Σεξουαλική κακοποίηση, Μυστικό όχι πια

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Σεξουαλική κακοποίηση, Μυστικό όχι πια"

Transcript

1 Σεξουαλική κακοποίηση, Μυστικό όχι πια Εκδόσεις «Ελληνικά Γράμματα», 2006 Επιμέλεια: Ορέστης Γιωτάκος, Ψυχίατρος Βικτωρία Πρεκατέ, Εκπαιδευτικός, Εκπ Ψυχολόγος 1

2 ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΑ O Ορέστης Γιωτάκος τελείωσε τις βασικές σπουδές στη Στρατιωτική Ιατρική στη Θεσσσαλονίκη και το 1992 απέκτησε την ειδικότητα του Ψυχιάτρου στο Νοσοκομείο Ευαγγελισμός. Το 1998 απέκτησε το Master in Neuroscience στο Institute of Psychiatry του Λονδίνου, ενώ το 2003 περάτωσε τη διδακτορική διατριβή στην Ιατρική Σχολή Αθηνών, με θέμα τη σεξουαλική παραπτωματικότητα. Εχει πλούσιο ερευνητικό και συγγραφικό έργο στο χώρο της Ψυχιατρικής και είναι ιδρυτής και πρόεδρος της Εταιρίας Μελέτης & Πρόληψης της Σεξουαλικής Κακοποίησης. Η Βικτωρία Πρεκατέ γεννήθηκε το 1973 στην Θήνα. Είναι εκπαιδευτικός με βασικές και μετεκπαιδευτικές σπουδές στα Πανεπιστήμια της Οξφόρδης και του Λονδίνου, ενώ από το 2004 εκπαιδεύεται ως ψυχολόγος στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Από το 1992 εργάζεται εθελοντικά σε αγγλικές και ελληνικές οργανώσεις για την προάσπιση των δικαιωμάτων της γυναίκας και του παιδιού, ενώ από το 2004 είναι υπεύθυνη για το συντονισμό δράσεων της Εταιρίας Μελέτης & Πρόληψης της Σεξουαλικής Κακοποίησης. 2

3 ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗ ΚΑΚΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΤΡΑΥΜΑ 1. Το ψυχικό τραύμα και ο πόνος που απορρέει από κάθε μορφής βία και κακοποίηση Χατήρα Καλιόπη Επ Καθηγήτρια Κλινικής Ψυχολογίας, Τμήμα Ψυχολογίας, Σχολή Κοινωνικών Επιστημών, Πανεπιστήμιο Κρήτης 2. Πρώιμες τραυματικές εμπειρίες, διαπροσωπικές σχέσεις και συναίσθημα ατόμων σε πρόγραμμα απεξάρτησης Μακά Ζωή, Department of Psychology, APU-Cambridge Καφέτσιος Κωνσταντίνος, Τμήμα Ψυχολογίας, Πανεπιστήμιο Κρήτης 3. Θεραπεία του τραύματος από παιδική σεξουαλική κακοποίηση: Θεραπευτικές πρακτικές στο πλαίσιο της Ανθρωπιστικής Συνδυαστικής Ψυχοθεραπείας, για τη θεραπεία και την αποκατάσταση ενήλικων επιζώντων από παιδική σεξουαλική κακοποίηση Σωτηροπούλου Αθηνά Ψυχοθεραπεύτρια, Wittington Hospital, NHS Community Drug Service for South London ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: ΠΑΙΔΙΚΗ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗ ΚΑΚΟΠΟΙΗΣΗ 1. Η Ενδοοικογενειακή σεξουαλική κακοποίηση του παιδιού ως έκφραση της οικογενειακής δυσλειτουργίας Λάγγαρη Βέρα Ψυχολόγος, MSc Κοινωνικής & Προληπτική Ιατρικής, Ελληνική Εταιρεία Μελέτης και Πρόληψης της Σεξουαλική Κακοποίησης 2. Η ψυχοδυναμική της κακοποίησης στις διαταραχές προσποίησης, το σύνδρομο Munchausen και το Munchausen δι εκπροσώπου 3

4 Χατήρα Καλιόπη Επ Καθηγήτρια Κλινικής Ψυχολογίας, Τμήμα Ψυχολογίας, Σχολή Κοινωνικών Επιστημών, Πανεπιστήμιο Κρήτης 3. Συσχέτιση Σεξουαλικής Κακοποίησης κατά την Παιδική Ηλικία με Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής Σταθοπούλου Α, Παιδοψυχίατρος, Ψυχιατρική Κλινική Πανεπιστημίου Πατρών Κατριβάνου Α, Παιδοψυχίατρος, Λέκτορας Παιδοψυχιατρικής Ψυχιατρικής Κλινικής Πανεπιστημίου Πατρών Μονάδας 4. Ιατροδικαστική διερεύνηση του Σεξουαλικώς κακοποιημένου παιδιού Παπαδόδημα Σ, Σακελλιάδης Ε.Ι, Σπηλιοπούλου Χ. Εργαστήριο Ιατροδικαστικής και Τοξικολογίας, Ιατρική Σχολή, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών 5. Ανίχνευση παιδικής σεξουαλικής κακοποίησης Πρεκατέ Βικτωρία Εκπαιδευτικός, Mphil, Εκπαιδευόμενη ψυχολόγος, Ελληνική Εταιρεία Μελέτης και Πρόληψης της Σεξουαλική Κακοποίησης 6. Σεξουαλική κακοποίηση των εφήβων Τσίτουρα Στέλλα Διευθύντρια Τμήματος Κοινωνικής Ιατρικής Νοσοκομείου Παίδων «Π&Α Κυριακού» 7. Tο παιδί - θύμα ως μάρτυρας σεξουαλικής κακοποίησης: Η ακροαματική διαδικασία και ο κίνδυνος δευτερογενούς θυματοποίησης Θεμελή Όλγα Λέκτορας Eγκληματολογικής Ψυχολογίας Πανεπιστημίου Κρήτης ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3: ΣΥΝΤΡΟΦΙΚΗ ΒΙΑ 1. Κακοποίηση γυναικών από το σύζυγο και το φαινόμενο του συζυγικού βιασμού 4

5 Παπαδομαρκάκη Ελένη Ψυχολόγος, Δίκτυο Γυναικών Ευρώπης 2. Συντροφική Βία και Προγράμματα Πρόληψης Μαρία Κεφαλοπούλου, Ψυχολόγος Γεωργία Μπούρη, Κοιν. Λειτουργός Γραφείο Ισότητας, Δ/νση Κοιν.Μέριμνας και Υγείας, Δήμος Αθηναίων 3. Βία Μεταξύ Ερωτικών Συντρόφων: Το Μέγεθος του Προβλήματος και η Αναγκαιότητα της Συστηματικής Ανίχνευσης Πετρουλάκη Κική, Ντιναπόγιας Αθανάσιος, Πετρίδου Ελένη Εργαστήριο Υγιεινής & Επιδημιολογίας, Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4: ΜΜΕ Διαδίκτυο και σεξουαλική κακοποίηση 1. Διαταραχές σεξουαλικής συμπεριφοράς εφήβων που συνδέονται με την παρακολούθηση τηλεόρασης Μενούνου Χ, Ειδικ Παιδοψυχίατρος Κατριβάνου Α, Παιδοψυχίατρος, Λέκτορας Παιδοψυχιατρικής Μονάδας Ψυχιατρικής Κλινικής Πανεπιστημίου Πατρών 2. Η ανάμνηση παιδικής σεξουαλικής κακοποίησης & τα ΜΜΕ Καλογηράτου Ανδρονίκη Δρ Επικοινωνιολόγος, Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο 3. ΜΜΕ, Κώδικας Δεοντολογίας & Σεξουαλική κακοποίηση ανηλίκων Πανούσης Γιάννης Καθηγητής Εγκληματολογίας, Τμήμα Επικοινωνίας & ΜΜΕ, Παν/μίου Αθηνών 5

6 4. Σύχρονη Ηλεκτρονική Τεχνολογία και Έκθεση σε Σεξουαλική Βία Γιαννακοπούλου Μαρία, Ειδικ Παιδοψυχίατρος Σταθοπούλου Αναστασία, Παιδοψυχίατρος, Παιδοψυχιατρική Μονάδα Ψυχιατρικής Κλινικής Πανεπιστημίου Πατρών 5. Διαδικτυακή πορνογραφία και σεξουαλική παραβατικότητα: Κριτικές επισημάνσεις και σημεία εγκληματολογικού προβληματισμού. Ηλίας Γιάννης Δρ. Νομικής, Δικηγόρος 6. Παιδοφιλία και Διαδίκτυο: Ένας σύγχρονος κίνδυνος. Η θεωρητική και πρακτική συνεισφορά της γνωσιακής συμπεριφοριστικής Θεραπείας στις παρεμβάσεις που αφορούν παιδόφιλους χρήστες του Internet. Ευθυμίου Κ. 1, Θελερίτης Χ. 1, Κακάκη Μ. 2 1 Ινστιτούτο Έρευνας Θεραπείας της Συμπεριφοράς, Αθήνα, 2 Κέντρο Παιδικής Ψυχικής Υγείας-ΙΚΑ, Αθήνα 7. Βιβλιογραφικές πηγές από το διαδύκτιο στο θέμα «Παιδοφιλία και Διαδίκτυο»: Ένας σχολιασμένος κατάλογος πηγών για ειδικούς, ενδιαφερόμενους και γονείς. Ευθυμίου Κ. 1, Θελερίτης Χ. 1, Κακάκη Μ. 2 1 Ινστιτούτο Έρευνας Θεραπείας της Συμπεριφοράς, Αθήνα, 2 Κέντρο Παιδικής Ψυχικής Υγείας-ΙΚΑ, Αθήνα ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 : ΕΙΔΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΚΑΚΟΠΟΙΗΣΗΣ 1. Κλειτοριδεκτομή: Το έγκλημα συνεχίζεται Γερούκη Αριάδνη Νομικός, Διδάκτωρ Ιστορίας 2. Σεξουαλική κακοποίηση ατόμων με νοητική υστέρηση Μακρίδου Άννα Κλινικός Ψυχολόγος 6

7 3. Άνδρες θύματα βιασμού και σεξουαλικής κακοποίησης Σαρέλη Αγγελική Λέκτορας Τομέα Ποινικών και εγκληματολογικών επιστημών Νομικής Σχολής Δ.Π.Θ. 4. Το «φύλο» του βιασμού: Όψεις από την πρόσφατη ελληνική νομολογία Μηλιώνη Φωτεινή Δικηγόρος, Ειδική Επιστήμονας της Νομικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών 5. Η κοινωνική διαστρωμάτωση ως αιτιακός παράγοντας στη δημιουργία και ανάπτυξη του φαινομένου της εμπορίας ανθρώπων Τσιλιάκου Μαρία Νομικός-Υπ. Διδ. Εγκληματολογίας, Τομέας Εγκληματολογίας, Πάντειο Πανεπιστήμιο Αθηνών 6. Κανιβαλισμός - Σεξουαλικός Κανιβαλισμός Στοματικός Σαδισμός Θεώνη-Φανή Στ. Τριανταφύλλου Ψυχολόγος, Masters Κλινικής Ψυχολογίας, Διδάκτωρ Γενικής Ψυχολογίας, Παν/μιο Κρήτης ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6 : ΨΥΧΟΠΑΘΟΛΟΓΙΑ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΩΝ ΔΡΑΣΤΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ & ΠΡΟΛΗΨΗΣ 1. Το ψυχολογικό και βιολογικό προφίλ των σεξουαλικών δραστών Γιωτάκος Ορέστης Ψυχίατρος Ελληνική Εταιρία Μελέτης και Πρόληψης της Σεξουαλικής Κακοποίησης 7

8 2. Παρουσιάσεις των οργανώσεων κατά της σεξουαλικής κακοποίησης StopitNow!, NSPCC, OneInFour, και ECPAT Πρεκατέ Βικτωρία Εκπαιδευτικός, MPhil, Εκπαιδ ψυχολόγος Ελληνική Εταιρία Μελέτης και Πρόληψης της Σεξουαλικής Κακοποίησης 3. Το αίτημα της υγιούς σεξουαλικότητας ως αίτημα αλλαγής της κοινωνίας Ριζάβα Φωτεινή Δικηγόρος, Υπ. Διδάκτωρ Εγκληματολογίας στον Τομέα Ποινικών και Εγκληματολογικών Επιστημών ΔΠΘ 8

9 Πρόλογος Η συλλογή αυτή καλύπτει ένα ευρύ φάσμα θεμάτων που σχετίζονται με τη σεξουαλική κακοποίηση και περιλαμβάνει κείμενα από εξαίρετους επαγγελματίες προερχόμενους από όλους τους εμπλεκόμενους χώρους. Ειδικοί επιστήμονες από τους τομείς της ψυχικής υγείας, της νομικής και της κοινωνικής εργασίας, καταθέτουν την εμπειρία τους σε ένα θέμα που εύλογα τείνει να καλύπτεται από το μανδύα του «μυστικού». Στο πρώτο Κεφάλαιο αναφέρονται αναλύσεις του τραύματος που απορρέει από τη σεξουαλική κακοποίηση, το οποίο μέχρι την πολύ πρόσφατη δεκαετία του 1970, είχε σαφώς υποτιμηθεί, αν όχι αγνοηθεί. Έτσι, για παράδειγμα, ακόμη και ο Kinsey, που με τη γνωστή και σημαντική του έρευνα το 1953 βρήκε ότι 1 στα 4 κορίτσια και 1 στα 10 αγόρια έχουν κακοποιηθεί σεξουαλικά πριν φτάσουν την ηλικία των δεκαοκτώ ετών, σχολίασε ότι «είναι δύσκολο να κατανοήσει κανείς γιατί ένα παιδί θα πρέπει να αναστατωθεί αν αγγίξουν τα γεννητικά του όργανα ή αν δει τα γεννητικά όργανα άλλων ή να αναστατωθεί ακόμη και σε πιο συγκεκριμένες σεξουαλικές επαφές, εκτός και αν το έχουν υποβάλλει έτσι από το περιβάλλον (cultural conditioning). Τέτοιες απόψεις κυριαρχούσαν στη μεταπολεμική σκέψη των ειδικών και μόνο μετά τη δεκαετία του 1970 και με τη βοήθεια του φεμινιστικού κινήματος, μελετήθηκαν και έγιναν περισσότερο κατανοητές οι ψυχολογικές και κοινωνικές συνέπειες της σεξουαλικής κακοποίησης γυναικών και παιδιών. Η παιδική σεξουαλική κακοποίηση μελετάται εκτενέστερα στο δεύτερο Κεφάλαιο, ως διακριτή μορφή παιδικής κακοποίησης, αλλά και ξεχωριστή από το βιασμό ενηλίκων. Οι σωματικές, ψυχολογικές και κοινωνικές συνέπειες της κακοποίησης αυτής έχουν πλέον ερευνητικά αποδειχτεί και μπορούν να συμπεριλάβουν οτιδήποτε από κατάθλιψη, ενοχή, χαμηλή αυτο-εκτίμηση, κατάχρηση ουσιών και απόπειρες αυτοκτονίας μέχρι παραβατικότητα, διαρροή από το σχολείο, εμπλοκή σε πορνεία, και ψυχιατρικά προβλήματα. Η ενημέρωση για τη σοβαρότητα του φαινομένου, που έχει αρχίσει να λαμβάνει ευρύτερη προσοχή στη Βόρεια Ευρώπη από τη δεκαετία του 1980, οδηγεί στην ανάγκη για περισσότερες έρευνες, αποτελεσματικότερες πρακτικές παιδικής προστασίας, νομοθετικές μεταρρυθμίσεις και συστηματικές παρεμβάσεις σε όλα τα επίπεδα πρόληψης. Ιδιαίτερης μέριμνας χρήζει η ακροαματική διαδικασία του παιδιού-θύματος, η οποία 9

10 μπορεί πολλές φορές, με ακατάλληλους χειρισμούς, να αποβεί περισσότερο τραυματική από την ίδια την κακοποίηση. Το τρίτο Κεφάλαιο πραγματεύεται το φαινόμενο της συντροφικής βίας, που μπορεί να εκδηλωθεί και με σεξουαλική κακοποίηση μέσα σε σχέση ή γάμο. Πολύ πρόσφατα η χώρα μας ακολούθησε τις νομικές ρυθμίσεις άλλων προηγμένων κρατών, που καθιστούν το βιασμό μέσα στο γάμο ποινικό αδίκημα, οι κοινωνικές στάσεις όμως απέναντι σε αυτό ως αυστηρά οικογενειακή υπόθεση ή δικαίωμα του συζύγου-συντρόφου είναι ίσως δυσκολότερο και πιο χρονοβόρο να αλλάξουν. Στο τέταρτο κεφάλαιο μελετάται η σχέση μεταξύ σεξουαλικής κακοποίησης και ΜΜΕ. Με ή χωρίς πρόθεση, μπορεί να προαχθεί η σεξουαλική υγεία ή αντίθετα μπορεί να καλλιεργηθεί ένα κλίμα αποδοχής σεξουαλικά παθολογικών συμπεριφορών ως φυσιολογικές, ενίοτε στο όνομα της «σεξουαλικής απελευθέρωσης». Οι επιστημονικά ορθές ενημερωτικές μεταδόσεις των ΜΜΕ για το θέμα της σεξουαλικής κακοποίησης είναι ελάχιστες, ενώ η περιστασιακή αποκάλυψη ενός βιασμού παρουσιάζεται με παχείς τίτλους εντυπωσιασμού και επιφωνήματα φρίκης, όπως «σοκ, απίστευτο, ανήκουστο». Αυτή η προσέγγιση είναι ζημιογόνα, αφενός μεν γιατί στιγματίζει ανεξίτηλα τα θύματα, τους δράστες και τις οικογένειές τους, αφετέρου δε γιατί ενισχύει την λανθασμένη, αλλά διαδεδομένη, αντίληψη ότι η σεξουαλική κακοποίηση είναι κάτι εξαιρετικά σπάνιο και δημιουργεί έτσι ακόμη περισσότερους ενδοιασμούς στην αποκάλυψή της. Ειδικότερα, η παιδική σεξουαλική κακοποίηση είναι αυτή που αποσιωπάται περισσότερο από όλα τα είδη κακοποίησης σε όλες τις ηλικίες. Γνωρίζουμε ότι, η πλειοψηφία των παιδιών που κακοποιούνται δε θα μιλήσουν ποτέ σε κανέναν για αυτό κατά τη διάρκεια της παιδικής ηλικίας. Έτσι, οι περιπτώσεις οι οποίες αποκαλύπτονται αποτελούν απλώς την κορυφή του παγόβουνου, ενώ οι ψευδείς καταγγελίες σεξουαλικής κακοποίησης παιδιού από γονείς σε διαζύγιο περιπλέκουν ακόμη περισσότερο την κατάσταση και δυστυχώς ενισχύουν τη δυσπιστία για ένα φαινόμενο που ήδη αποσιωπάται σε μεγάλο βαθμό. Να σημειωθεί ότι οι περιπτώσεις ψευδούς κατηγορίας από την πλευρά του θύματος ή κατηγορίας η οποία στο τέλος αποσύρθηκε είναι πολύ λιγότερες από τις περιπτώσεις ψευδούς άρνησης (δηλαδή τα θύματα να αρνούνται ότι συνέβη κακοποίηση, όταν πράγματι συνέβη) (National Clearinghouse on Family Violence, Canada). Στο τέταρτο Κεφάλαιο επίσης συζητώνται θέματα που αφορούν στην εμπλοκή του διαδικτύου στο φαινόμενο της σεξουαλικής κακοποίησης. Αν και το διαδίκτυο μπορεί να αποτελεί ένα καταπληκτικό μέσο για την εκπαίδευση και την ψυχαγωγία παιδιών και εφήβων, μπορεί να αποβεί επικίνδυνο για την σωματική και ψυχική τους υγεία αφού μπορεί να γίνουν στόχοι σεξουαλικής παρενόχλησης. Οι παιδόφιλοι μπορεί να χρησιμοποιούν το διαδίκτυο για την διακίνηση παιδικής πορνογραφίας, για να 10

11 εντοπίσουν παιδιά προκειμένου να τα παρενοχλήσουν σεξουαλικά, καθώς και για να επικοινωνήσουν με άλλους παιδόφιλους. Διάφορες, ενδεχομένως λιγότερο γνωστές, μορφές σεξουαλικής κακοποίησης παρουσιάζονται στο Πέμπτο Κεφάλαιο, που επιχειρεί να καταρρίψει επικρατείς μύθους σχετικά με το φύλο, εμφάνιση, κοινωνικο-οικονομικό επίπεδο, βαθμό αρτιμέλειας θύματος και δράστη και να διαφωτίσει πτυχές του φαινομένου, που παρότι απωθούν και σοκάρουν, δεν έχουν ίσως αναγνωριστεί για αυτό που είναι: μορφές κακοποίησης και κατάχρησης της ισχύος που μπορεί να έχει ένα ανθρώπινο πλάσμα σε ένα άλλο και ενδεχομένως συνοδευόμενη έκφραση ψυχοπαθολογίας. Τέλος, στο έκτο Κεφάλαιο επιχειρείται αρχικά η σκιαγράφηση του προφίλ των σεξουαλικών δραστών, μια γνώση που αποτελεί προϋπόθεση για την ανάπτυξη προγραμμάτων αντιμετώπισης και πρόληψης. Επίσης, παρουσιάζονται προγράμματα και οργανώσεις για την αντιμετώπιση του φαινόμενου της σεξουαλικής κακοποίησης σε διάφορα επίπεδα, ως ελπιδοφόρο μήνυμα για την προώθηση της σεξουαλικής υγείας, η οποία θα μπορούσε να οριστεί ως η κατάσταση όπου «το σώμα είναι ελεύθερο να εκφραστεί, ο νους ελεύθερος να αποφασίσει, η ψυχή ελεύθερη να χαρεί» (Bagley 1990). Είμαστε ιδιαίτερα ικανοποιημένοι με την ολοκλήρωση της έκδοσης αυτής και ελπίζουμε ότι θα συμβάλλει σημαντικά στην ενημέρωση των επαγγελματιών και σπουδαστών όλων των συναφών κλάδων, καθώς και κάθε άλλου ενδιαφερόμενου. Θα θέλαμε να ευχαριστήσουμε τα «Ελληνικά Γράμματα» για το ενδιαφέρον, καθώς και όλους τους συμμετέχοντες-συγγραφείς, που με την πολύτιμη, αφιλοκερδή συνεισφορά τους συνέβαλαν στην ολοκλήρωση της συλλογής αυτής και συνεπώς στην προσέγγιση του στόχου μας: να είναι η σεξουαλική κακοποίηση μυστικό όχι πια! Οι επιμελητές της έκδοσης, Ορέστης Γιωτάκος, Ψυχίατρος, Πρόεδρος Εταιρίας Μελέτης & Πρόληψης Σεξουαλικής Κακοποίησης Βικτωρία Πρεκατέ, Εκπαιδευτικός, Εκπ Ψυχολόγος, Οργανώτρια Δράσεων της Εταιρίας 11

12 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗ ΚΑΚΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΤΡΑΥΜΑ 12

13 1. Το ψυχικό τραύμα και ο πόνος που απορρέει από κάθε μορφής βία και κακοποίηση Χατήρα Καλλιόπη Επίκ. Καθηγήτρια Κλινικής Ψυχολογίας, Τμήμα Ψυχολογίας Σχολής Κοινωνικών Επιστημών Πανεπιστημίου Κρήτης Εκατομμύρια άνθρωποι, άνδρες, γυναίκες και παιδιά και στις τέσσερες γωνιές της γης κακοποιούνται κάθε στιγμή με ποικίλους τρόπους. Κάποιοι από αυτούς θα υποστούν ανεπανόρθωτες σοβαρές βλάβες στην υγεία τους και κάποιοι θα πεθάνουν από την υπερβολική κακοποίηση. Βέβαια, υπάρχουν εκατομμύρια άνθρωποι που υφίστανται μιας άλλης μορφής κακοποίηση, όχι τόσο εμφανή, αλλά το ίδιο καταστροφική. Τη ψυχολογική κακοποίηση. Οι σωματικές πληγές μπορούν να επουλωθούν και να περάσουν, οι ψυχολογικοί τραυματισμοί όμως διαρκούν για όλη τη ζωή. Η σωματική κακοποίηση του παιδιού, για παράδειγμα, είναι εμφανής και αναγνωρίζεται πιο εύκολα. Πολύ συχνά η ψυχολογική κακοποίηση του παιδιού είναι αποτέλεσμα της σωματικής και σεξουαλικής κακομεταχείρισής του. Η παραμέληση έχει βρεθεί ότι είναι η πιο συχνή μορφή κακοποίησης ενώ η ψυχολογική κακοποίηση είναι επίσης πολύ συχνότερη από τη σωματική και τη σεξουαλική και συνήθως συνυπάρχει με τις δύο αυτές μορφές κακοποίησης, ωστόσο είναι οι λιγότερο μελετημένες. Ελάχιστη είναι η ποσοστιαία αναλογία που γνωρίζουμε σχετικά με τα πραγματικά ποσοστά των διαφόρων μορφών κακοποίησης. Είναι τόσες πολλές οι μορφές κακοποίησης όσες ενδεχομένως και οι περιπτώσεις που την έχουν υποστεί ή την υφίστανται. Γενικά, λέμε, πώς έχουμε τη σωματική, τη σωματική-σεξουαλική και τη ψυχολογική ως μορφές κακοποίησης. Όμως, είναι πραγματικά δύσκολο να αναγνωρίσει κανείς πόσες ιδιαίτερες μορφές κακοποίησης υπάρχουν. Το μόνο εύκολο είναι να διαπιστώσει ότι κάθε μορφή κακοποίησης επιφέρει ένα τραύμα είτε αυτό πλήττει το σώμα είτε τη ψυχή (το συναίσθημα) και όταν υποφέρει το σώμα υποφέρει και η ψυχή. Νους και σώμα δεν διαχωρίζονται. Ο άνθρωπος λειτουργεί ως όλον: νους και σώμα. Επομένως, κάθε τραυματισμός είναι τραυματισμός του εγώ. Εγώ και σωματικό εγώ -ως περιφέρεια και ως μέρος του ψυχικού οργάνου- δεν διαχωρίζονται. Επομένως, κάθε τραυματισμός, κάθε τραύμα στο σώμα ή στο συναίσθημα επιφέρει πόνο. Επιφέρει ταυτόχρονα σωματικό και ψυχικό πόνο. 13

14 Η ψυχαναλυτική θέση μας υποδεικνύει ότι ένας έντονος πόνος που απορρέει από έναν τραυματισμό (σωματικό-ψυχικό) προκαλείται πάντοτε από μια στιγμιαία αναστάτωση του εγώ. Αυτός ο πόνος βιώνεται μέσα από τα τρία στάδια της γένεσής του: τραυματισμός αναστάτωση- αντίδραση. "Υποφέρω σωματικά γιατί κάτι συμβαίνει στον ψυχισμό μου. Αυτό που συμβαίνει στον ψυχισμό μου είναι μια αναστάτωση, μια κατάσταση αιφνιδιασμού, κλονισμού, πού προκαλείται από μια μαζική εισβολή ενέργειας". Αυτή η κατάσταση κλονισμού που ονομάζεται στην ψυχανάλυση τραύμα, σημαίνει ότι ένα πρόσωπο βιώνει μια υπέρμετρη διέγερση την οποία δεν καταφέρνει να αφομοιώσει (Καννελοπούλου, 2000). Όταν ένα άτομο υποφέρει, το εγώ βρίσκεται σε τραυματική κατάσταση, γιατί δεν καταφέρνει να αφομοιώσει, να συμφιλιωθεί με αυτή την μαζική εισβολή ενέργειας. Παρ όλη την αναστάτωση, το εγώ καταφέρνει να αντιληφθεί αυτή την τραυματική κατάσταση κλονισμού, αυτή την αναστάτωση των ενορμήσεων: ζωής και θανάτου. Αυτή η αντίληψη δημιουργεί και το οδυνηρό συναίσθημα. Ο εσωτερικός κλονισμός είναι τόσο δυνατός και οδυνηρός που η εικόνα του θα εγγραφεί στη μνήμη. Όχι μόνο στο συνειδητό (όπως η εικόνα ή το γεγονός του τραυματισμού), αλλά και στο ασυνείδητο που είναι και αυτό μνήμη, αλλά εντελώς διαφορετική. Δεν πρόκειται πια για συνειδητή αναπαράσταση της περιοχής του τραυματισμού (συνθήκες τραυματισμού, αισθήσεις, κλπ.), αλλά για εικόνα που δεν αντιλαμβάνεται το συνειδητό και η οποία αναπαριστά την ιδιαιτερότητα του ατυχήματος, δηλαδή, τη φωτογραφία μιας λεπτομέρειας, μνημονική εικόνα που έχει οριστικά συνδεθεί με την οδυνηρή εμπειρία. Έτσι, ο πόνος του κλονισμού εγγράφεται στο ασυνείδητο και επιστρέφει αναπάντεχα και με διαφορετικές μορφές από την ανάμνηση και μόνο ενός δυσάρεστου επεισοδίου (Καννελοπούλου, 2000). Επιστρέφει ως σωματικός πόνος που έχει μετατραπεί είτε ως ψυχοσωματικό σύμπτωμα, ως ενοχή είτε ως παραπτωματική πράξη. Ο πόνος προκαλείται από την πολύ έντονη συναισθηματική αξία που αποδίδεται σε αυτό που είχαμε και το οποίο χάσαμε, είτε πρόκειται για μέρος του σώματός μας, είτε για το πρόσωπο που αγαπάμε, είτε για τις αξίες μας, είτε για κομμάτια της αυτοεικόνας μας. Και αυτό συμβαίνει γιατί όλη η ψυχική ενέργεια επενδύει σε μία και μοναδική ψυχική αναπαράσταση, που επιβαρυμένη υπέρ του δέοντος, απομονώνεται από τις άλλες αναπαραστάσεις που δομούν το Εγώ. Η υπερτροφική λοιπόν σε ενέργεια αναπαράσταση μετατρέπεται σε «ξένο σώμα» που σχίζει τις ίνες του Εγώ. Το τραύμα ως ένα οξύ φαινόμενο συμβαίνει σε ελάχιστο χρονικό διάστημα και έχει ως αποτέλεσμα τη συναισθηματική κατάρρευση. Το μυαλό έχει κατακλυστεί από ένταση και ανάμικτα ερεθίσματα (Freud, 1895,1920). 14

15 Το επεισόδιο της κακοποίησης και τα στάδιά του έχει μια οξεία τραυματική φάση, όπου είναι και το νόημα του τραύματος, το οποίο δεν πρέπει να αποδίδεται μόνο σε μεμονωμένα περιστατικά (π.χ., τον ξαφνικό θάνατο ενός μέλους της οικογένειας, βιασμός, ατύχημα, επέμβαση, θάνατος αρρώστου, κ.ά..) αλλά και σε γεγονότα που μπορούν να έχουν και μεγαλύτερη διάρκεια όπως αποξένωση από τους γονείς, παιδιά εσώκλειστα σε σχολεία, νοσηλεία, μετανάστευση, πτώχευση, ψυχοφθόρα εργασία, κ. ά.). Στη ψυχολογία αυτό που δίνει σε ένα γεγονός τραυματική αξία είναι οι συγκεκριμένες συνθήκες: οι συγκεκριμένες ψυχολογικές συνθήκες σχέσης του αντικειμένου (αντικειμενοτρόπες σχέσεις), η αποτελεσματική κατάστασή του και η ψυχική σύγκρουση που αποτρέπει το αντικείμενο από το να εισέλθει ξανά σε μια επίπονη διαδικασία που έχει υποστεί. Η οδυνηρή εμπειρία της βίας μπορεί να προκαλέσει συμπτώματα φοβίας ή άλλες εκδηλώσεις ανησυχίας και άγχους (αϋπνία, εφιάλτες) αφού ο τρόπος χρήσης του «σήματος ανησυχίας» είναι ένας ανερχόμενος συρμός. Έτσι, το άτομο αποφεύγει να κατακλυστεί από καταστροφική ανησυχία και υπέρογκο άγχος. Πρέπει κανείς να είναι προσεκτικός να ξεχωρίσει ανάμεσα στο οξύ φυσικό τραύμα, που αποκαλείται τραυματικό shock, και σε άλλους τύπους τραύματος που περιγράφονται ως «τραυματική τάνυση», «πολλαπλά τραύματα» και «σιωπηρά τραύματα» (Pollock, 1967). Ο ίδιος ο Freud, υποστήριξε ότι το τραύμα μπορεί να δημιουργηθεί από ένα μόνο γεγονός ή από τη σταδιακή συσσώρευση διαφόρων τραυματικών γεγονότων. Ακόμη, κλινικές παρατηρήσεις και μελέτες τραυματικών εμπειριών έδειξαν ότι τα τραύματα δεν θα πρέπει να θεωρούνται ως μεμονωμένες καταστάσεις αλλά, ότι συμβαίνουν κατ επανάληψη. Σε κάθε περίπτωση όλοι οι παράγοντες συνδυάζονται συνολικά και προκαλούν λύπη, πόνο και θλίψη: διεργασία πένθους (Freud, 1926). Μια προσωπική αντίδραση τη στιγμή του τραυματικού γεγονότος δεν είναι πάντοτε καθοριστικό για το εάν υπάρξουν τραυματικές συνέπειες αργότερα. Αυτό θα εξαρτηθεί τόσο από την προσωπικότητα του ατόμου και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της όσο και από τις συνθήκες του περιβάλλοντος. Γενικά, μπορεί να πει κανείς ότι υπάρχει μια περίοδος αφάνειας, μεσοπρόθεσμα, ανάμεσα στο τραυματικό γεγονός και στα αποτελέσματά του, καθώς, όπως παρατηρείται πολύ συχνά, υπάρχει μια καθυστερημένη περίοδος θλίψης (διεργασία πένθους) στις περιπτώσεις χρόνια κακοποιημένων ατόμων (Καννελοπούλου, 2000). Η βία, ως τραυματική εμπειρία, έρχεται σε συνδυασμό με τα «συσσωρευμένα τραύματα» και τα «στρεσογόνα τραύματα» κατά τα οποία οι αντιδράσεις του ατόμου δεν είναι πάντα ορατές αλλά, οι επιπτώσεις του συγκεκριμένου τραύματος είναι μακροχρόνιες και οδυνηρές Dunn.& Dyck, 2000).. Κοινή πεποίθηση είναι ότι αυτό 15

16 που χαρακτηρίζει την αντίδραση κάποιου ατόμου στην τραυματική εμπειρία της κακοποίησης είναι το αίσθημα του αβοήθητου το οποίο έχει ως πρότυπο το τραύμα της γέννας (Rank, 1924, Winnicott, 1971) και την απώλεια της προστατευτικής μητέρας. Ακόμα, ανταποκρίνεται στην εμπειρία της απώλειας του περιεχομένου (Bion, 1963, Bion, 1970,) το οποίο σε ακραίες περιπτώσεις κουβαλά την απειλή της απενσωμάτωσης του Εγώ και το θόλωμα των ορίων του. Ο κίνδυνος είναι όλο και πιο έντονος όταν το «θύμα» υποφέρει από ισχυρή στέρηση και απομόνωση στην βρεφική, νηπιακή και παιδική του ηλικία με τα επακόλουθα αισθήματα του άγχους του αβοήθητου (Harkness & Keefer, 2000). Μερικοί άνθρωποι που έχουν κακοποιηθεί, βιαστεί, βασανιστεί αναπτύσσουν τη μετα-τραυματική διαταραχή άγχους (PTSD), το μετατραυματικό σύνδρομο. Τα συμπτώματα του PTSD περιλαμβάνουν τις αναδρομές στο παρελθόν και εφιάλτες για το γεγονός που είναι τόσο σαφείς ως να φαίνονται πραγματικοί (Draguns, 1980). Οι άνθρωποι που έχουν βασανιστεί μπορούν να έχουν μια σειρά συμπτωμάτων, που περιλαμβάνουν: πονοκεφάλους, τίναγμα ή τρέμουλο των μυών (μυοκλονίες), διαταραχές ύπνου, επιθέσεις ανησυχίας ή πανικού, νευρικότητα, οξυθυμία, σεξουαλικά προβλήματα, κατάθλιψη, επιθετικότητα, αυτοκαταστροφικές σκέψεις, κ, ά. Μερικοί επιζώντες των βασανιστηρίων δοκιμάζουν μακροπρόθεσμα το πόνο από τους τραυματισμούς των μαλακών μορίων (ιστούς), απώλεια ακοής ή προβλήματα όρασης. Ένα άτομο που έχει κακοποιηθεί βάναυσα ή βασανιστεί μπορεί να προσπαθήσει σκληρά για να αποφύγει ό,τι υπενθυμίζει σε αυτό την τραυματική εμπειρία του. Αυτό μπορεί να περιλαμβάνει: το κράτημα των σκέψεών και των συναισθημάτων του χωριστά επιλέγοντας μόνο να σκέφτεται αντί να αισθάνεται, την αποσύνδεση από τον γύρω κόσμο του και μοιάζει, δείχνει, σαν να είναι συνήθως σε μια μόνιμη αφηρημάδα. (χαμένος). Δεδομένου ότι πολλοί βασανιστές είναι ιατρικοί επαγγελματίες, οι άνθρωποι που έχουν κακοποιηθεί από τέτοια πρόσωπα μπορεί: να μείνουν μακριά από νοσοκομεία, κλινικές, γιατρούς, οδοντιάτρους και νοσηλευτές/τριες, να μπουν σε μια διαρκή ανησυχία, άγχος και αγωνία εάν βλέπουν ή δοκιμάζουν κάτι που τους υπενθυμίζει το τραύμα τους, ακόμα κι αν εκείνο το αντικείμενο ή η δραστηριότητα δεν είναι επικίνδυνο ή απειλητικό, να προσπαθήσουν να αποφύγουν τα πλήθη, τις δημόσιες θέσεις, τις αρχές ή καθένα που φορά μια στολή, 16

17 να μείνουν κατ' οίκον όσο μπορούν για να αποφύγουν τους νέους ανθρώπους, να παρεκκλίνουν σε επιβλαβείς για την υγεία τους τρόπους συμπεριφοράς που μπορούν να περιλαμβάνουν το οινόπνευμα ή την κατάχρηση ναρκωτικών ουσιών. Η μετατραυματική διαταραχή άγχους, ένας όρος γνωστός και ως αγχώδης μετατραυματική διαταραχή (PTSD), αναπτύσσεται, επίσης, σε μερικούς ανθρώπους μετά από ένα γεγονός εκφοβισμού ή ψυχολογικής βίας (Lazarus & Folkman1984). Τα συμπτώματα περιλαμβάνουν: Αναδρομές στο παρελθόν, έντονες μνήμες και εφιάλτες που είναι τόσο ζωηροί και αισθητοί ωσάν το τραύμα να συμβαίνει ξανά. Προβλήματα ύπνου και κυρίως αϋπνία. Απόσυρση από τους ανθρώπους και τις καταστάσεις. Απώλεια ενδιαφέροντος για τη ζωή. Αυξανόμενη ανησυχία και αίσθηση του χαμένου χρόνου, νευρικότητα. Αίσθηση εκφοβισμού ή του επαπειλούμενου και τρομαγμένου. Συναισθήματα ανικανότητας ή απόγνωσης. Οξυθυμία, επιθετικότητα και θυμός. Βαριά κατάθλιψη ή απονέκρωση των συγκινήσεων: απώλεια μιας πλήρους σειράς των συγκινήσεών του. Προβλήματα με τη συγκέντρωση, τη μνήμη, την εκμάθηση νέων δεξιοτήτων. Αίσθημα αβεβαιότητας, ωσάν να μην έχουν κανένα μέλλον. Προβλήματα με τις βαθιές και στενές σχέσεις. Απώλεια όρεξης. Σωματικές ενοχλήσεις που δεν έχουν μια φυσική αιτία (ψυχοσωματικές διαταραχές). Αυτοκτονικό ιδεασμό. Τα συμπτώματα του τραύματος από βία και κακοποίηση σε ένα παιδί ξαρτώνται από την ηλικία του, την ανάπτυξη και την εμπειρία του. Γενικά, ένα παιδί που έχει δοκιμάσει βία και κακοποίηση, το τραύμα μπορεί να παρουσιάσει συμπτώματα, όπως: Εφιάλτες, έχοντας επανειλημμένως τον ίδιο εφιάλτη. Σύγχυση της πραγματικότητας με τη φαντασία. Ανικανότητα να εμπιστευθεί τους άλλους συμπεριλαμβανομένων και των γονέων του. 17

18 Αίσθηση του φοβισμένου από πράγματα, ανθρώπους ή καταστάσεις που δεν παρουσιάζουν οποιαδήποτε απειλή. Καταστροφή των παιχνιδιών. Στερεότυπο και επαναλαμβανόμενο παιχνίδι. Ταραγμένη και ανήσυχη συμπεριφορά Προβλήματα στο σχολείο συμπεριλαμβανομένης και της αντικοινωνικής συμπεριφοράς. Προβλήματα τραυλίσματος και διαταραχές ομιλίας (ένα παιδί που δεν έχει αναπτύξει ακόμα το λόγο μπορεί να παρουσιάσει, να εκφράσει το άγχος του στα σχέδια ή το παιχνίδι του). Μερικοί επιζώντες σοβαρών κακοποιήσεων ή βασανιστηρίων ζουν με τις μνήμες των τραυμάτων τους για χρόνια, ή ακόμα και για το υπόλοιπο της ζωής τους. Θυμούνται το γεγονός στις ονειροπολήσεις και τους εφιάλτες τους, ενώ ορισμένα πράγματα (όπως αντικείμενα, καταστάσεις ή άνθρωποι) υπενθυμίζουν σε αυτούς τόσο πολύ το τραύμα τους ώστε να δοκιμάζουν ισχυρές σωματικές και συναισθηματικές αντιδράσεις πίεσης, τρόμου, θλίψης και απελπισίας. Χωρίς επεξεργασία-αντιμετώπιση του σωματικού και ψυχικού τραύματος, οι επιζώντες τέτοιων βασανιστηρίων, βίας και κακοποίησης μπορεί να έχουν τρέχοντα προβλήματα συμπεριλαμβανομένου: της ανικανότητας να εμπιστεύονται τους άλλους και να διαμορφώνουν ικανοποιητικά τις διαπροσωπικές τους σχέσεις: σταθερές ή στενές σχέσεις με τους άλλους, προβλήματα με το σχολείο ή την εργασία, διαταραχές άγχους (φοβίες ή επιθέσεις πανικού), βαριά κατάθλιψη και προβλήματα με το αλκοόλ ή την κατάχρηση ναρκωτικών ουσιών (Holahan et al.1996). Σχετικά πρόσφατες έρευνες έχουν επισημάνει το μέγεθος της σωματικής επιβάρυνσης και την ανάπτυξη σοβαρών και απειλητικών για τη ζωή νόσων σε παιδιά και εφήβους που αντιμετωπίζουν σοβαρά ψυχοκοινωνικά προβλήματα εξ αιτίας ισχυρών τραυματικών γεγονότων και δραματικών αλλαγών του ρυθμού της ζωής τους, όπως αυτά τα τραυματικά γεγονότα που απορρέουν από φυσικές καταστροφές (π.χ. σεισμοί, πλημμύρες, τυφώνες, κ.ά). Οι πλέον συνηθισμένες αντιδράσεις είναι αυτές της ενοχής και της αναστολής της ψυχοσυναισθηματικής εξέλιξης. Αλλά πέρα από αυτά, συχνά, πολλά και σοβαρά σωματικά προβλήματα, ψυχοσωματικές και σωματόμορφες διαταραχές αποτελούν την εκδραμάτιση της ψυχικής αναταραχής. Οι έρευνες κατέδειξαν ότι τα συλλογικά τραύμα προξενούν πολλά και ποικίλα προβλήματα στα παιδιά και στους εφήβους με εμφανείς τις επιπτώσεις στη ψυχική, σωματική και κοινωνική τους υγεία. Συχνά, η ψυχολογική κατάσταση αυτών των παιδιών βρίσκεται στο μεταίχμιο της κατάρρευσης. Η κατάσταση σοκ μπορεί να μπει σε ύφεση με την παρέλευση έξι μηνών αλλά, 18

19 επανεργοποιείται στην πρώτη εμφάνιση κάποιας δυσκολίας. Κυριεύονται, κατά διαστήματα, από έντονα ενοχικά συναισθήματα ως επιζώντες που είδαν, από κοντά ή μακριά, την καταστροφή (Winnicott, D., (1971)). Την ίδια ενοχή συναντάμε στο παιδί που έχει υποστεί βία από το οικογενειακό του περιβάλλον, ή υπήρξε μάρτυρας του φόνου ενός από τους γονείς του. Η Dora Black (1992), αγγλίδα ψυχαναλύτρια μελέτησε την ψυχολογική κατάσταση 100 παιδιών, των οποίων πατέρας είχε σκοτώσει τη μητέρα. Τα τραυματικά γεγονότα απορρέοντα από τη βία στο οικογενειακό περιβάλλον έχουν έναν τρομακτικό αντίκτυπο στη ψυχική και σωματική υγεία αυτών των παιδιών (Novelletto, 1995). Τα τραυματικά γεγονότα απορρέοντα από το πραγματικό ή το συναισθηματικό διαζύγιο των γονιών έχουν επίσης ένα σημαντικό αντίκτυπο στη ζωή του παιδιού και του εφήβου. Οι μελέτες που έχουν διεξαχθεί πάνω στο θέμα αυτό είναι και παλαιότερες και ίσως πιο ενδεικτικές οι οποίες αφορούν τις ψυχοκοινωνικές επιπτώσεις του διαζυγίου στα παιδιά και συχνά σηματοδοτούν την αναστολή της ψυχοκινητικής τους ανάπτυξης. Σήμερα, επιτέλους, υπολογίζεται, πέρα από τον κοινωνικό, ο ψυχολογικός παράγοντας και ο αντίκτυπός του στη σωματική και ψυχική υγεία Hills & Argyle, 2001). Η ιστορία του Ήφαιστου, του άσχημου κουτσού εξώγαμου παιδιού της Ήρας, που γεννήθηκε από σπέρμα εκδίκησης του Δία και πετάχτηκε από την ίδια στη θάλασσα από τον Όλυμπο αποτελεί μια κλασσική περίπτωση κακοποίησης παιδιού με πολλά ψυχοδυναμικά και κοινωνικά στοιχεία. Ο Ήφαιστος σώθηκε από τη Θέτιδα και την Ευρυνόμη, αλλά λέγεται ότι μισούσε τη μητέρα του, ήταν βίαιος και ο γάμος του με την Αφροδίτη απέτυχε. Φαίνεται ότι κάθε μορφή συμπεριφοράς έχει προηγούμενο στη μυθολογία. Τα φαινόμενα παραμέλησης, κακοποίησης ακόμα και παιδοκτονίας διατρέχουν μακρά ιστορία, δεν είναι δυστυχώς δημιουργήματα ή φαινόμενα της εποχής μας. Αποτελούν ίσως το μελανότερο στίγμα στην ιστορία της ανθρωπότητας. Αναζητώντας τα γεγονότα που έχουν συνταράξει τον πλανήτη, ανακαλύπτουμε ότι ο δυτικός υπερπροστατευτικός δυτικός κόσμος μας μάς κρατάει όσο το δυνατόν μακριά του. Λιμοί, οικονομικές αναταράξεις, πόλεμοι, τυφώνες, σεισμοί μας προσφέρονται με τη μορφή θεάματος αλλά η αγωνία που προκαλούν δεν μας φαίνεται αληθινή, δεν μας αγγίζει. Ίσως, μια άλλη μορφή κακοποίησης, η κοινωνική (Thom, 1976). Η μακροζωία των ανθρώπων στις μεταβιομηχανικές κοινωνίες έρχεται σε απόλυτη αντίθεση με τη θνησιμότητα, συγκριτικά πολύ υψηλή των πληθυσμών της Αφρικής, της Ασίας και άλλων λιγότερων ανεπτυγμένων κοινωνιών. Ωστόσο, ο κόσμος μας δεν μπορεί να ξεφύγει τελείως από τους πολέμους ή από την ύπουλη σύγχρονη έκδοσή τους, την τρομοκρατία και την άνοδο της εγκληματικότητας. Από αυτή τη σκοπιά βρισκόμαστε ίσως στον Μεσαίωνα και οι αντιδράσεις μας δεν διαφέρουν καθόλου από τις αντίστοιχες των παλαιότερων πληθυσμών. Ασυνήθιστοι 19

Η ΕΝΔΟΣΧΟΛΙΚΗ ΒΙΑ ΚΑΙ Ο ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα σχετικών ερευνών που διεξάγονται σε σχολεία της χώρας θεωρούνται κοινωνικό πρόβλημα

Η ΕΝΔΟΣΧΟΛΙΚΗ ΒΙΑ ΚΑΙ Ο ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα σχετικών ερευνών που διεξάγονται σε σχολεία της χώρας θεωρούνται κοινωνικό πρόβλημα Η ΕΝΔΟΣΧΟΛΙΚΗ ΒΙΑ ΚΑΙ Ο ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ Σύμφωνα με τα αποτελέσματα σχετικών ερευνών που διεξάγονται σε σχολεία της χώρας θεωρούνται κοινωνικό πρόβλημα Η ΕΝΔΟΣΧΟΛΙΚΗ ΒΙΑ ΚΑΙ Ο ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ Ορίζουν μια κατάσταση

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ Γ. ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) Ημ/νίες Διεξαγωγής: 16-17/11, 30/11, 01/12, 07 08/12, 2013, 11-12/01, 25-26/01, 01-02/02, 15-16/02,

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος Επιμελητών... 13. Πρόλογος Καθηγήτριας Χρύσας Πουμάκα-Μπακούλα... 17

Πρόλογος Επιμελητών... 13. Πρόλογος Καθηγήτριας Χρύσας Πουμάκα-Μπακούλα... 17 Περιεχόμενα Πρόλογος Επιμελητών... 13 Πρόλογος Καθηγήτριας Χρύσας Πουμάκα-Μπακούλα... 17 MEΡΟΣ Α: ΜΟΡΦΕΣ ΚΑΚΟΠΟΙΗΣΗΣ Παραμέληση παιδιού: η κυρίαρχη μορφή κακοποίησης... 21 Παπαδομαρκάκη Ελένη, Ψυχολόγος

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση κρίσεων: Ψυχοκοινωνικές. Γεωργία Κιζιρίδου, Εξελικτική Σχολική Ψυχολόγος, MSc, Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων georgiakiz@yahoo.

Διαχείριση κρίσεων: Ψυχοκοινωνικές. Γεωργία Κιζιρίδου, Εξελικτική Σχολική Ψυχολόγος, MSc, Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων georgiakiz@yahoo. Διαχείριση κρίσεων: Ψυχοκοινωνικές Γεωργία Κιζιρίδου, Εξελικτική Σχολική Ψυχολόγος, MSc, Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων georgiakiz@yahoo.gr Διαχείριση κρίσεων: Ψυχο-κοινωνικές «Ακόμα και οι χώρες που είναι εξοπλισμένες

Διαβάστε περισσότερα

«Μαθησιακές δυσκολίες και παραβατική συμπεριφορά»

«Μαθησιακές δυσκολίες και παραβατική συμπεριφορά» «Μαθησιακές δυσκολίες και παραβατική συμπεριφορά» Θεοδώρα Πάσχου α.μ 12181 Τμήμα Λογοθεραπείας-Τ.Ε.Ι ΗΠΕΙΡΟΥ Εισαγωγικές επισημάνσεις 1) η εκδήλωση διαταραχών στην κατάκτηση μαθησιακών δεξιοτήτων προκαλεί

Διαβάστε περισσότερα

Ενδοσχολική βία (bullying)

Ενδοσχολική βία (bullying) Ενδοσχολική βία (bullying) Τι είναι σχολικός εκφοβισμός Ο σχολικός εκφοβισμός είναι ένα σύνθετο φαινόμενο που αυτό που τον ξεχωρίζει από το πείραγμα και τον τσακωμό, είναι η ένταση του, η διάρκεια του,

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το όνειρο Ένα ζευγάρι περιμένει παιδί. Τότε αρχίζει να ονειρεύεται αυτό το παιδί. Κτίζει την εικόνα ενός παιδιού μέσα στο μυαλό του. Βάσει αυτής της εικόνας, κάνει

Διαβάστε περισσότερα

Οι ψυχολογικές επιπτώσεις των σεισμών στα παιδιά

Οι ψυχολογικές επιπτώσεις των σεισμών στα παιδιά Οι ψυχολογικές επιπτώσεις των σεισμών στα παιδιά Αναστασία Κουμούλα Παιδοψυχίατρος Συντονίστρια Διευθύντρια Τμ. Ψυχιατρικής Παιδιών και Εφήβων Σισμανόγλειο ΓΝΑ Καταστροφές Συντριπτικά γεγονότα που περιλαμβάνουν

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ

ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΗ ΠΑΙΔΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΠΑΙΔΩΝ «Η ΑΓΙΑ ΣΟΦΙΑ» ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ Γιώργος Γιαννακόπουλος, Ειδ. Παιδοψυχίατρος Στρογγυλό Τραπέζι: «Οι διάφορες διαστάσεις της Διασυνδετικής-

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΧΑΤΖΗΣΤΕΦΑΝΟΥ ΦΑΝΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ Τ.Ε. Β Γ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Η στεφανιαία µονάδα είναι ένας χώρος

Διαβάστε περισσότερα

Γράφει: Δανιηλίδου Νικολίνα, Ψυχολόγος, MSc στην Ψυχολογία της Υγείας

Γράφει: Δανιηλίδου Νικολίνα, Ψυχολόγος, MSc στην Ψυχολογία της Υγείας Γράφει: Δανιηλίδου Νικολίνα, Ψυχολόγος, MSc στην Ψυχολογία της Υγείας Η ιατρική ορίζει ως χρόνια ασθένεια την ασθένεια που είναι μακρόχρονη ή με συχνά επεισόδια. Παλαιότερα, η διάγνωση μιας σημαντικής

Διαβάστε περισσότερα

Πως ο Νους Χειρίζεται το Φόβο

Πως ο Νους Χειρίζεται το Φόβο Πως ο Νους Χειρίζεται το Φόβο Σύμφωνα με δύο σχετικά πρόσφατες έρευνες, οι μνήμες φόβου και τρόμου διαφέρουν σημαντικά από τις συνηθισμένες μνήμες. Οι διαφορές αυτές δεν συνίστανται μόνο στις εμφανείς

Διαβάστε περισσότερα

Πολλοί άνθρωποι θεωρούν λανθασμένα ότι δεν είναι «ψυχικά δυνατοί». Άλλοι μπορεί να φοβούνται μήπως δεν «φανούν» ψυχικά δυνατοί στο περιβάλλον τους.

Πολλοί άνθρωποι θεωρούν λανθασμένα ότι δεν είναι «ψυχικά δυνατοί». Άλλοι μπορεί να φοβούνται μήπως δεν «φανούν» ψυχικά δυνατοί στο περιβάλλον τους. Πολλοί άνθρωποι θεωρούν λανθασμένα ότι δεν είναι «ψυχικά δυνατοί» Άλλοι μπορεί να φοβούνται μήπως δεν «φανούν» ψυχικά δυνατοί στο περιβάλλον τους Η αυτοεικόνα μας «σχηματίζεται» ως ένα σχετικά σταθερό

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΠΑΛΛΗΝΗΣ

ΙΑΤΡΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΠΑΛΛΗΝΗΣ ΙΑΤΡΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΠΑΛΛΗΝΗΣ Υπουργείο Υγείας- Διοίκηση 1 ης ΥΠΕ Αττικής Γενικό Νοσοκομείο Αττικής ΣΙΣΜΑΝΟΓΛΕΙΟ- ΑΜΑΛΙΑ ΦΛΕΜΙΝΓΚ Ν.Π.Δ.Δ. Μπαρδάνη Ειρήνη, Ψυχίατρος Παιδιών και Εφήβων, Σ. Δ/ντρια Μαυραντώνη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΑ ΣΤΗΝ ΙΑΤΡΟΔΙΚΑΣΤΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΠΕΙΡΑΙΑ 01/ /2016

ΕΡΕΥΝΑ ΣΤΗΝ ΙΑΤΡΟΔΙΚΑΣΤΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΠΕΙΡΑΙΑ 01/ /2016 ΕΡΕΥΝΑ ΣΤΗΝ ΙΑΤΡΟΔΙΚΑΣΤΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΠΕΙΡΑΙΑ 01/2015-12/2016 ΕΝΔΟΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΗ-ΣΥΝΤΡΟΦΙΚΗ ΒΙΑ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΚΗ ΚΑΚΟΠΟΙΗΣΗ. ΣΥΝΕΔΡΙΟ:Η ΙΑΤΡΟΔΙΚΑΣΤΙΚΗ ΚΑΙ Η ΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΣΤΗΝ ΑΠΟΝΟΜΗ ΤΗΣ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ. ΝΤΕΛΗΓΙΩΡΓΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΕΡΙΔΑ Η ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ. Παρασκευή 23 Νοεμβρίου 2007. ώρα 9.30-14.45

ΗΜΕΡΙΔΑ Η ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ. Παρασκευή 23 Νοεμβρίου 2007. ώρα 9.30-14.45 ΗΜΕΡΙΔΑ Η ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ Παρασκευή 23 Νοεμβρίου 2007 ώρα 9.30-14.45 Αμφιθέατρο «Ι. Δρακόπουλος» Κεντρικό κτήριο Πανεπιστημίου Αθηνών (Πανεπιστημίου 30) ΟΡΓΑΝΩΣΗ Συμβουλευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Διπολική διαταραχή μανιοκατάθλιψη,

Διπολική διαταραχή μανιοκατάθλιψη, ΨΥΧΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Ο όρος ψυχική διαταραχή περιλαμβάνει ένα μεγάλο εύρος προβλημάτων που έχουν σχέση με την ψυχική κατάσταση και την συμπεριφορά ενός ατόμου. Οι διάφορες ψυχικές διαταραχές εκδηλώνονται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ Αθήνα 26 Απριλίου 2006 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Δυο χιλιάδες πεντακόσια έμβρυα ήταν τα θύματα(τεχνητές εκτρώσεις) στην Ελλάδα το 1986 από το πυρηνικό ατύχημα του Τσερνομπίλ, λόγω του φόβου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ COMENIUS REGIO ΓΕΦΥΡΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΚΑΙ ΚΥΠΡΟΥ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ COMENIUS REGIO ΓΕΦΥΡΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΚΑΙ ΚΥΠΡΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ COMENIUS REGIO 2013-15 ΓΕΦΥΡΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΚΑΙ ΚΥΠΡΟΥ Διευθυντής Δ.Δ.Ε. Β Αθήνας Αθανάσιος Φαλούκας Συντονίστρια του Προγράμματος Comenius Regio Δ.Δ.Ε. Β Αθήνας

Διαβάστε περισσότερα

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Θετική Ψυχολογία Καρακασίδου Ειρήνη, MSc Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Εισαγωγή Θετική-Αρνητική Ψυχολογία Στόχοι της Ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών

Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών Ορισμός μαθησιακών διαταραχών Η αδυναμία των μαθητών να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις ενός κανονικού σχολείου. Τα μαθησιακά προβλήματα ΔΕΝ οφείλονται

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια

Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια Κώστας Νικολάου ψυχίατρος Παρουσίαση βασισμένη στο: BPSD Educational Pack, International Psychogeriatric Association (IPA) 2002 Τα Συμπεριφορικά και Ψυχολογικά συμπτώματα

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι φόβος και τι φοβια;

Τι είναι φόβος και τι φοβια; ΦΟΒΟΙ - ΦΟΒΙΕΣ Τι είναι φόβος και τι φοβια; Φόβος: η δυσάρεστη συναισθηματική κατάσταση που δημιουργείται απέναντι σε πραγματικό κίνδυνο, ή απειλή. Φοβία: ο επίμονος φόβος που παγιδεύει το άτομο περιορίζοντας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ με έμφαση στις γνωστικές λειτουργίες. Θεματική Ενότητα 6: Σχολές σκέψης στην ψυχολογία: IV

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ με έμφαση στις γνωστικές λειτουργίες. Θεματική Ενότητα 6: Σχολές σκέψης στην ψυχολογία: IV ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ με έμφαση στις γνωστικές λειτουργίες Θεματική Ενότητα 6: Σχολές σκέψης στην ψυχολογία: IV Θεματική Ενότητα 6 Στόχοι: Η εισαγωγή των φοιτητών στις κλινικές καταβολές της ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Το Αρνητικό στην Ψυχανάλυση

Το Αρνητικό στην Ψυχανάλυση Το Αρνητικό στην Ψυχανάλυση Εργασία στο πλαίσιο του Προγράμματος «Εισαγωγική Εκπαίδευση στην Ψυχαναλυτική Πράξη» ΕΠΕΚΕΙΝΑ Επιμέλεια: Αφροδίτη Στυλιαρά ψυχολόγος - Αγγελική Καραγιάννη ψυχολόγος. Εποπτεία:

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους Εφηβεία και Πρότυπα Τι σημαίνει εφηβεία; Η εφηβεία είναι η περίοδος της ζωής του ανθρώπου που αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Είναι μια εξελικτική φάση που κατά τη

Διαβάστε περισσότερα

Ποιά είναι η διαφορά διαδικτυακής παρακολούθησης και παρενόχλησης από τον διαδικτυακό εκφοβισµό;

Ποιά είναι η διαφορά διαδικτυακής παρακολούθησης και παρενόχλησης από τον διαδικτυακό εκφοβισµό; Τι εννοούµε µε την τον όρο διαδικτυακός εκφοβισµός ; Ο όρος ιαδικτυακός εκφοβισµός (Cyberbullying) αφορά τον εκφοβισµό, την απειλή, την ταπείνωση ή την παρενόχληση παιδιών, προεφήβων και εφήβων που δέχονται

Διαβάστε περισσότερα

Μάθετε στο παιδί σας τον Κανόνα των Εσωρούχων.

Μάθετε στο παιδί σας τον Κανόνα των Εσωρούχων. 1. Μάθετε στο παιδί σας τον Κανόνα των Εσωρούχων. Υπολογίζεται ότι περίπου ένα στα πέντε παιδιά πέφτει θύμα σεξουαλικής βίας, συμπεριλαμβανομένης της σεξουαλικής κακοποίησης. Μπορείτε να βοηθήσετε να μη

Διαβάστε περισσότερα

MAΘΗΜΑ 4-ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ P S Y 2 0 5 - M Α Θ Η Μ Α 4 Ο 1

MAΘΗΜΑ 4-ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ P S Y 2 0 5 - M Α Θ Η Μ Α 4 Ο 1 MAΘΗΜΑ 4-ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ P S Y 2 0 5 - M Α Θ Η Μ Α 4 Ο 1 ΔΟΜΗ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Η ψυχοδυναμική προσέγγιση Η συμπεριφορική προσέγγιση P S Y 2 0 5 - M Α Θ Η Μ Α 4 Ο 2 ΘΕΩΡΗΤΙΚΑ ΡΕΥΜΑΤΑ ΠΟΥ ΑΝΑΠΤΥΧΘΗΚΑΝ

Διαβάστε περισσότερα

«Εφηβεία από το Α έως το Ω» Μια Ακαδημία για Γονείς

«Εφηβεία από το Α έως το Ω» Μια Ακαδημία για Γονείς «Εφηβεία από το Α έως το Ω» Μια Ακαδημία για Γονείς Ξενοδοχείο President 18 Νοεμβρίου 2015 1 η Συνάντηση Άρτεμις Κ. Τσίτσικα Επικ. Καθηγήτρια Παιδιατρικής-Εφηβικής Ιατρικής Επιστ. Υπεύθυνος Μονάδας Εφηβικής

Διαβάστε περισσότερα

Ο παιδικός σταθμός, είναι πράγματι ένας «σταθμός» στην πορεία ανάπτυξης και ζωής του ανθρώπου!

Ο παιδικός σταθμός, είναι πράγματι ένας «σταθμός» στην πορεία ανάπτυξης και ζωής του ανθρώπου! Η μετάβαση στον παιδικό σταθμό---ψυχολογία αναπτυξιακού σταδίου στο νήπιο και οφέλη ένταξης Γράφει: Δανάη Χορομίδου, Ψυχολόγος, Απόφοιτος Παν/μίου Αθηνών, Ψυχοθεραπεύτρια-Ψυχοδραματιστής, Συνεργάτης του

Διαβάστε περισσότερα

Παράγοντες Προστασίας και Κινδύνου

Παράγοντες Προστασίας και Κινδύνου Η ψυχική ζωή του παιδιού οικοδομείται μέσα από μια σχέση αλληλεπίδρασης με τους σημαντικούς Άλλους, τη μητέρα και τον πατέρα αρχικά και το ευρύτερο περιβάλλον στη συνέχεια. Μέσα από αυτήν τη συναισθηματική

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές άγχους σε παιδιά και εφήβους Γενικό Λύκειο Σπάτων PROJECT A 3

Διαταραχές άγχους σε παιδιά και εφήβους Γενικό Λύκειο Σπάτων PROJECT A 3 Διαταραχές άγχους σε παιδιά και εφήβους Γενικό Λύκειο Σπάτων PROJECT A 3 Το ΑΓΧΟΣ είναι μια πολύ σοβαρή και δυσάρεστη κατάσταση όπου κάποιος αισθάνεται σαν να πνίγεται. Διακρίνεται σε ΔΙΑΤΑΡΑΧΗ ΠΑΝΙΚΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Η αξία του παιχνιδιού ως παιδαγωγικό και θεραπευτικό μέσο.

Η αξία του παιχνιδιού ως παιδαγωγικό και θεραπευτικό μέσο. Η αξία του παιχνιδιού ως παιδαγωγικό και θεραπευτικό μέσο. Η λέξη παιχνίδι έχει τις ρίζες της στην αρχαία ελληνική γλώσσα. Παιχνίδι, παιγνίδιο ή παίγνιο όπως αλλιώς λέγεται είναι μία δομημένη δραστηριότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΩΡΑ ΓΙΑ ΚΙΝΟΥΜΕΝΑ ΣΧΕΔΙΑ ΕΠΙΡΡΟΗ ΚΙΝΟΥΜΕΝΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΣΤΗ ΠΑΙΔΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

ΩΡΑ ΓΙΑ ΚΙΝΟΥΜΕΝΑ ΣΧΕΔΙΑ ΕΠΙΡΡΟΗ ΚΙΝΟΥΜΕΝΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΣΤΗ ΠΑΙΔΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ 9 ο ΓΕΛ Πατρών ΩΡΑ ΓΙΑ ΚΙΝΟΥΜΕΝΑ ΣΧΕΔΙΑ ΕΠΙΡΡΟΗ ΚΙΝΟΥΜΕΝΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΣΤΗ ΠΑΙΔΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΚΑΡΑΚΙΤΣΟΥ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΟΛΙΑΒΡΑ ΦΩΤΕΙΝΗ ΚΥΡΙΑΚΟΠΟΥΛΟΥ ΦΩΤΕΙΝΗ ΣΥΛΑΙΔΟΥ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΟΜΑΔΑ: Tom&Jerry Υπεύθυνοι καθηγητές:

Διαβάστε περισσότερα

θέραπειν Αγίας Σοφίας 3, Ν. Ψυχικό, Τ ,

θέραπειν  Αγίας Σοφίας 3, Ν. Ψυχικό, Τ , θέραπειν Κέντρο Συµβουλευτικών Υπηρεσιών Ψυχικού Το κέντρο συμβουλευτικών υπηρεσιών θέραπειν αποτελεί ένα σύγχρονο κέντρο ειδικών θεραπειών, πρόληψης, διάγνωσης και αποκατάστασης. Στελεχώνεται από εξειδικευμένους

Διαβάστε περισσότερα

Εισηγητές: Λιάπη Αγγελική Μωυσής Δαυίδ Φρανσές Έστερ

Εισηγητές: Λιάπη Αγγελική Μωυσής Δαυίδ Φρανσές Έστερ Εισηγητές: Λιάπη Αγγελική Μωυσής Δαυίδ Φρανσές Έστερ ΟΡΙΣΜΟΣ «Ένας μαθητής εκφοβίζεται ή θυματοποιείται όταν υποβάλλεται κατ επανάληψη και κατ εξακολούθηση σε αρνητικές ενέργειες από έναν ή περισσότερους

Διαβάστε περισσότερα

«Η απασχόληση Ψυχολόγων και Παιδαγωγών στις δράσεις της Ιατρικής Παρέμβασης»

«Η απασχόληση Ψυχολόγων και Παιδαγωγών στις δράσεις της Ιατρικής Παρέμβασης» «Η απασχόληση Ψυχολόγων και Παιδαγωγών στις δράσεις της Ιατρικής Παρέμβασης» ΙΑΤΡΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ Η Ιατρική Παρέμβαση (Medical Intervention -Med.In) είναι μια Ελληνική ιατρική οργάνωση αρωγής με δράσεις εντός

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΘΟΥΣΑ 4. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 Θετικές σχέσεις: θεωρία και πράξη

ΑΙΘΟΥΣΑ 4. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 Θετικές σχέσεις: θεωρία και πράξη TETARTH 15 ΜΑΪΟΥ 2013 14.00-15.00 ΠΡΟΣΕΛΕΥΣΗ ΣΥΝΕΔΡΩΝ-ΕΓΓΡΑΦΕΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ, ΝΕΑ ΧΗΛΗ ΚΑΡΑΘΕΟΔΩΡΗ ΑΜΦΙΘΕΑΤΡΟ ΑΙΘΟΥΣΑ 9 ΑΙΘΟΥΣΑ 10 ΑΙΘΟΥΣΑ ΣΥΝΕΛΕΥΣΕΩΝ 15.00-17.00 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 1 Σκέφτομαι & Πράττω

Διαβάστε περισσότερα

Τα προγράµµατα Ενίσχυσης Πρωτοβουλιών ως προγράµ- σε θέµατα Αγωγής Υγείας» του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ. µε φορέα υλοποίησης το

Τα προγράµµατα Ενίσχυσης Πρωτοβουλιών ως προγράµ- σε θέµατα Αγωγής Υγείας» του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ. µε φορέα υλοποίησης το Η δηµιουργία του παρόντος υλικού έγινε στο πλαίσιο της ενέργειας 2.4.3 κατηγορία πράξεων γ του ΕΠΕΑΕΚ 2 µε τίτλο: «Προγράµµατα Ενίσχυσης Πρωτοβουλιών σε θέµατα Αγωγής Υγείας» του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

«Το κοινωνικό στίγµα της ψυχικής ασθένειας»

«Το κοινωνικό στίγµα της ψυχικής ασθένειας» «Το κοινωνικό στίγµα της ψυχικής ασθένειας» Mαρίνα Οικονόµου-Λαλιώτη Επικ. Καθηγήτρια Ψυχιατρικής Επιστηµονικά Υπεύθυνη του Προγράµµατος «αντι-στίγµα» ΕΠΙΨΥ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΨΥΧΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Για να μπορέσουν να κατανοήσουν πλήρως τη νέα κατάσταση και να αποδεχτούν πως είναι οριστική, θα χρειαστεί να περάσουν αρκετοί μήνες.

Για να μπορέσουν να κατανοήσουν πλήρως τη νέα κατάσταση και να αποδεχτούν πως είναι οριστική, θα χρειαστεί να περάσουν αρκετοί μήνες. Όταν οι γονείς χωρίζουν-οι συνέπειες ενός διαζυγίου στα παιδιά. Ο χωρισμός των δύο γονέων, θεωρείται ένα από τα πιο στρεσσογόνα συμβάντα για όλα τα μέλη που αποτελούν μια οικογένεια. Τα παιδιά βιώνουν

Διαβάστε περισσότερα

Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου

Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου Πανταζής Α. Ιορδανίδης Διδάκτωρ Ψυχιατρικής Α.Π.Θ Καθηγητής Ψυχολογίας & Διατροφής, ΑΤΕΙ Ιορδανίδης,, 10/3/11 1 ρ.πανταζής Ιορδανίδης, 10/3/11 2

Διαβάστε περισσότερα

Τους τροµάζει η µοναξιά. Πώς θα κάνουν καινούρια αρχή µετά από τόσα χρόνια συµβίωσης; Τι θα αντιµετωπίσουν;

Τους τροµάζει η µοναξιά. Πώς θα κάνουν καινούρια αρχή µετά από τόσα χρόνια συµβίωσης; Τι θα αντιµετωπίσουν; Διαζύγιο Σύµφωνα µε στατιστικά στοιχεία, στις αναπτυγµένες χώρες υπολογίζεται ότι ένας στους δύο γάµους καταλήγει σε διαζύγιο. Το διαζύγιο είναι µια ψυχικά τραυματική εμπειρία για αυτούς που χωρίζουν.

Διαβάστε περισσότερα

Πανευρωπαϊκή έρευνα. ΣΗΜΕΙΩΜΑ / 5 Μαρτίου 2014 Βία κατά των γυναικών

Πανευρωπαϊκή έρευνα. ΣΗΜΕΙΩΜΑ / 5 Μαρτίου 2014 Βία κατά των γυναικών ΣΗΜΕΙΩΜΑ / 5 Μαρτίου 2014 Βία κατά των γυναικών Πανευρωπαϊκή έρευνα 1. Γιατί έγινε η έρευνα για τη βία κατά των γυναικών; Παρά τον σημαντικό αντίκτυπο της βίας κατά των γυναικών, σε πολλά κράτη μέλη της

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ

ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΟΡΙΣΜΟΣ Η αυτοκτονική συµπεριφορά ορίζεται ως η συµπεριφορά, κατά την οποία το άτοµο θέλει να κάνει κακό στον εαυτό του µε σκοπό να δώσει ένα τέλος στη ζωή του. ιαχωρίζεται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ & ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ. ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ Δρ. Οικονόμου Ανδρέας Μαθηματικός-Ψυχολόγος Επίκουρος Καθηγητής ΑΣΠΑΙΤΕ

ΕΘΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ & ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ. ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ Δρ. Οικονόμου Ανδρέας Μαθηματικός-Ψυχολόγος Επίκουρος Καθηγητής ΑΣΠΑΙΤΕ ΕΘΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ & ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ Δρ. Οικονόμου Ανδρέας Μαθηματικός-Ψυχολόγος Επίκουρος Καθηγητής ΑΣΠΑΙΤΕ Ενότητα: Ηγεσία, Επικοινωνία, Διαχείριση Κρίσεων ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Γιατί οι νέοι καταφεύγουν σε πράξεις βίας, αναζήτηση ταυτότητας ή συναισθηματικές δυσκολίες;

Γιατί οι νέοι καταφεύγουν σε πράξεις βίας, αναζήτηση ταυτότητας ή συναισθηματικές δυσκολίες; Γιατί οι νέοι καταφεύγουν σε πράξεις βίας, αναζήτηση ταυτότητας ή συναισθηματικές δυσκολίες; Δρ. Ευγενία Σουμάκη Παιδοψυχίατρος - Ψυχαναλύτρια Γρ. Ελληνικής Εταιρίας Ψυχαναλυτικής Ψυχοθεραπείας Μέλος Δ.Σ.

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Ψυχολογία με έμφαση στις γνωστικές λειτουργίες

Εισαγωγή στην Ψυχολογία με έμφαση στις γνωστικές λειτουργίες ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Εισαγωγή στην Ψυχολογία με έμφαση στις γνωστικές λειτουργίες Σχολές σκέψης στην ψυχολογία: IV Διδάσκουσα: Επίκ. Καθ. Γεωργία Α. Παπαντωνίου Άδειες Χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ Τμήμα Ιατρικής Ψυχιατρική Κλινική

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ Τμήμα Ιατρικής Ψυχιατρική Κλινική ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ Τμήμα Ιατρικής Ψυχιατρική Κλινική Διευθυντής: Καθηγητής Φ. Γουρζής ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Ακ. Έτος 2014-2015 Πάτρα, 2014 Επιστημονικό Προσωπικό Ψυχιατρικής Κλινικής Διευθυντής: Καθηγητής

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος Αντιλήψεις για το γάμο, οικογενειακές αξίες και ικανοποίηση από την οικογένεια: Μια εμπειρική μελέτη

Τίτλος Αντιλήψεις για το γάμο, οικογενειακές αξίες και ικανοποίηση από την οικογένεια: Μια εμπειρική μελέτη Τίτλος Αντιλήψεις για το γάμο, οικογενειακές αξίες και ικανοποίηση από την οικογένεια: Μια εμπειρική μελέτη Συγγραφέας Βασίλης Γ. Παυλόπουλος Περίληψη Οι κοινωνικές αναπαραστάσεις του γάμου και της οικογένειας

Διαβάστε περισσότερα

Η αλληλεπίδραση Σεξουαλικής λειτουργίας, Σκέψης, Συναισθηματικής διάθεσης και Αισθήσεων

Η αλληλεπίδραση Σεξουαλικής λειτουργίας, Σκέψης, Συναισθηματικής διάθεσης και Αισθήσεων Η αλληλεπίδραση Σεξουαλικής λειτουργίας, Σκέψης, Συναισθηματικής διάθεσης και Αισθήσεων Οι περισσότεροι άνθρωποι θεωρούμε, ότι βλέπουμε τον εξωτερικό κόσμο με τα μάτια μας, στην πραγματικότητα όμως, αυτό

Διαβάστε περισσότερα

Ινστιτούτο Ψυχικής Υγείας Παιδιών και Ενηλίκων (Ι.Ψ.Υ.Π.Ε.) Ψυχιατρική Περίθαλψη στο Σπίτι του Ασθενούς (Ψ.Π.Σ.Α.)

Ινστιτούτο Ψυχικής Υγείας Παιδιών και Ενηλίκων (Ι.Ψ.Υ.Π.Ε.) Ψυχιατρική Περίθαλψη στο Σπίτι του Ασθενούς (Ψ.Π.Σ.Α.) Ινστιτούτο Ψυχικής Υγείας Παιδιών και Ενηλίκων (Ι.Ψ.Υ.Π.Ε.) ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΣ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ: ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΣ Π. ΥΠΕΥΘΥΝOI ΤΜΗΜΑΤΟΣ Ψ.Π.Σ.Α.: ΤΣΙΠΟΥΡΙΔΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ: ΨΥΧΙΑΤΡΟΣ ΖΕΙΚΟΥ ΕΒΕΛΙΝΑ: ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΥΤΡΙΑ Ψυχιατρική

Διαβάστε περισσότερα

Έφηβοι και αυτοεκτίμηση

Έφηβοι και αυτοεκτίμηση Έφηβοι και αυτοεκτίμηση Με τον όρο αυτοεκτίμηση εννοούμε τον βαθμό στον οποίο εκτιμούμε, σεβόμαστε αλλά και αποδεχόμαστε τον εαυτό μας όπως είναι. Με λίγα και απλά λόγια, είναι η εσωτερική αντίληψη που

Διαβάστε περισσότερα

Διάρκεια: 180 ώρες (40 ώρες θεωρία, 50 ώρες εποπτεία, 90 ώρες πρακτική)

Διάρκεια: 180 ώρες (40 ώρες θεωρία, 50 ώρες εποπτεία, 90 ώρες πρακτική) ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ, ΕΦΗΒΩΝ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΩΝ: Rorschach, Thematic Apperception Test T.A.T., Children s Apperception Test C.A.T., Ιχνογράφημα, Μύθοι της Duss, Συμπλήρωση Προτάσεων.

Διαβάστε περισσότερα

Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος

Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος Η απώλεια του «ονειρεμένου παιδιού» Οι γονείς βιώνουν μιαν απώλεια. Βιώνουν την απώλεια του παιδιού που έκτισαν μέσα στο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ. Θέμα:Βία στην Οικογένεια (Μάθημα 2 ο ) Τάξη:Γ Γυμνασίου Χρόνος:1 x 45 Ημερομηνία: Καθηγήτρια Οικιακής Οικονομίας: Στέλλα Αντωνίου

ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ. Θέμα:Βία στην Οικογένεια (Μάθημα 2 ο ) Τάξη:Γ Γυμνασίου Χρόνος:1 x 45 Ημερομηνία: Καθηγήτρια Οικιακής Οικονομίας: Στέλλα Αντωνίου ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Θέμα:Βία στην Οικογένεια (Μάθημα 2 ο ) Καθηγήτρια Οικιακής Οικονομίας: Στέλλα Αντωνίου Τάξη:Γ Γυμνασίου Χρόνος:1 x 45 Ημερομηνία: Στόχοι: Οι μαθητές να: αναγνωρίζουν τους λόγους που οδηγούν

Διαβάστε περισσότερα

Oδηγός Σπουδών ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ετής Εκπαίδευση στη Δικαστική Ψυχοθεραπεία

Oδηγός Σπουδών ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ετής Εκπαίδευση στη Δικαστική Ψυχοθεραπεία Oδηγός Σπουδών ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ 2016-17 4ετής Εκπαίδευση στη Δικαστική Ψυχοθεραπεία Επωνυμία και Βασική Περιγραφή Εκπαιδευτικού Προγράμματος Η Εκπαίδευση

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία

Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία Β. Α. Παπαγεωργίου MD, Med, Δρ. Α.Π.Θ. Παιδοψυχίατρος - TEACCH Consultant τ. Επίκουρος Καθηγήτρια Παιδοψυχιατρικής Οι Δ.Π.Τ. Δεν είναι απλώς αποκλίνουσες διατροφικές

Διαβάστε περισσότερα

Λόγοι και παράγοντες που οδηγούν τους νέους σε χρήση αλκοόλ. Παιπέτης Νίκος Τσάκα Μαρία Κρητικός Γιώργος Μέριανος Αλέξανδρος

Λόγοι και παράγοντες που οδηγούν τους νέους σε χρήση αλκοόλ. Παιπέτης Νίκος Τσάκα Μαρία Κρητικός Γιώργος Μέριανος Αλέξανδρος Λόγοι και παράγοντες που οδηγούν τους νέους σε χρήση αλκοόλ Παιπέτης Νίκος Τσάκα Μαρία Κρητικός Γιώργος Μέριανος Αλέξανδρος Κοινωνικοί παράγοντες που οδηγούν στη χρήση αλκοόλ τους νέους Ο πιο συχνός λόγος

Διαβάστε περισσότερα

Αναλυτικό Πρόγραμμα Εκπαιδευτικού Σεμιναρίου με θέμα: «Κατανόηση και Αντιμετώπιση της Αυτοκαταστροφικής Συμπεριφοράς»

Αναλυτικό Πρόγραμμα Εκπαιδευτικού Σεμιναρίου με θέμα: «Κατανόηση και Αντιμετώπιση της Αυτοκαταστροφικής Συμπεριφοράς» Αναλυτικό Πρόγραμμα Εκπαιδευτικού Σεμιναρίου με θέμα: «Κατανόηση και Αντιμετώπιση της Αυτοκαταστροφικής Συμπεριφοράς» ΗΜΕΡΟ ΜΗΝΙΑ Πέμπτη 11/06/09 ΘΕΜΑ 1. Εισαγωγική Συνάντηση: o Η λειτουργία της Γραμμής

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΡΙΝΑ ΝΙΚΟΛΑΟΥ Mediterranean College Θεσσαλονικης

ΜΑΡΙΝΑ ΝΙΚΟΛΑΟΥ Mediterranean College Θεσσαλονικης ΜΑΡΙΝΑ ΝΙΚΟΛΑΟΥ Mediterranean College Θεσσαλονικης Παρά την πληθώρα ερευνών που τεκμηριώνουν τις αρνητικές επιπτώσεις που έχει η χρήση της σωματικής τιμωρίας από τους γονείς σε ποικίλους τομείς της ανάπτυξης

Διαβάστε περισσότερα

Η Επιβάρυνση των Ασθενών με Καρκίνο και των οικογενειών τους από τις Αυτοσχέδιες Συνεισφορές στα Προβλήματα Ψυχικής Υγείας τους

Η Επιβάρυνση των Ασθενών με Καρκίνο και των οικογενειών τους από τις Αυτοσχέδιες Συνεισφορές στα Προβλήματα Ψυχικής Υγείας τους Η Επιβάρυνση των Ασθενών με Καρκίνο και των οικογενειών τους από τις Αυτοσχέδιες Συνεισφορές στα Προβλήματα Ψυχικής Υγείας τους Ψυχιατρική και Καρκίνος -Πλούσια Ψυχοσωματική παράδοση στον Καρκίνο -Ψυχοθεραπευτικές

Διαβάστε περισσότερα

Ο καθημερινός άνθρωπος ως «ψυχολόγος» της προσωπικότητάς του - Νικόλαος Γ. Βακόνδιος - Ψυχο

Ο καθημερινός άνθρωπος ως «ψυχολόγος» της προσωπικότητάς του - Νικόλαος Γ. Βακόνδιος - Ψυχο Έ να πολύ μεγάλο ποσοστό ανθρώπων που αντιμετωπίζουν έντονο άγχος, δυσθυμία, «κατάθλιψη» έχει την «τάση» να αποδίδει λανθασμένα τις ψυχικές αυτές καταστάσεις, σε έναν «προβληματικό εαυτό του», (μία δυστυχώς

Διαβάστε περισσότερα

Σχολικός εκφοβισμός ή θυματοποίηση Σκοταράς Νικόλαος Σχ. Σύμβουλος ΠΕ12, Β Αθήνας.

Σχολικός εκφοβισμός ή θυματοποίηση Σκοταράς Νικόλαος Σχ. Σύμβουλος ΠΕ12, Β Αθήνας. Σχολικός εκφοβισμός ή θυματοποίηση Σκοταράς Νικόλαος Σχ. Σύμβουλος ΠΕ12, Β Αθήνας. 1. Γενικά Τα τελευταία περίπου δεκαπέντε χρόνια, έχουν αρχίσει στην Ελλάδα να εμφανίζονται έρευνες σχετικές με τη βία

Διαβάστε περισσότερα

Κρίσεις πανικού!!!! Η διαταραχή πανικού κρίσεις πανικού

Κρίσεις πανικού!!!! Η διαταραχή πανικού κρίσεις πανικού Κρίσεις πανικού!!!! Η διαταραχή πανικού (ΔΠ) είναι μια αγχώδης διαταραχή που εκδηλώνεται με ψυχολογικά και σωματικά συμπτώματα. Είναι μια από τις πιο συχνές ψυχικές παθήσεις κατά την οποία το άτομο παρουσιάζει

Διαβάστε περισσότερα

Γράφει: Ειρήνη Τζελέπη, Συμβουλευτική Ψυχολόγος-Ψυχοθεραπεύτρια, Pg.Dipl., MSc., City University, Λονδίνο

Γράφει: Ειρήνη Τζελέπη, Συμβουλευτική Ψυχολόγος-Ψυχοθεραπεύτρια, Pg.Dipl., MSc., City University, Λονδίνο Γράφει: Ειρήνη Τζελέπη, Συμβουλευτική Ψυχολόγος-Ψυχοθεραπεύτρια, Pg.Dipl., MSc., City University, Λονδίνο Για πολλούς ανθρώπους αποτελεί ένα τεράστιο ερωτηματικό το ζήτημα της ποιότητας της σεξουαλικής

Διαβάστε περισσότερα

ΓΝΩΣΤΙΚΕΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΣΤΙΚΕΣ ΘΕΩΡΙΕΣ

ΓΝΩΣΤΙΚΕΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΣΤΙΚΕΣ ΘΕΩΡΙΕΣ ΓΝΩΣΤΙΚΕΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΣΤΙΚΕΣ ΘΕΩΡΙΕΣ Λογικοθυμική προσέγγιση (Rational-Emotive Therapy) Αναπτύχθηκε από τον Albert Ellis τη δεκαετία του 1950. Πεποίθηση πως οι συναισθηματικές δυσκολίες οφείλονται σε λανθασμένες

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ 5ο μάθημα Διδάσκουσα Δήμητρα Ιορδάνογλου ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΤΡΕΣ Διεθνές Εθνικό Οργανισμού Πανεπιστημίου Διαπροσωπικό Ατομικό ΜΕΡΙΚΟΙ ΟΡΙΣΜΟΙ ΑΓΧΟΣ: Ένας "μη

Διαβάστε περισσότερα

Ασφαλής χρήση διαδικτύου και κινητού τηλεφώνου σε παιδιά και εφήβους

Ασφαλής χρήση διαδικτύου και κινητού τηλεφώνου σε παιδιά και εφήβους Ασφαλής χρήση διαδικτύου και κινητού τηλεφώνου σε παιδιά και εφήβους Ι. Τσιάντης MD, DPM, FRC Psych. Αν. Καθηγητής Παιδοψυχιατρικής Επιστημονικός Υπεύθυνος ΕΨΥΠΕ Ψυχαναλυτικός Ψυχοθεραπευτής Πρόεδρος Ιατρικών

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΩΝ ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΣΕ ΓΕΝΙΚΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑ ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗ ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ ΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟΥ ΚΥΡΙΑΚΟΥ»

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΩΝ ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΣΕ ΓΕΝΙΚΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑ ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗ ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ ΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟΥ ΚΥΡΙΑΚΟΥ» ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΩΝ ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΣΕ ΓΕΝΙΚΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑ ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗ ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ ΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ, Γ.Ν.Π. «Π.. & Α. ΚΥΡΙΑΚΟΥ» ΟΜEΣ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΤΟΥ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟΥ ΤΟΜΕΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ

ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ Στρεσσογόνος παράγοντας Οτιδήποτε κάνει τον άνθρωπο να βιώνει στρες Είναι μια αλλαγή στην ομοιόσταση του ατόμου Παράγοντες που προκαλούν στρες Ενδογενείς Εξωγενείς Ενδογενείς

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΩΝ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΚΑΚΟΠΟΙΗΣΗΣ / ΠΑΡΕΝΟΧΛΗΣΗΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΝΟΗΤΙΚΗ ΑΝΑΠΗΡΙΑ

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΩΝ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΚΑΚΟΠΟΙΗΣΗΣ / ΠΑΡΕΝΟΧΛΗΣΗΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΝΟΗΤΙΚΗ ΑΝΑΠΗΡΙΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΩΝ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΚΑΚΟΠΟΙΗΣΗΣ / ΠΑΡΕΝΟΧΛΗΣΗΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΝΟΗΤΙΚΗ ΑΝΑΠΗΡΙΑ ΣΕ ΜΚΟ ΠΟΥ ΕΞΥΠΗΡΕΤΟΥΝ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΝΑ Μαρίνα Παγιάτσου Ελένη Δημητρίου Μάρω Ριαλά Περιεχόμενα Εισαγωγή Τι σημαίνει

Διαβάστε περισσότερα

Είναι υποειδικότητα της ψυχιατρικής που διαμεσολαβεί μεταξύ της ψυχιατρικής και υπόλοιπης ιατρικής Αντικείμενο της ο ασθενής του γενικού νοσοκομείου

Είναι υποειδικότητα της ψυχιατρικής που διαμεσολαβεί μεταξύ της ψυχιατρικής και υπόλοιπης ιατρικής Αντικείμενο της ο ασθενής του γενικού νοσοκομείου Είναι υποειδικότητα της ψυχιατρικής που διαμεσολαβεί μεταξύ της ψυχιατρικής και υπόλοιπης ιατρικής Αντικείμενο της ο ασθενής του γενικού νοσοκομείου που αντιμετωπίζει ψυχικά προβλήματα λόγω της σωματικής

Διαβάστε περισσότερα

Κάθε χρόνο ένας σηµαντικός αριθµός παιδιών, ακόµα και της πιο τρυφερής βρεφικής ηλικίας, παραπέµπονται σε παιδιατρικά νοσοκοµεία µε ανεξήγητους

Κάθε χρόνο ένας σηµαντικός αριθµός παιδιών, ακόµα και της πιο τρυφερής βρεφικής ηλικίας, παραπέµπονται σε παιδιατρικά νοσοκοµεία µε ανεξήγητους ΠΑΙ ΙΚΗ ΣΩΜΑΤΙΚΗ ΚΑΚΟΠΟΙΗΣΗ Κάθε χρόνο ένας σηµαντικός αριθµός παιδιών, ακόµα και της πιο τρυφερής βρεφικής ηλικίας, παραπέµπονται σε παιδιατρικά νοσοκοµεία µε ανεξήγητους σωµατικούς τραυµατισµούς που

Διαβάστε περισσότερα

Περιγραφή ατοµικής περίπτωσης µεσήλικης γυναίκας µε Aποφευκτική ιαταραχή Προσωπικότητας και Αγοραφοβία 12ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ψυχολογικής Έρευνας 14 17 Μαϊου 2009, Βόλος, Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας Χ. Βαρβέρη-Γ.

Διαβάστε περισσότερα

Διετές εκπαιδευτικό πρόγραμμα 2013-2014 Η Θεραπεία Συμπεριφοράς στις Διαταραχές Άγχους. Οργανώνεται από

Διετές εκπαιδευτικό πρόγραμμα 2013-2014 Η Θεραπεία Συμπεριφοράς στις Διαταραχές Άγχους. Οργανώνεται από Διετές εκπαιδευτικό πρόγραμμα 2013-2014 Η Θεραπεία Συμπεριφοράς στις Διαταραχές Άγχους Οργανώνεται από Το Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής (Ε.Π.Ι.Ψ.Υ.) Την Α Ψυχιατρική Κλινική του

Διαβάστε περισσότερα

Η Έκθεση του Π.Ο.Υ για την πρόληψη των αυτοκτονιών με στοιχεία και για την Ελλάδα.

Η Έκθεση του Π.Ο.Υ για την πρόληψη των αυτοκτονιών με στοιχεία και για την Ελλάδα. Η Έκθεση του Π.Ο.Υ για την πρόληψη των αυτοκτονιών με στοιχεία και για την Ελλάδα. Στόχος του Σχεδίου Δράσης για την Ψυχική Υγεία 2013-2020 του Παγκοσμίου Οργανισμού Υγείας(Π.Ο.Υ) ήταν η μείωση του ποσοστού

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΚΙΝΗΤΡΩΝ. Θεματική Ενότητα 2: Βιολογική και φυσιολογική βάση των κινήτρων

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΚΙΝΗΤΡΩΝ. Θεματική Ενότητα 2: Βιολογική και φυσιολογική βάση των κινήτρων ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΚΙΝΗΤΡΩΝ Θεματική Ενότητα 2: Βιολογική και φυσιολογική βάση των κινήτρων Θεματική Ενότητα 2 Στόχοι: Η κατανόηση, εκ μέρους των φοιτητών, της βιολογικής και φυσιολογικής βάσης των κινήτρων, καθώς

Διαβάστε περισσότερα

Ε.202-2: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

Ε.202-2: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΚΩΔΙΚΟΣ: Ε.202-2 ΕΝΤΥΠΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΕΝΤΥΠΟ: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΕΚΔΟΤΗΣ: ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΣΥΝΤΑΞΗΣ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟΥ Ε.202-2: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ A ΜΕΡΟΣ 1. ΓΕΝΙΚΑ ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Υ ΕΞΑΜΗΝΟ: Γ ΜΑΘΗΜΑ:

Διαβάστε περισσότερα

Ημερίδα ΚΕΔΕ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΔΙΧΩΣ ΒΙΑ ΓΙΑ ΣΧΟΛΕΙΑ ΔΙΧΩΣ ΒΙΑ. 15 Οκτωβρίου 2011, Βιοτεχνικό Επιμελητήριο Αθηνών

Ημερίδα ΚΕΔΕ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΔΙΧΩΣ ΒΙΑ ΓΙΑ ΣΧΟΛΕΙΑ ΔΙΧΩΣ ΒΙΑ. 15 Οκτωβρίου 2011, Βιοτεχνικό Επιμελητήριο Αθηνών Ημερίδα ΚΕΔΕ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΔΙΧΩΣ ΒΙΑ ΓΙΑ ΣΧΟΛΕΙΑ ΔΙΧΩΣ ΒΙΑ 15 Οκτωβρίου 2011, Βιοτεχνικό Επιμελητήριο Αθηνών Εταιρεία Ψυχοκοινωνικής Υγείας του Παιδιού και του Εφήβου (Ε.Ψ.Υ.Π.Ε.) Τίτλος ομιλίας: «Εκφοβισμός

Διαβάστε περισσότερα

Γιώργος Τσουβέλας. MSc, MPH, cphd Ψυχολόγος - Γνωσιακός Ψυχοθεραπευτής

Γιώργος Τσουβέλας. MSc, MPH, cphd Ψυχολόγος - Γνωσιακός Ψυχοθεραπευτής Εστιασμένη στο τραύμα γνωσιακή συμπεριφορική θεραπεία και ο ρόλος του σχολικού ψυχολόγου στη θεραπευτική υποστήριξη παιδιών θυμάτων σεξουαλικής κακοποίησης. Γιώργος Τσουβέλας MSc, MPH, cphd Ψυχολόγος -

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχολογία της προσωπικότητας θεωρίες.

Ψυχολογία της προσωπικότητας θεωρίες. Ψυχολογία της προσωπικότητας θεωρίες. Οι διάφορες θεωρίες προσωπικότητας προσπαθούν να απαντήσουν και να ερμηνεύσουν τα ακόλουθα ερωτήματα: α) Πώς είναι τα άτομα; Ποια είναι τα χαρακτηριστικά του ατόμου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΟΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΗ ΒΙΑ: Το παιδί ως μάρτυρας και ως θύμα και οι επιπτώσεις στην ψυχική του υγεία. Νατάσσα Καραμολέγκου MSc Αναπτυξιακή Ψυχολόγος

ΕΝΔΟΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΗ ΒΙΑ: Το παιδί ως μάρτυρας και ως θύμα και οι επιπτώσεις στην ψυχική του υγεία. Νατάσσα Καραμολέγκου MSc Αναπτυξιακή Ψυχολόγος ΕΝΔΟΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΗ ΒΙΑ: Το παιδί ως μάρτυρας και ως θύμα και οι επιπτώσεις στην ψυχική του υγεία. Νατάσσα Καραμολέγκου MSc Αναπτυξιακή Ψυχολόγος ΟΡΙΣΜΟΣ Με τον όρο ενδοοικογενειακή βία εννοούμε τον σωματικό,

Διαβάστε περισσότερα

Αλκοόλ, Εθεβεία & Εγκέθαλορ. Γιώργος Παναγής Πανεπιστήμιο Κρήτης Τμήμα Ψυχολογίας Εργαστήριο Νευροεπιστημών & Συμπεριφοράς

Αλκοόλ, Εθεβεία & Εγκέθαλορ. Γιώργος Παναγής Πανεπιστήμιο Κρήτης Τμήμα Ψυχολογίας Εργαστήριο Νευροεπιστημών & Συμπεριφοράς Αλκοόλ, Εθεβεία & Εγκέθαλορ Γιώργος Παναγής Πανεπιστήμιο Κρήτης Τμήμα Ψυχολογίας Εργαστήριο Νευροεπιστημών & Συμπεριφοράς Κατανάλωση οινοπνευματωδών στους Έλληνες μαθητές (2011) Στην Ελλάδα, τα αγόρια

Διαβάστε περισσότερα

Τ , , Νέος κύκλος Σεµιναρίου Εκπαίδευση Αποτελεσµατικού Γονέα

Τ , , Νέος κύκλος Σεµιναρίου Εκπαίδευση Αποτελεσµατικού Γονέα www.apotinarxi.gr Τ. 210 7211953, 6944841313, Νέος κύκλος Σεµιναρίου Εκπαίδευση Αποτελεσµατικού Γονέα Το σεµινάριο έχει βοηθήσει εκατοµµύρια γονείς να βελτιώσουν τη σχέση τους µε τα παιδιά τους. Το σεµινάριο

Διαβάστε περισσότερα

AYTOKTONIA. Στηρίζοντας το παιδί που θρηνεί το θάνατο αγαπημένου προσώπου που αυτοκτονεί

AYTOKTONIA. Στηρίζοντας το παιδί που θρηνεί το θάνατο αγαπημένου προσώπου που αυτοκτονεί AYTOKTONIA Στηρίζοντας το παιδί που θρηνεί το θάνατο αγαπημένου προσώπου που αυτοκτονεί Στηρίζοντας το παιδί που θρηνεί το θάνατο αγαπημένου προσώπου που αυτοκτονεί Η αυτοκτονία αγαπημένου προσώπου είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΩΝ ΠΑΘΗΣΕΩΝ ΤΟΥ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟΥ ΠΟΔΙΟΥ

ΟΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΩΝ ΠΑΘΗΣΕΩΝ ΤΟΥ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟΥ ΠΟΔΙΟΥ ΟΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΩΝ ΠΑΘΗΣΕΩΝ ΤΟΥ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟΥ ΠΟΔΙΟΥ Δρ. Νίκη Παπαγεωργίου Αν. Καθηγήτρια Κοινωνιολογίας Α.Π.Θ. ΟΙ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟΥ ΠΟΔΙΟΥ ΩΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ Τα προβλήματα υγείας ενός

Διαβάστε περισσότερα

Όλοι καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε διάφορα συναισθήματα και διαθέσεις. Ορισμένες φορές νιώθουμε ευτυχισμένοι και ενθουσιασμένοι.

Όλοι καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε διάφορα συναισθήματα και διαθέσεις. Ορισμένες φορές νιώθουμε ευτυχισμένοι και ενθουσιασμένοι. Μελαγχολία Το φυλλάδιο θα σου φανεί χρήσιμο στην περίπτωση που νιώθεις θλίψη ή μελαγχολία. Θα σε βοηθήσει να καταλάβεις αν έχεις συμπτώματα κατάθλιψης και πώς μπορείς να βοηθήσεις τον εαυτό σου ή κάποιον

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΚΑΥΚΙΑ ΘΕΟΔΩΡΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ 1 ο Μάθημα Προγραμματισμένα μαθήματα 2/10, 9/10, 16/10, 23/10, 30/10, 6/11, 13/11, 20/11, 27/11, 4/12, 11/12,

Διαβάστε περισσότερα

Οι γνώμες είναι πολλές

Οι γνώμες είναι πολλές Η Ψυχολογία στη Φυσική Αγωγή στο πλαίσιο του σχολικού περιβάλλοντος ΚασταμονίτηςΚωνσταντίνος Ψυχολόγος Οι γνώμες είναι πολλές Πολλές είναι οι γνώμες στο τι προσφέρει τελικά ο αθλητισμός στην παιδική ηλικία

Διαβάστε περισσότερα

«ΕΘΙΣΜΟΣ. ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ» Χρήση και Κατάχρηση Διαδικτύου σε παιδιά & εφήβους ΦΡΕΣΚΟΥ ΑΛΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΠΑΙΔΟΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ Μ.Ε.Υ.

«ΕΘΙΣΜΟΣ. ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ» Χρήση και Κατάχρηση Διαδικτύου σε παιδιά & εφήβους ΦΡΕΣΚΟΥ ΑΛΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΠΑΙΔΟΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ Μ.Ε.Υ. «ΕΘΙΣΜΟΣ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ» Χρήση και Κατάχρηση Διαδικτύου σε παιδιά & εφήβους ΦΡΕΣΚΟΥ ΑΛΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΠΑΙΔΟΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ Μ.Ε.Υ. Άρτεμις Τσίτσικα - Λέκτορας Εφηβικής Παιδιατρικής Επιστημονική

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος της διευθύντριας της σειράς... 13 Προλογικό σημείωμα 1... 17 Προλογικό σημείωμα 2... 21 Ευχαριστίες... 25 Αντί προλόγου...

Πρόλογος της διευθύντριας της σειράς... 13 Προλογικό σημείωμα 1... 17 Προλογικό σημείωμα 2... 21 Ευχαριστίες... 25 Αντί προλόγου... Περιεχόμενα Πρόλογος της διευθύντριας της σειράς... 13 Προλογικό σημείωμα 1... 17 Προλογικό σημείωμα 2... 21 Ευχαριστίες... 25 Αντί προλόγου... 27 Εισαγωγή στην Ψυχοτραυματολογία 1. Τι είναι τραύμα;...

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΙΚΗ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ & ΒΙΑ

ΠΑΙΔΙΚΗ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ & ΒΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ & ΒΙΑ ΟΜΙΛΗΤΕΣ ΔΗΜ. ΠΟΤΕΤΣΙΑΝΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤ. ΣΥΝ. στο Ι.Π.Α ΠΑΝΤΕΙΟΥ ΠΑΝ/ΜΙΟΥ ΜΑΡΙΑ ΣΑΜΟΛΗ ΔΝΤΡΙΑ ΕΚΠ/ΡΙΩΝ ΧΟΥΡΔΑΚΗ ΡΙΖΟΠΟΥΛΟΥ ΑΦΡΟΔΙΤΗ ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ ΤΕΠΑΕΣ ΠΑΤΡΑΣ 1 Σύστ. Προσκόπων Βύρωνα

Διαβάστε περισσότερα

Κλίμακα. Φορέας Ανάπτυξης Ανθρώπινου & Κοινωνικού Κεφαλαίου. Ρομά και εκπαίδευση ΚΕΝΤΡΟ ΗΜΕΡΑΣ ΓΙΑ ΕΛΛΗΝΕΣ ΡΟΜΑ ΣΕΠΤΕΜΒΡΗΣ

Κλίμακα. Φορέας Ανάπτυξης Ανθρώπινου & Κοινωνικού Κεφαλαίου. Ρομά και εκπαίδευση ΚΕΝΤΡΟ ΗΜΕΡΑΣ ΓΙΑ ΕΛΛΗΝΕΣ ΡΟΜΑ ΣΕΠΤΕΜΒΡΗΣ Κλίμακα Φορέας Ανάπτυξης Ανθρώπινου & Κοινωνικού Κεφαλαίου Ρομά και εκπαίδευση ΚΕΝΤΡΟ ΗΜΕΡΑΣ ΓΙΑ ΕΛΛΗΝΕΣ ΡΟΜΑ ΣΕΠΤΕΜΒΡΗΣ 2015 Κλίμακα Φορέας Ανάπτυξης Ανθρώπινου & Κοινωνικού Κεφαλαίου Η ΚΛΙΜΑΚΑ είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΝΕΥΡΙΚΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ ΦΟΙΤΗΤΡΙΕΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΡΟΓΙΑΝΝΗ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΜΑΥΡΙΔΟΥ ΠΑΡΘΕΝΑ

ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΝΕΥΡΙΚΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ ΦΟΙΤΗΤΡΙΕΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΡΟΓΙΑΝΝΗ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΜΑΥΡΙΔΟΥ ΠΑΡΘΕΝΑ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΑΘΗΜΑ : ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣ/ΚΗ ΙΙ ΥΠ. ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ : ΚΥΠΑΡΙΣΗ ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΝΕΥΡΙΚΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ ΦΟΙΤΗΤΡΙΕΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΡΟΓΙΑΝΝΗ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΜΑΥΡΙΔΟΥ ΠΑΡΘΕΝΑ ΛΑΡΙΣΑ 2010 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Φύλο (sex) Σεξουαλικότητα (sexuality) Σεξουαλική υγεία (sexual health) Κοινωνική ταυτότητα (γένος) (gender) Κοινωνική ταυτότητα φύλου (gender identity) Σεξουαλικός προσανατολισµός

Διαβάστε περισσότερα

ΕΜΠΟΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΩΝ ΠΡΟΛΗΨΗ = ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ

ΕΜΠΟΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΩΝ ΠΡΟΛΗΨΗ = ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΕΜΠΟΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΩΝ ΠΡΟΛΗΨΗ = ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ 27 Φεβρουαρίου, 2014 Παναγιώτα Χριστοδούλου Κοινωνική Λειτουργός ΜΑ, Υπ. Διδάκτορας Ορισμός Εμπορίας Προσώπων Σύμφωνα με τον περί Καταπολέμησης της Εμπορίας και

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΟΧΑΙΟ ΔΥΣΤΥΧΗΜΑ. Στηρίζοντας το παιδί που θρηνεί το θάνατο αγαπημένου προσώπου από τροχαίο δυστύχημα

ΤΡΟΧΑΙΟ ΔΥΣΤΥΧΗΜΑ. Στηρίζοντας το παιδί που θρηνεί το θάνατο αγαπημένου προσώπου από τροχαίο δυστύχημα ΤΡΟΧΑΙΟ ΔΥΣΤΥΧΗΜΑ Στηρίζοντας το παιδί που θρηνεί το θάνατο αγαπημένου προσώπου από τροχαίο δυστύχημα Στηρίζοντας το παιδί που θρηνεί το θάνατο αγαπημένου προσώπου από τροχαίο δυστύχημα Tα παιδιά έχουν

Διαβάστε περισσότερα