ΔΡΑΜΑΤΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ Ι

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΔΡΑΜΑΤΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ Ι"

Transcript

1 ΔΡΑΜΑΤΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ Ι ΚΕΙΜΕΝΑ ΤΗΣ ΚΛΑΣΙΚΗΣ ΔΡΑΜΑΤΟΥΡΓΙΑΣ Ι. ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΏΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ Πάτρα

2 Δραματουργική ανάλυση Ι ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΔΡΑΜΑΤΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ Ι: ΚΕΙΜΕΝΑ ΤΗΣ ΚΛΑΣΙΚΗΣ ΔΡΑΜΑΤΟΥΡΓΙΑΣ... Περιγραφή του μαθήματος 2 Διάγραμμα των παραδόσεων του μαθήματος 2 ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ 3 Η ΤΕΧΝΗ ΤΟΥ ΘΕΑΤΡΟΥ...6 Η ιδιαιτερότητα της θεατρικής τέχνης 8 Τα συστατικά στοιχεία της τέχνης του θεάτρου 10 ΤΟ ΔΡΑΜΑΤΙΚΟ ΚΕΙΜΕΝΟ Ορολογία δραματικών όρων 14 Η διαδικασία δημιουργίας του δραματικού κειμένου και η πραγματικότητα 15 Ανάλυση της δομής του Ονείρου καλοκαιρινής νύχτας του Σαίξπηρ και της Φαίδρας του Ρακίνα 17 Μορφές διαίρεσης ενός θεατρικού κειμένου 17 Δόμηση του Ονείρου καλοκαιρινής νύχτας κατά πράξεις/ σκηνές 18 Δόμηση της Φαίδρας κατά πράξεις/ σκηνές 19 Η σημασία της πρώτης σκηνής 21 ΦΑΙΔΡΑ 21 ΡΗΤΟΡΙΚΗ ΔΙΑΤΑΞΗ ΤΟΥ ΔΡΑΜΑΤΟΣ 23 Ρητορική διάταξη του Ονείρου 24 Ρητορική διάταξη της Φαίδρας 25 ΔΟΜΗΣΗ ΤΗΣ ΠΛΟΚΗΣ 29 Ιστορία ή μύθος και πλοκή ενός θεατρικού έργου 28 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΔΟΜΗΣΗΣ ΤΗΣ ΠΛΟΚΗΣ 32 Ο ΣΑΙΞΠΗΡ ΚΑΙ Η ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ 34 Μεσαιωνική δραματική παράδοση (10 ος 13 ος αιώνας) 34 ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΙΣΜΟΣ (14 ος -16 ος αιώνας) 35 Ουίλιαμ Σαίξπηρ...40 Βιογραφία - Εργογραφία 40 Όνειρο καλοκαιρινής νύχτας...41 Ιδεολογική και θεματική ανάλυση...41 ΟΙ ΠΟΛΥΠΛΗΘΕΙΣ ΠΗΓΕΣ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ 41 Η ΕΙΚΟΝΑ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ ΟΠΩΣ ΑΠΟΚΑΛΥΠΤΕΤΑΙ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΟ ΟΝΕΙΡΟ 41 ΘΕΜΑΤΑ ΤΟΥ ΟΝΕΙΡΟΥ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙΝΗΣ ΝΥΧΤΑΣ 44 Ο ΛΟΓΟΣ ΣΤΟ ΔΡΑΜΑ...50 Η λειτουργία του λόγου στο Όνειρο καλοκαιρινής νύχτας 51 Ρακίνα Φαίδρα Ιστορική, ιδεολογική και θεματική ανάλυση...56 ΤΟ ΓΑΛΛΙΚΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΟΥ 17 ΟΥ ΑΙΩΝΑ 56 ΚΛΑΣΙΚΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΜΠΑΡΟΚ 56 Ζαν Ρασίν ή Ρακίνας 57 Ανάλυση της Φαίδρας (1677) 58 Η τεχνοτροπία του Κλασικισμού και η Φαίδρα 58 ΔΡΑΜΑΤΙΚΑ ΠΡΟΣΩΠΑ...63 Ορολογία 63 Η συμβατικότητα του δραματικού προσώπου 64 Η σύλληψη του δραματικού προσώπου και η ευρύτερη θεώρηση της ανθρώπινης προσωπικότητας 66 Κατηγορίες δραματικών προσώπων 69 ΔΡΑΜΑΤΙΚΑ ΕΙΔΗ...73 Τραγωδία 73 Κωμωδία 74 Δράμα 78 Δευτερεύοντα δραματικά είδη 79 ΕΠΙΛΟΓΟΣ

3 Δραματουργική ανάλυση Ι ΔΡΑΜΑΤΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ Ι: ΚΕΙΜΕΝΑ ΤΗΣ ΚΛΑΣΙΚΗΣ ΔΡΑΜΑΤΟΥΡΓΙΑΣ (ΘΕ 044) Διδάσκουσα Ιωάννα Παπαγεωργίου Περιγραφή του μαθήματος: Τρόποι προσέγγισης, αξιολόγησης, και ανάλυσης ενός δραματικού κειμένου. Μελετώνται δράματα από την Αναγέννηση έως και τα μέσα του 19 ου αιώνα, ως προς τη δομή, τη διακειμενικότητα, τα κοινωνικοϊστορικά και θεματολογικά στοιχεία και τα είδη των χαρακτήρων. Εξετάζεται η γλώσσα που χρησιμοποιεί ο συγγραφέας, οι σκηνικές οδηγίες, ο χώρος και χρόνος του δράματος, οι πηγές του έργου. Η μελέτη εστιάζεται σε έργα του Σαίξπηρ, του Ρακίνα, του Μολιέρου, του Γκολντόνι, του Κλάιστ, κ.ά. (βλ. Οδηγός Σπουδών του Τμήματος Θεατρικών Σπουδών). Στόχος του μαθήματος είναι ο φοιτητής/ η φοιτήτρια να: 1. Αποκτήσει επαρκή γνώση κειμένων της κλασικής δραματουργίας. 2. Κατέχει βασικά στοιχεία μεθοδολογίας για την ανάλυση ενός κειμένου της κλασικής δραματουργίας. 3. Γνωρίζει τρόπους κριτικής προσέγγισης και ανάλυσης ενός δραματικού κειμένου. 4. Τοποθετεί το δραματικό κείμενο σε μια ορισμένη λογοτεχνική περίοδο, ρεύμα/κίνημα. 5. Αναλύει και συγκρίνει θέματα και χαρακτήρες ενός δραματικού κειμένου. 6. Εξετάζει δράματα, θέματα και χαρακτήρες διακειμενικά. 7. Αναγνωρίζει τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά ενός συγγραφέα της Κλασικής Δραματουργίας. 8. Γνωρίζει το κοινωνικο-ιστορικό περιβάλλον που έζησε ο συγγραφέας. 9. Γνωρίζει τις επιρροές που έχει δεχθεί ο συγγραφέας, αλλά και ποιους έχει επηρεάσει. 10. Γνωρίζει τη γλώσσα, το ύφος, τις σκηνικές οδηγίες, τον χώρο και χρόνο, που χρησιμοποιεί ο συγγραφέας στη δημιουργία του δραματικού του έργου. 11. Έχει επαρκή γνώση της βιβλιογραφίας της κλασικής δραματουργίας και του κάθε συγγραφέα χωριστά. 12. Γνωρίζει τους κανόνες χρήσης των πηγών και της βιβλιογραφίας και να έχει εξοικειωθεί με τον τρόπο σωστής καταχώρησης των επιστημονικών πληροφοριών (παραπομπές, υποσημειώσεις, παραθέματα). Διάγραμμα των παραδόσεων του μαθήματος: 1. Εισαγωγικά για το περιεχόμενο και τους στόχους του μαθήματος Γνωριμία με τους φοιτητές και τις φοιτήτριες Τρόπος εξέτασης & εξεταστέα ύλη του μαθήματος Ιστορική περίοδος που καλύπτουν τα υπό ανάλυση κείμενα Αναζήτηση του εκπαιδευτικού υλικού του μαθήματος στη βιβλιοθήκη του Τμήματος 2. Η τέχνη του θεάτρου και του δράματος Οι συμβάσεις της δραματικής τέχνης Σχέση δράματος (τέχνη του λόγου) με τις άλλες τέχνες του θεάτρου (αρχιτεκτονική/ θεατρικός χώρος, σκηνογραφία, φωτισμός, μουσική, υποκριτική, κοστούμια, μάσκα-μακιγιάζ, φωτογραφία, βίντεο) Ορολογία: δράμα δραματουργία δραματολογία Σχέση του δράματος με την εποχή του Προετοιμασία συμμετεχόντων για την επόμενη παράδοση: Ανάγνωση των θεατρικών έργων Το όνειρο καλοκαιρινής νύχτας του Ουίλιαμ Σαίξπηρ και Φαίδρα του Ρακίνα. Σύνταξη περιγραφής της δράσης των δύο έργων ανά σκηνή και πράξη. 3. Μέρη του δράματος κατά το ποσόν (ανάλυση των έργων Το όνειρο καλοκαιρινής νύχτας & Φαίδρα): Διαίρεση του δράματος σε πράξεις, σκηνές, εικόνες, μέρη Ρητορική διαίρεση του δράματος (έκθεση δέση λύση) Σημασία της πρώτης σκηνής του έργου Διανομή εργασιών προφορικής παρουσίασης στην τάξη κατά τα τελευταία μαθήματα. Προετοιμασία για την επόμενη παράδοση: Σύνταξη της υπόθεσης της Φαίδρας και του Ονείρου κατά πράξη 4. Πλοκή, μύθος, ιστορία, δράση, υπόθεση- Τύποι δόμησης της πλοκής 5-7. Θεματική και ιδεολογική ανάλυση των έργων Το όνειρο καλοκαιρινής νύχτας & Φαίδρα Οι συγγραφείς και η ιστορική εποχή των έργων δραματουργικά ρεύματα της περιόδου θέματα και μοτίβα των έργων ιδεολογικό περιεχόμενο των έργων Πρώτη προσέγγιση των χαρακτήρων Ορολογία: ειρωνεία, αναδρομή, αναγνώριση, περιπέτεια, από μηχανής θεός, δραματική οικονομία 2

4 Δραματουργική ανάλυση Ι Η λειτουργία του λόγου και η σχετική ορολογία : διάλογος, μονόλογος, απεύθυνση στο κοινό, κατ ιδίαν, στιχομυθία, ειρωνεία, αμφισημία 8. Δραματικά είδη 9. Τα δραματικά πρόσωπα των έργων Το όνειρο καλοκαιρινής νύχτας & Φαίδρα Διανομή των οδηγιών για τη σύνθεση της τελικής εργασίας. Προετοιμασία για την επόμενη παράδοση: Ανάγνωση της κωμωδίας του Μολιέρου Ο Μισάνθρωπος 10. Δραματουργική ανάλυση του Μισάνθρωπου του Μολιέρου με παρουσίαση εργασιών συμμετοχής των φοιτητών/τριών Προετοιμασία για την επόμενη παράδοση: Ανάγνωση της κωμωδίας Λοκαντιέρα του Κάρλο Γκολντόνι 11. Δραματουργική ανάλυση της Λοκαντιέρας του Γκολντόνι με παρουσίαση εργασιών συμμετοχής Προετοιμασία για την επόμενη παράδοση: Ανάγνωση του δράματος Ο Πρίγκιπα του Χόμπουργκ του Χάινριχ Κλάιστ 12. & 13. Δραματουργική ανάλυση του Πρίγκιπα του Χόμπουργκ του Κλάιστ με παρουσίαση εργασιών συμμετοχής Οδηγίες για τη σύνταξη της τελικής εργασίας ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ ΔΟΚΙΜΙΑ Διανομή 1 η επιλογή: Pavis, Patrice, Λεξικό του θεάτρου, μετ. Αγνή Στρουμπούλη, επιμ. Κώστας Γεωργουσόπουλος, γλωσσική επεξ. Εύα Γεωργουσοπούλου, Gutenberg, Αθήνα, 2006 Διανομή 2 η επιλογή: Hartnoll, Phyllis Found, P. (επιμ. αγγλ. έκδ.), Λεξικό του θεάτρου, Παν/μιο Οξφόρδης, μετ. Ν. Χατζόπουλος, Νεφέλη, Αθήνα, Από τα λεξικά οι φοιτητές/τρίες θα διαβάσουν τους όρους / πρόσωπα που εξετάζονται στην παράδοση του μαθήματος Σημειώσεις της διδάσκουσας. Οι σημειώσεις θα διανέμονται σε κάθε μάθημα και στο τέλος θα βρίσκονται συγκεντρωμένες σε ψηφιακή μορφή στον Η/Υ της βιβλιοθήκης του Τμήματος. Scholes, Robert Klaus, Carl, Στοιχεία του δράματος, μετ. Αριστέα Παρίση, εκδ. Κωνσταντινίδη, Θεσσαλονίκη, 1984 [Η μελέτη αυτή θα βρίσκεται στον Η/Υ της βιβλιοθήκης] ΘΕΑΤΡΙΚΑ ΕΡΓΑ Θεατρικά έργα που θα εξεταστούν γραπτά 1. Σαίξπηρ, Ουίλλιαμ, Όνειρο καλοκαιρινής νύχτας, μετ. Ερ. Μπελιές, Κέδρος, Αθήνα, Ρακίνας, Φαίδρα, μετ. Στ. Πασχάλης, Γαλλικό Ινστιτούτο Αθηνών, Αθήνα, 1990 Θεατρικά έργα που θα παρουσιασθούν προφορικά μέσα στην τάξη 3. Μολιέρος, Ο Μισάνθρωπος, μετ. Κ. Βάρναλης, Κέδρος, Αθήνας, Γκολντόνι, Κάρλο, Λοκαντιέρα, μετ. Αντ. Σακελλαρίου, Δωδώνη, Αθήνα, Κλάιστ, Ερρίκος φον, Ο Πρίγκιπας του Χόμπουργκ, μετ. Κ. Καρθαίος, Εταιρεία Σπουδών Σχολής Μωραΐτη, Αθήνα, 1974 Τα παραπάνω θεατρικά έργα θα βρίσκονται στο φωτοτυπικό της βιβλιοθήκης του Τμήματος ή 3

5 Δραματουργική ανάλυση Ι Συμπληρωματική βιβλιογραφία της παράδοσης Συνίσταται στους φοιτητές και στις φοιτήτριες του μαθήματος η μελέτη των δραματουργικών αναλύσεων των έργων αυτών στα βιβλία: - Fischer Lichte, Erika, Ιστορία Ευρωπαϊκού δράματος και θεάτρου, Πλέθρον, Αθήνα, 2012: τόμ. Α Από την Αρχαιότητα στους Γερμανούς Κλασικούς, μετ. Γ. Καλιφατίδης, σσ , , , , 291, & τόμ. Β Από τον Ρομαντισμό μέχρι Σήμερα, μετ. Γ. Σαγκριώτης, σσ Νίκολ, Αλαρντάις, Παγκόσμια ιστορία του θεάτρου, εκδ. Σμυρνιωτάκη, Αθήνα, χχ., τόμ. Β & Γ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΦΟΙΤΗΤΡΙΩΝ ΚΑΙ ΦΟΙΤΗΤΩΝ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Ο τελικός βαθμός θα εξαχθεί: 1. Από τη συμμετοχή των συμμετεχόντων στις παραδόσεις με μικρές γραπτές και προφορικές εργασίες (2 μονάδες) 2. Από τη σύνταξη εργασίας δραματουργικής ανάλυσης ενός έργου (5 μονάδες, ατομική εργασία ή με συνεργασία δύο υποψηφίων). Οι οδηγίες για τη σύνθεση της εργασίας και ένα υπόδειγμα εργασίας θα διανεμηθούν πριν την έναρξη των προφορικών παρουσιάσεων από τους φοιτητές/ήτριες. 3. Από γραπτές εξετάσεις πάνω στην εξεταστέα ύλη του μαθήματος (3 μονάδες, με βάση επιτυχίας τον βαθμό 1) Προσοχή: Για την επιτυχή εξέταση του μαθήματος οι υποψήφιοι πρέπει υποχρεωτικά να συντάξουν την εργασία και να συμμετέχουν στην τελική γραπτή εξέταση. Αν το γραπτό της εξέτασης βαθμολογηθεί με βαθμό από 0 έως 0,99 τότε ο φοιτητής/τρία κόβεται, ανεξάρτητα από τη βαθμολόγηση της εργασίας 4 ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΑΤΡΙΚΑ ΕΡΓΑ ΓΙΑ ΤΕΛΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Σαίξπηρ: Το σύνολο των δραματικών κειμένων του Ουίλιαμ Σαίξπηρ (εκτός του Ονείρου καλοκαιρινής νύχτας) Μπεν Τζόνσον: Βολπόνε Κρίστοφερ Μάρλοου Ο Εβραίος της Μάλτας, Δόκτωρ Φάουστους Μολιέρος: Μεταφρασμένες κωμωδίες του Μολιέρου: Ο απερίγραπτος, Τα ερωτικά πείσματα, Σχολείο γυναικών, Ο αστόχαστος των Βερσαλλιών, H Πριγκίπισσα της Ήλιδας, Δον Ζουάν, Γιατρός με ζόρι, Αμφιτρύων, Ζορζ Νταντέν, Φιλάργυρος, Ο αρχοντοχωριάτης, Οι κατεργαριές του Σκαπέν, Η κόμισσα του Εσκαρμπανιά, Σοφολογιότατες, Κατά φαντασίαν ασθενής Ρακίνας: Ανδρομάχη, Βρεταννικός, Βερενίκη Μπομαρσέ: Ο κουρέας της Σεβίλλης, Οι γάμοι του Φιγκαρό Μαριβό: Διπλή απιστία, Η ψευτοϋπηρέτρια, Η κληρονομιά, Το νησί των σκλάβων, Ο θρίαμβος του έρωτα, Οι ψευτοεξομολογήσεις, Η φιλονικία, Οι καλόπιστοι θεατρίνοι Κάρλο Γκολντόνι: Υπηρέτης δύο αφεντάδων, Οι δίδυμοι της Βενετίας, Το καφενείο, Πάμελα, Οι αγροίκοι, Η τριλογία του παραθερισμού, Η βεντάλια, Καβγάδες στην Κιότζα, Τέλος καρναβαλιού, Δέκα κωμωδίες [Dieci commedie di Goldoni: H καλή γυνή, Φρόνιμη και υπομονετική γυνή, Ο καλόκαρδος γκρινιάρης, Πατήρ της φαμίλιας, Ο ευγενής αρίφης, Ο αληθής και πιστός φίλος, Θυγάτηρ ευπειθής, Η πανούργος και πολύξερη γυνή] Γκαίτε: Φάουστ Α μέρος, Τορκουάτο Τάσσο, Κλάβιγκο Φρίντριχ Σίλερ: Έρως και ραδιουργία, Η παρθένα της Ορλεάνης, Δον Κάρλος, Γουλιέλμος Τέλος, Μαρία Στούαρτ Χάινριχ Κλάιστ: Η σπασμένη στάμνα, Ο θάνατος του Δαντόν Γκέοργκ Μπίχνερ: Λεόντιος και Λένα, Βόιτσεκ Αλφρέ ντε Μισέ: Δεν παίζουν με τον έρωτα Ώρες συνεργασίας με τη διδάσκουσα: Δευτέρα: 10:30-11:30, Τρίτη: 12:30-14:30 Τηλ ηλεκτρονική διεύθυνση: Προσωπική διαδικτυακή σελίδα:

6 Δραματουργική ανάλυση Ι ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΚΟ ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΒΑΣΙΚΩΝ ΣΥΓΓΡΑΦΕΩΝ - ΡΕΥΜΑΤΩΝ 16 ος 19 ος αιώνας 1560 (16ος) (17ος αι.) 17ος αιώνας ( ) 18ος αιώνας ( ) Τέλη 18 ου -μέσα 19 ου αιώνα ΥΣΤΕΡΗ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ Αγγλία Ελισαβετιανό θέατρο: Μάρλοου Σαίξπηρ Τζόνσον Ισπανία Χρυσός αιώνας: Θερβάντες Λόπε ντε Βέγκα Καλντερόν Ιταλία Ανάπτυξη νεοκλασικής θεωρίας εμφάνιση Μπαρόκ Κομέντια ντελ άρτε ΜΠΑΡΟΚ ΚΛΑΣΙΚΙΣΜΟΣ Γαλλία Κορνέιγ Μολιέρος Ρακίνας Αγγλία Θέατρο Παλινόρθωσης ( ) ΔΙΑΦΩΤΙΣΜΟΣ ( ) Γαλλία Ντιντερό Βολτέρος - Μπομαρσέ Ιταλία Γκολντόνι (τέλος κομέντια ντελ άρτε) Γερμανία Λέσινγκ Γερμανία Κίνημα της θύελλας και της ορμής ΡΟΜΑΝΤΙΣΜΟΣ Γερμανία Σίλερ Γκαίτε Κλάιστ - Μπίχνερ Γαλλία Ουγκό- Αλφρέ ντε Βινί- Δουμάς πατέρας Αγγλία Μπάιρον Σέλεΐ Κ Ο Μ Ε Ν Τ Ι Α Ν Τ Ε Λ Α Ρ Τ Ε 5

7 Π Α Ρ Α Σ Τ Α Σ Η Σ Κ Η Ν Ο Θ Ε Τ Η Σ Η ΤΕΧΝΗ ΤΟΥ ΘΕΑΤΡΟΥ ΠΙΝΑΚΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ Α. Η ιδιαιτερότητα της τέχνης του θεάτρου και οι συμβάσεις Το θέατρο ακολουθεί τις δικές του συμβάσεις, δηλαδή αισθητικούς κανόνες (επιλογής, αρμονίας, αναλογίας) και επικοινωνιακούς κώδικες. Β. Τα συστατικά στοιχεία της τέχνης του θεάτρου έως τα μέσα του 20ού αιώνα α) Το κείμενο Πρόσωπο/α που ενεργεί/ούν στο πλαίσιο μιας ιστορίας διαμορφωμένης σε κείμενο/πλοκή (θεατρικό έργο) από τον συγγραφέα ή σε υποτυπώδη πλοκή (καμβά) β) Το γεγονός της παράστασης Ένα άτομο (ηθοποιός) υποδύεται έναν ρόλο (πρόσωπο από την ιστορία ενός κειμένου) με δράση & λόγο Ένα/ περισσότερα άτομα βλέπουν (θεατής/ές) σε έναν χώρο/κτίριο Ηθοποιός Χορογράφος Ενδυματολόγος Μακιγιέρ γ) Θεατρικό κτίριο/ χώρος Ο ηθοποιός κινείται στη σκηνή φωτιστής πλατεία χώρος μύθου σκηνογράφος διευθυντής σκηνής Μουσική μουσικός σκηνοθέτης Ιδιαιτερότητες της θεατρικής τέχνης Το θέατρο ως συνδυασμός τεχνών & μέσων. Δημιουργείται συλλογικά & βιώνεται συλλογικά Αμεσότητα σχέσης ηθοποιού θεατή (διαφορά από κινηματογράφο) Το θέατρο ως γεγονός (δράση). Συμβαίνει σε συγκεκριμένο χρόνο γι αυτό είναι ανεπανάληπτο & εφήμερο (διαφορά από εικαστικές τέχνες & λογοτεχνία, κοινό στοιχείο με παραστασιακές/ επιτελεστικές τέχνες) 6

8 Η ΤΕΧΝΗ ΤΟΥ ΘΕΑΤΡΟΥ Το θέατρο, ως τέχνη, αποτελεί μια ανθρώπινη ενέργεια που υπερβαίνει τον καθημερινό αγώνα του ανθρώπου για επιβίωση. 1 Δεν αναφέρεται άμεσα στην πραγματικότητα που βιώνουμε, αλλά συνιστά έναν σχετικά αυτόνομο κόσμο που, αν και ώς ένα σημείο μιμείται την πραγματικότητα, σε τελική ανάλυση, υπακούει σε ειδικούς νόμους και συμβάσεις. Για τους σύγχρονους μελετητές, το θέατρο και η τέχνη γενικότερα, αποτελούν ειδικές μορφές επικοινωνίας ή έκφρασης που έχουν τους δικούς τους κώδικες. Όπως η προφορική επικοινωνία και το ντύσιμο έχουν τους δικούς τους κανόνες και συστήματα μετάδοσης μηνυμάτων, έτσι και το θέατρο μιλά με τη δική του «γλώσσα», μόνο που αυτή υπερβαίνει τον κόσμο της καθημερινότητας. Εξετάζοντας το θέατρο ως τέχνη, αυτόματα τίθεται το ερώτημα: «Τι είναι τέχνη»; Το ερώτημα αυτό δεν έχει βρει ακόμη μια πλήρως αναγνωρισμένη απάντηση, ιδιαίτερα τα τελευταία χρόνια που τείνει να αποσυνδεθεί με την έννοια της δημιουργίας του ωραίου. Αυτό όμως που έχει γίνει πλέον κοινώς αποδεκτό είναι ότι η τέχνη αποτελείται από μορφή (δηλαδή αυτό που γίνεται αισθητό, το σημαίνον) και περιεχόμενο (το σημαινομένο) όπως πολλά άλλα δημιουργήματα των ανθρώπων. Εντούτοις, το στοιχείο που διαχωρίζει την τέχνη είναι το γεγονός ότι η μορφή παίζει έναν ιδιαίτερα σημαντικό ρόλο. Ο φιλόλογος Ιωάννης Συκουτρής, προσπαθώντας να προσδιορίσει την τέχνη της λογοτεχνίας, τόνισε το γεγονός ότι σε αυτή το εκφραστικό μέσο της, η γλώσσα, δεν μεταδίδει απλά το νόημα, αλλά πραγματώνει τις αισθητικές αξίες. Η γλώσσα είναι ταυτόχρονα μέσο και αυτοσκοπός. 2 Με άλλα λόγια, η γλώσσα στη λογοτεχνία [δηλαδή η μορφή] αποτελεί όχι μόνο μέσο μετάδοσης μιας ιδέας, αλλά και μετατρέπει αυτήν την ιδέα σε αισθητική (καλλιτεχνική) εμπειρία, που είναι και ο απώτερος σκοπός της λογοτεχνίας και κάθε τέχνης γενικότερα. Αν επεκτείναμε την παραπάνω συλλογιστική και στο θέατρο, θα λέγαμε ότι σε μια παράσταση η επιλογή ορισμένων αποχρώσεων και σχημάτων για τα κοστούμια, τα σκηνικά και τον φωτισμό, σε συνδυασμό με το σώμα και την κατάλληλη κίνηση των ηθοποιών, την προφορά λόγου και επιλογή λέξεων (δηλαδή η μορφή) μεταδίδει ένα συγκεκριμένο μήνυμα/συναίσθημα στους θεατές που ξεπερνά τα όρια του ρητά εκφρασμένου λόγου ή της συμβατικής καθημερινής επικοινωνίας και προσφέρει μια αισθητική εμπειρία. Η επικοινωνία στην τέχνη, τουλάχιστον κατά το μεγαλύτερο μέρος της ιστορίας της, ρυθμίζεται από κάποιους αισθητικούς νόμους, δηλαδή από κανόνες που προσδιορίζουν αυτό που κάθε εποχή θεωρεί ως την πληρέστερη και αρμονικότερη σύνδεση του περιεχομένου με τη μορφή. Οι δημιουργοί της έχουν συνείδηση ότι όταν ο λόγος, τα σχήματα, τα χρώματα, η κίνηση και οι ήχοι συμμορφώνονται με τους κατάλληλους κανόνες αρμονίας σε σχέση με το περιεχόμενο του έργου τους, τότε αυτό μεταδίδεται πληρέστερα και ταυτόχρονα προσφέρει μια ευχάριστη εμπειρία στους θεατές, στους ακροατές ή στους αναγνώστες. Οι αισθητικοί νόμοι δεν μπορούν να προσδιορισθούν πλήρως και συνήθως μαθαίνονται από 1 Κακούρη, Κατερίνα, Προαισθητικές μορφές θεάτρου, Βιβλιοπωλείον της «Εστίας», Αθήνα, [ανατύπωση της έκδοσης: Οι φίλοι του βιβλίου, 1946], σ Συκουτρής, Ιωάννης, «Φιλολογία και ζωή», Μελέται και άρθρα, Εταιρεία Σπουδών Μωραΐτη, Αθήνα, 1956, σ. 218.

9 τον καλλιτέχνη όχι μόνο συνειδητά, μέσα από τη φοίτησή του σε σχολές τεχνών, αλλά και «διαισθητικά» μέσα από την εμπειρία. Εκτός των γενικότερων αισθητικών κανόνων, το θέατρο, κατά την πορεία της εξέλιξής του, έχει διαμορφώσει τους δικούς του κώδικες επικοινωνίας, τις δικές του συμβάσεις. 3 Η πιο βασική σύμβασή του είναι η άτυπη συμφωνία ανάμεσα στον δημιουργό και στον θεατή ότι όλα όσα αναπαριστάνονται στη σκηνή, αν και δεν είναι ούτε πραγματικά και ούτε σύμφωνα με τους νόμους της εμπειρίας, γίνονται αποδεκτά ως τέτοια για όσο διάστημα διαρκεί η παράσταση. Ενδεικτικά, θα μπορούσαμε να φέρουμε ως παράδειγμα την απόκλιση ανάμεσα στον χρόνο της παράστασης και στο χρόνο της δράσης. Στη διάρκεια των δύο σκηνικών ωρών διαδραματίζονται γεγονότα που, στον φανταστικό κόσμο του έργου, μπορεί να εκτείνονται σε διάστημα πολλών χρόνων (χρόνος της πλοκής). 4 Αντίστοιχα, στην καθημερινή ζωή, ο μονόλογος μπορεί να θεωρηθεί ως μια μη φυσιολογική μορφή έκφρασης. Δεν συμβαίνει όμως το ίδιο κατά την ώρα της παράστασης, όπου ο ήρωας συχνά μιλά στον εαυτό του και το γεγονός αυτό δεν μας φαίνεται μη φυσιολογικό. Στη θεατρική γραφή, ένας βασικός νόμος είναι ότι ο θεατρικός συγγραφέας δεν δραματοποιεί με τυχαίο τρόπο όλες τις ενέργειες που ο ήρωάς του μπορεί να διαπράξει, αλλά μόνο αυτές που αφορούν στο συγκεκριμένο θέμα του δράματος ή όσες κρίνει ότι θα έχουν τον επιδιωκόμενο αντίκτυπο στον θεατή. Κάνει δηλαδή μια επιλογή από τα δεδομένα της εμπειρίας για να επιτύχει ένα ορισμένο αποτέλεσμα. Η ιδιαιτερότητα της θεατρικής τέχνης Το θέατρο ως δράση και θέαση. Οι όροι «θέατρο» και «δράμα» παράγονται από το ρήμα θεάομαι-ώμαι και από το απαρέμφατο δραν, αντίστοιχα. 5 Άρα, σύμφωνα με την ετυμολογία των όρων, κεντρική θέση στην τέχνη αυτή κατέχουν η θέαση και η δράση. Από τη μια πλευρά έχουμε, δηλαδή, κάποιον ή κάποιους που δρουν και από την άλλη κάποιον ή κάποιους που παρακολουθούν τη δράση. Κάτι ανάλογο συμβαίνει συχνά και στην καθημερινή ζωή, όμως η δράση στο θέατρο είναι στην ουσία υπόκριση, ενσάρκωση ή αναπαράσταση ενός χαρακτήρα-ρόλου από κάποιον ζωντανό άνθρωπο, η οποία υπακούει στους νόμους και στις συμβάσεις της συγκεκριμένης τέχνης. Θα μπορούσε βέβαια κάποιος να υποστηρίξει ότι και στην καθημερινότητά μας δεν «παίζουμε» τίποτε άλλο παρά μια σειρά ρόλων. Η διαφορά όμως από το θεατρικό παίξιμο είναι ότι στην πραγματική ζωή δεν αισθανόμαστε ότι υποκρινόμαστε έναν ρόλο. Πιστεύουμε ότι είμαστε ο ρόλος που επιτελούμε. Στο θέατρο, αντίθετα, υπάρχει πάντα η συναίσθηση της υπόκρισης. 3 Για τις θεατρικές συμβάσεις, βλ. Pavis, Patricem,Λεξικό του θεάτρου, μετ. Αγνή Στρουμπούλη, επιμ. Κώστας Γεωργουσόπουλος, γλωσσική επεξ. Εύα Γεωργουσοπούλου, Gutenberg, Αθήνα, 2006, σσ Για τα διάφορα επίπεδα του δραματικού χρόνου, βλ. Elam, Keir, Η σημειωτική θεάτρου και δράματος, 8 μετ. εισ. Καίτη Διαμαντάκου, Ελληνικά Γράμματα, Αθήνα, 2001, σσ Αρχικά ο όρος «θέατρον» σήμαινε τον χώρο προς θέαση και ο όρος «δράμα» την πράξη. Αργότερα η λέξη «δράμα» απέκτησε τη σημασία του έργου/κειμένου με προορισμό τη σκηνική αναπαράσταση. Βλ. Balme, Christopher B., Εισαγωγή στις Θεατρικές Σπουδές, μετ. Ρ. Κοκκινάκης, Βίκυ Λιακοπούλου, Πλέθρον, Αθήνα, 2012, σ. 17.

10 Παλαιότερα, σημαντικότερο στοιχείο της θεατρικής τέχνης θεωρούνταν το ίδιο το δραματικό κείμενο και ο συγγραφέας καταλάμβανε την πρώτη θέση στη θεατρική ιεραρχία. Μετά το 1960, όμως, οι συσχετισμοί άλλαξαν και η παράσταση αυτή καθ αυτή θεωρήθηκε το ουσιαστικότερο μέρος της τέχνης του θεάτρου. Καθώς μια παράσταση μπορεί να σταθεί και μόνον με έναν ή περισσότερους ηθοποιούς που υποδύονται κάποιους ρόλους μπροστά σε ένα κοινό, για πολλούς μελετητές και καλλιτέχνες η «ουσία» του θεάτρου συνίσταται στην εξής σχέση: Ένα άτομο Α (ηθοποιός) υποδύεται έναν ρόλο Β ενώ ο Γ (θεατής) παρακολουθεί. 6 Με άλλα λόγια, αυτό που απαιτεί το θέατρο για να λειτουργήσει είναι η «φανταστική συμπαιγνία» θεατών και ηθοποιών. 7 Η υπόκριση ενός ρόλου γίνεται πρωταρχικά με κινήσεις του σώματος και με λόγο. Δεν έχουμε αφήγηση της δράσης του χαρακτήρα από ένα τρίτο άτομο, όπως συμβαίνει στο έπος ή στο μυθιστόρημα. 8 Το θέατρο, επίσης, όπως και κάθε άλλη τέχνη, δεν εξυπηρετεί βιοποριστικούς σκοπούς και γι αυτό τον λόγο, η ενσάρκωση ενός ρόλου γίνεται πρωταρχικά για αισθητικούς και ψυχαγωγικούς και όχι για ωφελιμιστικούς ή θρησκευτικούς σκοπούς, όπως συμβαίνει στην καθημερινή ζωή και στις τελετουργίες. Εντούτοις, ούτε αυτός ο διαχωρισμός είναι απόλυτος, γιατί κατά καιρούς πολλοί καλλιτέχνες ή θεωρητικοί χρησιμοποίησαν το θέατρο για να μεταδώσουν κάποια πολιτικά, θρησκευτικά ή παιδαγωγικά μηνύματα. Στις περιπτώσεις όμως αυτές, θα μπορούσαμε να παρατηρήσουμε ότι ο στόχος αυτός επιτέθηκε στο θέατρο, το οποίο μπορεί να υπάρξει αυτόνομα και χωρίς την ανάγκη κάποιου μη καλλιτεχνικού στόχου. Βοηθητικό στον προσδιορισμό της ιδιαιτερότητας του θεάτρου είναι το πρώτο τμήμα του ορισμού της τραγωδίας από τον Αριστοτέλη ως μίμησης πράξης. 9 Ο ίδιος ορισμός θα μπορούσε να εφαρμοσθεί γενικότερα στην τέχνη του θεάτρου και όχι μόνο στο δραματικό είδος της τραγωδίας. 10 Το θέατρο, όπως κάθε άλλη τέχνη, μιμείται την πραγματικότητα είτε αυτή είναι η πραγματικότητα των αισθήσεων είτε της φαντασίας είτε του ονείρου ενός δημιουργού. Σε αντιδιαστολή όμως με τις άλλες τέχνες, το θέατρο μιμείται πράξεις (όχι χαρακτήρες ή ιδέες) και, προεκτείνοντας τον ορισμό του Έλληνα φιλοσόφου, θα λέγαμε ότι η μίμηση γίνεται με την αναπαράσταση της ίδιας της πράξης των ηρώων με το σώμα των ηθοποιών (ή με μια προέκταση του σώματός τους, που είναι η κούκλα στην περίπτωση του κουκλοθέατρου). Το θέατρο ενσωματώνει τα μέσα των άλλων τεχνών, δηλαδή τον ρυθμό, τη μελωδία, την αφήγηση, το σχέδιο και τα χρώματα, αλλά δυνητικά μπορεί να υπάρξει και χωρίς αυτά. 6 Hoffman, Th. Cameron, Ken., «Η φύση του θεάτρου», μτφ. Μαρία Κωστάκη, περ. Εκκύκλημα,, τχ. 6, Γεν.-Μαρ. 1985, σ. 42 (από E. Bentley, The life of the drama, London, Methuen, 1985) Γκέρζι Γκροτόφσκυ, Για ένα φτωχό θέατρο, μτφ. Φώντας Κονδύλης & Μαίρη Γαΐτη Βορρέ, Θεωρία, Αθήνα, 1982, σ. 29 και Πούχνερ, «Εισαγωγή στην έννοια του θεάτρου», Ιστορικά νεοελληνικού θεάτρου. Έξι μελετήματα, εκδ. Παϊρίδη, Αθήνα, 1985, σ Balme, Εισαγωγή στις Θεατρικές Σπουδές, σ Αριστοτέλης, Περί Ποιητικής, μτφ. Σίμος Μενάρδος, Εισαγωγή, κείμενον, ερμηνεία, Ι. Συκουτρής, 9 Βιβλιοπωλείον της «Εστίας», Αθήνα, 1991, κεφ Αριστοτέλης, Περί Ποιητικής, κεφ Θα πρέπει να σημειωθεί ότι οι μοντέρνες τάσεις στην τέχνη και στη θεωρία δεν δίνουν έμφαση στο στοιχείο της μίμησης, αλλά σε αυτό της έκφρασης (η οποία δε σημαίνει κατ ανάγκην μίμηση κάποιου πραγματικού ή φανταστικού στοιχείου) και της επικοινωνίας. Για τον λόγο αυτό, ο ορισμός του Αριστοτέλη δεν έχει πλέον καθολική αποδοχή.

11 Τα συστατικά στοιχεία της τέχνης του θεάτρου Βλ. ΠΙΝΑΚΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ (σ. 6). α) Κείμενο. Ο ρόλος που ενσαρκώνει ο ηθοποιός εντάσσεται σε μια ευρύτερη ιστορία η οποία, πιο συχνά, περιλαμβάνει και άλλους ρόλους που αναπτύσσουν μεταξύ τους κάποιες σχέσεις. Η ιστορία αυτή συνήθως διαμορφώνεται σε μορφή διαλογικού κειμένου από τον συγγραφέα (δραματικό κείμενο), ο οποίος, για αιώνες, αποτελούσε το κέντρο της θεατρικής δημιουργίας στη δυτική Ευρώπη. Όμως, σύμφωνα με τη νεότερη αντίληψη για το θέατρο, το κείμενο είναι ένα μόνο από τα στοιχεία της παράστασης και όχι πάντα απολύτως αναγκαίο. 11 Στην κομέντια ντελ άρτε και στον Καραγκιόζη δεν υπήρχε ένα καθορισμένο κείμενο αλλά ένας καμβάς πλοκής (σενάριο) από τον οποίον ξεκινούσαν οι ηθοποιοί ή ο καραγκιοζοπαίχτης και κατά την πορεία της παράστασης αυτοσχεδίαζαν τους ρόλους και τους διάλογους ακολουθώντας ορισμένους κανόνες. Πολλές σύγχρονες μορφές θεάτρου (stand-up κωμωδία, επινοημένο θέατρο κ.ά.) δεν προϋποθέτουν ένα κείμενο γραμμένο πριν την έναρξη της παραγωγής. Το κείμενο ή θεατρικό έργο δημιουργείται στη διάρκεια της προετοιμασίας ή την ώρα της παράστασης. 12 β) Ηθοποιός. Κατά τη διάρκεια της παράστασης, ο ηθοποιός μεταμορφώνεται σε άλλα πρόσωπα ή υπάρξεις (ρόλους που εντάσσονται στην ιστορία του δραματικού κειμένου). Η μεταμόρφωση αυτή επιτυγχάνεται κυρίως μέσω μιας τεχνικής, της υποκριτικής, την οποία ο ηθοποιός κατακτά είτε σε κατάλληλες σχολές είτε ύστερα από μαθητεία κοντά σε πιο έμπειρους συναδέλφους του. Αν η παράσταση περιλαμβάνει χορευτικά τμήματα τότε ένας χορογράφος σχεδιάζει και διδάσκει τις χορευτικές κινήσεις. Για να ολοκληρωθεί, όμως, η ερμηνεία ενός ρόλου απαιτείται μια σειρά άλλων εξαρτημάτων, όπως ειδικό κοστούμι, κατάλληλο μακιγιάζ και, μερικές φόρες, προσωπείο. Η τέχνη της αμφίεσης είναι έργο του ενδυματολόγου και το μακιγιάζ του μακιγιέρ. γ) Χώρος [θεατρικός/δραματικός]. Το σώμα του ηθοποιού καταλαμβάνει ορισμένο χώρο. Για μια θεατρική παράσταση συνήθως διατίθεται ένας ειδικά διαμορφωμένος χώρος, το θεατρικό κτίριο ή θέατρο, του οποίου η αρχιτεκτονική ποικίλλει ανάλογα με την ιστορική περίοδο ή με τους συγκεκριμένους στόχους που υπηρετεί το είδος των παραστάσεων που φιλοξενούνται σε αυτό. Εντούτοις, ο ειδικά προορισμένος χώρος δεν είναι πάντα απολύτως αναγκαίος. Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να χρησιμοποιηθεί μια αποθήκη, μια εκκλησία ή και ένας δρόμος Λήμμα «Κείμενο και σκηνή», Pavis, σ Ο διαχωρισμός του κειμένου σε δραματικό και σε θεατρικό αντλείται από τον Balme, Christopher B., Εισαγωγή στις θεατρικές σπουδές, μετ. Ρ. Κοκκινάκης Βίκυ Λιακοπούλου, Πλέθρον, Αθήνα, 2012 σσ

12 Ακολουθώντας τη διάκριση ανάμεσα σε ηθοποιό-θεατή, ο θεατρικός χώρος συνήθως διαιρείται σε δύο βασικά μέρη: τη σκηνή, όπου κινούνται οι ηθοποιοί και την πλατεία, όπου κάθονται ή στέκονται οι θεατές. Ορισμένες πρωτοποριακές παραστάσεις τείνουν να καταργήσουν αυτού του είδους τους διαχωρισμούς, γιατί οι διοργανωτές πιστεύουν ότι το θέατρο είναι μέρος της καθημερινής ζωής και δεν πρέπει να διαχωρίζεται από αυτή. Στο μεγαλύτερο μέρος όμως του παγκόσμιου θεάτρου, ο διαχωρισμός τηρείται. Η δράση του έργου όμως συντελείται σε έναν τόπο, ο οποίος είναι διαφορετικός από τον χώρο του θεατρικού κτιρίου. Για να αναπαρασταθεί αυτός ο φανταστικός τόπος, η σκηνή στην οποία κινούνται οι ηθοποιοί διαμορφώνεται με ειδικό τρόπο μέσω της σκηνογραφίας. Ανάλογα με την ιστορική περίοδο της παράστασης (όχι της δράσης του έργου) είναι δυνατόν να χρησιμοποιηθούν πλούσια, ελάχιστα ή και καθόλου σκηνικά (περίπτωση του ελισαβετιανού θεάτρου). Άλλοτε, πάλι, η σκηνή μπορεί να διακοσμείται με δισδιάστατα σκηνικά, καμωμένα από έναν ζωγράφο-σκηνογράφο κι άλλοτε να χρησιμοποιούνται τρισδιάστατα αντικείμενα, την επιμέλεια των οποίων αναλαμβάνει ο σκηνογράφος. Σε παραστάσεις ανοιχτού χώρου κατά τη διάρκεια της ημέρας, δεν είναι δυνατόν να ληφθεί μέριμνα για ειδικό φωτισμό. Στον κλειστό όμως χώρο ή κατά τη διάρκεια της νύχτας, η σκηνή απαιτεί ειδικό φωτισμό, η λειτουργία του οποίου ξεκινά από το να κάνει ορατή τη δράση και το σκηνικό στο κοινό έως στο να διαμορφώνει την αρμόζουσα ατμόσφαιρα και να αποκρύπτει ή να αποκαλύπτει μέρος όσων διαδραματίζονται στη σκηνή. Η επιμέλεια της πλευράς αυτής σε θέατρα με σύνθετο καταμερισμό εργασίας ανήκει σε έναν ειδικό τεχνικό, τον φωτιστή. Οι σύγχρονες παραστάσεις συχνά συνοδεύουν τη «σκηνογραφία» ή την «αφήγηση» με προβολές βίντεο που συμπληρώνουν το νόημα των επί σκηνής τεκταινόμενων. Μουσική. Οι ρίζες του θεάτρου φαίνεται να είναι στενά δεμένες με τη μουσική. Όσο κι αν αποτελούν ξεχωριστές τέχνες, κατά την πορεία τους, πολλές φορές, η μια επικαλέστηκε τη συνεργία της άλλης, σε σημείο ώστε να διαμορφωθούν μεικτά είδη, όπως η όπερα, η επιθεώρηση, η μουσική κωμωδία και το μιούζικαλ. Η μουσική δεν πλαισιώνει απλά τη δράση, αλλά έχει και τη δυνατότητα να διαμορφώνει μια ιδιαίτερη ατμόσφαιρα καθιστώντας τον μουσικό ουσιώδη συνεργάτη. Η τέχνη της σκηνοθεσίας. Το σύγχρονο θέατρο έχει γίνει τόσο σύνθετο, ώστε να απαιτεί την επέμβαση ενός ατόμου του οποίου ειδικό καθήκον είναι να εναρμονίζει τις επιμέρους πλευρές της παράστασης σε ένα οργανικό σύνολο. Για ένα μεγάλο διάστημα το άτομο αυτό συνιστούσε έναν απλό συντονιστή της σκηνής (régisseur) 13. Σήμερα όμως έχει καθιερωθεί Ο όρος «régisseur» στη γαλλική γλώσσα διατηρεί μέχρι σήμερα τη σημασία του σκηνοθέτη της

13 να παρεμβαίνει δημιουργικά στη διαμόρφωση της παράστασης, ώστε αυτή να αποτελεί ένα οργανικό σύνολο που να διέπεται από μια καλλιτεχνική συνέχεια (σκηνοθέτης-δημιουργός). Όπως έγινε αντιληπτό, εκτός του γεγονότος ότι έχουμε αναπαράσταση της δράσης με το σώμα και τη φωνή του ηθοποιού μπροστά σε έναν ή περισσότερους θεατές, μια ακόμα ιδιαιτερότητα του θεάτρου είναι η σύνθετη δομή της παράστασης. Το θέατρο, όπως και η όπερα, απαιτούν τη συνεργασία πολλών καλλιτεχνών. Είναι τέχνες που δημιουργούνται συλλογικά και, ώς ένα βαθμό, βιώνονται συλλογικά από τους καλλιτέχνες και τους θεατές. Η συλλογικότητα της δημιουργίας, η οποία του προσδίδει ακαταμάχητη γοητεία, καθιστά ταυτόχρονα δύσκολη την παραγωγή του, με αποτέλεσμα για αιώνες να είχε παραμείνει σε εμβρυακή μορφή, καθώς οι πολιτικές και οικονομικές συνθήκες δεν επέτρεπαν την καλλιέργειά του. Όταν ο δραματουργός ξεκινά να συνθέσει ένα θεατρικό έργο πρέπει να λαμβάνει υπόψη όλους τους παραπάνω παράγοντες ώστε η δημιουργία του να μετατραπεί σε κείμενο κατάλληλο για παράσταση. 12 παράστασης.

14 ΤΟ ΔΡΑΜΑΤΙΚΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΠΙΝΑΚΑΣ Εισαγωγικά στοιχεία Ορολογία: Δραματικό έργο /κείμενο, θεατρικό κείμενο δράμα, δραματολογία, δραματουργία, δραματουργική ανάλυση. Περιεχόμενο δραματικού κειμένου: μύθος-πλοκή, χαρακτήρες, ιδέες, διάλογος, αλλά και σκηνικές οδηγίες που, συνήθως, αφορούν στη συμπεριφορά και στην εμφάνιση των προσώπων, καθώς και στο σκηνικό, στον φωτισμό και στη μουσική. Προορισμός δραματικού κειμένου: η παράσταση (αλλά και «θέατρο του νου» ή «της πολυθρόνας»). Μορφές θεάτρου χωρίς κείμενο: θέατρο αυτοσχεδιασμού (κομέντια ντελ άρτε-καμβάς, Καραγκιόζης), μεταμοντέρνες παραστάσεις (κατά τις οποίες το κείμενο διαμορφώνεται κατά την προετοιμασία της παράστασης). Διαδικασία δημιουργίας του κειμένου από τον συγγραφέα: Παράγοντες. Εποχή, δραματουργική παράδοση, στόχοι, προσωπικές εμπειρίες Σχέση συγγραφέα κειμένου. Το θεατρικό έργο μπορεί να σταθεί αυτόνομα/στόχος η παράσταση. Ανάλυση του δραματικού κειμένου ΔΟΜΗ Διαίρεση των μερών του κειμένου: κατά ποσόν μέρη αρχαίας ελληνικής τραγωδίας και κωμωδίας, χωρισμός σε πράξεις, σκηνές, μέρη. Διάταξη υλικού: Η σημασία της πρώτης σκηνής. Έκθεση δέση λύση. Δόμηση της Πλοκής Πλοκή -μύθος - ιστορία: διαφορά. Η ανάπτυξη της πλοκής και οι στόχοι του συγγραφέα. Μορφές πλοκής: κλιμακούμενη, επεισοδιακή και άλλες μορφές. Τεχνικές και συμβάσεις παραδοσιακών έργων. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ 1. Θέματα μοτίβα 2. Χαρακτήρες 3. Λόγος 4. Ιδέες 13

15 Ορολογία δραματικών όρων Δραματικό κείμενο / έργο (στην κλασική δραματουργία): κείμενο σε διαλογική μορφή και σκηνικές οδηγίες. Ένα ή περισσότερα πρόσωπα διαλέγονται στο πλαίσιο μιας ιστορίας που εξελίσσεται στον χώρο και στον χρόνο. 14 Συνήθης προορισμός του είναι η παράσταση, όπου το κείμενο «υλοποιείται». Θεατρικό κείμενο: Σύμφωνα με τη σύγχρονη παραστασιο-κεντρική θεώρηση του θεάτρου, το θεατρικό κείμενο, το οποίο μπορεί να περιλαμβάνει το δραματικό κείμενο αλλά δεν ταυτίζεται μαζί του, είναι ένας ευρύτερος όρος. Δηλώνει οποιοδήποτε κείμενο μπορεί να χρησιμοποιηθεί για παράσταση, ανεξάρτητα αν έχει τη δομή ενός δραματικού κειμένου όπως αυτό περιγράφηκε πιο πάνω. 15 Ο όρος αυτός προτάθηκε για να περιγράψει σύγχρονες μορφές θεατρικών έργων. Στην κλασική δραματουργία, η οποία αποτελεί αντικείμενο του μαθήματος, οι όροι δραματικό και θεατρικό κείμενο δεν διαφοροποιούνται αισθητά. Βέβαια το τελικό κείμενο της παράστασης δεν ταυτίζεται κατ ανάγκην με το κείμενο του συγγραφέα. Κατά το ανέβασμα ενός κλασικού έργου μπορεί να γίνουν προσθήκες ή αλλαγές για τις ανάγκες της παράστασης. Είναι δυνατόν, επίσης, η σκηνοθεσία να «αλλοιώνει» το περιεχόμενο του κειμένου του συγγραφέα μέσω της υποκριτικής, της σκηνογραφίας κ.α., με αποτέλεσμα να υπάρχει νοηματική διαφοροποίηση. Δράμα: Με τον όρο αυτόν, συνήθως, αποδίδουμε την έννοια του δραματικού κειμένου, αλλά και ένα συγκεκριμένο δραματικό είδος που αναπτύχθηκε στο δυτικό θέατρο μετά τον 18 ο αιώνα (δράμα), πραγματεύεται σοβαρές καταστάσεις κοινών ανθρώπων και δεν αποκλείει τη χρήση κωμικών στοιχείων. Δραματουργία: Η τέχνη της σύνθεσης (η ποιητική) του θεατρικού έργου. «Επιδιώκει να εγκαθιδρύσει τις αρχές κατασκευής του έργου, είτε επαγωγικά από συγκεκριμένα παραδείγματα έργων, είτε παραγωγικά από ένα σύστημα αφηρημένων αρχών. Αυτή η έννοια προϋποθέτει ένα σύνολο εξειδικευμένων θεατρικών κανόνων, των οποίων η γνώση είναι απαραίτητη για να γραφτεί ένα έργο ή για να του γίνει συγκεκριμένη ανάλυση». 16 Δραματολογία: Ο κλάδος της επιστήμης ή της κριτικής που μελετά τη δομή, τις ιδέες και τη γλώσσα των θεατρικών έργων, δηλαδή τη δραματουργία. 14 Για τις δυσκολίες ενός συνολικού ορισμού του δραματικού κείμενου, βλ. Pavis, λήμμα «Δραματικό 14 κείμενο», σ Balme, Pavis, λήμμα «Δραματουργία», σ. 111.

16 Δραματουργική ανάλυση. Η ανάλυση της δομής και του περιεχομένου ενός έργου, δηλαδή της δραματουργίας, με συστηματικό τρόπο. Η ανάλυση αυτή μπορεί να έχει δεοντολογικό χαρακτήρα, δηλαδή να ακολουθεί ένα συγκεκριμένο σύστημα κανονιστικών / αξιολογικών αρχών ή στόχων. Μπορεί επίσης να είναι επιστημονική, δηλαδή να μελετά το κείμενο με βάση ένα σύστημα αντικειμενικών όρων όπως, οι στόχοι του συγγραφέα, οι επιρροές από την κοινωνική οικονομική πολιτική κατάσταση της εποχής που γράφτηκε, τα δραματουργικά πρότυπα που ακολουθεί το έργο, τη δομή του και το είδος των δραματικών προσώπων. Η επιστημονική ανάλυση δεν αξιολογεί, αλλά περιγράφει και ερμηνεύει πώς λειτουργούν τα διάφορα στοιχεία ενός δράματος. Περιεχόμενο του δραματικού κειμένου Το δραματικό κείμενο αποτελεί δραματοποίηση μιας ιστορίας, δηλαδή απόδοσή της με τη μορφή του διαλόγου σε παρόντα χρόνο δράσης. Ξεκινώντας από την περιγραφή των «κατά το ποιόν» μερών της τραγωδίας του Αριστοτέλη, θα μπορούσαμε να πούμε ότι το θεατρικό κείμενο περιλαμβάνει «μύθο» (πλοκή), χαρακτήρες, ιδέες και διάλογο καθώς και υποδείξεις, μέσω του διαλόγου, για τα στοιχεία της «όψεως» και του «μέλους» (μουσικής). Εντούτοις, η πλειοψηφία των νεότερων δραματικών έργων περιέχει και σκηνικές οδηγίες που συνήθως αφορούν στη συμπεριφορά, στην εμφάνιση ή ακόμα και στον χαρακτήρα των προσώπων αλλά και στο σκηνικό, στον φωτισμό και στη μουσική (δηλαδή, στην «όψιν» και στο «μέλος»). Η δράση που λαμβάνει χώρα κατά την παράσταση υποβάλλεται μέσω του διαλόγου και των σκηνικών οδηγιών. Συνοπτικά θα λέγαμε ότι το κείμενο είναι ο ιστός της παράστασης και παρέχει τον διάλογο, τις καταστάσεις, τους χαρακτήρες και την ιδέα που καθοδηγεί την παραγωγή της. Η διαδικασία δημιουργίας του δραματικού κειμένου και η πραγματικότητα Κατά τη σύνθεση ενός θεατρικού κειμένου ο συγγραφέας δεν ακολουθεί μια προκαθορισμένη γραμμική πορεία. Η καλλιτεχνική δημιουργία είναι πάντοτε μια σύνθετη διαδικασία και το τελικό αποτέλεσμα συνάρτηση ενός πλήθους παραγόντων. Το ταλέντο, η ευαισθησία και οι συνειδητοί στόχοι του δραματουργού είναι μόνο μερικοί από αυτούς τους παράγοντες. Ο δραματουργός όταν γράφει, μεταφέρει όχι μόνο τις συνειδητές σκέψεις και σχέδιά του, αλλά και την κοσμοθεωρία της εποχής, τις σύγχρονες αντιλήψεις για την ανθρώπινη προσωπικότητα και τα πρότυπα συμπεριφοράς και σκέψης που επιβάλλει η κοινωνία. Είναι πιθανόν να έχει εσωτερικεύσει την επικρατούσα ιδεολογία, άρα να τη μεταφέρει ασυνείδητα ή μπορεί να αντιτίθεται σε αυτή και το έργο να λειτουργεί ως ένα μέσο διαμαρτυρίας. Επιπλέον, μεταφέρει την προσωπική του εμπειρία από τον κόσμο, γεγονός που δεν γίνεται, κατ ανάγκην, 15 συνειδητά. Επίσης, εκτός των προτεραιοτήτων που θέτει ο ίδιος, είναι υποχρεωμένος να λάβει

17 υπόψη και τις προτιμήσεις μιας γενικότερης ομάδας ανθρώπων, του δυνητικού κοινού του, αν δεν θέλει το έργο του να μείνει παραγνωρισμένο. Τέλος, ο τρόπος γραφής και οργάνωσης του υλικού διαμορφώνεται μέσα από έναν συνδυασμό των προσωπικών αναζητήσεών του με την κυρίαρχη δραματουργική παράδοση. Θα πρέπει εδώ να διασαφηνισθεί ότι όλα τα στοιχεία που αναφέρθηκαν μεταμορφώνονται από δραματικό υλικό σε δράμα μόνο ακολουθώντας τις ιδιαίτερες συμβάσεις της θεατρικής τέχνης. ΜΕΡΗ ΤΟΥ ΔΡΑΜΑΤΟΣ ΚΑΤΑ ΤΟ ΠΟΣΟΝ Στόχος του δραματικού κειμένου Η ουσιαστική ολοκλήρωση του δραματικού έργου επέρχεται με την παράσταση. Έγινε επιλογή της συγκεκριμένης μορφοποίησης της ιστορίας (δηλαδή δραματοποίησή της) από τον συγγραφέα, γιατί αυτή η μορφή κρίθηκε ως ο καλύτερος εκφραστικός τρόπος για να πραγματοποιηθούν οι στόχοι του. Ο συγγραφέας, για να αποδώσει την ιστορία ή τις ιδέες του, θα μπορούσε να είχε επιλέξει μια άλλη μορφή, π.χ. μυθιστόρημα ή ποίηση, στις οποίες ο λόγος έχει περισσότερη αυτοτέλεια και δίνει τη δυνατότητα να χρησιμοποιηθούν διάφορες αφηγηματικές μέθοδοι για να εκφραστούν τα στοιχεία τα οποία στο θέατρο αποδίδονται μέσω της δράσης και της εικόνας. Η δραματική γραφή υποβάλλει, από την ίδια τη δόμησή της, την αναγκαιότητα της παράστασης. Εντούτοις, πολλά έργα, παρά τις προθέσεις του συγγραφέα, δεν έφτασαν ποτέ στη σκηνική ολοκλήρωσή τους. Σε πολλές περιπτώσεις μάλιστα, κάποιοι συγγραφείς συνέθεσαν έργα σε δραματική μορφή, προορίζοντάς τα όχι για τη σκηνή αλλά για μια νοητική παράσταση μέσα στη φαντασία του αναγνώστη («θέατρο της πολυθρόνας ή του νου»). Τέτοια παραδείγματα προέρχονται κυρίως από το καλλιτεχνικό ρεύμα του συμβολισμού (τέλη 19ου αιώνα). Υπάρχουν, βεβαίως, τύποι θεάτρου που δεν οργανώνονται γύρω από ένα κείμενο, αλλά από ένα σενάριο ή, αλλιώς, καμβά της ιστορίας. Στην κομέντια ντελ άρτε, για παράδειγμα, υπήρχε ένα σενάριο που γνώριζαν οι ηθοποιοί και βασισμένοι σε αυτό, αλλά και σε μια σειρά συμβάσεων, αυτοσχεδίαζαν τον διάλογο και τις κινήσεις τους πάνω στη σκηνή. Κάτι ανάλογο συμβαίνει και στην περίπτωση του Καραγκιόζη, καθώς και σε μορφές του παραδοσιακού κουκλοθέατρου. Επίσης, μερικές μοντέρνες πειραματικές παραστάσεις δεν βασίζονται εξολοκλήρου σε ένα κείμενο, αλλά είναι συρραφή διαφόρων στοιχείων. Το (συνήθως γραπτό) κείμενο συνιστά ένα μόνο μέρος του τελικού συνόλου. Η ενότητα της παράστασης επιτυγχάνεται μέσα από την κεντρική σύλληψη του σκηνοθέτη (Robert Wilson, Richard Foreman). Στις παραγωγές του Living Theatre και του Open Theatre (Η.Π.Α., πρώτες 16

18 μεταπολεμικές δεκαετίες) τα κείμενα γράφονταν από την ομάδα των συντελεστών της παράστασης. Ανάλυση της δομής του Ονείρου καλοκαιρινής νύχτας του Σαίξπηρ και της Φαίδρας του Ρακίνα Αντικείμενο των επόμενων παραδόσεων του μαθήματος θα είναι η δραματουργική ανάλυση δύο θεατρικών έργων: του Ονείρου καλοκαιρινής νύχτας του Σαίξπηρ και της Φαίδρας του Γάλλου συγγραφέα Ρακίνα. Στόχος θα είναι η κατανόηση των τρόπων (των συμβάσεων) με τους οποίους ένα πρωτογενές υλικό, μια ιστορία ή ένας μύθος, μετατρέπεται στο καλλιτεχνικό είδος του θεατρικού έργου. Για να καταστεί ο στόχος εφικτός είναι αναγκαίο να εξετάσουμε το περιεχόμενο των δραμάτων σε σχέση με τη δομή τους. Να δούμε δηλαδή τη μορφή και το περιεχόμενο σε στενή συνάφεια. Πριν προχωρήσουμε όμως σε μια τόσο σύνθετη ανάλυση, κρίθηκε σκόπιμο, για καθαρά μαθησιακούς λόγους, να παρουσιασθεί αρχικά μόνο η τεχνική με την οποία δομείται η ιστορία ενός θεατρικού έργου. Η παρουσίαση αυτή θα είναι κάπως αποκομμένη από το περιεχόμενο του έργου, γιατί απαιτείται προηγούμενη εξοικείωση με τις δραματουργικές τεχνικές οργάνωσης της πλοκής, πριν γίνει συσχέτισή τους με το περιεχόμενο. Μορφές διαίρεσης ενός θεατρικού κειμένου Κάθε δραματουργός δομεί το περιεχόμενο ενός έργου κατά τρόπο που θα του επιτρέψει να διατυπώσει με θεατρικούς όρους συγκεκριμένες ιδέες ή εμπειρίες που απασχολούν τον ίδιο ή τους ανθρώπους της εποχής του. Το ζητούμενο, δηλαδή, δεν είναι μόνο να εκφράσει τους προβληματισμούς του, κάτι που θα μπορούσε να το πετύχει με οποιαδήποτε άλλη γραμματειακή ή καλλιτεχνική μορφή, αλλά και να δημιουργήσει ένα έργο τέχνης σε δραματική μορφή. Με άλλα λόγια, οφείλει να ακολουθήσει τις συμβάσεις που θέτει τόσο το επικοινωνιακό μοντέλο της εποχής, όσο και η σκηνική παράσταση, ώστε το κοινό να συλλάβει, βιώνοντας ταυτόχρονα μια αισθητική εμπειρία, το μήνυμα που επιδιώκει να μεταδώσει ο συγγραφέας. Αυτές οι συμβάσεις αφορούν στη δόμηση των γεγονότων, στη διαγραφή των χαρακτήρων και στη διάρθρωση του λόγου. Κάθε εποχή, ανάλογα με τις επικρατούσες αντιλήψεις, επιλέγει έναν δικό της τρόπο κατάτμησης του δραματικού κειμένου σε μικρότερες δομικές μονάδες, ώστε να συνενωθούν τα διάφορα τμήματα της ιστορίας που προορίζονται για αναπαράσταση επί σκηνής. Στην αρχαιότητα, τα κατά ποσόν μέρη της τραγωδίας, σύμφωνα με τον Αριστοτέλη, ήταν ο πρόλογος, η πάροδος, τα στάσιμα, τα επεισόδια και η έξοδος, τα οποία αντιπροσώπευαν την εξέλιξη του 17 είδους από τον διθύραμβο. Η αρχαία κωμωδία (δηλαδή τα περισσότερα έργα του Αριστοφάνη)

19 χωριζόταν σε πρόλογο, πάροδο, αγώνα, παράβαση, διαλογικές σκηνές, δευτερεύουσα παράβαση κι έξοδο. Κατά την Αναγέννηση, καθιερώθηκε η πεντάπρακτη δομή με υποδιαίρεση της κάθε πράξης σε σκηνές, γιατί έτσι ερμηνεύθηκε η διαίρεση των μερών του αρχαίου δράματος σε επεισόδια και στάσιμα. Αργότερα, ο αριθμός των πράξεων μειώθηκε σε τρεις. Ο χωρισμός αυτός αντανακλά μια σχετικά αυστηρή οργάνωση του έργου σε μεγαλύτερες θεματικές ενότητες (πράξεις), οι οποίες περιλαμβάνουν τα βασικά σημεία της εξέλιξης της δράσης, και σε μικρότερες (σκηνές). Η διαίρεση σε πράξεις εξυπηρετεί και πιο πρακτικούς σκοπούς, όπως για παράδειγμα να δοθούν διαλείμματα χρόνου στους θεατές να αναλογισθούν πάνω στη δράση ή να ξεκουραστούν (να πάρουν μια ανάσα). Δόμηση του Ονείρου καλοκαιρινής νύχτας κατά πράξεις/ σκηνές Το Όνειρο διαιρείται σε πέντε πράξεις. Οι τέσσερις πρώτες πράξεις χωρίζονται σε δύο σκηνές η καθεμιά, ενώ η τελευταία σε μια σκηνή. Αν ερμηνεύσουμε τη διαίρεση σε πράξεις κυριολεκτικά, τότε σημαίνει ότι κάθε πράξη εστιάζεται σε μια κεντρική δράση. Εδώ πρέπει να σημειωθεί ότι δεν είναι αναγκαίο να λαμβάνει χώρα μόνο μία δράση σε κάθε πράξη, αλλά να υπάρχει κάποιου είδους συνάφεια ανάμεσα στα γεγονότα που συμβαίνουν σε αυτή. Επίσης όταν χρησιμοποιούμε τον όρο δράση, δεν εννοούμε μόνο τη σωματική δράση, αλλά και τη λεκτική, όταν αυτή επιτελεί δράση, δηλαδή προωθεί τις εξελίξεις. 17 Ας παρακολουθήσουμε τη διαίρεση της κωμωδίας κατά πράξεις και σκηνές. Πρ. Α Τόπος: Αθήνα. 1 η σκηνή Παλάτι. / 2 η σκηνή σπίτι Σανίδα. Κεντρικές δράσεις: 1 η σκηνή: Ανακοίνωση της έναρξης των εορτασμών για τους γάμους του Θησέα και της Ιππολύτης / Απαίτηση του Αιγέα να τιμωρηθεί η Ερμεία γιατί δεν θέλει να παντρευτεί τον γαμπρό της επιλογής του. 2 η σκηνή: Απόφαση των τεχνιτών να παραστήσουν τον Πύραμο και Θίσβη στους γάμους των βασιλέων τους. Στην πράξη αυτή, οι σκηνές διαχωρίζονται με βάση τον τόπο/ κοινωνική ομάδα προσώπων Πράξη Β. Τόπος δάσος 1 η σκηνή: Ο κόσμος των ξωτικών: Η φιλονικία του Όμπερον με την Τιτάνια 2 η σκηνή: Ο κόσμος των θνητών/ κόσμος των ξωτικών: Η απόρριψη της Ελένης από τον Δημήτριο - Ο Πουκ ρίχνει το μαγικό φίλτρο σε λάθος θνητό και στην Τιτάνια. Στην πράξη αυτή, κριτήριο για τον χωρισμό των σκηνών αποτελούν οι επιμέρους δράσεις που επιτελούνται (1 η σκ.: φιλονικίες εραστών, 2 η σκ.: χρήση μαγικού φίλτρου) Για τη δραστική λειτουργία του λόγου, βλ. Elam, σ. 166 κ.ε.

20 Πράξη Γ : Τόπος δάσος (δύο διαφορετικά σημεία) 1 η σκηνή: Ο κόσμος των ξωτικών και των τεχνιτών (προετοιμασία της παράστασης): Οι συνέπειες του μαγικού φίλτρου στους κόσμους αυτούς. 2 η σκηνή: Ο κόσμος των θνητών εραστών (ανάμειξη ξωτικών): Οι συνέπειες του μαγικού φίλτρου στα ζευγάρια των νεαρών Αθηναίων. Κριτήριο χωρισμού σκηνών αποτελεί η μετάβαση της πλοκής από τον έναν κόσμο στον άλλο. Πράξη Δ : 1 η σκηνή. Τόπος δάσος. Η ακύρωση των συνεπειών του φίλτρου και η αποκατάσταση των σχέσεων των εραστών. 2 η σκηνή. Τόπος Αθήνα Επιστροφή στην Αθήνα, στον κόσμο των τεχνιτών και στην προετοιμασία της παράστασης. Κριτήριο χωρισμού σκηνών αποτελεί η μετάβαση της πλοκής σε διαφορετικό τόπο. Πράξη Ε. 1 η σκηνή. Τόπος: Αθήνα Παλάτι: Παράσταση γάμοι ευχές ξωτικών. Στο Όνειρο ο Σαίξπηρ κάνει διαίρεση των πράξεων σε σκηνές με κριτήριο μια διευρυμένη αντίληψη της σκηνής. Στα έργα του δεν υπάρχει η αυστηρή συμμετρία που θα συναντήσουμε στον Ρακίνα, αλλά μια αξιοθαύμαστη ικανότητα μεταφοράς της δράσης από το ένα επίπεδο στο άλλο. Τα διάφορα επίπεδα δράσης περιπλέκονται και οδηγούνται όλα στο ίδιο σημείο. Υπάρχει κάποιου είδους αναλογία όμως: Α πράξη Β -Γ -Δ (1 η σκ.) πράξεις Δ (2 η σκ.)- Ε πράξεις Αθήνα- ημέρα - κόσμος θνητών Ο μαγικός, αλλά και χαοτικός κόσμος του δάσους, και της ερωτικής ελευθερίας. Πέρασμα από τη νύχτα στη μέρα Αθήνα αποκατάσταση της τάξης (ημέρα) γάμος (βράδυ) 19 Δόμηση της Φαίδρας κατά πράξεις/ σκηνές Η Φαίδρα διαιρείται, επίσης, σε πέντε πράξεις. Κάθε πράξη κατατέμνεται με αξιοθαύμαστη συμμετρία σε 5 ή 6 ή 7 σκηνές με αυστηρό κριτήριο κατάτμησης την είσοδο και την έξοδο των προσώπων. Πρ. Α : 5 σκηνές / Πρ. Β : 6 σκηνές / Πρ. Γ : 6 σκηνές / Πρ. Δ : 6 σκηνές / Πρ. Ε : 7 σκηνές. Ας παρακολουθήσουμε και σε αυτό το έργο, ποια ή ποιές δράσεις των ηρώων συνιστούν το κέντρο ή τα κέντρα κάθε δομικής ενότητάς του. Πράξη Α : Εκτός της αναγκαίας έκθεσης της κατάστασης, με αφήγηση των γεγονότων που συνέβησαν πριν την έναρξη της δράσης, τα κύρια Περιπέτεια Σύμφωνα με την Ποιητική του Αριστοτέλη περιπέτεια είναι η ξαφνική κι απρόβλεπτη αλλαγή της κατάστασης προς το αντίθετό της [«εις το εναντίον των πραττωμένων μεταβολή» (Περί Ποιητικής XI,1). Μετάβαση από δυστυχία σε ευτυχία ή το αντίθετο.

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Το μάθημα της Θεατρικής Αγωγής θα διδάσκεται από φέτος στην Ε και Στ Δημοτικού. Πρόκειται για μάθημα βιωματικού χαρακτήρα, με κύριο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΣ ΕΡΩΤΕΥΟΝΤΑΙ ΣΤΗ ΒΕΡΟΝΑ; Μικρός οδηγός για δραστηριότητες μελέτης κινηματογραφικών μεταφορών από θεατρικά έργα του Σαίξπηρ

ΠΩΣ ΕΡΩΤΕΥΟΝΤΑΙ ΣΤΗ ΒΕΡΟΝΑ; Μικρός οδηγός για δραστηριότητες μελέτης κινηματογραφικών μεταφορών από θεατρικά έργα του Σαίξπηρ ΠΩΣ ΕΡΩΤΕΥΟΝΤΑΙ ΣΤΗ ΒΕΡΟΝΑ; Μικρός οδηγός για δραστηριότητες μελέτης κινηματογραφικών μεταφορών από θεατρικά έργα του Σαίξπηρ αρχική εκδοχή: Θεοδωρίδης Μ. (2006), «Πώς ερωτεύονται στη Βερόνα; σκέψεις για

Διαβάστε περισσότερα

Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1. Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες.

Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1. Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες. Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1 Σενάριο Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες. Σε αντίθεση με τα αφηγηματικά ή λογοτεχνικά είδη, το σενάριο περιγράφει αυτό

Διαβάστε περισσότερα

Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας. (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη

Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας. (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη Περιγραφή εργαστηρίου Οι ιστορίες είναι γεγονότα ζωής ή του μυαλού ή μήπως απλώς

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

Διήμερο σεμινάριο. Εισαγωγή στη θεατρική Σκηνοθεσία. Bar theater

Διήμερο σεμινάριο. Εισαγωγή στη θεατρική Σκηνοθεσία. Bar theater Διήμερο σεμινάριο Εισαγωγή στη θεατρική Σκηνοθεσία Bar theater & Γιατί η υποκριτική είναι Τέχνη Σάββατο και Κυριακή 19 και 20 Οκτωβρίου 2013 στην αίθουσα του ''Θυρεάτη''(παραπλεύρως Αφων Καρκούλη) Έναρξη

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητική Εργασία Β τετραμήνου

Ερευνητική Εργασία Β τετραμήνου Ερευνητική Εργασία Β τετραμήνου ΘΕΜΑ: Τριτοβάθμια εκπαίδευση και Επαγγελματική αποκατάσταση Επιμέρους θέμα: Καλλιτεχνικές σπουδές στη ζωγραφική στο θέατρο στη μουσική και επαγγελματική αποκατάσταση ΟΜΑΔΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ. Δρ Χάρις Πολυκάρπου Συντονίστρια Θεατρικής Αγωγής, Γραφείο Αναλυτικών Π.Ι.

ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ. Δρ Χάρις Πολυκάρπου Συντονίστρια Θεατρικής Αγωγής, Γραφείο Αναλυτικών Π.Ι. ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Δρ Χάρις Πολυκάρπου Συντονίστρια Θεατρικής Αγωγής, Γραφείο Αναλυτικών Π.Ι. Ν.Α.Π. Θεατρικής Αγωγής Ορολογία: «Θεατρική Αγωγή αποτελεί η παιδαγωγική και κοινωνική

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος Μαθήματος: Εισαγωγή στην παιδική λογοτεχνία. Κωδικός Μαθήματος: ΓΛ0307. Διδάσκων: Διδάσκουσα: Τσιλιμένη Τασούλα, tsilimeni@uth.

Τίτλος Μαθήματος: Εισαγωγή στην παιδική λογοτεχνία. Κωδικός Μαθήματος: ΓΛ0307. Διδάσκων: Διδάσκουσα: Τσιλιμένη Τασούλα, tsilimeni@uth. Τίτλος Μαθήματος: Εισαγωγή στην παιδική λογοτεχνία Κωδικός Μαθήματος: ΓΛ0307 Διδάσκων: Διδάσκουσα: Τσιλιμένη Τασούλα, tsilimeni@uth.gr Είδος Μαθήματος: Υποχρεωτικό Εξάμηνο: 1 ο και 2 ο Μονάδες ECTS: 6

Διαβάστε περισσότερα

η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού

η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού 1 η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού Το βιβλίο αυτό, του ψυχοθεραπευτή Gestalt Πέτρου Θεοδώρου, κυκλοφορεί από τις εκδόσεις ΒΙΒΛΙΟΦΟΡΟΣ και σε Ελληνική και

Διαβάστε περισσότερα

Πώς γράφεται μια προπτυχιακή εργασία στην Ιστορία της Τέχνης. Σχεδιάγραμμα. Γενικές οδηγίες

Πώς γράφεται μια προπτυχιακή εργασία στην Ιστορία της Τέχνης. Σχεδιάγραμμα. Γενικές οδηγίες Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων Φιλοσοφική Σχολή Τμήμα Ιστορίας-Αρχαιολογίας Τομέας Αρχαιολογίας και Ιστορίας της Τέχνης Δώρα Μαρκάτου, επίκ. Καθηγήτρια Πώς γράφεται μια προπτυχιακή εργασία στην Ιστορία της Τέχνης

Διαβάστε περισσότερα

Ρομαντισμός. Εργασία για το μάθημα της λογοτεχνίας Αραμπατζή Μαρία, Βάσιου Μαρίνα, Παραγιού Σοφία Σχολικό έτος 2013-2014 Τμήμα Α1

Ρομαντισμός. Εργασία για το μάθημα της λογοτεχνίας Αραμπατζή Μαρία, Βάσιου Μαρίνα, Παραγιού Σοφία Σχολικό έτος 2013-2014 Τμήμα Α1 Ρομαντισμός Εργασία για το μάθημα της λογοτεχνίας Αραμπατζή Μαρία, Βάσιου Μαρίνα, Παραγιού Σοφία Σχολικό έτος 2013-2014 Τμήμα Α1 Τζον Κόνσταμπλ Το κάρο του σανού Ρομαντισμός Τέλη 18 ου αι. μέσα 19 ου αι.

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: «Ωρολόγιο Πρόγραμμα των μαθημάτων των Α, Β και Γ τάξεων Καλλιτεχνικού Γυμνασίου και των Α, Β και Γ τάξεων Γενικού Καλλιτεχνικού Λυκείου»

ΘΕΜΑ: «Ωρολόγιο Πρόγραμμα των μαθημάτων των Α, Β και Γ τάξεων Καλλιτεχνικού Γυμνασίου και των Α, Β και Γ τάξεων Γενικού Καλλιτεχνικού Λυκείου» ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ Π/ΘΜΙΑΣ ΚΑΙ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ, ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Φροντιστήρια "ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ" www.prooptikh.com 1. Οδηγίες για την αξιολόγηση των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο

Φροντιστήρια ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ www.prooptikh.com 1. Οδηγίες για την αξιολόγηση των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο Φροντιστήρια "ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ" www.prooptikh.com 1 Οδηγίες για την αξιολόγηση των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο Η εξεταστέα ύλη του Γυμνασίου είναι τα 3/5 της ύλης που διδάχθηκε, με την προϋπόθεση ότι η

Διαβάστε περισσότερα

Το Νέο Λύκειο Σχολικό έτος 2014-2015

Το Νέο Λύκειο Σχολικό έτος 2014-2015 Το Νέο Λύκειο Σχολικό έτος 2014-2015 Η δομή του νέου Λυκείου Α Λυκείου Τάξη Γενικής Παιδείας Β Λυκείου Γενική Παιδεία Δύο (2) ομάδες Προσανατολισμού Γ Λυκείου Γενική Παιδεία Τρεις (3) ομάδες Προσανατολισμού

Διαβάστε περισσότερα

Πιστοποίηση επάρκειας της ελληνομάθειας. Οδηγίες για την ανάπτυξη εξεταστικών ερωτημάτων

Πιστοποίηση επάρκειας της ελληνομάθειας. Οδηγίες για την ανάπτυξη εξεταστικών ερωτημάτων Πιστοποίηση επάρκειας της ελληνομάθειας. Οδηγίες για την ανάπτυξη εξεταστικών ερωτημάτων Εισαγωγή Από το Μάιο του 2011 έγιναν ουσιαστικές και ριζικές αλλαγές στο πιστοποιητικό ελληνομάθειας, που αφορούν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ»

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ» ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ» ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Περιληπτική Απόδοση Κειμένων ΑΣΚΗΣΗ: Να αποδώσετε περιληπτικά το περιεχόμενο του κειμένου που ακολουθεί σε μία παράγραφο 100 έως 120 λέξεων. (Πανελλαδικές Εξετάσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη»

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Συνέντευξη στην Ελευθερία Καμπούρογλου Το «Μια συγνώμη για το τέλος» είναι η νέα συγγραφική δουλειά της Λένας Μαντά, που μόλις

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΕΥΘΕΡΟ - ΠΡΟΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ Β Ενιαίου Λυκείου (Μάθημα : Κατεύθυνσης)

ΕΛΕΥΘΕΡΟ - ΠΡΟΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ Β Ενιαίου Λυκείου (Μάθημα : Κατεύθυνσης) ΕΛΕΥΘΕΡΟ - ΠΡΟΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ Β Ενιαίου Λυκείου (Μάθημα : Κατεύθυνσης) ΓΕΝΙΚΟΙ ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΣΤΟΧΟΙ Το μάθημα απευθύνεται σε μαθητές με ειδικό ενδιαφέρον για το ΣΧΕΔΙΟ (Ελεύθερο και Προοπτικό) και που ενδέχεται

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡXAIA ΕΛΛΗΝΙΚH ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ- ΕΥΡΙΠΙΔΟΥ ΕΛΕΝΗ- Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΑΡXAIA ΕΛΛΗΝΙΚH ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ- ΕΥΡΙΠΙΔΟΥ ΕΛΕΝΗ- Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Πράξη «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ, στους Αξονες Προτεραιότητας 1,2,3, - Οριζόντια Πράξη», ΑΡXAIA ΕΛΛΗΝΙΚH ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ- ΕΥΡΙΠΙΔΟΥ ΕΛΕΝΗ- Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Δρ. Χαρά Κοσεγιάν Οκτώβρης 2011

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΨΥΧΑΓΩΓΙΑ ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΟ ΠΑΙΧΝΙΔΙ

ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΨΥΧΑΓΩΓΙΑ ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΟ ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΑΘΗΝΑ ΤΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΟ ΧΩΡΟΣ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Το πολύτεχνο είναι ένα καλλιτεχνικό εργαστήριο που προσφέρει εκπαιδευτικά και καλλιτεχνικά προγράμματα σε μαθητές ηλικίας 2 έως 9 ετών τα οποία είναι

Διαβάστε περισσότερα

Η χρήση ενεργητικών τεχνικών στην επιμόρφωση των εκπαιδευτικών ΣΕΠ για την ενίσχυση της ενσυναίσθησης

Η χρήση ενεργητικών τεχνικών στην επιμόρφωση των εκπαιδευτικών ΣΕΠ για την ενίσχυση της ενσυναίσθησης Η χρήση ενεργητικών τεχνικών στην επιμόρφωση των εκπαιδευτικών ΣΕΠ για την ενίσχυση της ενσυναίσθησης Κατσιούλα Παναγιώτα, Εκπαιδευτικός, Σύμβουλος ΣΕΠ, ΚΕΣΥΠ Κιλκίς Σιάνου Χατζηκαμάρη Παναγιώτα, Εκπαιδευτικός,

Διαβάστε περισσότερα

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Ακολούθως αναπτύσσονται ορισμένα διευκρινιστικά σχόλια για το Σχέδιο Μαθήματος. Αφετηρία για τον ακόλουθο σχολιασμό υπήρξαν οι σχετικές υποδείξεις που μας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1

ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1 ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1 Στο σημείο αυτό του οδοιπορικού γνωριμίας με τις διάφορες μεθόδους αυτογνωσίας θα συναντήσουμε την Αστρολογία και θα μιλήσουμε για αυτή. Θα ερευνήσουμε δηλαδή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΕΥΘΕΡΟ - ΠΡΟΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ

ΕΛΕΥΘΕΡΟ - ΠΡΟΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΕΛΕΥΘΕΡΟ - ΠΡΟΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ Γ' Ενιαίου Λυκείου (Μάθημα : Κατεύθυνσης) ΓΕΝΙΚΟΙ ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΣΤΟΧΟΙ Το μάθημα απευθύνεται σε μαθητές με ειδικό ενδιαφέρον για το ΕΛΕΥΘΕΡΟ-ΠΡΟΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ( Εικαστική και Αρχιτεκτονική

Διαβάστε περισσότερα

9/7 31/7 Θεατρική παράσταση ΟΜΑΔΑΣ 33 «ΕΞΟΔΟΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ»

9/7 31/7 Θεατρική παράσταση ΟΜΑΔΑΣ 33 «ΕΞΟΔΟΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ» 9/7 31/7 Θεατρική παράσταση ΟΜΑΔΑΣ 33 «ΕΞΟΔΟΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ» Πολλές φορές ο μόνος τρόπος για να αφηγηθείς τη δική σου ιστορία είναι μέσα από τις ιστορίες των άλλων. Ίσως ο μόνος τρόπος για να μιλήσεις για το

Διαβάστε περισσότερα

Λόγου Παίγνιον Ψυχαγωγία, Τέχνη, Γλώσσα στο σχολείο. Αστική μη Κερδοσκοπική Εταιρία. Υπηρεσίες Πολιτιστικής Εκπαίδευσης. Καραϊσκάκη 28, Ψυρρή, Αθήνα

Λόγου Παίγνιον Ψυχαγωγία, Τέχνη, Γλώσσα στο σχολείο. Αστική μη Κερδοσκοπική Εταιρία. Υπηρεσίες Πολιτιστικής Εκπαίδευσης. Καραϊσκάκη 28, Ψυρρή, Αθήνα Λόγου Παίγνιον Ψυχαγωγία, Τέχνη, Γλώσσα στο σχολείο Αστική μη Κερδοσκοπική Εταιρία Υπηρεσίες Πολιτιστικής Εκπαίδευσης Καραϊσκάκη 28, Ψυρρή, Αθήνα Κατά κοινή αντίληψη στην λογοτεχνία, η μετάφραση οδηγεί

Διαβάστε περισσότερα

Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης

Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης Γυναίκες καλλιτέχνες και δημόσιος χώρος στη σύγχρονη Ελλάδα: όροι και όρια μιας σχέσης Διάχυτη είναι στις μέρες μας η αντίληψη ότι πλέον οι αντιξοότητες, θεσμικές

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΕΘΝΙΚΟΥ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΕΘΝΙΚΟΥ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΕΘΝΙΚΟΥ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ Για τη σχολική χρονιά 2015-2016 (διάστημα Οκτωβρίου-Δεκεμβρίου) θα πραγματοποιούνται δωρεάν για μαθητές Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ I Β Ενιαίου Λυκείου. (μάθημα ενδιαφέροντος)

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ I Β Ενιαίου Λυκείου. (μάθημα ενδιαφέροντος) ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ I Β Ενιαίου Λυκείου (μάθημα ενδιαφέροντος) 1 ΓΕΝΙΚΟΙ ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΣΤΟΧΟΙ Με τη διδασκαλία του μαθήματος επιδιώκεται η μύηση των μαθητών στον κόσμο της φωτογραφίας ώστε να: 1. Αντιλαμβάνονται οι

Διαβάστε περισσότερα

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας Σκοποί Θεματικές ενότητες Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Ιστορική εξέλιξη των σκοπών της αγωγής Σύγχρονος προβληματισμός http://users.uoa.gr/~dhatziha/ Διαφάνεια:

Διαβάστε περισσότερα

Δομή και Περιεχόμενο

Δομή και Περιεχόμενο Υπουργείο Παιδείας & Πολιτισμού Διεύθυνση Δημοτικής Εκπαίδευσης Δομή και Περιεχόμενο Ομάδα Υποστήριξης Νέου Αναλυτικού Προγράμματος Εικαστικών Τεχνών Ιανουάριος 2013 Δομή ΝΑΠ Εικαστικών Τεχνών ΕΙΚΑΣΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΑΠΟ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΑΠΟ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΑΠΟ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΑΠΟ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Θα διδαχτούν η Ομήρου Οδύσσεια και οι Ηροδότου Ιστορίες σύμφωνα με το Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών. Α) ΟΜΗΡΟΥ ΟΔΥΣΣΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΓΡΑΦΗ

ΨΥΧΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΓΡΑΦΗ Αγαπητές/οί συνάδελφοι, σας παρουσιάουμε μερικά βιβλία που έχουν σχέση με τη γραφή και την ψυχανάλυση. Γιατί τι άλλο είναι μια συνεδρία, από μία συν-γραφή σε διαρκή εξέλιξη; Ελπίζουμε να τα βρείτε ενδιαφέροντα.

Διαβάστε περισσότερα

Πρωινό γεύμα και υγιεινή σώματος στην τουαλέτα.

Πρωινό γεύμα και υγιεινή σώματος στην τουαλέτα. Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης. Το ελεύθερο παιχνίδι είτε ατομικό,είτε ομαδικό σε ελκυστικά οργανωμένες γωνιές επιτρέπει στα παιδιά να χρησιμοποιούν δημιουργικά

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης ί>ηγο^η 26 Επιστήμες της Αγωγής 26 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

Γκαραγκάνη Αγγελική, kikigarag@gmail.com Φούκα Παρασκευή pfouka@sch.gr. 1. Τίτλος διδακτικού σεναρίου «Γνωρίζω τη Μινωϊκή Κρήτη»

Γκαραγκάνη Αγγελική, kikigarag@gmail.com Φούκα Παρασκευή pfouka@sch.gr. 1. Τίτλος διδακτικού σεναρίου «Γνωρίζω τη Μινωϊκή Κρήτη» 1. Τίτλος διδακτικού σεναρίου «Γνωρίζω τη Μινωϊκή Κρήτη» Κεφάλαιο: Μινωϊκός πολιτισµός (Ιστορία Γ ηµοτικού) Ενότητες: Το ανάκτορο της Κνωσού Καθηµερινή ζωή των Μινωϊτών Η τέχνη των Μινωϊτών 2. Εµπλεκόµενες

Διαβάστε περισσότερα

113 Φιλολογίας Ιωαννίνων

113 Φιλολογίας Ιωαννίνων 113 Φιλολογίας Ιωαννίνων Η Φιλοσοφική Σχολή ιδρύθηκε στα Ιωάννινα και λειτούργησε για πρώτη φορά κατά το ακαδημαϊκό έτος 1964-65 ως παράρτημα της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (Β.Δ.

Διαβάστε περισσότερα

Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός

Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός Αφροδίτη Οικονόμου Νηπιαγωγός afoikon@uth.gr Μαρία Παπαδοπούλου Αν. Καθηγήτρια, Π.Τ.Π.Ε., Π.Θ. mariapap@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι

Διαβάστε περισσότερα

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ 2014-2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΚΩΔΙΚΟΣ ΘΕΜΑΤΟΣ: 17448 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: Κατσικογιώργου Ειρήνη Θέματα Α. Στο κείμενο καταγράφονται τα χαρακτηριστικά του δημοσιογραφικού

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Περίληψη ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Α. Να αποδώσετε περιληπτικά το περιεχόµενο του κειµένου σε 100-120 λέξεις χωρίς δικά σας σχόλια. Το κείµενο αναφέρεται στις επιπτώσεις της

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές) A1.

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές) A1. ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ HMEΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΡΙΤΗ 21 ΜΑΪΟΥ 2013 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΗΜΕΡΗΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα»

Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα» Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα» Α] Ασκήσεις κλειστού τύπου (Σωστό Λάθος) Για τον Πλάτωνα οι καθολικές έννοιες, τα «καθόλου», δεν είναι πράγματα ξεχωριστά

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Κλασικών Σπουδών και Φιλοσοφίας

Τμήμα Κλασικών Σπουδών και Φιλοσοφίας Τμήμα Κλασικών Σπουδών και Φιλοσοφίας Γραφεία: Κτήριο Αποστολίδη, Καλλιπόλεως και Ερεσού 1 T.K. 20537, 1678 Λευκωσία, Τηλ.: + 357 22893850, Τηλομ.: + 357 22 894491 Παρουσίαση 26 Ιανουαρίου 2014 2. ΣΚΟΠΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟ ΤΟ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΣΤΗΝ ΕΙΚΟΝΑ

ΑΠΟ ΤΟ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΣΤΗΝ ΕΙΚΟΝΑ Γράφοντας με την κάμερα μια διασκεδαστική πρόταση για τους μαθητές της Β Λυκείου Σε ένα λογοτεχνικό και σε ένα κινηματογραφικό έργο συναντάμε παραπλήσια μερικές φορές και ίδια στοιχεία. Προαπαιτούμενη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 1. ΛΥΣΙΑΣ, Υπέρ Μαντιθέου: Εισαγωγή (σ.σ. 9-13, 15-20) Εισαγωγή (σ.σ. 79-80) Πρωτότυπο Κείμενο 1-3, 4-8, 9-13, 18-19, 20-21 2. ΔΗΜΟΣΘΕΝΗΣ, Υπέρ της Ροδίων

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 2 Η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 2012-2013 ΘΕΜΑ: «Να συγκρίνετε τις απόψεις του Βέμπερ με αυτές του Μάρξ σχετικά με την ηθική της

Διαβάστε περισσότερα

«Το Πορτοκάλι με την Περόνη» υλικό εργασίας

«Το Πορτοκάλι με την Περόνη» υλικό εργασίας «Το Πορτοκάλι με την Περόνη» υλικό εργασίας θεατρικές ασκήσεις και δημιουργικές δραστηριότητες Συμπεριλαμβάνεται CD με φωτογραφικό υλικό Το πορτοκάλι με την περόνη: υλικό εργασίας θεατρικές ασκήσεις και

Διαβάστε περισσότερα

παραστάσεις - κατασκευές - εργαστήρια

παραστάσεις - κατασκευές - εργαστήρια Με την έγκριση του Υπουργείου Παιδείας Κουκλοθέατρο ΑΝΕΜΗ παραστάσεις - κατασκευές - εργαστήρια H πολύχρονη εμπειρία και η αγάπη μας για τα παιδιά, σας υπόσχονται μια μοναδική παράσταση κουκλοθεάτρου με

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΟΠΟΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΨΗΦΙΑΚΩΝ ΚΟΜΙΚΣ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ «οι μύθοι του Αισώπου»

ΤΡΟΠΟΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΨΗΦΙΑΚΩΝ ΚΟΜΙΚΣ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ «οι μύθοι του Αισώπου» ΤΡΟΠΟΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΨΗΦΙΑΚΩΝ ΚΟΜΙΚΣ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ «οι μύθοι του Αισώπου» 6/Θ ΔΗΜ. ΣΧΟΛΕΙΟ ΚΙΤΡΟΥΣ ΠΙΕΡΙΑΣ Μαρία Υφαντή (ΠΕ 11) Δαμιανός Τσιλφόγλου (ΠΕ 20) Θέμα: Μύθοι Αισώπου και διδαχές του Τάξη

Διαβάστε περισσότερα

γραπτή εξέταση στo μάθημα ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Γ ΕΠΑΛ

γραπτή εξέταση στo μάθημα ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Γ ΕΠΑΛ γραπτή εξέταση στo μάθημα ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Γ ΕΠΑΛ Τάξη: Γ ΕΠΑΛ Τμήμα: Βαθμός: Ονοματεπώνυμο: Καθηγητές: Κείμενο «Όπλο επιβίωσης» η δια βίου εκπαίδευση και η κατάρτιση. Στο ευρωπαϊκό προσκήνιο τίθεται

Διαβάστε περισσότερα

Περιοδικό Εκπαίδευση & Θέατρο

Περιοδικό Εκπαίδευση & Θέατρο Το άρθρο αυτό είναι ελεύθερα προσβάσιμο μέσω της ιστοσελίδας: www.theatroedu.gr Εκδότης: Πανελλήνιο Δίκτυο για το Θέατρο στην Εκπαίδευση Για παραγγελίες σε έντυπη μορφή όλων των βιβλίων: info@theatroedu.gr

Διαβάστε περισσότερα

www.genadios.edu.gr Λεωφ. Καλαμακίου 104Β, Άλιμος ΤΚ 174 55 Τ. 210 9828888 210 9829888 210 9830888 F. 210 9850342 Ε. info@genadios.edu.

www.genadios.edu.gr Λεωφ. Καλαμακίου 104Β, Άλιμος ΤΚ 174 55 Τ. 210 9828888 210 9829888 210 9830888 F. 210 9850342 Ε. info@genadios.edu. Αγαπητοί γονείς Αισθανόμαστε την ανάγκη να επικοινωνήσουμε μαζί σας για να σας ενημερώσουμε σχετικά με την ταυτότητα της ΓΕΝΝΑΔΕΙΟΥ ΣΧΟΛΗΣ και το αξιόλογο και πολυεπίπεδο εκπαιδευτικό έργο που επιτελεί.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΦΟΡΑ ΓΙΑ ΤΗΝ Α ΕΒΔΟΜΑΔΑ (9-13/3/2015) ΤΟΥ Α ΚΥΚΛΟΥ ΤΗΣ ΔΕΚΑΠΕΝΘΗΜΕΡΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ «ΜΑΖΙ ΚΑΙ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΙ»

ΑΝΑΦΟΡΑ ΓΙΑ ΤΗΝ Α ΕΒΔΟΜΑΔΑ (9-13/3/2015) ΤΟΥ Α ΚΥΚΛΟΥ ΤΗΣ ΔΕΚΑΠΕΝΘΗΜΕΡΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ «ΜΑΖΙ ΚΑΙ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΙ» ΑΝΑΦΟΡΑ ΓΙΑ ΤΗΝ Α ΕΒΔΟΜΑΔΑ (9-13/3/2015) ΤΟΥ Α ΚΥΚΛΟΥ ΤΗΣ ΔΕΚΑΠΕΝΘΗΜΕΡΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ «ΜΑΖΙ ΚΑΙ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΙ» Υπάρχουν άνθρωποι που διερωτώνται τι είναι η τέχνη για τον άνθρωπο, γιατί τραγουδάμε, γιατί

Διαβάστε περισσότερα

Πρόεδρος του Γενικού Συμβουλίου Βιβλιοθηκών, Γενικών Αρχείων του Κράτους και της Εκπαιδευτικής Ραδιοτηλεόρασης

Πρόεδρος του Γενικού Συμβουλίου Βιβλιοθηκών, Γενικών Αρχείων του Κράτους και της Εκπαιδευτικής Ραδιοτηλεόρασης Δρ. Γεώργιος Ζάχος Πρόεδρος του Γενικού Συμβουλίου Βιβλιοθηκών, Γενικών Αρχείων του Κράτους και της Εκπαιδευτικής Ραδιοτηλεόρασης Εμμανουήλ Νίνος Εκπαιδευτικός, Υπεύθυνος στη Σ. Β. στο 9ο Γυμνάσιο Περιστερίου,

Διαβάστε περισσότερα

Ερώτηση:Ποιοι παράγοντες καθορίζουν τη μορφή της αγοράς ;

Ερώτηση:Ποιοι παράγοντες καθορίζουν τη μορφή της αγοράς ; Ερώτηση:Ποιοι παράγοντες καθορίζουν τη μορφή της αγοράς ; Απάντηση: Η μορφή της αγοράς καθορίζεται από μια σειρά παραγόντων. Οι σπουδαιότεροι από τους παράγοντες αυτούς είναι οι εξής: Πρώτον, ο αριθμός

Διαβάστε περισσότερα

Αισθητική φιλοσοφία της τέχνης και του ωραίου

Αισθητική φιλοσοφία της τέχνης και του ωραίου Αισθητική φιλοσοφία της τέχνης και του ωραίου Αικατερίνη Καλέρη, Αν. Καθηγήτρια το μάθημα Αισθητική διδάσκεται στο 4ο έτος, Ζ εξάμηνο εισάγει στις κλασσικές έννοιες και θεωρίες της φιλοσοφίας της τέχνης

Διαβάστε περισσότερα

Σ ένα συνοριακό σταθμό

Σ ένα συνοριακό σταθμό Σ ένα συνοριακό σταθμό - Αντώνη Σαμαράκη Σχεδιασμός πρότασης: Μαρία Παπαλεοντίου, Φιλόλογος Δημιουργία κλίματος δεκτικότητας Προβάλλονται εικόνες σχετικές με σταθμούς και τρένα με μουσική υπόκρουση και

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ ΓΕΝΙΚΑ Βασικός στόχος είναι η ανατροφοδότηση της εκπαιδευτικής διαδικασίας και ο εντοπισμός των μαθησιακών ελλείψεων με σκοπό τη βελτίωση της παρεχόμενης σχολικής εκπαίδευσης. Ειδικότερα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΕΘΝΙΚΟΥ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΕΘΝΙΚΟΥ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΕΘΝΙΚΟΥ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ Τα Εκπαιδευτικά Προγράμματα του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου, που πλαισιώνουν τις Μόνιμες Συλλογές του, για τη σχολική χρονιά 2014-2015 (διάστημα

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΩΡΗΤΙΚΑ ΜΟΝΤΕΛΑ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΕΦΟΡΜΑΓΗ ΤΟΥΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ

ΘΕΩΡΗΤΙΚΑ ΜΟΝΤΕΛΑ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΕΦΟΡΜΑΓΗ ΤΟΥΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Ι ΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ, 5 CFU 1. prof. Paola Maria Minucci (6 ιδακτικές ώρες): 1 CFU Α ΜΕΡΟΣ, 0,5 CFU (In data da stabilire) ιδακτική της νεοελληνικής ποίησης 1: Ανάλυση του κειµένου Β ΜΕΡΟΣ,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΤΕΡΑ Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης: Κολύμβηση/ Φυσική αγωγή:

ΕΥΤΕΡΑ Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης: Κολύμβηση/ Φυσική αγωγή: ΕΥΤΕΡΑ * Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης: Το ελεύθερο παιχνίδι είτε ατομικό, είτε ομαδικό σε ελκυστικά οργανωμένες γωνιές επιτρέπει στα παιδιά να αναπτύσσονται,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ

ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών ΤΜΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ Παγκόσµιο Θέατρο: Πράξη - Δραµατουργία - Θεωρία ΙΣΧΥΕΙ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΦΟΙΤΗΤΕΣ ΕΓΓΡΑΦΗΣ ΕΩΣ

Διαβάστε περισσότερα

Αφροδίτη Βακάλη: «Σε όλες τις εποχές ο δρόμος της συγγραφής ήταν και είναι μοναχικός»

Αφροδίτη Βακάλη: «Σε όλες τις εποχές ο δρόμος της συγγραφής ήταν και είναι μοναχικός» Αφροδίτη Βακάλη: «Σε όλες τις εποχές ο δρόμος της συγγραφής ήταν και είναι μοναχικός» Η Αφροδίτη Βακάλη γεννήθηκε στην Αθήνα το 1965 και είναι εκπαιδευτικός. Σπούδασε Αγγλική Φιλολογία στο Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

Προπτυχιακό πρόγραμμα σπουδών Τμήματος Φιλολογίας. Φιλοσοφική Σχολή. Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης

Προπτυχιακό πρόγραμμα σπουδών Τμήματος Φιλολογίας. Φιλοσοφική Σχολή. Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Προπτυχιακό πρόγραμμα σπουδών Τμήματος Φιλολογίας Φιλοσοφική Σχολή Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης ΚΛΑΣΙΚΕΣ ΣΠΟΥΔΕΣ ΚΟΡΜΟΣ [111 ECTS] ΜΝΕΣ ΓΛΩΣΣΟΛΟΓΙΑ ΚΛΑΣΙΚΕΣ ΣΠΟΥΔΕΣ ΜΝΕΣ ΓΛΩΣΣΟΛΟΓΙΑ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ

ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ LypCh1:Layout 1 copy 11/13/08 8:53 PM Page 3 ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΛΥΠΟΥΡΛΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΟΜΗΡΟ ΣΤΟΝ ΙΠΠΟΚΡΑΤΗ ΚΕΙΜΕΝΑ ΚΑΙ ΕΙΚΟΝΕΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2008 LypCh1:Layout 1 copy 11/13/08 8:53 PM Page

Διαβάστε περισσότερα

ηµιουργική Ψυχολογική Γραφή

ηµιουργική Ψυχολογική Γραφή ηµιουργική Ψυχολογική Γραφή Ζωντανά βιβλία, της Ιωάννας Ν. Τριπερίνα, Ψυχολόγου, MSc, µε ιστορίες που µάς δίνουν το έναυσµα να τις βιώσουµε, δραµατοποιήσουµε, συζητήσουµε, διαβάσουµε, ώστε να µάθουµε και

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣ: Οι Υπουργοί Εσωτερικών, Αποκέντρωσης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης Παιδείας, Δια Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων

ΠΡΟΣ: Οι Υπουργοί Εσωτερικών, Αποκέντρωσης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης Παιδείας, Δια Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΕΝΙΑΙΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΚΑΙ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ. ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΤΜΗΜΑ Β, ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ -----

Διαβάστε περισσότερα

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο Μορφές Εκπόνησης Ερευνητικής Εργασίας Μαρία Κουτσούμπα Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι «η τηλεδιάσκεψη». Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε ερευνητικό ερώτημα που θέσαμε πριν από λίγο Κουτσούμπα/Σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΑΓΩΓΗΣ ΑΥΤΟΒΟΗΘΕΙΑΣ Με τη χρηματοδότηση του Υπουργείου Υγείας. Πρόγραμμα εξειδίκευσης στο πεδίο των εξαρτήσεων

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΑΓΩΓΗΣ ΑΥΤΟΒΟΗΘΕΙΑΣ Με τη χρηματοδότηση του Υπουργείου Υγείας. Πρόγραμμα εξειδίκευσης στο πεδίο των εξαρτήσεων Πρόγραμμα εξειδίκευσης στο πεδίο των εξαρτήσεων Εισαγωγικά Το Πρόγραμμα Προαγωγής Αυτοβοήθειας οργανώνει για το ακαδημαϊκό έτος 2013 2014 ένα πρόγραμμα εκπαίδευσης στο πεδίο των εξαρτήσεων. Το εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ 2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ Συμπλήρωση κενών ακόλουθες λέξεις (τρεις λέξεις περισσεύουν): βιβλιοθήκη, Βαλκανική, ανθρωπιστικός, πανεπιστήμιο, χειρόγραφο, Ιταλική, τυπογραφία, σπάνιος. Η Αναγέννηση και

Διαβάστε περισσότερα

Παιδεία στα νέα μέσα: ευκαιρίες και προκλήσεις

Παιδεία στα νέα μέσα: ευκαιρίες και προκλήσεις 1 Παιδεία στα νέα μέσα: ευκαιρίες και προκλήσεις Βάια Δουδάκη Εχουν διατυπωθεί πολλοί ορισμοί οι οποίοι επιχειρούν να περιγράψουν ή να προσδιορίσουν τι συνιστά την παιδεία στα μέσα. Ενας γενικός ορισμός

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΙΜΕΝΟ Εμείς και οι αρχαίοι χώροι θέασης και ακρόασης

ΚΕΙΜΕΝΟ Εμείς και οι αρχαίοι χώροι θέασης και ακρόασης ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ Δ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΔΕΥΤΕΡΑ 18 ΜΑΪΟΥ 2015 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΕΙΜΕΝΟ Εμείς και οι αρχαίοι

Διαβάστε περισσότερα

Παραδειγματικό σενάριο στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας. «Το παραμύθι της τάξης»

Παραδειγματικό σενάριο στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας. «Το παραμύθι της τάξης» Π.3.1.4 Ολοκληρωμένα παραδείγματα εκπαιδευτικών σεναρίων ανά γνωστικό αντικείμενο με εφαρμογή των αρχών σχεδίασης Παραδειγματικό σενάριο στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας «Το παραμύθι της τάξης» ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΕΝΟΤΗΤΩΝ Β ΤΑΞΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑ 2

ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΕΝΟΤΗΤΩΝ Β ΤΑΞΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑ 2 ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΕΝΟΤΗΤΩΝ Β ΤΑΞΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑ 2 ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ: Ένα συνεκτικό και επαρκές σώμα γνώσεων Τα παιδιά να αναγνωρίζουν, να ονομάζουν και εντοπίζουν τόπους στον πραγματικό χώρο, σε απεικόνιση (π.χ. φωτογραφία

Διαβάστε περισσότερα

Νεοελληνική Γλώσσα. Γ Λυκείου. Τίτλος: «Κοινωνικές Αξίες»

Νεοελληνική Γλώσσα. Γ Λυκείου. Τίτλος: «Κοινωνικές Αξίες» Π.3.2.1 Εκπαιδευτικά σενάρια και μαθησιακές δραστηριότητες, σύμφωνα με συγκεκριμένες προδιαγραφές, που αντιστοιχούν σε 30 διδακτικές ώρες ανά τάξη Νεοελληνική Γλώσσα Γ Λυκείου Τίτλος: «Κοινωνικές Αξίες»

Διαβάστε περισσότερα

154 Εκπαίδευσης και Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Αθήνας

154 Εκπαίδευσης και Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Αθήνας 154 Εκπαίδευσης και Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Αθήνας Σκοπός Σκοπός του Τμήματος είναι η παιδαγωγική κατάρτιση ατόμων, που θα ασχοληθούν με την εκπαίδευση και αγωγή παιδιών προσχολικής ηλικίας. Διάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

Κάθε νέα ακαδημαϊκή χρονιά, ενδέχεται να γίνονται αλλαγές / τροποποιήσεις στα παρακάτω από τη διδάσκουσα.

Κάθε νέα ακαδημαϊκή χρονιά, ενδέχεται να γίνονται αλλαγές / τροποποιήσεις στα παρακάτω από τη διδάσκουσα. Τίτλος μαθήματος: Μεθοδολογία Έρευνας Κωδικός μαθήματος: ΒΠ0800 (3Ω/Υ) Διδάσκουσα: Ελευθερία Τσέλιου Ηλεκτρονική διεύθυνση για επικοινωνία: tseliou@uth.gr Είδος Μαθήματος: Υποχρεωτικό Εξάμηνο σπουδών:

Διαβάστε περισσότερα

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους Αιτιολογική έκθεση Η Επιτροπή Κρατικών Bραβείων Λογοτεχνικής Μετάφρασης εργάστηκε για τα βραβεία του 2013, όπως και την προηγούµενη χρονιά, έχοντας επίγνωση α. των µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΕΚΤΕΝΕΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΔΗΜΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΕΚΤΕΝΕΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΔΗΜΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΑΓΩΓΗ: ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ, ΕΚΤΕΝΕΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΔΗΜΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Επικεφαλής: Πολυκάρπου Χάρις, Διδάκτωρ Θεάτρου και Δράματος, Λειτουργός Γραφείου

Διαβάστε περισσότερα

Εκλεκτισµός & Μοντερνίστικες Τάσεις

Εκλεκτισµός & Μοντερνίστικες Τάσεις Εκλεκτισµός & Μοντερνίστικες Τάσεις (Η άρνηση των Ιστορικων ρυθµών) Ο Ιστορισµός ένα ρεύµα που αναπτύσσεται κατά το 19ο αι και χαρακτηρίζεται από υιοθέτηση και επαναδιαπραγµάτευση γνώριµων τεχνοτροπιών

Διαβάστε περισσότερα

Προς όλες και όλους τις/τους φοιτήτριες και φοιτητές του Τμήματος

Προς όλες και όλους τις/τους φοιτήτριες και φοιτητές του Τμήματος ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΤΜΗΜΑ ΙΤΑΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΑΙ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ Πρόεδρος: Φοίβος-Βασίλειος Γκικόπουλος Τηλ. 2310-997584 Εmail: ghico@itl.auth.gr ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ Πληροφορίες:

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΒΟΛΤΑ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ

Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΒΟΛΤΑ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ 3 Ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΣΤΗ ΣΥΡΟ-ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ 205 Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΒΟΛΤΑ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ (Ένα παραμύθι από μεγάλα παιδιά) Παπαλουκά Κων/να Εκπαιδευτικός Β θμιας Εκπαίδευσης Νηπιοβρεφοκόμος Τσαγκουρνού Ελισάβετ Εκπαιδευτικός

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΠΡΟΩΘΗΣΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ: Σχεδιασμός Αναλυτικών Προγραμμάτων (Γλώσσας και Πολιτισμού)

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΠΡΟΩΘΗΣΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ: Σχεδιασμός Αναλυτικών Προγραμμάτων (Γλώσσας και Πολιτισμού) ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΠΡΟΩΘΗΣΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ: Σχεδιασμός Αναλυτικών Προγραμμάτων (Γλώσσας και Πολιτισμού) Δρ. Μανόλης Αλεξάκης Συντονιστής Γραφείου Βρυξελλών Αθήνα 10-11 Οκτωβρίου 2014 Τμήματα Ελληνικής Γλώσσας

Διαβάστε περισσότερα

Όμιλος Παραμύθι και Αφήγηση. Βασιλική Αντωνογιάννη Δασκάλα. Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Φλώρινας. bantonog@yahoo.gr

Όμιλος Παραμύθι και Αφήγηση. Βασιλική Αντωνογιάννη Δασκάλα. Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Φλώρινας. bantonog@yahoo.gr Όμιλος Παραμύθι και Αφήγηση Βασιλική Αντωνογιάννη Δασκάλα Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Φλώρινας bantonog@yahoo.gr Εισαγωγή Τίτλος: «Παραμύθι και Αφήγηση» Υλοποίηση: στο πλαίσιο του νέου θεσμού

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΤΟΥ MANAGEMENT

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΤΟΥ MANAGEMENT MANAGEMENT ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΣΗΜΑΙΝΕΙ ΣΩΣΤΗ ΕΚΤΕΛΕΣΗ ΤΩΝ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΩΝ ΤΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ, ΟΙ ΟΠΟΙΕΣ ΕΚΤΕΛΟΥΝΤΑΙ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΑ ΜΕΣΑ ΣΕ ΜΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΚΑΙ ΑΛΛΗΛΟΕΠΗΡΕΑΖΟΝΤΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΤΟΥ MANAGEMENT 1.ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου - 2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΚΩΔΙΚΟΣ ΘΕΜΑΤΟΣ: 18497 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 01/12/14 Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: ΑΓΡΟΓΙΑΝΝΗ ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ Α. ΘΕΜΑ: Η ραγδαία εξάπλωση των σύγχρονων μέσων επικοινωνίας και οι αναδιαρθρώσεις

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπο Πειραματικό Γυμνάσιο Πανεπιστημίου Πατρών. Αθανασία Μπαλωμένου ΠΕ03 Βασιλική Ρήγα ΠΕ03 Λαμπρινή Βουτσινά ΠΕ04.01

Πρότυπο Πειραματικό Γυμνάσιο Πανεπιστημίου Πατρών. Αθανασία Μπαλωμένου ΠΕ03 Βασιλική Ρήγα ΠΕ03 Λαμπρινή Βουτσινά ΠΕ04.01 Πρότυπο Πειραματικό Γυμνάσιο Πανεπιστημίου Πατρών Αθανασία Μπαλωμένου ΠΕ03 Βασιλική Ρήγα ΠΕ03 Λαμπρινή Βουτσινά ΠΕ04.01 Τα ερωτήματα που προκύπτουν από την εισαγωγή της Φυσικής στην Α γυμνασίου είναι :

Διαβάστε περισσότερα

ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ

ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ Ίλιον, Ιούλιος 2013 1/9 Άρθρο 1 Το Artfygio Το Artfygio είναι μία Αστική Μη Κερδοσκοπική Εταιρεία που ιδρύθηκε στις 24 Απριλίου του 2013 στο Ίλιον Αττικής και έχει καταχωρηθεί στο

Διαβάστε περισσότερα

Μουσική και Μαθηματικά!!!

Μουσική και Μαθηματικά!!! Μουσική και Μαθηματικά!!! Η μουσική είναι ίσως από τις τέχνες η πιο δεμένη με τα μαθηματικά, με τη μαθηματική σκέψη, από την ίδια τη φύση της. Η διατακτική δομή μπορεί να κατατάξει τα στοιχεία ενός συνόλου,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΕ. Θέμα: Απόδειξη του ότι η αρετή μπορεί να διδαχτεί είναι η ίδια η αγωγή των νέων στην Αθήνα.

ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΕ. Θέμα: Απόδειξη του ότι η αρετή μπορεί να διδαχτεί είναι η ίδια η αγωγή των νέων στην Αθήνα. ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΕ Θέμα: Απόδειξη του ότι η αρετή μπορεί να διδαχτεί είναι η ίδια η αγωγή των νέων στην Αθήνα. Οι φορείς της αγωγής στην Αθήνα Βαθμίδες αγωγής Παιδευτικά μέσα A).. α).......

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΑΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ. Πολιτιστικό πρόγραμμα με βάση την Ιστορία της Ε Δημοτικού

ΠΕΡΙΑΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ. Πολιτιστικό πρόγραμμα με βάση την Ιστορία της Ε Δημοτικού ΠΕΡΙΑΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ Πολιτιστικό πρόγραμμα με βάση την Ιστορία της Ε Δημοτικού Υπεύθυνη Εκπαιδευτικός: Χρύσα Κουράκη, Δασκάλα, Δρ. Παιδικής Λογοτεχνίας Παν/μίου Ιωαννίνων

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΘΕΑΤΡΟΥ, ΑΠΘ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΧΕΙΜΕΡΙΝΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 2015-16

ΤΜΗΜΑ ΘΕΑΤΡΟΥ, ΑΠΘ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΧΕΙΜΕΡΙΝΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 2015-16 ΤΜΗΜΑ ΘΕΑΤΡΟΥ, ΑΠΘ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΧΕΙΜΕΡΙΝΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 2015-16 1ο εξάμηνο ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΥ ΘΕΑΤΡΟΥ Ι (ΣΤ0101) ΙΟΥΛΙΑ ΠΙΠΙΝΙΑ 10 1 Εξαδακτύλου Β1 ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΥΠΟΚΡΙΤΙΚΗΣ (ΥΣ0101) Διδακτική Ομάδα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕ -9900 3 η Εισήγηση

ΜΕ -9900 3 η Εισήγηση ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΜΕ9900 ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Έρευνα και Συγγραφή Βασιλική Ζήση, PhD

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΟΡΑΛΗΣ (1916-2009): Η ζωή και το έργο του μεγάλου ζωγράφου, χαράκτη, σκηνογράφου και δάσκαλου.

ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΟΡΑΛΗΣ (1916-2009): Η ζωή και το έργο του μεγάλου ζωγράφου, χαράκτη, σκηνογράφου και δάσκαλου. ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΟΡΑΛΗΣ (1916-2009): Η ζωή και το έργο του μεγάλου ζωγράφου, χαράκτη, σκηνογράφου και δάσκαλου. Η ζωή και το έργο του Γιάννης Μόραλης (Αρτα, 1916-Αθήνα 2009) Ζωγράφος και χαράκτης, μια από τις

Διαβάστε περισσότερα

Σωφρόνης Χατζησαββίδης. Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης

Σωφρόνης Χατζησαββίδης. Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης Σωφρόνης Χατζησαββίδης Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης 1 ΣΚΟΠΟΣ Oι σύγχρονες κριτικές προσεγγίσεις που έχουν αναπτυχθεί τα τελευταία

Διαβάστε περισσότερα

Σύγχρονες εκπαιδευτικές τεχνολογίες στα αναλογικά ηλεκτρονικά Δημιουργία Μαθήματος Ασύγχρονης Εκπαίδευσης Σε Περιβάλλον Moodle

Σύγχρονες εκπαιδευτικές τεχνολογίες στα αναλογικά ηλεκτρονικά Δημιουργία Μαθήματος Ασύγχρονης Εκπαίδευσης Σε Περιβάλλον Moodle 3ο Πανελλήνιο Εκπαιδευτικό Συνέδριο Ημαθίας ΠΡΑΚΤΙΚΑ Σύγχρονες εκπαιδευτικές τεχνολογίες στα αναλογικά ηλεκτρονικά Δημιουργία Μαθήματος Ασύγχρονης Εκπαίδευσης Σε Περιβάλλον Moodle Ιωάννου Παρασκευή Φοιτήτρια

Διαβάστε περισσότερα

Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας

Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας Dr. Anthony Montgomery Επίκουρος Καθηγητής Εκπαιδευτικής & Κοινωνικής Πολιτικής antmont@uom.gr Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας Αυτό το μάθημα

Διαβάστε περισσότερα

Πηγή: http://hassanakos.blogspot.com.es/2011/12/17.html (16/10/2013) http://www.asda.gr/hgianniris/senario.htm (16/10/2013)

Πηγή: http://hassanakos.blogspot.com.es/2011/12/17.html (16/10/2013) http://www.asda.gr/hgianniris/senario.htm (16/10/2013) A.K. 0280 Επώνυμο Μελησσινός Όνομα Ιάσων Ψευδώνυμο/ Καλλιτεχνικό όνομα Τόπος γεννήσεως Ημερομηνία γεννήσεως Ημερομηνία θανάτου Βιογραφικά στοιχεία Προσωπογραφίες Μόνιμη εγκατάσταση Ημερομηνίες ενασχόλησης

Διαβάστε περισσότερα