Πώς η Αγωγή Υγείας συμβάλλει σε ένα σχολείο ίσων ευκαιριών;

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Πώς η Αγωγή Υγείας συμβάλλει σε ένα σχολείο ίσων ευκαιριών;"

Transcript

1 Η ΑΓΩΓΗ ΥΓΕΙΑΣ ΩΣ ΔΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ ΑΜΒΛΥΝΣΗΣ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ ΜΕΣΑ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΤΑΞΗ Σοφία Βασιλειάδου 137, Βασιλική Ιωαννίδη 138 Εισαγωγή Σύμφωνα με το Υπουργείο Παιδείας, «για τη δημιουργία ενός σύγχρονου, λειτουργικά αποδοτικού και ανθρώπινου σχολείου, το οποίο θα αναδεικνύει την προσωπικότητα και θα αναπτύσσει τις δεξιότητες του προσωπικού και των μαθητών, απαραίτητη είναι η ανάπτυξη μιας ιδιαίτερης πολιτικής και ο προγραμματισμός κάποιων αλλαγών. Οι αλλαγές αυτές έχουν σχέση με το ήθος του σχολικού περιβάλλοντος, τις μεθόδους διδασκαλίας και μάθησης, την ποιότητα της επικοινωνίας ανάμεσα σε όλα τα μέλη του οργανισμού, το άνοιγμα και την πρόσβαση του σχολείου στην κοινότητα, την ανάπτυξη δημιουργικών σχέσεων, την αναγνώριση της σημασίας της ψυχικής, συναισθηματικής, κοινωνικής και σωματικής υγείας, το σεβασμό στη διαφορετικότητα, την ισότητα, τα ανθρώπινα δικαιώματα, τη δημοκρατία και τη δικαιοσύνη» 139. Η θέση αυτή του Υπουργείου, απόλυτα εναρμονισμένη με τις προτάσεις και τις απαιτήσεις διεθνών οργανισμών για την Υγεία και την Εκπαίδευση 140, συνοψίζει τους ίδιους τους σκοπούς της Αγωγής Υγείας και προβάλλει με αυτόν τον τρόπο την παιδαγωγική της αξία ως δημιουργικής δραστηριότητας στο χώρο του σχολείου. Η Αγωγή Υγείας στο σχολείο θεωρείται καινοτόμος δράση, η οποία συμβάλλει «στην αναβάθμιση της εκπαίδευσης και στη σύνδεσή της με την κοινωνική πραγματικότητα» (ΥΠ.Ε.Π.Θ.- Παιδαγωγικό Ινστιτούτο: 2001) αποτελώντας την πρώτη προσέγγιση για τον περιορισμό των φαινομένων εκείνων που απειλούν τη σωματική και ψυχική υγεία των νεαρών ατόμων και συντελούν στον κοινωνικό τους αποκλεισμό (Ιωαννίδη: 2000). Πώς η Αγωγή Υγείας συμβάλλει σε ένα σχολείο ίσων ευκαιριών; Η Αγωγή Υγείας μπορεί να είναι ένα από τα αγαπημένα μαθήματα των παιδιών, καθώς η θεματολογία της ανήκει στα ενδιαφέροντά τους, η μεθοδολογία της τα εμπλέκει ενεργά στη μαθησιακή διαδικασία και ζητάει από αυτά να εκδιπλώσουν τις ικανότητές τους με το δικό τους ρυθμό και τρόπο, ενώ η απουσία βαθμολόγησης τα απαλλάσσει από ένα μεγάλο άγχος και μία σημαντική αιτία ανταγωνισμού μεταξύ τους. Από την άλλη μεριά, η Αγωγή Υγείας είναι μια δραστηριότητα που δίνει στον εκπαιδευτικό τη δυνατότητα και την ευκαιρία να εκφράσει τη δημιουργικότητά του, να αποδείξει τις παιδαγωγικές του γνώσεις, να αναδείξει ικανότητες και ιδιότητες που 137 Νοσηλεύτρια, MSc Θεωρία, Πράξη και Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου, Φιλοσοφική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών. 138 Διδάκτωρ Παιδαγωγικής Πανεπιστημίου Αθηνών, Διδάσκουσα Πανεπιστημίου Πελοποννήσου. 139 Το κείμενο είναι διαθέσιμο στην ιστοσελίδα του ΥΠ.Ε.Π.Θ. (20/10/06) 140 Βλέπε αναλυτικότερα στα: 'Health Promotion in Our Schools (1997), Child to Child Trust and UNICEF, London και Promoting Health through Schools, Report of a WHO Expert Committee on Comprehensive School Health Education and Promotion (1997a), WHO Technical Report Series 870, Geneva: WHO. ISSN:

2 άλλα μαθήματα, εξαιτίας του αυστηρού αναλυτικού τους προγράμματος και της βαθμολόγησης τού αρνούνται. Τέλος, η Αγωγή Υγείας, όπως και η Περιβαλλοντική ή η Θεατρική Αγωγή, η Αισθητική Αγωγή κ.ά., επιτρέπουν στον δάσκαλο να διατυπώσει, μέσα από τη διδακτική του πράξη, την «προσωπική του θεωρία» (Ματσαγγούρας: 1999) αλλά και να ενισχύσει τον επαγγελματισμό του. Έτσι, μέσα από ανάλογες δραστηριότητες ο εκπαιδευτικός έχει τη δυνατότητα να ασκήσει την κοινωνική αντίληψη του παιδιού με ποικίλους τρόπους και μαθησιακές διαδικασίες. Η Αγωγή Υγείας αποτελεί εκπαιδευτική παρέμβαση που στοχεύει στη διαμόρφωση στάσεων και συμπεριφορών. Η παρέμβαση αυτή που υλοποιείται στο χώρο του σχολείου έχει ως αποτέλεσμα να απευθύνεται στα παιδιά όλων των κοινωνικών τάξεων, ανεξάρτητα από το πνευματικό, οικονομικό και κοινωνικό επίπεδο των γονιών τους. Είναι, επομένως, μια διαδικασία που μπορεί να διαχυθεί σε όλους τους μαθητές, ανεξάρτητα από τις κοινωνικοοικονομικές παραμέτρους που διέπουν την καθημερινότητά τους. Ακόμη, το αναλυτικό πρόγραμμα, που προτείνεται για την Αγωγή Υγείας από το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο και το Υπουργείο Παιδείας, διατυπώνει πέντε επιμέρους στόχους, οι οποίοι είναι οι εξής (ΦΕΚ 543/Τ.Β./01/05/2002): 1. Η προάσπιση και προαγωγή της ψυχικής και σωματικής υγείας και της κοινωνικής ευεξίας. 2. Η αναβάθμιση της σχολικής ζωής και η σύνδεσή της με την κοινωνική πραγματικότητα. 3. Η πρόληψη του αποκλεισμού νεαρών ατόμων από την κοινωνία κια την αγορά εργασίας. 4. Η ανάπτυξη δεξιοτήτων και η διαμόρφωση ατόμων με κριτική στάση. 5. Η μείωση της σχολικής αποτυχίας και της πρόωρης εγκατάλειψης της υποχρεωτικής εκπαίδευσης. Όπως είναι φανερό, λοιπόν, η στοχοθεσία της Αγωγής Υγείας οριοθετεί μια δραστηριότητα, η οποία έχει ως πρωτεύοντα σκοπό την άμβλυνση των ανισοτήτων και τη διατήρηση των ίσων ευκαιριών τόσο μέσα στη σχολική τάξη όσο και έξω από αυτή, καθώς θα έχει χαλκεύσει τους μαθητές της με τις αξίες εκείνες που διασφαλίζουν έναν δίκαιο και ισότιμο τρόπο ζωής. Η θεματική των προγραμμάτων και των δραστηριοτήτων της Αγωγής Υγείας περιλαμβάνει, όπως αναφέρεται στο επίσημο αναλυτικό πρόγραμμα για την πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση (ΥΠ.Ε.Π.Θ.- Παιδαγωγικό Ινστιτούτο: 2001), την αγωγή για τις διαπροσωπικές σχέσεις και την ψυχική υγεία, τις διαφυλικές σχέσεις, τη βία, το ρατσισμό και την ξενοφοβία, τον κοινωνικό αποκλεισμό, την πρόληψη χρήσης εξαρτησιογόνων ουσιών, τον εθελοντισμό, την ισότητα των δύο φύλων και τις ίσες ευκαιρίες. Μάλιστα, ένας από τους βασικούς άξονες περιεχομένου των δραστηριοτήτων της Αγωγής Υγείας, που αποτελεί και τη «θεματολογία κορμού» (ΥΠ.Ε.Π.Θ.- Παιδαγωγικό Ινστιτούτο: 2001), πραγματεύεται ζητήματα διαπροσωπικών σχέσεων («Ο εαυτός μου - Η σχέση με τους άλλους») και περιλαμβάνει στους στόχους του την ανάπτυξη της αυτοεκτίμησης του παιδιού και την αναγνώριση της ατομικής ταυτότητας. Έτσι, μέσα από τα προγράμματα και τις δράσεις της Αγωγής Υγείας οι μαθητές έρχονται σε επαφή με σημαντικές έννοιες και αξίες, όπως είναι τα ανθρώπινα δικαιώματα και η ισότητα, και εκπαιδεύονται ISSN:

3 στο να κατανοούν τη σημασία τους στην άσκηση του καθημερινού βίου και να επιλέγουν και να υιοθετούν έναν τρόπο ζωής που τις συνυπολογίζει. Η μεθοδολογία στην Αγωγή Υγείας, που πηγάζει από τη φιλοσοφία της και εξυπηρετεί τη στρατηγική και τους στόχους της, είναι μια εξαιρετικά σημαντική παράμετρος που τη διαφοροποιεί σε σχέση με τα γνωστικά αντικείμενα, με τα οποία ο μαθητής έρχεται συνήθως σε επαφή μέσα στο περιβάλλον του σχολείου και τα οποία διατηρούν αυστηρά καθορισμένους γνωστικούς τομείς παρά τη διαπίστωση ότι η γνώση πρέπει να προσεγγίζεται με διαθεματικό και βιωματικό τρόπο. Η μεθοδολογία των σχετικών δράσεων βασίζεται στο γεγονός ότι η αλλαγή στάσεων και συμπεριφορών, που αποτελεί στόχο, δεν μπορεί να επέλθει με την παροχή γνώσεων με παραδοσιακές μεθόδους διδασκαλίας, αλλά βασίζεται στην ανάπτυξη γνωστικών, συναισθηματικών και κοινωνικών δεξιοτήτων (WHO: 2005). Η βιωματική προσέγγιση στη διδασκαλία, η μέθοδος project, η εργασία σε ομάδες, η ουσιαστικά αυτενεργός δράση του μαθητή και η δυνατότητά του να επιλέγει ο ίδιος το αντικείμενο της εργασίας του, η μετακίνησή του εκτός σχολείου, η δυνατότητα επικοινωνίας με ειδικούς και η ενεργός εμπλοκή κοινοτικών και άλλων φορέων στην εκπαιδευτική διαδικασία προσδίδει στην Αγωγή Υγείας έναν σαφώς καινοτόμο χαρακτήρα. Η μεθοδολογία αυτή αίρει τα στεγανά της γνώσης και εκπαιδεύει τους μαθητές στην απόκτηση κοινωνικών δεξιοτήτων και στην κριτική σκέψη, η οποία είναι απολύτως κρίσιμο εφόδιο για τη διαμόρφωση υγιούς κοινωνικής αντίληψης. Οι διδακτικές προσεγγίσεις στην Αγωγή Υγείας στοχεύουν στο να βοηθήσουν τους μαθητές να έρθουν σε επαφή με πραγματικά ζητήματα της κοινωνίας και της ζωής, να τους ενημερώσουν γι αυτά, να τους ευαισθητοποιήσουν και να τους εκπαιδεύσουν στην αντιμετώπισή τους. Η μεθοδολογία της Αγωγής Υγείας είναι ευρεία και έχει ταξινομηθεί με διάφορους τρόπους 141. Η UNESCO (1997) προτείνει ένα πλήθος τεχνικών και μεθόδων που μπορούν να χρησιμοποιηθούν στην Αγωγή Υγείας. Οι τεχνικές αυτές είναι: Η εργασία σε ομάδες, όπου μπορούν να αναπτυχθούν δεξιότητες επικοινωνίας και συνεργασίας και δίνεται η ευκαιρία στους μαθητές να σκεφτούν κριτικά για διάφορα θέματα και να επιλύσουν προβλήματα που παρουσιάζονται στην τάξη ή το σχολείο ή να προτείνουν λύσεις για προβλήματα του κόσμου. Επίσης, καλλιεργείται η ικανότητά τους να ακούν με ενεργό και ουσιαστικό τρόπο και να αποδέχονται το διαφορετικό στην ταυτότητα, την άποψη ή τη ζωή του «άλλου». Παράλληλα, στο πλαίσιο της διδακτικής πράξης, η μέθοδος «εργασία σε ομάδες», εφόσον εξασφαλίζεται η εξατομίκευση, συνιστά μία κοινωνικής μορφής οργάνωση της τάξης (Αγαλιώτης: 2002). Αποτελεί μέθοδο που ενδείκνυται για τη συνεκπαίδευση παιδιών με και χωρίς ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες και κρίνεται αναγκαία ως προς την ευκαιρία που δίνει στους μαθητές να καλλιεργήσουν τις επικοινωνιακές τους δεξιότητες, διότι η ανάπτυξη των δεξιοτήτων αυτών αποτελεί βασικό αίτημα της σύγχρονης ζωής. Στη βάση αυτή χρειάζονται σταθερές ομάδες παιδιών, ώστε να εργάζονται και να επικοινωνούν μεταξύ τους με συστηματικό τρόπο. Στη βιβλιογραφία αναφέρεται ότι ο τρόπος χωρισμού σε ομάδες με βάση ένα τυχαίο κριτήριο είναι πρωτότυπος, προσελκύει το ενδιαφέρον των παιδιών και 141 Η βιβλιογραφία είναι ιδιαίτερα εκτενής σε ό,τι αφορά τις μεθόδους της Αγωγής Υγείας. Ενδεικτικά αναφέρουμε τα εξής: Γκούβρα και άλ. (2001), Weare & Gray (2000), Child to Child Trust & UNICEF (1997), Σώκου (1999), κ.ά. ISSN:

4 εξασφαλίζει την τυχαία κάθε φορά διασπορά τους στις ομάδες, με αποτέλεσμα να βρεθούν και να συνεργαστούν στην ίδια ομάδα και μαθητές που δεν είναι μεταξύ τους φίλοι, που έχουν διαφορετικές επιδόσεις και διαφορετικά νοητικά ή κοινωνικά χαρακτηριστικά. Η διήγηση ιστοριών αλλά και τα τραγούδια ή η ποίηση, επίσης αναπτύσσουν τις επικοινωνιακές δεξιότητες των μαθητών και την αλληλοκατανόηση. Μπορούν ακόμη να αποτελέσουν και το έναυσμα για πολλές άλλες δραστηριότητες. Ο εκπαιδευτικός έχει τη δυνατότητα να διηγηθεί μία ιστορία από την οποία θα μεταδοθεί ένα σαφές μήνυμα, για παράδειγμα, κατά του ρατσισμού, και να προκαλέσει το ενδιαφέρον των παιδιών για το φαινόμενο αυτό, για τη μελέτη των αιτίων και των επιπτώσεών του. Η ζωγραφική, οι εικόνες βοηθούν στην προώθηση της συζήτησης, στην εξάσκηση της παρατηρητικότητας και της κριτικής σκέψης των μαθητών, στη διερεύνηση των γνώσεών τους. Η έρευνα και οι εκπαιδευτικές επισκέψεις είναι πολύτιμες μέθοδοι, αφού δίνουν την ευκαιρία σε μαθητές που είναι δυνατόν να έχουν διαφορετική καταγωγή και κοινωνικοοικονομική προέλευση να λειτουργήσουν αυτόβουλα και συνεργατικά και να αποκτήσουν ενεργό συμμετοχή, να καλλιεργήσουν την ικανότητά τους για επικοινωνία, να έρθουν σε επαφή με την τοπική κοινότητα και να συνειδητοποιήσουν τη σχέση ανάμεσα σε όσα μαθαίνουν στον κλειστό χώρο του σχολείου με ό,τι συμβαίνει στην πραγματικότητα. Τέλος, η δραματοποίηση είναι μια μέθοδος που επιτρέπει στους μαθητές να αναπτύξουν ένα πλήθος από δεξιότητες επικοινωνίας, την ενσυναίσθηση (δηλαδή την ικανότητα να κατανοούν τους γύρω τους επομένως και τους ανθρώπους που είναι διαφορετικοί από τους ίδιους), την κριτική σκέψη και την επίλυση προβλημάτων. Πολύ σημαντικό είναι, επίσης, το γεγονός ότι μέσα από το θεατρικό παιχνίδι και το παίξιμο ρόλων οι μαθητές μπορούν να βιώσουν υποθετικές καταστάσεις βίας, ρατσισμού, ανισότητας και να αναπτύξουν την αυτοεκτίμησή τους και την ικανότητα να προβάλουν αντιστάσεις, η οποία αναμφίβολα αποτελεί πρώτιστο στόχο της αγωγής υγείας, με απώτερο σκοπό τη διαμόρφωση ενός πολίτη που μπορεί να κάνει συνειδητές και ελεύθερες επιλογές. Εκτιμήσεις και προοπτικές Με βάση τα παραπάνω, γίνεται φανερό πως η φιλοσοφία που διέπει την Αγωγή Υγείας διαμορφώνει ένα τέτοιο πλαίσιο περιεχομένου, στόχων και μεθόδων, το οποίο μπορεί να ικανοποιήσει τους σκοπούς που τίθενται για την εκπαίδευση στη σύγχρονη εποχή της αβεβαιότητας και των ανισοτήτων. Οι ρόλοι που αποδίδονται σε όσους εμπλέκονται στις δραστηριότητές της ανταποκρίνονται σε εκείνους που προτείνει η σύγχρονη παιδαγωγική: «Η στάση του εκπαιδευτικού θα πρέπει να ευνοεί τη δημιουργία ενός κλίματος εμπιστοσύνης και ασφάλειας στην τάξη. Είναι σημαντικό ο κάθε μαθητής να αισθάνεται πως δημιουργεί ως μέλος της σχολικής ομάδας, μέσα στην οποία νιώθει άνετα να εκφραστεί και να εκδιπλώσει τις ικανότητές του, χωρίς το φόβο να απορριφθεί» (ΥΠ.Ε.Π.Θ.- Παιδαγωγικό Ινστιτούτο: 2001). Οι προτάσεις αυτές γίνονται πραγματικότητα σε ένα σχολείο που προάγει την υγεία μέσα από δραστηριότητες και προγράμματα Αγωγής Υγείας αλλά βέβαια και με τη δημιουργία ενός υγιούς περιβάλλοντος και παιδαγωγικού κλίματος. ISSN:

5 Συνοψίζοντας, μπορούμε να πούμε ότι χρέος ενός σύγχρονου και δημοκρατικού σχολείου είναι να διαμορφώνει εκπαιδευτικά πλαίσια και δράσεις, ώστε να δίνεται μέσα από αυτά η δυνατότητα στο νέο άνθρωπο να αναπτύξει μια υγιή και ευέλικτη προσωπικότητα. Οι ανάγκες της κοινωνίας αλλά και της αγοράς εργασίας στα επόμενα χρόνια θα απαιτούν από τους πολίτες να αναπτύσσουν μια ιδιαίτερη δυναμική. Η ανάπτυξη της προσωπικότητας του μαθητή πρέπει να είναι ισόρροπη. Η εκπαίδευση θα δημιουργήσει το περιβάλλον και τα διδακτικά εκείνα εργαλεία που εκπαιδεύουν τους μαθητές στην απόκτηση κοινωνικών δεξιοτήτων, όπως η ενεργός ακρόαση και η ενσυναίσθηση, η συνεργασία και η επίλυση συγκρούσεων, η λύση προβλημάτων και η λήψη αποφάσεων, αλλά και στην προάσπιση ηθικών αρχών και στην αναγνώριση των κοινωνικών δικαιωμάτων για παροχή ίσων ευκαιριών. Οι παραπάνω δεξιότητες δεν αποτελούν ειδικό αντικείμενο ενός ή μερικών σχολικών μαθημάτων. Η ανάπτυξή τους προϋποθέτει την ύπαρξη μιας ολιστικής προσέγγισης, ενός συνόλου συμπεριφορών και λειτουργιών των δασκάλων, των μαθητών, του προσωπικού του σχολείου αλλά και τη δημιουργία του κατάλληλου σχολικού περιβάλλοντος. Η Αγωγή Υγείας στο σχολείο είναι μια εκπαιδευτική δραστηριότητα που θέτει ανάλογους με τους παραπάνω σκοπούς και τείνει στη διαμόρφωση αυτού ακριβώς του πλαισίου, αποτελώντας μέσο γνώσεων, αξιών και δεξιοτήτων στην εκπαιδευτική πραγματικότητα (Ιωαννίδη: 2003). Οι στόχοι της Αγωγής Υγείας εναρμονίζονται απόλυτα και μπορούν να αποτελέσουν τους στόχους του σύγχρονου σχολείου στην εποχή της παγκοσμιοποίησης, όπου η πρόοδος και ταυτόχρονα οι ανισότητες και οι κίνδυνοι εξαπλώνονται ταχύτατα. Ο ρόλος της εκπαίδευσης σήμερα είναι να θωρακίσει τους νέους ανθρώπους, όχι με γνώσεις, αλλά με τη γνώση τού πώς να χειρίζονται τη γνώση και τις αξίες που προασπίζουν τις ίσες ευκαιρίες στη μάθηση και στη ζωή. Μπροστά στο όραμα για παγκόσμια ειρήνη, ειρήνη που δε σημαίνει μόνο την απουσία πολέμων, αλλά τη δικαιοσύνη στη διανομή του πλούτου και την ισότητα, την προστασία των παιδιών και τις ίσες ευκαιρίες, οι σύγχρονες τάσεις της αγωγής, όπως σχηματικά έχουν διαχωριστεί σε δράσεις για την αγωγή υγείας, την περιβαλλοντική αγωγή, την διαπολιτισμική εκπαίδευση και άλλα, αποτελούν το θεμέλιο για τη θεσμική και ουσιαστική εξέλιξη του ρόλου του σχολείου, ειδικά μάλιστα στην ελληνική εκπαιδευση που τα τελευταία χρόνια δέχεται νέα δεδομένα, όπως είναι η μετανάστευση και νέες μορφές παραβατικότητας, και συνεπώς υπάρχει η ανάγκη να δεχτεί στους κόλπους της και να εκπαιδεύσει ανθρώπους προερχόμενους από πολύ διαφορετικά πολιτισμικά περιβάλλοντα. Τελικά, η ουσιαστική και σε μεγαλύτερη έκταση διάχυση των δράσεων της Αγωγής Υγείας στο σχολείο αποτελεί ανάγκη και ταυτόχρονα πρόκληση για το ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα προκειμένου να ανταποκριθεί στις αναδυόμενες απαιτήσεις για ομαλή κοινωνική συμβίωση. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ Αγαλιώτης, Γ. (2002). Μεθοδολογικές επιλογές για τη συνεκπαίδευση παιδιών με και χωρίς ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες. Παιδαγωγική Επιθεώρηση, τχ. 33, σσ ISSN:

6 Γκούβρα, Μ., Κυρίδης, Α. & Μαυρικάκη, Ε. (2001). Αγωγή Υγείας και Σχολείο. Παιδαγωγική και Βιολογική Προσέγγιση, Αθήνα: Τυπωθήτω. Child to Child Trust and UNICEF, (1997). Health Promotion in Our Schools. London: Child to Child Trust. Ιωαννίδη, Β. ( ). Αγωγή Υγείας και νεανική παραβατικότητα. Η αγωγή και η προαγωγή της υγείας ως μέσα για την πρόληψη της νεανικής παραβατικότητας. Παρουσία, ΙΓ ΙΔ, Ιωαννίδη, Β. (2003). Η Αγωγή Υγείας ως μέσο γνώσεων, αξιών και δεξιοτήτων στη σύγχρονη εκπαιδευτική πραγματικότητα. Στο ανθολόγιο: Κουτσουβάνου, Ε., Βαγιανός, Γ., Παπαϊωάννου, Α., Γαληνέας, Ι., Παπαδοπούλου, Β., Παπά, Μ. (Eπιμέλεια). Πρακτικά τού 2 ου Πανελλήνιου Συνεδρίου (με διεθνή συμμετοχή), με θέμα: Γνώσεις, αξίες και δεξιότητες στη σύγχρονη εκπαίδευση (σσ ). Αθήνα: Ελληνικό Ινστιτούτο Εφαρμοσμένης Παιδαγωγικής & Εκπαίδευσης (ΕΛΛ.Ι.Ε.Π.ΕΚ.). Ματσαγγούρας, Η. (1999). Θεωρία της διδασκαλίας. Η προσωπική θεωρία ως πλαίσιο στοχαστικο-κριτικής ανάλυσης, τόμ. Ι, εκδόσεις Gutenberg, Αθήνα. Σώκου, Κ. (1999). Οδηγός Αγωγής και προαγωγής της Υγείας. Πρότυπο πρόγραμμα «Αλκοόλ και Ατύχημα», Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα. ΥΠ.Ε.Π.Θ. - Δ/νση Σπουδών Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης, Γραφείο Αγωγής Υγείας. (1998). Αγωγή Υγείας στα Σχολεία. Αθήνα. ΥΠ.Ε.Π.Θ. - Δ/νση Σπουδών Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης, Παιδαγωγικό Ινστιτούτο. Τμήμα Α. (2001). Προγράμματα Αγωγής Υγείας στη Δ/θμια Εκπαίδευση (Βασικοί άξονες, Αναλυτικά Προγράμματα, Οδηγίες για την εφαρμογή τους). Αθήνα. Weare, K. & Gray, G. (2000). επιμέλεια Σώκου Κ., Η Προαγωγή της Ψυχικής και Συναισθηματικής Υγείας στο Σχολείο. Εγχειρίδιο για Εκπαιδευτικούς, Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα. WHO (1997a). Promoting Health through Schools, Report of a WHO Expert Committee on Comprehensive School Health Education and Promotion. WHO Technical Report Series 870, Geneva: WHO. WHO (2005). Skills for Health. Skills-based health education including life skills: An important component of a Child-Friendly/Health-Promoting School. WHO Information Series On School Health, Document 9. WHO. Φ.Ε.Κ. 35 Π.Δ. Φ.Ε.Κ. 11/τ.Α/ Ηλεκτρονικές Διευθύνσεις ΥΠ.Ε.Π.Θ.: UNESCO: UNICEF: WHO: ISSN:

Στόχοι της διαπολιτισμικής εκπαίδευσης και ο ρόλος της εκπαίδευσης ενηλίκων

Στόχοι της διαπολιτισμικής εκπαίδευσης και ο ρόλος της εκπαίδευσης ενηλίκων Στόχοι της διαπολιτισμικής εκπαίδευσης και ο ρόλος της εκπαίδευσης ενηλίκων Μπεζάτη Θεοδώρα Φιλόλογος Υπεύθυνη του Προγράμματος «Εκμάθηση της ελληνικής γλώσσας ως δεύτερης σε εργαζόμενους μετανάστες» Θεοδοσοπούλου

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα Πτυχιακής Εργασίας: «Σχολικές σχέσεις και δραστηριότητες μεταξύ Ελλήνων και αλλοδαπών μαθητών Ε και Στ Δημοτικού»

Θέμα Πτυχιακής Εργασίας: «Σχολικές σχέσεις και δραστηριότητες μεταξύ Ελλήνων και αλλοδαπών μαθητών Ε και Στ Δημοτικού» Πανεπιστήμιο Πατρών Σχολή Ανθρωπιστικών Και Κοινωνικών Επιστημών Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης Θέμα Πτυχιακής Εργασίας: «Σχολικές σχέσεις και δραστηριότητες μεταξύ Ελλήνων και αλλοδαπών μαθητών

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ : Λειτουργία σχολείων με την έναρξη του νέου σχολικού έτους 2006 2007. 1. Παρεμβάσεις για την ομαλή έναρξη της νέας σχολικής χρονιάς

ΘΕΜΑ : Λειτουργία σχολείων με την έναρξη του νέου σχολικού έτους 2006 2007. 1. Παρεμβάσεις για την ομαλή έναρξη της νέας σχολικής χρονιάς Να διατηρηθεί μέχρι Βαθμός ασφαλείας ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝ. ΠΑΙΔΕΙΑΣ & ΘΡΗΣΚ/ΤΩΝ ΕΝΙΑΙΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΚΑΙ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΩΝ Δ/ΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ Π.Ε. ΤΜΗΜΑ Α Μητροπόλεως 15 10185

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ/ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗ

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ/ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗ 1 ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ/ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗ 1. Εισαγωγή H εισαγωγή της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης (ΠΕ) / Εκπαίδευσης για την Αειφόρο Ανάπτυξη (ΕΑΑ) στα Προγράμματα Σπουδών αποτελεί

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ/ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗ

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ/ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗ 249 ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ/ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗ 1. Εισαγωγή H εισαγωγή της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης (ΠΕ) / Εκπαίδευσης για την Αειφόρο Ανάπτυξη (ΕΑΑ) στα Προγράμματα Σπουδών αποτελεί

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα. Καταγραφή των οργανωμένων δράσεων και υλικού στα ελληνικά σχολεία για την εξάλειψη των διακρίσεων. Απρίλιος 2011

Έρευνα. Καταγραφή των οργανωμένων δράσεων και υλικού στα ελληνικά σχολεία για την εξάλειψη των διακρίσεων. Απρίλιος 2011 Σχέδιο δράσης για την πρόληψη ή/και την καταπολέμηση του ρατσισμού και των διακρίσεων κάθε είδους, την ανάδειξη της σημασίας της διαφορετικότητας και την καταπολέμηση της βίας στα σχολεία 7085/14-05-2010

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΟ: ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΣΤΟ ΤΕΙ ΛΑΜΙΑΣ ΠΑΚΕΤΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ : 4

ΕΡΓΟ: ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΣΤΟ ΤΕΙ ΛΑΜΙΑΣ ΠΑΚΕΤΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ : 4 Τ.Ε.Ι ΛΑΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΕΡΓΟ: ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΣΤΟ ΤΕΙ ΛΑΜΙΑΣ ΠΑΚΕΤΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ : 4 «Αναφορά για τη βελτίωση της διαδικασίας εκπαίδευσης από απόσταση - Η

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

ΘΕΜΑ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ (Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε.) ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΗ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΚΑΙ ΤΟΝ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟ ΘΕΜΑ ΟΙ ΑΝΤΙΛΗΨΕΙΣ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

«ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) Πιλοτική Εφαρμογή, στους Άξονες Προτεραιότητας 1,2,3 - Οριζόντια Πράξη

«ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) Πιλοτική Εφαρμογή, στους Άξονες Προτεραιότητας 1,2,3 - Οριζόντια Πράξη «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) Πιλοτική Εφαρμογή, στους Άξονες Προτεραιότητας 1,2,3 - Οριζόντια Πράξη ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΟ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΓΙΑ ΔΑΣΚΑΛΟΥΣ. Μη τυπική εκπαίδευση για την καταπολέμηση των διακρίσεων σε παιδιά σχολικής ηλικίας

ΟΔΗΓΟΣ ΓΙΑ ΔΑΣΚΑΛΟΥΣ. Μη τυπική εκπαίδευση για την καταπολέμηση των διακρίσεων σε παιδιά σχολικής ηλικίας Πρόγραμμα Ίρις - Καταπολεμώντας τα στερεότυπα και τις διακρίσεις: Δράσεις για τη συμμετοχή, την ένταξη και την εκπαίδευση Μη τυπική εκπαίδευση για την καταπολέμηση των διακρίσεων σε παιδιά σχολικής ηλικίας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΕΙΦΟΡΟΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ

ΑΕΙΦΟΡΟΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΑΕΙΦΟΡΟΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ρ Χρυσάνθη Κάτζη Frederick Research Centre Η έννοια της Αειφόρου Ανάπτυξης Η έννοια της Αειφόρου Ανάπτυξης προσδιορίζεται το 1987 από την έκθεση Bruntland ως το είδος της

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΦΥΣΙΚΗ ΑΓΩΓΗ

ΦΥΣΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΦΥΣΙΚΗ ΑΓΩΓΗ 301 ΦΥΣΙΚΗ ΑΓΩΓΗ 1. Εισαγωγή Η ανάπτυξη θετικών στάσεων παράλληλα με την προσφορά γνώσεων κρίνεται ιδιαίτερα σημαντική στη σύγχρονη εποχή. H ενασχόληση των παιδιών με τη Φυσική Αγωγή, από μικρή ηλικία,

Διαβάστε περισσότερα

Project: «Το χρονοταξίδι των μικροταξιδευτών της Στ τάξης στην Ευρωπαϊκή Ένωση»

Project: «Το χρονοταξίδι των μικροταξιδευτών της Στ τάξης στην Ευρωπαϊκή Ένωση» Project: «Το χρονοταξίδι των μικροταξιδευτών της Στ τάξης στην Ευρωπαϊκή Ένωση» Β. Γεωργαντά Δασκάλα στο 2 ο Δημοτικό Σχολείο Σπάτων & Μεταπτυχιακή φοιτήτρια στο ΔΔΜΠΣ «Τεχνολογίες της Πληροφορίας και

Διαβάστε περισσότερα

«Μια εφηµερίδα γεννιέται» Εκπαιδευτικό σενάριο διδασκαλίας και µάθησης µε την αξιοποίηση εκπαιδευτικού λογισµικού του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου.

«Μια εφηµερίδα γεννιέται» Εκπαιδευτικό σενάριο διδασκαλίας και µάθησης µε την αξιοποίηση εκπαιδευτικού λογισµικού του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου. «Μια εφηµερίδα γεννιέται» Εκπαιδευτικό σενάριο διδασκαλίας και µάθησης µε την αξιοποίηση εκπαιδευτικού λογισµικού του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου. Ελένη Γ. Θαλάσση ασκάλα Msc Πληροφορικής στην Εκπαίδευση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ Τμήμα Ψηφιακών Συστημάτων. Τίτλος Διπλωματικής Εργασίας: «ΤΠΕ και Εκπαίδευση: Αποτίμηση Δεξιοτήτων»

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ Τμήμα Ψηφιακών Συστημάτων. Τίτλος Διπλωματικής Εργασίας: «ΤΠΕ και Εκπαίδευση: Αποτίμηση Δεξιοτήτων» ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ Τμήμα Ψηφιακών Συστημάτων ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ «Διδακτικής της Τεχνολογίας & Ψηφιακών Συστημάτων» Κατεύθυνση: Ηλεκτρονική Μάθηση Τίτλος Διπλωματικής Εργασίας: «ΤΠΕ και Εκπαίδευση:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ------

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ------ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ------ ΕΝΙΑΙΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ Π/ΘΜΙΑΣ ΚΑΙ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΟΥ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΥ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΣ

ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΣ ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ & ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΣ - ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ - ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΣ: ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ - ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΥΠΟΒΑΘΡΟ, ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΗΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ - ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ & ΤΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΣΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ & ΤΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΣΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΕΣΠΑ 2007-13\Ε.Π. Ε&ΔΒΜ\Α.Π. 1-2-3 «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21 ου αιώνα) Νέο Πρόγραμμα Σπουδών, Οριζόντια Πράξη» MIS: 295450 Με την συγχρηματοδότηση της Ελλάδας και της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Ε. Κ. Τ.) Το παρόν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΣΠΑ 2007 13\Ε.Π. Ε&ΔΒΜ\Α.Π. 1 2 3 «Μείζον Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Εκπαιδευτικών στις 8 Π.Σ., 3 Π.Σ.Εξ., 2 Π.Σ.Εισ.»

ΕΣΠΑ 2007 13\Ε.Π. Ε&ΔΒΜ\Α.Π. 1 2 3 «Μείζον Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Εκπαιδευτικών στις 8 Π.Σ., 3 Π.Σ.Εξ., 2 Π.Σ.Εισ.» ΕΣΠΑ 2007 13\Ε.Π. Ε&ΔΒΜ\Α.Π. 1 2 3 «Μείζον Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Εκπαιδευτικών στις 8 Π.Σ., 3 Π.Σ.Εξ., 2 Π.Σ.Εισ.» Μείζον Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Εκπαιδευτικών «ΠΛΑΙΣΙΟ ΑΝΑΦΟΡΑΣ» www.epimorfosi.edu.gr Τελικός

Διαβάστε περισσότερα

Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες (UNHCR), Νοέμβριος 2014

Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες (UNHCR), Νοέμβριος 2014 Το παρόν εγχειρίδιο αποτελεί συλλογή αποσπασμάτων από εκδόσεις διεθνών, περιφερειακών και εθνικών φορέων και οργανισμών, που έχουν διατεθεί στην Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες για τους σκοπούς

Διαβάστε περισσότερα

Ιωάννα Αρβανίτη, Σχολική Σύμβουλος Π.Ε., Υποψήφια διδάκτωρ ΤΕΠΑΕ, ΑΠΘ

Ιωάννα Αρβανίτη, Σχολική Σύμβουλος Π.Ε., Υποψήφια διδάκτωρ ΤΕΠΑΕ, ΑΠΘ ΣΧΟΛΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ: ΕΝΑΣ ΜΑΓΙΚΟΣ ΤΟΠΟΣ ΓΙΑ ΟΛΑ ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ. Ιωάννα Αρβανίτη, Σχολική Σύμβουλος Π.Ε., Υποψήφια διδάκτωρ ΤΕΠΑΕ, ΑΠΘ «εύχομαι σε όλους να βρίσκουν τα πιο πολλά και διαφορετικά βιβλία. Βιβλία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ

ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 14023 ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ΤΕΥΧΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ Αρ. Φύλλου 932 14 Απριλίου 2014 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΑΠΟΦΑΣΕΙΣ Πρόγραμμα Σπουδών του μαθήματος «Εφαρμογές Πληροφορικής» Α τάξης Γενικού Λυκείου....

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΤΜΗΜΑ ΕΙ ΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΤΜΗΜΑ ΕΙ ΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΤΜΗΜΑ ΕΙ ΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΕΡΓΟ: ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΣΗ-ΑΝΑΛΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΕΙ ΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ (2003ΣΕ04530072) ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΕΡΓΟΥ : Λαµπροπούλου Βενέττα, τ.αντιπρόεδρος

Διαβάστε περισσότερα

Συμβούλιο για την Πολιτιστική Συνεργασία Επιτροπή Παιδείας Τμήμα Σύγχρονων Γλωσσών, Στρασβούργο Συμβούλιο της Ευρώπης

Συμβούλιο για την Πολιτιστική Συνεργασία Επιτροπή Παιδείας Τμήμα Σύγχρονων Γλωσσών, Στρασβούργο Συμβούλιο της Ευρώπης Κοινό Ευρωπαϊκό Πλαίσιο αναφοράς για τη γλώσσα: εκμάθηση, διδασκαλία, αξιολόγηση Συμβούλιο για την Πολιτιστική Συνεργασία Επιτροπή Παιδείας Τμήμα Σύγχρονων Γλωσσών, Στρασβούργο Συμβούλιο της Ευρώπης i

Διαβάστε περισσότερα

έκδοση του Ιδρύματος το 2009. 2

έκδοση του Ιδρύματος το 2009. 2 Τα Μετέωρα Βήματα του Προσανατολισμού στην εποχή της Αβεβαιότητας: Συνέπειες για το ΕΠΑ.Λ 1 Χρυσούλα Κοσμίδου-Hardy Σύμβουλος του Π.Ι, Πρόεδρος του Τομέα Σ.Ε.Π. 2 1. Εισαγωγικά Ήταν όλα κάποτε αλλιώς στο

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ - ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥΣ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΟΔΗΓΟΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ - ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥΣ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΟΔΗΓΟΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ - ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥΣ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

Η εξ αποστάσεως εκπαίδευση. Τρόποι διδασκαλίας και μέσα. Μια διδακτική πρόταση για τη διδασκαλία των λογοτεχνικών κειμένων.

Η εξ αποστάσεως εκπαίδευση. Τρόποι διδασκαλίας και μέσα. Μια διδακτική πρόταση για τη διδασκαλία των λογοτεχνικών κειμένων. Η εξ αποστάσεως εκπαίδευση. Τρόποι διδασκαλίας και μέσα. Μια διδακτική πρόταση για τη διδασκαλία των λογοτεχνικών κειμένων. Πασιόπουλος Γιώργος, Εκπαιδευτικός ΠΕ, Μεταπτυχιακός φοιτητής Η κινούμενη εικόνα

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογίες της Πληροφορίας και των Επικοινωνιών για την Ένταξη

Τεχνολογίες της Πληροφορίας και των Επικοινωνιών για την Ένταξη Τεχνολογίες της Πληροφορίας και των Επικοινωνιών για την Ένταξη Εξελίξεις και Ευκαιρίες για τις Ευρωπαϊκές Χώρες EUROPEAN AGENCY for Special Needs and Inclusive Education ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ

ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 3205 ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ΤΕΥΧΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ Αρ. Φύλλου 197 23 Ιανουαρίου 2015 ΑΠΟΦΑΣΕΙΣ Αριθμ. 8561/Δ2 Πρόγραμμα Σπουδών του μαθήματος «Φυσική Αγωγή» της Α, Β, Γ τάξης Γενικού

Διαβάστε περισσότερα

Η Αυτοαξιολόγηση. με μια ματιά

Η Αυτοαξιολόγηση. με μια ματιά ΥΠΑΙΘ / ΙΕΠ ΕΡΓΟ : Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου της σχολικής μονάδας: Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης (ΑΕΕ) Η Αυτοαξιολόγηση με μια ματιά Οκτώβριος 2013 2 Το παρόν κείμενο αποτελεί μέρος του εκπαιδευτικού

Διαβάστε περισσότερα