ΤΙΤΛΟΣ ΘΕΜΑΤΟΣ: ΠΕΤΡΕΛΑΙΟ - Χθες, Σήμερα και στο Μέλλον.

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΤΙΤΛΟΣ ΘΕΜΑΤΟΣ: ΠΕΤΡΕΛΑΙΟ - Χθες, Σήμερα και στο Μέλλον."

Transcript

1 ΤΕΙ ΚΑΒΑΛΑΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΙΤΛΟΣ ΘΕΜΑΤΟΣ: ΠΕΤΡΕΛΑΙΟ - Χθες, Σήμερα και στο Μέλλον. Όνομα Σπουδάστριας: ΑΡΓΥΡΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ (3818) Επιβλέπων: κ. ΚΩΣΤΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Καβάλα Νοέμβριος 2008

2 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Το θέμα των πετρελαίων είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με την ζωή του σύγχρονου ανθρώπου. Θα αναλύσουμε το πώς δημιουργήθηκε το πετρέλαιο, πώς ο άνθρωπος κατάφερε να το εκμεταλλευτεί κατά τον καλύτερο δυνατό τρόπο, πώς γίνεται η διύλιση του πετρελαίου, αλλά και πώς επηρεάζει κοινωνικά πολιτικά και οικονομικά τον κόσμο σήμερα. Το πετρέλαιο κατάφερε να δημιουργήσει μίσος, με μεγαλύτερα θύματα τους λαούς που ζουν κάτω από τις πήγες του. Αλλά για να διαπιστώσουμε την αξία του, θα πρέπει να αναλύσουμε από την αρχή τον όρο του πετρελαίου δηλαδή τι είναι το πετρέλαιο,πώς δημιουργήθηκε, ποια είναι η χημική του σύσταση, και ποια η χρήση του, ποια τα κοινωνικοοικονομικά προβλήματα που δημιουργεί στις σχέσεις των ανθρώπων και κρατών, ποια η επιβάρυνση του περιβάλλοντος από την αλόγιστη και απρόσεκτη χρήση του. 1

3 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟ ΙΣΤΟΡΙΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ ΓΕΩΛΟΓΙΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ ΦΥΣΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΧΗΜΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ ΟΡΓΑΝΟΓΕΝΗ ΥΛΙΚΑ ΤΟΥ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΣΤΡΩΜΑΤΩΝ ΠΡΩΤΟΓΕΝΟΥΣ ΠΡΟΕΛΕΥΣΗΣ Η ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΑΕΡΙΟ ΛΟΓΟΣ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ ΑΕΡΙΟΥ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΥ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ- ΑΕΡΙΟΥ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ ΚΑΙ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ ΤΟΥ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ ΠΡΩΤΟΓΕΝΗΣ ΚΑΙ ΔΕΥΤΕΡΟΓΕΝΗΣ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ ΠΕΔΙΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ - ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ ΘΥΛΑΚΕΣ ΕΜΦΑΝΙΣΗ ΚΑΙ ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΤΩΝ ΚΟΙΤΑΣΜΑΤΩΝ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΚΕΣ ΕΜΦΑΝΙΣΕΙΣ ΚΟΙΤΑΣΜΑΤΑ- ΑΠΟΘΕΜΑΤΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΑΠΟΘΕΜΑΤΑ ΈΡΕΥΝΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ ΕΞΟΡΥΞΗ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ ΔΙΥΛΙΣΗ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ ΓΕΝΙΚΑ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΑΡΓΟΥ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ ΕΞΕΛΙΞΗ ΣΤΟΝ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟ ΕΞΟΠΛΙΣΜΟ ΤΩΝ ΔΙΥΛΙΣΤΗΡΙΩΝ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΔΙΥΛΙΣΤΗΡΙΟΥ ΠΑΡΑΓΩΓΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ ΚΛΑΣΜΑΤΙΚΗ ΑΠΟΣΤΑΞΗ ΑΡΓΟΥ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ

4 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΚΑΙ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΣΤΟΧΟΙ - ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΕΠΕΝΔΥΣΗ ΟΜΙΛΟΥ ΕΛ.ΠΕ ΕΜΠΟΡΙΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΕΙΔΩΝ ΔΙΥΛΙΣΗ ΔΙΥΛΙΣΤΗΡΙΟ ΑΣΠΡΟΠΥΡΓΟΥ ΔΙΥΛΙΣΤΗΡΙΟ ΕΛΕΥΣΙΝΑΣ (ΠΡΩΗΝ ΠΕΤΡΟΛΑ) ΔΙΥΛΙΣΤΗΡΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΠΟΘΗΚΕΥΤΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΚΑΙ ΔΙΑΘΕΣΗ ΔΙΥΛΙΣΤΗΡΙΑ ΟΚΤΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΕΤΡΕΛΑΙΩΝ ΠΕΤΡΕΛΑΪΚΗ ΚΡΙΣΗ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΝΕΩΝ ΠΗΓΩΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΠΕΤΡΕΛΑΪΚΗ ΚΡΙΣΗ ΔΕΚΑΕΤΙΑΣ ΠΟΛΕΜΟΣ ΤΟΥ ΚΟΛΠΟΥ ΠΕΦΤΟΥΝ ΟΙ ΤΙΜΕΣ ΤΗΣ ΒΕΝΖΙΝΗΣ ΣΤΗΝ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΑΓΟΡΑ ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΠΟΛΕΜΟΥ ΣΤΟΝ ΙΡΑΚΙΝΟ ΚΟΛΠΟ ΣΥΜΦΩΝΙΑ ΕΙΡΗΝΕΥΣΗΣ ΙΡΑΝ - ΙΡΑΚ ΠΟΛΕΜΟΣ ΙΡΑΚ ΚΟΥΒΕΙΤ ΙΡΑΚ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΟΣ 4.1 ΓΕΝΙΚΑ ΤΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ ΤΟΥ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΟΥ Ο ΚΥΚΛΟΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΑΚΑ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗ ΡΥΠΑΝΣΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΡΥΠΑΝΣΗ ΡΥΠΑΝΣΗ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΟΥ ΑΕΡΑ ΡΥΠΑΝΣΗ ΑΠΟ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΕΙΔΗ ΟΙ ΣΗΜΑΝΤΙΚΟΤΕΡΕΣ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΚΗΛΙΔΕΣ ΔΙΕΘΝΩΣ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΤΟΥ ΠΟΛΕΜΟΥ ΣΤΟ ΙΡΑΚ ΟΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΤΗΣ ΠΟΛΕΜΙΚΗΣ ΣΥΡΡΑΞΗΣ

5 4.2.4 ΟΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΤΗΣ ΠΟΛΕΜΙΚΗΣ ΣΥΡΡΑΞΗΣ ΤΟΥ ΜΑΡΤΙΟΥ / ΑΠΡΙΛΙΟΥ ΑΠΕΜΠΛΟΥΤΙΣΜΕΝΟ ΟΥΡΑΝΙΟ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΑΠΟ ΤΙΣ ΠΥΡΚΑΓΙΕΣ ΤΩΝ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΠΗΓΩΝ ΜΟΛΥΣΜΑΤΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΑΥΣΗ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ ΡΥΠΑΝΣΗ ΣΤΗ ΘΑΛΑΣΣΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΚΗΛΙΔΩΝ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΠΙΝΑΚΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΙΝΑΚΑΣ ΒΑΘΜΟΙ ΑΡΙ_ ΣΕ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΟ ΕΙΔΙΚΟ ΒΑΡΟΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΡΟΜΗΘΕΙΑ ΑΡΓΟΥ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ ΓΙΑ ΤΑ ΔΙΥΛΙΣΤΗΡΙΑ ΕΛ.ΠΕ ΠΙΝΑΚΑΣ ΔΙΥΛΙΣΤΗΡΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΑΠΟΘΕΜΑΤΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ ΤΟ 1981 ΣΕ ΕΚΑΤ. ΤΟΝΟΥΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΕΙΚΟΝΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΟΒΛΗΤΑ ΑΣΠΡΟΠΥΡΓΟΥ ΣΧΗΜΑΤΙΚΗ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΤΩΝ ΔΙΕΡΓΑΣΙΩΝ ΔΙΥΛΙΣΗ ΔΙΥΛΙΣΤΗΡΙΟ ΑΣΠΡΟΠΥΡΓΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΙΥΛΙΣΤΗΡΙΟ ΑΣΠΡΟΠΥΡΓΟΥ ΔΙΥΛΙΣΤΗΡΙΟ ΑΣΠΡΟΠΥΡΓΟΥ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΦΟΡΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΣ ΧΑΡΤΗΣ ΑΠΟΘΕΜΑΤΩΝ

6 3.2 ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΦΟΡΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΙΚΟΝΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΣ ΧΑΡΤΗΣ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΚΗΛΙΔΩΝ ΡΥΠΑΝΣΗ ΑΠΟ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟ ΦΩΤΙΑ ΑΠΟ ΕΚΡΗΞΗ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΦΟΡΟΥ ΕΙΚΟΝΑ ΕΙΚΟΝΑ ΡΥΠΑΝΣΗΣ ΑΠΟ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟ ΣΕ ΖΩΑ ΕΙΚΟΝΑ ΡΥΠΑΝΣΗΣ ΑΕΡΑ ΕΙΚΟΝΑ ΡΥΠΑΝΣΗΣ ΘΑΛΑΣΣΑΣ ΕΙΚΟΝΑ ΡΥΠΑΝΣΗΣ ΘΑΛΑΣΣΑΣ ΕΙΚΟΝΑ ΡΥΠΑΝΣΗΣ ΑΠΟ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟ ΣΕ ΖΩΑ ΕΙΚΟΝΕΣ ΑΠΟ ΔΙΑΦΟΡΕΣ ΕΚΡΗΞΕΙΣ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΦΟΡΟΥ ΟΙ ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΕΣ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΚΗΛΙΔΕΣ ΑΠΟ ΤΟ

7 Περίληψη Ξεκινώντας την πτυχιακή εργασία, στην πρώτη ενότητα αναφερόμαστε στην ιστορία του πετρελαίου από την αρχαιότητα, πώς χρησιμοποιούταν από τους αρχαίους πολιτισμούς. Έπειτα αναφερόμαστε στις φυσικές του ιδιότητες, την προέλευση και τα χημικά του χαρακτηριστικά, καθώς και στη σχέση του με το φυσικό αέριο. Η δεύτερη ενότητα αναφέρεται στη Βιομηχανική και Εμπορική Ανάπτυξη πετρελαίου στην Ελλάδα. Στη συνέχεια αναφερόμαστε στους στόχους και στη στρατηγική καθώς και στη διύλιση του πετρελαίου. Έπειτα δίνουμε στοιχεία για όλα τα διυλιστήρια της Ελλάδας. Στην επόμενη ενότητα παρουσιάζουμε τη Γεωπολιτική του πετρελαίου με ιστορικά γεγονότα. Ακόμα παραθέτουμε στοιχεία για την ανακάλυψη νέων πηγών και για τα αποθέματα του πετρελαίου. Τέλος αναφερόμαστε στη σχέση του πετρελαίου με το περιβάλλον. Γίνεται αναφορά στα είδη των μολύνσεων του περιβάλλοντος. Επίσης αναφερόμαστε στη Βιομηχανική ρύπανση καθώς και με λεπτομέρειες στην ρύπανση από πετρελαιοειδή. Εξετάζουμε τρόπους αντιμετώπισης πετρελαιοκηλίδων. Εισαγωγή Προβληματισμός που προκάλεσε την εργασία είναι η επαγγελματική μου ενασχόληση με γνωστή πετρελαϊκή εταιρεία καθώς ήθελα να μάθω περισσότερες πληροφορίες πάνω στο αντικείμενο αυτό. Η εργασία αυτή στοχεύει να αποκτήσει ο αναγνώστης περισσότερες γνώσεις και πληροφορίες για το πετρέλαιο και για την χρησιμότητα του στους ανθρώπους, σε συνδυασμό όμως με τα προβλήματα που δημιουργεί στις σχέσεις κρατών και ανθρώπων και τους πολέμους που διεξήχθησαν εξαιτίας του στις τελευταίες δεκαετίες. Επίσης αναφέρονται διεξοδικά τα προβλήματα ρύπανσης ατμόσφαιρας και θάλασσας και οι προτεινόμενες λύσεις για την αποφυγή τους. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: Πετρέλαιο 6

8 Ο όρος πετρέλαιο αναφέρεται σε ένα σύνθετο μείγμα υδρογονανθράκων που απαντά μέσα στη γη σε αέρια, υγρή ή στερεή μορφή. Στην πιο γενική του έννοια το πετρέλαιο (αργό πετρέλαιο) είναι ένα υγρό, που αντλείται από κάποιο βάθος μέσω γεωτρήσεων. Οι υγρές και στερεές φάσεις του πετρελαίου απαντούν στο υπέδαφος και κυρίως στους πόρους των ιζηματογενών πετρωμάτων. Υπό κανονικές συνθήκες, οι φάσεις αυτές μεταναστεύουν ελεύθερα μέχρις ότου σταματήσουν σε κάποιο υπόγειο εμπόδιο ή παγιδευτούν. Στην υγρή και αέρια μορφή του, το πετρέλαιο είναι το σημαντικότερο από τα πρωτογενή <<απολιθωμένα >> (ορυκτά) καύσιμα. 1.1 Ιστορία πετρελαίου Η λέξη πετρέλαιο προέρχεται από την ελληνική λέξη πέτρα και τη λατινική oleum <<λάδι>> και χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά από το Γερμανό Ορυκτολόγο Αγκρικόλα, που περιέγραψε την απόληψη και την επεξεργασία σε μια πραγματεία του, που δημοσιεύθηκε το Η χρήση όμως του πετρελαίου από τον άνθρωπο φθάνει πολύ παλιά, μέχρι την προϊστορία. Πριν από τουλάχιστον χρόνια, οι Σουμέριοι, οι Ασσύριοι και οι Βαβυλώνιοι χρησιμοποίησαν τις μεγάλες επιφανειακές διαρροές πετρελαίου στο Χιτ του Ευφράτη, ενώ χρήση κατά διαφόρους τρόπους παρόμοιων διαρροών είναι γνωστή σε πολλά μέρη της Μεσοποταμίας και των γειτονικών περιοχών, που περιβάλουν την Ανατολική μεσόγειο. Στην αρχαιότητα η Νεκρά Θάλασσα ήταν γνωστή με την ονομασία Ασφαλτίτις Λίμνη, λόγω του ημιστερεού πετρελαίου που έβγαινε στις ακτές της από υποβρύχιες διαρροές. Οι κάτοικοι των κάτω περιοχών του Τίγρη και του Ευφράτη χρησιμοποιούσαν στέρεα παράγωγα (βιτουμένιο) ή την άσφαλτο με πολλούς τρόπους, επειδή υπήρχε έλλειψη φυσικής πέτρας και ξυλείας. Οι ανασκαφές στη Σούσα του Ιράν και στην Ουρ του Ιράκ αποκάλυψαν ότι οι κάτοικοι ανακάτευαν τα βιτουμένια με άμμο και ινώδη υλικά και τα χρησιμοποιούσαν στην κατασκευή αδρευτικών τάφρων και αναχωμάτων στα εκτεταμένα συστήματα άρδευσης της περιοχής. Είναι γνωστό επίσης, ότι γινόταν χρήση του πετρελαίου με τη μορφή κονιάματος πλίνθων, καθώς και στο καλαφάτισμα των πλοίων και στην κατασκευή των δρόμων. Το πετρέλαιο το χρησιμοποιούσαν επίσης στα χρώματα, στην κατασκευή αδιάβροχης ψάθας και αδιάβροχων καλαθιών και σαν συγκολλητικό στα μωσαϊκά και στις ένθετες εσωτερικές διακοσμήσεις, καθώς και στην κατασκευή 7

9 πολεμικών εργαλείων. Ήταν πολύ γνωστό στη μαγεία και την ιατρική, όπου χρησίμευε σαν καθαρτικό, σαν υγρό εντριβών και στις απολυμάνσεις Οι αρχαίοι Έλληνες γνώριζαν πολύ καλά πολλές χρήσεις των βιτουμένιων, τις γνώσεις τους όμως αυτές δεν τις μετέδωσαν στους Ρωμαίους κατακτητές. Οι Ρωμαίοι βέβαια χρησιμοποιούσαν στις κατασκευές τους κονιάματα από άλλες πηγές. Διάφορα είδη πίσσας, τα οποία προήλθαν από τους κέδρους του Λιβάνου, καθώς και από άλλα ξύλα σε περιοχές της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας ήταν τα υποκατάστατα των ορυκτών βιτουμένιων της Ανατολής. Πολλοί αρχαίοι συγγραφείς έχουν περιγράψει φυσικές εμφανίσεις πετρελαίου και αερίων, ιδιαίτερα στη περιοχή Μπακού, στην ΕΣΣΔ. Διαρροές από πετρέλαια και αέρια, που πήραν φωτιά πιθανόν από αστραπές, υπήρξαν το καύσιμο για τη δημιουργία των <<αιώνιων πύρων>>, που αποτέλεσαν τη βάση της πυροθεικής θρησκείας των αρχαίων Περσών. Στην Κίνα και τη Βιρμανία, πετρέλαιο είχε βρεθεί σε πηγάδια γεωτρήσεων για την ανακάλυψη αλμολοίπου. Αναφέρεται ότι οι Κινέζοι γύρω στο 200 πχ πραγματοποίησαν γεώτρηση για αλάτι σε βάθος 140 περίπου μέτρων, και ότι κατά τον 40 αιώνα μ.χ. χρησιμοποίησαν την ανάφλεξη του φυσικού αερίου που συνοδεύει το αλάτι, για να εξατμίσουν το αλμόλοιπο. Στους πρώτους Χριστιανικούς χρόνους, οι Άραβες ανέπτυξαν ενδιαφέρον για το αργό πετρέλαιο και τη διύλισή του σε φωτιστικό πετρέλαιο. Είναι πιθανόν ότι με την αραβική εισβολή στην Ισπανία, η τεχνική της απόσταξης του πετρελαίου μεταφέρθηκε στη δυτική Ευρώπη κατά τον 12ο αιώνα. Οι Ισπανοί ανακάλυψαν αποθέσεις εμποτισμών πετρελαίου στην Κούβα, στο Ανατολικό Μεξικό, στη Βολιβία, στον Ισημερινό και στο Περού. Οι Ολλανδοί έκαναν επίσης παρόμοιες ανακαλύψεις στην Ιάβα και τη Σουμάτρα. Οι πρώτοι εξερευνητές της περιοχής των Μεγάλων Λιμνών βρήκαν εμποτισμό πετρελαίου κοντά στην Κούβα, στη Νέα Υόρκη, στο Όιλ Κρηκ και στην Πενσυλβανία, όπου, όπως αναφέρουν οι ινδιάνοι το χρησιμοποιούσαν για θεραπευτικούς σκοπούς. Μέχρι τις αρχές του 19ου αιώνα η χρήση του φωτιστικού πετρελαίου στις Η.Π.Α. βρισκόταν στο ίδιο επίπεδο περίπου, που την είχαν αφήσει οι αρχαίοι Έλληνες και οι Ρωμαίοι. Η αυξανόμενη ανάπτυξη των αστικών κέντρων, που συνοδεύτηκε από την ανάγκη για καλύτερο φωτισμό και η αυξανόμενη ζήτηση λιπαντικών, προκάλεσε την ανάγκη νέων αναζητήσεων για πρόσθετες πηγές πετρελαίου. Οι φάλαινες είχαν γίνει πλέον σπάνιες και γύρω στα μέσα του 19ου αιώνα η κηροζίνη, που προέρχεται από την απόσταξη των γαιανθράκων, ήταν συνήθως προϊόν τόσο στην Ευρώπη όσο και στην Αμερική. Αργότερα η 8

10 Βιομηχανική επανάσταση είχε απαιτήσεις για πολύ φθηνότερες και περισσότερο προσιτές πηγές λιπαντικών και φωτιστικών μέσων και λόγω των αναγκών αυτών πραγματοποιήθηκε η πρώτη γεώτρηση ειδικά για την αναζήτηση πετρελαίου. Το πρώτο πηγάδι που διανοίχτηκε από τον Έντγουιν Ντρέικ στη δυτική Πενσυλβάνια και αποπερατώθηκε τον Αύγουστο του 1859 σε βάθος 21 μέτρων (η),άνοιξε το δρόμο στη βιομηχανία του πετρελαίου και τη σύγχρονη βιομηχανική εποχή. Μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα, από τα αποστακτήρια γαιανθράκων, που υπήρχαν τότε, άρχισε η επεξεργασία φθηνού πετρελαίου από τα υπόγεια αποθέματα. Η ανακάλυψη νέων πετρελαϊκών πεδίων, πριν από τον 20ο αιώνα, επεκτάθηκε και κάλυψε 14 πολιτείες των Η.Π.Α., από το Γουαιομινγκ ως το Τέξας. Την ίδια περίοδο πεδία πετρελαίου ανακαλύφθηκαν στην Ευρώπη και την Άπω Ανατολή. Με την αρχή του 20ου αιώνα η Βιομηχανική Επανάσταση, που χαρακτηρίζεται από την εμφάνιση του αυτοκινήτου, είχε προχωρήσει τόσο πολύ, ώστε το επεξεργασμένο πετρέλαιο για φωτιστική χρήση έπαυσε να έχει την πρώτη σημασία και η πετρελαϊκή βιομηχανία έγινε η πρώτη πηγή ενέργειας στον κόσμο. Σήμερα το πετρέλαιο αποτελεί σημαντική πρώτη ύλη στη βιομηχανία των πετροχημικών, αλλά τη μεγαλύτερη εφαρμογή βρίσκει στην παραγωγή ενέργειας, από την οποία εξαρτάται το παρόν και το μέλλον της παγκόσμιας κοινωνίας. 1.2 Γεωλογία πετρελαίου Φυσικές ιδιότητες Το πετρέλαιο αποτελείται από μια σειρά συγγενικών, συνθέτων υδρογονανθράκων, που ποικίλουν από το ελαφρύ αέριο, μεθάνιο, μέχρι τα πιο βαρέα στερεά βιτουμένια. Τα διάφορα μίγματα, που συνιστούν το υγρό ή το αργό πετρέλαιο, διαχωρίζονται με κλασματική απόσταξη σε αυξανόμενες θερμοκρασίες. Τα συστατικά του μίγματος, από τα ελαφρύτερα προς τα βαρύτερα, είναι τα ελαφρά αέρια και οι ελαφροί διαλύτες, οι βενζίνες, το φωτιστικό πετρέλαιο, το ακάθαρτο πετρέλαιο, τα ορυκτέλαια, τα διάφορα υπόλοιπα και τέλος η άσφαλτος και η παραφίνη. Επειδή η χημική σύσταση των πετρελαίων κυμαίνεται, οι φυσικές ιδιότητες, όπως το χρώμα, το βάρος και το ιξώδες, διαφέρουν επίσης σημαντικά. Τα πετρέλαια είναι, συνήθως λιπαρά ή ελαιώδη στην αφή, αλλά η συνοχή τους κυμαίνεται από τη λεπτόρρευστη βενζίνη ως την παχύρρευστη ιξώδη άσφαλτο. 9

11 Σε μορφή λεπτών στιβάδων τα πετρέλαια περνούν από όλους τους βαθμούς ημιδιαφάνειας μέχρι την αδιαφάνεια και ανακλούν το φως, παρουσιάζοντας κίτρινα, πράσινα, κόκκινα και καστανά ως μαύρα χρώματα. Το αργό πετρέλαιο δεν αναμιγνύεται με το νερό και είναι ελαφρύτερο από αυτό, με αποτελέσματα να μπορεί να επιπλέει. Ειδικό βάρος είναι ο λόγος ίσων όγκων ενός υλικού και του καθαρού νερού (που λαμβάνεται ως μονάδα). Επειδή ο όγκος ενός υγρού επηρεάζεται από τη θερμοκρασία και την πίεση, το βάρος του πετρελαίου υπολογίζεται σε σταθερές συνθήκες θερμοκρασίας 16 C και πίεσης μιας ατμόσφαιρας. Η κλίμακα των βαθμών του Αμερικάνικου Ινστιτούτου Πετρελαίου (βαθμοί APL) βασίζεται στο καθαρό νερό, που αυθαίρετα ορίζεται ότι έχει 10 C βαθμούς APL. Παρακάτω δίνονται παραδείγματα των σχέσεων της κλίμακας βαθμών APL με τα ειδικά βάρη των πετρελαίων στα φυσιολογικά τους όρια : Ειδικό βάρος σε 16C Βαθμοί APL 1,0000 (καθαρό νερό) 10 0, , , , , ΠΙΝΑΚΑΣ 1.1 Βαθμοί APL σε σχέση με το ειδικό βάρος Το αργό πετρέλαιο, που κυμαίνεται ανάμεσα στους 5 C και 30 C βαθμούς APL, είναι και το πιο σύνηθες και αποτελεί το μεγαλύτερο μέρος της παγκόσμιας παραγωγής. Το ειδικό βάρος του αργού πετρελαίου έχει γενικά την τάση να μειώνεται όσο αυξάνεται το βάθος, με αντίστοιχη αύξηση των βαθμών APL. Το ίδιο φαινόμενο μπορεί να παρατηρηθεί σε ένα μόνο πετρελαϊκό πεδίο με διαφορετικά κοιτάσματα σε διαφορετικά βάθη. Ωστόσο, υπάρχουν και αξιοσημείωτες εξαιρέσεις, όπως το μεγάλο πετρελαϊκό πεδίο Μπουργκάν στο Κουβέιτ και ένας αριθμός άλλων πεδίων στις πετρελαιοφόρες επαρχίες του Μπακού στην ΕΣΣΔ. Η τιμή του αργού πετρελαίου βασίζεται συνήθως στο ειδικό βάρος. Τα ελαφρύτερα πετρέλαια έχουν υψηλότερη τιμή, επειδή περιέχουν μεγαλύτερα ποσά υδραγοναθράκων της βενζίνης, που λαμβάνονται ευκολότερα και αφήνουν περισσότερο κέρδος. Τα άχρωμα ή ανοιχτόχρωμα πετρέλαια έχουν τους 10

12 υψηλότερους βαθμούς APL, αυτά με μέσες τιμές ειδικού βάρους έχουν συνήθως πράσινο χρώμα, ενώ οι βαρύτερες ποικιλίες έχουν διάφορα σκούρα χρώματα, που φθάνουν ως το μαύρο. Επειδή το πετρέλαιο βρίσκεται πάντα σε θερμοκρασία ανώτερη από το σημείο ζέσης μερικών συστατικών του (το μεθάνιο, π.χ. έχει σημείο ζέσης -164ο C ), τα πιο πτητικά από αυτά διαφεύγουν συνεχώς στην ατμόσφαιρα, εκτός και αν εμποδίζονται. Από την άλλη πλευρά, όμως, τα σημεία ζέσης μερικών συστατικών του βρίσκονται σε υψηλές θερμοκρασίες και έτσι είναι αδύνατος ο καθορισμός ενός σημείο ζέσης, κοινού για όλα τα συστατικά του αργού πετρελαίου. Για τον ίδιο λόγο είναι αδύνατον να μιλήσουμε και για σημείο πήξης του πετρελαίου, αφού τα διάφορα συστατικά του στερεοποιούνται σε διαφορετικές θερμοκρασίες. Σημαντική επίσης είναι και η θερμοκρασία κάτω από την οποία το αργό πετρέλαιο γίνεται πλαστικό και δε ρέει. Η θερμοκρασία αυτή προσδιορίζεται πάντοτε και κυμαίνεται από 32ο Cμέχρι και κάτω από -57o C. Το ιξώδες του πετρελαίου καθορίζεται από το μέτρο της αντίστασης μιας ορισμένης ποσότητας στη ροή, μέσα από μια σταθερή δίοδο, σε δεδομένες συνθήκες θερμοκρασίας και πίεσης. Όσο μεγαλύτερο είναι το ιξώδες, τόσο περισσότερος χρόνος απαιτείται για τη ροή. Το ιξώδες του πετρελαίου βασικά προσδιορίζεται από την ποσότητα των περιεχόμενων διαλυμένων αερίων και τη θερμοκρασία του υγρού. Όσο περισσότερο αέριο υπάρχει σε κατάσταση διάλυσης και όσο μεγαλύτερη είναι η θερμοκρασία, τόσο μικρότερο είναι το ιξώδες. Καθώς το ιξώδες του πετρελαίου μειώνεται με την αύξηση της θερμοκρασίας, το ιξώδες του αργού πετρελαίου, μέσα στο πέτρωμα παγίδευσης κάτω από την επιφάνεια μειώνεται ανάλογα με το βάθος στο οποίο βρίσκεται. Καθώς αυξάνεται το βάθος ενταφιασμού του πετρώματος αποθήκευσης, αυξάνεται και η πίεση που αναπτύσσεται πάνω στους υγρούς ή αέριους υδρογονάνθρακες. Η πίεση αυτή που εξαρτάται από το βάθος, μπορεί να κυμαίνεται από μερικά έως πολλές δεκάδες γραμμάρια ανά εκατοστόμετρο. Έτσι, η ποσότητα του αέριου, που μπορεί να διαλυθεί στο πετρέλαιο, αυξάνεται με το βάθος και ο όγκος του διαλύματος (πετρέλαιο και διαλυμένο μέσα σε αυτό το αέριο) αυξάνεται επίσης, μέχρις ότου το πετρέλαιο κορεστεί σε αέριο (σημείο φυσαλίδας). Στα μεγάλου βάθους και υψηλών πιέσεων αποθέματα το πετρέλαιο μπορεί να περιέχει διαλυμένο αέριο με όγκο 150 φορές μεγαλύτερο από αυτόν, που θα περιείχε στην επιφάνεια. Καθώς το πετρέλαιο ανέρχεται στην επιφάνεια από το χώρο αποθήκευσης του και η πίεση μειώνεται, το διαλυμένο αέριο αποχωρίζεται από το διάλυμα και ο όγκος του πετρελαίου στο χώρο αποθήκευσης μειώνεται (stock-tank 11

13 oil). Με αυτή την απώλεια του διαλυμένου αερίου στην επιφάνεια, το αργό πετρέλαιο γίνεται πυκνότερο και με μεγαλύτερο ιξώδες. Το αργό πετρέλαιο στις Η.Π.Α. μετράται σε βαρέλια των 42 γαλονιών. Το βάρος κάθε βαρελιού με πετρέλαιο 30 βαθμών APL είναι 138,8 περίπου χιλιόγραμμα. Σε πολλές χώρες χρησιμοποιείται ο μετρικός τόνος. Για πετρέλαιο των ίδιων βαθμών APL, ο μετρικός τόνος ισούται 7,2 περίπου βαρέλια Η.Π.Α Χημικά Χαρακτηριστικά Μολονότι το πετρέλαιο αποτελείται βασικά από χημικές ενώσεις δυο μόνο στοιχείων, του υδρογόνου και του άνθρακα, δημιουργείται ωστόσο μια μεγάλη ποικιλία σύνθετων μοριακών δομών. Άσχετα με τις φυσικές ή χημικές μεταβολές, σχεδόν όλοι οι τύποι αργού πετρελαίου περιέχουν 82%-87% άνθρακα κατά βάρος και 12%-15% υδρογόνο. Οι πιο ιξώδεις άσφαλτοι περιέχουν 80%-85% άνθρακα και 8%-11% υδρογόνο. Οι διάφοροι τύποι αργού πετρελαίου μπορούν να διαχωριστούν σε τρεις βασικές ομάδες: παραφινέλαια, ναφθέλαια και αρωματικά πετρέλαια. Τα περισσότερα είναι μίγματα των τριών αυτών τύπων σε διάφορες και προφανώς, άπειρες αναλογίες, και κανένα πετρέλαιο δεν έχει τη ίδια σύσταση με άλλο, αν προέρχονται από διαφορετικά κοιτάσματα. Οι πιο κοινοί υδρογονάνθρακες, τόσο στο αργό πετρέλαιο όσο και στο φυσικό αέριο, είναι οι παραφίνες. Πρόκειται για κορεσμένους υδρογονάνθρακες με δομή απλής αλυσίδας του τύπου ΟνΗ2ν+2...Τα αέρια των παραφινών, με πιο σταθερό και σύνηθες μέλος το μεθάνιο ή <<αέριο ελών>>, αποτελούν τα περισσότερα φυσικά αέρια, ενώ τα υγρά σε κανονική θερμοκρασία μέλη της σειράς, που ζέουν ανάμεσα στους 40ο C και στους 200 ο C είναι τα σπουδαιότερα συστατικά της βενζίνης. Η σειρά των παραφινών έχει μικρές πυκνότητες και επομένως υψηλότερους βαθμούς APL. Τα κατάλοιπα της επεξεργασίας είναι οι πλαστικοί και στερεοί παραφινικοί κηροί. Η σειρά των ναφθανίων έχει τον γενικό τύπο CvH2v και δομή κορεσμένων κλειστών δακτυλίων. Τα ναφθένια δίνουν σημαντικά υγρά προϊόντα κατά την απόσταξη τους, αλλά σχηματίζουν επίσης τα περισσότερα από τα σύνθετα κατάλοιπα των ομάδων με υψηλότερο σημείο ζέσης και έτσι παρουσιάζονται βαρύτερα, με χαμηλότερους βαθμούς APL. Τα κατάλοιπα της διύλισης είναι άσφαλτοι και το αντίστοιχο πετρέλαιο ονομάζεται αργό πετρέλαιο ασφαλτικής βάσης. 12

14 Η αρωματική σειρά έχει τον γενικό τύπο CvH2v+6 και αποτελείται από ακόρεστους υδρογονάνθρακες με δομή κλειστού δακτυλίου. Το πιο σύνηθες μέλος, το βενζόλιο (C6H6) υπάρχει σε όλα τα πετρέλαια, αν και η σειρά αυτή των υδρογονανθράκων αποτελεί γενικά μικρό μόνο ποσοστό των περισσότερων πετρελαίων. Εκτός από τα αναρίθμητα μίγματα υδρογονανθράκων που αποτελούν το αργό πετρέλαιο, η σύνθεση του περιλαμβάνει επίσης θείο, άζωτο και οξυγόνο σε μικρές άλλα συχνά σημαντικές, ποσότητες. Το θείο που βρίσκεται σε ελεύθερη μορφή, σαν αέριο υδρόθειο ή σαν συστατικό οργανικών ενώσεων, βρίσκεται συνήθως σε περιεκτικότητα 0,1%- 5% κατά βάρος. Τα πετρέλαια με λιγότερο από 5% θείο ανήκουν στην καλύτερη ποιότητα των «χαμηλής περιεκτικότητας σε θείο πετρελαίων», την οποία επέβαλε η σύγχρονη οικολογική θεώρηση για τα αυστηρά όρια προστασίας του αέρα από τη ρύπανση. Σήμερα η απομάκρυνση της περίσσειας του θείου κατά τη διύλιση αποτελεί συνήθη πρακτική. Οι ενώσεις του θείου είναι βαριές και έτσι τα βαρύτερα πετρέλαια έχουν μεγαλύτερη περιεκτικότητα σε θείο. Το οξυγόνο με περιεκτικότητα μικρότερη από 2% κατά βάρος μπορεί να είναι πάντα είτε με την μορφή ελεύθερου οξυγόνου είτε πιο συχνά σαν συστατικό των βαρύτερων υδρογονανθράκων. Έτσι τα βαρύτερα πετρέλαια περιέχουν και περισσότερο οξυγόνο. Το άζωτο, γενικά σε περιεκτικότητες κάτω από 0,1% κατά βάρος, υπάρχει ουσιαστικά σε όλα τα πετρέλαια, αλλά βρίσκεται ως μέρος του σε διύλιση, με την ταυτόχρονη παρουσία του φυσικού αερίου Προέλευση του Πετρελαίου Παρά την κοινή εμφάνιση των υγρών και των αερίων μορφών του πετρελαίου και τις έρευνες που έχουν γίνει από πολλούς επιστήμονες, παραμένουν ακόμα άλυτα προβλήματα που αφορούν την προέλευσή του. Αναγνωρίζεται,βέβαια, ότι η αρχική πηγή του άνθρακα και του υδρογόνου βρίσκονται στα πρωτογενή υλικά της αρχέγονης Γης. Ωστόσο, είναι γενικά αποδεκτό, ότι τα δύο αυτά στοιχεία πρέπει να περάσουν από μια οργανική φάση για να συνδυαστούν στα πολυποίκιλα σύνθετα μόρια, που αναγνωρίζονται στους υδρογονάνθρακες των πετρελαίων. Υπάρχουν πολλές γεωχημικές και γεωλογικές αιτίες που στηρίζουν αύτη την άποψη και μια συνοπτική περιγραφή μερικών από αυτές δίνεται παρακάτω : 13

15 1) Το πετρέλαιο συνδέεται συνήθως με θαλάσσιας προέλευσης ιζηματογενή πετρώματα, που περιέχουν όμως και ηπειρωτικά ιζήματα. Αντίθετα, υπάρχει παντελής έλλειψη εκμεταλλεύσιμων κοιτασμάτων πετρελαίου, εκεί, όπου υπάρχουν μόνο εκρηξιγενή και μεταμορφωμένα πετρώματα. 2) Η ικανότητα του πετρελαίου να στραφεί προς το επίπεδο του πολωμένου φωτός περιορίζεται σχεδόν αποκλειστικά σε ενώσεις με βιογενή προέλευση. 3) Οι περισσότεροι τύποι πετρελαίου περιέχουν σύνθετους υδρογονάνθρακες που ονομάζονται πορφυρίνες και σχηματίζονται από την πράσινη χρωστική των φυτών, τη χλωροφύλλη ή από κόκκινη χρωστική του αίματος, την αιμίνη. 4) Ο λόγος των ισοτόπων του άνθρακα C/ C δείχνει ότι το πετρέλαιο σε μεγάλο μέρος του είναι δυνατόν να προέρχεται από τα λιπίδια των οργανισμών. 5) Πολλοί πετρελαιοειδείς υδρογονάνθρακες έχουν βρεθεί σε πρόσφατα θαλάσσια ιζήματα, καθώς και σε εδάφη σε πολλές περιοχές του κόσμου. Οι εμφανίσεις αυτές αποτελούν έναν κρίκο σύνδεσης ανάμεσα στους σημερινούς ζώντες οργανισμούς και στα πετρέλαια που έχουν βρεθεί στα ιζήματα παλαιοτέρων γεωλογικών εποχών. 14

16 ΕΙΚΟΝΑ 1.1: Προβλήτα Ασπροπύργου Οργανογενή υλικά του πετρελαίου Η οργανική ύλη, που είναι η πηγή των περισσοτέρων πετρελαίων, έχει πιθανώς προέλθει από τα μονοκύτταρα πλαγκτονικά φυτά, όπως τα Διάτομα και τα Κυανοφύκη, καθώς και από τα μονοκύτταρα πλαγκτονικά ζώα, όπως τα Τρηματοφόρα, που ζουν σε περιβάλλοντα γλυκών, υφάλμυρων ή θαλάσσιων νερών. Οι απλές αυτές μορφές ζωής υπήρξαν άφθονες στις θάλασσες πολύ πριν από την αρχή του Παλαιοζωικού (570 εκατομμύρια χρόνια πριν) και μπορεί να αποτέλεσαν την πηγή δημιουργίας του πετρελαίου, που υπάρχει σε πετρώματα του Προκαμβρίου και του Κατώτερου Παλαιοζωικού. Είναι επίσης πιθανόν, οι οργανισμοί αυτοί να συμμετείχαν και στο σχηματισμό μεγάλου μέρους του πετρελαίου που υπάρχει σε πετρώματα. Επί πλέον και χερσαία φυτά, που παρασύρθηκαν από τα ποτάμια μέσα στις λίμνες και στις θάλασσες, υπήρξαν προφανώς πηγή προέλευσης μερικών πετρελαίων. Οι μεγαλύτεροι θαλάσσιοι 15

17 οργανισμοί όπως τα Μαλάκια, τα Κοράλλια, τα Καρκινοειδή και τα Οστρακοειδή δεν ήταν αρκετά άφθονα, ώστε να αποτελέσουν πηγή σχηματισμού πετρελαίου. Η οργανική ύλη διακρίνεται στις παρακάτω τάξεις : Πρωτεΐνες (αμινοξέα), υδατάνθρακες (σάκχαρα, κυτταρίνη), λιγνίνη, χρωστικές (εδώ ανήκουν οι πορφυρίνες ) και τα λιπίδια (λίπη, λιπαρά οξέα). Όλα, έκτος από τη λιγνίτη, υπάρχουν στους ζώντες οργανισμούς των φυτών και των ζώων. Τα υλικά των πετρελαίων ανήκουν στις παραπάνω ομάδες των ζώντων οργανισμών. Οι πρωτεΐ νες και τα αμινοξέα τους διασπώνται σχετικά εύκολα και πιθανώς, πολύ λίγο συνεισφέρουν στο σχηματισμό των πρωτογενών υλικών των πετρελαίων. Οι υδατάνθρακες αποτελούν το μεγαλύτερο μέρος της φυτικής και ζωικής ύλης, αποσυντίθεται γρήγορα και σχεδόν ολοκληρωτικά, αλλά μπορούν να δώσουν ένα λογικό πρωτογενές υλικό για μερικούς τύπους πετρελαίων. Οι λιγνίνες θεωρούνται σαν ένας πολύ σημαντικός παράγοντας της δημιουργίας οργανικών αποθέσεων από χερσαία φυτά. Βεβαία, τα χερσαία φυτά έχουν συνεισφέρει κατά πολύ στην δημιουργία των κοιτασμάτων γαιανθράκων και λιγνίτη,αλλά ορισμένοι ειδικοί πιστεύουν ότι αυτά πιθανώς αποτέλεσαν και τις προγονικές μορφές των υδρογονανθράκων των πετρελαίων. Οι χρωστικές και ιδιαίτερα οι πορφυρίνες, αποτελούν μια ελάχιστη, αλλά αναγνωρισμένη ύλη του αργού πετρελαίου. Πιθανό είναι επίσης τα λιπίδια να αποτελούν την κύρια και πρωτογενή ύλη σχηματισμού των πετρελαίων. Από βιοχημική άποψη, τα λιπίδια (λίπη και λιπαρά οξέα) είναι αδιάλυτα στο νερό, διαλύονται όμως στον αιθέρα, στο βενζόλιο ή στο χλωροφόρμιο. Μερικά πλαγκτονικά φυτά (φυτοπλαγκτόν) κατά τη φωτοσύνθεση παράγουν και αποθηκεύουν λιπαρά έλαια. Επί πλέον, οι λόγοι 13C/12C στο πετρέλαιο μοιάζουν πολύ με τους λόγους των λιπιδίων στα διάφορα πλαγκτονικά φυτά. Επειδή τα λιπίδια, που περιέχουν τους πιο στενά σχετιζόμενους με το πετρέλαιο υδρογονάνθρακες, είναι πολύ πιο σταθερά από τις υδατοδιαλυτές πρωτεΐνες και τους υδατάνθρακες και θα μπορούσαν εξίσου να αποτελέσουν τη δομική πρώτη ύλη του πετρελαίου. Είναι γνωστό, ότι οι ζώντες οργανισμοί δεν παράγουν ούτε συνθέτουν πετρέλαιο και ότι προτού δημιουργηθεί πραγματικό πετρέλαιο, απαιτείται μία περαιτέρω εξέλιξη μετά την απόθεση, όταν στην οργανική ύλη επιδρούν οι διεργασίες της διαγένεσης (φυσικές και χημικές μεταβολές) επί κάποιο χρονικό διάστημα. 16

18 1.2.5 Σχηματισμός των στρωμάτων πρωτογενούς προέλευσης Η συντήρηση των οργανικών υλών μετά από το θάνατο των οργανισμών γίνεται καλύτερα, όταν ενταφιαστούν γρήγορα και περιβληθούν από λεπτόκοκκα αργιλικά ιζήματα κατά μήκος των θαλάσσιων περιθωρίων, ιδιαίτερα κοντά σε ποτάμια δέλτα. Κάτω από αυτές τις συνθήκες οι υδρογονάνθρακες του πρωτοπετρελαίου διατηρούνται αρκετά καλά, ώστε να υποστούν αργότερα τις χημικές και φυσικές μεταβολές (διαγένεση), που θα τους μετατρέψουν σε πραγματικό πετρέλαιο. Οι ίδιες κατάλληλες συνθήκες έχουν επίσης βρεθεί κατά το παρελθόν σε ικανοποιητικό βαθμό και στα υδατικά, μη θαλάσσια περιβάλλοντα (π.χ. λίμνες) σε πολλά μέρη του κόσμου, όπως στις αποθέσεις της παλαιάς εσωτερικής λίμνης της λεκάνης Ουίντα στη Γιούτα (Η.Π.Α.), στη λεκάνη της Βιέννης στην Ευρώπη και σε τμήματα της ανατολικής και δυτικής λεκάνης της Βενεζουέλας. λεπτόκοκκα Η γρήγορη κάλυψη του πρωτογενούς υλικού των πετρελαίων από ιζήματα και η προφύλαξή του από τα απορριμματοφάγα ζώα του βυθού αποτελούν το πρώτο στάδιο. Στη συνέχεια, η συντήρηση του από την άμεση και ολοκληρωτική αποσύνθεση μπορεί να συμβεί μόνο με την ύπαρξη αναερόβιων βακτηρίων. Ο τύπος αυτός των βακτηρίων επιτρέπει τη συντήρηση του υλικού κάτω από ένα αναγωγικό (ελεύθερο από οξυγόνο) περιβάλλον. Είναι, βέβαια, εντελώς αμφίβολο το γεγονός, ότι τα βακτήρια μπορούν να παράγουν πετρέλαιο ( με εξαίρεση το αέριο μεθάνιο) και δεν υπάρχουν θετικά στοιχεία βακτηριακής δράσης σε ιζήματα κάτω από βάθη μερικών δεκάδων μέτρων. Φαίνεται ότι τι κύριο αποτέλεσμα της δράσης των βακτηρίων είναι η συμβολή τους στη δημιουργία του αναγωγικού περιβάλλοντος που προφυλάσσει το ήδη σχηματισμένο πρωτοπετρέλαιο και έτσι γίνεται δυνατός ο περαιτέρω σχηματισμός του πραγματικού πετρελαίου. Στο παρελθόν, όπως και σήμερα, υπήρξαν τμήματα των θαλασσών, καθώς και περιοχές πίσω από υφάλους ή υποθαλάσσιες ράχες, όπου η περιορισμένη κίνηση των νερών πιθανώς είχε ως αποτέλεσμα την επικράτηση αναγωγικού περιβάλλοντος. Εκεί, όπου οι πιο ευνοϊκές για την διατήρηση της οργανικής ύλης αναγωγικές συνθήκές συνοδεύονται από γρήγορη συσσώρευση λεκτόκοκκων ιζημάτων σε μια περιοχή γρήγορης καταβύθισης, σχηματίζονται στρώματα αρκετού πάχους και στην περιοχή αυτή θεωρείται, ότι απαντούν οι καταλληλότερες προϋποθέσεις για τον σχηματισμό πετρελαίου. Εκτός από λεπτόκοκκα ιζήματα, που είναι αναγκαία για τον ενταφιασμό και 17

19 τη διατήρηση της οργανικής ύλης, απαραίτητη είναι και η παρουσία περισσότερο χονδρόκοκκων άμμων ή ανθρακικών πετρωμάτων, που θα λειτουργήσουν ως πορώδεις φορείς ή στρώματα αποθήκευσης (ταμιευτήρες) του πετρελαίου. Αν δεν υπάρχουν αυτά τα πορώδη στρώματα αποθήκευσης, τότε όλο το πετρέλαιο που θα σχηματιστεί θα παραμείνει στα στρώματα πρωτογενούς προέλευσης και δεν θα μπορέσει να συγκεντρωθεί σε εκμεταλλεύσιμες ποσότητες. Η στενή σχέση των κατάλληλων στρωμάτων αποθήκευσης πετρελαίου στα περιβάλλοντα ανθρακικών υφάλων και στις γειτονικές τους περιοχές τροφοδοσίας πρωτογενούς υλικού αποτελεί μία εξήγηση της σημασίας των υφάλων, στη συγκέντρωση του πετρελαίου. Η πολύ συνήθης σύνδεση των εβαπορικών (αλατιού και ανυδρίτη) με σειρές στρωμάτων, που περιέχουν πετρέλαιο και φυσικό αέριο, πιθανώς έχει σχέση με το γεγονός ότι οι εβαπορίτες και τα πετρέλαια σχηματίζονται σε κλειστές θαλάσσιες λεκάνες. Οι κλειστές αυτές λεκάνες θεωρούνται από πολλούς γεωλόγους ότι αποτελούν πρoϋπόθεση για την απόθεση εβαπορικών, αλλά σχηματίζουν επίσης ένα εξαιρετικό περιβάλλον για την συσσώρευση και την συντήρηση πλαγκτονικών οργανισμών. Το συνολικό πάχος των αποθέσεων που σχηματίζουν στρώματα μπορεί να κυμαίνεται από μερικά μόνο μέτρα μέχρι και πάνω από μέτρα. Το πετρέλαιο σήμερα απαντά σε βάθη μεγαλύτερα από 30 μέτρα μέχρι και πάνω από μέτρα. Ο ενταφιασμός αυτός μπορεί να δημιουργήσει σημαντικές μεταβολές στο περιβάλλον το αρχικού πρωτογενούς υλικού. Η σημαντική αύξηση του βάρους των υπερκείμενων ιζημάτων έχει σαν αποτέλεσμα τη συνεχή αποβολή του ενδιάμεσου νερού, που περιέχεται στην ιλύ και στον άργιλο, την συνεχή συμπίεση των ιζημάτων και την επακόλουθη περαιτέρω καταβύθιση. Το γεγονός ότι τα πετρέλαια όλων. των βυθών μπορούν να βρεθούν είτε λίγα μέτρα κάτω από την επιφάνεια είτε κάτω από τα 7.500, δείχνει με σαφή τρόπο ότι η άμεση πίεση δεν έχει κανένα αποτέλεσμα στον σχηματισμό πετρελαίου. Υπάρχουν επίσης πολλοί λόγοι για να βεβαιωθεί κανείς ότι τα περισσότερα πετρέλαια δεν έχουν ποτέ εκτεθεί σε θερμοκρασίες μεγαλύτερες των 1000C, μολονότι σε ορισμένες περιπτώσεις το πετρέλαιο παραλαμβάνεται σε θερμοκρασίες μέχρι και 1700C. Τόσο υψηλές θερμοκρασίες συναντούν τα γεωτρύπανα μόνο σε περιοχές πολύ μεγάλων γεωθερμικών βαθμίδων και αυτές υπερβαίνουν κατά πολύ τις συνήθεις θερμοκρασίες. Δεν υπάρχει κανένας λόγος να θεωρήσουμε ότι οι θερμοκρασίες του υπεδάφους στις περισσότερες μεγάλες πετρελαϊκές περιοχές, έφθασαν ποτέ αυτές τις ακραίες τιμές που απαιτούνται για 18

20 την μετατροπή της οργανικής ύλης σε πετρέλαιο, τιμές που υπερβαίνουν τους 3500C. Έχει υποστηριχθεί ότι με δεδομένη την πολύ μεγάλη διάρκεια του γεωλογικού χρόνου, η δημιουργία του πετρελαίου θα μπορούσε να ολοκληρωθεί σε πολύ χαμηλότερες θερμοκρασίες από αυτές που απαιτούνται στο εργαστήριο για τη μετατροπή του πρωτοπετρελαίου των σύγχρονων ιζημάτων των βυθών ή των βιτουμενιούχων σχιστόλιθων σε πετρέλαιο. Βέβαια, πολλοί ερευνητές δε δέχονται αυτή την άποψη. Έχει επίσης υποστηριχθεί ότι η παρουσία ορισμένων καταλυτών, που χρησιμοποιούνται στα σύγχρονα διυλιστήρια, πιθανώς θα διευκόλυνε την δημιουργία πετρελαίου κατά την διάρκεια του γεωλογικού χρόνου. Τέτοιοι καταλύτες είναι και μερικά όξινα πυριτικά ορυκτά, που απαντούν σε ορισμένες αργίλους. Οι αντίπαλοι αυτής της θεωρίας υποστηρίζουν, ότι η παρουσία αμετάβλητων βιτουμενιούχων σχιστόλιθων σε πολύ παλαιά πετρώματα δείχνει πως οι χαμηλές θερμοκρασίες, ακόμη και με την πάροδο του γεωλογικού χρόνου, δεν μπορούν να προκαλέσουν σχηματισμό πετρελαίου Η σχέση με το φυσικό αέριο Δεδομένου ότι όλες οι συγκεντρώσεις υγρού πετρελαίου συνδέονται με την παρουσία φυσικού αερίου, ένας αριθμός ερευνητών έχει υποστηρίξει ότι η προέλευση του αερίου είναι ίδια με την προέλευση του πετρελαίου. Συνήθη εξαίρεση αποτελεί το μεθάνιο που είναι αέριο προϊόν βακτηριακής αποσύνθεσης φυτικών υλών. Πολλές συγκεντρώσεις φυσικού αερίου δε συνδέονται με υγρού ς υδρογονάνθρακες και έτσι είναι πιθανόν η προέλευση ορισμένων φυσικών αερίων να διαφέρει από αυτή του υγρού πετρελαίου. Λόγου χάρη, στο μεγάλο πεδίο φυσικού αερίου στο Γκρόνινγκεν της Ολλανδίας, το οποίο βρίσκεται μέσα σε πετρώματα του Περμίου, η παρουσία του φυσικού αερίου οφείλεται στην ενανθράκωση των υποκειμένων γαιανθράκων του Λιθανθρακοφόρου ορίζοντα, λόγω της αυξημένης θερμοκρασίας σε τόσα μεγάλα βάθη. Έχει επίσης σημειωθεί σε ορισμένες περιοχές ότι η πυκνότητα των υδρογονανθράκων αυξάνεται με το βάθος. Είναι πιθανόν ότι οι υγροί υδρογονάνθρακες δεν μπορούν να υπάρξουν σε θερμοκρασίες μεγαλύτερες από 180ο^ Σε ορισμένες περιοχές και σε εξάρτηση με την γεωθερμική βαθμίδα, δεν θα έπρεπε να υπάρχουν υγροί υδρογονάνθρακες στα βάθη που φτάνει σήμερα ένα γεωτρύπανο, αλλά θα έπρεπε να μετατρέπονταν σε ξηρό αέριο. Σε άλλες περιπτώσεις, η παρουσία μεγάλων αποθεμάτων αερίου σε μικρότερα βάθη, πρέπει να είναι αποτέλεσμα της μετατροπής των υγρών υδρογονανθράκων σε αέρια, φάση, μετά την έκθεσή τους σε θερμοκρασίες 19

H Χημεία του άνθρακα: 2. Πετρέλαιο Φυσικό Αέριο - Πετροχημικά. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός

H Χημεία του άνθρακα: 2. Πετρέλαιο Φυσικό Αέριο - Πετροχημικά. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός H Χημεία του άνθρακα: 2. Πετρέλαιο Φυσικό Αέριο - Πετροχημικά Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός Σκοπός του μαθήματος: Να γνωρίζουμε τα κυριότερα συστατικά του πετρελαίου Να περιγράφουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΟ ΑΕΡΙΟ. Εργασία των μαθητριών: Μπουδαλάκη Κλεοπάτρα, Λιολιοσίδου Χριστίνα, Υψηλοπούλου Δέσποινα.

ΦΥΣΙΚΟ ΑΕΡΙΟ. Εργασία των μαθητριών: Μπουδαλάκη Κλεοπάτρα, Λιολιοσίδου Χριστίνα, Υψηλοπούλου Δέσποινα. ΦΥΣΙΚΟ ΑΕΡΙΟ Εργασία των μαθητριών: Μπουδαλάκη Κλεοπάτρα, Λιολιοσίδου Χριστίνα, Υψηλοπούλου Δέσποινα. ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΑΕΡΙΟ Το φυσικό αέριο είναι: Το φυσικό αέριο είναι ένα φυσικό προϊόν που βρίσκεται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΤΚΛ ΕΜΠ. Αργό Πετρέλαιο Χαρακτηριστικά Ιδιότητες. Τεχνολογία Πετρελαίου και. Εργαστήριο Τεχνολογίας Καυσίμων Και Λιπαντικών ΕΜΠ

ΕΤΚΛ ΕΜΠ. Αργό Πετρέλαιο Χαρακτηριστικά Ιδιότητες. Τεχνολογία Πετρελαίου και. Εργαστήριο Τεχνολογίας Καυσίμων Και Λιπαντικών ΕΜΠ Φυσικού Αερίου Σύσταση Αργού Πετρελαίου Σύνθετο Μίγμα Υδρογονανθράκων Περιέχει αέρια διαλελυμένα στα υγρά συστατικά Υδρογονάνθρακες C 1 C 90+ Στοιχειακή Ανάλυση: Αρκετά Ομοιόμορφη Στοιχεία Περιεκτικότητα

Διαβάστε περισσότερα

Ε ΑΦΟΣ. Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά

Ε ΑΦΟΣ. Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά Ε ΑΦΟΣ Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 Έδαφος Το έδαφος σχηµατίζεται από τα προϊόντα της αποσάθρωσης των πετρωµάτων του υποβάθρου (µητρικό πέτρωµα) ή των πετρωµάτων τω γειτονικών

Διαβάστε περισσότερα

Είναι: µίγµα αέριων υδρογονανθράκων µε κύριο συστατικό το µεθάνιο, CH 4 (µέχρι και 90%)

Είναι: µίγµα αέριων υδρογονανθράκων µε κύριο συστατικό το µεθάνιο, CH 4 (µέχρι και 90%) Φυσικό αέριο Βιοαέριο Αλκάνια ΦΥΣΙΚΟ ΑΕΡΙΟ Είναι: µίγµα αέριων υδρογονανθράκων µε κύριο συστατικό το µεθάνιο, CH 4 (µέχρι και 90%) Χρησιµοποιείται ως: Καύσιµο Πρώτη ύλη στην πετροχηµική βιοµηχανία Πλεονεκτήµατα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ. Aτµόσφαιρα της Γης - Η σύνθεση της ατµόσφαιρας Προέλευση του Οξυγόνου - Προέλευση του Οξυγόνου

ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ. Aτµόσφαιρα της Γης - Η σύνθεση της ατµόσφαιρας Προέλευση του Οξυγόνου - Προέλευση του Οξυγόνου ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ Aτµόσφαιρα της Γης - Η σύνθεση της ατµόσφαιρας Προέλευση του Οξυγόνου - Προέλευση του Οξυγόνου ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 Aτµόσφαιρα της Γης Ατµόσφαιρα είναι η αεριώδης µάζα η οποία περιβάλλει

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΜΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΞΥΛΟΥ

ΘΕΡΜΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΞΥΛΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΞΥΛΟΥ ΘΕΡΜΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ ρ. Γεώργιος Μαντάνης Εργαστήριο Επιστήµης Ξύλου Τµήµα Σχεδιασµού & Τεχνολογίας Ξύλου - Επίπλου ΙΑΣΤΟΛΗ - ΣΥΣΤΟΛΗ Όταν θερµαίνεται το ξύλο αυξάνονται

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντικά Συστήματα Ενότητα 8: Οικοσυστήματα (II)

Περιβαλλοντικά Συστήματα Ενότητα 8: Οικοσυστήματα (II) Περιβαλλοντικά Συστήματα Ενότητα 8: Οικοσυστήματα (II) Χαραλαμπίδης Γεώργιος Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος και Μηχανικών Αντιρρύπανσης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ

ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Η ΡΟΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Η ροή του νερού μεταξύ των άλλων καθορίζει τη ζωή και τις λειτουργίες των έμβιων οργανισμών στο ποτάμι. Διαμορφώνει το σχήμα του σώματός τους, τους

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ

ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ Το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο είναι δύο μίγματα υδρογονανθράκων που χρησιμοποιούνται σε διάφορους τομείς από τους ανθρώπους σε όλο τον κόσμο.

Διαβάστε περισσότερα

Αποσάθρωση. Κεφάλαιο 2 ο. ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΔΑΦΩΝ

Αποσάθρωση. Κεφάλαιο 2 ο. ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΔΑΦΩΝ Κεφάλαιο 2 ο. ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΔΑΦΩΝ Αποσάθρωση Ονομάζουμε τις μεταβολές στο μέγεθος, σχήμα και την εσωτερική δομή και χημική σύσταση τις οποίες δέχεται η στερεά φάση του εδάφους με την επίδραση των παραγόντων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΑΠΕ. Βισκαδούρος Γ. Ι. Φραγκιαδάκης Φ. Μαυροματάκης

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΑΠΕ. Βισκαδούρος Γ. Ι. Φραγκιαδάκης Φ. Μαυροματάκης ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΑΠΕ Βισκαδούρος Γ. Ι. Φραγκιαδάκης Φ. Μαυροματάκης ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ο όρος βιομάζα μπορεί να δηλώσει : α) Τα υλικά ή τα υποπροϊόντα και κατάλοιπα της φυσικής, ζωικής δασικής και αλιευτικής παραγωγής

Διαβάστε περισσότερα

3 ο κεφάλαιο. καύσιμα και καύση

3 ο κεφάλαιο. καύσιμα και καύση 3 ο κεφάλαιο καύσιμα και καύση 1. Τι ονομάζουμε καύσιμο ; 122 Είναι διάφοροι τύποι υδρογονανθράκων ΗC ( υγρών ή αέριων ) που χρησιμοποιούνται από τις ΜΕΚ για την παραγωγή έργου κίνησης. Το καλύτερο καύσιμο

Διαβάστε περισσότερα

Προοπτικές CCS στην Ελλάδα

Προοπτικές CCS στην Ελλάδα ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΑΝΘΡΩΠΙΝΑ ΙΚΤΥΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ-Β ΚΥΚΛΟΣ» ΕΡΓΟ «ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΥΝΑΜΙΚΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΜΕΙΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΟΜΠΩΝ ΙΟΞΕΙ ΙΟΥ ΤΟΥ ΑΝΘΡΑΚΑ ΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ»

Διαβάστε περισσότερα

Εικ.IV.7: Μορφές Κυψελοειδούς αποσάθρωσης στη Νάξο, στην περιοχή της Στελίδας.

Εικ.IV.7: Μορφές Κυψελοειδούς αποσάθρωσης στη Νάξο, στην περιοχή της Στελίδας. ii. Μορφές Διάβρωσης 1. Μορφές Κυψελοειδούς Αποσάθρωσης-Tafoni Ο όρος Tafoni θεσπίστηκε ως γεωμορφολογικός από τον A. Penck (1894), εξαιτίας των γεωμορφών σε περιοχή της Κορσικής, που φέρει το όνομα αυτό.

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΓΗΣ

ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΓΗΣ Κεφάλαιο 5 ο : Οικοσυστήµατα ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΓΗΣ Η µελέτη των αλληλεπιδράσεων µεταξύ των µορφών ζωής και του περιβάλλοντός τους είναι η επιστήµη της οικολογίας. Το οικολογικό σύστηµα των οργανισµών και

Διαβάστε περισσότερα

Ισορροπία στη σύσταση αέριων συστατικών

Ισορροπία στη σύσταση αέριων συστατικών Ισορροπία στη σύσταση αέριων συστατικών Για κάθε αέριο υπάρχουν μηχανισμοί παραγωγής και καταστροφής Ρυθμός μεταβολής ενός αερίου = ρυθμός παραγωγής ρυθμός καταστροφής Όταν: ρυθμός παραγωγής = ρυθμός καταστροφής

Διαβάστε περισσότερα

Το μεγαλύτερο μέρος της γης αποτελείται από νερό. Το 97,2% του νερού αυτού

Το μεγαλύτερο μέρος της γης αποτελείται από νερό. Το 97,2% του νερού αυτού 1. Το νερό στη φύση και τη ζωή των ανθρώπων Το μεγαλύτερο μέρος της γης αποτελείται από νερό. Το 97,2% του νερού αυτού βρίσκεται στους ωκεανούς, είναι δηλαδή αλμυρό. Μόλις το 2% βρίσκεται στους πόλους

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ. ΑΞΟΝΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΧΑΤΖΗΜΠΟΥΣΙΟΥ ΕΛΕΝΗ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ: ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΚΟΥΣΚΟΥΒΕΛΗΣ ΗΛΙΑΣ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ. ΑΞΟΝΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΧΑΤΖΗΜΠΟΥΣΙΟΥ ΕΛΕΝΗ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ: ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΚΟΥΣΚΟΥΒΕΛΗΣ ΗΛΙΑΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ. ΑΞΟΝΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΧΑΤΖΗΜΠΟΥΣΙΟΥ ΕΛΕΝΗ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ: ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΚΟΥΣΚΟΥΒΕΛΗΣ ΗΛΙΑΣ Μέρος πρώτο: Η πορεία προς μία κοινή ενεργειακή πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης Ανάγκη για

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Πατρών Πολυτεχνική σχολή Τμήμα Χημικών Μηχανικών Ακαδημαϊκό Έτος 2007-20082008 Μάθημα: Οικονομία Περιβάλλοντος για Οικονομολόγους Διδάσκων:Σκούρας Δημήτριος ΚΑΤΑΛΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΔΡΑΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Παράρτημα καυσίμου σελ.1

Παράρτημα καυσίμου σελ.1 Παράρτημα καυσίμου σελ.1 Περιγραφές της σύστασης καύσιμης βιομάζας Η βιομάζα που χρησιμοποιείται σε ενεργειακές εφαρμογές μπορεί να προέρχεται εν γένει από δέντρα ή θάμνους (ξυλώδης ή λιγνο-κυτταρινούχος

Διαβάστε περισσότερα

Άρης Ασλανίδης Πρότυπα Πειραματικά Γυμνάσια Οδηγός προετοιμασίας για τα Φυσικά

Άρης Ασλανίδης Πρότυπα Πειραματικά Γυμνάσια Οδηγός προετοιμασίας για τα Φυσικά Άρης Ασλανίδης Πρότυπα Πειραματικά Γυμνάσια Οδηγός προετοιμασίας για τα Φυσικά Ε Δημοτικού 5 Υλικά σώματα Μαθαίνω χρήσιμες πληροφορίες του Βιβλίου Μαθητή Παντού γύρω μας υπάρχει ύλη. Η ύλη μπορεί να είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΙΚΗ ΑΠΟΣΑΘΡΩΣΗ Σ' όλα τα επίπεδα και σ' όλα τα περιβάλλοντα, η χηµική αποσάθρωση εξαρτάται οπό την παρουσία νερού καθώς και των στερεών και αερίων

ΧΗΜΙΚΗ ΑΠΟΣΑΘΡΩΣΗ Σ' όλα τα επίπεδα και σ' όλα τα περιβάλλοντα, η χηµική αποσάθρωση εξαρτάται οπό την παρουσία νερού καθώς και των στερεών και αερίων ΑΠΟΣΑΘΡΩΣΗ Η αποσάθρωση ορίζεται σαν η διάσπαση και η εξαλλοίωση των υλικών κοντά στην επιφάνεια της Γης, µε τοσχηµατισµό προιόντων που είναι σχεδόν σε ισορροπία µε τηνατµόσφαιρα, την υδρόσφαιρα και τη

Διαβάστε περισσότερα

Μέση Ανατολή και Βόρεια Αφρική Γεωπολιτικές εξελίξεις, ενεργειακή ασφάλεια και παγκόσµια οικονοµία

Μέση Ανατολή και Βόρεια Αφρική Γεωπολιτικές εξελίξεις, ενεργειακή ασφάλεια και παγκόσµια οικονοµία Τετάρτη 20 Απριλίου 2011 www.geostrategy.gr Μέση Ανατολή και Βόρεια Αφρική Γεωπολιτικές εξελίξεις, ενεργειακή ασφάλεια και παγκόσµια οικονοµία Οι επιπτώσεις των πρόσφατων εξεγέρσεων Οι πρόσφατες εξεγέρσεις

Διαβάστε περισσότερα

Ενεργειακή Αξιοποίηση Βιομάζας. Δρ Θρασύβουλος Μανιός Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΙ Κρήτης ΣΕΠ στην ΠΣΕ50

Ενεργειακή Αξιοποίηση Βιομάζας. Δρ Θρασύβουλος Μανιός Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΙ Κρήτης ΣΕΠ στην ΠΣΕ50 Ενεργειακή Αξιοποίηση Βιομάζας Δρ Θρασύβουλος Μανιός Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΙ Κρήτης ΣΕΠ στην ΠΣΕ50 Τι ορίζουμε ως «βιομάζα» Ως βιομάζα ορίζεται η ύλη που έχει βιολογική (οργανική) προέλευση. Πρακτικά,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΤΚΛ ΕΜΠ. Τεχνολογία Πετρελαίου και. Μεταφορά, Διανομή, Αποθήκευση Φυσικού. Εργαστήριο Τεχνολογίας Καυσίμων Και Λιπαντικών ΕΜΠ.

ΕΤΚΛ ΕΜΠ. Τεχνολογία Πετρελαίου και. Μεταφορά, Διανομή, Αποθήκευση Φυσικού. Εργαστήριο Τεχνολογίας Καυσίμων Και Λιπαντικών ΕΜΠ. Φυσικού Μεταφορά,, Διανομή, Αποθήκευση Φυσικού Φυσικού Αγωγοί Μεταφοράς Φυσικού Οι αγωγοί μεταφοράς φυσικού αερίου διακρίνονται ανάλογα με την πίεση σε: Αγωγούς μεταφοράς Υψηλής Πίεσης (40 100 bar) Αγωγούς

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογίες Εκμετάλλευσης και Αξιοποίησης Υδρογονανθράκων

Τεχνολογίες Εκμετάλλευσης και Αξιοποίησης Υδρογονανθράκων Τεχνολογίες Εκμετάλλευσης και Αξιοποίησης Υδρογονανθράκων Μάθημα 2 ο Αργό Πετρέλαιο Χαρακτηρισμός Ποιότητας Αργού Πετρελαίου Κριτήρια Επιλογής Δρ. Στέλλα Μπεζεργιάννη Χαρακτηριστικά Αργού Πετρελαίου Το

Διαβάστε περισσότερα

Το παρόν αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης εργασίας, η οποία εξελίσσεται σε έξι μέρη που δημοσιεύονται σε αντίστοιχα τεύχη. Τεύχος 1, 2013.

Το παρόν αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης εργασίας, η οποία εξελίσσεται σε έξι μέρη που δημοσιεύονται σε αντίστοιχα τεύχη. Τεύχος 1, 2013. Είναι Πράγματι οι Γερμανοί Φτωχότεροι από τους Έλληνες, in DEEP ANALYSIS Ενέργεια Παγκόσμιες Ενεργειακές Ανάγκες της Περιόδου 2010-2040 του Ιωάννη Γατσίδα και της Θεοδώρας Νικολετοπούλου in DEEP ANALYSIS

Διαβάστε περισσότερα

ΡΥΠΑΝΣΗ. Ρύποι. Αντίδραση βιολογικών συστημάτων σε παράγοντες αύξησης

ΡΥΠΑΝΣΗ. Ρύποι. Αντίδραση βιολογικών συστημάτων σε παράγοντες αύξησης ΡΥΠΑΝΣΗ 91 είναι η άμεση ή έμμεση διοχέτευση από τον άνθρωπο στο υδάτινο περιβάλλον ύλης ή ενέργειας με επιβλαβή αποτελέσματα για τους οργανισμούς ( ο ορισμός της ρύπανσης από τον ΟΗΕ ) Ρύποι Φυσικοί (εκρήξεις

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΑΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. Μορφές Ενέργειας

ΕΝΑΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. Μορφές Ενέργειας ΕΝΤΟ ΚΕΦΛΙΟ Μορφές Ενέργειας ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ Ερωτήσεις της µορφής σωστό-λάθος Σηµειώστε αν είναι σωστή ή λάθος καθεµιά από τις παρακάτω προτάσεις περιβάλλοντας µε ένα κύκλο το αντίστοιχο γράµµα.

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ: Περιβαλλοντικά Συστήματα

ΜΑΘΗΜΑ: Περιβαλλοντικά Συστήματα ΜΑΘΗΜΑ: Περιβαλλοντικά Συστήματα ΔΙΔΑΣΚΩΝ: Καθ. Γεώργιος Χαραλαμπίδης ΤΜΗΜΑ: Μηχανικών Περιβάλλοντος & Μηχανικών Αντιρρύπανσης 1 Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία στο μάθημα «Οικολογία για μηχανικούς» Θέμα: «Το φαινόμενο του θερμοκηπίου»

Εργασία στο μάθημα «Οικολογία για μηχανικούς» Θέμα: «Το φαινόμενο του θερμοκηπίου» Εργασία στο μάθημα «Οικολογία για μηχανικούς» Θέμα: «Το φαινόμενο του θερμοκηπίου» Επιβλέπουσα καθηγήτρια: κ.τρισεύγενη Γιαννακοπούλου Ονοματεπώνυμο: Πάσχος Απόστολος Α.Μ.: 7515 Εξάμηνο: 1 ο Το φαινόμενο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΕΣΒΕΙΑ THΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Γραφείο Ο.Ε.Υ. Μαδρίτη 7.05.2010. Εξωτερικό εμπόριο Ισπανίας για το 2009. Γενικά χαρακτηριστικά

ΠΡΕΣΒΕΙΑ THΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Γραφείο Ο.Ε.Υ. Μαδρίτη 7.05.2010. Εξωτερικό εμπόριο Ισπανίας για το 2009. Γενικά χαρακτηριστικά ΠΡΕΣΒΕΙΑ THΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Γραφείο Ο.Ε.Υ. Μαδρίτη 7.05.2010 Εξωτερικό εμπόριο Ισπανίας για το 2009 Γενικά χαρακτηριστικά Η διεθνής οικονομική κρίση, που άρχισε να πλήττει σοβαρά την παγκόσμια οικονομία από το

Διαβάστε περισσότερα

Οι Συνθήκες Προσφοράς και Ζήτησης Πετρελαίου

Οι Συνθήκες Προσφοράς και Ζήτησης Πετρελαίου Οι Συνθήκες Προσφοράς και Ζήτησης Πετρελαίου Στ. Παναγιώτου (panagiotou.s@gmail.com) Επισκέπτης Καθηγητής Ναυτιλιακής Οικονοµικής & ιεθνούς Εµπορίου στο Τµήµα Ναυτιλίας, Μεταφορών & Logistics του BCA London

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΥΔΡΙΤΕΣ ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥΣ ΩΣ ΚΑΥΣΙΜΗ ΥΛΗ ΤΟΥ ΜΕΛΛΟΝΤΟΣ. ΤΟ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ANAXIMANDER. Από Δρ. Κωνσταντίνο Περισοράτη

ΟΙ ΥΔΡΙΤΕΣ ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥΣ ΩΣ ΚΑΥΣΙΜΗ ΥΛΗ ΤΟΥ ΜΕΛΛΟΝΤΟΣ. ΤΟ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ANAXIMANDER. Από Δρ. Κωνσταντίνο Περισοράτη ΟΙ ΥΔΡΙΤΕΣ ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥΣ ΩΣ ΚΑΥΣΙΜΗ ΥΛΗ ΤΟΥ ΜΕΛΛΟΝΤΟΣ. ΤΟ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ANAXIMANDER Από Δρ. Κωνσταντίνο Περισοράτη Οι υδρίτες (εικ. 1) είναι χημικές ενώσεις που ανήκουν στους κλειθρίτες, δηλαδή

Διαβάστε περισσότερα

1.5 Ταξινόμηση της ύλης

1.5 Ταξινόμηση της ύλης 1.5 Ταξινόμηση της ύλης Θεωρία 5.1. Πως ταξινομείται η ύλη; Η ύλη ταξινομείται σε καθαρές ή καθορισμένες ουσίες και μίγματα. Τα μίγματα ταξινομούνται σε ομογενή και ετερογενή. Οι καθορισμένες ουσίες ταξινομούνται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΒΙΟΚΑΥΣΙΜΩΝ ΥΠΟΚΑΤΑΣΤΑΤΩΝ ΤΟΥ ΝΤΙΖΕΛ ΑΠΟ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΦΥΤΙΚΑ ΕΛΑΙΑ

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΒΙΟΚΑΥΣΙΜΩΝ ΥΠΟΚΑΤΑΣΤΑΤΩΝ ΤΟΥ ΝΤΙΖΕΛ ΑΠΟ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΦΥΤΙΚΑ ΕΛΑΙΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΒΙΟΚΑΥΣΙΜΩΝ ΥΠΟΚΑΤΑΣΤΑΤΩΝ ΤΟΥ ΝΤΙΖΕΛ ΑΠΟ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΦΥΤΙΚΑ ΕΛΑΙΑ ΑΝΔΡΕΑΣ ΒΟΝΟΡΤΑΣ ΝΙΚΟΣ ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΣ ΦΥΤΙΚΑ ΕΛΑΙΑ ΩΣ ΚΑΥΣΙΜΑ Φυτικά έλαια ή ζωικά λίπη ή παράγωγά τους Μετεστεροποίηση Υδρογονοαποξυγόνωση

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΡΟΧΗΜΕΙΑ. Ενότητα 1:Εισαγωγικές έννοιες της Υδρογεωλογίας. Ζαγγανά Ελένη Σχολή : Θετικών Επιστημών Τμήμα : Γεωλογίας

ΥΔΡΟΧΗΜΕΙΑ. Ενότητα 1:Εισαγωγικές έννοιες της Υδρογεωλογίας. Ζαγγανά Ελένη Σχολή : Θετικών Επιστημών Τμήμα : Γεωλογίας ΥΔΡΟΧΗΜΕΙΑ Ενότητα 1:Εισαγωγικές έννοιες της Υδρογεωλογίας Ζαγγανά Ελένη Σχολή : Θετικών Επιστημών Τμήμα : Γεωλογίας Σκοποί ενότητας Συνοπτική παρουσίαση του Εργαστηρίου Υδρογεωλογίας του Τμήματος Γεωλογίας

Διαβάστε περισσότερα

Τα Αίτια και οι Επιπτώσεις της Διεθνούς Μετανάστευσης. Πραγματικοί Μισθοί, Παγκόσμια Παραγωγή, Ωφελημένοι και Ζημιωμένοι

Τα Αίτια και οι Επιπτώσεις της Διεθνούς Μετανάστευσης. Πραγματικοί Μισθοί, Παγκόσμια Παραγωγή, Ωφελημένοι και Ζημιωμένοι Τα Αίτια και οι Επιπτώσεις της Διεθνούς Μετανάστευσης Πραγματικοί Μισθοί, Παγκόσμια Παραγωγή, Ωφελημένοι και Ζημιωμένοι Η Παγκόσµια Μετανάστευση Το 2010, 214 εκατομμύρια άνθρωποι ήταν μετανάστες, κατοικούσαν

Διαβάστε περισσότερα

Αποθέματα Υδρογονανθράκων στην Ανατολική Μεσόγειο: Συνεισφέροντας στην Ασφάλεια του Ενεργειακού Εφοδιασμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αποθέματα Υδρογονανθράκων στην Ανατολική Μεσόγειο: Συνεισφέροντας στην Ασφάλεια του Ενεργειακού Εφοδιασμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης Αποθέματα Υδρογονανθράκων στην Ανατολική Μεσόγειο: Συνεισφέροντας στην Ασφάλεια του Ενεργειακού Εφοδιασμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης Η Ενέργεια στο Επίκεντρο του Ευρωπαϊκού Οικοδομήματος Συνθήκη για την ίδρυση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΒΑΛΛΩΝ ΧΩΡΟΣ ΤΕΧΝΙΚΟΥ ΕΡΓΟΥ. Ν. Σαμπατακάκης Καθηγητής Εργαστήριο Τεχνικής Γεωλογίας Παν/μιο Πατρών

ΠΕΡΙΒΑΛΛΩΝ ΧΩΡΟΣ ΤΕΧΝΙΚΟΥ ΕΡΓΟΥ. Ν. Σαμπατακάκης Καθηγητής Εργαστήριο Τεχνικής Γεωλογίας Παν/μιο Πατρών ΠΕΡΙΒΑΛΛΩΝ ΧΩΡΟΣ ΤΕΧΝΙΚΟΥ ΕΡΓΟΥ II ΠΕΡΙΒΑΛΛΩΝ ΧΩΡΟΣ ΤΕΧΝΙΚΟΥ ΕΡΓΟΥ ΜΕΛΕΤΗ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΤΕΧΝΙΚΟΥ ΕΡΓΟΥ βασική απαίτηση η επαρκής γνώση των επιμέρους στοιχείων - πληροφοριών σχετικά με: Φύση τεχνικά χαρακτηριστικά

Διαβάστε περισσότερα

ΔΑΣΙΚΑ & ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 13/06/2013 Δήμος Βισαλτίας

ΔΑΣΙΚΑ & ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 13/06/2013 Δήμος Βισαλτίας ΔΑΣΙΚΑ & ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 13/06/2013 Δήμος Βισαλτίας Τί είναι ένα Οικοσύστημα; Ένα οικοσύστημα είναι μια αυτο-συντηρούμενη και αυτορυθμιζόμενη κοινότητα ζώντων

Διαβάστε περισσότερα

«ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΔΟΜΗ ΞΥΛΟΥ» ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ. Δρ. Γεώργιος Μαντάνης Εργαστήριο Τεχνολογίας Ξύλου Τμήμα Σχεδιασμού & Τεχνολογίας Ξύλου & Επίπλου

«ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΔΟΜΗ ΞΥΛΟΥ» ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ. Δρ. Γεώργιος Μαντάνης Εργαστήριο Τεχνολογίας Ξύλου Τμήμα Σχεδιασμού & Τεχνολογίας Ξύλου & Επίπλου «ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΔΟΜΗ ΞΥΛΟΥ» ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ Δρ. Γεώργιος Μαντάνης Εργαστήριο Τεχνολογίας Ξύλου Τμήμα Σχεδιασμού & Τεχνολογίας Ξύλου & Επίπλου ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ ΣΥΣΤΑΣΗ ΞΥΛΟΥ ΣΕ ΔΟΜΙΚΑ ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

Επίκουρος Καθηγητής Π. Μελίδης

Επίκουρος Καθηγητής Π. Μελίδης Χαρακτηριστικά υγρών αποβλήτων Επίκουρος Καθηγητής Π. Μελίδης Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος Εργαστήριο Διαχείρισης και Τεχνολογίας Υγρών Αποβλήτων Τα υγρά απόβλητα μπορεί να προέλθουν από : Ανθρώπινα απόβλητα

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές μέθοδοι στρωματογραφίας

Βασικές μέθοδοι στρωματογραφίας Βασικές μέθοδοι στρωματογραφίας ΛΙΘΟΣΤΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ ΒΙΟΣΤΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ ΧΡΟΝΟΣΤΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ Μαγνητοστρωματογραφία Σεισμική στρωματογραφία ΣΥΣΧΕΤΙΣΜΟΣ Παραλληλισμός στρωμάτων από περιοχή σε περιοχή με στόχο

Διαβάστε περισσότερα

ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΓΕΩΧΗΜΕΙΑ- ΓΕΩΧΗΜΕΙΑ ΙΖΗΜΑΤΩΝ. Αριάδνη Αργυράκη

ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΓΕΩΧΗΜΕΙΑ- ΓΕΩΧΗΜΕΙΑ ΙΖΗΜΑΤΩΝ. Αριάδνη Αργυράκη 1 ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΓΕΩΧΗΜΕΙΑ- ΓΕΩΧΗΜΕΙΑ ΙΖΗΜΑΤΩΝ Αριάδνη Αργυράκη Περιεχόμενα 2 1. Σύσταση του θαλάσσιου νερού και παράγοντες ελέγχου συγκέντρωσης στοιχείων 2. Συντηρητικά, ανακυκλώσιμα (θρεπτικά), προσροφημένα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΠΘ - Τμήμα Δασολογίας & Διαχείρισης Περιβάλλοντος & Φυσικών Πόρων ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΦΥΤΩΝ ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΚΑΙ ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΤΑ ΦΥΤΑ

ΔΠΘ - Τμήμα Δασολογίας & Διαχείρισης Περιβάλλοντος & Φυσικών Πόρων ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΦΥΤΩΝ ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΚΑΙ ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΤΑ ΦΥΤΑ ΔΠΘ - Τμήμα Δασολογίας & Διαχείρισης Περιβάλλοντος & Φυσικών Πόρων ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΦΥΤΩΝ ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΚΑΙ ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΤΑ ΦΥΤΑ Θερινό εξάμηνο 2011 Ο ρόλος του νερού στο φυτό Βασικότερο συστατικό των ιστών

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΑ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΤΗ ΒΔΟΜΑΔΑ ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΣΤΟΧΟΙ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΠΡΩΤΗ ΕΝΟΤΗΤΑ

ΜΙΑ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΤΗ ΒΔΟΜΑΔΑ ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΣΤΟΧΟΙ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΠΡΩΤΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ Γ ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΓΡΑΦΕΙΑ ΕΠΙΘΕΩΡΗΤΩΝ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΛΕΥΚΩΣΙΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2007-2008 ΜΙΑ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΤΗ ΒΔΟΜΑΔΑ ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΣΤΟΧΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

6 CO 2 + 6H 2 O C 6 Η 12 O 6 + 6 O2

6 CO 2 + 6H 2 O C 6 Η 12 O 6 + 6 O2 78 ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟΤΗΤΑ ΥΔΑΤΙΝΩΝ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΦΥΤΙΚΟΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ (μακροφύκη φυτοπλαγκτόν) ΠΡΩΤΟΓΕΝΕΙΣ ΠAΡΑΓΩΓΟΙ ( μετατρέπουν ανόργανα συστατικά σε οργανικές ενώσεις ) φωτοσύνθεση 6 CO 2 + 6H 2 O C 6 Η 12

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντικές επιδράσεις γεωθερμικών εκμεταλλεύσεων

Περιβαλλοντικές επιδράσεις γεωθερμικών εκμεταλλεύσεων ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ ΗΠΙΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΔΙΑΛΕΞΗ ΙΙI Περιβαλλοντικές επιδράσεις γεωθερμικών εκμεταλλεύσεων ΑΠΟ Δρ. Α. ΤΖΑΝΗ ΕΠΙΚΟΥΡΟ ΚΑΘΗΓΗΤΗ ΓΕΩΦΥΣΙΚΗΣ ΚΛΑΣΣΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Βιοµηχανική παραγωγή βιοντίζελ στην Θεσσαλία. Κόκκαλης Ι. Αθανάσιος Χηµικός Μηχ/κός, MSc Υπεύθυνος παραγωγής

Βιοµηχανική παραγωγή βιοντίζελ στην Θεσσαλία. Κόκκαλης Ι. Αθανάσιος Χηµικός Μηχ/κός, MSc Υπεύθυνος παραγωγής Βιοµηχανική παραγωγή βιοντίζελ στην Θεσσαλία Κόκκαλης Ι. Αθανάσιος Χηµικός Μηχ/κός, MSc Υπεύθυνος παραγωγής Ορισµοί 1. Βιοµάζα : το βιοαποικοδοµήσιµο κλάσµα προϊόντων, αποβλήτων και καταλοίπων που προέρχονται

Διαβάστε περισσότερα

2.2 Το νερό ως διαλύτης - μείγματα

2.2 Το νερό ως διαλύτης - μείγματα 1 2.2 Το νερό ως διαλύτης - μείγματα 2.2-1. Τι ονομάζεται μείγμα; Μείγμα ονομάζεται κάθε σύστημα που προκύπτει από την ανάμειξη δύο ή περισσότερων ουσιών. Τα περισσότερα υλικά στη φύση είναι μίγματα. 2.2-2.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2. Ταµιευτήρες Υδρογονανθράκων

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2. Ταµιευτήρες Υδρογονανθράκων ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ταµιευτήρες Υδρογονανθράκων 2.1 Συνθήκες για την ύπαρξη ταµιευτήρων Ως ταµιευτήρας ορίζεται µια συγκέντρωση υδρογονανθράκων σε πορώδη, περατά, ιζηµατογενή πετρώµατα. Περιβάλλεται από αδιαπέρατο

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές των βιογεωχημικών κύκλων των στοιχείων από την απελευθέρωση χημικών ουσιών στο περιβάλλον

Διαταραχές των βιογεωχημικών κύκλων των στοιχείων από την απελευθέρωση χημικών ουσιών στο περιβάλλον Διαταραχές των βιογεωχημικών κύκλων των στοιχείων από την απελευθέρωση χημικών ουσιών στο περιβάλλον Διεύθυνση Ενεργειακών, Βιομηχανικών και Χημικών Προϊόντων ΓΧΚ Δρ. Χ. Νακοπούλου Βιογεωχημικοί κύκλοι

Διαβάστε περισσότερα

Σώστε τη γη. Κρεσφόντης Χρυσοσπάθης

Σώστε τη γη. Κρεσφόντης Χρυσοσπάθης Επειδή ο πληθυσμός της γης και οι ανθρώπινες δραστηριότητες αυξάνοντας συνεχώς, χρησιμοποιούμε όλο και περισσότερο γλυκό νερό. Με τον τρόπο αυτό, όπως υποστηρίζουν οι επιστήμονες, το γλυκό νερό ρυπαίνεται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ Οι οργανισμοί εξασφαλίζουν ενέργεια, για τις διάφορες λειτουργίες τους, διασπώντας θρεπτικές ουσίες που περιέχονται στην τροφή τους. Όμως οι φωτοσυνθετικοί

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι άμεση ρύπανση?

Τι είναι άμεση ρύπανση? ΡΥΠΑΝΣΗ ΝΕΡΟΥ Τι είναι ρύπανση; Ρύπανση μπορεί να θεωρηθεί η δυσμενής μεταβολή των φυσικοχημικών ή βιολογικών συνθηκών ενός συγκεκριμένου περιβάλλοντος ή/και η βραχυπρόθεσμη ή μακροπρόθεσμη βλάβη στην

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΚΡΟΣΚΟΠΙΚΗ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗ ΠΕΤΡΩΜΑΤΩΝ

ΜΑΚΡΟΣΚΟΠΙΚΗ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗ ΠΕΤΡΩΜΑΤΩΝ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΜΕΤΑΛΛΕΙΩΝ MΕΤΑΛΛΟΥΡΓΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΓΕΩΛΟΓΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΤΕΧΝ. ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ & Υ ΡΟΓΕΩΛΟΓΙΑΣ ΗΡΩΩΝ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟΥ 9, 157 80 ΖΩΓΡΑΦΟΥ, ΑΘΗΝΑ NATIONAL TECHNICAL

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ: ΓΕΩΘΕΡΜΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΤΣΑΝΑΚΑΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΜΩΥΣΙΔΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ: ΓΕΩΘΕΡΜΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΤΣΑΝΑΚΑΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΜΩΥΣΙΔΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ: ΓΕΩΘΕΡΜΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΤΣΑΝΑΚΑΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΜΩΥΣΙΔΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΚΟΝΙΤΟΠΟΥΛΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Εισαγωγή Άνθρωπος και ενέργεια Σχεδόν ταυτόχρονα με την εμφάνιση του ανθρώπου στη γη,

Διαβάστε περισσότερα

Νότια Ευρώπη. Συνεργασία στη λεκάνη της Μεσογείου : Ενεργειακά ζητήματα. Ελληνικά

Νότια Ευρώπη. Συνεργασία στη λεκάνη της Μεσογείου : Ενεργειακά ζητήματα. Ελληνικά Νότια Ευρώπη Συνεργασία στη λεκάνη της Μεσογείου : Ενεργειακά ζητήματα H ενεργειακή εξάρτηση της ΕΕ ανήλθε στο 44% το 1995, θα έχει αυξηθεί κατά 65% μέχρι το 2025 και έως και 80% για το φυσικό αέριο. Η

Διαβάστε περισσότερα

ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ

ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ Διάχυση Η διάχυση είναι το κύριο φαινόμενο με το οποίο γίνεται η παθητική μεταφορά διαμέσου ενός διαχωριστικού φράγματος Γενικά στη διάχυση ένα αέριο ή

Διαβάστε περισσότερα

Παγκόσμια Ημέρα Νερού

Παγκόσμια Ημέρα Νερού ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΕΤΑΙΡΙΩΝ ΕΜΦΙΑΛΩΣΕΩΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΦΥΣΙΚΟΥ ΜΕΤΑΛΛΙΚΟΥ ΝΕΡΟΥ Παγκόσμια Ημέρα Νερού Ενημερωτική Εκδήλωση «Οι ευεργετικές ιδιότητες του νερού στη διατήρηση της καλής υγείας και ενυδάτωσης» HILTON ATHENS

Διαβάστε περισσότερα

Χαρτογράφηση της εξαγωγικής δραστηριότητας της Ελλάδας ανά Περιφέρεια και Νοµό 2008-2012

Χαρτογράφηση της εξαγωγικής δραστηριότητας της Ελλάδας ανά Περιφέρεια και Νοµό 2008-2012 Χαρτογράφηση της εξαγωγικής δραστηριότητας της Ελλάδας ανά Περιφέρεια και Νοµό 2008-2012 Ινστιτούτο Εξαγωγικών Ερευνών και Σπουδών Σύνδεσµος Εξαγωγέων Βορείου Ελλάδος Θεσσαλονίκη, 23/05/13 Σκοπός της µελέτης:

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΒΡΩΣΗ ΑΝΑΓΛΥΦΟΥ. Δρ Γεώργιος Μιγκίρος

ΔΙΑΒΡΩΣΗ ΑΝΑΓΛΥΦΟΥ. Δρ Γεώργιος Μιγκίρος ΔΙΑΒΡΩΣΗ ΕΞΩΜΑΛΥΝΣΗ ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΑΝΑΓΛΥΦΟΥ Δρ Γεώργιος Μιγκίρος Καθηγητής Γεωλογίας ΓΠΑ Ο πλανήτης Γη έτσι όπως φωτογραφήθηκε το 1972 από τους αστροναύτες του Απόλλωνα 17 στην πορεία τους για τη σελήνη. Η

Διαβάστε περισσότερα

4. ΑΝΘΡΑΚΑΣ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός

4. ΑΝΘΡΑΚΑΣ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός 4. ΑΝΘΡΑΚΑΣ Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός Σκοπός του μαθήματος: Να εντοπίζουμε τη θέση του άνθρακα στον περιοδικό πίνακα. Να ταξινομούμε τα διάφορα είδη άνθρακα σε φυσικούς

Διαβάστε περισσότερα

Στρωματογραφία-Ιστορική γεωλογία Προτεροζωικός Αιώνας. Δρ. Ηλιόπουλος Γεώργιος Σχολή Θετικών Επιστημών Τμήμα Γεωλογίας

Στρωματογραφία-Ιστορική γεωλογία Προτεροζωικός Αιώνας. Δρ. Ηλιόπουλος Γεώργιος Σχολή Θετικών Επιστημών Τμήμα Γεωλογίας Στρωματογραφία-Ιστορική γεωλογία Προτεροζωικός Αιώνας Δρ. Ηλιόπουλος Γεώργιος Σχολή Θετικών Επιστημών Τμήμα Γεωλογίας Σκοποί ενότητας Σκοπός της ενότητας είναι η γνωριμία με τα σημαντικότερα γεγονότα που

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία στο μάθημα: ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΜΗΧΑΝΙΚΟΥΣ. Θέμα: ΕΥΤΡΟΦΙΣΜΟΣ

Εργασία στο μάθημα: ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΜΗΧΑΝΙΚΟΥΣ. Θέμα: ΕΥΤΡΟΦΙΣΜΟΣ ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ Εργασία στο μάθημα: ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΜΗΧΑΝΙΚΟΥΣ Θέμα: ΕΥΤΡΟΦΙΣΜΟΣ 1 Ονομ/μο φοιτήτριας: Κουκουλιάντα Στυλιανή Αριθμός μητρώου: 7533 Υπεύθυνος καθηγητής:

Διαβάστε περισσότερα

Ανακύκλωση & διατήρηση Θρεπτικών

Ανακύκλωση & διατήρηση Θρεπτικών Ανακύκλωση & διατήρηση Θρεπτικών 30-12-2014 EVA PAPASTERGIADOU Ανακύκλωση των Θρεπτικών είναι η χρησιμοποίηση, ο μετασχηματισμός, η διακίνηση & η επαναχρησιμοποίηση των θρεπτικών στοιχείων στα οικοσυστήματα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΥΔΡΟΓΟΝΟ ΩΣ ΠΟΛΥΔΙΑΣΤΑΤΟΣ ΜΕΤΑΦΟΡΕΑΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ. Η ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΩΝ ΚΥΨΕΛΩΝ ΥΔΡΟΓΟΝΟΥ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΤΑΞΗ

ΤΟ ΥΔΡΟΓΟΝΟ ΩΣ ΠΟΛΥΔΙΑΣΤΑΤΟΣ ΜΕΤΑΦΟΡΕΑΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ. Η ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΩΝ ΚΥΨΕΛΩΝ ΥΔΡΟΓΟΝΟΥ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΤΑΞΗ ΤΟ ΥΔΡΟΓΟΝΟ ΩΣ ΠΟΛΥΔΙΑΣΤΑΤΟΣ ΜΕΤΑΦΟΡΕΑΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ. Η ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΩΝ ΚΥΨΕΛΩΝ ΥΔΡΟΓΟΝΟΥ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΤΑΞΗ Κ.Π. Χατζηαντωνίου-Μαρούλη, Ι. Μπρίζας Εργ. Οργανικής Χημείας και ΔιΧηΝΕΤ, Τμήμα Χημείας, Σχολή Θετικών

Διαβάστε περισσότερα

Υλικά και τρόπος κατασκευής χωμάτινων φραγμάτων

Υλικά και τρόπος κατασκευής χωμάτινων φραγμάτων Τμήμα Δασολογίας & Διαχείρισης Περιβάλλοντος & Φυσικών Πόρων Εργαστήριο Διευθέτησης Ορεινών Υδάτων και Διαχείρισης Κινδύνου Προπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών Υλικά και τρόπος κατασκευής χωμάτινων φραγμάτων

Διαβάστε περισσότερα

Η ιστορική πατρότητα του όρου «Μεσόγειος θάλασσα» ανήκει στους Λατίνους και μάλιστα περί τα μέσα του 3ου αιώνα που πρώτος ο Σολίνος τη ονομάζει

Η ιστορική πατρότητα του όρου «Μεσόγειος θάλασσα» ανήκει στους Λατίνους και μάλιστα περί τα μέσα του 3ου αιώνα που πρώτος ο Σολίνος τη ονομάζει Η ιστορική πατρότητα του όρου «Μεσόγειος θάλασσα» ανήκει στους Λατίνους και μάλιστα περί τα μέσα του 3ου αιώνα που πρώτος ο Σολίνος τη ονομάζει χαρακτηριστικά «Mare Mediterraneum» ως μεταξύ δύο ηπείρων

Διαβάστε περισσότερα

Η Γεωθερμία στην Ελλάδα

Η Γεωθερμία στην Ελλάδα ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών Τ.Ε. Η Γεωθερμία στην Ελλάδα Ομάδα Παρουσίασης Επιβλέπουσα Θύμιος Δημήτρης κ. Ζουντουρίδου Εριέττα Κατινάς Νίκος Αθήνα 2014 Τι είναι η γεωθερμία; Η Γεωθερμική ενέργεια

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές έννοιες και κατάρτιση φακέλου, Μέρος III

Βασικές έννοιες και κατάρτιση φακέλου, Μέρος III Βασικές έννοιες και κατάρτιση φακέλου, Μέρος III Ουσίες UVCB Gabriele CHRIST http://echa.europa.eu 1 Ουσίες UVCB Άγνωστης (U) ή Ασταθούς σύνθεσης (V) Προϊόντα πολύπλοκων αντιδράσεων (C) ή Βιολογικά υλικά

Διαβάστε περισσότερα

Παντελής Παντελάρας Χημικός Μηχανικός Μέλος ΜΕΠΑΑ ΤΕΕ

Παντελής Παντελάρας Χημικός Μηχανικός Μέλος ΜΕΠΑΑ ΤΕΕ Παντελής Παντελάρας Χημικός Μηχανικός Μέλος ΜΕΠΑΑ ΤΕΕ Η συνέπεια της ανάπτυξης σε μιά παγκόσμια οικονομία, είναι η αύξηση της βιομηχανικής παραγωγής και της κατανάλωσης. Αποτέλεσμα : υπερβολική αύξηση

Διαβάστε περισσότερα

3.2 Οξυγόνο. 2-3. Ποιες είναι οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου. Οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου εμφανίζονται στον παρακάτω πίνακα.

3.2 Οξυγόνο. 2-3. Ποιες είναι οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου. Οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου εμφανίζονται στον παρακάτω πίνακα. 93 Ερωτήσεις θεωρίας με απαντήσεις 3.2 Οξυγόνο 2-1. Ποιο είναι το οξυγόνο και πόσο διαδεδομένο είναι στη φύση. Το οξυγόνο είναι αέριο στοιχείο με μοριακό τύπο Ο 2. Είναι το πλέον διαδεδομένο στοιχείο στη

Διαβάστε περισσότερα

Μια εργασία της μαθήτριας του Γ2 Μαραντίδου Μαρίας

Μια εργασία της μαθήτριας του Γ2 Μαραντίδου Μαρίας Σπήλαια Μια εργασία της μαθήτριας του Γ2 Μαραντίδου Μαρίας Σπηλαιόβιοι οργανισμοί Ο σκοτεινός και ήσυχος κόσμος των σπηλαίων φιλοξενεί οργανισμούς, που έζησαν, εξελίχθηκαν και προσαρμόστηκαν μέσα στην

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΕΥΘΥΝΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΕΣ: Κωνσταντινιά Τσιρογιάννη. Βασιλική Χατζηκωνσταντίνου (ΠΕ04)

ΥΠΕΥΘΥΝΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΕΣ: Κωνσταντινιά Τσιρογιάννη. Βασιλική Χατζηκωνσταντίνου (ΠΕ04) ΥΠΕΥΘΥΝΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΕΣ: Κωνσταντινιά Τσιρογιάννη (ΠΕ02) Βασιλική Χατζηκωνσταντίνου (ΠΕ04) Β T C E J O R P Υ Ν Η Μ Α Ρ Τ ΤΕ Α Ν Α Ν Ε Ω ΣΙ Μ ΕΣ Π Η ΓΕ Σ ΕΝ Ε Ρ ΓΕ Ι Α Σ. Δ Ι Ε Ξ Δ Σ Α Π ΤΗ Ν Κ Ρ Ι ΣΗ 2 Να

Διαβάστε περισσότερα

Χαρίλαος Μέγας Ελένη Φωτάκη Ελευθέριος Νεοφύτου

Χαρίλαος Μέγας Ελένη Φωτάκη Ελευθέριος Νεοφύτου Χαρίλαος Μέγας Ελένη Φωτάκη Ελευθέριος Νεοφύτου Απαντήσεις στις ερωτήσεις: Πρόλογος Το βιβλίο αυτό γράφτηκε για να βοηθήσει το μαθητή της Γ Γυμνασίου στην κατανόηση των θεμελιωδών γνώσεων της Βιολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Κ Kάνιγγος ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΟΛΛΙΝΤΖΑ 10, (5ος όροφ. Τηλ: 210-3300296-7. www.kollintzas.gr OΙΚΟΛΟΓΙΑ 1. Όσο το ποσό της ενέργειας: α) μειώνεται προς τα ανώτερα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΝΕΡΟ ΣΤΗΝ ΠΟΛΗ ΜΑΣ ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ ΝΕΡΟΥ ΗΡΩ ΓΚΑΝΤΑ ΕΛΣΑ ΜΕΜΜΟΥ

ΤΟ ΝΕΡΟ ΣΤΗΝ ΠΟΛΗ ΜΑΣ ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ ΝΕΡΟΥ ΗΡΩ ΓΚΑΝΤΑ ΕΛΣΑ ΜΕΜΜΟΥ ΤΟ ΝΕΡΟ ΣΤΗΝ ΠΟΛΗ ΜΑΣ ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ ΝΕΡΟΥ ΗΡΩ ΓΚΑΝΤΑ ΕΛΣΑ ΜΕΜΜΟΥ Μέχρι πριν από 100 χρόνια ή και µέχρι πριν από λίγα χρόνια, σε ορισµένες περιοχές το πόσιµο νερό προερχόταν από πηγάδια και πηγές. Σήµερα,

Διαβάστε περισσότερα

2.3 Περιεκτικότητα διαλύματος Εκφράσεις περιεκτικότητας

2.3 Περιεκτικότητα διαλύματος Εκφράσεις περιεκτικότητας 1 Η θεωρία του μαθήματος με ερωτήσεις. 2.3 Περιεκτικότητα διαλύματος Εκφράσεις περιεκτικότητας Ερωτήσεις θεωρίας με απάντηση 3-1. Τι ονομάζεται περιεκτικότητα ενός διαλύματος; Είναι μία έκφραση που δείχνει

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα: Μετεωρολογία-Κλιματολογία. Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα: Μετεωρολογία-Κλιματολογία. Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου 7. ΤΟ ΝΕΡΟ ΤΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑΣ ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα: Μετεωρολογία-Κλιματολογία. Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου 1 7. ΤΟ ΝΕΡΟ ΤΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό Κέντρο Έρευνας και Τεχνολογικής Ανάπτυξης / Ινστιτούτο Τεχνολογίας & Εφαρµογών Στερεών Καυσίµων

Εθνικό Κέντρο Έρευνας και Τεχνολογικής Ανάπτυξης / Ινστιτούτο Τεχνολογίας & Εφαρµογών Στερεών Καυσίµων ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΑΝΘΡΩΠΙΝΑ ΙΚΤΥΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ-Β ΚΥΚΛΟΣ» ΕΡΓΟ «ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΥΝΑΜΙΚΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΜΕΙΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΟΜΠΩΝ ΙΟΞΕΙ ΙΟΥ ΤΟΥ ΑΝΘΡΑΚΑ ΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ»

Διαβάστε περισσότερα

ΕΤΚΛ ΕΜΠ. Τεχνολογία Πετρελαίου και Και Λιπαντικών ΕΜΠ

ΕΤΚΛ ΕΜΠ. Τεχνολογία Πετρελαίου και Και Λιπαντικών ΕΜΠ Φυσικού Αερίου Κοιτάσματα Κάθε κοίτασμα φυσικού αερίου περιέχει και βαρύτερους υδρογονάνθρακες σε υγρή μορφή, οι οποίοι κατά την εξόρυξη ξη συλλέγονται για να αποτελέσουν τα λεγόμενα υγρά φυσικού αερίου

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας. Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών. Χημεία. Ενότητα 15: Διαλύματα

Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας. Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών. Χημεία. Ενότητα 15: Διαλύματα Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών Χημεία Ενότητα 15: Διαλύματα Αν. Καθηγητής Γεώργιος Μαρνέλλος e-mail: gmarnellos@uowm.gr Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες

Διαβάστε περισσότερα

Διαρκής απαίτηση της εκπαιδευτικής κοινότητας είναι η ύπαρξη πολλών βιβλίων

Διαρκής απαίτηση της εκπαιδευτικής κοινότητας είναι η ύπαρξη πολλών βιβλίων Διαρκής απαίτηση της εκπαιδευτικής κοινότητας είναι η ύπαρξη πολλών βιβλίων για κάθε μάθημα, τα οποία θα βασίζονται στο ίδιο Αναλυτικό Πρόγραμμα και θα παρουσιάζουν τα ίδια θέματα από μια άλλη ίσως σκοπιά.

Διαβάστε περισσότερα

Ατμόσφαιρα. Αυτό τo αεριώδες περίβλημα, αποτέλεσε την πρώτη ατμόσφαιρα της γης.

Ατμόσφαιρα. Αυτό τo αεριώδες περίβλημα, αποτέλεσε την πρώτη ατμόσφαιρα της γης. Ατμόσφαιρα Η γη, όπως και ολόκληρο το ηλιακό μας σύστημα, αναπτύχθηκε μέσα από ένα τεράστιο σύννεφο σκόνης και αερίων, πριν από 4,8 δισεκατομμύρια χρόνια. Τότε η γη, περικλειόταν από ένα αεριώδες περίβλημα

Διαβάστε περισσότερα

Σε αντίθεση με τις θάλασσες, το νερό των ποταμών δεν περιέχει σχεδόν καθόλου αλάτι - γι' αυτό το λέμε γλυκό νερό.

Σε αντίθεση με τις θάλασσες, το νερό των ποταμών δεν περιέχει σχεδόν καθόλου αλάτι - γι' αυτό το λέμε γλυκό νερό. Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Καστρίου 2013 Tι είναι τα ποτάμια; Τα ποτάμια είναι φυσικά ρεύματα νερού. Δημιουργούνται από το νερό των βροχών και των λιωμένων πάγων, που κατεβαίνει από πιο ψηλές περιοχές

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογίες Εκμετάλλευσης και Αξιοποίησης Υδρογονανθράκων

Τεχνολογίες Εκμετάλλευσης και Αξιοποίησης Υδρογονανθράκων Τεχνολογίες Εκμετάλλευσης και Αξιοποίησης Υδρογονανθράκων Μάθημα 6 ο Καταλυτική Πυρόλυση Θερμική Πυρόλυση Ιξωδόλυση Εξανθράκωση Γλύκανση Παραγωγή Υδρογόνου Ανάμιξη Δρ. Στέλλα Μπεζεργιάννη Καταλυτική Πυρόλυση

Διαβάστε περισσότερα

Κώστας Κωνσταντίνου Τμήμα Γεωλογικής Επισκόπησης

Κώστας Κωνσταντίνου Τμήμα Γεωλογικής Επισκόπησης Έρευνες για τεχνητό εμπλουτισμό των υπόγειων νερών της Κύπρου με νερό τριτοβάθμιας επεξεργασίας (παραδείγματα από Λεμεσό και Κοκκινοχώρια) Κώστας Κωνσταντίνου Τμήμα Γεωλογικής Επισκόπησης Υπουργείο Γεωργίας,

Διαβάστε περισσότερα

Ήπιες µορφές ενέργειας

Ήπιες µορφές ενέργειας ΕΒ ΟΜΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ήπιες µορφές ενέργειας Α. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής Επιλέξετε τη σωστή από τις παρακάτω προτάσεις, θέτοντάς την σε κύκλο. 1. ΥΣΑΡΕΣΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΣΥΝΕΠΕΙΑ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΤΩΝ ΟΡΥΚΤΩΝ ΚΑΥΣΙΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

3.6 ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΤΑΜΙΕΥΤΗΡΩΝ (Reservoir Engineering)

3.6 ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΤΑΜΙΕΥΤΗΡΩΝ (Reservoir Engineering) Επιχειρησιακό Πρόγραμμα Εκπαίδευση και ια Βίου Μάθηση Πρόγραμμα ια Βίου Μάθησης ΑΕΙ για την Επικαιροποίηση Γνώσεων Αποφοίτων ΑΕΙ: Σύγχρονες Εξελίξεις στις Θαλάσσιες Κατασκευές Α.Π.Θ. Πολυτεχνείο Κρήτης

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση λατομείων μαρμάρου και αδρανών υλικών Υπολείμματα Περιβαλλοντικές επιπτώσεις

Διαχείριση λατομείων μαρμάρου και αδρανών υλικών Υπολείμματα Περιβαλλοντικές επιπτώσεις Διαχείριση λατομείων μαρμάρου και αδρανών υλικών Υπολείμματα Περιβαλλοντικές επιπτώσεις ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ Κ. ΚΑΡΓΙΩΤΗΣ Dr. Γεωλόγος - Ορυκτολόγος Καθηγητής ΤΕΙ ΑΜΘ Τμήμα Μηχανικων Τεχνολογίας Πετρελαίου & Φυσικού

Διαβάστε περισσότερα

2. ΓΕΩΛΟΓΙΑ - ΝΕΟΤΕΚΤΟΝΙΚΗ

2. ΓΕΩΛΟΓΙΑ - ΝΕΟΤΕΚΤΟΝΙΚΗ 2. 2.1 ΓΕΩΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΕΥΡΥΤΕΡΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ Στο κεφάλαιο αυτό παρουσιάζεται συνοπτικά το Γεωλογικό-Σεισμοτεκτονικό περιβάλλον της ευρύτερης περιοχής του Π.Σ. Βόλου - Ν.Ιωνίας. Η ευρύτερη περιοχή της πόλης του

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνικές Απορρύπανσης Εδαφών και Θαλασσών Ενότητα 3: Φυσικοχημικές μέθοδοι αποκατάστασης εδαφών (ΙΙ)

Τεχνικές Απορρύπανσης Εδαφών και Θαλασσών Ενότητα 3: Φυσικοχημικές μέθοδοι αποκατάστασης εδαφών (ΙΙ) Τεχνικές Απορρύπανσης Εδαφών και Θαλασσών Ενότητα 3: Φυσικοχημικές μέθοδοι αποκατάστασης εδαφών (ΙΙ) Τσικριτζής Λάζαρος Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος και Μηχανικών Αντιρρύπανσης Άδειες Χρήσης Το παρόν

Διαβάστε περισσότερα

Όσα υγρά απόβλητα μπορούν να επαναχρησιμοποιηθούν, πρέπει να υποστούν

Όσα υγρά απόβλητα μπορούν να επαναχρησιμοποιηθούν, πρέπει να υποστούν 7. Επαναχρησιμοποίηση νερού στο δήμο μας! Όσα υγρά απόβλητα μπορούν να επαναχρησιμοποιηθούν, πρέπει να υποστούν επεξεργασία πριν την επανάχρησή τους. Ο βαθμός επεξεργασίας εξαρτάται από την χρήση για την

Διαβάστε περισσότερα

1.5 Αλκένια - αιθένιο ή αιθυλένιο

1.5 Αλκένια - αιθένιο ή αιθυλένιο 19 1.5 Αλκένια - αιθένιο ή αιθυλένιο Γενικά Αλκένια ονομάζονται οι άκυκλοι ακόρεστοι υδρογονάνθρακες, οι οποίοι περιέχουν ένα διπλό δεσμό στο μόριο. O γενικός τύπος των αλκενίων είναι C ν Η 2ν (ν 2). Στον

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου 1. ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ Ατμόσφαιρα είναι το αεριώδες περίβλημα

Διαβάστε περισσότερα

ανάμεσα στους ποικίλους χρήστες Εμπόριο Ναυσιπλοΐα Αλιεία Ιχθυοκαλλιέργειες Αναψυχή Κατοικία Βιομηχανίες

ανάμεσα στους ποικίλους χρήστες Εμπόριο Ναυσιπλοΐα Αλιεία Ιχθυοκαλλιέργειες Αναψυχή Κατοικία Βιομηχανίες 4/3/2009 Ενημερωτική Ημερίδα «Υπάρχουσα κατάσταση και προοπτικές εξυγίανσης της παράκτιας ζώνης και του βυθού στον Κόλπο της Ελευσίνας» Η έννοια της ολοκληρωμένης διαχείρισης παράκτιας ζώνης & Το παράδειγμα

Διαβάστε περισσότερα

Μπορεί η διαχείριση των εδαφικών πόρων να συμβάλλει στη μείωση των αερίων του θερμοκηπίου;

Μπορεί η διαχείριση των εδαφικών πόρων να συμβάλλει στη μείωση των αερίων του θερμοκηπίου; Μπορεί η διαχείριση των εδαφικών πόρων να συμβάλλει στη μείωση των αερίων του θερμοκηπίου; Δημ. Αλιφραγκής Καθηγητής Εργαστήριο Δασικής Εδαφολογίας ΑΠΘ Αύξηση του ρυθμού δέσμευσης του διοξειδίου του άνθρακα

Διαβάστε περισσότερα