Κάτω από την επιρροή της μεταδομιστικής σκέψης αναδύεται η έννοια της διακειμενικότητας και δίνεται έμφαση στην ύπαρξη του θεατή (τρίτη φάση θεωρίας

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Κάτω από την επιρροή της μεταδομιστικής σκέψης αναδύεται η έννοια της διακειμενικότητας και δίνεται έμφαση στην ύπαρξη του θεατή (τρίτη φάση θεωρίας"

Transcript

1 Συνοπτικό Διάγραμμα Θεωρίας ΙΙ Αποδόμηση / Μεταδομισμός Στο τέλος της δεκαετίας του 1960 το κίνημα της σημειωτικής και του δομισμού αμφισβητείται κυρίως μέσω της αποδομιστικής προσέγγισης του Ντεριντά και παραχωρεί τη θέση του στο κίνημα του αποδόμησης / μεταδομισμού 1. Στο πλαίσιο αυτού του κινήματος η σημασία της «γλώσσας» διατηρεί την προτεραιότητά της αλλά με την μετατόπιση του ενδιαφέροντος από το σημαινόμενο στο σημαίνον και από την διατύπωση (utterance) στην απόφανση (enunciation). O Nτεριντά καλεί για μια «αποκέντρωση» των δομών σε αντίθεση με τον δομισμό που προϋποθέτει σταθερές συνεκτικές δομές ο μεταδομισμός αναζητά στιγμές ρήξης και αλλαγής (παραπέμποντας στην «ερμηνευτική της καχυποψίας» του Paul Ricoeur). Το κίνημα του μεταδομισμού που μαζί με τον Ντεριντά συμπεριλαμβάνει τους Foucault, Lacan, Kristeva και τον ύστερο Ρολάν Μπάρτ δείχνει μια βαθιά δυσπιστία για κάθε γενικευμένη θεωρία που είχε ένα κέντρο. Λέξεις κλειδιά για την μεταδομιστική προσέγγιση είναι η «ρευστότητα», «υβριδικότητα», «ίχνος», «ολίσθημα», «διασπορά». Η αποδόμηση κριτικάρει τις έννοιες του σταθερού σημείου, του ενοποιημένου υποκειμένου, της ταυτότητας και της αλήθειας (ακολουθώντας τις σχετικές απόψεις του Bakhtin). Η επιρροή του μεταδομισμού στη θεωρία του κινηματογράφου είναι λιγότερο καθοριστική από την αντίστοιχη στη λογοτεχνία και τη φιλοσοφία. Υιοθετεί όρους και έννοιες που προέρχονται ως ένα τουλάχιστον βαθμό από τον Ντεριντά όπως «ίχνος», «διασπορά», «λογοκεντρισμός», «περίσσεια» η σημαντικότερη επιρροή του ανιχνεύεται στα περιοδικά Cahiers du cinéma και Cinéthique και τα δύο απορρίπτουν όλες τις συμβατικές mainstream ταινίες αλλά και τις αισθητικά συμβατικές, στρατευμένες, αριστερές ταινίες χάριν των ταινιών που αντιτίθενται σε όλες τις συμβατικές πρακτικές όπως η Μεσόγειος του Daniel Pollet, οι ταινίες της συλλογικότητας Τζίγκα Βερτώφ (Ζ-Λ Γκοντάρ και Πιερ Γκορέν) και οι αναστοχαστικές κωμωδίες του Τζέρυ Λιούις 2. Η τάση αυτή παίρνει ενίοτε ακραίες διαστάσεις καταλήγοντας σε «φετιχοποίηση» της μορφής με την αναγωγή του στυλ σε πρωταρχικό παράγοντα πολιτικής ρήξης. Η αποδομιστική προσέγγιση στη φιλμική θεωρία και ανάλυση γίνεται σαφώς αισθητή ως μέθοδος «ανάγνωσης» των ταινιών με σκεπτικισμό, με εστίαση της προσοχής στις απωθήσεις και αντιφάσεις του φιλμικού κειμένου (ή των κειμένων για τις ταινίες) στην αίσθηση ότι όλα τα κείμενα αυτό-αναιρούνται υπονομεύοντας τις θέσεις που προβάλλουν για τους μεταδομιστές ή ίδια η σύστασή των κειμένων είναι αντιφατική. Ο μεταδομισμός απoσταθεροποιεί την κειμενική σημασία, την επιστημονική πίστη της σημειολογίας ότι η ανάλυση μπορεί να συλλάβει οριστικά το συνολικό νόημα της ταινίας αποκωδικοποιώντας όλους της τους κώδικες, με κύριους εκπροσώπους του Marie Claire Ropars, Peter Brunette, David Wills, Stephen Heath. Κάτω από την επιρροή της μεταδομιστικής σκέψης αναδύεται η έννοια της διακειμενικότητας και δίνεται έμφαση στην ύπαρξη του θεατή (τρίτη φάση θεωρίας 1 Η έννοια της αποδόμησης παραπέμπει ειδικότερα στη δουλειά του Ντεριντά ενώ ο όρος μεταδομισμός είναι ευρύτερος αλλά χρησιμοποιείται κατεξοχήν στη Β. Αμερική. 2 Πρότυπο της στροφής αυτής των Cahiers ήταν την λογοτεχνική κριτική του περιοδικού Τel Quel και της Τζούλια Κρίστεβα (ομάδας που θεωρούσε τα μοντερνιστικά κείμενα των Lautréamont, Mallarmé, Αrtaud, πρότυπα επαναστατικής γραφής.) 1

2 του δημιουργού). Σε αντίθεση με τη θεωρία της apparatus η οποία «δαιμονοποιεί» ενίοτε τον κινηματογραφικό μηχανισμό 3 οι θεωρητικοί του μεταδομισμού αποδεικνύουν ότι το υποκείμενο δεν «συνιστάται» μονοσήμαντα από το κείμενο αλλά και το συνιστά με την ανάγνωσή του. H αποδόμηση επηρέασε και εμμέσως τη φιλμική θεωρία και ανάλυση μέσω κάποιων θεωρητικών που επηρεάστηκαν απ αυτήν όπως η Judith Butler της οποίας η θεωρία για το κοινωνικό φύλο (gender) είναι αναφορά - κλειδί για την queer θεωρία του κινηματογράφου 4. Με πολιτικούς όρους η αποδόμηση είναι προοδευτική από την άποψη της υπονόμευσης των ιεραρχικών αντιθέσεων στις οποίες θεμελιώνεται η δυτική σκέψη και λογική (αλήθεια / σφάλμα, πνεύμα / σώμα, άνδρας / γυναίκα, Δύση / Ανατολή, λευκός / μαύρος, εσω / εξω κ.ο.κ) της προσάπτεται όμως και συντηρητισμός από την άποψη της υιοθέτησής της από τους ακαδημαϊκούς της ελίτ (όπως η Σχολή λογοτεχνικής αποδόμησης του Yale) με το επιχείρημα ότι η «ανατρεπτικότητά» της είναι κυρίως ρητορική. Μεταμοντερνισμός Η παρακμή του ριζοσπαστισμού στο τέλος της δεκαετίας του 1960 στον Πρώτο και Τρίτο Κόσμο έφερε τη σταδιακή συγκατάβαση, στις δεκαετίες 1980 και 1990, προς τις καπιταλιστικές αξίες της αγοράς. Ο Μαρξισμός ως μόνη νόμιμη προοπτική παραχώρησε τη θέση του σε ριζικές ιδεολογικές ανατροπές. Στη Γαλλία γενικότερα η στροφή από την «αριστερή» στη «δεξιά» οπτική είναι εντυπωσιακή σε όλα τα επίπεδα με μόνη σχεδόν εξαίρεση τους Deleuze και Guattari. Τα Cahiers du cinéma εγκατέλειψαν τις πολύπλοκες μαρξιστικές αναλύσεις (Young Mr. Lincoln) για να επιστρέψουν και εξελίξουν τη «θεωρία του δημιουργού» 5. Ο Baudrillard αντικαθιστά την προηγούμενη καταγγελία της καταπιεστικής κινηματογραφικής apparatus και της Χολιγουντιανής αλλοτρίωσης με τη μελαγχολική εξύμνηση της προηγουμένως απορριπτέας μαζικής αμερικάνικης κουλτούρας. Η περίοδος αυτή χαρακτηρίζεται γενικότερα από μια αντι-συστημική τάση, μια στροφή προς το πολλαπλό και γενικότερα προς οτιδήποτε είχε περιθωριοποιηθεί την προηγούμενη περίοδο. Η παγκοσμιοποίηση και η παρακμή των επαναστατικών ουτοπιών οδήγησε στην εκμηδένιση των πολιτικών ελπίδων και την ειρωνική απόσταση, στη δεκαετία του 1980, της επαναστατικής ρητορικής και του εθνικισμού. Χωρίς να εξαφανισθούν τελείως οι λέξεις τάξεις και έθνος χάνουν την προνομιακή θέση τους και αντικαθίστανται ή συμπληρώνονται από τις αντιστάσεις που βασίζονται στη φυλή, το 3 Όπως αναφέρει ο R. Stam ο. π, σ σε ορισμένα κείμενα των περιοδικών Τel Quel και Cinétique η κάμερα με τις εγγενείς «ρεαλιστικές» της τάσεις και τις ιδιαίτερες τεχνικές της (προοπτική της εικόνας, υποκειμενικό μοντάζ) καταγγέλλεται για τη ακύρωση της δημοκρατικής πρόσβασης στο διφορούμενο πεδίο της εικόνας και την «αόρατη» υποδούλωση του θεατή στα δόγματα της αστικής ιδεολογίας. 4 Η κριτική του φεμινισμού όχι μόνο ως «λευκού» και Ευρωπαϊκού αλλά και «ετεροπροσανατολισμένου» έφερε στο προσκήνιο τις μαχητικές διεκδικήσεις των κινημάτων των gay και λεσβιών (απόντων και απουσών απ όλες τις θεωρίες). Τα κινήματα αυτά, βασίστηκαν στο επηρεασμένο από τον Foucault επιχείρημα της Judith Butler ότι το κοινωνικό φύλο δεν ορίζεται ως ουσία ούτε ως συμβολική οντότητα αλλά μάλλον ως πρακτική, για να κριτικάρουν τον αναγκαστικό δυισμό της σεξουαλικής διαφοράς, προβάλλοντας αντ αυτού τους υβρδικούς συνδυασμούς gay και straight, λεσβιών και αμφιφυλόφυλων, υπονοώντας ότι τα όρια της ταυτότητας του φύλου είναι ιδιαιτέρως διάτρητα και τεχνητά. 5 Οι θεωρητικοί του Τel Quel στρέφονται από τη μοντερνιστική (ή και ψευδομαοϊκή) εξύμνηση της ευρωπαϊκής πρωτοπορίας στα 1970, στη μεταμοντέρνα εξύμνηση του αμερικάνικου φιλελευθερισμού. 2

3 κοινωνικό φύλο, την σεξουαλικότητα Αντί της σοσιαλιστικής επανάστασης ο στόχος μοιάζει να είναι όλο και περισσότερο ο καπιταλισμός με ανθρώπινο πρόσωπο. Ο όρος μεταμοντερνισμός (που έχει μακρά προϊστορία στην ζωγραφική, λογοτεχνικές σπουδές, αρχιτεκτονική) στην κινηματογραφική θεωρία υποδηλώνει την παγκόσμια πανταχού παρουσία της κουλτούρας της αγοράς, ένα νέο στάδιο του καπιταλισμού στο οποίο η κουλτούρα και η πληροφορία γίνονται πεδία-κλειδιά για αγώνα. Από μια άποψη ο μεταμοντερνισμός δεν είναι ένα γεγονός αλλά μια ρητορική που αλλάζει περιεχόμενο σε διαφορετικά εθνικά και γνωσιακά συμφραζόμενα και σύμφωνα με τον Dick Hebdige διακρίνεται από τρεις «θεμελιακές αρνήσεις»: - άρνηση της γενίκευσης (ανταγωνισμός με τις ρητορικές που πραγματεύονται ένα υπερβατικό αντικείμενο, ορίζουν την ουσιαστική ανθρώπινη φύση ή επιβάλλουν συλλογικούς ανθρώπινους στόχους), - άρνηση της τελεολογίας (με τη μορφή ενός δημιουργικού σκοπού ή ιστορικού πεπρωμένου) -την άρνηση της ουτοπίας (δηλαδή τον σκεπτικισμό απέναντι σ αυτό που ο Lyotard ονομάζει μεγάλες αφηγήσεις της Δύσης, την πίστη στην πρόοδο, την επιστήμη ή την ταξική πάλη). Γενικότερα ο μεταμοντερνισμός παραπέμπει σε όρους που υποδηλώνουν ανοικτά όρια, πολλαπλότητα, πλουραλισμό, ετεροδοξία, τυχαίο, υβριδισμό. Ανάμεσα σε άλλα μοτίβα της μεταμοντέρνας γραφής (ορισμένα είναι κοινά με το μεταδομισμό) συμπεριλαμβάνονται: -η μετατροπή του παλιού σταθερού εγώ σε μια αποσπασματική, αόριστη κατασκευή που διαμορφώνουν τα μέσα και οι ρητορικές -η μεταστροφή από την παραγωγή αντικειμένων (μεταλλουργία) στην παραγωγή σημείων (σημειουργία) -η κατάρριψη του διαχωρισμού υψηλής χαμηλής τέχνης που παρατηρείται στην εμπορική προσάρτηση του υψηλού μοντερνισμού και στην «επικράτηση» του σουρεαλιστικού στοιχείου στην ποπ ευαισθησία (Sontag) => διαφημιστικά αρωμάτων στο στυλ του Νταλί -η ατροφία της ιστορικής αίσθησης Το πώς αντιλαμβανόμαστε το μεταμοντερνισμό σε σχέση με τη θεωρία του κινηματογράφου έχει να κάνει με τον πώς τον ορίζουμε: -ως ιδεολογικό/θεωρητικό πλέγμα; -ως σώμα κειμένων που τον θεωρητικοποιούν Jameson, Lyotard ή θεωρητικοποιούνται απ αυτόν Βlade Runner-; -ως στυλ/αισθητική αοριστίας, αφηγηματικής αστάθειας και νοσταλγικής ανακύκλωσης και συρραφής; -ως εποχή (η μεταβιομηχανική υπερεθνική εποχή της πληροφορίας) -ως αλλαγή παραδείγματος; (το τέλος των μεγάλων αφηγήσεων Προόδου και Επανάστασης) Ο όρος μεταμοντερνισμός έχει εφαρμοστεί σε σχεδόν αντίθετες πολιτικές έννοιες (Ηal Foster). Σύμφωνα με τον Jameson στην μεταμοντέρνα εποχή η ένωση του οικονομικού με το πολιτιστικό καταλήγει σε μια «αισθητικοποίηση της καθημερινής ζωής». Κάποια τηλεοπτικά προγράμματα και ταινίες όπως το Pulp Fiction έχουν μια εμφανή διάσταση αναστοχασμού γεμάτη έντονη ειρωνεία αλλά απορρίπτουν τη δυνατότητα κάθε πολιτικής τοποθέτησης. Η τηλεόραση σήμερα έχει οικειοποιηθεί όλες τις διαδικασίες αποστασιοποίησης που χαρακτηρίστηκαν αναστοχαστικές στις ταινίες του Godard (η κατάδειξη του τηλεοπτικού μηχανισμού, η «διακοπή» της 3

4 αφηγηματικής ροής με τις διαφημίσεις, η αντιπαράθεση ετερογενών ειδών και λόγων, η μίξη του ντοκιμαντέρ και της μυθοπλασίας). Με την τηλεοπτική χρήση όμως η αποστασιοποίηση χάνει την πραγματική αποστολή της. Η αυτοαναφορικότητα των διαφημίσεων που αποδομούν το περιεχόμενό τους ή παρωδούν άλλες διαφημίσεις δίνει μια διάσταση χαλαρότητας στο θεατή καθιστώντας τον πιο ευάλωτο στο διαφημιστικό μήνυμα. Η πιο χαρακτηριστική αισθητική έκφραση του μεταμοντερνισμού δεν είναι η παρωδία αλλά η συρραφή, που χαρακτηρίζεται κυρίως από την ειρωνική ενορχήστρωση νεκρών στυλ, εξ ου και η κεντρικότητα της διακειμενικότητας και αυτό που ο Jameson oνομάζει «τυχαίο κανιβαλισμό του παρελθόντος». Στο πλαίσιο του μεταμοντερνισμού η θεωρία και ανάλυση του κινηματογράφου εστιάζει στη στυλιστική μεταστροφή προς τον κινηματογράφο των πολλαπλών στυλ και της ειρωνικής ανακύκλωσης με χαρακτηριστικά παραδείγματα το Blue Velvet (1982), το Βlade Runner (1987) και Pulp Fiction (1994). Μια άλλη κατηγορία ταινιών αποδίδει την αίσθηση απώλειας μια εποχής που παρουσιάζεται ως πιο απλή και μεγαλειώδης (Αmerican Graffiti για τους Αμερικανούς, Ινδοκίνα για τους Γάλλους, Το Πέρασμα της Ινδίας για τους Βρετανούς). Κεντρική θέση στη μεταμοντέρνα λαϊκή κουλτούρα έχουν οι στρατηγικές αναφοράς (υπαινιγμών): στα διαφημιστικά της κόκα κόλα λάιτ εμφανίζονται μακαρίτες σταρ του Χόλιγουντ ενώ το βιντεοκλίπ της Μadona για το Μaterial Girl βασίζεται στο Οι άνδρες προτιμούν τις ξανθές (πράγμα που μάλλον αγνοούν οι φαν της ποπ σταρ). Ωστόσο ο «κινηματογράφος της αναφοράς» λειτουργεί με θεατές που γνωρίζουν την ιστορία του κινηματογράφου στην περίπτωση αυτή ο ναρκισσισμός του θεατή δεν λειτουργεί στο επίπεδο της παλαιομοδίτικης δευτερεύουσας ταύτισης με τους χαρακτήρες αλλά μέσω του πολιτιστικού κεφαλαίου που αποδεικνύεται με την αναγνώριση των αναφορών. Στην εποχή του ρημέικ, και των συνεχειών (Νο 1,2 ) ακόμα και οι τίτλοι των μεταμοντέρνων ταινιών True Romance, Pulp Fiction αναδεικνύουν τη στρατηγική της ανακύκλωσης των πολιτιστικών προϊόντων που αναπαράγουν ότι έχει ήδη λεχθεί, διαβαστεί, προβληθεί. Οι κριτικοί του Τρίτου Κόσμου αντιμετωπίζουν τον μεταμοντερνισμό ως μια ακόμη προσπάθεια της Δύσης να περάσει τους «επαρχιώτικους» προβληματισμούς της ως οικουμενικές συνθήκες ενώ οι Λατινοαμερικάνοι διανοούμενοι επισημαίνουν ότι ο βραζιλιάνικος μοντερνισμός και το μεξικάνικο mestizaje της δεκαετίας του 1920 (ανάμειξη ευρωπαϊκών και αυτοχθόνων πολιτισμικών στοιχειών στη ζωγραφική και αρχιτεκτονική της Λατινικής Αμερικής) ήταν μεταμοντέρνα πριν το μεταμοντερνισμό.. Ο καθιερωμένος κινηματογράφος παρά την τεχνολογική του εξέλιξη υιοθέτησε γενικά μια προ-μοντερνιστική αισθητική ενώ η τηλεόραση, το βίντεο και η τεχνολογία της πληροφορικής φαίνονται κατεξοχήν μεταμοντέρνα και είναι αβαντγκάρντ ως προς την αισθητική. Η σημαντικότερη θέση του μεταμοντερνισμού είναι ότι σήμερα σχεδόν όλοι οι πολιτικοί αγώνες συμβαίνουν στο συμβολικό πεδίο μάχης των ΜΜΕ. Στη χειρότερη περίπτωση ο μεταμοντερνισμός μειώνει την πολιτική σε άθλημα για θεατές, στην καλύτερη μας προειδοποιεί ότι οι νέοι καιροί απαιτούν νέες στρατηγικές. 4

5 Η νεοφορμαλιστική προσέγγιση. Αντιδρώντας στις καταχρήσεις που επιφέρει η υιοθέτηση ξένων προς τις ιδιαιτερότητες του κινηματογράφου μοντέλων και την συχνά «αναγκαστική» προσαρμογή των ταινιών στην προεπιλεγμένη μέθοδο ή αντίθετα την επιλογή προς ανάλυση μόνο των ταινιών που αποδεικνύουν την αποτελεσματικότητα της μεθόδου, ορισμένοι ερευνητές όπως οι David Bordwell, Kristin Thompson, Νοёl Caroll, Edward Branigan, στρέφονται στη επιστημονική διερεύνηση του ίδιου του κινηματογραφικού μέσου στο πλαίσιό της ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη μελέτη της κινηματογραφικής αφήγησης με την συνδρομή βασικών αρχών που προέρχονται από τους Ρώσους φορμαλιστές και σημαντικούς θεωρητικούς του κινηματογράφου όπως οι Bazin, Eisenstein, Νοёl Burch. Βασική αρχή της «κονστρουκτιβιστικής» θεωρίας του Bordwell είναι η σύνδεση της αντίληψης με τη γνώση. Σε αντίθεση με τις δομιστικές και ψυχαναλυτικές θεωρίες που συχνά θεωρούν το θεατή παθητικό δέκτη, η νεοφορμαλιστική προσέγγιση δίνει έμφαση στην αντιληπτική ικανότητά του εστιάζοντας στα μορφικά στοιχεία της κινηματογραφικής ταινίας που μπορεί να οργανώσει σε ερμηνευτικά σχήματα βάσει του γνωσιακού (cognitive) του συστήματος και της καθημερινής του εμπειρίας. Η γνωσιακή / νεοφορμαλιστική προσέγγιση εμπλούτισε την κινηματογραφική βιβλιογραφία μ έναν σημαντικό αριθμό εμπειρικών μελετών που τείνουν στην επιστημονική και ακριβή προσέγγιση του κινηματογραφικού μέσου και θεωρούνται σήμερα κλασικές στο είδος τους. Αντιμετώπισε όμως και αρκετές επικρίσεις για υπερβολικά ορθολογική / θετικιστική στάση, σχολαστικισμό, στροφή προς τη μελέτη του κινηματογραφικού μέσου μέσα σε πολιτικό / κοινωνικό κενό καθώς και μετατροπή του θεατή σε άφυλο, αταξικό, ιστορικά αναλλοίωτο υποκείμενο 6. Στην παράδοση των ρώσων φορμαλιστών ο D. Bordwell διακρίνει τρία στοιχεία στην αφήγηση: την syuzhet (πλοκή) και το στιλ που βοηθούν το θεατή να κατασκευάσει την fabula (μύθο/ ιστορία) 7. Ειδικότερα syuzhet είναι η σειρά των εικόνων που παρακολουθεί ο θεατής «η αρχιτεκτονική με την οποία η ταινία παρουσιάζει την ιστορία/ μύθο» (π.χ η ύπαρξη ή μη χρονολογικής σειράς, η αποσπασματικότητα του αφηγηματικού υλικού, η ύπαρξη αποστασιοποιητικών τεχνικών αποτελούν στοιχεία της syuzhet) fabula είναι η ιστορία με χρονολογική και λογική τάξη η οποία δημιουργείται στο μυαλό του θεατή από την παρακολούθηση της syuzhet. Σε μια αφηγηματική ταινία «η syuzhet συνυπάρχει με το στιλ καθώς η πρώτη ενσαρκώνει την ταινία ως "δραματουργική" διαδικασία ενώ το στυλ ως "τεχνική"». Το μεγάλο προσόν αυτής της διάκρισης είναι ότι αποφεύγει τις 6 Όπως επισημαίνει για παράδειγμα ο Robert Stam o.π.,σελ 241, η εξομοίωση όλων των θεατών σ ένα γενικό ενεργητικό μοντέλο με τα ίδια γνωσιακά σχήματα και καθημερινή εμπειρία αγνοεί σημαντικές αντιθέσεις του σύγχρονου κοινού π.χ ένας μεσοαστός Αμερικανός που δεν είχε ποτέ προβλήματα με το νόμο και ένας Μαύρος υποβαθμισμένης περιοχής που έχει υποστεί τον «συνήθη» ρατσισμό των οργάνων καταστολής θα αναγνωρίσουν εξίσου ένα λευκό αστυνομικό στην οθόνη αλλά άλλη θα είναι η συναισθηματική αντίδραση και η κοινωνικό - ιδεολογική τοποθέτηση του πρώτου και άλλη του δεύτερου το ίδιο θα μπορούσε να πει κανείς για τους αντισημίτες γερμανούς θεατές της δεκαετίας του 30 για τους οποίους οι αντι-σημιτικές ταινίες συμβαδίζουν με την αίσθησή τους της «κοινής γνώμης» και για τους εβραίους θεατές ή για τη θέαση σκηνών σεξουαλικής παρενόχλησης από ανδρικό και γυναικείο κοινό κτλ H E. Ann Kaplan, «Classical new film and the melodrama, John Hill and Pamela Church Gibson eds., The Oxford Quide to Film Studies, σ. 276 κριτικάρει επίσης την έννοια της «ποιητικής του κινηματογράφου» όπως παρουσιάζεται από τον Βοrdwell θεωρώντας ότι αυτή δεν μπορεί να είναι ανεξάρτητη από τη διάσταση του φύλου ή της φυλής. 7 D. Bordwell, Narration in the Fiction Film, Routledge 6, Λονδίνο 1996, σ. 50 5

6 δυσχέρειες της διάζευξης histoire / discours και άρα τα προβλήματα που σχετίζονται με τις θεωρίες της εκφοράς (enunciation) στον κινηματογράφο δεδομένου ότι η fabula δεν αποτελεί πράξη λόγου αλλά σύνολο συμπερασμάτων 8 έτσι απαλλάσσει τον κινηματογράφο από την καταχρηστική υπαγωγή σε γλωσσολογικά μοντέλα. Σύμφωνα με την φορμαλιστική ανάλυση η επαφή μας με την τέχνη καταφέρνει να αναστείλει την αυτοματοποιημένη αντίληψη των πραγμάτων που αποκτούμε στην καθημερινότητά μας ανανεώνοντας τις πνευματικές μας διαδικασίες. Δύο βασικές έννοιες που ο Victor Shlovsky προτείνει σ ένα από τα γνωστότερα κείμενά του το Τέχνη και Τεχνική 9 μας ωθούν προς αυτή την κατεύθυνση: οι έννοιες της ostrenanie (καθιστώ κάτι ανοίκειο) και της zatrudnenie (καθιστώ κάτι δύσκολο). Η πνευματική κινητοποίηση δηλαδή που μας επιβάλλει η τέχνη επιτυγχάνεται με την χρησιμοποίηση μορφών δύσκολων και τεχνικών που βασίζονται σε παρεκκλίσεις από τις καθιερωμένες νόρμες. O Bertold Brecht δίνει πολιτική διάσταση στην φορμαλιστική έννοια της αποοικειοποίησης με τη δημιουργία του όρου αποστασιοποίηση / παραξένισμα (Verfremdungseffect) με την οποία το έργο τέχνης αποκαλύπτει όχι μόνο τις συνθήκες παραγωγής του αλλά και εκείνες της κοινωνίας που παρουσιάζουν τη δομή των σχέσεων ανισότητας και εξουσίας ως φυσικές και αναπόφευκτες. Με την έννοια της αποοικειοποίησης συνδέεται και ο όρος δεσπόζον χαρακτηριστικό του έργου τέχνης, η οριοθέτηση και επεξεργασία του οποίου γίνεται αρχικά από τους Ρώσους Φορμαλιστές και στη συνέχεια αναπτύσσεται περαιτέρω από τον Roman Jacobson και τη Σχολή της Πράγας 10. O όρος διατυπώνεται αρχικά από τον Υuri Τynjanov και υποδηλώνει την υπεροχή μιας ομάδας στοιχείων και την συνεπαγόμενη παραμόρφωση άλλων. Ο Boris Eikhenbaum έδωσε μια πιο δυναμική διάσταση στην έννοια του δεσπόζοντος ορίζοντάς το ως το στοιχείο εκείνο που οργανώνει όλα τα υπόλοιπα και τα υποτάσσει στις ανάγκες του. Στη συνέχεια ο Roman Jacobson όρισε το δεσπόζον ως «τη ρυθμίζουσα συνιστώσα ενός έργου τέχνης: κυβερνά, ορίζει, και μετασχηματίζει τα υπόλοιπα συστατικά στοιχεία» 11. Τη θέση του δεσπόζοντος μπορεί να καταλάβει σύμφωνα με τον τελευταίο εξίσου ρυθμός, πλοκή ή χαρακτήρας εφόσον αναδεικνύεται στο ρυθμιστικό παράγοντα ενός καλλιτεχνικού κειμένου ή συστήματος 12. Η δυναμική της αφήγησης και η ενεργητική συμμετοχή του θεατή στην παρακολούθηση της syuzhet και την δημιουργία της fabula ενθαρρύνεται από τη συνύπαρξη των στοιχείων που αποκαλύπτονται από τη συνέχεια της δράσης και του αινίγματος: Ο Βarthes oνομάζει τα δεύτερα ερμηνευτικούς (herméneutiques) κώδικες/μορφώματα δημιουργώντας έναν όρο χρήσιμο για την ανάλυση της syuzhet: «Η καταγραφή του ερμηνευτικού κώδικα συνίσταται στη διάκριση των διαφορετικών όρων κάτω από τους οποίους ένα αίνιγμα έρχεται στο προσκήνιο, παίρνει τη θέση 8 ο.π., σ Το κείμενο παρατίθεται από την Κristin Thompson, Βreaking the Glass Armor Princeton University Press, Princeton 1988, σ Η εξέλιξη της έννοιας του δεσπόζοντος που αποτελεί βασική αρχή της νεοφορμαλιστικής προσέγγισης αναλύεται λεπτομερώς από την Κ. Τhompson, Βreaking the Glass Armor, ο. π., σ αναφέρεται από την Κ. Τhompson, o.π., σ Robert Stam, o.π., σ. 54. Σύμφωνα πάντα με το Γιάκομπσον η έννοια του δεσπόζοντος μπορεί να χαρακτηρίσει ακόμα και την τέχνη μιας εποχής. Έτσι ο Frederic Jameson υιοθετεί τον όρο στα 1980 ονομάζοντας το μεταμοντέρνο «πολιτιστική δεσπόζουσα» του ύστερου καπιταλισμού. 6

7 του, διατυπώνεται, επιβραδύνεται και τελικά αποκαλύπτεται» 13. Μια διάκριση χρήσιμη για τη φορμαλιστική ανάλυση είναι και η έννοια των δεσμευτικών (bound) και ελεύθερων (free) μοτίβων τα πρώτα αφορούν όλα τα στοιχεία που είναι απαραίτητα για την εξέλιξη της πλοκής και την πρόοδό της προς τη λύση ενώ τα δεύτερα είναι όσα μπορούν εύκολα να παραλειφθούν ή να αντικατασταθούν χωρίς να διαφοροποιηθεί η αφήγηση η ύπαρξή τους χρησιμεύει κυρίως στην αναστολή της εξέλιξης της πλοκής ώστε η αφήγηση να ολοκληρωθεί στην επιθυμητή διάρκεια μετά την επαρκή ανάπτυξη των επιμέρους θεμάτων της 14. Κλασική χολιγουντιανή αφήγηση και αφήγηση στην ευρωπαϊκή ταινία τέχνης. Η κλασική χολιγουντιανή αφήγηση βασίζεται σε σειρά αιτιολογημένων σημείων τα οποία δημιουργούν μιαν αληθοφανή αφήγηση με σαφή (ευτυχή συνήθως) κατάληξη στην υπηρεσία της κυρίαρχης ιδεολογίας (η τελευταία στα έργα των μεγάλων δημιουργών υποσκάπτεται ενίοτε «εκ των έσω»): το ζευγάρι ξεπερνά τις αντιξοότητες και οδηγείται στο γάμο, οι κακοί τιμωρούνται, οι θεσμοί εξασφαλίζουν την κοινωνική συνοχή και αρμονία. Το περιεχόμενο αυτό ανατρέπεται ριζικά στη μεταπολεμική περίοδο και κυρίως προς το τέλος της δεκαετίας του 60 (κάτω από την επίδραση της ευρωπαϊκής ταινίας τέχνης αλλά και της γενικότερης κοινωνικοπολιτικής συγκυρίας) τα δομικά όμως χαρακτηριστικά της αφήγησης δεν διαφοροποιούνται ριζικά αλλά προσαρμόζονται στο νέο περιεχόμενο: αναίρεση του χάπυ εντ, απόλυτη αντιστροφή των ρόλων (οι κεντρικοί ήρωες δεν είναι απλώς κοινωνικά απροσάρμοστοι ή και παράνομοι αλλά χαρακτηρίζονται από τις αρετές των θετικών ηρώων ενώ αντίθετα όσοι τους καταδιώκουν εκφράζοντας το νόμο και την τάξη είναι απάνθρωποι). Το στοίχημα της αληθοφάνειας είναι βασικό στον χολιγουντιανό κινηματογράφο. Για να λειτουργήσει η κινηματογραφική ταινία μέσα στην σκοτεινή αίθουσα ως υποκατάστατο της αληθινής ζωής για το θεατή, αποκρύβοντας τις συνθήκες παραγωγής της, καθοριστική είναι η ύπαρξη της αιτιώδους συνάφειας και η επίτευξη της χωροχρονικής συνέχειας που εξασφαλίζει το κλασικό μοντάζ. Όπως αποδεικνύουν οι μελέτες των θεωρητικών που προαναφέρθηκαν και στις οποίες στηρίζονται εν πολλοίς τα στοιχεία που ακολουθούν 15, η αιτιώδης συνάφεια προκύπτει από τη δράση του κεντρικού ήρωα που έχει σαφή χαρακτηριστικά, επιθυμίες και στόχους που συγκρούονται με εκείνες των δευτερευόντων χαρακτήρων (σπανιότερα από την εμφάνιση κάποιου γεγονότος όπως πόλεμος ή φυσική καταστροφή). Η ύπαρξη της αιτιώδους συνάφειας είναι τόσο καθοριστική που στρέφει την κλασική αφήγηση στην απόλυτη (με την εξάλειψη παντός είδους διφορούμενου) παρουσίαση των όσων διαδραματίζονται κατά τη διάρκειά της και το σαφή διαχωρισμό ανάμεσα στην αντικειμενική φιλμική πραγματικότητα και την υποκειμενική προσέγγισή της από τους ήρωες. Στην ευρωπαϊκή ταινία τέχνης αντίθετα τα όρια αντικειμενικού / υποκειμενικού συγχέονται συχνά μεταξύ τους καθιστώντας την φιλμική αφήγηση ασαφή και διφορούμενη. 13 Roland Barthes S/Z, Editions du Seuil, Παρίσι 1970 σ Κristin Thompson, o. π., σ. 38, 54-56, Peter Lehman and William Luhr, Thinking About Movies, Blackwell Publishing 2 Oξφόρδη 2003 σ David Bordwell, ο.π, David Bordwell, Κristin Thompson, Film Art, An Introduction 5, McGraw-Hill, Nέα Υόρκη 1997, D. Bοrdwell, Janet Steiger, Kristin Thompson, The Classical Hollywood Cinema. Routledge, Λονδίνο 1996, Κristin Thompson, Breaking the Glass Armor, ο.π., 7

8 Με όρους syuzhet διακρίνουμε τρία βασικά στάδια στην «κανονική» ιστορία: αρχική κατάσταση ανατροπή επίλυση προβλημάτων ή τάξη ανατροπή αποκατάσταση της τάξης 16. Η κλασική αφήγηση έχει διπλή αιτιώδη δομή που καθορίζεται από δύο σχέσεις: ένα ετεροφυλοφιλικό ειδύλλιο και μια σχέση σε άλλη σφαίρα (εργασία, πολιτική, έγκλημα ). Καθεμία απ αυτές τις γραμμές πλοκής εμπεριέχει στόχο, εμπόδιο και μια κορύφωση. Η syuzhet χωρίζεται σε τμήματα που ονομάζονται σεκάνς (αποτελούν μια νοηματική ενότητα) τα οποία με τη σειρά τους αποτελούνται από σκηνές (ενότητα χώρου ή χρόνου). Κάθε σκηνή αποτελείται από τρία στάδια: το αρχικό, της έκθεσης (παρουσιάζει το χώρο, το χρόνο και τους χαρακτήρες) τη μέση της σκηνής όπου οι χαρακτήρες δρουν προς την κατεύθυνση της επίτευξης των στόχων τους οδηγώντας στο κλείσιμο προηγούμενων γραμμών δράσης και το άνοιγμα καινούργιων το τέλος κάθε σκηνής όπου μία τουλάχιστον γραμμή δράσης παραμένει ανοιχτή οδηγώντας σε περαιτέρω ανάπτυξη. Αυτή είναι η περίφημη «γραμμικότητα» της κλασικής δομής). Το τέλος της syuzhet παρουσιάζει σαφώς αν ο κεντρικός ήρωας / ηρωίδα πέτυχε ή όχι την ικανοποίηση της επιθυμίας του /της και την επίτευξη των στόχων του/ της 17. Η κλασική αφήγηση είναι παντογνώστρια, επικοινωνιακή και συνειδητή: γνωρίζει πολύ περισσότερα πράγματα απ όσα οι χαρακτήρες, τα αποκαλύπτει σταδιακά στο θεατή, αφήνοντας όμως κάθε φορά τη συνέχεια να προκύπτει από τη δράση των χαρακτήρων ενώ σπανίως απευθύνεται ανοιχτά στο κοινό. Η έναρξη και το τέλος μιας ταινίας καθώς και η αρχή και το τέλος των σκηνών είναι τα τμήματα εκείνα που παρουσιάζουν σαφέστερα την αφήγηση με τις παραπάνω ιδιότητες. Η μουσική υπόκρουση που παρεμβαίνει σε κομβικά σημεία της δράσης αποτελεί κι αυτή χαρακτηριστικό δείγμα της «συνειδητότητας» της αφήγησης. Στην εξέλιξη της δράσης η αφήγηση γίνεται λιγότερο συνειδητή και περισσότερο επικοινωνιακή. Όσον αφορά την αφηγηματική παντογνωσία της αυτή ταυτίζεται με την πανταχού παρουσία: «το γνωσιακό σχήμα που αποτελούμε «κάμερα», αποτελεί τον ιδανικό αθέατο παρατηρητή που είναι ελεύθερος από χωρικούς και χρονικούς περιορισμούς» 18 με την έννοια του αθέατου παρατηρητή συνδέεται και η έννοια της «απόκρυψης της παραγωγής» που κυριαρχεί στην κλασική αφήγηση: οι χαρακτήρες στρέφουν τα σώματά τους προς το φακό αποφεύγοντας το βλέμμα προς την κάμερα (τα πρόσωπα και τα σώματα αποτελούν τα προνομιακά σημεία εστίασης της κάμερας) ενώ όλες οι σκηνοθετικές τεχνικές ωθούν στην δημιουργία της εντύπωσης ότι η fabula δεν αποτελεί προϊόν κατασκευής. Αυτή η ταύτιση κινηματογράφου και ζωής που προκύπτει από το «διάφανο» στιλ του αμερικάνικου κινηματογράφου αποκρύπτει τους μηχανισμούς εξουσίας και πατριαρχικής ιεράρχησης προκαλώντας την ασυνείδητη ταύτιση με τους πρωταγωνιστές μέσω της προβολής των ερωτικών τους στόχων ενώ ταυτόχρονα προάγει τις αξίες του ατομικισμού, του υλισμού, της ετεροφυλοφιλίας, της πυρηνικής οικογένειας Αυτό το σχήμα διαμορφώθηκε από την επιρροή του καλοφτιαγμένου έργου, του λαϊκού μυθιστορήματος και του διηγήματος του τέλους τους 19 ου αιώνα. David Bordwell, ο. π., σ ο. π.. σ Το κλασικό τέλος στα πλαίσια του χολιγουντιανού κινηματογράφου μοιάζει συχνά αυθαίρετο παρουσιάζοντας μια δυσαρμονία ανάμεσα στην προηγούμενη αιτιώδη συνάφεια και την ευτυχή λύση του δράματος η χολιγουντιανή αφήγηση καταλήγει σχεδόν πάντοτε με την επικράτηση της «ποιητικής δικαιοσύνης» με το θρίαμβο του καλού ενάντια στο κακό. Χαρακτηριστική είναι επίσης η προτεραιότητα της γραμμής δράσης που περιλαμβάνει το ετεροφυλοφιλικό ειδύλλιο σ ένα τυχαίο δείγμα 100 ταινιών πάνω από τις 60 τελειώνουν με χάπυ έντ όσον αφορά την ένωση του ετεροφυλόφιλου ζευγαριού. David Bordwell, ο. π., σ ο. π., σ Ε. Αnn Kaplan, o.π., σ

9 Το ντεκουπάζ ακολουθεί την αιτιώδη δομή της κλασικής σκηνής: πλάνο εδραίωσης για την έκθεση (συνήθως γενικό ή ημισυνόλου) που τοποθετεί τους χαρακτήρες (και τους θεατές) στο χώρο και το χρόνο κοντινότερα αντίστοιχα πλάνα δράσης / αντίδρασης για την εξέλιξη της γραμμικής δράσης και τη μετάβαση στην επόμενη σκηνή. Τα σκηνικά, ο φωτισμός, η μουσική και η κίνηση της κάμερας προωθούν την σαφή εξέλιξη της δράσης. Διαυγής και καθαρή είναι και η κατασκευή του φιλμικού χώρου και χρόνου στην κλασική αφήγηση καθώς και η παρουσίαση της συνέχειας της δράσης. Ο φιλμικός χρόνος καθορίζεται από χρονικά όρια, ραντεβού, προθεσμίες που συμβάλλουν στην προώθηση της δράσης. Σε κάθε πλάνο το κέντρο βάρους του ενδιαφέροντος παρουσιάζεται στο κέντρο του κάδρου ενώ το καδράρισμα της ανθρώπινης φιγούρας ποικίλει συνήθως από αμερικάνικο σε πλάνο μπούστο. Η κάμερα αφήνει χώρο για την είσοδο νέων προσώπων ενώ όλες οι επιμέρους τεχνικές ανταποκρίνονται απόλυτα στο σχόλιο τουraoul Walsh: «υπάρχει μόνο ένα τρόπος να γυρίσεις μια σκηνή κι αυτός είναι να δείξεις στο κοινό τι θα συμβεί στη συνέχεια». 20 Ο τρόπος εγγραφής του ήχου αποβλέπει στην καθαρή διατύπωση των διαλόγων και το μοντάζ υπηρετεί την αίσθηση της χρονικής και χωρικής συνέχειας. Γενικότερα θα μπορούσαμε να πούμε ότι το στιλ και η syuzhet στην κλασική αφήγηση σπάνια αυτονομούνται από την αποστολή της μετάδοσης της πληροφορίας της fabula. Tο δεύτερο παράδειγμα αναφέρεται στον μεταπολεμικό ευρωπαϊκό κινηματογράφο τέχνης (τις αφηγήσεις που διαμορφώθηκαν στο πλαίσιο του ιταλικού νεορεαλισμού, του γαλλικού νέου κύματος, των εθνικών κινηματογραφιών της ανατολικής Ευρώπης) και είναι βαθύτατα επηρεασμένο από το κίνημα του μοντερνισμού των αρχών του 20 ου αι. Η ευρωπαϊκή ταινία τέχνης αποτελεί σαφώς μιαν εναλλακτική πρόταση προς τη χολιγουντιανή αφήγηση και μπορεί να καθοριστεί αντιθετικά προς αυτήν. Προϊόν του γενικότερου κλίματος αμφισβήτησης όλων των κοινωνικών αξιών και καλλιτεχνικών συμβάσεων που χαρακτηρίζει την μεταπολεμική ευρωπαϊκή τέχνη αναιρεί την αιτιώδη συνάφεια, τη συνοχή των γεγονότων, τη διάκριση μεταξύ πραγματικότητας και φαντασίας ενώ προβάλλει το ασαφές και πολύπλοκο της ανθρώπινης ταυτότητας. Ακολουθώντας το παράδειγμα του νεορεαλισμού η ευρωπαϊκή ταινία τέχνης «αποδραματοποιεί» την αφήγηση εξομοιώνοντας τις ασήμαντες στιγμές της καθημερινότητας με τις κορυφαίες στιγμές της δράσης χρησιμοποιεί νέες αντισυμβατικές τεχνικές (απότομα κaτ, μεγάλα σε διάρκεια πλάνα, διακριτές κινήσεις της μηχανής «ασύνδετο» μοντάζ, κινηματογραφoφιλικές αναφορές,) ως λειτουργικά μέσα έκφρασης. Η ταινία τέχνης αυτοπροσδιορίζεται ως ρεαλιστική: χρησιμοποιεί αυθεντικούς χώρους αντί ντεκόρ και εστιάζει σε προβλήματα της σύγχρονης κοινωνίας όπως η αποξένωση και η έλλειψη επικοινωνίας. Η syuzhet έχει συχνά επεισοδιακή μορφή, τη θέση της αιτιώδους συνάφειας καταλαμβάνουν οι συμπτώσεις και η γενικότερη κυριαρχία του τυχαίου και παράλογου ενώ συχνά είναι τα χάσματα στην αφηγηματική ροή. Τη συμπεριφορά τον χαρακτήρων χαρακτηρίζει έλλειψη στόχων, αστάθεια και ψυχολογικές μεταπτώσεις αν όχι υπαρξιακή κρίση η δράση είναι αποσπασματική, ο χώρος και ο χρόνος αποκτoύν συχνά υποκειμενικές διαστάσεις ενώ καταργείται το μοντάζ συνέχειας του κλασικού κινηματογράφου και οι χρονικές οριοθετήσεις το τέλος είναι συχνά διφορούμενο με βασικά ερωτήματα να μένουν αναπάντητα. Η syuzhet και το στυλ αυτονομούνται από τη μετάδοση των πληροφοριών της fabula ασυνήθιστες τεχνικές (περίεργες γωνίες λήψης, πάγωμα του κάδρου) λειτουργούν ως 20 αναφέρεται από τον David Bordwell, ο.π., σ

10 σχολιασμός της ίδιας της αφήγησης Αυτή η ανατροπή των αφηγηματικών κωδίκων δημιουργεί μια ηθελημένη κριτική απόσταση ανάμεσα στο θεατή και την κινηματογραφική αφήγηση που αποτελεί σαφές δείγμα αποξένωσης της αφήγησης παραπέμποντας σε μπρεχτικές τεχνικές οι τελευταίες αντικαθιστούν την ταύτιση της κλασικής αφήγησης με τη δημιουργία κριτικής απόστασης ανάμεσα στο θεατή και το θέαμα. Η επίδραση της ευρωπαϊκής ταινίας τέχνης στην κλασική αφήγηση γίνεται σαφής στη μετά το 60 ανεξάρτητη χολιγουντιανή παραγωγή με την παρουσίαση αντιηρωικών προτύπων, την υποχώρηση των συμβάσεων των καθιερωμένων γενών, την αντικατάσταση της κλασικής γραμμικής αφήγησης από μιαν αφήγηση διφορούμενη, την τάση προς την παρωδία και τη μίξη των στιλ. Κάποιοι ερευνητές μίλησαν για ένα νέο Χόλιγουντ που χρησιμοποιεί νέες αφηγηματικές μεθόδους και τεχνικές 21 στην ουσία όμως πρόκειται για μια δημιουργική αφομοίωση των καλλιτεχνικών συμβάσεων της ευρωπαϊκής ταινίας από τον Χολιγουντιανό κινηματογράφο (στην παράδοση που ξεκίνησε από τη δεκαετία του 20 με την ενσωμάτωση των στιλιστικών μεθόδων του γερμανικού εξπρεσιονισμού και του σοβιετικού μοντάζ). Το Νέο Χόλιγουντ αποτελεί ουσιαστικά εξέλιξη του προηγούμενου με την προσθήκη αλλαγών που δεν μεταβάλλουν δομικά το καθιερωμένο του ύφος. Αν μπορεί να μιλήσει κανείς για αντιγραφή του ύφους του Bresson στο Taxi driver του Scorcese ή του Bergman στo Interiors του Woody Allen θα ήταν εξαιρετικά δύσκολο να αναφέρει ένα σύγχρονο αμερικανό δημιουργό με ύφος τόσο ρηξικέλευθο όσο τουtruffault, του Bergman ή του Αntonioni 22. Παρά την εισβολή των νέων προτύπων, την αναφορά σε σύγχρονα θέματα (σεξουαλική απελευθέρωση, σύγκρουση με το σύστημα) ο χολιγουντιανός κινηματογράφος παραμένει ρομαντικός και μανιχαϊστικός η παραγωγή του συνίσταται στην επανάληψη των επιτυχιών σε κύκλους με αρχέτυπα ενώ οι νέες ταινίες αποτελούν απόγονους των παλιών γενών (γουέστερν, γκανγκστερικές, αστυνομικές, κωμωδίες). 23 Παραμετρική αφήγηση Ο λιγότερο γνωστός και περισσότερο αμφιλεγόμενος τρόπος αφήγησης που δεν συνδέεται με μια συγκεκριμένη εθνική σχολή, περίοδο ή είδος κινηματογραφίας και μπορεί να εφαρμοστεί μόνο σε μεμονωμένους σκηνοθέτες και ταινίες. Βασική αρχή: σε ορισμένες τουλάχιστον ταινίες, φαινομενικά ασήμαντες πλευρές μπορεί να αποδειχθούν ουσιαστικές 24. Πρόκειται για ένα άλλο είδος αφήγησης, στο οποίο το φιλμικό στυλιστικό σύστημα δημιουργεί μορφικά στοιχεία διακριτά από τις απαιτήσεις του συστήματος της syuzhet σ αυτό το είδος αφήγησης το στυλ της ταινίας μπορεί να οργανώνεται και να κυριαρχεί μέχρι του σημείου που να αποκτά την ίδια τουλάχιστον σημασία με τους τύπους της syuzhet. Αποτελεί δηλαδή την πλήρη αντίθεση της κλασικής αφήγησης (και της «εξαφάνισης» του κινηματογράφου που αυτή συνεπάγεται), ενώ διαφοροποιείται και από την ευρωπαϊκή «ταινία τέχνης» όπου, παρά την έμφαση στο στυλ, το τελευταίο χρησιμοποιείται για την απόδοση των 21 Peter Lloyd, «An outlook», Monogram, no 1 (Απρίλιος 1971), σ 11-13, Τhomas Elsaesser, «The Pathos of Failure», Monogram, no 6 (1975), σ , αναφέρονται από τους D. Bοrdwell, Janet Steiger, Kristin Thomson, The Classical Hollywood Cinema. Routledge, Λονδίνο σ ο. π., σ Gerald Mast, Bruce Kawin, A short history of the movies, Allyn and Bacon 6. Boστώνη 1996 σ Εναλλακτικοί όροι για την αφήγηση αυτή θα μπορούσε να είναι σύμφωνα πάντα με το Β. «έμφαση στο στυλ», «διαλεκτική», «μεταθετική / συνδυαστκή», ή ακόμη και «ποιητική» αφήγηση. 10

11 λειτουργιών της syuzhet: τη δημιουργία ρεαλισμού, την έκφραση υποκειμενικότητας ή σχόλιου του δημιουργού (ή όλα αυτά μαζί). Πολλοί κριτικοί και θεωρητικοί αναγνωρίζουν την κυριαρχία του στυλ μόνο σε πειραματικές και γενικότερα μη αφηγηματικές ταινίες όπου δεν υπάρχει καθόλου syuzhet. Όμως όπως επισημαίνει ο Tynianov μπορούμε να φανταστούμε έναν αφηγηματικό κιν/φο όπου η έμφαση δίνεται στην εμφάνιση και εξαφάνιση των στυλιστκών προτύπων. Υπάρχουν όμως και περιπτώσεις όπου η syuzhet και το στυλ αποβαίνουν εξίσου σημαντικά ή οι διαδικασίες της syuzhet και του στυλ εναλλάσσονται σε έμφαση. Παραδείγματα από άλλες τέχνες μπορεί να είναι χρήσιμα για την κατανόηση της παραμετρικής αφήγησης. Σ ένα αφηγηματικό ποίημα, η δομή της ιστορίας μπορεί να εξαρτάται από τις απαιτήσεις του στίχου. Στο ποίημα του Πόε «Nevermore π.χ ο αφηγητής αγαπά την Lenore, για λόγους ομοιοκαταληξίας. Στην όπερα η ανάπτυξη της μουσικής μπορεί να μην συνοδεύει απλώς το κείμενο αλλά να του επιβάλλει τα δικά της σχήματα. Με άλλα λόγια στην παραμετρική αφήγηση, η επανάληψη και η εγκαθίδρυση των φιλμικών τεχνικών μπορεί να γίνει το «δεσπόζον» της αφήγησης, ο παράγοντας εκείνος που έρχεται στο προσκήνιο σε βάρος των υπολοίπων, παραμορφώνοντάς τα (Tynianov). Ο Bordwell αναφέρει ως παραδείγματα παραμετρικής αφήγησης τις πολύ διαφορετικές μεταξύ τους ταινίες L année dernière à Marienband του Αlain Resnais τον Pickpocket του Robert Bresson, ταινία που αναλύει διεξοδικά, καθώς και το φιλμικό σύστημα του Yasujiro Ozu. Η πρώτη ταινία, προϊόν της συνεργασίας μεταξύ του Αlain Robbe- Grillet και του Resnais, αποτελεί κυριολεκτικά τη μεταφορά ενός nouveau roman σε φιλμ. Η ταινία «αναδεικνύει ορισμένες στυλιστικές ιδιότητες ως περιοδικά κυρίαρχες δομές: τη διάσπαση του ήχου από την εικόνα, τη χρήση «εσφαλμένων» ρακόρ βλεμμάτων και ρακόρ δράσης, την άρνηση της κίνησης της κάμερας να προσχωρήσει στη δράση ή να αποκαλύψει την ύπαρξη ενός συνεκτικού εκτός πεδίου χώρου (offscreen space)» 25. Όσον αφορά το θέμα της μοιάζει να υποβάλλει την ιδέα ύπαρξης μιας σχέσης ανάμεσα σ έναν άνδρα και μια γυναίκα και ταυτόχρονα να την αρνείται. Κλείνοντας αξίζει ν αναφερθεί ότι παρόλο που η γνωσιακή / νεοφορμαλιστική προσέγγιση δημιουργήθηκε σε αντιπαράθεση με τις «μεγάλες θεωρίες» (σημειολογία δομισμό) έχει αρκετά κάποια κοινά στοιχεία με αυτές όπως: -την αναγωγή στην επιστημονικότητα, την αναζήτηση της σχολαστικότητας και την άρνηση του ιμπρεσιονισμού χάριν της κοπιαστικής εργασίας πάνω σε σαφή θεωρητικά ζητήματα, -την προϋπόθεση ενός άφυλου, λευκού, μεσοαστού, ετεροφυλόφιλου θεατή Καθοριστικές είναι όμως και οι διαφορές καθώς η σημειολογία βασίζεται στη γλωσσολογία και την ψυχανάλυση ενώ η γνωσιακή θεωρία στην γνωσιακή ψυχολογία και την αισθητική της Σχολής της Πράγας διαφορές υπάρχουν όμως ανάμεσα στις δύο τάσεις και στο στυλ και τη ρητορική: αν στη σημειολογία καταλογίζεται εσκεμμένος «πληθωρισμός», στην γνωσιακή προσέγγιση «κοντόφθαλμη» υπεραπλούστευση. 25 David Bordwell, Narration in the fiction film, Routledge, London 1995,

Δεκαετίες 20 60 => Φωτογραφική ιδιότητα κινηματογράφου. Α. Μπαζέν Ζ. Κρακάουερ Ρ. Αρνχάιμ

Δεκαετίες 20 60 => Φωτογραφική ιδιότητα κινηματογράφου. Α. Μπαζέν Ζ. Κρακάουερ Ρ. Αρνχάιμ ΔΙΑΦΑΝΕΙΕΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟΥ Διάγραμμα Θεωρίας Κινηματογράφου Δεκαετίες 20 60 => Φωτογραφική ιδιότητα κινηματογράφου Καταγραφή πραγματικότητας Μετατροπή πραγματικότητας Α. Μπαζέν Ζ. Κρακάουερ Ρ. Αρνχάιμ Θεωρία

Διαβάστε περισσότερα

Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας. (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη

Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας. (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη Περιγραφή εργαστηρίου Οι ιστορίες είναι γεγονότα ζωής ή του μυαλού ή μήπως απλώς

Διαβάστε περισσότερα

Οπτική Απόλαυση και Αφηγηµατικός Κινηµατογράφος (1975) Laura Mulvey

Οπτική Απόλαυση και Αφηγηµατικός Κινηµατογράφος (1975) Laura Mulvey Οπτική Απόλαυση και Αφηγηµατικός Κινηµατογράφος (1975) Laura Mulvey Το άρθρο αυτό επιβεβαιώνει τη γνώµη πολλών φεµινιστών/ τριών κριτικών του κινηµατογράφου ότι το ανδρικό βλέµµα κυριαρχεί στις ταινίες

Διαβάστε περισσότερα

Οπτικοακουστικά Μέσα και Αρχιτεκτονική υπεύθυνος διδάσκων: Νίκος Τσινίκας Τμήμα Αρχιτεκτόνων Μηχανικών

Οπτικοακουστικά Μέσα και Αρχιτεκτονική υπεύθυνος διδάσκων: Νίκος Τσινίκας Τμήμα Αρχιτεκτόνων Μηχανικών ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ υπεύθυνος διδάσκων: Νίκος Τσινίκας Μάθημα 2 ο Η Γραμματική του Σινεμά Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης

Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης Γυναίκες καλλιτέχνες και δημόσιος χώρος στη σύγχρονη Ελλάδα: όροι και όρια μιας σχέσης Διάχυτη είναι στις μέρες μας η αντίληψη ότι πλέον οι αντιξοότητες, θεσμικές

Διαβάστε περισσότερα

Σύγχρονες Κινηματογραφικές Θεωρίες

Σύγχρονες Κινηματογραφικές Θεωρίες Σύγχρονες Κινηματογραφικές Θεωρίες 2015-2016 - Χειμερινό Εξάμηνο Διδάσκων: Σωτήρης Πετρίδης e- mail επικοινωνίας: sotospetridis@yahoo.gr Υπό την επίβλεψη της Μ. Κακλαμανίδου Περιγραφή του μαθήματος: Σκοπός

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παιδική ηλικία είναι ένα ζήτημα για το οποίο η κοινωνιολογία έχει δείξει μεγάλο ενδιαφέρον τα τελευταία χρόνια. Από τις αρχές της δεκαετίας του 1980 έως σήμερα βρίσκεται υπό εξέλιξη ένα πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΣ ΕΡΩΤΕΥΟΝΤΑΙ ΣΤΗ ΒΕΡΟΝΑ; Μικρός οδηγός για δραστηριότητες μελέτης κινηματογραφικών μεταφορών από θεατρικά έργα του Σαίξπηρ

ΠΩΣ ΕΡΩΤΕΥΟΝΤΑΙ ΣΤΗ ΒΕΡΟΝΑ; Μικρός οδηγός για δραστηριότητες μελέτης κινηματογραφικών μεταφορών από θεατρικά έργα του Σαίξπηρ ΠΩΣ ΕΡΩΤΕΥΟΝΤΑΙ ΣΤΗ ΒΕΡΟΝΑ; Μικρός οδηγός για δραστηριότητες μελέτης κινηματογραφικών μεταφορών από θεατρικά έργα του Σαίξπηρ αρχική εκδοχή: Θεοδωρίδης Μ. (2006), «Πώς ερωτεύονται στη Βερόνα; σκέψεις για

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 2 Η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 2012-2013 ΘΕΜΑ: «Να συγκρίνετε τις απόψεις του Βέμπερ με αυτές του Μάρξ σχετικά με την ηθική της

Διαβάστε περισσότερα

Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1. Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες.

Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1. Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες. Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1 Σενάριο Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες. Σε αντίθεση με τα αφηγηματικά ή λογοτεχνικά είδη, το σενάριο περιγράφει αυτό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟ ΤΟ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΣΤΗΝ ΕΙΚΟΝΑ

ΑΠΟ ΤΟ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΣΤΗΝ ΕΙΚΟΝΑ Γράφοντας με την κάμερα μια διασκεδαστική πρόταση για τους μαθητές της Β Λυκείου Σε ένα λογοτεχνικό και σε ένα κινηματογραφικό έργο συναντάμε παραπλήσια μερικές φορές και ίδια στοιχεία. Προαπαιτούμενη

Διαβάστε περισσότερα

Σύγχρονος χορός: Ιστορία, εκπαίδευση, σύνθεση και χορογραφία. Ενότητα 9: Χοροθέατρο Γαλάνη Μαρία (Μάρω) PhD Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης

Σύγχρονος χορός: Ιστορία, εκπαίδευση, σύνθεση και χορογραφία. Ενότητα 9: Χοροθέατρο Γαλάνη Μαρία (Μάρω) PhD Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης Σύγχρονος χορός: Ιστορία, εκπαίδευση, σύνθεση και χορογραφία Ενότητα 9: Χοροθέατρο Γαλάνη Μαρία (Μάρω) PhD Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης 1 Σκοπός της ενότητας Γνωριμία με την τέχνη του χοροθεάτρου

Διαβάστε περισσότερα

Η Λογοτεχνία είναι «μια ακολουθία λέξεων», ο κινηματογράφος «μια ακολουθία εικόνων». Ωστόσο και οι δυο αυτές τέχνες διατήρησαν κοινά αφηγηματικά

Η Λογοτεχνία είναι «μια ακολουθία λέξεων», ο κινηματογράφος «μια ακολουθία εικόνων». Ωστόσο και οι δυο αυτές τέχνες διατήρησαν κοινά αφηγηματικά Η Λογοτεχνία είναι «μια ακολουθία λέξεων», ο κινηματογράφος «μια ακολουθία εικόνων». Ωστόσο και οι δυο αυτές τέχνες διατήρησαν κοινά αφηγηματικά στοιχεία. Τη δράση, τους χαρακτήρες, τους διαλόγους Αναδρομική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές αρχές του αντι θετικιστικού κινήματος. Τα άτομα έχουν πρόθεση και δημιουργικότητα στη δράση τους, δρουν εσκεμμένα και κατασκευάζουν νοήματα.

Βασικές αρχές του αντι θετικιστικού κινήματος. Τα άτομα έχουν πρόθεση και δημιουργικότητα στη δράση τους, δρουν εσκεμμένα και κατασκευάζουν νοήματα. Βασικές αρχές του αντι θετικιστικού κινήματος. Τα άτομα έχουν πρόθεση και δημιουργικότητα στη δράση τους, δρουν εσκεμμένα και κατασκευάζουν νοήματα. Τα άτομα κατασκευάζουν με ενεργό τρόπο τον κοινωνικό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Μόνο με το αίσθημα μπορείς να διδάξεις. Αν καθήσεις στην έδρα η ποίηση θα φύγει από το παράθυρο. «Κώστας Μόντης» Βασικές αρχές: 1) Το λογοτεχνικό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΡΗΤΟΡΙΚΗΣ & ΛΟΓΟΥ ΙΙΙ Υπεύθυνη: Μαρία Κακαβούλια ΑΠΟ ΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ ΤΗΣ ΑΦΗΓΗΣΗΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΡΗΤΟΡΙΚΗΣ & ΛΟΓΟΥ ΙΙΙ Υπεύθυνη: Μαρία Κακαβούλια ΑΠΟ ΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ ΤΗΣ ΑΦΗΓΗΣΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΡΗΤΟΡΙΚΗΣ & ΛΟΓΟΥ ΙΙΙ Υπεύθυνη: Μαρία Κακαβούλια Ζ εξάμηνο 2007 ΑΠΟ ΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ ΤΗΣ ΑΦΗΓΗΣΗΣ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΤΗΣ ΑΦΗΓΗΜΑΤΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΑΦΗΓΗΜΑ Α. ΙΣΤΟΡΙΑ story Β. ΛΟΓΟΣ discourse Α.

Διαβάστε περισσότερα

Αφηγηματικές τεχνικές -αφηγηματικοί τρόποι

Αφηγηματικές τεχνικές -αφηγηματικοί τρόποι Αφηγηματικές τεχνικές -αφηγηματικοί τρόποι Αφηγηματικές τεχνικές Οι λειτουργίες του αφηγητή 0 αφηγητής μπορεί να είναι πρόσωπο της αφήγησης, με πρωταγωνιστικό ή δευτερεύοντα ρόλο, ή μπορεί να είναι αμέτοχος

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία της Ιστοριογραφίας

Ιστορία της Ιστοριογραφίας Ιστορία της Ιστοριογραφίας Τμήμα Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας 2) Η ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Πολυμέρης Βόγλης Παραδοσιακή ιστοριογραφία Εδραιώνεται τον 19 ο αιώνα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΑΣΠΑΙΤΕ ΕΠΑΙΚ 2013-2014 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΔΙΔΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ : ΜΑΥΡΙΚΑΚΗΣ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ «Ο ΕΝΣΤΕΡΝΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΞΙΩΝ-ΕΝΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ» ΣΤΑΜΑΤΑΚΗ ΜΑΡΙΑ ΤΣΕΜΕΚΙΔΟΥ ΓΕΩΡΓΙΑ ΣΥΝΤΥΧΑΚΗΣ ΜΑΝΩΛΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Β2. α) 1 ος τρόπος πειθούς: Επίκληση στη λογική Μέσο πειθούς: Επιχείρημα («Να γιατί η αρχαία τέχνη ελευθερίας»)

Β2. α) 1 ος τρόπος πειθούς: Επίκληση στη λογική Μέσο πειθούς: Επιχείρημα («Να γιατί η αρχαία τέχνη ελευθερίας») Α1. ΠΕΡΙΛΗΨΗ Το κείμενο πραγματεύεται το διαχρονικό ρόλο και τη συμβολή της αρχαίας ελληνικής τέχνης σε παγκόσμια κλίμακα. Αρχικά, επισημαίνεται ότι ο καλλιτέχνης προσπαθεί μέσω της τέχνης να αποστασιοποιηθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82 ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82 1.Α. Ο ρόλος και η λειτουργία του Προλόγου ως δομικό στοιχείο της τραγωδίας: Ο πρόλογος μιας τραγωδίας αποτελεί τα πρώτο από τα απαγγελλόμενα μέρη και εκτελείται από τους

Διαβάστε περισσότερα

Κωνσταντοπούλου Χριστιάνα, 2009, Κοινωνιολογία της «Καθημερινότητας»: Εισαγωγή στην Κοινωνιολογία της Καθημερινής Ζωής, Αθήνα, Εκδόσεις Παπαζήσης.

Κωνσταντοπούλου Χριστιάνα, 2009, Κοινωνιολογία της «Καθημερινότητας»: Εισαγωγή στην Κοινωνιολογία της Καθημερινής Ζωής, Αθήνα, Εκδόσεις Παπαζήσης. Κωνσταντοπούλου Χριστιάνα, 2009, Κοινωνιολογία της «Καθημερινότητας»: Εισαγωγή στην Κοινωνιολογία της Καθημερινής Ζωής, Αθήνα, Εκδόσεις Παπαζήσης. Το βιβλίο της Καθηγήτριας Κοινωνιολογίας, Χριστιάνας Κωνσταντοπούλου,

Διαβάστε περισσότερα

Επίπεδο Γ2. Χρήση γλώσσας (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά. Ερώτημα 1 (5 μονάδες)

Επίπεδο Γ2. Χρήση γλώσσας (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά. Ερώτημα 1 (5 μονάδες) Γ2 (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά Ερώτημα 1 (5 μονάδες) Ο φίλος σας έγραψε μία μελέτη σχετικά με τρόπους βελτίωσης της αναγνωστικής ικανότητας των μαθητών. Επειδή, όμως, είναι ξένος, κάνει ακόμη λάθη,

Διαβάστε περισσότερα

3. Κριτική προσέγγιση

3. Κριτική προσέγγιση Επιστημολογική προσέγγιση της σχέσης θεωρίας και πράξη 3. Κριτική προσέγγιση Καθηγητής Κώστας Χρυσαφίδης Πανεπιστήμιο Αθηνών ΤΕΑΠΗ e.mail:kchrys@ecd.uoa.gr Θεωρία και Πράξη Κριτική Προσέγγιση Οι θετικιστικές

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα Πτυχιακής Εργασίας Η Επίδραση της Κινηματογραφικής Εικόνα στη Δημιουργία Τουριστικής Κίνησης. Ονόματα Φοιτήτριας Μαρίνα Πατούλα

Θέμα Πτυχιακής Εργασίας Η Επίδραση της Κινηματογραφικής Εικόνα στη Δημιουργία Τουριστικής Κίνησης. Ονόματα Φοιτήτριας Μαρίνα Πατούλα ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ ΤΜΗΜΑ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Θέμα Πτυχιακής Εργασίας Η Επίδραση της Κινηματογραφικής Εικόνα στη Δημιουργία Τουριστικής Κίνησης Ονόματα Φοιτήτριας Μαρίνα Πατούλα ΜΑΙΟΣ, 2014 Εισαγωγή Αναφερόμενοι

Διαβάστε περισσότερα

ΩΡΑ ΓΙΑ ΚΙΝΟΥΜΕΝΑ ΣΧΕΔΙΑ ΕΠΙΡΡΟΗ ΚΙΝΟΥΜΕΝΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΣΤΗ ΠΑΙΔΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

ΩΡΑ ΓΙΑ ΚΙΝΟΥΜΕΝΑ ΣΧΕΔΙΑ ΕΠΙΡΡΟΗ ΚΙΝΟΥΜΕΝΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΣΤΗ ΠΑΙΔΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ 9 ο ΓΕΛ Πατρών ΩΡΑ ΓΙΑ ΚΙΝΟΥΜΕΝΑ ΣΧΕΔΙΑ ΕΠΙΡΡΟΗ ΚΙΝΟΥΜΕΝΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΣΤΗ ΠΑΙΔΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΚΑΡΑΚΙΤΣΟΥ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΟΛΙΑΒΡΑ ΦΩΤΕΙΝΗ ΚΥΡΙΑΚΟΠΟΥΛΟΥ ΦΩΤΕΙΝΗ ΣΥΛΑΙΔΟΥ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΟΜΑΔΑ: Tom&Jerry Υπεύθυνοι καθηγητές:

Διαβάστε περισσότερα

Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΘΕΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ «ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΖΟΥΣΑ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ»

Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΘΕΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ «ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΖΟΥΣΑ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ» Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΘΕΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ «ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΖΟΥΣΑ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ» Ειρηάννα Δραγώνα Θεατροπαιδαγωγός- Εμψυχώτρια Θεάτρου [ Το κείμενο βασίστηκε στις

Διαβάστε περισσότερα

Διοίκηση Επιχειρήσεων

Διοίκηση Επιχειρήσεων 10 η Εισήγηση Δημιουργικότητα - Καινοτομία 1 1.Εισαγωγή στη Δημιουργικότητα και την Καινοτομία 2.Δημιουργικό Μάνατζμεντ 3.Καινοτομικό μάνατζμεντ 4.Παραδείγματα δημιουργικότητας και καινοτομίας 2 Δημιουργικότητα

Διαβάστε περισσότερα

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α.

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. Θέµατα & Ασκήσεις από: www.arnos.gr 2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22 ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σύµφωνα µε τη θεωρία του εµπειρισµού

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ EΝΙΑΙΟΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΥΕΣ 1987-99 1999-02 6 ΥΕΣ, 1 2002-03 6 ΥΕΣ,

ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ EΝΙΑΙΟΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΥΕΣ 1987-99 1999-02 6 ΥΕΣ, 1 2002-03 6 ΥΕΣ, ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ EΝΙΑΙΟΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΥΕΣ (ανά κατεύθυνση) Για τους εισαχθέντες 1987-99 και για τους εισαχθέντες 1999-02 απαιτούνται τουλάχιστον 6 ΥΕΣ, εκ των οποίων, 1 τουλάχιστον από κάθε

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν Κ Ε Ν Τ Ρ Ο Ε Λ Λ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Κατάλογος διευκρινιστικού υλικού..................................... 18 Πρόλογος....................................................... 27 Ευχαριστίες......................................................

Διαβάστε περισσότερα

ενδιάμεσοι χώροι χρόνοι π ε ρ ι π λ α ν ή σ ε ι ς μ η χ α ν ι σ μ ο ί σ κ έ ψ η ς

ενδιάμεσοι χώροι χρόνοι π ε ρ ι π λ α ν ή σ ε ι ς μ η χ α ν ι σ μ ο ί σ κ έ ψ η ς 50 ενδιάμεσοι χώροι χρόνοι π ε ρ ι π λ α ν ή σ ε ι ς μ η χ α ν ι σ μ ο ί σ κ έ ψ η ς Συναίσθημα, Γοητεία, Ενστικτο, Φαντασία, Επιθυμία... Εμπειρία... Αστικό και Ανθρώπινο σώμα... Μάζα... Υπάρχουν φορές

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ Το κωμικό και η Ποιητική της Ανατροπής

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ Το κωμικό και η Ποιητική της Ανατροπής ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ Το κωμικό και η Ποιητική της Ανατροπής Ενότητα 8 Παρωδία Ι: Θεωρητική προσέγγιση Κατερίνα Κωστίου Τμήμα Φιλολογίας ενότητα 8 «Βατραχομυομαχία»: Σχέδιο του Γιώργου

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές) A1.

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές) A1. ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ HMEΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΡΙΤΗ 21 ΜΑΪΟΥ 2013 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΗΜΕΡΗΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Δημιουργική Μέθοδος ρυθμικού και θεατρικού παιχνιδιού

Δημιουργική Μέθοδος ρυθμικού και θεατρικού παιχνιδιού Δημιουργική Μέθοδος ρυθμικού και θεατρικού παιχνιδιού ΕΝΟΤΗΤΑ 6: ΔΟΜΙΚΗ ΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗ ΘΕΑΤΡΙΚΟΥ ΠΑΙΧΝΙΔΙΟΥ-ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟ ΣΥΜΒΑΝ Γαλάνη Μαρία (Μάρω) PhD Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης 1 Σκοποί ενότητας

Διαβάστε περισσότερα

Το ντεκουπάζ είναι η λεπτομερής προετοιμασία των γυρισμάτων με αναλυτική επεξεργασία και προετοιμασία των πλάνων

Το ντεκουπάζ είναι η λεπτομερής προετοιμασία των γυρισμάτων με αναλυτική επεξεργασία και προετοιμασία των πλάνων ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΜΟΝΤΑΖ ΝΤΕΚΟΥΠΑΖ και ΜΟΝΤΑΖ Το ντεκουπάζ είναι η λεπτομερής προετοιμασία των γυρισμάτων με αναλυτική επεξεργασία και προετοιμασία των πλάνων Το μοντάζ είναι η συναρμογή των πλάνων των λήψεων

Διαβάστε περισσότερα

Δομή και Περιεχόμενο

Δομή και Περιεχόμενο Υπουργείο Παιδείας & Πολιτισμού Διεύθυνση Δημοτικής Εκπαίδευσης Δομή και Περιεχόμενο Ομάδα Υποστήριξης Νέου Αναλυτικού Προγράμματος Εικαστικών Τεχνών Ιανουάριος 2013 Δομή ΝΑΠ Εικαστικών Τεχνών ΕΙΚΑΣΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

LUDWIK FLECK (1896-1961) (Λούντβικ Φλεκ) Ο Ludwik Fleck και η κατασκευή των επιστημονικών γεγονότων.

LUDWIK FLECK (1896-1961) (Λούντβικ Φλεκ) Ο Ludwik Fleck και η κατασκευή των επιστημονικών γεγονότων. 9 LUDWIK FLECK (1896-1961) (Λούντβικ Φλεκ) Ο Ludwik Fleck και η κατασκευή των επιστημονικών γεγονότων. «Βλέπουμε με τα μάτια μας, αλλά κατανοούμε με τα μάτια της συλλογικότητας». 6 Ένα από τα κυριότερα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Περίληψη ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Α. Να αποδώσετε περιληπτικά το περιεχόµενο του κειµένου σε 100-120 λέξεις χωρίς δικά σας σχόλια. Το κείµενο αναφέρεται στις επιπτώσεις της

Διαβάστε περισσότερα

Διαπολιτισμική μεσολάβηση και ο ρόλος του εκπαιδευτικού. Ευγενία Αρβανίτη, ΤΕΕΑΠΗ, Πανεπιστήμιο Πατρών earvanitis@upatras.gr

Διαπολιτισμική μεσολάβηση και ο ρόλος του εκπαιδευτικού. Ευγενία Αρβανίτη, ΤΕΕΑΠΗ, Πανεπιστήμιο Πατρών earvanitis@upatras.gr Διαπολιτισμική μεσολάβηση και ο ρόλος του εκπαιδευτικού Ευγενία Αρβανίτη, ΤΕΕΑΠΗ, Πανεπιστήμιο Πατρών earvanitis@upatras.gr 1 4/30/2014 Σχολικές κοινότητες μάθησης εστιάζουν στην προσωπικότητα του μαθητή

Διαβάστε περισσότερα

https://www.pirateparty.gr/forum/viewtopic.p hp?f=176&t=5198&start=10#p69404

https://www.pirateparty.gr/forum/viewtopic.p hp?f=176&t=5198&start=10#p69404 ΑΡΧΕΣ https://www.pirateparty.gr/forum/viewtopic.p hp?f=176&t=5198&start=10#p69404 Όλο το καταστατικό 2.1 Άμεσης Δημοκρατίας 2.2.1 Άμεσης Δημοκρατίας Μαζική αλλαγή. Οι αλλαγές στο 2.1 και 2.2.1 είναι στις

Διαβάστε περισσότερα

V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ.

V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ. V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ. Η συμβολή της οικογένειας στην άσκηση κοινωνικής πολιτικής είναι μεγάλη και διαχρονική. Η μορφή και το περιεχόμενο, όμως, αυτής της συμβολής

Διαβάστε περισσότερα

Αφροδίτη Νικολαΐδου. Η Αθήνα ως κινηματογραφικός χαρακτήρας: μια τυπολογία ρόλων στις αφηγήσεις του ελληνικού κινηματογράφου 1990-2010

Αφροδίτη Νικολαΐδου. Η Αθήνα ως κινηματογραφικός χαρακτήρας: μια τυπολογία ρόλων στις αφηγήσεις του ελληνικού κινηματογράφου 1990-2010 Αφροδίτη Νικολαΐδου Η Αθήνα ως κινηματογραφικός χαρακτήρας: μια τυπολογία ρόλων στις αφηγήσεις του ελληνικού κινηματογράφου 1990-2010 «Η πόλη και ο κινηματογράφος» σαν πολυεδρικό ερευνητικό πεδίο Η πόλη

Διαβάστε περισσότερα

ÈÅÌÁÔÁ 2007 ÏÅÖÅ. Α. ΚΕΙΜΕΝΟ ιονύσιο Σολωµό «Ο Κρητικό» Επαναληπτικά Θέµατα ΟΕΦΕ 2007

ÈÅÌÁÔÁ 2007 ÏÅÖÅ. Α. ΚΕΙΜΕΝΟ ιονύσιο Σολωµό «Ο Κρητικό» Επαναληπτικά Θέµατα ΟΕΦΕ 2007 Α. ΚΕΙΜΕΝΟ ιονύσιο Σολωµό «Ο Κρητικό» 3 3 4 σαν πέτρες µε βυθίζουν! 4 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Θέµατα της Επτανησιακής Σχολής που απαντούν στα δοθέντα αποσπάσµατα

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 3 η - ΦΥΣΗ. Σήμερα (αρνητικά):

Ενότητα 3 η - ΦΥΣΗ. Σήμερα (αρνητικά): Ενότητα 3 η - ΦΥΣΗ Θετικά: μας ηρεμεί μας χαλαρώνει μας ψυχαγωγεί (ταξίδια, εκδρομές, συναντήσεις) μας παρέχει τα βασικά είδη διατροφής και επιβίωσης (αέρας, νερό, τροφή) Σήμερα (αρνητικά): Ο άνθρωπος:

Διαβάστε περισσότερα

Kantzara, V. (2006) Patriarchy στο Fitzpatrick T., et al. (eds.) International Encyclopedia of Social Policy, London: Routledge (σελ.

Kantzara, V. (2006) Patriarchy στο Fitzpatrick T., et al. (eds.) International Encyclopedia of Social Policy, London: Routledge (σελ. Kantzara, V. (2006) Patriarchy στο Fitzpatrick T., et al. (eds.) International Encyclopedia of Social Policy, London: Routledge (σελ. 6) Πατριαρχία 1 Η λέξη πατριαρχία, προέρχεται από την ελληνική γλώσσα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ Νικόλαος Χ. Μπέκας Greek classroom of Masterστην "Κοινωνική Παιδαγωγική και μάχη ενάντια στη νεανική

Διαβάστε περισσότερα

Η Έκπτωτη και η Άλλη Τόποι θηλυκότητας και σύγχρονη φωτογραφία

Η Έκπτωτη και η Άλλη Τόποι θηλυκότητας και σύγχρονη φωτογραφία Η Έκπτωτη και η Άλλη Τόποι θηλυκότητας και σύγχρονη φωτογραφία Της Χρυσής Τσιώτα Θα ξεκινήσω κάνοντας μια προσπάθεια να απαντήσω σε μερικά από τα ερωτήματα που θέτει η Συραγώ Τσιάρα στο κείμενό - αφορμή

Διαβάστε περισσότερα

Οπτική αντίληψη. Μετά?..

Οπτική αντίληψη. Μετά?.. Οπτική αντίληψη Πρωτογενής ερεθισµός (φυσικό φαινόµενο) Μεταφορά µηνύµατος στον εγκέφαλο (ψυχολογική αντίδραση) Μετατροπή ερεθίσµατος σε έννοια Μετά?.. ΓΙΑ ΝΑ ΚΑΤΑΝΟΗΣΟΥΜΕ ΤΗΝ ΟΡΑΣΗ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΑΝΑΛΟΓΙΣΤΟΥΜΕ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΚΑΥΚΙΑ ΘΕΟΔΩΡΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ 1 ο Μάθημα Προγραμματισμένα μαθήματα 2/10, 9/10, 16/10, 23/10, 30/10, 6/11, 13/11, 20/11, 27/11, 4/12, 11/12,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 2 ο

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 2 ο ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΛΑΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Κεφάλαιο 2 ο Η Επιστήμη της Διοίκησης των Επιχειρήσεων 2.1. Εισαγωγικές έννοιες Ο επιστημονικός κλάδος

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία του Πολιτισμού

Κοινωνιολογία του Πολιτισμού Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών Κοινωνιολογία του Πολιτισμού Ενότητα 2: Κοινωνιολογία - πολιτισμός - κουλτούρα. Επίκ. Καθηγητής: Νίκος Φωτόπουλος e-mail: nfotopoulos@uowm.gr Τηλ. Επικοινωνίας: 23850-55150

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΡΦΕΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ. PDF created with pdffactory Pro trial version www.pdffactory.com

ΜΟΡΦΕΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ. PDF created with pdffactory Pro trial version www.pdffactory.com ΜΟΡΦΕΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Αφηγηματική προσέγγιση: Αποτελεί τη βασική μορφή των δασκαλοκεντρικών μεθόδων διδασκαλίας. Ο δάσκαλος δίνει τις πληροφορίες, ενώ οι μαθητές του παρακολουθούν μένοντας αμέτοχοι και κρατώντας

Διαβάστε περισσότερα

Διάρκεια: 2Χ80 Προτεινόμενη τάξη: Δ -Στ Εισηγήτρια: Χάρις Πολυκάρπου

Διάρκεια: 2Χ80 Προτεινόμενη τάξη: Δ -Στ Εισηγήτρια: Χάρις Πολυκάρπου ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΑΓΩΓΗ Θεατρικό Εργαστήρι: Δημιουργία δραματικών πλαισίων με αφορμή μαθηματικές έννοιες. Ανάπτυξη ικανοτήτων για επικοινωνία μέσω του θεάτρου και του δράματος. Ειδικότερα αναφορικά με τις παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

ΘΗΛΥΚΟΤΗΤΑ ΑΝΔΡΟΠΡΕΠΕΙΑ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΤΟΥ ΕΑΥΤΟΥ ΑΥΤΟ-ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΑΥΤΟΠΡΟΣΩΠΟΓΡΑΦΙΑ/ΑΥΤΟΠΟΡΤΡΕΤΟ

ΘΗΛΥΚΟΤΗΤΑ ΑΝΔΡΟΠΡΕΠΕΙΑ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΤΟΥ ΕΑΥΤΟΥ ΑΥΤΟ-ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΑΥΤΟΠΡΟΣΩΠΟΓΡΑΦΙΑ/ΑΥΤΟΠΟΡΤΡΕΤΟ ΜΕΤΑΜΦΙΕΣΕΙΣ ΘΗΛΥΚΟΤΗΤΑ ΑΝΔΡΟΠΡΕΠΕΙΑ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΤΟΥ ΕΑΥΤΟΥ ΑΥΤΟ-ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΑΥΤΟΠΡΟΣΩΠΟΓΡΑΦΙΑ/ΑΥΤΟΠΟΡΤΡΕΤΟ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΕΙΣ ΤΟΥ ΕΑΥΤΟΥ ΜΕΣΩ ΤΟΥ ΑΛΛΟΥ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΤΗΣ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑΣ Το φύλο δεν είναι ένα απλό γεγονός

Διαβάστε περισσότερα

15/9/2009. 1880 ποίηση & πεζογραφία στρέφονται προς νέες κατευθύνσεις Νέα εκφραστικά μέσα

15/9/2009. 1880 ποίηση & πεζογραφία στρέφονται προς νέες κατευθύνσεις Νέα εκφραστικά μέσα Νέα Αθηναϊκή Σχολή Λογοτεχνία Β Λυκείου Εισαγωγή Επιμέλεια: Τ. Γιακουμάτου www.netschoolbook.gr 1880 ποίηση & πεζογραφία στρέφονται προς νέες κατευθύνσεις Νέα εκφραστικά μέσα Εσωτερική αναδιάρθρωση κράτους-στόχος

Διαβάστε περισσότερα

MAΘΗΜΑ 4-ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ P S Y 2 0 5 - M Α Θ Η Μ Α 4 Ο 1

MAΘΗΜΑ 4-ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ P S Y 2 0 5 - M Α Θ Η Μ Α 4 Ο 1 MAΘΗΜΑ 4-ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ P S Y 2 0 5 - M Α Θ Η Μ Α 4 Ο 1 ΔΟΜΗ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Η ψυχοδυναμική προσέγγιση Η συμπεριφορική προσέγγιση P S Y 2 0 5 - M Α Θ Η Μ Α 4 Ο 2 ΘΕΩΡΗΤΙΚΑ ΡΕΥΜΑΤΑ ΠΟΥ ΑΝΑΠΤΥΧΘΗΚΑΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΓΕΩΡΓΙΑ. Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Παν/μιο Αθηνών koutsouris@aua.gr

ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΓΕΩΡΓΙΑ. Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Παν/μιο Αθηνών koutsouris@aua.gr ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΓΕΩΡΓΙΑ Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Παν/μιο Αθηνών koutsouris@aua.gr Ενδογενής ανάπτυξη αξιοποίηση των τοπικών πόρων τοπικός προσδιορισμός των αναπτυξιακών προοπτικών - στόχων τοπικός

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. Κοινωνική Παθητικότητα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. Κοινωνική Παθητικότητα ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Κοινωνική Παθητικότητα Ο άνθρωπος στην πορεία της μετεξέλιξής του από βιολογικό σε κοινωνικό ον, πέρα από την εκμάθηση κάποιων ρόλων, ωθείται, πότε συνειδητά και πότε ασυνείδητα,

Διαβάστε περισσότερα

Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών

Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών Δρ Μαριάννα Φωκαΐδου Δρ Παυλίνα Χατζηθεοδούλου Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Εκπαιδευτικών Μέσης Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Kεφάλαιο Τρίτο. Θεωρητική θεμελίωση. Έννοιες, Ορισμοί, Πεδίο. Το πρόβλημα της επιστημονικής ταυτότητας της ΣΕ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Kεφάλαιο Τρίτο. Θεωρητική θεμελίωση. Έννοιες, Ορισμοί, Πεδίο. Το πρόβλημα της επιστημονικής ταυτότητας της ΣΕ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Εισαγωγή... 11 Kεφάλαιο Πρώτο Θεωρητική θεμελίωση. Έννοιες, Ορισμοί, Πεδίο. Το πρόβλημα της επιστημονικής ταυτότητας της ΣΕ 1.1. Η Σύγκριση. Έννοια και περιεχόμενο... 14 1.2. Η Συγκριτική Εκπαίδευση.

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Νεοελληνικής Γλώσσας Γενικής Παιδείας Β Λυκείου 1999

Θέµατα Νεοελληνικής Γλώσσας Γενικής Παιδείας Β Λυκείου 1999 Θέµατα Νεοελληνικής Γλώσσας Γενικής Παιδείας Β Λυκείου 1999 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Κείµενο O homo sapiens γίνεται homo videns, ο «άνθρωπος που γνωρίζει» µετατρέπεται σε «άνθρωπο που βλέπει» και η τηλεόραση γίνεται

Διαβάστε περισσότερα

Μιχάλης Μακρή EFIAP. Copyright: 2013 Michalis Makri

Μιχάλης Μακρή EFIAP. Copyright: 2013 Michalis Makri Μιχάλης Μακρή EFIAP Copyright: 2013 Michalis Makri Copyright: 2013 Michalis Makri Less is more Less but better Copyright: 2013 Michalis Makri Ο μινιμαλισμός ορίζεται ως η εξάλειψη όλων των στοιχείων που

Διαβάστε περισσότερα

< > Ο ΚΕΝΟΣ ΧΩΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ, ΤΟΥ ΟΠΟΙΟΥ Η ΕΞΗΓΗΣΗ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ΕΝΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΝΕΥΜΑ

< > Ο ΚΕΝΟΣ ΧΩΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ, ΤΟΥ ΟΠΟΙΟΥ Η ΕΞΗΓΗΣΗ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ΕΝΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΝΕΥΜΑ Κ. Γ. ΝΙΚΟΛΟΥΔΑΚΗΣ 1 < > Ο ΚΕΝΟΣ ΧΩΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ, ΤΟΥ ΟΠΟΙΟΥ Η ΕΞΗΓΗΣΗ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ΕΝΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΝΕΥΜΑ Επαναλαμβάνουμε την έκπληξή μας για τα τεράστια συμπλέγματα γαλαξιών, τις πιο μακρινές

Διαβάστε περισσότερα

2.5. ΗΘΙΚΗ-ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΑΞΙΕΣ

2.5. ΗΘΙΚΗ-ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΑΞΙΕΣ 2.5. ΗΘΙΚΗ-ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΑΞΙΕΣ [94] ΕΝΝΟΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΧΑΡΤΗΣ ΟΙ ΑΞΙΕΣ ΜΕΤΑΒΙΒΑΖΟΝΤΑΙ υλικές-οικονομικές πολιτικές πνευματικές ηθικές κοινωνικές αισθητικές θρησκευτικές ΜΕΣΩ ΤΩΝ ΦΟΡΕΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΠΟΙΗΣΗΣ Οικογένεια

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάπτυξη της κουλτούρας και του κλίματος του σχολείου

Η ανάπτυξη της κουλτούρας και του κλίματος του σχολείου Η ανάπτυξη της κουλτούρας και του κλίματος του σχολείου Δρ Ανδρέας Κυθραιώτης Δρ Δημήτρης Δημητρίου Δρ Παναγιώτης Αντωνίου Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Νεοπροαχθέντων. Διευθυντών Σχολείων Δημοτικής Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

«Τα Βήματα του Εστερναχ»

«Τα Βήματα του Εστερναχ» «Τα Βήματα του Εστερναχ» Τοποθέτηση του ΔΗΜ.ΓΚΟΥΝΤΟΠΟΥΛΟΥ στη παρουσίαση του βιβλίου ΑΛΕΚΟΥ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΕΙΟ-Λάρισα 16/1/2009 Κυρίες και κύριοι. Σε κάθε βιβλίο, μελέτη,διήγημα η ποίημα ο συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑ119 Θεωρητικές και μεθοδολογικές αρχές στη μελέτη της κλασικής τέχνης. Δημήτρης Πλάντζος

ΙΑ119 Θεωρητικές και μεθοδολογικές αρχές στη μελέτη της κλασικής τέχνης. Δημήτρης Πλάντζος ΙΑ119 Θεωρητικές και μεθοδολογικές αρχές στη μελέτη της κλασικής τέχνης Δημήτρης Πλάντζος ΙΑ119: Θεωρητικές και μεθοδολογικές αρχές στη μελέτη της κλασικής τέχνης Το μάθημα προφέρει μια συστηματική και

Διαβάστε περισσότερα

Οι οργανισμοί αποτελούνται από ομάδες ατόμων, που. με κοινή προσπάθεια, αποβλέπουν στην επίτευξη. συγκεκριμένων στόχων και σκοπών

Οι οργανισμοί αποτελούνται από ομάδες ατόμων, που. με κοινή προσπάθεια, αποβλέπουν στην επίτευξη. συγκεκριμένων στόχων και σκοπών ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ Γκορέζης Παναγιώτης Επιστημονικός Συνεργάτης ΑΠΘ Μπέλλου Βικτώρια Επίκ. Καθηγήτρια ΠΘ 2 Οι οργανισμοί αποτελούνται από ομάδες ατόμων, που με κοινή προσπάθεια, αποβλέπουν στην επίτευξη

Διαβάστε περισσότερα

Το Φύλο στην Επιστήμη και Τεχνολογία. Μαρία Ρεντετζή. δικαιώματα μ αυτά των ανδρών συναδέλφων τους στην ακαδημαϊκή ιεραρχία. Οι

Το Φύλο στην Επιστήμη και Τεχνολογία. Μαρία Ρεντετζή. δικαιώματα μ αυτά των ανδρών συναδέλφων τους στην ακαδημαϊκή ιεραρχία. Οι Το Φύλο στην Επιστήμη και Τεχνολογία Μαρία Ρεντετζή Συγκεκριμένες πολιτικές και κοινωνικές συνθήκες στις αρχές της δεκαετίας του 1970 παρακίνησαν φεμινίστριες σε πολλά από τα πανεπιστήμια των Ηνωμένων

Διαβάστε περισσότερα

Θέατρο Τ 7η Το αρχαίο Θέατρο και οι σύγχρονοι Λαρισαίοι των ρόλων μεταξύ των μαθητών αποφασίστηκε το χρονοδιάγραμμα των γυρισμάτων. Λίγο πριν το γύρισμα της κάθε σκηνής, λαμβάνονταν αποφάσεις για τα πλάνα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΕΠΙΣΤΡΕΦΕΙ ΣΤΗΝ AΘΗΝΑ 2014

Η ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΕΠΙΣΤΡΕΦΕΙ ΣΤΗΝ AΘΗΝΑ 2014 Η ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΕΠΙΣΤΡΕΦΕΙ ΣΤΗΝ AΘΗΝΑ 2014 A VISIONARY FILM ΔΥΟ ΔΙΚΗΓΌΡΟΙ ΜΆΧΟΝΤΑΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΣΤΡΟΦΉ ΤΩΝ ΓΛΥΠΤΏΝ ΤΟΥ ΠΑΡΘΕΝΏΝΑ ΚΑΙ ΤΗΣ ΔΙΚΑΙΟΣΎΝΗΣ ΣΤΗΝ ΑΘΉΝΑ A visionary film Η ταινία PROMAKHOS παρουσιάζει

Διαβάστε περισσότερα

ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804)

ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804) ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ - ΣΥΝΤΟΜΗ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΗΣ ΓΝΩΣΙΟΘΕΩΡΙΑΣ ΤΟΥ 1 ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804) (Η σύντομη περίληψη που ακολουθεί και η επιλογή των αποσπασμάτων από την πραγματεία του Καντ για την ανθρώπινη γνώση,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ:

ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ: ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ Β ΛΥΚΕΙΟΥ Η κατηγοριοποίηση των θεμάτων της ΤΡΑΠΕΖΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ στο μάθημα της ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ έγινε με βάση την τρέχουσα πορεία της ύλης στο μάθημα, αλλά και με βάση τη ροή της ύλης,

Διαβάστε περισσότερα

Οργανωσιακή μάθηση. Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν

Οργανωσιακή μάθηση. Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν Οργανωσιακή μάθηση Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν 1 Μάθηση είναι: Η δραστηριοποίηση και κατεύθυνση δυνάμεων για την όσο το δυνα-τόν καλύτερη προσαρμογή στο φυσικό και ιστορικό περιβάλλον. Η απόκτηση

Διαβάστε περισσότερα

«Η ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΤΗΣ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ»

«Η ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΤΗΣ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ» ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2015 ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ Η ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΤΗΣ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ Η ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑ, 7 ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΑΤΟΜΟ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΘΕΑΤΡΟΥ ΜΕ ΤΟ ΚΕΘΕΑ-ΑΛΦΑ: ΜΙΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗ ΔΡΑΣΗ ΜΕ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ. Ο κοινωνικός ρόλος της τέχνης

Η ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΘΕΑΤΡΟΥ ΜΕ ΤΟ ΚΕΘΕΑ-ΑΛΦΑ: ΜΙΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗ ΔΡΑΣΗ ΜΕ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ. Ο κοινωνικός ρόλος της τέχνης Η ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΘΕΑΤΡΟΥ ΜΕ ΤΟ ΚΕΘΕΑ-ΑΛΦΑ: ΜΙΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗ ΔΡΑΣΗ ΜΕ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ. Ο κοινωνικός ρόλος της τέχνης ΒΑΣΙΚΟΙ ΑΞΟΝΕΣ τέχνη επικοινωνία προσωπική ανάπτυξη κοινωνική συνοχή Ο πολιτισμός

Διαβάστε περισσότερα

Μουσεία και Εκπαίδευση (υποχρεωτικό 3,4 εξ.) Προσδοκώμενα αποτελέσματα: Στη διάρκεια του μαθήματος οι φοιτητές/τριες

Μουσεία και Εκπαίδευση (υποχρεωτικό 3,4 εξ.) Προσδοκώμενα αποτελέσματα: Στη διάρκεια του μαθήματος οι φοιτητές/τριες Μουσεία και Εκπαίδευση (υποχρεωτικό 3,4 εξ.) Περιγραφή του μαθήματος - στόχοι: Το μάθημα εξετάζει τις κοινωνικές, πολιτισμικές και ιστορικές διαστάσεις της ανάπτυξης του θεσμού του μουσείου και η ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

Η Μηλιά ένας χώρος αφήγησης

Η Μηλιά ένας χώρος αφήγησης ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΚΑΙ ΜΕΣΩΝ ΜΑΖΙΚΗΣ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ, ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΤΑ Μ.Μ.Ε. Σταδίου 5, 10562, Αθήνα τηλ. 210

Διαβάστε περισσότερα

Το Συνταγματικό Δίκαιο και το Σύνταγμα. 1. Το Σύνταγμα ως αντικείμενο των πολιτειακών επιστημών

Το Συνταγματικό Δίκαιο και το Σύνταγμα. 1. Το Σύνταγμα ως αντικείμενο των πολιτειακών επιστημών Εισαγωγή στο Διεθνές και Ευρωπαϊκό Δίκαιο Α εξάμηνο 2015/2016 Ν. Κανελλοπούλου Αναπλ. Καθηγ. Συνταγματικού Δικαίου Το Συνταγματικό Δίκαιο και το Σύνταγμα Διάγραμμα του μαθήματος της Δευτέρας 2/11/2015

Διαβάστε περισσότερα

Κινηματογράφος και Φωτογραφίες:

Κινηματογράφος και Φωτογραφίες: Κινηματογράφος και Φωτογραφίες: ακόμα και με μια απλή ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΚΗ ΜΗΧΑΝΗ μπορείς: να φτιάξεις μια προσεκτική «οπτική καταγραφή», δηλαδή μια σειρά από φωτογραφίες πουν περιγράφουν ένα γεγονός (όπως είναι

Διαβάστε περισσότερα

Fred Zinnemann, Το τρένο θα σφυρίξει τρεις φορές (High Noon) (1952/ΗΠΑ) Πριν από την προβολή

Fred Zinnemann, Το τρένο θα σφυρίξει τρεις φορές (High Noon) (1952/ΗΠΑ) Πριν από την προβολή Fred Zinnemann, Το τρένο θα σφυρίξει τρεις φορές (High Noon) (1952/ΗΠΑ) Πριν από την προβολή 1. Ποιες ταινίες της κατηγορίας western έχετε δει µέχρι τώρα; 2. Καταγράψτε τα χαρακτηριστικά τους ως προς τους

Διαβάστε περισσότερα

κουλτούρας» και της«πολιτιστική βιοµηχανία».

κουλτούρας» και της«πολιτιστική βιοµηχανία». } Σχολή της Φρανκφούρτης: η έννοια της «µαζικής κουλτούρας» και της«πολιτιστική βιοµηχανία». } η«µαζική κουλτούρα» δεν είναι η κουλτούρα που προέρχεται από τις µάζες, αλλά αυτή που προορίζεται για αυτές

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΔΗ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑΣ. Κόντου Έλενα. Μητρόπουλος Δημήτρης. Παπαθανασίου Ανθή. Παπακίτσος Αλέξανδρος. Πατρίκιος Σπύρος. Y.K: Κα.Περάκη

ΕΙΔΗ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑΣ. Κόντου Έλενα. Μητρόπουλος Δημήτρης. Παπαθανασίου Ανθή. Παπακίτσος Αλέξανδρος. Πατρίκιος Σπύρος. Y.K: Κα.Περάκη ΕΙΔΗ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑΣ Κόντου Έλενα Μητρόπουλος Δημήτρης Παπαθανασίου Ανθή Παπακίτσος Αλέξανδρος Πατρίκιος Σπύρος Y.K: Κα.Περάκη 1 Περιεχόμενα Διαφημιστική φωτογραφία Φωτοειδησεογραφία (φωτορεπορτάζ) Αρχιτεκτονική

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΙΜΕΝΟ ΟΙ ΑΡΕΤΕΣ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ

ΚΕΙΜΕΝΟ ΟΙ ΑΡΕΤΕΣ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A') ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΡΙΤΗ 22 ΜΑΪΟΥ 2012 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΕΙΜΕΝΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ I Β Ενιαίου Λυκείου. (μάθημα ενδιαφέροντος)

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ I Β Ενιαίου Λυκείου. (μάθημα ενδιαφέροντος) ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ I Β Ενιαίου Λυκείου (μάθημα ενδιαφέροντος) 1 ΓΕΝΙΚΟΙ ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΣΤΟΧΟΙ Με τη διδασκαλία του μαθήματος επιδιώκεται η μύηση των μαθητών στον κόσμο της φωτογραφίας ώστε να: 1. Αντιλαμβάνονται οι

Διαβάστε περισσότερα

Σ ένα συνοριακό σταθμό

Σ ένα συνοριακό σταθμό Σ ένα συνοριακό σταθμό - Αντώνη Σαμαράκη Σχεδιασμός πρότασης: Μαρία Παπαλεοντίου, Φιλόλογος Δημιουργία κλίματος δεκτικότητας Προβάλλονται εικόνες σχετικές με σταθμούς και τρένα με μουσική υπόκρουση και

Διαβάστε περισσότερα

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου. Μανιαδάκη Πόπη

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου. Μανιαδάκη Πόπη ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ 2014-2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΚΩΔΙΚΟΣ ΘΕΜΑΤΟΣ: 19291 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 2.11.2014 Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: Μανιαδάκη Πόπη Α Παρ. 1 η : Η αμφισβήτηση της κριτικής στάσης του τηλεθεατή και

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΩΤΟΥ ΜΕΡΟΥΣ

ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΩΤΟΥ ΜΕΡΟΥΣ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ β. φιλιας, μ. κουρουκλη γ. ρουσσης, κ. κασιματη λ. μουσουρου, α. παπαριζος ε. χατζηκωνσταντη μ. πετρονωτη, γ. βαρσος φ. τσαλικογλου-κωστοπουλου ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΩΤΟΥ ΜΕΡΟΥΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Διαβάστε περισσότερα

(γλώσσα και σχολική αποτυχία γλώσσα και. συµπεριφοράς) ρ. Πολιτικής Επιστήµης και Ιστορίας Σχολικός Σύµβουλος Π.Ε. 70

(γλώσσα και σχολική αποτυχία γλώσσα και. συµπεριφοράς) ρ. Πολιτικής Επιστήµης και Ιστορίας Σχολικός Σύµβουλος Π.Ε. 70 Προβλήµατα διγλωσσίας ίγλωσση εκπαίδευση (γλώσσα και σχολική αποτυχία γλώσσα και µαθησιακές δυσκολίες προβλήµατα συµπεριφοράς) Σαλτερής Νίκος ρ. Πολιτικής Επιστήµης και Ιστορίας Σχολικός Σύµβουλος Π.Ε.

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Μαρία Καραγιάννη Σύμβουλος Αγωγής Υγείας Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού

Δρ. Μαρία Καραγιάννη Σύμβουλος Αγωγής Υγείας Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Δρ. Μαρία Καραγιάννη Σύμβουλος Αγωγής Υγείας Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού 3.2 Ανάπτυξη κοινωνικών δεξιοτήτων και σχέσεων Να επιδεικνύουν τρόπους αποτελεσματικής επικοινωνίας Να επιδεικνύουν ικανότητες

Διαβάστε περισσότερα

Εκλεκτισµός & Μοντερνίστικες Τάσεις

Εκλεκτισµός & Μοντερνίστικες Τάσεις Εκλεκτισµός & Μοντερνίστικες Τάσεις (Η άρνηση των Ιστορικων ρυθµών) Ο Ιστορισµός ένα ρεύµα που αναπτύσσεται κατά το 19ο αι και χαρακτηρίζεται από υιοθέτηση και επαναδιαπραγµάτευση γνώριµων τεχνοτροπιών

Διαβάστε περισσότερα

Η λειτουργία της σύγχρονης επιχείρησης έχει τρεις πυλώνες αναφοράς: την εταιρική

Η λειτουργία της σύγχρονης επιχείρησης έχει τρεις πυλώνες αναφοράς: την εταιρική Κυρίες και κύριοι, καλησπέρα Η λειτουργία της σύγχρονης επιχείρησης έχει τρεις πυλώνες αναφοράς: την εταιρική κοινωνική ευθύνη, την εταιρική διακυβέρνηση, και τη βιώσιμη ανάπτυξη. Πυλώνες επιφανειακά ανεξάρτητοι

Διαβάστε περισσότερα

Διαμόρφωση Διαφημιστικών Στόχων

Διαμόρφωση Διαφημιστικών Στόχων Διαμόρφωση Διαφημιστικών Στόχων Διαμόρφωση Διαφημιστικών Στόχων Ύπαρξη στόχων καθορισμένων με σαφήνεια (μετρήσιμοι και λειτουργικοί) Συντελεί στην καλύτερη επικοινωνία και συνεργασία ενδιαφερόμενων μερών

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ «ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ»

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ «ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ» ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ «ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ» Σκοπός της εκπόνησης του Προγράμματος Αγωγής Υγείας ήταν Να γνωρίσουν τα παιδιά το σώμα τους και βασικές του λειτουργίες. Nα γνωρίσουν

Διαβάστε περισσότερα

Μιχάλης Μακρή EFIAP. www.michalismakri.com

Μιχάλης Μακρή EFIAP. www.michalismakri.com Μιχάλης Μακρή EFIAP www.michalismakri.com Γιατί κάποιες φωτογραφίες είναι πιο ελκυστικές από τις άλλες; Γιατί κάποιες φωτογραφίες παραμένουν κρεμασμένες σε γκαλερί για μήνες ή και για χρόνια για να τις

Διαβάστε περισσότερα

Η ΘΕΜΕΛΙΩΣΗ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΣΤΗΝ ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΠΑΡΑΔΟΣΗ: ΟΝΤΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΑΡΑΔΟΧΕΣ

Η ΘΕΜΕΛΙΩΣΗ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΣΤΗΝ ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΠΑΡΑΔΟΣΗ: ΟΝΤΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΑΡΑΔΟΧΕΣ 1 Η ΘΕΜΕΛΙΩΣΗ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΣΤΗΝ ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΠΑΡΑΔΟΣΗ: ΟΝΤΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΑΡΑΔΟΧΕΣ Η ποιοτική έρευνα έχει επιχειρηθεί να ορισθεί με αρκετούς και διαφορετικούς τρόπους εξαιτίας

Διαβάστε περισσότερα