ΦΥΣΙΚΗ ΤΩΝ LASER 1. ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ ΤΟ ΠΡΩΤΟ LASER. 2. ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗ ΚΑΙ ΕΚΠΟΜΠΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑΣ 2.1 Ο Νόμος του Plank για την Ακτινοβολία.

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΦΥΣΙΚΗ ΤΩΝ LASER 1. ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ ΤΟ ΠΡΩΤΟ LASER. 2. ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗ ΚΑΙ ΕΚΠΟΜΠΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑΣ 2.1 Ο Νόμος του Plank για την Ακτινοβολία."

Transcript

1 ΦΥΣΙΚΗ ΤΩΝ LASER. ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ ΤΟ ΠΡΩΤΟ LASER H λέξη LASER προέρχεται από τα αρχικά των αγγλικών λέξεων «Light Amplification by Stimulated Emission of Radiation» που σημαίνουν Ενίσχυση Φωτός με Εξαναγκασμένη Εκπομπή Ακτινοβολίας. Έτσι, στον όρο LASER αντανακλάται ο κρίσιμος ρόλος των διαδικασιών της εξαναγκασμένης εκπομπής για τη παραγωγή και την ενίσχυση σύμφωνου φωτός. Για το λόγο αυτό μπορούμε να πούμε ότι η αρχή της ανάπτυξης των LASER έγινε το 97 όταν ο Albert Einstein απέδειξε ότι πρέπει να υπάρχει η διαδικασία της εξαναγκασμένης εκπομπής. Από τότε, οι εκτεταμένες θεωρητικές και πειραματικές μελέτες στις ΗΠΑ και τη πρώην Σοβιετική Ένωση είχαν σαν αποτέλεσμα τη κατασκευή του πρώτου LASER από τον Αμερικανό Φυσικό Theodore Maiman, το οποίο λειτούργησε στα μέσα του 960. Το LASER αυτό αποτελείτο από μια μικρή ράβδο ρουβιδίου με μήκος 5 cm της οποίας τα πέρατα είχαν λειανθεί και επαργυρωθεί. Η ράβδος αυτή είχε τοποθετηθεί στον άξονα ενός ελικοειδούς σωλήνα ηλεκτρικής εκκένωσης ο οποίος μπορούσε να δώσει φωτεινή ακτινοβολία με μεγάλη ισχύ και με μήκος κύματος στη περιοχή του πράσινου. Όταν η ελικοειδής αυτή λάμπα φωτοβολούσε περιοδικά από το ένα άκρο της ράβδου ρουβιδίου, που έφερε μικρή οπή, γινόταν παλμική εκπομπή ακτινοβολίας LASER με μήκος κύματος στη περιοχή του κόκκινου. Το επόμενο βήμα έγινε πάλι μέσα στο 960 από τους Javan Bermett και Herriott με την επίδειξη του πρώτου LASER αερίου, (He-Ne LASER). Το 96 πολλοί τύποι LASER, στερεών και αερίων, άρχισαν να μελετώνται και να κατασκευάζονται ενώ την ίδια εποχή έγινε και η επίδειξη του πρώτου LASER ημιαγωγών. Η αλματώδης ανάπτυξη των LASER στο διάστημα που μεσολάβησε από το 960 μέχρι και σήμερα είχε σαν αποτέλεσμα την ανάπτυξη πολλών άλλων τεχνολογιών καθώς και τη μελέτη πολλών φαινομένων έτσι ώστε τα LASER σήμερα να αποτελούν ένα από τα σημαντικότερα εργαλεία της επιστήμης, της τεχνολογίας και της βιομηχανίας.. ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗ ΚΑΙ ΕΚΠΟΜΠΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑΣ. Ο Νόμος του Plank για την Ακτινοβολία. Σύμφωνα με τη θεωρία της κλασσικής Φυσικής η ακτινοβολία είναι μια μορφή ηλεκτρομαγνητικής ενέργειας η οποία παράγεται εξαιτίας διαφόρων αιτίων και διαδίδεται όπως ακριβώς διαδίδονται τα ηλεκτρομαγνητικά κύματα. Σε πολλές περιπτώσεις, τα αίτια αυτά έχουν σχέση μόνο με τη θερμοκρασία του ακτινοβολούντος σώματος και ως εκτούτου η ακτινοβολία αυτή λέγεται και θερμική. Για το λόγο αυτό, θα ασχοληθούμε με τη μελέτη της ακτινοβολίας που εκπέμπεται από τον όγκο ενός πυρακτωμένου σώματος. Η πιο σημαντική πληροφορία για την ακτινοβολία προέρχεται κυρίως από το φάσμα αυτής, δηλαδή από τη κατανομή της ενέργειας που εκπέμπεται σε συνάρτηση του μήκους κύματος. Ένα τέτοιο φάσμα φαίνεται στο σχεδιάγραμμα του ΣΧΗΜΑΤΟΣ, όπου στον οριζόντιο άξονα είναι το μήκος κύματος λ και στο κάθετο άξονα είναι η ισχύς R λ που εκπέμπεται ανά μονάδα επιφάνειας και ανά μονάδα μήκους κύματος. Η παράμετρος R λ

2 λέγεται φασματική αφετική ικανότητα και ορίζεται έτσι ώστε η ποσότητα R λ.dλ να είναι ίση με το ρυθμό που εκπέμπεται η ενέργεια ανά μονάδα επιφανείας. Από τον ορισμό της φασματικής αφετική ικανότητας προκύπτει ο ρυθμός της ολικής ενέργειας που εκπέμπεται ανά μονάδα επιφανείας, ο οποίος ονομάζεται απλά αφετική ικανότητα R της ακτινοβολούσας πηγής και ισούται με: R R d () Η ποσότητα R αντιστοιχεί στον ακτινοβολισμό Ε e ή στο φωτισμό E v που παρέχει η ακτινοβολία. R λ λ p λ ΣΧΗΜΑ Από το ολοκλήρωμα της ΣΧΕΣΗΣ (), αλλά και από το σχεδιάγραμμα του ΣΧΗΜΑΤΟΣ, προκύπτει ότι η αφετική ικανότητα R της ακτινοβολούσας πηγής είναι ίση με το εμβαδό της περιοχής που περικλείεται μεταξύ του άξονα λ και της καμπύλης R λ =f(λ). Η σπουδαιότητα της αφετικής ικανότητας της ακτινοβολούσας πηγής είναι μεγάλη δεδομένου ότι η θεωρητική μελέτη αυτής είχε σαν αποτέλεσμα τη θεμελίωση της σύγχρονης Κβαντοφυσικής από το Γερμανό φυσικό Max Plank το 900. Για τη μελέτη αυτή, ο Ρlank υπέθεσε ότι τα άτομα που αποτελούν την ακτινοβολούσα πηγή συμπεριφέρονται σαν στοιχειώδη αρμονικοί ηλεκτρομαγνητικοί ταλαντωτές οι οποίοι εκπέμπουν ενέργεια, αλλά και απορροφούν ενέργεια. Επίσης κάθε τέτοιος στοιχειώδης ταλαντωτής έχει τη δική του συχνότητα f η δε τιμή Ε της ενέργειας την οποία μπορεί να εκπέμψει είναι ακέραιο πολλαπλάσιο της ποσότητας hf. Συγκεκριμένα: E nhf () όπου h είναι η σταθερά δράσης του Plank και n είναι ένας ακέραιο αριθμός ο οποίος σήμερα αναφέρεται και κβαντικός αριθμός. H ΣΧΕΣΗ () δηλώνει ότι η ενέργεια ενός ταλαντωτή είναι κβαντισμένη, δηλαδή μπορεί να πάρει διακριτές τιμές. Το γεγονός αυτό έρχεται σε αντίφαση με τις αρχές της Κλασσικής Μηχανικής όπου η ενέργεια ενός οποιουδήποτε ταλαντωτή εξαρτάται από το τετράγωνο του πλάτους ταλάντωσης και ως εκ τούτου μπορεί να λάβει οποιαδήποτε τιμή. Για το λόγο αυτό, αλλά και από το γεγονός ότι η τιμή της σταθεράς h είναι υπερβολικά μικρή, προκύπτει ότι στους ταλαντωτές μεγάλης κλίμακας, (π.χ. σύστημα μάζας-ελατηρίου, μαθηματικό εκκρεμές κ.λ.π.), οι κβαντικοί αριθμοί n είναι τεράστιοι και η κβαντική φύση της ενέργειας των ταλαντώσεων δεν είναι προφανής, (γιατί;). Επίσης, ο Plank για να ερμηνεύσει τη φασματική αφετική ικανότητα της ακτινοβολούσας κοιλότητας υπέθεσε ότι οι στοιχειώδη ταλαντωτές δεν ακτινοβολούν ενέργεια με συνεχή τρόπο αλλά με άλματα ή κβάντα. Αυτά τα κβάντα ενέργειας ονομάζονται φωτόνια και εκπέμπονται όταν ένας ταλαντωτής μεταπίπτει από μια κβαντισμένη ενεργειακή κατάσταση

3 σε άλλη. Έτσι, αν ο κβαντικός αριθμός n μεταβληθεί κατά μια μονάδα, η ΣΧΕΣΗ () δείχνει ότι το ποσό ΔΕ της ενέργειας που ακτινοβολείται θα είναι ίσο με: Ε h (3) Με βάση τις υποθέσεις του Plank μπορεί πλέον να ερμηνευθεί η εξάρτηση της φασματικής αφετικής ικανότητας R λ της ακτινοβολούσας πηγής από το μήκος κύματος λ, καθώς και οι ιδιομορφίες της εκπεμπόμενης ακτινοβολίας. Συγκεκριμένα, αποδεικνύονται τα παρακάτω:. Η ακτινοβολία από το εσωτερικό της πηγής είναι πάντοτε εντονότερη από την ακτινοβολία των εξωτερικών τοιχωμάτων αυτής.. Για δεδομένη θερμοκρασία, η αφετική ικανότητα της ακτινοβολούσας πηγής, (δηλαδή η ισχύς που εκπέμπεται ανά μονάδα επιφάνειας), είναι ανεξάρτητη από τη φύση του υλικού κατασκευής αυτής. 3. Η εξάρτηση της φασματικής αφετικής ικανότητας R λ της ακτινοβολίας δίνεται από τη σχέση: hc R (, ) (4) 5 hc kt e όπου k =,38x0-3 J K - είναι η σταθερά του Bοltzmann, c είναι η ταχύτητα του φωτός, και Τ είναι η θερμοκρασία της πηγής σε Kelvin. 4. Από τη ΣΧΕΣΗ (4) προκύπτει και η φασματική κατανομή ρ ν της πυκνότητας ενέργειας που ακτινοβολείται ανά συχνότητα ν: 3 8hf f (5) 3 c hf kt e 5. Η αφετική ικανότητα R της πηγής είναι ανάλογη με τη τέταρτη δύναμη της θερμοκρασίας, (νόμος Stefan-Boltzmann). Συγκεκριμένα: 4 R T (6) όπου σ = 5,67x0-8 Wm - K 4 είναι η σταθερά των Steffen-Boltzmann και T είναι θερμοκρασία της πηγής σε Kelvin. 5. Όσο μεγαλώνει η θερμοκρασία της κοιλότητας, η φασματική αφετική ικανότητα της ακτινοβολίας μετατοπίζεται προς μικρότερα μήκη κύματος, δηλαδή το μήκος κύματος λ p που αντιστοιχεί στη μέγιστη αφετική ικανότητα γίνεται μικρότερο (νόμος του Wien):,9 0 p ( nm) (7) T. Ενεργειακές Στάθμες Ατόμων και Μορίων. Η ενέργεια μέσα στη δομή ενός ατόμου η μορίου μπορεί να πάρει διακριτές τιμές οι οποίες καθορίζουν τις ενεργειακές στάθμες αυτών. Η μετάβαση ενός ατόμου η μορίου από τη μια ενεργειακή στάθμη σε άλλη γίνεται κατά τρόπο βηματικό με την επίδραση διαφόρων αιτίων, π.χ. οπτική ακτινοβολία, ηλεκτρικά πεδία κλπ. 3

4 Κάθε χημικό στοιχείο έχει τις δικές του διακριτές ενεργειακές στάθμες οι οποίες απέχουν ενεργειακά μεταξύ τους από ev έως 5 ev και οι οποίες είναι εντελώς διαφορετικές από κάθε άλλο στοιχείο. Το σύστημα των ενεργειακών σταθμών κάθε ατόμου καθορίζει και τη συμπεριφορά των ηλεκτρονίων όταν αυτά εκτελούν μεταβάσεις από τη μια στάθμη στην άλλη. Για το λόγο αυτό το γραμμικό φάσμα ενός στοιχείου είναι συγκεκριμένο και διαφορετικό από το αντίστοιχο φάσμα κάθε άλλου στοιχείου. Αντίθετα με τα άτομα, οι ενεργειακές στάθμες ενός μορίου καθορίζονται από τρεις βασικούς τύπους κινήσεων οι οποίες λαμβάνουν χώρα μέσα στο μόριο. Ο πρώτος τύπος κίνησης αντιστοιχεί στις κινήσεις των ηλεκτρονίων, ο δεύτερος στις ταλαντώσεις των ατόμων του μορίου και ο τρίτος τύπος κίνησης αντιστοιχεί στη περιστροφή του μορίου γύρω από τον εαυτό του. Από τη θεωρία αλλά και από πειραματικές διαδικασίες έχουν βρεθεί τα εξής: α. Οι ενεργειακές αποστάσεις, π.χ. ΔΕ =Ε Ε, των ενεργειακών σταθμών που αντιστοιχούν στις κινήσεις των ηλεκτρονίων των ατόμων του μορίου είναι τις τάξης του 5 ev. Ε 3 3s 3p Ε p 6 τροχιακό s τροχιακό Ε s τροχιακό Κλασσικό πρότυπο ατόμου Πυρήνας, ηλεκτρόνιο Ενεργειακές Στάθμες ΣΧΗΜΑ β. Οι ενεργειακές αποστάσεις ΔΕ V των ενεργειακών σταθμών που αντιστοιχούν στις ταλαντώσεις των ατόμων του μορίου είναι της τάξης του ev. Στο ΣΧΗΜΑ (3) δίνουμε τις δυνατές ταλαντώσεις των ατόμων στο μόριο του CO. Συμμετρική ταλάντωση : f = 4x0 3 Hz Ταλάντωση λόγω κάμψης: f = x0 3 Hz Οξυγόνο Άνθρακας Οξυγόνο ΣΧΗΜΑ 3 Ασύμμετρη ταλάντωση: f 3 = 7x0 3 Hz 4

5 Ε 0 Ν 4 Ν 3 Ν Ν Ν 0 Ν i γ. Οι ενεργειακές αποστάσεις ΔΕ R των ενεργειακών σταθμών που αντιστοιχούν στη περιστροφή του μορίου γύρω από το κέντρο μάζας του είναι κατά πολύ μικρότερες από τις τιμές των ενεργειακών αποστάσεων ΔE V. Από τα παραπάνω δεδομένα, προκύπτει ότι το ενεργειακό διάγραμμα ενός μορίου εξαρτάται αποκλειστικά μόνο από τις ενεργειακές στάθμες οι οποίες αντιστοιχούν στις κινήσεις των ηλεκτρονίων και στις ταλαντώσεις των ατόμων του μορίου. Ας εξετάσουμε τώρα τη περίπτωση όπου έχουμε ένα αριθμό Ν 0 ατόμων κάποιου στοιχείου σε θερμική ισορροπία, οπότε, τα περισσότερα άτομα θα βρίσκονται στη θεμελιώδη κατάσταση η οποία αντιστοιχεί στην ενεργειακή κατάσταση Ε 0. Γενικά, ο αριθμός Ν i των ατόμων που είναι διεγερμένα στην ενεργειακή στάθμη Ε i θα ακολουθεί τη κατανομή Boltzmann, (βλέπε ΣΧΗΜΑ 4), σύμφωνα με την οποία: N i E i kt 0 (8) N e όπου k=,38x0-3 J/K είναι η σταθερά του Boltzmann και Τ είναι θερμοκρασία του πληθυσμού των ατόμων σε Kelvin. Ε i Ε 4 Ε 3 Ε Ε ΣΧΗΜΑ 4 Οπότε, αν Ν και Ν είναι οι αριθμοί των ατόμων που είναι διεγερμένα στις ενεργειακές στάθμες Ε και Ε, αντίστοιχα, όπου Ε > Ε, τότε από τη ΣΧΕΣΗ (8) θα έχουμε: N N N N E N kt 0e E N e kt 0 e kt ( EE ) e kt hf e kt (9) Παρατηρούμε ότι, στη περίπτωση που ΔΕ=Ε Ε >>kt, (περίπτωση χαμηλής θερμοκρασίας), τότε Ν <<Ν, που σημαίνει ότι ο αριθμός των ατόμων στην ενεργειακή στάθμη Ε είναι πρακτικά μηδέν. Αντίθετα, όταν Ε Ε <<kt, (περίπτωση υψηλής θερμοκρασίας), τότε Ν =Ν. Η παρατήρηση αυτή είναι πολύ σημαντική δεδομένου ότι για να έχουμε δράση LASER 5

6 πρέπει να δημιουργηθεί μια κατάσταση τέτοια ώστε, ο αριθμός των ατόμων που είναι διεγερμένα σε μια ανώτερη ενεργειακή στάθμη να είναι μεγαλύτερος από τον αριθμό των ατόμων που είναι διεγερμένα σε μια κατώτερη ενεργειακή κατάσταση, δηλαδή, θα πρέπει να ισχύει Ν >Ν. Η κατάσταση αυτή χαρακτηρίζεται ως ΑΝΑΣΤΡΟΦΗ ΠΛΗΘΥΣΜΩΝ η οποία, όπως θα δούμε σε επόμενες παραγράφους, για να επιτευχθεί πρέπει μέσα στο πληθυσμό να υπάρχουν τουλάχιστον δυο είδη ατόμων με συγκεκριμένες συγκεντρώσεις..3 Απορρόφηση Οπτικής Ακτινοβολίας από Πληθυσμό Ατόμων ή Μορίων Δεχόμαστε τώρα ένα πληθυσμό από Ν 0 άτομα του ίδιου στοιχείου το οποίο προβλέπει δυο ευνοϊκές ενεργειακές στάθμες Ε και Ε όπου Ε >Ε, στις οποίες οι αντίστοιχοι αριθμοί ατόμων είναι Ν και Ν. Σύμφωνα με τη κβαντική θεωρία, για να έχουμε διέγερση ατόμων από τη στάθμη Ε στη στάθμη Ε με την επίδραση οπτικής ακτινοβολίας, (ΣΧΗΜΑ 5) πρέπει η ενέργεια των φωτονίων, που απορροφούνται από το υλικό των ατόμων, να είναι: E E (0) E η δε συχνότητα αυτών να είναι: E E E () h h f και ΔΕ = hf () όπου h=4,3x0-5 evs είναι η σταθερά του Plank. hf πριν μετά E E εξαναγκασμένη απορρόφηση E E ΣΧΗΜΑ 5 Η παραπάνω διαδικασία αναφέρεται και ως εξαναγκασμένη διέγερση ατόμων η εξαναγκασμένη απορρόφηση φωτονίων. Στη περίπτωση τώρα που μέσα στο συγκεκριμένο πληθυσμό ατόμων η μορίων διαδίδεται οπτική ακτινοβολία με φασματική πυκνότητα ενέργειας ρ ν, (ενέργεια φωτονίων ανά μονάδα χρόνου, ανά μονάδα όγκου και ανά συχνότητα), ο ρυθμός dn /dt με τον οποίον γίνεται η απορρόφηση της ακτινοβολίας θα είναι ανάλογος του αριθμού Ν των ατόμων που είναι διεγερμένα στην ενεργειακή στάθμη Ε και της φασματικής πυκνότητας ρ ν : dn dt B N (3) όπου η σταθερά αναλογίας Β είναι ο συντελεστής Einstein για την εξαναγκασμένη απορρόφηση της οπτικής ακτινοβολίας. 6

7 .4 Αυθόρμητη Εκπομπή Ακτινοβολίας από Διεγερμένο Άτομο. Στη προηγούμενη παράγραφο μιλήσαμε για τη διαδικασία και τις συνθήκες διέγερσης ηλεκτρονίων από τη στάθμη Ε στη στάθμη Ε. Η κατάσταση αυτή είναι πολύ ασταθής και κάθε ηλεκτρόνιο δεν μπορεί να παραμείνει σε διέγερση περισσότερο από 0,5 ns. Αυτό σημαίνει ότι ανεξάρτητα από τις συνθήκες που επικρατούν, κάθε ηλεκτρόνιο επιστρέφει στη στάθμη Ε εκπέμποντας παράλληλα και ένα φωτόνιο με ενέργεια ΔΕ=Ε Ε και με συχνότητα όση προβλέπεται από τη ΣΧΕΣΗ (). Η διαδικασία αυτή είναι αυθόρμητη το δε φαινόμενο που τη συνοδεύει αποτελεί την αυθόρμητη εκπομπή ακτινοβολίας, (ΣΧΗΜΑ 6). πριν μετά E E Αυθόρμητη hf Εκπομπή E ακτινοβολίας E ΣΧΗΜΑ 6 Από τα παραπάνω προκύπτει ότι ο ρυθμός των αυθόρμητων αποδιεγέρσεων, από τη στάθμη Ε στη στάθμη Ε, θα είναι ανάλογος μόνο με τον αριθμό Ν των διεγερμένων ατόμων στη στάθμη Ε. Συγκεκριμένα: dn dt A N αυθορμητη (4) όπου η σταθερά αναλογίας Α αναφέρεται και ως συντελεστής Einstein για την αυθόρμητη εκπομπή οπτικής ακτινοβολίας. Το αντίστροφο της σταθεράς Α αντιπροσωπεύει το χρονικό διάστημα τ που απαιτείται για να αποδιεγερθεί ο πληθυσμός Ν από την ενεργειακή στάθμη Ε στην στάθμη Ε (5) A.5 Εξαναγκασμένη Εκπομπή Ακτινοβολίας από Διεγερμένο Άτομο. Εκτός από την αυθόρμητη αποδιέγερση και εκπομπή ακτινοβολίας είναι δυνατόν να λάβει χώρα και ένα δεύτερο πολύ σημαντικό φαινόμενο κατά το οποίο κάποια διεγερμένα ηλεκτρόνια «σκανδαλίζονται» από τα φωτόνια εκείνα των οποίων η ενέργεια αντιστοιχεί στη διαφορά Ε Ε και αποδιεγείρονται εκπέμποντας παράλληλα φωτόνια με ενέργεια Ε Ε. Έτσι, αν ένα φωτόνιο «σκανδαλίσει» ένα διεγερμένο ηλεκτρόνιο τότε, μετά την αποδιέγερση, το συγκεκριμένο φωτόνιο θα συνοδεύεται από ένα δεύτερο φωτόνιο με το οποίο θα έχει την ίδια ενέργεια και φυσικά το ίδιο μήκος κύματος, (γιατί;) και την ίδια φάση, (ΣΧΗΜΑ 7). Η διαδικασία αυτή αποτελεί το φαινόμενο της εξαναγκασμένης αποδιέγερσης ηλεκτρονίων η οποία οδηγεί στην εξαναγκασμένη εκπομπή ακτινοβολίας. Το φαινόμενο αυτό διερευνήθηκε για πρώτη φορά από τον Einstein και αποτελεί τη βασική αρχή για τη λειτουργία ενός LASER. 7

8 πριν μετά E E hf Εξαναγκασμένη hf Εκπομπή E ακτινοβολίας E ΣΧΗΜΑ 7 Από το γεγονός τώρα ότι από ένα φωτόνιο είναι δυνατό να έχουμε μια εξαναγκασμένη αποδιέγερση προκύπτει ότι ο ρυθμός των εξαναγκασμένων αποδιεγέρσεων από τη στάθμη Ε στη στάθμη Ε θα είναι ανάλογος με τη φασματική πυκνότητα ρ f της ακτινοβολίας καθώς και ανάλογος με τον αριθμό Ν των ατόμων που βρίσκονται στη στάθμη Ε. Συγκεκριμένα: dn dt B εξαναγκασμενη f N (6) όπου η σταθερά αναλογίας Β αναφέρεται και ως συντελεστής Einstein για την εξαναγκασμένη εκπομπή οπτικής ακτινοβολίας..6 Σχέσεις Einstein. Oι τρεις διαδικασίες που περιγράψαμε, δηλαδή η εξαναγκασμένη απορρόφηση καθώς και η αυθόρμητη και η εξαναγκασμένη εκπομπή οπτικής ακτινοβολίας, συμβαίνουν ταυτόχρονα μέσα σε ένα πληθυσμό ατόμων και όπως έδειξε ο Einstein, στη κατάσταση θερμικής ισορροπίας, πρέπει ο ρυθμός απορροφήσεων να είναι ίσος με τον ολικό ρυθμό αποδιεγέρσεων, (αυθόρμητων και εξαναγκασμένων). Έτσι, από τις ΣΧΕΣΕΙΣ (3), (4) και (6) έχουμε: dn B dt dn dt dn αυθορμ dt f N AN B f N εξαναγκ A f (7) B B N B N Η τελευταία σχέση σε συνδυασμό με τη ΣΧΕΣΗ (9) δίνει: A f (8) B hf B e kt B Συγκρίνοντας τη ΣΧΕΣΗ (8) με τη ΣΧΕΣΗ (5): 8

9 8 h f f 3 c έχουμε: A B 8 και 3 e hf kt 3 h f (9) 3 c B B (0) Οι ΣΧΕΣΕΙΣ (9) και (0) αναφέρονται και ως σχέσεις Einstein. Από τις σχέσεις αυτές, η πρώτη παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον δεδομένου ότι αυτή εκφράζει το πηλίκο της πιθανότητας να λάβει χώρα αυθόρμητη εκπομπή ακτινοβολίας προς τη πιθανότητα να λάβει χώρα εξαναγκασμένη εκπομπή ακτινοβολίας για δεδομένο ζεύγος ενεργειακών σταθμών. Η εξάρτηση του πηλίκου αυτού από τη τρίτη δύναμη της συχνότητας της ακτινοβολίας δικαιολογεί και το γεγονός ότι είναι πολύ δύσκολο να κατασκευαστεί LASER το οποίο να εκπέμπει ακτινοβολία στη περιοχή των ακτινών X των οποίων η συχνότητα είναι της τάξης των 0 6 Hz. ΣΗΜΑΝΤΙΚΗ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ: Στη περίπτωση που η οπτική ακτινοβολία είναι αυστηρά μονοχρωματική, η φασματική πυκνότητα ενέργειας ρ ν μπορεί να αντικατασταθεί με την ολική πυκνότητα ενέργειας ρ. Οπότε, οι ΣΧΕΣΕΙΣ (3), (4), (5), (8), (9) και (0) θα ισχύουν και πάλι, με τη διαφορά ότι οι συντελεστές Einstein Β και Β πρέπει να αντικατασταθούν με τους ισοδύναμους συντελεστές B και B αντίστοιχα..7 Απορρόφηση και Συντελεστής Ενίσχυσης Μικρού Σηματος. Θεωρούμε μια συγκεντρωμένη δέσμη οπτικής ακτινοβολίας η οποία διαδίδεται παράλληλα με την διεύθυνση z και η οποία περνά μέσα από ένα ατομικό αέριο, (ΣΧΗΜΑ 3.7). dz z z+dz 0 I(z) I(z+dz) I(0) ΣΧΗΜΑ 8 Υποθέτουμε ότι η οπτική αυτή ακτινοβολία προέρχεται από απλές ενεργειακές μεταπτώσεις οι οποίες λαμβάνουν χώρα μεταξύ των διακριτών σταθμών Ε και Ε, με Ε >Ε, και ως εκ τούτου αυτή θα είναι μονοχρωματική με συχνότητα f =(Ε Ε )/h, (βλέπε ΣΧΕΣΗ ). 9

10 Σύμφωνα με τη κλασική θεωρία, αν στις θέσεις z και z+dz η ενέργεια της οπτική ακτινοβολίας ανά μονάδα χρόνου και ανά επιφάνεια είναι Ι(z) και Ι(z+dz), αντίστοιχα, τότε θα ισχύει: di( z) I( z dz) I( z) I( z) dz () όπου η παράμετρος α είναι ένας θετικός αριθμός ο οποίος αντιπροσωπεύει το γραμμικό συντελεστή εξασθένισης της οπτικής ακτινοβολίας μέσα στο ατομικό αέριο. Από τη ΣΧΕΣΗ () προκύπτει ότι η ενέργεια ανά μονάδα χρόνου και επιφάνειας μειώνεται κατά τη διάδοση της οπτικής ακτινοβολίας μέσα στο ατομικό αέριο κατά εκθετικό τρόπο. Συγκεκριμένα, με ολοκλήρωση της σχέσης αυτής έχουμε: I z) I(0) e z ( () Πρέπει να σημειώσουμε εδώ ότι πρακτικό ενδιαφέρον για τη μελέτη που κάνουμε παρουσιάζουν μόνο η εξαναγκασμένη απορρόφηση και η εξαναγκασμένη εκπομπή φωτονίων με τη προϋπόθεση βέβαια ότι η συχνότητα της ακτινοβολίας που διεγείρει ή σκανδαλίζει τα άτομα προβλέπεται από τις επιτρεπτές ενεργειακές στάθμες Ε και Ε. Σε κανονικές συνθήκες, ο ρυθμός με τον οποίο λαμβάνουν χώρα οι εξαναγκασμένες διεγέρσεις μέσα στον όγκο dv, ο οποίος οριοθετείται στη περιοχή (z, z+dz) του ατομικού αερίου, είναι σαφώς μεγαλύτερος από το ρυθμό με τον οποίο λαμβάνουν χώρα οι εξαναγκασμένες επανασυνδέσεις μέσα στον ίδιο στοιχειώδη όγκο. Συγκεκριμένα, η διαφορά των ρυθμών αυτών θα δίνει το ρυθμό με τον οποίο θα απορροφούνται τα φωτόνια dn p dt dn dt dn dt εξαναγκ ΣΧΕΣΕΙΣ (3), (6) dn p dt B N B ΣΧΕΣΗ (0) N dn p N N B (3) dt Μια δεύτερη και ανεξάρτητη προσέγγιση στο τρόπο προσδιορισμού του ρυθμού απορρόφησης των φωτονίων μέσα στον όγκο dv είναι δυνατό να προκύψει ακολουθώντας την εξής διαδικασία: Αν dn p (z)/dt και dn p (z+dz)/dt είναι οι ρυθμοί με τους οποίους εισέρχονται και εξέρχονται τα φωτόνια από τον όγκο dv, τότε ο ρυθμός dn p /dt με τον οποίο θα απορροφούνται τα φωτόνια μέσα στον στοιχειώδη αυτό όγκο θα είναι ίσος με: dn p dn p( z) dn p( z dz) (4) dt dt dt Επίσης, αν hν είναι η ενέργεια κάθε φωτονίου της μονοχρωματικής οπτικής ακτινοβολίας που διαδίδεται κατά μήκος της διεύθυνσης z, και S είναι η διατομής της κυλινδρικής στήλης του ατομικού αερίου τότε, από τη ΣΧΕΣΗ (4) θα έχουμε: 0

11 dn p hf dn( z) hf dn( z dz) S dt S dt dt (5) hf Εξορισμού όμως, οι εκφράσεις (hν)dn(z)/sdt) και (hν)dn(z+dz)/sdt) αντιστοιχούν στις παραμέτρους Ι(z) και I(z+dz), δηλαδή την ενέργεια ανά μονάδα χρόνου και ανά μονάδα επιφανείας στις θέσεις z και z+dz. Οπότε, από τη ΣΧΕΣΗ (5) έχουμε τη σχέση dn p dt I( z) I( z dz) S hf η οποία σε συνδυασμό με τη ΣΧΕΣΗ() δίνει τελικά: dn p S I( z) dz (6) dt hf ή dn p dt όπου ( z) cs ( z) dz (7) hf I( z) c είναι η πυκνότητα ενέργειας της οπτικής ακτινοβολίας μέσα στον όγκο dv. Από την ανάλυση που προηγήθηκε, και συγκεκριμένα από τις ΣΧΕΣΕΙΣ (3) και (7), λαμβάνουμε τη σχέση που συνδέει το γραμμικό συντελεστή εξασθένισης α από τη διαφορά Ν Ν του αριθμού των ατόμων που είναι διεγερμένα στην ενεργειακή στάθμη Ε μείον του αριθμού των ατόμων που είναι διεγερμένα στην ενεργειακή στάθμη Ε : c ( z) dv ( N N) ( z) B hf N N hf dv dv c B hf ( n n) B (8) c όπου n N dv και n N dv είναι οι πυκνότητες των πληθυσμών των ατόμων που είναι διεγερμένα στις ενεργειακές στάθμες Ε και Ε, αντίστοιχα. Από τη ΣΧΕΣΗ (8) προκύπτει ότι σε κανονικές συνθήκες, όπου n n, η παράμετρος α είναι θετική και σύμφωνα με τη ΣΧΕΣΗ () η ακτινοβολία θα εξασθενεί εκθετικά κατά τη διέλευση της μέσα από το ατομικό αέριο. Κάτω από ορισμένες όμως προϋποθέσεις, είναι δυνατόν να δημιουργηθούν συνθήκες τέτοιες ώστε να ισχύει n n οπότε, σύμφωνα με τη ΣΧΕΣΗ (8), η παράμετρος α θα έχει αρνητική τιμή, με αποτέλεσμα ο εκθέτης της ΣΧΕΣΗΣ () να είναι πλέον θετικός και η ενέργεια της οπτικής ακτινοβολίας ανά μονάδα χρόνου και ανά μονάδα επιφάνειας να αυξάνεται εκθετικά κατά τη διάδοση της μέσα στο ατομικό αέριο σύμφωνα με τη σχέση:

12 I z) I(0) e z ( (9) όπου η παράμετρος β προκύπτει από τη σχέση: β = α > 0 και ονομάζεται συντελεστής ενίσχυσης μικρού σήματος. Πρέπει να σημειώσουμε εδώ ότι η συνθήκη n n χαρακτηρίζει το σπουδαίο φαινόμενο της αναστροφής πληθυσμών. Eίναι πράγματι σπουδαίο το φαινόμενο της αναστροφής πληθυσμών γιατί πάνω σε αυτό στηρίζεται η εκπομπή της ακτινοβολίας LASER. (30).8 Διαδικασίες Αναστροφής Πληθυσμών. Όπως ήδη αναφέραμε στη Παράγραφο., σε συνηθισμένες συνθήκες, ο πληθυσμός Ν των ατόμων που είναι διεγερμένα στην ενεργειακή στάθμη Ε είναι πάντοτε μεγαλύτερος του πληθυσμού Ν των ατόμων που είναι διεγερμένα στην ενεργειακή στάθμη Ε. Για τη δράση όμως LASER πρέπει να ισχύει ακριβώς το αντίθετο. Επίσης, τα άτομα, τα ιόντα η και τα μόρια που χρησιμοποιούνται για την εκπομπή οπτικής ακτινοβολίας LASER έχουν συνήθως πολύπλοκα συστήματα ενεργειακών σταθμών και μάλιστα αποδεικνύεται ότι συστήματα με δυο μόνο δυνατές ενεργειακές στάθμες δεν οδηγούν σε αναστροφή πληθυσμών και φυσικά σε δράση LASER. Αντίθετα, όσο πιο πολλές επιτρεπτές ενεργειακές στάθμες διαθέτει ένα υλικό τόσο πιο εύκολη είναι η διαδικασία της αναστροφής πληθυσμών, και φυσικά τόσο πιο εύκολη είναι και η παραγωγή οπτικής ακτινοβολίας LASER. Για το λόγο αυτό θα εξετάσουμε τις περιπτώσεις όπου το υλικό που χρησιμοποιείται για την εκπομπή της οπτικής ακτινοβολίας LASER περιέχει τρεις η τέσσερις επιτρεπτές ενεργειακές στάθμες. Στο ΣΧΗΜΑ 9 δίνουμε ένα απλοποιημένο διάγραμμα ενός υλικού με τέσσερις επιτρεπτές ενεργειακές στάθμες. Στο διάγραμμα αυτό, το μήκος των ενεργειακών σταθμών αντιπροσωπεύει παραστατικά τον αριθμών των ατόμων που είναι διεγερμένα στις στάθμες αυτές. Για να δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις αναστροφής πληθυσμών πρέπει, οπωσδήποτε, ο χρόνος παραμονής των ατόμων ή μορίων στις ενεργειακές καταστάσεις Ε 3 και Ε να είναι μικρότερος από το χρόνο παραμονής των ατόμων στην ενεργειακή κατάσταση Ε. Κάτω λοιπόν από αυτή τη βασική συνθήκη, αν το υλικό απορροφήσει φωτόνια, των οποίων η ενέργεια είναι Ε 3 Ε 0 =hf 3, τότε θα λάβει χώρα το φαινόμενο της εξαναγκασμένης απορρόφησης και άτομα θα διεγείρονται από τη στάθμη Ε 0 στη στάθμη Ε 3 με ρυθμό που προβλέπεται από τη ΣΧΕΣΗ (3). Η διαδικασία αυτή αναφέρεται και ως διαδικασία άντλησης ατόμων από την ενεργειακή στάθμη Ε 0 στην ενεργειακή στάθμη Ε 3. Επειδή ο χρόνος παραμονής των ατόμων στην ενεργειακή στάθμη είναι πολύ μικρός, (είναι της τάξης των 0-9 sec), τα διεγερμένα αυτά άτομα αποδιεγείρονται ακαριαία στη στάθμη Ε. Παράλληλα, τα κενά ατόμων που δημιουργούνται στην ενεργειακή στάθμη Ε 0 καλύπτονται με άτομα τα οποία αποδιεγείρονται από την στάθμη Ε. Η διαδικασία αυτή σε συνδυασμό με το γεγονός ότι ο χρόνος παραμονής των διεγερμένων ατόμων στη ενεργειακή στάθμη Ε είναι μεγαλύτερος από τον αντίστοιχο χρόνο στις στάθμες Ε 3 και Ε, διαφοροποιεί το ενεργειακό διάγραμμα, (βλέπε ΣΧΗΜΑ 9), έτσι ώστε:. Ο πληθυσμός των ατόμων στις ενεργειακές στάθμες Ε και Ε 0 να παραμένει πρακτικά σταθερός.. Ο πληθυσμός των ατόμων στη στάθμη Ε να μειώνεται, Και 3. Ο πληθυσμός των ατόμων στη στάθμη Ε να αυξάνεται.

13 Κάτω από αυτές τις συνθήκες, όταν ο πληθυσμός Ν των ατόμων που είναι διεγερμένα στην ενεργειακή στάθμη Ε γίνει μεγαλύτερος από τον πληθυσμό Ν της στάθμης Ε, τότε θα λέμε ότι επήλθε αναστροφή πληθυσμών μεταξύ των ενεργειακών σταθμών Ε και Ε και ότι οι εξαναγκασμένες αποδιεγέρσεις ατόμων από τη στάθμη Ε στη στάθμη Ε δίνουν οπτική ακτινοβολία LASER στην οποία τα φωτόνια θα έχουν ενέργεια: E ωτονιων E E Ε 3 Ε Ε Ε 0 Ν 3 Ν Ν Ν 0 Ν i Ε 3 Ε Αυθόρμητη αποδιέγερση εξαναγκασμένη διέγερση Ε αυθόρμητη αποδιέγερση Ε 0 Ν i Ε 3 Ε Αυθόρμητη αποδιέγερση εξαναγκασμένη διέγερση Ε εξαναγκασμένη εκπομπή LASER αυθόρμητη αποδιέγερση Ε 0 ΣΧΗΜΑ 9 Από την ανάλυση που προηγήθηκε εύκολα γίνεται κατανοητός και ο λόγος για τον οποίο οι στάθμες Ε 3, Ε και Ε αναφέρονται και ως στάθμη άντλησης, άνω στάθμη της μετάπτωσης LASER και κάτω στάθμη της μετάπτωσης LASER, αντίστοιχα. Φυσικά, η ενεργειακή στάθμη Ε 0 αναφέρεται και ως θεμελιώδης στάθμη. 3

14 Ένα άλλο ενεργειακό διάγραμμα που μπορεί να οδηγήσει σε εκπομπή οπτικής ακτινοβολίας LASER είναι το διάγραμμα που φαίνεται στο ΣΧΗΜΑ 0. Παρατηρούμε ότι το διάγραμμα αυτό προβλέπει τρεις ενεργειακές στάθμες από τις οποίες, η στάθμη άντλησης και η άνω στάθμη της μετάπτωσης LASER ταυτίζονται. Και στη περίπτωση αυτή, αν ο χρόνος παραμονής των ατόμων στην άνω στάθμη Ε της μετάπτωσης LASER, και φυσικά στη στάθμη άντλησης, είναι μεγαλύτερος από το χρόνο παραμονής των ατόμων στη κάτω στάθμη Ε της μετάπτωσης LASER, τότε μεταξύ των ενεργειακών αυτών σταθμών θα προκύψει αναστροφή πληθυσμών και φυσικά εκπομπή οπτικής ακτινοβολίας LASER, (ΣΧΗΜΑ 0β). Ε, Ε 3 Ε, Ε 3 εξαναγκασμένη εκπομπή LASER άντλησης Ε Ε Αυθόρμητη αποδιέγερση Ε 0 Ε 0 Ν (α) ΣΧΗΜΑ 0 (β) Ν Στο ΣΧΗΜΑ δίνουμε ένα τρίτο ενεργειακό διάγραμμα το οποίο μπορεί να οδηγήσει σε εκπομπή οπτικής ακτινοβολίας LASER. Στο διάγραμμα αυτό παρατηρούμε ότι η θεμελιώδης ενεργειακή στάθμη Ε 0 ταυτίζεται με τη κάτω στάθμη της μετάπτωσης LASER. Αρχικά, τα άτομα διεγείρονται από τη θεμελιώδη στάθμη Ε 0 στη στάθμη άντλησης Ε 3 όπου παραμένουν για χρονικό διάστημα μικρότερο των 0 nsec, οπότε και μεταπίπτουν αυθόρμητα στην άνω στάθμη της μετάπτωσης LASER. Τα διεγερμένα άτομα παραμένουν στη στάθμη αυτή περίπου 0, ms έως 0 ms. Παρατηρούμε ότι, εφόσον η διάρκεια των μεταβάσεων από τη στάθμη (0,) στη στάθμη () δια μέσου της στάθμης (3) είναι πολύ μικρότερη από το χρόνο παραμονής των διεγερμένων ατόμων στη στάθμη (), είναι δυνατό, κάτω από ορισμένες συνθήκες και μετά από κάποια χρονική στιγμή, ο πληθυσμός στη στάθμη () να είναι μεγαλύτερος από το πληθυσμό στη στάθμη (0,). Με άλλα λόγια θα έχει επιτευχθεί αναστροφή πληθυσμών μεταξύ των ενεργειακών σταθμών Ε 0 και Ε οι δε εξαναγκασμένες αποδιεγέρσεις που θα λαμβάνουν χώρα από τη στάθμη Ε στη στάθμη Ε 0 θα δίνουν ακτινοβολία LASER. Σημειώνουμε εδώ ότι για να επιτευχθεί η αναστροφή πληθυσμών πρέπει να διεγερθούν από τη στάθμη (0,) περισσότερα από τα μισά άτομα, (γιατί;), γεγονός που παρουσιάζει πολλές τεχνικές δυσκολίες. Παρατηρούμε ότι και στα τρία ενεργειακά συστήματα που παρουσιάσαμε, η ενέργεια άντλησης, (Ε 3 Ε 0 ), που απαιτείται για να διεγερθεί ένα άτομο από τη θεμελιώδη στάθμη E 0 στη στάθμη άντλησης Ε 3 είναι πάντα μεγαλύτερη από την ενέργεια (Ε Ε ) κάθε φωτονίου της ακτινοβολίας LASER που εκπέμπεται. 4

15 Ε 3 Ε 3 Αυθόρμητη αποδιέγερση Ε Ε άντλησης εξαναγκασμένη εκπομπή LASER Ε 0, Ε Ε 0, Ε Ν (α) ΣΧΗΜΑ (β) Ν.9 Οπτική Ανάδραση. Θεωρούμε τώρα ένα υλικό το οποίο αποτελείται από άτομα ή ιόντα ή μόρια και το οποίο έχει ένα από τα συστήματα ενεργειακών σταθμών που παρουσιάσαμε στη παράγραφο.8. Υπενθυμίζουμε εδώ ότι, αν Ε και Ε είναι η κάτω και άνω στάθμη της μετάπτωσης LASER, μέσα στο πληθυσμό θα είναι δυνατό να λάβουν χώρα το φαινόμενο της αναστροφής πληθυσμών και φυσικά το φαινόμενο της εξαναγκασμένης αποδιέγερσης από τη στάθμη Ε στη στάθμη Ε. Εξαιτίας των δυο αυτών φαινομένων, τα φωτόνια που εκπέμπονται αντιστοιχούν σε στοιχειώδη ηλεκτρομαγνητικά κύματα τα οποία έχουν την ίδια συχνότητα και την ίδια φάση. Είναι αυτονόητο ότι, όσο πιο μεγάλη είναι η διαδρομή της οπτικής ακτινοβολίας μέσα στο συγκεκριμένο υλικό, τόσο πιο μεγάλη θα είναι και η ενίσχυση που θα υφίσταται η ακτινοβολία αυτή. Ένας τρόπος για να αυξήσουμε τη διαδρομή αυτή είναι να τοποθετήσουμε το συγκεκριμένο υλικό στο χώρο μεταξύ δυο αντικριστών καθρεπτών. Για να ανταποκριθούν στην αποστολή τους, οι καθρέπτες αυτοί πρέπει:. Να είναι λείοι. Συγκεκριμένα, οι ανωμαλίες που ενδεχόμενα υπάρχουν στις επιφάνειες των δυο καθρεπτών πρέπει να είναι μικρότερες από το λ/4, όπου λ είναι το μήκος κύματος της ακτινοβολίας LASER που παράγεται στο χώρο μεταξύ των δυο καθρεπτών.. Να παρουσιάζουν πολύ μεγάλη ανακλαστικότητα. Συγκεκριμένα, ο ένας καθρέπτης πρέπει να είναι τελείως αδιαφανής, δηλαδή να έχει ανακλαστικότητα περίπου 00%, και ο άλλος πρέπει να έχει ανακλαστικότητα περίπου 98%. 3. Να ευρίσκονται σε απόσταση L η οποία να είναι ακέραιο πολλαπλάσιο του μισού μήκους κύματος, (L = m( λ/), όπου m =,, 3,...). Εξαιτίας της τελευταίας συνθήκης, η οπτική ακτινοβολία που προσπίπτει στους καθρέπτες ανακλάται με αποτέλεσμα, η ακτινοβολία αυτή να συντηρείται μεταξύ των καθρεπτών με τη μορφή στάσιμου κύματος. Για το λόγο αυτό το σύστημα των δυο αντικριστών καθρεπτών ονομάζεται οπτικός συντονιστής. Με τον οπτικό συντονιστή, η φαινόμενη απόσταση που διανύουν τα φωτόνια μέσα στο υλικό μέχρι αυτά να εξέλθουν ως ακτινοβολία LASER από το καθρέπτη που έχει ανακλαστικότητα 98% είναι περίπου 50 φορές μεγαλύτερη από την απόσταση L των δυο καθρεπτών. 5

16 .0 Συνιστώσες Ενός LASER. Με βάση αυτά που αναφέρθησαν στις προηγούμενες παραγράφους προκύπτει ότι για την εκπομπή ακτινοβολίας LASER απαιτείται διάταξη η οποία να προκαλεί εξαναγκασμένες αποδιεγέρσεις και παράλληλα να ενισχύει τη παραγόμενη οπτική ακτινοβολία. Για το λόγο αυτό, σε κάθε LASER απαιτούνται οι παρακάτω βασικές συνιστώσες, ( ΣΧΗΜΑ ): α. Ο κατάλληλος πληθυσμός ατόμων, ή ιόντων ή μορίων, του οποίου οι ενεργειακές στάθμες προκαλούν τη δράση LASER. O πληθυσμός αυτός αποτελεί το ενεργό υλικό του LASER. β. Το μηχανισμό αναστροφής πληθυσμών, ο οποίος και αποτελεί τη λεγόμενη διαδικασία άντλησης. γ. Δυο αντικριστά κάτοπτρα μεταξύ των οποίων βρίσκεται το ενεργό υλικό. Από τα κάτοπτρα αυτά, το ένα είναι αδιαφανές, (με ανακλαστικότητα 00%), ενώ το άλλο είναι ελαφρώς ημιδιαφανές (με ανακλαστικότητα >95%). Από το ημιδιαφανές κάτοπτρο εξέρχεται η ωφέλιμη ακτινοβολία LASER. Το σύστημα των δυο καθρεπτών αποτελεί τον οπτικό συντονιστή. ΕΝΕΡΓΟ ΥΛΙΚΟ ΕΞΟΔΟΣ LASER Αδιαφανής Ημιδιαφανής Καθρέπτης Καθρέπτης R = 00% R 98% ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΣ ΑΝΤΛΗΣΗΣ ΣΧΗΜΑ Aνάλογα με τη φύση του ενεργού υλικού διακρίνουμε τα LASER στις παρακάτω κατηγορίες: α. LASER στερεών όπου το ενεργό υλικό είναι στερεό σώμα. Τέτοια LASER είναι το LASER Ρουβιδίου και τα LASER Νd:YAG και Nd:GLASS. β. LASER αερίων όπου το ενεργό υλικό είναι αέριο, π.χ. το LASER CO και το LASER He- Ne. γ. LASER υγρών η DYE LASER όπου το ενεργό υλικό είναι υγρό, π.χ. διάλυμα οργανικών χρωστικών σε μεθυλική ή αιθυλική αλκοόλη. δ. LASER ιόντων όπου το ενεργό υλικό είναι ιόντα, π.χ. Ar+ ε. LASER διεγερμένων διμερών όπου το ενεργό υλικό είναι αλογονούχες ενώσεις ευγενών αερίων, π.χ. XeF η NeCl κ.λ.π. ζ. LASER ημιαγωγών όπου το ενεργό υλικό είναι η περιοχή της επαφής δυο ημιαγωγών. 6

17 Επίσης, ανάλογα με το τρόπο που γίνεται η αναστροφή πληθυσμών διακρίνουμε τις παρακάτω διαδικασίες άντλησης: α. Οπτική άντληση, όπου η απαιτούμενη ενέργεια για τη διέγερση των ατόμων προκύπτει από το φωτισμό του ενεργού υλικού με παλμική οπτική ακτινοβολία συγκεκριμένου μήκους κύματος. Με οπτική άντληση γίνεται η εκπομπή LASER στα στερεά LASER. β. Ηλεκτρική άντληση, όπου το ενεργό υλικό διεγείρεται με την επίδραση ενός εξωτερικού ηλεκτρικού πεδίου. Η ηλεκτρική άντληση λαμβάνει χώρα κυρίως στα LASER αερίων και στα LASER ημιαγωγών. γ. Χημική άντληση, όπου το ενεργό υλικό διεγείρεται από την ενέργεια που ελευθερώνεται σε ορισμένες εξώθερμες χημικές αντιδράσεις. Τέλος, το σύστημα των καθρεπτών αποτελεί ίσως το σημαντικότερο και πιο ευαίσθητο παράγοντα για τη δημιουργία της ακτινοβολίας LASER. Πράγματι, επιλέγοντας την απόσταση L των καθρεπτών, έτσι ώστε αυτή να είναι ακέραιο πολλαπλάσιο του μισού μήκους κύματος της ακτινοβολίας που προβλέπεται από τις ενεργειακές στάθμες της μετάπτωσης LASER, δηλαδή L=mλ/, πετυχαίνουμε την ενίσχυση της σύμφωνης ακτινοβολίας LASER μέσα στο ενεργό υλικό, ενώ αντίθετα όλα τα φωτόνια που προέρχονται από τις αυθόρμητες αποδιεγέρσεις απορροφούνται, (γιατί;). Για το λόγο αυτό το σύστημα των αντικριστών καθρεπτών λέγεται και ΟΠΤΙΚΟΣ ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΗΣ ή ΟΠΤΙΚΟ ΑΝΤΗΧΕΙΟ. Για να συμβούν όμως όλα αυτά πρέπει οι καθρέπτες να είναι επιφανειακής επίστρωσης, οι δε τυχόν ανωμαλίες της κατοπτρικής επιφάνειας πρέπει να είναι μικρότερες από λ/4, όπου το λ είναι το μήκος κύματος της ακτινοβολίας LASER. Στη Παράγραφο 3. θα γίνει εκτενής αναφορά στη γεωμετρία και τη σταθερότητα των οπτικών συντονιστών. 3. ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΚΑΙ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΤΩΝ LASER 3. Παράμετροι Οπτικού Συντονιστή. Οι παράμετροι ενός LASER σχετίζονται άμεσα, τόσο με τη γεωμετρία του οπτικού συντονιστή όσο και με τις απώλειες ενέργειας που λαμβάνουν χώρα μέσα στο ενεργό υλικό του LASER. Ένας σπουδαίος μηχανισμός απωλειών οπτικής ενέργειας μέσα από τον οπτικό συντονιστή είναι αυτός που οφείλεται στη περίθλαση της ακτινοβολίας στη περιφέρεια των καθρεπτών του συντονιστή. Μάλιστα, όσο πιο μικρή είναι οι διάμετροι d και d των καθρεπτών Μ και Μ τόσο πιο μεγάλες είναι οι απώλειες αυτές. Επίσης, οι απώλειες αυτές είναι περίπου ανάλογες με το μήκος κύματος λ καθώς και με το μήκος L του οπτικού συντονιστή. Η εκτίμηση του μεγέθους των απωλειών της οπτικής ισχύος λόγω του φαινομένου της περίθλασης προκύπτει από τον αριθμό Fresnel Ν F του οπτικού συντονιστή. Ο αριθμός αυτός δίνεται από τη σχέση: N F dd (3) 4L Ποσοτικά, ένας οπτικός συντονιστής έχει χαμηλές απώλειες οπτικής ενέργειας από περίθλαση, όταν ο αριθμός Fresnel N F είναι πολύ μεγαλύτερος από τη μονάδα, Ν F >> Συνθήκη χαμηλών απωλειών λόγω περίθλασης (3) 7

18 Η παράμετρος N F δεν αποτελεί το μοναδικό κριτήριο που χρησιμοποιείται για το προσδιορισμό των απωλειών ενέργειας λόγω περίθλασης. Πράγματι, απαιτούνται και άλλα γεωμετρικά στοιχεία του οπτικού συντονιστή, όπως παραδείγματος χάρη οι ακτίνες καμπυλότητας r και r των καθρεπτών Μ και Μ, αντίστοιχα. Οι ακτίνες αυτές θεωρούνται θετικές όταν τα κέντρα τους ευρίσκονται μέσα στον οπτικό συντονιστή. Τα γεωμετρικά αυτά στοιχεία του οπτικού συντονιστή ορίζουν τις παραμέτρους g και g για τους καθρέπτες Μ και Μ, αντίστοιχα. Οι παράμετροι αυτοί, που αναφέρονται και ως παράμετροι g του οπτικού συντονιστή δίνονται από τις χέσεις: d L g d r και (33) d L g d r Οι παραμέτρους αυτοί ορίζουν και τη συνθήκη σταθερότητας του οπτικού συντονιστή με την απλή σχέση: 0 g g (συνθήκη σταθερότητας οπτικού συντονιστή) (34) Αν ένας οπτικός συντονιστής ικανοποιεί τη σχέση αυτή τότε, όλες οι οπτικές ακτίνες θα διαδίδονται παράλληλα και πλησίον του άξονα του οπτικού συντονιστή, ακόμα και μετά από πολλές ανακλάσεις στους καθρέπτες. Στη περίπτωση αυτή, ο οπτικός συντονιστής χαρακτηρίζεται ως σταθερός. g g Αντίθετα, στις περιπτώσεις όπου: 0 ή (συνθήκες ασταθούς συντονιστή) (35) g g ο οπτικός συντονιστής χαρακτηρίζεται ως ασταθής. Στις περιπτώσεις αυτές, οι οπτικές ακτίνες, μετά από μερικές ανακλάσεις στους καθρέπτες Μ και Μ, αποκλίνουν από τον άξονα του οπτικού συντονιστή και να χάνονται προς τυχαίες διευθύνσεις. g g Τέλος, στις περιπτώσεις όπου: 0 ή (συνθήκες οριακής σταθερότητας συντονιστή) (36) g g Δυο οπτικοί συντονιστές θα έχουν τις ίδιες απώλειες οπτικής ενέργειας από περίθλαση, και θα λέγονται ισοδύναμοι, όταν έχουν ακριβώς την ίδια τριάδα παραμέτρων N F, g και g. Στο ΣΧΗΜΑ 3 δίνουμε τη γεωμετρία ορισμένων οπτικών συντονιστών μαζί με τις αντίστοιχες συνθήκες σταθερότητας αυτών. 8

19 r 0, r 0 r < 0, r < 0 (α) r = r = (α) r >> L, r >> L g = g = g, g Οριακά Ευσταθής Συντονιστής Ασταθής Συντονιστής r > 0, r > 0 (α) r >>L, r >> L (β) r L, r L (γ) r = r = L 0 < g = g g g 0 g = g = 0 Ευσταθής Συντονιστής Ευσταθής Συντονιστής Οριακά Ευσταθής Συντονιστής (δ) r L/, r L/ (ε) r = r = L/ (στ) r L/, r L/ 0 > g g - g = g = - g -, g - Ευσταθής Συντονιστής Οριακά Ευσταθής Ασταθής Συντονιστής Συντονιστής ΣΧΗΜΑ 3 3. Συνθήκη Εκπομπής LASER. Για να εξέλθει από τον οπτικό συντονιστή ακτινοβολία LASER πρέπει ο μηχανισμός ενίσχυσης της οπτικής ακτινοβολίας, που οφείλεται στην αναστροφή πληθυσμών μέσα στον οπτικό συντονιστή, να αντισταθμίζει τις απώλειες οπτικής ισχύος που οφείλονται κυρίως σε μηχανισμούς σκέδασης και σε μηχανισμούς απορρόφησης από ανεπιθύμητες προσμίξεις που ενδεχόμενα υπάρχουν μεταξύ των καθρεπτών. Αν α L είναι ο γραμμικός συντελεστή εξασθένισης της οπτικής ακτινοβολίας που οφείλεται στους παραπάνω μηχανισμούς απωλειών τότε, για να συμβαίνει ενίσχυση της οπτικής ακτινοβολίας μέσα στον οπτικό συντονιστή, θα πρέπει ο συντελεστής ενίσχυσης μικρού σήματος β να είναι μεγαλύτερος από τον γραμμικό συντελεστή απωλειών α L. Οπότε, ο συνολικός συντελεστή ενίσχυσης α tot της ακτινοβολίας θα είναι ίσος με: tot L (37) Επίσης, για να εξέλθει ακτινοβολία LASER από τον οπτικό συντονιστή θα πρέπει, σε μια πλήρη διαδρομή της οπτικής ακτινοβολίας μέσα στον οπτικό συντονιστή, η ισχύς ανά μονάδα επιφανείας να διατηρεί τουλάχιστον την ίδια τιμή. Πράγματι, για να προσδιορίσουμε την συνθήκη εκπομπής LASER θεωρούμε ότι το υλικό με τις καταστάσεις αναστροφής πληθυσμών ευρίσκεται μέσα σε ένα οπτικό συντονιστή ο οποίος αποτελείται από του 9

20 καθρέπτες Μ και Μ των οποίων οι ανακλαστικότητες είναι R και R, αντίστοιχα, και απέχουν μεταξύ τους απόσταση L, (ΣΧΗΜΑ 4). Μ Ι 0 Ι Μ Ι 3 R Ι Ι 4 =R I 3 R R L ΣΧΗΜΑ 4 Σε μια πλήρη διαδρομή, αν Ι 0, Ι, Ι '=R I, Ι 3 και Ι 4 =R Ι 3 είναι οι ισχύς ανά μονάδα επιφανείας αρχικά στο καθρέπτη Μ, στο καθρέπτη Μ πριν την ανάκλαση, στο καθρέπτη Μ μετά την ανάκλαση, στο καθρέπτη Μ πριν την ανάκλαση και στο καθρέπτη Μ μετά την ανάκλαση, αντίστοιχα, τότε, σύμφωνα με τις ΣΧΕΣΕΙΣ (9) και (37), η ισχύς ανά μονάδα επιφανείας στο καθρέπτη Μ θα είναι: e L L I I (38) 0 Μετά την ανάκλαση της οπτικής ακτινοβολίας στο καθρέπτη Μ η ισχύς ανά μονάδα επιφανείας θα είναι ίση με: e L L I R I (39) 0 Κατά την επιστροφή της οπτικής ακτινοβολίας στο καθρέπτη Μ εκεί, η ισχύς ανά μονάδα επιφανείας θα έχει τη τιμή: L L L L e R I e I3 I (40) 0 Μετά την ανάκλαση στο καθρέπτη Μ, η ισχύς της οπτικής ακτινοβολίας ανά μονάδα επιφανείας θα είναι ίση με: LL I4 R R I e (4) 0 Η συνολική ενίσχυση ισχύος G σε μια πλήρη διαδρομή της οπτικής ακτινοβολίας μέσα στον οπτικό συντονιστή, (net round-trip power gain), του LASER θα είναι ίσος με: I G I e L 4 R R L (4) 0 Στη περίπτωση που η παράμετρος G είναι μεγαλύτερη από τη μονάδα τότε η οπτική ισχύς μέσα στον οπτικό συντονιστή θα αυξάνεται μετά από κάθε πλήρη διαδρομή με αποτέλεσμα η ισχύς της ακτινοβολίας LASER που θα εξέρχεται να αυξάνεται με τη πάροδο του χρόνου. Αντίθετα, στη περίπτωση που G< τότε, τόσο η οπτική ισχύς μέσα στον οπτικό συντονιστή όσο και η ισχύς της ακτινοβολίας LASER που εξέρχεται θα ελαττώνεται με το χρόνο μέχρις ότου η διάταξη σταματήσει να παράγει οπτική ακτινοβολία. Στην ειδική περίπτωση που G = τότε, η ισχύς της ακτινοβολίας LASER που θα εξέρχεται από τον οπτικό συντονιστή θα είναι σταθερή. Η περίπτωση αυτή αντιπροσωπεύει τη κατάσταση σταθερής λειτουργίας του LASER ή οποία επιτυγχάνεται όταν ο συντελεστή 0

21 ενίσχυσης μικρού σήματος β πάρει τη τιμή β th. Οπότε, με βάση τη παρατήρηση αυτή, η ΣΧΕΣΗ (4) γίνεται: R R e L th th L L n RR L R R th L L th n L L R R (43) e Υπενθυμίζουμε εδώ ότι η παράμετρος α L αντιπροσωπεύει το γραμμικό συντελεστή εξασθένισης της οπτικής ακτινοβολίας μέσα στον οπτικό συντονιστή εξαιτίας των μηχανισμών σκέδασης και απορρόφησης σε ανεπιθύμητες προσμίξεις στο υλικό που ακτινοβολεί. Αντίθετα, η ποσότητα 0 L n RR (44) αντιπροσωπεύει τις απώλειες οπτικής ισχύος οι οποίες οφείλονται στη ωφέλιμη ακτινοβολία LASER η οποία εξέρχεται από τον οπτικό συντονιστή. 3.3 Συνθήκη Σταθερής Λειτουργίας του LASER. Θα αναζητήσουμε τη συνθήκη σταθερής λειτουργίας σε LASER του οποίου το ενεργό υλικό διαθέτει τέσσερις ενεργειακές στάθμες, (ΣΧΗΜΑ 5). Υπενθυμίζουμε ότι η ενεργειακή στάθμη Ε 0 είναι η θεμελιώδης στάθμη, η ενεργειακή στάθμη Ε 3 είναι ή στάθμη άντλησης και οι στάθμες Ε και Ε είναι η άνω και η κάτω στάθμη της μετάπτωσης LASER. R 3 Ε 3 Ε R 03 R α R R ε R 0 Ε Ε 0 ΣΧΗΜΑ 5 Αν R=R 03 είναι ο ρυθμός άντλησης του LASER, δηλαδή ο ρυθμός με τον οποίο διεγείρονται τα άτομα ή τα μόρια του ενεργού υλικού από τη θεμελιώδη στάθμη στη στάθμη άντλησης και R 3, R α, R 0 είναι οι ρυθμοί με τους οποίους γίνονται οι αυθόρμητες αποδιεγέρσεις από την ενέργεια Ε 3 στην ενέργεια Ε, από την ενέργεια Ε στην ενέργεια Ε

22 και από την ενέργεια Ε στην θεμελιώδη στάθμη Ε 0, αντίστοιχα, τότε σύμφωνα με τις ΣΧΕΣΕΙΣ (3) και (4) θα έχουμε: R R 03 B03N0 R A (45) R 3 3N3 A N R A 0 0N όπου Β 03, Α 3, Α και Α 0 είναι οι συντελεστές Einstein για μονοχρωματική οπτική ακτινοβολία, ρ είναι η ολική πυκνότητα ενέργειας της μονοχρωματικής οπτικής ακτινοβολίας και Ν 0, Ν, Ν, Ν 3 είναι οι πληθυσμοί στις ενεργειακές στάθμες Ε 0, Ε, Ε και Ε 3, αντίστοιχα. Από τον ορισμό των παραπάνω παραμέτρων προκύπτει ότι ο ρυθμός R=R 03 πρέπει να είναι ίσος τόσο με το ρυθμό R 3 όσο και με το ρυθμό R 0, (γιατί?). Συγκεκριμένα: R R R R A (46) N Επίσης, αν R και R ε είναι οι ρυθμοί με τους οποίους γίνονται οι διεγέρσεις από τη στάθμη Ε στη στάθμη Ε και οι εξαναγκασμένες αποδιεγέρσεις από τη στάθμη Ε στη στάθμη Ε, τότε σύμφωνα με τις ΣΧΕΣΕΙΣ (3) και (6) θα έχουμε: R B N R B (47) N όπου Β = Β είναι οι αντίστοιχοι συντελεστές Einstein. Με βάση τους παραπάνω ορισμούς, και σε κάθε χρονική στιγμή, μέσα στο ενεργό υλικό του LASER θα ισχύει η παρακάτω ισότητα, (γιατί?): R R R 0 R η οποία σε συνδυασμό με τις ΣΧΕΣΕΙΣ (45), (46) και (47) γίνεται: A N AN B N B 0 N A N AN AN B N BN A 0 N A A 0N B A0 N N N A A R A 0 N (48) A B Καταλήξαμε στη τελευταία σχέση αφού πρώτα λάβαμε υπόψη μας τη ΣΧΕΣΗ (46) και τη σχέση του Einstein για τους συντελεστές Β και Β. Από τη ΣΧΕΣΗ (46) προκύπτουν οι παρακάτω τρεις σημαντικές παρατηρήσεις. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ ΠΡΩΤΗ. Για να λάβει χώρα αναστροφή πληθυσμών μέσα στο ενεργό υλικό του LASER πρέπει ή διαφορά N N να είναι θετική, ή ισοδύναμα, θα πρέπει ο αριθμητής της ΣΧΕΣΗΣ (46) να είναι θετικός. Για να συμβεί αυτό θα πρέπει:

23 A0 A ή ισοδύναμα 0 (49) όπου, σύμφωνα με τη ΣΧΕΣΗ (5), οι χρόνοι A και 0 A0, αντιπροσωπεύουν τους χρόνους που απαιτούνται για να γίνουν οι αποδιεγέρσεις από τη στάθμη Ε προς την Ε και από τη στάθμη Ε προς τη θεμελιώδη στάθμη Ε 0. Στα περισσότερα LASER, το χρονικό διάστημα τ είναι τόσο μεγάλο ώστε η ποσότητα A A0 να είναι περίπου ίση με τη μονάδα. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ ΔΕΥΤΕΡΗ. Διερευνώντας τη διαφορά Ν Ν σε συνάρτηση του ρυθμού άντλησης R παρατηρούμε ότι για μικρές τιμές του R η διαφορά αυτή είναι μικρή και κατά συνέπεια η εξαναγκασμένη εκπομπή οπτικής ακτινοβολίας από την άνω στάθμη LASER θα είναι μικρή. Αυτό σημαίνει ότι ή πυκνότητα ενέργειας ρ της ακτινοβολίας LASER μέσα στο ενεργό υλικό θα είναι πολύ μικρή. Με την αύξηση του ρυθμού άντλησης θα υπάρξει μια κρίσιμη τιμή R th, η οποία ονομάζεται κατώφλι του ρυθμού άντλησης πάνω από την οποία, η εξαναγκασμένη εκπομπή θα προκαλεί αισθητή ακτινοβολία LASER μέσα στο ενεργό υλικό. Μέχρι το κατώφλι αυτό του ρυθμού άντλησης, η πυκνότητα ενέργειας ρ της ακτινοβολίας LASER είναι ακόμη πολύ μικρή. Με βάση το συλλογισμό αυτό, για τιμές του ρυθμού άντλησης στο διάστημα από R=0 έως R=R th η διαφορά πληθυσμών Ν Ν θα είναι ανάλογη του ρυθμού R, (ΣΧΗΜΑ 6). Συγκεκριμένα: A R A 0 N N N R<R th, ρ0 (50) A Στη τιμή R=R th το κατώφλι της διαφοράς πληθυσμών θα είναι ίσο με: A Rth A 0 Nth N N th (5) A ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ ΤΡΙΤΗ Για τιμές του ρυθμού άντλησης μεγαλύτερες της τιμής R th, η πυκνότητα ενέργειας της ακτινοβολίας LASER μέσα στο ενεργό υλικό θα είναι πλέον αισθητή και μάλιστα, όσο μεγαλώνει ο ρυθμός R τόσο θα μεγαλώνει και η πυκνότητα ενέργειας ρ έτσι ώστε η διαφορά Ν Ν να παραμένει σταθερή στη τιμή ΔΝ th, (ΣΧΗΜΑ 6). Με βάση τη παρατήρηση αυτή, αν λύσουμε ΣΧΕΣΗ (48) ως προς ρ θα έχουμε: A A A 0 R R>R th (5) AN th B Τα αποτελέσματα των παρατηρήσεων και 3 ανακεφαλαιώνονται στη γραφική παράσταση του ΣΧΗΜΑΤΟΣ 6. 3

24 ΔΝ ρ ρ=f(r) ΔΝ th ΔΝ=f(R) R th R ΣΧΗΜΑ Καμπύλη Απολαβής της Ακτινοβολίας LASER. Η ανάλυση που προηγήθηκε έγινε με τη προϋπόθεση ότι το ενεργό υλικό είχε διακριτές ενεργειακές στάθμες και ότι οι μηχανισμοί άντλησης και εξαναγκασμένης εκπομπής ακτινοβολίας συνέβαιναν μεταξύ τριών η τεσσάρων ενεργειακών σταθμών, με αποτέλεσμα η εκπεμπόμενη ακτινοβολία να ήταν αυστηρά μονοχρωματική. Στη πραγματικότητα όμως, το ενεργειακό διάγραμμα κάθε ενεργού υλικού είναι αρκετά διαφορετικό. Οι ενεργειακές στάθμες δεν είναι διακριτές, αλλά η κάθε μια από αυτές έχει κάποιο εύρος, με αποτέλεσμα οι εξαναγκασμένες αποδιεγέρσεις να δίνουν φωτόνια με ελαφρώς διαφορετικές συχνότητες, η δε συχνότητα της προκύπτουσας οπτικής ακτινοβολίας να παρουσιάζει μια διασπορά γύρω από μια συχνότητα f Ρ, η οποία αναφέρεται και ως κεντρική συχνότητα συντονισμού ή χαρακτηριστική συχνότητα της ακτινοβολίας LASER. Κατά συνέπεια, τόσο ο γραμμικός συντελεστής απορρόφησης α όσο και ο συντελεστής ενίσχυσης μικρού σήματος β θα είναι συναρτήσεις της συχνότητας f. Για να προσδιορίσουμε την εξάρτηση των παραμέτρων α και β από τη συχνότητα f, αντικαθιστούμε τις ΣΧΕΣΕΙΣ (8) και (30) με τις γενικότερες σχέσεις: hf ( f ) N N B g( f ) c και (53) ( f ) ( f ) όπου η συνάρτηση g(f) ονομάζεται συνάρτηση απολαβής της ακτινοβολίας LASER και g(f 0 ) = g(f ) = (54) Η μορφή της καμπύλης που αντιστοιχεί στην συνάρτηση απολαβής μπορεί να προκύψει με πολλούς τρόπους. Ένας από τους τρόπους αυτούς εκφράζεται με τη σχέση: g( f ) K f f f δf P δf (55) 4

25 όπου Κ είναι μια σταθερά και η παράμετρος δf αντιπροσωπεύει το εύρος της καμπύλης απολαβής, (ΣΧΗΜΑ 7α). g(f) P LASER.0 P max δf δf 0.5 P max / f Ρ f f Ρ f (α) ΣΧΗΜΑ 7 (β) Η παράμετρος δf είναι ίση με το εύρος της καμπύλης απολαβή στο μισό του ύψους αυτής. Για το λόγο αυτό ονομάζεται και Full Width at Half Maximum και συμβολίζεται συνήθως με τα αρχικά FWHM. Αυτή η εξάρτηση της συνάρτησης απολαβής από τη συχνότητα είναι υπεύθυνη και για την εξάρτηση της οπτικής ισχύος P LASER της ακτινοβολίας LASER από τη συχνότητα. Συγκεκριμένα, μπορούμε να γράψουμε: P LASER ( f ) Pmax g( f ) (56) όπου P max = P LASER (f Ρ ) είναι ίση με την οπτική ισχύ που εκπέμπει το ενεργό υλικό στη κεντρική συχνότητα συντονισμού f 0. Η συνάρτηση P LASER =f(f) αντιπροσωπεύει το φάσμα εκπομπής της ακτινοβολίας LASER, (ΣΧΗΜΑ 7β). Ενδεικτικά αναφέρουμε εδώ ότι το εύρος δf της καμπύλης απολαβής ενός LΑSER με στερεό ενεργό υλικό, (π.χ. Nd:YG), είναι της τάξης του 0 0 Hz, (δf=0 0 Ηz), ενώ η κεντρική συχνότητα αυτού είναι της τάξης του,9x0 4 Hz, (f Ρ =,9x0 4 Hz). Έτσι, το σχετικό εύρος της καμπύλης απολαβής του LASER Nd:YAG είναι: δf f P 0, ή 0,003% Το χαρακτηριστικό αυτό παράδειγμα δίνει και ένα μέτρο της μονοχρωματικότητας της ακτινοβολίας LASER. 3.5 Μηχανισμοί Διεύρυνσης του Φάσματος του LASER. Υπάρχουν πολλοί μηχανισμοί οι οποίοι συνεισφέρουν στη διεύρυνση του φάσματος της ακτινοβολίας LASER. Από τους μηχανισμούς αυτούς, οι πιο σημαντικοί είναι οι μηχανισμοί εκείνοι που οφείλονται:. στο φαινόμενο Doppler. στις συγκρούσεις των ατόμων που ακτινοβολούν, και 5

26 3. στο χρόνο ζωής της ακτινοβολίας κάθε ατόμου. Πρέπει να σημειώσουμε εδώ ότι και οι τρεις αυτοί μηχανισμοί συνυπάρχουν με διαφορετική ισχύ σε όλους τους τύπους των ενεργών υλικών LASER. Συγκεκριμένα, οι μηχανισμοί Doppler και συγκρούσεων κυριαρχούν στα LASER εκείνα όπου το ενεργό υλικό είναι ατομικό αέριο, ο μηχανισμός συγκρούσεων κυριαρχεί αποκλειστικά στα LASER που το ενεργό υλικό τους είναι μοριακό αέριο, και τέλος, ο μηχανισμός του χρόνου ζωής της ακτινοβολίας κάθε ατόμου κυριαρχεί αποκλειστικά στα LASER με στερεό ενεργό υλικό. Διεύρυνση Φάσματος Λόγω Φαινομένου Doppler. Σύμφωνα με το φαινόμενο Doppler, η συχνότητα του κύματος που αντιλαμβάνεται ένας ακίνητος παρατηρητής εξαρτάται από τη ταχύτητα της πηγής που εκπέμπει το κύμα αυτό. Συγκεκριμένα, αν η κυματική πηγή πλησιάζει τον ακίνητο παρατηρητή, τότε ο παρατηρητής αυτός θα αντιλαμβάνεται συχνότητα f η θα οποία είναι μεγαλύτερη από αυτή που εκπέμπει η κινούμενη κυματική πηγή. Αντίθετα, όταν η κυματική πηγή απομακρύνεται από τον ακίνητο παρατηρητή, τότε ο παρατηρητής αυτός θα αντιλαμβάνεται συχνότητα f η οποία θα είναι μικρότερη από τη συχνότητα που εκπέμπει η πηγή αυτή. Ο μηχανισμός αυτός λαμβάνει χώρα και στα LASER στα οποία το ενεργό υλικό είναι σε αέρια κατάσταση και είναι αποτέλεσμα της θερμικής κίνησης των ατόμων ή των μορίων που απαρτίζουν το ενεργό υλικό. Τα άτομα ή τα μόρια αυτά αντιστοιχούν σε στοιχειώδεις πηγές οπτικής ακτινοβολίας οι οποίες κινούνται προς τυχαίες διευθύνσεις. Αν f Ρ (=c/λ Ρ ), είναι η κεντρική συχνότητα της οπτικής ακτινοβολίας που αντιστοιχεί στις εξαναγκασμένες αποδιεγέρσεις, τότε η ακτινοβολία που θα φθάνει σε ένα ακίνητο παρατηρητή από κάθε ένα χωριστά κινούμενο άτομο ή μόριο του ενεργού υλικού θα δίνεται από τη σχέση του Doppler: f f P z c (γιατί;) (57) όπου c είναι η ταχύτητα του φωτός και υ z <<<c είναι η σχετική ταχύτητα του κάθε ατόμου ή μορίου του ενεργού υλικού, που κινείται παράλληλα με τον άξονα του ενεργού υλικού, ως προς τον ακίνητο παρατηρητή. Από το γεγονός ότι οι θερμικές ταχύτητες υ των ατόμων ή των μορίων μέσα στο ενεργό υλικό του LASER κατανέμονται σε μια πεπερασμένη περιοχή ταχυτήτων Δυ, το ποσοστό N( z ) N των ατόμων ή των μορίων του ενεργού υλικού που έχει ταχύτητα στη περιοχή, θα ακολουθεί τη κατανομή Maxwell. Συγκεκριμένα: z z z M z N( z ) M e kt z N kt όπου Μ είναι η ατομική ή μοριακή μάζα των στοιχείων του ενεργού υλικού, k είναι η σταθερά του Boltzmann, και Τ είναι η θερμοκρασία του ενεργού υλικού Οπότε, συνδυάζοντας τη ΣΧΕΣΗ (58) με τη σχέση του Doppler, (ΣΧΕΣΗ 57), η συνάρτηση απολαβής g D (f), που οφείλεται αποκλειστικά και μόνο στο μηχανισμό Doppler, θα δίνεται από τη σχέση: Mc ( f f P ) kt f P g D ( f ) e 6 (58) (59) Στο ΣΧΗΜΑ 8 δίνουμε το κυματοπακέτο που θα εξέπεμπε το ενεργό υλικό στη συχνότητα f 0, αν όλα τα άτομα ή τα μόρια που ακτινοβολούν ήταν ακίνητα, καθώς και τα κυματοπακέτα

27 που θα αντιλαμβάνεται ο παρατηρητής, (διακεκομμένες καμπύλες), εξαιτίας της θερμικής κίνησης των στοιχείων του ενεργού υλικού. Η περιβάλλουσα όλων αυτών των κυματοπακέτων αποτελεί τη καμπύλη απολαβής του LASER, η οποία οφείλεται αποκλειστικά και μόνο στο μηχανισμό Doppler και είναι σύμφωνη με τη ΣΧΕΣΗ (59). Το εύρος Δf D της καμπύλης αυτής απολαβής προκύπτει από τη ΣΧΕΣΗ (59) και είναι ίσο με: kt δ f D ( 8n) f 0 (60) Mc G D (f).0 δf D 0.5 f 0 f ΣΧΗΜΑ 8 Το φαινόμενο Doppler είναι ο κυρίαρχος μηχανισμός διεύρυνσης της καμπύλης απολαβής όλων σχεδόν των LASER τα οποία εκπέμπουν στην ορατή περιοχή και των οποίων το ενεργό υλικό είναι ατομικό αέριο. Σύμφωνα με τη ΣΧΕΣΗ (60), η μεγάλη θερμοκρασία, η σχετικά μεγάλη κεντρική συχνότητα εκπομπής και η σχετικά μικρή ατομική μάζα των στοιχείων του ενεργού υλικού αυτών των LASER συνεισφέρουν στη διεύρυνση του φάσματος εκπομπής εξαιτίας του φαινομένου Doppler. Διεύρυνση του Φάσματος Λόγω των Συγκρούσεων. Σε αντίθεση με τα LASER που εκπέμπουν στην ορατή περιοχή, τα LASER που έχουν μοριακό αέριο ως ενεργό υλικό εκπέμπουν στη περιοχή του υπέρυθρου με συχνότητες που είναι μικρότερες από τις συχνότητες των ορατών LASER. Η παρατήρηση αυτή σε συνδυασμό με τη μεγάλη μοριακή μάζα Μ των στοιχείων του ενεργού υλικού οδηγεί στο συμπέρασμα ότι η διεύρυνση Δf D της χαρακτηριστικής του φάσματος των μοριακών LASER θα είναι μικρότερη της αντίστοιχης διεύρυνσης του φάσματος των LASER που έχουν ατομικό αέριο ως ενεργό υλικό. Η διεύρυνση που παρατηρείται στη χαρακτηριστική του φάσματος των μοριακών LASER οφείλεται κυρίως στους μηχανισμούς των συγκρούσεων που λαμβάνουν χώρα μεταξύ των μορίων του ενεργού υλικού. Αν κατά τη διάρκεια των συγκρούσεων αυτών κάποια από τα άτομα ή μόρια του ενεργού υλικού εκπέμπουν φωτόνια, τότε οι φάσεις των κυματοσυρμών, που ακτινοβολούνται από κάθε ένα άτομο ή μόριο χωριστά, αλλάζουν ξαφνικά τιμή. Αυτή η τυχαία και κατά ασυνεχή τρόπο αλλαγή της φάσης οδηγεί στη διεύρυνση κατά Δf c του φάσματος της οπτικής ακτινοβολίας που εκπέμπει το ενεργό υλικό του LASER. 7

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ LASER ΤΜΗΜΑ ΟΠΤΙΚΗΣ & ΟΠΤΟΜΕΤΡΙΑΣ ΑΤΕΙ ΠΑΤΡΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ LASER ΤΜΗΜΑ ΟΠΤΙΚΗΣ & ΟΠΤΟΜΕΤΡΙΑΣ ΑΤΕΙ ΠΑΤΡΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ LASER ΤΜΗΜΑ ΟΠΤΙΚΗΣ & ΟΠΤΟΜΕΤΡΙΑΣ ΑΤΕΙ ΠΑΤΡΑΣ «Ίσως το φως θα ναι μια νέα τυραννία. Ποιος ξέρει τι καινούρια πράγματα θα δείξει.» Κ.Π.Καβάφης ΑΡΧΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΤΟΥ LASER Εισαγωγικές Έννοιες

Διαβάστε περισσότερα

Διάλεξη 10: Ακτίνες Χ

Διάλεξη 10: Ακτίνες Χ Διάλεξη 10: Ακτίνες Χ Ένταση Roentgen (1895): Παρατήρησε ότι όταν ταχέα ηλεκτρόνια πέσουν σε υλικό στόχο παράγεται ακτινοβολία, που ονομάστηκε ακτίνες Χ, με τις εξής ιδιότητες: Ευθύγραμμη διάδοση ακόμη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Σύγxρονη Φυσική II. Ακτίνες Χ - Lasers Διδάσκων : Επίκ. Καθ. Μ. Μπενής

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Σύγxρονη Φυσική II. Ακτίνες Χ - Lasers Διδάσκων : Επίκ. Καθ. Μ. Μπενής ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Σύγxρονη Φυσική II Ακτίνες Χ - Lasers Διδάσκων : Επίκ. Καθ. Μ. Μπενής Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΤΟΥ ΑΤΟΜΟΥ ΤΟΥ ΥΔΡΟΓΟΝΟΥ

Η ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΤΟΥ ΑΤΟΜΟΥ ΤΟΥ ΥΔΡΟΓΟΝΟΥ Η ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΤΟΥ ΑΤΟΜΟΥ ΤΟΥ ΥΔΡΟΓΟΝΟΥ ΑΣΚΗΣΗ 1 Άτομα αερίου υδρογόνου που βρίσκονται στη θεμελιώδη κατάσταση (n = 1), διεγείρονται με κρούση από δέσμη ηλεκτρονίων που έχουν επιταχυνθεί από διαφορά δυναμικού

Διαβάστε περισσότερα

είναι τα μήκη κύματος του φωτός αυτού στα δύο υλικά αντίστοιχα, τότε: γ. 1 Β) Να δικαιολογήσετε την επιλογή σας.

είναι τα μήκη κύματος του φωτός αυτού στα δύο υλικά αντίστοιχα, τότε: γ. 1 Β) Να δικαιολογήσετε την επιλογή σας. Β.1 Μονοχρωματικό φως, που διαδίδεται στον αέρα, εισέρχεται ταυτόχρονα σε δύο οπτικά υλικά του ίδιου πάχους d κάθετα στην επιφάνειά τους, όπως φαίνεται στο σχήμα. Οι χρόνοι διάδοσης του φωτός στα δύο υλικά

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ: ΟΠΤΙΚΕΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΕΣ ΚΑΙ ΟΠΤΙΚΑ ΙΚΤΥΑ - ΙΟ ΟΙ LASER

ΜΑΘΗΜΑ: ΟΠΤΙΚΕΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΕΣ ΚΑΙ ΟΠΤΙΚΑ ΙΚΤΥΑ - ΙΟ ΟΙ LASER ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΟΠΤΙΚΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΟΠΤΙΚΕΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΕΣ ΚΑΙ ΟΠΤΙΚΑ ΙΚΤΥΑ - ΙΟ ΟΙ LASER ΥΠ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΗΜΗΤΡΗΣ ΣΥΒΡΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ-ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΦΥΣΙΚΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ-ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΦΥΣΙΚΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 1 Η υπέρυθρη ακτινοβολία α συμμετέχει στη μετατροπή του οξυγόνου της ατμόσφαιρας σε όζον β προκαλεί φωσφορισμό γ διέρχεται μέσα από την ομίχλη και τα σύννεφα δ έχει μικρότερο μήκος κύματος από την υπεριώδη

Διαβάστε περισσότερα

Μοριακή Φασματοσκοπία I. Παραδόσεις μαθήματος Θ. Λαζαρίδης

Μοριακή Φασματοσκοπία I. Παραδόσεις μαθήματος Θ. Λαζαρίδης Μοριακή Φασματοσκοπία I Παραδόσεις μαθήματος Θ. Λαζαρίδης 2 Τι μελετά η μοριακή φασματοσκοπία; Η μοριακή φασματοσκοπία μελετά την αλληλεπίδραση των μορίων με την ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία Από τη μελέτη

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛ/Μ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΟΡΟΣΗΜΟ. Τεύχος 3ο: Φυσική Γενικής Παιδείας: Ατομικά Φαινόμενα

ΓΛ/Μ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΟΡΟΣΗΜΟ. Τεύχος 3ο: Φυσική Γενικής Παιδείας: Ατομικά Φαινόμενα ΓΛ/Μ3 05-06 ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΟΡΟΣΗΜΟ Τεύχος 3ο: Φυσική Γενικής Παιδείας: Ατομικά Φαινόμενα ΕΚΔΟΤΙΚΕΣ ΤΟΜΕΣ ΟΡΟΣΗΜΟ ΠΕΡΙΟΔΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΛΥΚΕΙΟ Π Ε Ρ Ι Ε Χ Ο Μ Ε Ν Α Φυσική Γενικής Παιδείας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΥΠΟ ΛΥΚΕΙΟ ΕΥΑΓΓΕΛΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΣΜΥΡΝΗΣ

ΠΡΟΤΥΠΟ ΛΥΚΕΙΟ ΕΥΑΓΓΕΛΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΣΜΥΡΝΗΣ ΠΡΟΤΥΠΟ ΛΥΚΕΙΟ ΕΥΑΓΓΕΛΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΣΜΥΡΝΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗ ΘΕΜΑΤΩΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ «Β ΘΕΜΑΤΑ ΑΤΟΜΙΚΑ ΜΟΝΤΕΛΑ» ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ Χ. Δ. ΦΑΝΙΔΗΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 0-05 ΘΕΜΑ B Σχέσεις μεταξύ κινητικής,

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ Β Β.1 Α) Μονάδες 4 Μονάδες 8 Β.2 Α) Μονάδες 4 Μονάδες 9

ΘΕΜΑ Β Β.1 Α) Μονάδες 4  Μονάδες 8 Β.2 Α) Μονάδες 4 Μονάδες 9 Β.1 O δείκτης διάθλασης διαφανούς υλικού αποκλείεται να έχει τιμή: α. 0,8 β. 1, γ. 1,4 Β. Το ηλεκτρόνιο στο άτομο του υδρογόνου, έχει κινητική ενέργεια Κ, ηλεκτρική δυναμική ενέργεια U και ολική ενέργεια

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΟΣΗΜΟ ΘΕΜΑ Δ. Δίνονται: η ταχύτητα του φωτός στο κενό c 0 = 3 10, η σταθερά του Planck J s και για το φορτίο του ηλεκτρονίου 1,6 10 C.

ΟΡΟΣΗΜΟ ΘΕΜΑ Δ. Δίνονται: η ταχύτητα του φωτός στο κενό c 0 = 3 10, η σταθερά του Planck J s και για το φορτίο του ηλεκτρονίου 1,6 10 C. Σε μια διάταξη παραγωγής ακτίνων X, η ηλεκτρική τάση που εφαρμόζεται μεταξύ της ανόδου και της καθόδου είναι V = 25 kv. Τα ηλεκτρόνια ξεκινούν από την κάθοδο με μηδενική ταχύτητα, επιταχύνονται και προσπίπτουν

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΝΔΟΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑΚΗΣ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΑΒΒΑΤΟ 3 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 2009 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΕΞΙ (6) ΘΕΜΑ 1ο Α. Στις

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΑΚΗ ΔΟΜΗ ΤΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΚΑΙ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΑΚΗ ΔΟΜΗ ΤΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΚΑΙ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΑΚΗ ΔΟΜΗ ΤΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΚΑΙ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ Απεικόνιση ηλεκτρονίων ατόμων σιδήρου ως κύματα, διατεταγμένων κυκλικά σε χάλκινη επιφάνεια, με την τεχνική μικροσκοπικής σάρωσης σήραγγας. Δημήτρης

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΘΕΡΙΝΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 10/11/2013

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΘΕΡΙΝΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 10/11/2013 ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΘΕΡΙΝΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 10/11/2013 ΘΕΜΑ Α Οδηγία: Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ερωτήσεις Α1-Α4 και δίπλα το γράμμα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΟΜΗ ΑΤΟΜΩΝ ΚΑΙ ΜΟΡΙΩΝ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΑΤΟΜΙΚΟ ΠΡΟΤΥΠΟ ΤΟΥ BOHR

ΔΟΜΗ ΑΤΟΜΩΝ ΚΑΙ ΜΟΡΙΩΝ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΑΤΟΜΙΚΟ ΠΡΟΤΥΠΟ ΤΟΥ BOHR ΔΟΜΗ ΑΤΟΜΩΝ ΚΑΙ ΜΟΡΙΩΝ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΑΤΟΜΙΚΟ ΠΡΟΤΥΠΟ ΤΟΥ BOHR Μοντέλο του Bohr : Άτομο ηλιακό σύστημα. Βασικά σημεία της θεωρίας του Bohr : 1 η συνθήκη ( μηχανική συνθήκη ) Τα ηλεκτρόνια κινούνται

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝ. ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝ. ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ 05 2 0 ΘΕΡΙΝΑ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝ. ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ ο Οδηγία: Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ερωτήσεις -4 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση..

Διαβάστε περισσότερα

ΑΤΟΜΙΚΑ ΠΡΟΤΥΠΑ. Θέμα B

ΑΤΟΜΙΚΑ ΠΡΟΤΥΠΑ. Θέμα B ΑΤΟΜΙΚΑ ΠΡΟΤΥΠΑ Θέμα B _70 Β. Το ηλεκτρόνιο ενός ατόμου υδρογόνου που βρίσκεται στη τρίτη διεγερμένη ενεργειακή κατάσταση (n = ), αποδιεγείρεται εκπέμποντας φωτόνιο ενέργειας Ε.Κατά τη συγκεκριμένη αποδιέγερση

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΑΚΗ ΔΟΜΗ ΤΩΝ ΑΤΟΜΩΝ Η ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΑΤΟΜΟΥ II. ΤΟ ΦΩΣ ΜΟΝΤΕΛΟ ΤΟΥ BOHR Ν. ΜΠΕΚΙΑΡΗΣ

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΑΚΗ ΔΟΜΗ ΤΩΝ ΑΤΟΜΩΝ Η ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΑΤΟΜΟΥ II. ΤΟ ΦΩΣ ΜΟΝΤΕΛΟ ΤΟΥ BOHR Ν. ΜΠΕΚΙΑΡΗΣ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΑΚΗ ΔΟΜΗ ΤΩΝ ΑΤΟΜΩΝ Η ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΑΤΟΜΟΥ II. ΤΟ ΦΩΣ ΜΟΝΤΕΛΟ ΤΟΥ BOHR Ν. ΜΠΕΚΙΑΡΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Κλειδί στην παραπέρα διερεύνηση της δομής του ατόμου είναι η ερμηνεία της φύσης του φωτός και ιδιαίτερα

Διαβάστε περισσότερα

L.A.S.E.R. Light Amplification by Stimulated Emission of Radiation

L.A.S.E.R. Light Amplification by Stimulated Emission of Radiation L.A.S.E.R. Light Amplification by Stimulated Emission of Radiation Σύµφωνο Ενισχυµένο Φώς από Εξαναγκασµένη Εκποµπή Α) Αρχή λειτουργίας και σύντοµη ιστορική ανασκόπηση Β) Τί ξεχωρίζει το LASER από τις

Διαβάστε περισσότερα

Γ ΤΑΞΗ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β )

Γ ΤΑΞΗ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΘΕΜΑ Α ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΤΑΞΗ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΚΥΡΙΑΚΗ 13/04/2014 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΔΕΚΑΤΡΕΙΣ (13) ΟΔΗΓΙΕΣ ΑΥΤΟΔΙΟΡΘΩΣΗΣ Στις ερωτήσεις Α1

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΠΟΛΛΑΠΛΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΠΟΛΛΑΠΛΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΦΥΣΙΚΗ Γ.Π. Γ Λυκείου / Το Φως 1. Η υπεριώδης ακτινοβολία : a) δεν προκαλεί αμαύρωση της φωτογραφικής πλάκας. b) είναι ορατή. c) χρησιμοποιείται για την αποστείρωση ιατρικών εργαλείων. d) έχει μήκος κύματος

Διαβάστε περισσότερα

Περι - Φυσικής. ιαγώνισµα Β Τάξης Ενιαίου Λυκείου Κυριακή 5 Απρίλη 2015 Φως - Ατοµικά Φαινόµενα - Ακτίνες Χ. Θέµα Α. Ενδεικτικές Λύσεις

Περι - Φυσικής. ιαγώνισµα Β Τάξης Ενιαίου Λυκείου Κυριακή 5 Απρίλη 2015 Φως - Ατοµικά Φαινόµενα - Ακτίνες Χ. Θέµα Α. Ενδεικτικές Λύσεις ιαγώνισµα Β Τάξης Ενιαίου Λυκείου Κυριακή 5 Απρίλη 2015 Φως - Ατοµικά Φαινόµενα - Ακτίνες Χ Ενδεικτικές Λύσεις Θέµα Α Α.1 Ο Planck εισήγαγε τη ϑεωρία των κβάντα ϕωτός, για να ερµηνεύσει : (δ) την ακτινοβολία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΥΠΟ ΛΥΚΕΙΟ ΕΥΑΓΓΕΛΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΣΜΥΡΝΗΣ

ΠΡΟΤΥΠΟ ΛΥΚΕΙΟ ΕΥΑΓΓΕΛΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΣΜΥΡΝΗΣ ΠΡΟΤΥΠΟ ΛΥΚΕΙΟ ΕΥΑΓΓΕΛΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΣΜΥΡΝΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗ ΘΕΜΑΤΩΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ «Δ ΘΕΜΑΤΑ ΑΤΟΜΙΚΕΣ ΘΕΩΡΙΕΣ» ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ Χ. Δ. ΦΑΝΙΔΗΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2014-2015 1. ΘΕΜΑ Δ Ένα άτομο

Διαβάστε περισσότερα

ΚΒΑΝΤΙΚΗ ΦΥΣΙΚΗ: Τα άτομα έχουν διακριτές ενεργειακές στάθμες ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΣΤΑ ΦΑΣΜΑΤΑ

ΚΒΑΝΤΙΚΗ ΦΥΣΙΚΗ: Τα άτομα έχουν διακριτές ενεργειακές στάθμες ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΣΤΑ ΦΑΣΜΑΤΑ ΚΒΑΝΤΙΚΗ ΦΥΣΙΚΗ: Τα άτομα έχουν διακριτές ενεργειακές στάθμες ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΣΤΑ ΦΑΣΜΑΤΑ Ένα σημαντικό αποτέλεσμα της κβαντομηχανικής θεωρίας είναι ότι τα μόρια, όχι μόνο βρίσκονται σε διακριτές ενεργειακές

Διαβάστε περισσότερα

Από τι αποτελείται το Φως (1873)

Από τι αποτελείται το Φως (1873) Από τι αποτελείται το Φως (1873) Ο James Maxwell έδειξε θεωρητικά ότι το ορατό φως αποτελείται από ηλεκτρομαγνητικά κύματα. Ηλεκτρομαγνητικό κύμα είναι η ταυτόχρονη διάδοση, μέσω της ταχύτητας του φωτός

Διαβάστε περισσότερα

ιαγώνισµα Β Τάξης Ενιαίου Λυκείου Κυριακή 5 Απρίλη 2015 Φως - Ατοµικά Φαινόµενα - Ακτίνες Χ

ιαγώνισµα Β Τάξης Ενιαίου Λυκείου Κυριακή 5 Απρίλη 2015 Φως - Ατοµικά Φαινόµενα - Ακτίνες Χ ιαγώνισµα Β Τάξης Ενιαίου Λυκείου Κυριακή 5 Απρίλη 2015 Φως - Ατοµικά Φαινόµενα - Ακτίνες Χ Σύνολο Σελίδων: έξι (6) - ιάρκεια Εξέτασης: 3 ώρες Βαθµολογία % Ονοµατεπώνυµο: Θέµα Α Στις ηµιτελείς προτάσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΕΥΑΓΓΕΛΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΣΜΥΡΝΗΣ

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΕΥΑΓΓΕΛΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΣΜΥΡΝΗΣ ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΕΥΑΓΓΕΛΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΣΜΥΡΝΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗ ΘΕΜΑΤΩΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ «Δ ΘΕΜΑΤΑ ΦΩΣ» ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ Χ. Δ. ΦΑΝΙΔΗΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2014-2015 ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΥΣΕΣ 1. ΘΕΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Ασκήσεις Φασµατοσκοπίας

Ασκήσεις Φασµατοσκοπίας Ασκήσεις Φασµατοσκοπίας Η φασµατική περιοχή στην οποία βρίσκεται µια φωτεινή ακτινοβολία χαρακτηρίζεται από την συχνότητα ν (Hz) µε την οποία ταλαντώνεται το ηλεκτρικό και το µαγνητικό πεδίο του φωτός.

Διαβάστε περισσότερα

Ασκήσεις Φασµατοσκοπίας

Ασκήσεις Φασµατοσκοπίας Ασκήσεις Φασµατοσκοπίας Η φασµατική περιοχή στην οποία βρίσκεται µια φωτεινή ακτινοβολία χαρακτηρίζεται από την συχνότητα ν (Hz) µε την οποία ταλαντώνεται το ηλεκτρικό και το µαγνητικό πεδίο του φωτός.

Διαβάστε περισσότερα

Ακτίνες επιτρεπόμενων τροχιών (2.6)

Ακτίνες επιτρεπόμενων τροχιών (2.6) Αντικαθιστώντας το r με r n, έχουμε: Ακτίνες επιτρεπόμενων τροχιών (2.6) Αντικαθιστώντας n=1, βρίσκουμε την τροχιά με τη μικρότερη ακτίνα n: Αντικαθιστώντας την τελευταία εξίσωση στη 2.6, παίρνουμε: Αν

Διαβάστε περισσότερα

γ ρ α π τ ή ε ξ έ τ α σ η σ τ ο μ ά θ η μ α Φ Υ Σ Ι Κ Η Γ Ε Ν Ι Κ Η Σ Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ B Λ Υ Κ Ε Ι Ο Υ

γ ρ α π τ ή ε ξ έ τ α σ η σ τ ο μ ά θ η μ α Φ Υ Σ Ι Κ Η Γ Ε Ν Ι Κ Η Σ Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ B Λ Υ Κ Ε Ι Ο Υ η εξεταστική περίοδος από 9//5 έως 9//5 γ ρ α π τ ή ε ξ έ τ α σ η σ τ ο μ ά θ η μ α Φ Υ Σ Ι Κ Η Γ Ε Ν Ι Κ Η Σ Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ B Λ Υ Κ Ε Ι Ο Υ Τάξη: Β Λυκείου Τμήμα: Βαθμός: Ονοματεπώνυμο: Καθηγητής: Θ

Διαβάστε περισσότερα

Το φως διαδίδεται σε όλα τα οπτικά υλικά μέσα με ταχύτητα περίπου 3x10 8 m/s.

Το φως διαδίδεται σε όλα τα οπτικά υλικά μέσα με ταχύτητα περίπου 3x10 8 m/s. Κεφάλαιο 1 Το Φως Το φως διαδίδεται σε όλα τα οπτικά υλικά μέσα με ταχύτητα περίπου 3x10 8 m/s. Το φως διαδίδεται στο κενό με ταχύτητα περίπου 3x10 8 m/s. 3 Η ταχύτητα του φωτός μικραίνει, όταν το φως

Διαβάστε περισσότερα

ΑΤΟΜΙΚΑ ΠΡΟΤΥΠΑ. Θέμα Δ

ΑΤΟΜΙΚΑ ΠΡΟΤΥΠΑ. Θέμα Δ ΑΤΟΜΙΚΑ ΠΡΟΤΥΠΑ Θέμα Δ 4_2149 Άτομο υδρογόνου βρίσκεται σε κατάσταση όπου η στροφορμή του είναι ίση με 3,15 10-34 J s. Δ1) Σε ποια στάθμη βρίσκεται το ηλεκτρόνιο; Δ2) Αν το άτομο έφθασε στην προηγούμενη

Διαβάστε περισσότερα

( J) e 2 ( ) ( ) x e +, (9-14) = (9-16) ω e xe v. De = (9-18) , (9-19)

( J) e 2 ( ) ( ) x e +, (9-14) = (9-16) ω e xe v. De = (9-18) , (9-19) Ασκήσεις Φασµατοσκοπίας Η φασµατική περιοχή στην οποία βρίσκεται µια φωτεινή ακτινοβολία χαρακτηρίζεται από την συχνότητα ν (Hz) µε την οποία ταλαντώνεται το ηλεκτρικό και το µαγνητικό πεδίο του φωτός.

Διαβάστε περισσότερα

Ατομική Φυσική. Η Φυσική των ηλεκτρονίων και των ηλεκτρομαγνητικών δυνάμεων.

Ατομική Φυσική. Η Φυσική των ηλεκτρονίων και των ηλεκτρομαγνητικών δυνάμεων. Ατομική Φυσική Η Φυσική των ηλεκτρονίων και των ηλεκτρομαγνητικών δυνάμεων. Μικρόκοσμος Κβαντική Φυσική Σωματιδιακή φύση του φωτός (γενικότερα της ακτινοβολίας) Κυματική φύση των ηλεκτρονίων (γενικότερα

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΓΕΝ. ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΑΤΟΜΙΚΗ ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΜΑ 1 ο.

ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΓΕΝ. ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΑΤΟΜΙΚΗ ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΜΑ 1 ο. ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΓΕΝ. ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΑΤΟΜΙΚΗ ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΜΑ 1 ο. Στις ερωτήσεις 1-5 επιλέξτε την πρόταση που είναι σωστή. 1) Το ηλεκτρόνιο στο άτοµο του υδρογόνου, το οποίο βρίσκεται στη θεµελιώδη κατάσταση: i)

Διαβάστε περισσότερα

ETY-202. Εκπομπή και απορρόφηση ακτινοβολίας ETY-202 ΎΛΗ & ΦΩΣ 12. ΎΛΗ & ΦΩΣ. Στέλιος Τζωρτζάκης 21/12/2012

ETY-202. Εκπομπή και απορρόφηση ακτινοβολίας ETY-202 ΎΛΗ & ΦΩΣ 12. ΎΛΗ & ΦΩΣ. Στέλιος Τζωρτζάκης 21/12/2012 stzortz@iesl.forth.gr 1396; office Δ013 ΙΤΕ 2 Εκπομπή και απορρόφηση ακτινοβολίας ΎΛΗ & ΦΩΣ 12. ΎΛΗ & ΦΩΣ Στέλιος Τζωρτζάκης 1 3 4 Ηλεκτρομαγνητικά πεδία Απορρόφηση είναι Σε αυτή τη διαδικασία το ηλεκτρόνιο

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΘΕΡΙΝΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 16/11/2014 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΟΣ: ΑΡΧΩΝ ΜΑΡΚΟΣ ΘΕΜΑ Α

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΘΕΡΙΝΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 16/11/2014 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΟΣ: ΑΡΧΩΝ ΜΑΡΚΟΣ ΘΕΜΑ Α ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΘΕΡΙΝΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 16/11/2014 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΟΣ: ΑΡΧΩΝ ΜΑΡΚΟΣ ΘΕΜΑ Α Οδηγία: Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ερωτήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Γ' ΤΑΞΗ ΓΕΝ.ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΦΥΣΙΚΗ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

Γ' ΤΑΞΗ ΓΕΝ.ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΦΥΣΙΚΗ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Γ' ΤΑΞΗ ΓΕΝ.ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΜΑ ο ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό κάθε µιας από τις παρακάτω ερωτήσεις -4 και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.. Όταν

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 13 LASER. Light Amplification by Stimulated Emission of Radiation Ενίσχυση Φωτός με Επαγόμενη Εκπομπή Ακτινοβολίας

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 13 LASER. Light Amplification by Stimulated Emission of Radiation Ενίσχυση Φωτός με Επαγόμενη Εκπομπή Ακτινοβολίας ΚΕΦΑΛΑΙΟ 13 Μαρία Κατσικίνη katsiki@auth.gr users.auth.gr/~katsiki Light Amplification by Stimulated Emission of Radiation Ενίσχυση Φωτός με Επαγόμενη Εκπομπή Ακτινοβολίας wikipedia Το πρώτο κατασκευάστηκε

Διαβάστε περισσότερα

Γκύζη 14-Αθήνα Τηλ :

Γκύζη 14-Αθήνα Τηλ : Γκύζη 14-Αθήνα Τηλ : 10.64.5.777 ΘΕΜΑ Α ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΡΙΤΗ 10 ΙΟΥΝΙΟΥ 014 ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΑΙ ΤΩΝ ΔΥΟ ΚΥΚΛΩΝ)

Διαβάστε περισσότερα

Δx

Δx Ποια είναι η ελάχιστη αβεβαιότητα της ταχύτητας ενός φορτηγού μάζας 2 τόνων που περιμένει σε ένα κόκκινο φανάρι (η η μέγιστη δυνατή ταχύτητά του) όταν η θέση του μετράται με αβεβαιότητα 1 x 10-10 m. Δx

Διαβάστε περισσότερα

και προσπίπτει σε ακίνητο άτομο υδρογόνου που αρχικά βρίσκεται στη θεμελιώδη κατάσταση.

και προσπίπτει σε ακίνητο άτομο υδρογόνου που αρχικά βρίσκεται στη θεμελιώδη κατάσταση. Ηλεκτρόνιο επιταχύνεται από τάση V 13V και προσπίπτει σε ακίνητο άτομο υδρογόνου που αρχικά βρίσκεται στη θεμελιώδη κατάσταση. Δ1) Να δείξετε ότι το ηλεκτρόνιο- βλήμα δεν μπορεί να προκαλέσει ιονισμό του

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ 5. Ερωτήσεις προετοιμασίας (Να απαντηθούν στην εργαστηριακή αναφορά)

ΑΣΚΗΣΗ 5. Ερωτήσεις προετοιμασίας (Να απαντηθούν στην εργαστηριακή αναφορά) ΑΣΚΗΣΗ 5 Ερωτήσεις προετοιμασίας (Να απαντηθούν στην εργαστηριακή αναφορά) 1. Χαρακτηρίστε τα παρακάτω φάσματα α) συνεχές β) γραμμικό γ) μετατοπισμένο λόγω Doppler δ) απορρόφησης ε) μη αναλυμένο δ) άλλο

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Α

ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Α ΘΕΜΑ ο ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Α Α Ποιο φαινόμενο ονομάζεται διασκεδασμός του φωτός; Πώς εξαρτάται ο δείκτης διάθλασης ενός οπτικού μέσου από το μήκος κύματος; Β Στις παρακάτω ερωτήσεις πολλαπλής

Διαβάστε περισσότερα

Οι ακτίνες Χ είναι ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία με λ [ m] (ή 0,01-10Å) και ενέργεια φωτονίων kev.

Οι ακτίνες Χ είναι ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία με λ [ m] (ή 0,01-10Å) και ενέργεια φωτονίων kev. Οι ακτίνες Χ είναι ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία με λ [10-9 -10-12 m] (ή 0,01-10Å) και ενέργεια φωτονίων kev. ότι το αόρατο το «φώς» από τον σωλήνα διαπερνούσε διάφορα υλικά (χαρτί, ξύλο, βιβλία) κατά την

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΓΑΝΟΛΟΓΙΑ ΦΑΣΜΑΤΟΜΕΤΡΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΩΝ ΜΕΤΡΗΣΗΣ: ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗΣ ΦΘΟΡΙΣΜΟΥ, ΦΩΣΦΩΡΙΣΜΟΥ, ΣΚΕΔΑΣΗΣ ΕΚΠΟΜΠΗΣ, ΧΗΜΕΙΟΦΩΤΑΥΓΕΙΑΣ

ΟΡΓΑΝΟΛΟΓΙΑ ΦΑΣΜΑΤΟΜΕΤΡΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΩΝ ΜΕΤΡΗΣΗΣ: ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗΣ ΦΘΟΡΙΣΜΟΥ, ΦΩΣΦΩΡΙΣΜΟΥ, ΣΚΕΔΑΣΗΣ ΕΚΠΟΜΠΗΣ, ΧΗΜΕΙΟΦΩΤΑΥΓΕΙΑΣ ΟΡΓΑΝΟΛΟΓΙΑ ΦΑΣΜΑΤΟΜΕΤΡΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΩΝ ΜΕΤΡΗΣΗΣ: ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗΣ ΦΘΟΡΙΣΜΟΥ, ΦΩΣΦΩΡΙΣΜΟΥ, ΣΚΕΔΑΣΗΣ ΕΚΠΟΜΠΗΣ, ΧΗΜΕΙΟΦΩΤΑΥΓΕΙΑΣ ΠΗΓΕΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑΣ ΣΥΝΕΧΕΙΣ ΠΗΓΕΣ ΠΗΓΕΣ ΓΡΑΜΜΩΝ ΚΟΙΛΗΣ ΚΑΘΟΔΟΥ & ΛΥΧΝΙΕΣ ΕΚΚΕΝΩΣΕΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Φυσική των lasers. Φυσική των lasers. K. Κοσμίδης Καθηγητής Τμήμα Φυσικής, Παν/μίου Ιωαννίνων Ε.Υ. Κέντρου Εφαρμογών Laser

Φυσική των lasers. Φυσική των lasers. K. Κοσμίδης Καθηγητής Τμήμα Φυσικής, Παν/μίου Ιωαννίνων Ε.Υ. Κέντρου Εφαρμογών Laser Φυσική των lasers Φυσική των lasers K. Κοσμίδης Καθηγητής Τμήμα Φυσικής, Παν/μίου Ιωαννίνων Ε.Υ. Κέντρου Εφαρμογών Laser LASER Το ακρωνύμιο του: Light Amplification by Stimulated Emission of Radiation

Διαβάστε περισσότερα

Γ ΚΥΚΛΟΣ ΣΥΓΧΡΟΝΩΝ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΤΙΚΩΝ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΩΝ Προτεινόμενα Θέματα Γ ΓΕΛ Φεβρουάριος Φυσική ΘΕΜΑ Α

Γ ΚΥΚΛΟΣ ΣΥΓΧΡΟΝΩΝ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΤΙΚΩΝ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΩΝ Προτεινόμενα Θέματα Γ ΓΕΛ Φεβρουάριος Φυσική ΘΕΜΑ Α Φυσική ΘΕΜΑ Α γενικής παιδείας Να γράψετε τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω προτάσεις Α-Α5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. Α. Σύμφωνα με το πρότυπο του Bohr για το άτομο του

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΑΣ ΑΤΟΣΚΟΠ ΦΑΣΜΑ ΑΣ ΚΑΙ ΧΗΜΕΙΑ ΝΤΙΚΗΣ ΕΣ ΚΒΑΝ ΑΡΧΕ

ΠΙΑΣ ΑΤΟΣΚΟΠ ΦΑΣΜΑ ΑΣ ΚΑΙ ΧΗΜΕΙΑ ΝΤΙΚΗΣ ΕΣ ΚΒΑΝ ΑΡΧΕ ΠΙΑΣ Γενικά χαρακτηριστικά φασματοσκοπίας Το ηλεκτρομαγνητικό φάσμα ΠΙΑΣ Γενικά χαρακτηριστικά φασματοσκοπίας Αλληλεπίδραση η ατόμων και μορίων με την ηλεκτρομαγνητική η ακτινοβολία Ε Ε Ενεργειακές καταστάσεις:

Διαβάστε περισσότερα

A4. Η δύναμη επαναφοράς που ασκείται σε ένα σώμα μάζας m που εκτελεί

A4. Η δύναμη επαναφοράς που ασκείται σε ένα σώμα μάζας m που εκτελεί ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΡΙΤΗ 0 ΙΟΥΝΙΟΥ 04 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΑΙ ΤΩΝ ΔΥΟ ΚΥΚΛΩΝ) ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΕΞΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014 ΤΑΞΗ: ΜΑΘΗΜΑ: Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΥΣΙΚΗ / ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΘΕΜΑ Α Ηµεροµηνία: Κυριακή 13 Απριλίου 2014 ιάρκεια Εξέτασης: 3 ώρες ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ 1. ύο µονοχρωµατικές ακτινοβολίες Α και Β µε µήκη κύµατος στο κενό

Διαβάστε περισσότερα

α. φ 1. β. φ 2. γ. φ 3. δ. φ 4. Μονάδες 5

α. φ 1. β. φ 2. γ. φ 3. δ. φ 4. Μονάδες 5 ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 1 ΙΟΥΛΙΟΥ 2005 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ: ΦΥΣΙΚΗ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΕΠΤΑ (7) ΘΕΜΑ 1ο Στις ημιτελείς

Διαβάστε περισσότερα

ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ. Εκπέμπεται από σώματα που έχουν θερμοκρασία Τ > 0 Κ. Χαρακτηρίζεται από το μήκος κύματος η τη συχνότητα

ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ. Εκπέμπεται από σώματα που έχουν θερμοκρασία Τ > 0 Κ. Χαρακτηρίζεται από το μήκος κύματος η τη συχνότητα ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ Μεταφορά ενέργειας (με φωτόνια ή ηλεκτρομαγνητικά κύματα) Εκπέμπεται από σώματα που έχουν θερμοκρασία Τ > 0 Κ Χαρακτηρίζεται από το μήκος κύματος η τη συχνότητα Φασματικές περιοχές στο σύστημα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ Δ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 30 ΜΑΪΟΥ 2014 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ:

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2013

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2013 ΤΑΞΗ: ΜΑΘΗΜΑ: ΘΕΜΑ Α Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΥΣΙΚΗ / ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Ηµεροµηνία: Κυριακή 7 Απριλίου 201 ιάρκεια Εξέτασης: ώρες ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Στις παρακάτω ερωτήσεις 1 έως 4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό

Διαβάστε περισσότερα

Γραμμικά φάσματα εκπομπής

Γραμμικά φάσματα εκπομπής Γραμμικά φάσματα εκπομπής Η Ηe Li Na Ca Sr Cd Οι γραμμές αντιστοιχούν σε ορατό φως που εκπέμπεται από διάφορα άτομα. Ba Hg Tl 400 500 600 700 nm Ποιο φάσμα χαρακτηρίζεται ως γραμμικό; Σχισμή Πρίσμα Φωτεινή

Διαβάστε περισσότερα

Ακτίνες Χ. Θέμα Δ. Για διευκόλυνση στους υπολογισμούς σας να θεωρήσετε ότι: hc J m

Ακτίνες Χ. Θέμα Δ. Για διευκόλυνση στους υπολογισμούς σας να θεωρήσετε ότι: hc J m Ακτίνες Χ Θέμα Δ 4_21796 Σε μια συσκευή παραγωγής ακτίνων Χ, τα ηλεκτρόνια εκπέμπονται από την κάθοδο χωρίς αρχική ταχύτητα, επιταχύνονται εξαιτίας της τάσης V μεταξύ ανόδου και καθόδου και φτάνουν στην

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΙΡΑΜΑ 4: ΟΠΤΙΚΗ ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΑ AΠΟΡΡΟΦΗΣΗΣ

ΠΕΙΡΑΜΑ 4: ΟΠΤΙΚΗ ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΑ AΠΟΡΡΟΦΗΣΗΣ ΠΕΙΡΑΜΑ 4: ΟΠΤΙΚΗ ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΑ AΠΟΡΡΟΦΗΣΗΣ [1] ΘΕΩΡΙΑ Σύμφωνα με τη κβαντομηχανική, τα άτομα απορροφούν ηλεκτρομαγνητική ενέργεια με διακριτό τρόπο, με «κβάντο» ενέργειας την ενέργεια hv ενός φωτονίου,

Διαβάστε περισσότερα

Ενεργειακές στάθµεςονοµάζουµε τις επιτρεπόµενες τιµές ενέργειας Όταν το ηλεκτρόνιο βρίσκεται στην στιβάδα µε τη χαµηλότερη ενέργεια δηλ.

Ενεργειακές στάθµεςονοµάζουµε τις επιτρεπόµενες τιµές ενέργειας Όταν το ηλεκτρόνιο βρίσκεται στην στιβάδα µε τη χαµηλότερη ενέργεια δηλ. ΙΑΚΡΙΤΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΕΣ ΣΤΑΘΜΕΣ & ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗΣ ΦΩΤΟΝΙΩΝ Ενεργειακές στάθµες Ενεργειακές στάθµεςονοµάζουµε τις επιτρεπόµενες τιµές ενέργειας Όταν το ηλεκτρόνιο βρίσκεται στην στιβάδα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΡΙΑΚΗ ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΑ

ΜΟΡΙΑΚΗ ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΑ ΜΟΡΙΑΚΗ ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΑ Ενότητα 11 Laser Δημήτρης Κονταρίδης Αναπληρωτής Καθηγητής Πολυτεχνική Σχολή Τμήμα Χημικών Μηχανικών Ενδεικτική βιβλιογραφία 1. ATKINS, ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΕΙΑ P.W. Atkins, J. De Paula (Atkins

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΤΕΛΙΚΗΣ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ 2014 ΦΥΣΙΚΗΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΘΕΜΑΤΩΝ: ΚΟΛΟΣΙΩΝΗΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΤΕΛΙΚΗΣ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ 2014 ΦΥΣΙΚΗΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΘΕΜΑΤΩΝ: ΚΟΛΟΣΙΩΝΗΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ 1 ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΤΕΛΙΚΗΣ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ 2014 ΦΥΣΙΚΗΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΘΕΜΑΤΩΝ: ΚΟΛΟΣΙΩΝΗΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό κάθε μιας από τις παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ 1 ο Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα το γράμμα, που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.

ΘΕΜΑ 1 ο Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα το γράμμα, που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Σ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 2 ΙΟΥΝΙΟΥ 2005 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΕΠΤΑ (7) ΘΕΜΑ 1 ο Στις ερωτήσεις 1-4

Διαβάστε περισσότερα

Α1. Πράσινο και κίτρινο φως προσπίπτουν ταυτόχρονα και µε την ίδια γωνία πρόσπτωσης σε γυάλινο πρίσµα. Ποιά από τις ακόλουθες προτάσεις είναι σωστή:

Α1. Πράσινο και κίτρινο φως προσπίπτουν ταυτόχρονα και µε την ίδια γωνία πρόσπτωσης σε γυάλινο πρίσµα. Ποιά από τις ακόλουθες προτάσεις είναι σωστή: 54 Χρόνια ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΑΒΒΑΪΔΗ-ΜΑΝΩΛΑΡΑΚΗ ΠΑΓΚΡΑΤΙ : Φιλολάου & Εκφαντίδου 26 : Τηλ.: 2107601470 ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ : ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 2014 ΘΕΜΑ Α Α1. Πράσινο και κίτρινο φως

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: 1 η - ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 14/09/2014 ΘΕΜΑ Α

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: 1 η - ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 14/09/2014 ΘΕΜΑ Α ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: 1 η - ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 14/09/2014 ΘΕΜΑ Α Α1. Κατά την ανάλυση λευκού φωτός από γυάλινο πρίσμα, η γωνία εκτροπής του κίτρινου χρώματος είναι:

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Φυσικής Γενικής Παιδείας Γ Λυκείου 2000

Θέµατα Φυσικής Γενικής Παιδείας Γ Λυκείου 2000 Ζήτηµα 1ο Θέµατα Φυσικής Γενικής Παιδείας Γ Λυκείου 2 Στις ερωτήσεις 1-5 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Σύµφωνα µε το πρότυπο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΤΟΥ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΦΩΤΟΗΛΕΚΤΡΙΚΟΥ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟΥ

ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΤΟΥ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΦΩΤΟΗΛΕΚΤΡΙΚΟΥ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟΥ 19-1 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ 19 ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΤΟΥ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΦΩΤΟΗΛΕΚΤΡΙΚΟΥ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟΥ 19.1 ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΚΑΙ ΣΚΟΠΟΣ ΑΣΚΗΣΗΣ Σκοπός της εργαστηριακής αυτής άσκησης είναι η πειραματική επαλήθευση των νόμων

Διαβάστε περισσότερα

1 Ο ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ - ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

1 Ο ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ - ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Ο ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ - ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Στις ημιτελείς προτάσεις - 4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της πρότασης και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη φράση, η οποία τη συμπληρώνει σωστά

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 11Α «Γεωμετρική οπτική - οπτικά όργανα» Εισαγωγή - Ανάκλαση

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 11Α «Γεωμετρική οπτική - οπτικά όργανα» Εισαγωγή - Ανάκλαση ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α «Γεωμετρική οπτική - οπτικά όργανα» Εισαγωγή - Ανάκλαση Μαρία Κατσικίνη katsiki@auth.gr users.auth.gr/~katsiki Ηφύσητουφωτός 643-77 Netwon Huygens 69-695 Το φως είναι δέσμη σωματιδίων Το φως

Διαβάστε περισσότερα

Μέτρηση μήκους κύματος μονοχρωματικής ακτινοβολίας

Μέτρηση μήκους κύματος μονοχρωματικής ακτινοβολίας Μέτρηση μήκους κύματος μονοχρωματικής ακτινοβολίας Όταν φωτεινή δέσμη φωτός συναντά στην πορεία του εμπόδια ή περνάει από λεπτές σχισμές υφίσταται περίθλαση, φτάνει δηλαδή σε σημεία που δεν προβλέπονται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ-ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΦΥΣΗ ΦΩΤΟΣ

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ-ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΦΥΣΗ ΦΩΤΟΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ-ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΦΥΣΗ ΦΩΤΟΣ 1.. Ποιες από τις παρακάτω προτάσεις είναι σωστές (Σ) και ποιες λανθασμένες (Λ); α. Στη διάθλαση όταν το φως διέρχεται από ένα οπτικά πυκνότερο υλικό σε ένα οπτικά αραιότερο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ Ο.Ε.Φ.Ε ΘΕΜΑΤΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ Ο.Ε.Φ.Ε ΘΕΜΑΤΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ Ο.Ε.Φ.Ε. 2003 ΘΕΜΑΤΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Θ Ε Μ Α 1 ο Οδηγία: Στις ερωτήσεις 1-5 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΙΡΑΜΑ FRANK-HERTZ ΜΕΤΡΗΣΗ ΤΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΔΙΕΓΕΡΣΗΣ ΕΝΟΣ ΑΤΟΜΟΥ

ΠΕΙΡΑΜΑ FRANK-HERTZ ΜΕΤΡΗΣΗ ΤΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΔΙΕΓΕΡΣΗΣ ΕΝΟΣ ΑΤΟΜΟΥ ΠΕΙΡΑΜΑ FRANK-HERTZ ΜΕΤΡΗΣΗ ΤΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΔΙΕΓΕΡΣΗΣ ΕΝΟΣ ΑΤΟΜΟΥ Η απορρόφηση ενέργειας από τα άτομα γίνεται ασυνεχώς και σε καθορισμένες ποσότητες. Λαμβάνοντας ένα άτομο ορισμένα ποσά ενέργειας κάποιο

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ 5 ΧΡΟΝΙΑ ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΘΕΜΑΤΑ ΘΕΜΑ Α Στις ερωτήσεις Α-Α να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή φράση, η οποία

Διαβάστε περισσότερα

Μονάδες Το γραμμικό φάσμα του ατόμου του υδρογόνου ερμηνεύεται με

Μονάδες Το γραμμικό φάσμα του ατόμου του υδρογόνου ερμηνεύεται με Προτεινόµενα Θέµατα Γ Λυκείου Οκτώβριος 20 Φυσική ΘΕΜΑ A γενιικής παιιδείίας Στις ερωτήσεις -5 να γράψετε τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.. Η υπεριώδης ακτινοβολία

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙΔΕΣ

ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙΔΕΣ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΜΟΝΟ ΠΑΛΑΙΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 20 ΜΑΪΟΥ 2016 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5)

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Επιµέλεια: Οµάδα Φυσικών της Ώθησης

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Επιµέλεια: Οµάδα Φυσικών της Ώθησης ΕΘΝΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 0 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Επιµέλεια: Οµάδα Φυσικών της Ώθησης ΘΕΜΑ A ΕΘΝΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 0 Παρασκευή, 0 Μαΐου 0 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΦΥΣΙΚΗ Στις ερωτήσεις Α -Α να γράψετε στο τετράδιό σας τον

Διαβάστε περισσότερα

ΣΩΜΑΤΙ ΙΑΚΗ ΦΥΣΗ ΦΩΤΟΣ

ΣΩΜΑΤΙ ΙΑΚΗ ΦΥΣΗ ΦΩΤΟΣ Μάθηµα 1 ο, 30 Σεπτεµβρίου 2008 (9:00-11:00). ΣΩΜΑΤΙ ΙΑΚΗ ΦΥΣΗ ΦΩΤΟΣ Ακτινοβολία µέλανος σώµατος (1900) Plank: έδωσε εξήγηση του φάσµατος (κβαντική ερµηνεία*) ΠΑΡΑ ΟΧΗ Το φως δεν είναι µόνο κύµα. Είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΣΤΗΝ ΑΝΟΡΓΑΝΗ ΧΗΜΕΙΑ

ΦΥΣΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΣΤΗΝ ΑΝΟΡΓΑΝΗ ΧΗΜΕΙΑ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΦΥΣΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΣΤΗΝ ΑΝΟΡΓΑΝΗ ΧΗΜΕΙΑ Φασματοσκοπία Mossbauer ΠΕΡΙΚΛΗΣ ΑΚΡΙΒΟΣ Τμήμα Χημείας Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Φυσικής Γενικής Παιδείας Γ Λυκείου 2000

Θέµατα Φυσικής Γενικής Παιδείας Γ Λυκείου 2000 Θέµατα Φυσικής Γενικής Παιδείας Γ Λυκείου 2 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Ζήτηµα 1ο Στις ερωτήσεις 1-5 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Σύµφωνα

Διαβάστε περισσότερα

Οι ακτίνες Χ είναι ηλεκτροµαγνητική ακτινοβολία µε λ [10-9 -10-12 m] (ή 0,01-10Å) και ενέργεια φωτονίων kev.

Οι ακτίνες Χ είναι ηλεκτροµαγνητική ακτινοβολία µε λ [10-9 -10-12 m] (ή 0,01-10Å) και ενέργεια φωτονίων kev. Οι ακτίνες Χ είναι ηλεκτροµαγνητική ακτινοβολία µε λ [10-9 -10-12 m] (ή 0,01-10Å) και ενέργεια φωτονίων kev. To ορατό καταλαµβάνει ένα πολύ µικρό µέρος του ηλεκτροµαγνητικού φάσµατος: 1,6-3,2eV. Page 1

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 - ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΠΟΛΛΑΠΛΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 - ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΠΟΛΛΑΠΛΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 - ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΠΟΛΛΑΠΛΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ Σύμφωνα με την ηλεκτρομαγνητική θεωρία του Maxwell, το φως είναι εγκάρσιο ηλεκτρομαγνητικό κύμα. Η θεωρία αυτή α. δέχεται ότι κάθε φωτεινή πηγή εκπέμπει φωτόνια.

Διαβάστε περισσότερα

δ) µειώνεται το µήκος κύµατός της (Μονάδες 5)

δ) µειώνεται το µήκος κύµατός της (Μονάδες 5) ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΠ. ΕΤΟΥΣ 011-01 ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ/Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: 1 η (ΘΕΡΙΝΑ) ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 30/1/11 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1 ο Οδηγία: Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό κάθε µίας από τις παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ & ΕΠΑ.Λ. Β 20 ΜΑΪΟΥ 2013 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ & ΕΠΑ.Λ. Β 20 ΜΑΪΟΥ 2013 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Θέµα Α ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ & ΕΠΑ.Λ. Β 0 ΜΑΪΟΥ 013 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Στις ερωτήσεις Α1-Α4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη φράση, η οποία

Διαβάστε περισσότερα

Η ΦΥΣΗ ΤΟΥ ΦΩΤΟΣ. = 500 nm όταν διαδίδεται στο κενό. Δίνονται: η ταχύτητα του φωτός στο κενό c 0

Η ΦΥΣΗ ΤΟΥ ΦΩΤΟΣ. = 500 nm όταν διαδίδεται στο κενό. Δίνονται: η ταχύτητα του φωτός στο κενό c 0 Η ΦΥΣΗ ΤΟΥ ΦΩΤΟΣ ΑΣΚΗΣΗ 1 Μια μονοχρωματική δέσμη φωτός έχει μήκος κύματος λ 0 = 500 nm όταν διαδίδεται στο κενό Δίνονται: η ταχύτητα του φωτός στο κενό c 0 = 3 10 8 m / s και η σταθερά του Planck h =

Διαβάστε περισσότερα

Εξετάσεις Φυσικής για τα τμήματα Βιοτεχνολ. / Ε.Τ.Δ.Α Ιούνιος 2014 (α) Ονοματεπώνυμο...Τμήμα...Α.Μ...

Εξετάσεις Φυσικής για τα τμήματα Βιοτεχνολ. / Ε.Τ.Δ.Α Ιούνιος 2014 (α) Ονοματεπώνυμο...Τμήμα...Α.Μ... Εξετάσεις Φυσικής για τα τμήματα Βιοτεχνολ. / Ε.Τ.Δ.Α Ιούνιος 2014 (α) Ονοματεπώνυμο...Τμήμα...Α.Μ... Σημείωση: Διάφοροι τύποι και φυσικές σταθερές βρίσκονται στην τελευταία σελίδα. Θέμα 1ο (20 μονάδες)

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑ.Λ. Β ΟΜΑ ΑΣ ΦΥΣΙΚΗ I ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

ΕΠΑ.Λ. Β ΟΜΑ ΑΣ ΦΥΣΙΚΗ I ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ 1 ΕΠΑ.Λ. Β ΟΜΑ ΑΣ ΦΥΣΙΚΗ I ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1 ο Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό καθεµιάς από τις παρακάτω ερωτήσεις 1- και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Σχετικά µε τις ιδιότητες

Διαβάστε περισσότερα

Ατομική Φυσική. Η Φυσική των ηλεκτρονίων και των ηλεκτρομαγνητικών δυνάμεων.

Ατομική Φυσική. Η Φυσική των ηλεκτρονίων και των ηλεκτρομαγνητικών δυνάμεων. Ατομική Φυσική Η Φυσική των ηλεκτρονίων και των ηλεκτρομαγνητικών δυνάμεων. Μικρόκοσμος Κβαντική Φυσική Σωματιδιακή φύση του φωτός (γενικότερα της ακτινοβολίας) Κυματική φύση των ηλεκτρονίων (γενικότερα

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ 1 ο Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα το γράμμα, που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.

ΘΕΜΑ 1 ο Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα το γράμμα, που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Σ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 2 ΙΟΥΝΙΟΥ 2005 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΕΠΤΑ (7) ΘΕΜΑ 1 ο Στις ερωτήσεις 1-4

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΑΠΟ 8 ΣΕΛΙΔΕΣ

ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΑΠΟ 8 ΣΕΛΙΔΕΣ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΤΑΞΗ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΚΥΡΙΑΚΗ 05/0/2015 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΟΚΤΩ (8) ΘΕΜΑ Α Οδηγία: Να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθμό

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΟΣΗΜΟ ΓΛΥΦΑΔΑΣ. 7.1 Τι είναι το ταλαντούμενο ηλεκτρικό δίπολο; Πως παράγεται ένα ηλεκτρομαγνητικό

ΟΡΟΣΗΜΟ ΓΛΥΦΑΔΑΣ. 7.1 Τι είναι το ταλαντούμενο ηλεκτρικό δίπολο; Πως παράγεται ένα ηλεκτρομαγνητικό ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ηλεκτρομαγνητικά κύματα. Ηλεκτρομαγνητικά κύματα 7. Τι είναι το ταλαντούμενο ηλεκτρικό δίπολο; Πως παράγεται ένα ηλεκτρομαγνητικό κύμα; 7.2 Ποιες εξισώσεις περιγράφουν την ένταση του ηλεκτρικού

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙΔΕΣ

ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙΔΕΣ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΤΑΞΗ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΚΥΡΙΑΚΗ 05/0/2015 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθμό καθεμιάς

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ Γ ΤΑΞΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 2003

ΦΥΣΙΚΗ Γ ΤΑΞΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 2003 ΦΥΣΙΚΗ Γ ΤΑΞΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 3 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ ο Στις ερωτήσεις - να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.. Λέγοντας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΛΑ Β) ΔΕΥΤΕΡΑ 20 ΜΑΙΟΥ 2013 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΛΑ Β) ΔΕΥΤΕΡΑ 20 ΜΑΙΟΥ 2013 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΛΑ Β) ΔΕΥΤΕΡΑ 0 ΜΑΙΟΥ 013 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Θέμα Α Στις ερωτήσεις Α1-Α4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΑΡΧΗ ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ Δ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 0 ΜΑΪΟΥ 204 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ:

Διαβάστε περισσότερα

7α Γεωμετρική οπτική - οπτικά όργανα

7α Γεωμετρική οπτική - οπτικά όργανα 7α Γεωμετρική οπτική - οπτικά όργανα Εισαγωγή ορισμοί Φύση του φωτός Πηγές φωτός Δείκτης διάθλασης Ανάκλαση Δημιουργία ειδώλων από κάτοπτρα Μαρία Κατσικίνη katsiki@auth.gr users.auth.gr/katsiki Ηφύσητουφωτός

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΑΡΧΗ ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΡΙΤΗ 0 ΙΟΥΝΙΟΥ 04 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΑΙ ΤΩΝ ΔΥΟ

Διαβάστε περισσότερα

Ακτίνες Χ (Roentgen) Κ.-Α. Θ. Θωμά

Ακτίνες Χ (Roentgen) Κ.-Α. Θ. Θωμά Ακτίνες Χ (Roentgen) Είναι ηλεκτρομαγνητικά κύματα με μήκος κύματος μεταξύ 10 nm και 0.01 nm, δηλαδή περίπου 10 4 φορές μικρότερο από το μήκος κύματος της ορατής ακτινοβολίας. ( Φάσμα ηλεκτρομαγνητικής

Διαβάστε περισσότερα