑΣ: ΔΕΙΓΜΑΤΟΛΗΠΤΙΚΟ ΣΦΑΛΜΑ: ΕΚΤΙΜΗΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Ευρωβαρόμετρο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (EB79.5) «ΕΝΑ ΧΡΟΝΟ ΠΡΙΝ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΕΣ ΕΚΛΟΓΕΣ ΤΟΥ 2014» Οικονομικό και κοινωνικό σκέλος

Ευρωβαρόμετρο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (EB79.5) «ΕΝΑ ΧΡΟΝΟ ΠΡΙΝ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΕΣ ΕΚΛΟΓΕΣ ΤΟΥ 2014» Οικονομικό και κοινωνικό σκέλος Γενική Διεύθυνση Επικοινωνίας Μονάδα Παρακολούθησης της Κοινής Γνώμης Βρυξέλλες, 15 Σεπτεμβρίου 2013 Ευρωβαρόμετρο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (EB79.5) «ΕΝΑ ΧΡΟΝΟ ΠΡΙΝ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΕΣ ΕΚΛΟΓΕΣ ΤΟΥ 2014»

Διαβάστε περισσότερα

Ε.Ε. Π α ρ.ι(i), Α ρ.4229, 5/2/2010

Ε.Ε. Π α ρ.ι(i), Α ρ.4229, 5/2/2010 ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΠΡΟΒΛΕΠΕΙ ΓΙΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ ΓΙΑ ΥΠΕΡΒΑΣΗ ΤΟΥ ΕΥΛΟΓΟΥ ΧΡΟΝΟΥ ΔΙΑΓΝΩΣΗΣ ΑΣΤΙΚΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΩΝ --------------------- Άρθρο 1. Συνοπτικός τίτλος. 2. Ερμηνεία. ΚΑΤΑΤΑΞΗ ΑΡΘΡΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Ν.1850 / 1989. Κύρωση του Ευρωπαϊκού Χάρτη της Τοπικής Αυτονοµίας

Ν.1850 / 1989. Κύρωση του Ευρωπαϊκού Χάρτη της Τοπικής Αυτονοµίας Ν.1850 / 1989 Κύρωση του Ευρωπαϊκού Χάρτη της Τοπικής Αυτονοµίας ΑΡΘΡΟ 1 (Πρώτο) Κυρώνεται και έχει την ισχύ που ορίζει το άρθρο 28 παράγραφος 1 του Συντάγµατος ο Ευρωπαϊκός Χάρτης της Τοπικής Αυτονοµίας,

Διαβάστε περισσότερα

Q-Cities Δίκτυο Πόλεων για την Ποιότητα, «Δραστηριότητα & Προοπτική»

Q-Cities Δίκτυο Πόλεων για την Ποιότητα, «Δραστηριότητα & Προοπτική» Q-Cities Δίκτυο Πόλεων για την Ποιότητα, «Δραστηριότητα & Προοπτική» Δρ. Μιχάλης Χρηστάκης Γενικός Γραμματέας Δήμου Αμαρουσίου Πρόεδρος Πανελλήνιας Ένωσης Γενικών Γραμματέων Τοπικής Αυτοδιοίκησης «Κλεισθένης»

Διαβάστε περισσότερα

Τοπική Αυτοδιοίκηση η μόνη λύση ενάντια στην απαξίωση και την αποχή

Τοπική Αυτοδιοίκηση η μόνη λύση ενάντια στην απαξίωση και την αποχή Ομιλία Δημάρχου Λευκωσίας στην Ημερίδα «Μεταρρύθμιση της Τοπικής Αυτοδιοίκησης στην Κύπρο Αναγκαιότητα ή Αυτοσκοπός» Παρασκευή, 4 Απριλίου 2014, 10 μ.μ. Τοπική Αυτοδιοίκηση η μόνη λύση ενάντια στην απαξίωση

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα κοινής γνώμης για τις πολιτικές εξελίξεις άτομα στις 13 περιφέρειες της χώρας. 7 9 Ιουνίου 2016

Έρευνα κοινής γνώμης για τις πολιτικές εξελίξεις άτομα στις 13 περιφέρειες της χώρας. 7 9 Ιουνίου 2016 Επωνυμία εταιρείας ΚΑΠΑ RESEARCH A.E. ΑΡ. ΜΗΤΡ : 5 Επωνυμία εντολέα Σκοπός δημοσκόπησης Ιδιαίτερα χαρακτηριστικά δείγματος Μέγεθος δείγματος/ γεωγραφική κάλυψη Χρονικό διάστημα συλλογής στοιχείων Μέθοδος

Διαβάστε περισσότερα

Ψ Η Φ Ι Σ Μ Α ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ ΚΕΔΕ. Κομοτηνή, 27 & 28 Ιανουαρίου 2012

Ψ Η Φ Ι Σ Μ Α ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ ΚΕΔΕ. Κομοτηνή, 27 & 28 Ιανουαρίου 2012 Ψ Η Φ Ι Σ Μ Α ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ ΚΕΔΕ Κομοτηνή, 27 & 28 Ιανουαρίου 2012 Το Συνέδριό μας πραγματοποιήθηκε σε μία περίοδο που την χαρακτηρίζει μία άνευ προηγουμένου πολιτική, οικονομική και κοινωνική κρίση, τις ζοφερές

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΛΗΡΩΣΗ ΘΕΣΕΩΝ ΗΜΟΣΙΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΑΙ ΝΟΜΙΚΩΝ ΠΡΟΣΩΠΩΝ ΤΟΥ ΗΜΟΣΙΟΥ TOMEΑ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ Ε

ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΛΗΡΩΣΗ ΘΕΣΕΩΝ ΗΜΟΣΙΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΑΙ ΝΟΜΙΚΩΝ ΠΡΟΣΩΠΩΝ ΤΟΥ ΗΜΟΣΙΟΥ TOMEΑ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ Ε ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΛΗΡΩΣΗ ΘΕΣΕΩΝ ΗΜΟΣΙΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΑΙ ΝΟΜΙΚΩΝ ΠΡΟΣΩΠΩΝ ΤΟΥ ΗΜΟΣΙΟΥ TOMEΑ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ Ε ΕΞΕΤΑΣΗ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ: «ΠΟΛΙΤΙΚΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΛΟΓΟΙ ΠΡΑΣΙΝΟΙ: ΚΡΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΚΑΛΛΙΚΡΑΤΗ

ΟΙΚΟΛΟΓΟΙ ΠΡΑΣΙΝΟΙ: ΚΡΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΚΑΛΛΙΚΡΑΤΗ ΤΙ ΙΣΧΥΕΙ ΣΗΜΕΡΑ ΣΤΗΝ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ Κεντρική Διοίκηση Περιφερειακή Διοίκηση Διορισμένος Περιφερειάρχης και Περιφερειακό Συμβούλιο ΤΙ ΕΙΣΑΓΕΙ Ο ΚΑΛΛΙΚΡΑΤΗΣ Χωρίς αλλαγές στην Κεντρική Διοίκηση. 7 Γενικές

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΟ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ. Δημόσια νομικά πρόσωπα

ΓΕΝΙΚΟ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ. Δημόσια νομικά πρόσωπα ΓΕΝΙΚΟ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ Δημόσια νομικά πρόσωπα 17/5/2016 Ίδρυση Ιδρύονται με Νομοθετική πράξη Κανονιστική πράξη βάσει νομοθετικής εξουσιοδότησης Σε ορισμένες περιπτώσεις, με βάση το εταιρικό δίκαιο Όχι

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΙΖΟΝΤΙΑ ΨΗΦΟΦΟΡΙΑ ΣΤΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΙΚΕΣ ΕΚΛΟΓΕΣ

ΟΡΙΖΟΝΤΙΑ ΨΗΦΟΦΟΡΙΑ ΣΤΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΙΚΕΣ ΕΚΛΟΓΕΣ ΠΛΑΤΦΟΡΜΑ ΟΜΑΔΩΝ ΠΟΛΙΤΩΝ ΔΙΑΦΑΝΕΙΑ ΤΩΡΑ! ΟΡΙΖΟΝΤΙΑ ΨΗΦΟΦΟΡΙΑ ΣΤΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΙΚΕΣ ΕΚΛΟΓΕΣ Λευκωσία, 25 Μαρτίου 2015. Ομάδα Εργασίας για την Οριζόντια Ψηφοφορία αποτελούμενη από εκπρόσωπους τριών κομμάτων (ΔΗΣΥ,

Διαβάστε περισσότερα

Το εκλογικό σύστημα και τα εμπόδια για μια ορθολογική μεταρρύθμισή του

Το εκλογικό σύστημα και τα εμπόδια για μια ορθολογική μεταρρύθμισή του Το εκλογικό σύστημα και τα εμπόδια για μια ορθολογική μεταρρύθμισή του 1. Αποτελεί κοινή παραδοχή ότι η μεταρρύθμιση του εκλογικού συστήματος αποτελεί ένα ιδιαίτερα κρίσιμο αλλά και επίκαιρο ζήτημα, που

Διαβάστε περισσότερα

Theo Nichols Nadir Suğur

Theo Nichols Nadir Suğur 1 2 The Nichls Nadir Suğur 3 4 Ευχαριστίες Ευχαριστίες οφείλονται σε όλους τους εταίρους του προγράμματος που συμμετείχαν στην άσκηση αυτή, τόσο στην Τουρκία όσο και στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Πρέπει να ευχαριστήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΗΣ ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ. που συνοδεύει το έγγραφο

ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΗΣ ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ. που συνοδεύει το έγγραφο ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, 17.7.2013 SWD(2013) 275 final ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΗΣ ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ που συνοδεύει το έγγραφο Πρόταση κανονισμού του Συμβουλίου

Διαβάστε περισσότερα

7η ιδακτική Ενότητα ΕΚΛΟΓΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ. Παρατηρήσεις, Σχόλια, Επεξηγήσεις

7η ιδακτική Ενότητα ΕΚΛΟΓΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ. Παρατηρήσεις, Σχόλια, Επεξηγήσεις 7η ιδακτική Ενότητα ΕΚΟΓΙΚΑ ΥΤΗΜΑΤΑ Παρατηρήσεις, χόλια, Επεξηγήσεις Παραθέτουµε απόσπασµα από το υνταγµατικό ίκαιο του Αθανασίου Γ. Ράικου, τόµος Α, εισαγωγή - οργανωτικό µέρος, τεύχος Α, καθώς και αποσπάσµατα

Διαβάστε περισσότερα

Πολιτική Συγκυρία και Διακυβέρνηση

Πολιτική Συγκυρία και Διακυβέρνηση Πολιτική Συγκυρία και Διακυβέρνηση VPRC Γενική Πολιτική Συγκυρία VPRC Δ.2 ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ Με την εικόνα που έχετε σήμερα για τη χώρα σε γενικές γραμμές πιστεύετε ότι τα πράγματα πηγαίνουν σε σωστή,

Διαβάστε περισσότερα

Πίνακας 1: Πρόθεση ψήφου στις περιφερειακές εκλογές στην Περιφέρεια Δυτικής Μακεδονίας

Πίνακας 1: Πρόθεση ψήφου στις περιφερειακές εκλογές στην Περιφέρεια Δυτικής Μακεδονίας Πίνακας 1: Πρόθεση ψήφου στις περιφερειακές εκλογές στην Περιφέρεια Δυτικής Μακεδονίας ΠΙΝΑΚΑΣ 1 ΠΡΟΘΕΣΗ ΨΗΦΟΥ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΕΣ ΕΚΛΟΓΕΣ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ 13,9% 5,5% 2,0% 35,1% Δακής Παπαιορδανίδης Τσάκωνας

Διαβάστε περισσότερα

THE ECONOMIST ΟΜΙΛΙΑ

THE ECONOMIST ΟΜΙΛΙΑ THE ECONOMIST ΟΜΙΛΙΑ ΑΝΤΡΕΑ ΞΑΝΘΟΥ ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΥΓΕΙΑΣ, ΕΛΛΑΔΑ TO THE 20 th ROUNDTABLE WITH THE GOVERNMENT OF GREECE EUROPE: SHAKEN AND STIRRED? GREECE: A SKILFUL ACORBAT? ΤΕΤΑΡΤΗ 22 ΙΟΥΝΙΟΥ 2016 THE ECONOMIST

Διαβάστε περισσότερα

Ο διορισµός Πρωθυπουργού - Μια απόπειρα ερµηνείας του άρθρου 37 παρ. 4 του Συντάγµατος.

Ο διορισµός Πρωθυπουργού - Μια απόπειρα ερµηνείας του άρθρου 37 παρ. 4 του Συντάγµατος. Πρόγραµµα Μεταπτυχιακών Σπουδών Τοµέα ηµοσίου ικαίου 2003 2004 Συνταγµατικό ίκαιο Επιβλέπων Καθηγητής: Κος Ανδρέας ηµητρόπουλος Ο διορισµός Πρωθυπουργού - Μια απόπειρα ερµηνείας του άρθρου 37 παρ. 4 του

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΦΑΣΗ Ρ.Α.Ε. ΥΠ ΑΡΙΘΜ. 672/2012 ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΑΔΜΗΕ Α.Ε. ΩΣ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΟΥ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΤΗ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ. Η Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας

ΑΠΟΦΑΣΗ Ρ.Α.Ε. ΥΠ ΑΡΙΘΜ. 672/2012 ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΑΔΜΗΕ Α.Ε. ΩΣ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΟΥ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΤΗ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ. Η Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας Πειραιώς 132 118 54 Αθήνα Τηλ.: 210-3727400 Fax: 210-3255460 E-mail: info@rae.gr Web: www.rae.gr ΑΠΟΦΑΣΗ Ρ.Α.Ε. ΥΠ ΑΡΙΘΜ. 672/2012 ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΑΔΜΗΕ Α.Ε. ΩΣ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΟΥ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΤΗ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ECB-PUBLIC ΓΝΩΜΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ. της 12ης Μαρτίου 2013. σχετικά με την ανακεφαλαιοποίηση των πιστωτικών ιδρυμάτων (CON/2013/17)

ECB-PUBLIC ΓΝΩΜΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ. της 12ης Μαρτίου 2013. σχετικά με την ανακεφαλαιοποίηση των πιστωτικών ιδρυμάτων (CON/2013/17) EL ECB-PUBLIC ΓΝΩΜΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ της 12ης Μαρτίου 2013 σχετικά με την ανακεφαλαιοποίηση των πιστωτικών ιδρυμάτων (CON/2013/17) Εισαγωγή και νομική βάση Στις 4 Μαρτίου 2013 η Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα