Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download ""

Transcript

1 Ι ΡΥΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ FOUNDATION FOR ECONOMIC & INDUSTRIAL RESEARCH Τ. Καρατάση 11, Αθήνα, Tηλ.: , Fax: T. Karatasi, Athens, Greece, Tel.: , Fax: ΟΙ ΠΡΟΣ ΙΟΡΙΣΤΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΩΝ ΤΙΜΩΝ ΤΩΝ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΕΙ ΩΝ ΙΟΥΝΙΟΣ 2009

2 Η µελέτη εκπονήθηκε από τον ρ. Αλκιβιάδη Κορρέ µε τη συνεργασία των Γιώργου Μανιάτη, Svetoslav Danchev και Νίκου Παρατσιώκα. Την επιστηµονική επίβλεψη είχε ο Επιστηµονικός ιευθυντής του ΙΟΒΕ, Καθηγητής Ιωάννης Στουρνάρας. Copyright 2009 Ίδρυµα Οικονοµικών & Βιοµηχανικών Ερευνών Απαγορεύεται η µε οιονδήποτε τρόπο ανατύπωση ή µετάφραση οποιουδήποτε µέρους της µελέτης, χωρίς την άδεια του εκδότη. Ίδρυµα Οικονοµικών και Βιοµηχανικών Ερευνών (IOBE) Τσάµη Καρατάσου 11, Αθήνα Tηλ.: ( ), Fax: ( & ) - URL: 2

3 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΠΡΡΟΛΟΓΓΟΣΣ...5 ΚΕΦΑΛΑΙΙΟ 11:: Ταα δδι ιιεεθθννή ααποοθθέέµαατταα πεεττρρεελλααί ίοουυ κκααι ιι οοι ι πρροοοοπττι ιικκέέςς εεπάάρρκκεει ιιααςς Η εξέλιξη των αποθεµάτων πετρελαίου...7 Η επάρκεια πετρελαίου και οι προοπτικές Υποκατάστατα του πετρελαίου ΚΕΦΑΛΑΙΙΟ 22:: Η δδι ιιααδδρροοµή ττοουυ πεεττρρεελλααί ίίοουυ ααπόό ττηνν εεξξόόρρυυξξη σττηνν ααννττλλί ίίαα Από την εξόρυξη στην κατανάλωση Η εξάρτηση από τις εισαγωγές αργού πετρελαίου και πετρελαιοειδών ΚΕΦΑΛΑΙΙΟ 33:: Η δδι ιιααµόόρρφωση ττωνν ττι ιιµώνν Η συµπεριφορά της διεθνούς αγοράς αργού πετρελαίου Η εσωτερική αγορά προϊόντων πετρελαίου Η διαµόρφωση τιµών προϊόντων πετρελαίου στην εσωτερική αγορά Τρόπος ιαµόρφωσης των Εγχώριων Τιµών Λιανικής Τιµές ιυλιστηρίου Φόροι και ασµοί Μικτά Περιθώρια Εταιρειών Εµπορίας και Πρατηριούχων Σύγκριση Τιµών καυσίµων µεταξύ Ελλάδας και Χωρών της ΕΕ Εµπειρική Ανάλυση Των Προσδιοριστικών Παραγόντων ιαµόρφωσης Των Τιµών Λιανικής Αµόλυβδης Βενζίνης και Πετρελαίου Κίνησης Σύγκριση Τελικών Τιµών Καταναλωτή ανά Νοµό της Ελληνικής Επικράτειας ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4: οµικοί παράγοντες που επηρεάζουν τις τιµές των πετρελαιοειδών στην Ελληνική αγορά Ιστορική ανασκόπηση της Ελληνικής αγοράς πετρελαιοειδών Η δοµή της αγοράς στη διύλιση (Αγορά Α) Η δοµή της αγοράς στη χονδρική εµπορία πετρελαιοειδών (Αγορά Β) Η δοµή της αγοράς στη λιανική (Αγορά Γ) Προβλήµατα της Ελληνικής αγοράς πετρελαιοειδών ΣΣΥΜΠΕΡΡΑΣΣΜΑΤΑ

4 4

5 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Το ζήτηµα της διαµόρφωσης των τιµών στα προϊόντα πετρελαίου, και κυρίως της αµόλυβδης βενζίνης, του πετρελαίου κίνησης και του πετρελαίου θέρµανσης, επανέρχεται συχνά στην επικαιρότητα, ιδιαίτερα όταν παρατηρούνται αυξήσεις των τιµών στα πρατήρια βενζίνης. Οι αυξήσεις αυτές φυσικά επηρεάζουν δυσµενώς την οικονοµική κατάσταση των τελικών καταναλωτών, καθώς σηµαντικό µέρος των δαπανών πολλών νοικοκυριών προορίζεται για την αγορά των αναγκαίων ποσοτήτων πετρελαιοειδών. Η ανελαστικότητα (τουλάχιστον βραχυχρονίως) της ζήτησης των συγκεκριµένων προϊόντων ως προς την τιµή τους, απόρροια σε µεγάλο βαθµό της έλλειψης υποκατάστατων που παρατηρείται στην κατανάλωση πετρελαιοειδών στον κλάδο των µεταφορών και του υψηλού κόστους υποκατάστασης των πηγών ενέργειας για θέρµανση, επιδεινώνει το πρόβληµα για τους τελικούς καταναλωτές, οι οποίοι µάλιστα δεν µπορούν να αντισταθµίσουν τον κίνδυνο από τις έντονες µεταβολές των τιµών. Επιπλέον, αλυσιδωτές επιδράσεις από αυξήσεις στις τιµές των πετρελαιοειδών προκύπτουν σε όλο το οικονοµικό σύστηµα, λόγω της αύξησης του κόστους παραγωγής στη βιοµηχανία, στο εµπόριο και στις υπηρεσίες, τουλάχιστον στους κλάδους όπου η ενεργειακή ένταση είναι υψηλή. Οι ανοδικές κινήσεις των τιµών κρίνονται από το µεγαλύτερο µέρος του κοινού και των ΜΜΕ ως αδικαιολόγητες και µη αποδεκτές και θεωρούνται αποτέλεσµα, µεταξύ άλλων, της έλλειψης ανταγωνισµού και της «κερδοσκοπίας» των επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται σε όλο το φάσµα της αλυσίδας παραγωγής και διακίνησης των πετρελαιοειδών. Από την άλλη πλευρά στις περιπτώσεις εκείνες που η ανοδική πορεία των διεθνών τιµών του αργού πετρελαίου ακολουθείται από υποχώρηση, προβάλλεται το επιχείρηµα ότι το πλαίσιο λειτουργίας της αγοράς πετρελαιοειδών οδηγεί σε µείωση στις τιµές των πετρελαιοειδών η οποία είτε καθυστερεί, είτε δεν είναι ανάλογη σε µέγεθος της µείωσης στην τιµή του αργού πετρελαίου. Οι προσεγγίσεις αυτές δεν βασίζονται σε τεκµηριωµένη και αναλυτική επεξεργασία των δεδοµένων ούτε σε βαθύτερη γνώση της αγοράς και µπορεί να οδηγούν σε παραπληροφόρηση του καταναλωτικού κοινού, άµεση συνέπεια της οποίας είναι η δηµιουργία λανθασµένων εντυπώσεων για το σύνολο του κλάδου και εντάσεων σε πολιτικό επίπεδο. 5

6 Η κατανόηση του τρόπου διαµόρφωσης των τιµών στην αγορά πετρελαιοειδών, µέσω της ανάδειξης των παραγόντων που καθορίζουν το επίπεδο των τιµών σε όλη τη διαδροµή των πετρελαιοειδών από την πηγή στον τελικό καταναλωτή, αλλά και η διαχρονική ανάλυση της εξέλιξης των τιµών στην Ελλάδα, τόσο συγκριτικά µε τις µεταβολές σε θεµελιώδεις παράγοντες, όσο και σε σχέση µε την εξέλιξη των τιµών σε άλλες αγορές, είναι απαραίτητη για το σχετικό δηµόσιο διάλογο, διότι τοποθετεί τη συζήτηση στο σωστό πλαίσιο. Με την παρούσα µελέτη επιχειρείται η καταγραφή, τεκµηρίωση και αξιολόγηση, µε τρόπο κατανοητό για το ευρύ κοινό, όλων εκείνων των παραγόντων που οδηγούν τη διαµόρφωση των τιµών των προϊόντων πετρελαίου σε κάθε στάδιο της αλυσίδας διακίνησης και η ανάδειξη εκείνων των δοµικών χαρακτηριστικών της ελληνικής αγοράς που επηρεάζουν τις τιµές µέχρι τον τελικό καταναλωτή. 6

7 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1:: Τα διιεθνή αποθέµατα πετρελαίίου καιι οιι προοπτιικές επάρκειιας 1.1 Η εξέλιξη των αποθεµάτων πετρελαίου Τα διεθνή αποθέµατα πετρελαίου έχουν διπλασιαστεί από το 1980 ( ιάγραµµα 1.1). Αυτή η αύξηση, όµως, οφείλεται κυρίως σε αναθεωρήσεις των διαθέσιµων ποσοτήτων σε υφιστάµενα κοιτάσµατα. Τα νέα κοιτάσµατα στη µεγάλη τους πλειοψηφία ευρίσκονται πλέον σε περιοχές που παρουσιάζουν αυξηµένη δυσκολία στην εκµετάλλευση λόγω του βάθους και των εγγενών δυσκολιών κατά την άντληση του ποσοστού εκείνου του πετρελαίου από την πετρελαιοπηγή το οποίο είναι δυνατόν να αντληθεί. Ως γνωστόν ένα σηµαντικό τµήµα του πετρελαίου είναι ασύµφορο να αντληθεί και κατά συνέπεια παραµένει στη γη. ιάγραµµα 1.1: ιαπιστωµένα αποθέµατα (proven reserves) αργού πετρελαίου δις. βαρέλια Πηγή: Energy Information Administration, Επεξεργασία στοιχείων: ΙΟΒΕ Το έτος κατά το οποίο οι νέες ανακαλύψεις πετρελαίου άρχισαν να υπολείπονται της ζήτησης για πετρέλαιο ήταν το 1980 και έκτοτε η κατάσταση παραµένει ελλειµµατική ( ιάγραµµα 1.2). 7

8 ιάγραµµα 1.2: Προσθήκες σε διαπιστωµένα αποθέµατα από νέα κοιτάσµατα και παραγωγή πετρελαίου, δις. βαρέλια ανά έτος δις. βαρέλια Νέα κοιτάσµατα Παραγωγή Συσσωρευµένες ανακαλύψεις Συσσωρευµένη παραγωγή Πηγή: International Energy Agency, World Energy Outlook 2008 Είναι χαρακτηριστικό ότι από το 1980 δεν έχει ανακαλυφθεί ούτε ένα πραγµατικά µεγάλο κοίτασµα πετρελαίου όπως µπορεί κανείς να διαπιστώσει από το ιάγραµµα 1.3. ιάγραµµα 1.3: Νέα κοιτάσµατα ανά µέγεθος αποθεµάτων (εκ. βαρέλια) Πηγή: Jean Laherrere, 2003 Με τη συνεχιζόµενη εξερεύνηση για πετρέλαιο ανακαλύπτονται κοιτάσµατα µικρού και µεσαίου µεγέθους, αλλά όπως ελέχθη ανωτέρω οι ανακαλύψεις γιγαντιαίων κοιτασµάτων πετρελαίου (µαύρη καµπύλη) φαίνεται ότι αποτελεί παρελθόν. 8

9 Ταυτόχρονα, η ζήτηση πετρελαίου, όπως εκτιµά η International Energy Agency αναµένεται ότι θα αυξάνεται µε ρυθµό 1% ετησίως. 1 H εξυπηρέτηση της αυξανόµενης παγκόσµιας ζήτησης ενέργειας συνδυάζεται µε την εκµετάλλευση µικρότερων κοιτασµάτων ή ακόµα και µη συµβατικών πηγών πετρελαίου, όπου το κόστος εξόρυξης είναι αισθητά υψηλότερο. Αυτή η εξέλιξη αναµένεται να επιδράσει αυξητικά στις διεθνείς τιµές του αργού πετρελαίου µακροπρόθεσµα. 1.2 Η επάρκεια πετρελαίου και οι προοπτικές Η φάση της λεγόµενης Κορύφωσης του Πετρελαίου (Peak Oil) επέρχεται όταν επιτευχθεί η µεγίστη εξόρυξη παγκοσµίως, πέραν της οποίας ο ρυθµός εξόρυξης εισέρχεται σε φάση µόνιµης καθόδου. Η έκφραση προέρχεται από την καµπύλη παραγωγής ενός κοιτάσµατος πετρελαίου, που ακολουθεί τυπικά µια πορεία εκθετικής αύξησης αµέσως µετά τα πρώτα στάδια άντλησης, η οποία όµως κορυφώνεται και µετά σηµειώνει σταδιακή µείωση. Η ταχύτητα µείωσης της παραγωγής είναι µικρότερη στα µεγαλύτερα κοιτάσµατα, όπου ο λόγος της κορύφωσης προς τα συνολικά αποθέµατα είναι µικρότερος. Επίσης, ο ρυθµός µείωσης αυξάνεται µε το βάθος στα παράκτια κοιτάσµατα. Ο σταθµισµένος µέσος όρος του ρυθµού µείωσης σε 580 µεγάλα κοιτάσµατα τα οποία έχουν περάσει τη φάση κορύφωσης ανέρχεται σε 5,1% ανά έτος (3,4% για υπεργιγάντια, 6,5% για γιγάντια και 10,4% για µεγάλα κοιτάσµατα). 2 Σύµφωνα µε αισιόδοξες προβλέψεις διεθνών οίκων η κορύφωση εξόρυξης πετρελαίου διεθνώς πρέπει να φτάσει στο ανώτατο σηµείο της περί το έτος 2020, ή λίγο αργότερα, γεγονός το οποίο θα σηµάνει µεγάλης έκτασης αλλαγές στον τρόπο µε τον οποίον λειτουργεί ενεργειακά ολόκληρος ο κόσµος σήµερα. Αντίθετα, σύµφωνα µε απαισιόδοξες προβλέψεις, η κορύφωση είτε έχει ήδη επέλθει, είτε βρισκόµαστε αυτή την εποχή στο ανώτατο σηµείο της καµπύλης µε ορατή πλέον την προοπτική µειώσεων στην παραγωγή κατά τα επόµενα χρόνια. Οι µακροχρόνιες εξελίξεις οι οποίες θα ακολουθήσουν µια περίοδο ανεπάρκειας πετρελαίου ξεφεύγουν από το πλαίσιο αυτής της µελέτης µεν, αλλά αντιλαµβάνεται κανείς ότι δεν πρόκειται να είναι αµελητέες. Ένας επιπλέον παράγοντας που επιφέρει 1 International Energy Agency, World Energy Outlook Ibid. 9

10 τη σταδιακή απεξάρτηση από το πετρέλαιο προέρχεται από την προσπάθεια καταπολέµησης της κλιµατικής αλλαγής. Τα µέτρα για µείωση των εκποµπών αερίων θερµοκηπίου στις µεταφορές έχουν ακόµα περιορισµένη έκταση. Ανεξαρτήτως εάν οι µεταφορές ενταχθούν στα συστήµατα εµπορίας δικαιωµάτων αερίων ή επιλεχθεί η λύση επιβολής περιβαλλοντικού φόρου, η επέκταση των µέτρων καταπολέµησης της κλιµατικής αλλαγής αναµένεται να επιδεινώσει την ανταγωνιστική θέση των προϊόντων πετρελαίου. Η προοπτική µαζικής παραγωγής ηλεκτροκίνητων οχηµάτων τα οποία φορτίζονται από το ηλεκτρικό δίκτυο καθιστά όλες τις πηγές ενέργειας υποκατάστατα του πετρελαίου µακροπρόθεσµα. 1.3 Υποκατάστατα του πετρελαίου Σύµφωνα µε τα παραπάνω ήδη έχουν αρχίσει να διαφαίνονται οι πρώτες ενδείξεις ότι η εξόρυξη του πετρελαίου δεν θα µπορέσει να ακολουθήσει τους ρυθµούς αύξησης της ζήτησης για πρωτογενή ενέργεια κατά τις επόµενες δεκαετίες. Τίθεται ευθέως το ερώτηµα µε ποιον τρόπο πρόκειται να εξυπηρετηθούν οι παγκόσµιες ανάγκες για ενέργεια. Το ιάγραµµα 1.4 απεικονίζει την αναµενόµενη εξέλιξη της ζήτησης για πρωτογενή ενέργεια ανά πηγή σε περίπτωση που δεν ληφθούν επιπρόσθετα µέτρα πολιτικής. ιάγραµµα 1.4: Αναµενόµενη εξέλιξη της ζήτησης για πρωτογενή ενέργεια, Σενάριο αναφοράς δις. τ.ι.π Άλλες ανανεώσιµες Βιοµάζα και απορρίµµατα Υδροηλεκτρική Πυρηνική ενέργεια Φυσικό αέριο Πετρέλαιο Λιγνίτης και λιθάνθρακας Πηγή: ΙΕΑ, World Energy Outlook 2008, Επεξεργασία στοιχείων: ΙΟΒΕ 10

11 Σε παγκόσµιο επίπεδο και σε περίπτωση που ληφθούν επιπρόσθετα µέτρα πολιτικής το µερίδιο του πετρελαίου αναµένεται να πέσει περίπου στο 30% της ακαθάριστης κατανάλωσης. Μικρό µέρος της υποκατάστασης αναµένεται να καλυφθεί από ανανεώσιµες πηγές ενέργειας (ΑΠΕ) (+1,4%). Ουσιαστικότερη είναι η αύξηση του µεριδίου των στερεών καυσίµων (+2,8%). ιάγραµµα 1.6: Η µελλοντική σύνθεση των πηγών ενέργειας στην παγκόσµια ακαθάριστη κατανάλωση, Σενάριο αναφοράς ΙΕΑ 100% 90% 80% 70% Πυρηνική ενέργεια ΑΠΕ Φυσικό αέριο 60% 50% 40% Λιγνίτης και λιθάνθρακας 30% 20% 10% 0% Πετρέλαιο Πηγή: ΙΕΑ, World Energy Outlook 2008, Επεξεργασία στοιχείων: ΙΟΒΕ Στην Ελλάδα το πετρέλαιο, το φυσικό αέριο και τα στερεά καύσιµα κάλυψαν συνολικά περίπου το 94% της ακαθάριστης ζήτησης για ενέργεια το 2007 ( ιάγραµµα 1.5). Αξιοσηµείωτο είναι το γεγονός της εξαιρετικά µικρής συµµετοχής των ανανεώσιµων πηγών ενέργειας στη συνολική ακαθάριστη κατανάλωση. 11

12 ιάγραµµα 1.5: Η σύνθεση των πηγών ενέργειας στην ακαθάριστη κατανάλωση στην Ελλάδα, 2007 Λιγνίτης και λιθάνθρακας 27% Φυσικό αέριο 10% Καθαρές εισαγωγές ηλεκτρικής ενέργειας 1% Βιοµάζα και απορρίµµατα 3% Πετρέλαιο 58% ΑΠΕ 5% Υδροηλεκτρική 0,7% Ηλιακή 0,48% Αιολική 0,47% Γεωθερµία 0,04% Πηγή: ΥΠΑΝ, Επεξεργασία στοιχείων: ΙΟΒΕ Στο σηµείο αυτό αξίζει να υπενθυµίσουµε τη στρατηγική της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την Ενέργεια και το Περιβάλλον, όπως έχει διαµορφωθεί µε χρονικό ορίζοντα το Η στρατηγική αυτή, εκτός από την κατ ελάχιστο 20% µείωση των εκποµπών αερίων θερµοκηπίου σε σχέση µε τα επίπεδα του 1990 και τη βελτίωση κατά 20% της ενεργειακής απόδοσης (µη δεσµευτικός στόχος), περιλαµβάνει την αύξηση της συµµετοχής των ΑΠΕ στο ενεργειακό ισοζύγιο της ΕΕ-27 σε 20% της τελικής χρήσης (από το 8,5% περίπου που είναι σήµερα), µε συµµετοχή των βιοκαυσίµων και άλλων «καθαρών» πηγών ενέργειας (fuel cells, υδρογόνο) κατά 10% τουλάχιστον στις µεταφορές. Συµπερασµατικά µπορούµε να αναφέρουµε ότι το µέγεθος των αποθεµάτων πετρελαίου σε συνδυασµό µε τη ζήτηση για τα προϊόντα του, συνιστούν καίριους παράγοντες αβεβαιότητας που προσδιορίζουν τη συµπεριφορά της διεθνούς αγοράς πετρελαίου και κατευθύνουν τη διαµόρφωση των τιµών. Οι νέες ανακαλύψεις κοιτασµάτων πετρελαίου υπολείπονται της αύξησης της ζήτησης για πετρέλαιο από το έτος Έκτοτε δεν έχει ανακαλυφθεί ούτε ένα πραγµατικά µεγάλο κοίτασµα. Εάν δεν έχει ήδη επέλθει το σηµείο κορύφωσης του πετρελαίου, αυτό αναµένεται να συµβεί στα επόµενα δέκα µε δεκαπέντε χρόνια. Η έλλειψη πετρελαίου και η ανάγκη αντιµετώπισης της κλιµατικής αλλαγής αναµένεται να είναι τα δυο σοβαρότερα ζητήµατα που θα επηρεάσουν τον κλάδο πετρελαιοειδών και τη διαµόρφωση των τιµών των προϊόντων πετρελαίου µακροπρόθεσµα. 12

13 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2:: Η διιαδροµή του πετρελαίίου από την εξόρυξη στην αντλίία 2.1 Από την εξόρυξη στην κατανάλωση Το πετρέλαιο που κατά τον Ηρόδοτο χρησιµοποιήθηκε στα τείχη και τους πύργους της Βαβυλώνας πριν από τέσσερις χιλιετηρίδες και στην Κίνα για τη θέρµανση της άλµης στην παραγωγή αλατιού, ευρίσκεται σε υγρή µορφή σε πολυάριθµα µέρη του κόσµου και είναι το ευρύτερα χρησιµοποιούµενο σήµερα ορυκτό για την παραγωγή ενέργειας. Μορφές κηροζίνης για την καύση σε λάµπες ήταν σε παραγωγή ήδη από τον 9ο µ.χ. αιώνα, ενώ η γνωστή µας άσφαλτος χρησιµοποιήθηκε ευρέως για την επικάλυψη των οδών της αρχαίας Βαγδάτης. Η διαδροµή του πετρελαίου παρουσιάζεται στο ιάγραµµα 2.1. Μέρος των τελικών προϊόντων πετρελαίου που καταναλώνονται στην Ελληνική αγορά εισάγεται κατευθείαν από τις διεθνείς αγορές πετρελαιοειδών χωρίς να περάσει από τις Ελληνικές εταιρείες διύλισης. Ταυτόχρονα, µέρος των πετρελαιοειδών που παράγεται στην Ελλάδα παρακάµπτει τις εταιρείες εµπορίας. ιάγραµµα 2.1: Η αλυσίδα αξίας του πετρελαίου (από την σκοπιά της Ελληνικής αγοράς) ΕΞΟΡΥΞΗ ΙΥΛΙΣΗ ΕΜΠΟΡΙΑ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΙΥΛΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΙΝΟΠΡΑΞΙΕΣ ΠΡΑΤΗΡΙΩΝ *και ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΑ ΠΡΑΤΗΡΙΑ ΑΡΓΟ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟ (ΕΙΣΑΓΩΓΕΣ) ΕΙΣΑΓΩΓΕΣ ΤΕΛΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΙΥΛΙΣΤΗΡΙΑ ΑΛΛΟ ΑΠΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΕΣ ΕΜΠΟΡΙΑΣ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟ- ΕΙ ΩΝ ΕΞΑΓΩΓΕΣ ΙΕΘΝΕΙΣ ΠΩΛΗΣΕΙΣ - Αεροπλοΐα - Ναυτιλία ΕΣΩΤΕΡΙΚΗ ΑΓΟΡΑ - Πρατήρια - Μεταπωλητές - Βιοµηχανία Πηγή: ΙΟΒΕ. * Απευθείας στους πρατηριούχους σύµφωνα µε το Ν.3335/

14 Παρά τη πιθανή ύπαρξη κοιτασµάτων πετρελαίου σε διάφορα σηµεία της Ελλάδας και τη µικρή µονάδα άντλησης πετρελαίου στον Πρίνο, η Ελλάδα δεν θεωρείται πετρελαιοπαραγωγός χώρα. Αντίθετα, εισάγει το σύνολο του πετρελαίου που χρησιµοποιεί, µόνο που σήµερα ένα µεγάλο ποσοστό του εισαγόµενου πετρελαίου είναι σε µορφή αργού, ενώ πριν από πενήντα χρόνια το σύνολο των εισαγωγών ήταν υπό µορφή προϊόντων πετρελαίου. Αναφορικά µε τη διαδικασία της εξόρυξης µπορούµε να επισηµάνουµε ότι ο κύκλος εκµετάλλευσης µιας πετρελαιοπηγής διακρίνεται σε πέντε στάδια: Προγραµµατισµός Γεώτρηση Ολοκλήρωση εργασιών (εργασίες που επιτρέπουν την άντληση) Παραγωγή Εγκατάλειψη Η εγκατάλειψη γίνεται κατά κανόνα ενώ εξακολουθεί να υπάρχει πετρέλαιο στην πετρελαιοπηγή του οποίου όµως η άντληση έχει καταστεί ασύµφορη. Αυτό σηµαίνει ότι το σύνολο των εξόδων που συνεπάγεται η διαδικασία από την εξεύρεση του πετρελαίου µέχρι και την εγκατάλειψη πρέπει να καλυφθεί από την ποσότητα η οποία τελικά καθίσταται δυνατόν να αντληθεί. Η έναρξη παραγωγής συνεπάγεται την ανάγκη µεταφοράς του αργού πετρελαίου, αποθήκευσης, διύλισης, αποθήκευσης των προϊόντων πετρελαίου, περαιτέρω µεταφοράς των προϊόντων για την κατά τόπους κατανάλωση, αποθήκευση στις τοπικές εγκαταστάσεις πετρελαιοειδών και τελική µεταφορά στο χώρο κατανάλωσης. Η ολοκλήρωση αυτής διαδικασίας συνεπάγεται κόστος σε κάθε ένα από τα στάδιά της, ενώ, κατά περίπτωση, τα στάδια αυτά µπορεί να είναι περισσότερα. Πέρα από το κόστος το οποίο προκύπτει κατά τη διέλευση του πετρελαίου και των προϊόντων του από κάθε στάδιο, υπάρχουν πολλά σηµεία στα οποία η ιδιοκτησία του αλλάζει χέρια, οπότε τίθεται ζήτηµα αύξησης στο κόστος λόγω εµπορικού κέρδους. Πάντως, µια καθετοποιηµένη πολυεθνική εταιρεία πετρελαίου που έχει τις δικές της πετρελαιοπηγές, δικά της πλοία, δικά της διυλιστήρια, δικές της τοπικές εγκαταστάσεις, δικά της βυτιοφόρα αυτοκίνητα και εν τέλει δικά της πρατήρια βενζίνης, ενώ παραµένει συνεχώς ιδιοκτήτρια, στην πράξη δεν διαφέρει πολύ από την 14

15 περίπτωση της εµπορίας σε κάθε στάδιο κατά την οποία το ιδιοκτησιακό καθεστώς αλλάζει συνεχώς διότι η διέλευση του πετρελαίου πραγµατοποιείται από ανεξάρτητα κέντρα κέρδους (profit centers) µέσα στην ίδια την εταιρεία. Η διάκριση συνεπώς µεταξύ των δύο τύπων δεν έχει ιδιαίτερη σηµασία. Τα τελευταία χρόνια η σηµασία του κόστους παραγωγής και του εµπορικού κόστους στη διαµόρφωση των διεθνών τιµών έχει υποχωρήσει δραµατικά, καθώς έχει προστεθεί µια νέα κατηγορία προσαύξησης της τιµής αυτού του προϊόντος, η οποία είναι τα παράγωγα συµβόλαια (derivatives). Όπως έχει συµβεί και σε άλλα διεθνή αγαθά (commodities) το πετρέλαιο και τα προϊόντα του έχουν καταστεί αντικείµενο κερδοσκοπίας µέσω των παραγώγων σε σηµαντική έκταση, σε σηµείο µάλιστα που τα παράγωγα να θεωρούνται από ορισµένους αποκλειστικά υπεύθυνα για τις πρόσθετες υπερβολικές ανατιµήσεις στην τιµή του πετρελαίου οι οποίες έπληξαν τις οικονοµίες όλου του κόσµου, αµέσως πριν ενσκήψει η χρηµατοπιστωτική κρίση. Η αποσύνδεση της τιµής του αργού πετρελαίου από το κόστος είναι τόσο ισχυρή ώστε η αξία των συναλλαγών σε συµβόλαια παραγώγων µε υποκείµενο αγαθό το αργό πετρέλαιο είναι πολλαπλάσια της αξίας των φυσικών παραδόσεων του προϊόντος. Κατά συνέπεια η εµπλοκή της Ελλάδος στη διαµόρφωση των τιµών του αργού πετρελαίου και των πετρελαιοειδών που χρησιµοποιεί είναι από ασήµαντη έως µηδενική. Ολόκληρο το κοστολογικό κοµµάτι που αρχίζει από την εξερεύνηση πετρελαίου και τελειώνει µε την πώληση ενός φορτίου αργού µε τελικό προορισµό την Ελλάδα παραµένει εκτός χειρισµού. Αντίθετα, το «Ελληνικό» κοµµάτι του κόστους αρχίζει µε την αγορά της ποσότητας πετρελαίου, συνεχίζεται µε τη ναύλωση του πλοίου που θα φέρει το πετρέλαιο στην Ελλάδα και ολοκληρώνεται µε τη διύλιση και πώληση προϊόντων πετρελαίου κάθε είδους στον τελικό καταναλωτή. Θα πρέπει να επισηµανθεί ότι το κόστος εισαγωγής του αργού πετρελαίου σε συνδυασµό µε το κόστος διύλισης, τις υπόλοιπες λειτουργικές δαπάνες και τις µεταβολές στην αποτίµηση των αποθεµάτων προσδιορίζει το συνολικό κόστος των εγχώριων διυλιστηρίων. Όµως, η λειτουργία των διυλιστηρίων σε µια διεθνοποιηµένη αγορά συνεπάγεται την πώληση των προϊόντων όχι µε κριτήριο το κόστος των προϊόντων πετρελαίου που αυτά παράγουν, αλλά µε βάση τις τιµές των προϊόντων πετρελαίου που διαµορφώνονται διεθνώς. Αυτό σηµαίνει ουσιαστικά ότι για δεδοµένη ποιότητα προϊόντος στον προσδιορισµό της διεθνούς τιµής για κάθε 15

16 προϊόν λαµβάνεται υπόψη το κόστος της πρώτης ύλης (αργό πετρέλαιο) µαζί µε το οριακό περιθώριο διύλισης, δηλαδή το κόστος του (οριακού ή πιο ακριβού) διυλιστηρίου που καλύπτει τις ζητούµενες ποσότητες πετρελαιοειδών. Αν αυτό συµβαίνει να είναι µικρότερο του κόστους των εγχώριων διυλιστηρίων τότε τα εγχώρια διυλιστήρια εµφανίζουν ζηµιά. Αν είναι µεγαλύτερο τότε απολαµβάνουν κέρδη. Για το λόγο αυτό τα διυλιστήρια επιδιώκουν τη συνεχή βελτίωση της αποτελεσµατικότητάς τους προκειµένου να επωφελούνται στις περιπτώσεις που το περιθώριο διύλισης που επιτυγχάνουν δεν ξεπερνά αυτό που διαµορφώνεται στη διεθνή αγορά. Όπως θα αναλυθεί διεξοδικά στο επόµενο κεφάλαιο, η διαµόρφωση των τιµών των προϊόντων πετρελαίου παρακολουθείται στη χώρα µας σε τρία στάδια: Κατά το στάδιο πώλησης από το διυλιστήριο προς τις εταιρείες εµπορίας πετρελαιοειδών, µε τις αποκαλούµενες τιµές ex refinery, και τα πρατήρια µε απ ευθείας πρόσβαση όπως προβλέπει ο Ν. 3335/2005 Κατά το στάδιο πώλησης από τις εταιρείες εµπορίας προς τους κατόχους άδειας Λιανικής (πρατήρια καυσίµων και πωλητές πετρελαίου θέρµανσης) και σε τελικούς καταναλωτές (βιοµηχανία κ.λπ.) και Κατά το στάδιο πώλησης από τους κατόχους άδειας Λιανικής (πρατήρια καυσίµων και πωλητές Πετρελαίου Θέρµανσης) στους τελικούς καταναλωτές Στα υπόλοιπα κράτη µέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης δεν υπάρχει παρόµοια διαφάνεια στον τρόπο διαµόρφωσης των τιµών στα τρία στάδια της αλυσίδας αξίας, καθώς συχνά δεν υφίσταται διαχωρισµός των δραστηριοτήτων διύλισης και εµπορίας πετρελαιοειδών. 16

17 2.2 Η εξάρτηση από τις εισαγωγές αργού πετρελαίου και πετρελαιοειδών Η Ελλάδα, αλλά και η Ε.Ε. στο σύνολό της, είναι καθαρά εισαγωγικές περιοχές όσον αφορά το αργό πετρέλαιο. Αυτό αποτελεί άµεση απόρροια του γεγονότος ότι οι ποσότητες του παραγόµενου αργού πετρελαίου είναι τελείως ανεπαρκείς για να ικανοποιηθεί η εσωτερική ζήτηση ( ιάγραµµα 2.2). ιάγραµµα 2.2: Ισοζύγιο αργού πετρελαίου, 2007 Ελλάδα EE-27-60% -40% -20% 0% 20% 40% 60% Αλλαγές αποθεµάτων Παραγωγή Εισαγωγές Εξαγωγές Ακαθάριστη κατανάλωση Πηγή: Eurostat, Επεξεργασία στοιχείων: ΙΟΒΕ Η εξάρτηση από εισαγόµενο αργό πετρέλαιο όχι µόνο δεν µειώνεται, αλλά χρόνο µε το χρόνο καθίσταται πιο έντονη ( ιάγραµµα 2.3). Οι κυριότερες χώρες προέλευσης του εισαγόµενου αργού πετρελαίου στην Ελλάδα είναι το Ιράν και η Ρωσία, ενώ µικρότερα µερίδια έχουν η Σαουδική Αραβία, η Λιβύη, το Καζακστάν και άλλες πετρελαιοπαραγωγές χώρες. 17

18 ιάγραµµα 2.3: Καθαρές εισαγωγές προς ακαθάριστη κατανάλωση αργού πετρελαίου* 110% 105% 100% 95% 90% 85% 80% 75% 70% 65% 60% ΕΕ-27 Ελλάδα * Αναλογία άνω του 100% υποδηλώνει αναπλήρωση των εγχώριων αποθεµάτων Πηγή: Eurostat, Επεξεργασία στοιχείων: ΙΟΒΕ Από την άλλη πλευρά η κατάσταση στο χώρο των προϊόντων πετρελαίου τόσο στην Ελλάδα όσο και στην ΕΕ-27 είναι αρκετά πιο ισορροπηµένη, συνέπεια της ιδιαίτερα ανεπτυγµένης βιοµηχανίας διυλίσεως πετρελαίου ( ιάγραµµα 2.5). Πάντως, στην Ελλάδα η εισαγωγική εξάρτηση στα µεσαία κλάσµατα (π.χ. ντίζελ) είναι υψηλότερη συγκριτικά µε τα υπόλοιπα προϊόντα πετρελαίου. ιάγραµµα 2.4: Εισαγωγές αργού πετρελαίου στην Ελλάδα ανά χώρα προέλευσης, 2007 Λιβύη 11% Καζακστάν 6% Ιράκ 1% Νιγηρία 1% Αζερµπαϊτζάν 0% Ιράν 32% Σουδική Αραβία 17% Πηγή: Eurostat, Επεξεργασία στοιχείων: ΙΟΒΕ Ρωσία 32% 18

19 ιάγραµµα 2.5: Καθαρές εισαγωγές προς εγχώρια κατανάλωση (inland market consumption) προϊόντων πετρελαίου* 25% 20% 15% 10% 5% 0% % -10% ΕΕ-27 Ελλάδα * Αρνητική αναλογία υποδηλώνει ότι το συγκεκριµένο έτος οι εξαγωγές υπερβαίνουν τις εισαγωγές (σε τόνους ισοδύναµου πετρελαίου) Πηγή: Eurostat, Επεξεργασία στοιχείων: ΙΟΒΕ ιάγραµµα 2.6: Ακαθάριστες εισαγωγές προς εγχώρια κατανάλωση (inland market consumption) προϊόντων πετρελαίου 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0% ΕΕ-27 Ελλάδα Πηγή: Eurostat, Επεξεργασία στοιχείων: ΙΟΒΕ Η απάντηση στο εδώ τιθέµενο ερώτηµα κατά πόσον αυτή η πολύ µεγάλη εξάρτηση από το εισαγόµενο πετρέλαιο πρόκειται να αλλάξει στο ορατό µέλλον είναι σαφώς αρνητική ενόψει του πολύ χαµηλού ποσοστού που αντιπροσωπεύουν οι ανανεώσιµες 19

20 πηγές ενέργειας στην Ελλάδα, στην Ε.Ε. αλλά και στον υπόλοιπο κόσµο. Ο µεγάλος φόβος των κυβερνήσεων όλου του κόσµου είναι το ενδεχόµενο του συνδυασµού µειούµενης προσφοράς πετρελαίου και αυξανόµενης ζήτησης διεθνώς να οδηγήσει στο εγγύς µέλλον σε πολύ υψηλότερες τιµές από αυτές που έχουµε συνηθίσει, οι οποίες όµως θα προκύπτουν καθαρά από τις δυνάµεις της αγοράς και όχι από την κερδοσκοπία. 20

21 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3:: Η διιαµόρφωση των τιιµών 3.1 Οι παράγοντες προσδιορισµού των τιµών του αργού πετρελαίου και των προϊόντων του Οι έντονες διακυµάνσεις των τιµών στις παγκόσµιες αγορές αργού πετρελαίου κατά τη διάρκεια της περασµένης χρονιάς προσέλκυσαν το έντονο ενδιαφέρον κυβερνήσεων, επιχειρήσεων και κοινής γνώµης. Η κατά καιρούς επικέντρωση της προσοχής στις εξελίξεις στις αγορές πετρελαίου δεν είναι τυχαία: η σηµασία των τιµών του αργού πετρελαίου και των παράγωγων προϊόντων του, για την οικονοµία και την επιβάρυνση των οικογενειακών προϋπολογισµών, είναι τεράστια. Η αύξηση των τιµών του πετρελαίου εντείνει τις πληθωριστικές πιέσεις λόγω των αλυσιδωτών επιδράσεων στο κόστος που προκαλεί στο οικονοµικό σύστηµα, επιβαρύνοντας τη θέση επιχειρήσεων και καταναλωτών. Η αβεβαιότητα που προκαλούν οι έντονες διακυµάνσεις, διαταράσσει τον προγραµµατισµό επενδυτικών δραστηριοτήτων και µπορεί να οδηγήσει τις οικονοµίες σε αστάθεια, ακόµα και σε ύφεση. Επιπλέον, σηµαντικές πολιτικές, όπως η βελτίωση της ενεργειακής αποδοτικότητας και η καταπολέµηση της κλιµατικής αλλαγής επηρεάζονται έµµεσα από τις συνθήκες στις διεθνείς αγορές πετρελαίου. Μετά την κατακόρυφη άνοδο των τιµών, η πτώση που ακολούθησε ήταν το ίδιο έντονη, σε συντονισµό µε τις εξελίξεις που έλαβαν χώρα σε µια σειρά άλλων αγορών εµπορευµάτων (αγροτικά προϊόντα, µέταλλα) και υπηρεσιών (π.χ. ναυλαγορά) και υπό την πίεση της οικονοµικής κρίσης που µόλις είχε εκδηλώσει τα πρώτα σηµάδια ως προς την ένταση που θα είχε. Ακόµα και σήµερα όµως οι τιµές βρίσκονται σε ένα επίπεδο που δεν δικαιολογείται από τα θεµελιώδη δεδοµένα της αγοράς. Το ενδιαφέρον ερώτηµα που σχετίζεται µε το αντικείµενο της παρούσας µελέτης αφορά στους παράγοντες που προσδιορίζουν το επίπεδο και τις διακυµάνσεις των τιµών στις διεθνείς αγορές αργού πετρελαίου και των προϊόντων αυτού. Όσον αφορά 21

22 στο αργό πετρέλαιο, µπορούµε να διαχωρίσουµε αυτούς τους παράγοντες µε κριτήριο το χρονικό ορίζοντα της ανάλυσης, σε τρία επίπεδα [1] : Στο βραχυχρόνιο επίπεδο, οι τιµές αργού πετρελαίου µετρητοίς (spot) διαµορφώνονται σε επίπεδο στο οποίο η ανισορροπία προσφοράς και ζήτησης, όπως αυτή εκφράζεται από την πραγµατική δυνατότητα των αποθεµάτων να καλύψουν τις ζητούµενες ποσότητες, τείνει να εξαλειφθεί. Όµως, ως εξαιρετικά σηµαντικός παράγοντας τα τελευταία χρόνια έχουν αναδειχθεί οι συναλλαγές σε προθεσµιακά συµβόλαια (futures) και δικαιώµατα (options) µε υποκείµενο αγαθό το αργό πετρέλαιο και τα προϊόντα του. Οι προθεσµιακές τιµές (futures prices) διαδραµατίζουν ένα θεµελιώδη ρόλο στη διαδικασία «ανακάλυψης» των τιµών στις αγορές µετρητοίς (price discovery) και επηρεάζονται έντονα από τις προσδοκίες σχετικά µε τις µελλοντικές συνθήκες προσφοράς και ζήτησης του προϊόντος, το µέγεθος των αποθεµάτων, την παραγωγική δυναµικότητα του OPEC, τις γεωπολιτικές εξελίξεις και την πολιτική αστάθεια που αυτές προκαλούν. Οι τιµές µετρητοίς και οι προθεσµιακές τιµές βρίσκονται σε στενή αλληλεξάρτηση, αφού οι δυνατότητες διενέργειας arbitrage τις ευθυγραµµίζουν ταχύτατα όταν διαταράσσεται η σχέση ισορροπίας που τις συνδέει. εν θα πρέπει επίσης να µας διαφεύγει το γεγονός ότι το πετρέλαιο ως εµπόρευµα η τιµή του οποίου διαµορφώνεται σε οργανωµένες αγορές εµπορευµάτων, έχει προσελκύσει το ενδιαφέρον της επενδυτικής κοινότητας ως µια εναλλακτική µορφή επένδυσης και ανταγωνίζεται ευθέως µε τις µετοχικές αξίες και τα χρεόγραφα σταθερού εισοδήµατος. Όλοι αυτοί οι παράγοντες συνεισφέρουν στην αύξηση της αστάθειας και των διακυµάνσεων που παρατηρούνται στις τιµές βραχυχρονίως. Σε µεσοπρόθεσµο ορίζοντα τα θεµελιώδη µεγέθη της αγοράς διαδραµατίζουν έναν περισσότερο σηµαντικό ρόλο. Η παγκόσµια ζήτηση αργού πετρελαίου και πετρελαιοειδών, το µέγεθος της δυναµικότητας παραγωγής που δεν χρησιµοποιείται, το µέγεθος των αποθεµάτων και της παραγωγής των εκτός OPEC κρατών, καθώς και οι προθέσεις του OPEC και οι στόχοι των τιµών που θέτει, αποτελούν τους παράγοντες που επηρεάζουν µεσοπρόθεσµα τις τιµές. Αποτελεί εµπειρική παρατήρηση το γεγονός ότι οι τιµές τείνουν µεσοπρόθεσµα να εµφανίζουν συµπεριφορά επιστροφής στο µέσο (mean reversion), ο οποίος αποτελεί το επίπεδο της τιµής που δικαιολογείται από τη συνεκτίµηση όλων των [1] Drollas P.L., The outlook for oil, 13 th IENE Conference, Athens, November

23 θεµελιωδών µεγεθών της αγοράς. Και εδώ όµως ο ρόλος των προθεσµιακών τιµών παραµένει σηµαντικός. Στη µακροχρόνια περίοδο, τον κυριότερο προσδιοριστικό παράγοντα του επιπέδου των τιµών αποτελούν οι συνθήκες προσφοράς και ειδικότερα το µακροχρόνιο οριακό κόστος παραγωγής. Οι συνθήκες προσφοράς επηρεάζονται µε τη σειρά τους από τις ανακαλύψεις νέων κοιτασµάτων, τις προσθήκες στα αποθέµατα και το ρυθµό εξάντλησης των αποθεµάτων, την πρόσβαση στα αποθέµατα, την τεχνολογική πρόοδο, τις επενδύσεις εκσυγχρονισµού και επέκτασης της παραγωγικής δυναµικότητας, την πολιτική του OPEC, τις τάσεις της ζήτησης και την προσφορά των πετρελαιοπαραγωγών κρατών που δεν είναι µέλη του OPEC. Η ζήτηση αργού πετρελαίου στην ουσία αποτελεί την έκφραση των επιθυµητών ποσοτήτων προϊόντων πετρελαίου που ζητούνται στις αγορές για την κάλυψη των ενεργειακών κυρίως αναγκών και τη διασφάλιση του ενεργειακού εφοδιασµού. Οι τιµές των προϊόντων πετρελαίου αντανακλούν τις διακυµάνσεις στις διεθνείς τιµές του αργού πετρελαίου, αλλά όχι απόλυτα. Επιπρόσθετοι παράγοντες όπως οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις, οι προδιαγραφές των προϊόντων, η διυλιστική ικανότητα και η επάρκεια της βιοµηχανίας διύλισης σε συνδυασµό µε τη σύνθεση και εποχικότητα της ζήτησης, οι καιρικές συνθήκες κ.ά., υπεισέρχονται στον προσδιορισµό των τιµών των προϊόντων πετρελαίου δηµιουργώντας µεγαλύτερες ή µικρότερες αποκλίσεις µεταξύ των διεθνών τιµών αργού πετρελαίου και πετρελαιοειδών 3.2 Η συµπεριφορά της διεθνούς αγοράς αργού πετρελαίου Ιστορικά, οι τιµές του αργού πετρελαίου χαρακτηρίζονται από µια µακροχρόνια σταθερότητα η οποία όµως κατά περιόδους διαταράσσεται. Το συγκεκριµένο προϊόν είχε αποδειχθεί σε πολλές περιπτώσεις στο παρελθόν ευαίσθητο σε παγκόσµιες κρίσεις, πολιτικές µεταβολές, πολέµους και ούτω καθεξής λόγω της µεγάλης ανελαστικότητας της ζήτησης ως προς την τιµή, γεγονός που οφείλεται κατά µεγάλο µέρος στην έλλειψη υποκατάστατων. Κατά τις τελευταίες δεκαετίες κυρίαρχο ρόλο στη διαµόρφωση των τιµών αργού πετρελαίου διεθνώς έχει παίξει ο OPEC (Οrganization of Oil Producing Countries) ο οποίος κυρίως συντονίζει τα επίπεδα 23

ΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΩΝ ΤΙΜΩΝ ΤΩΝ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΕΙ ΩΝ» ΤΑ ΒΑΣΙΚΑ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

ΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΩΝ ΤΙΜΩΝ ΤΩΝ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΕΙ ΩΝ» ΤΑ ΒΑΣΙΚΑ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Ι ΡΥΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ FOUNDATION FOR ECONOMIC & INDUSTRIAL RESEARCH Τσάµη Καρατάση 11, 117 42 Αθήνα, Tηλ.: 210 92 11 200-10, Fax:210 92 33 977 11 Tsami Karatasi, 117 42 Athens, Greece,

Διαβάστε περισσότερα

Το παρόν αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης εργασίας, η οποία εξελίσσεται σε έξι μέρη που δημοσιεύονται σε αντίστοιχα τεύχη. Τεύχος 1, 2013.

Το παρόν αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης εργασίας, η οποία εξελίσσεται σε έξι μέρη που δημοσιεύονται σε αντίστοιχα τεύχη. Τεύχος 1, 2013. Είναι Πράγματι οι Γερμανοί Φτωχότεροι από τους Έλληνες, in DEEP ANALYSIS Ενέργεια Παγκόσμιες Ενεργειακές Ανάγκες της Περιόδου 2010-2040 του Ιωάννη Γατσίδα και της Θεοδώρας Νικολετοπούλου in DEEP ANALYSIS

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Θετικά αποτελέσµατα, λόγω ισχυρών διεθνών περιθωρίων διύλισης - απρόσκοπτη λειτουργία κατά τη διάρκεια της τραπεζικής κρίσης

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Θετικά αποτελέσµατα, λόγω ισχυρών διεθνών περιθωρίων διύλισης - απρόσκοπτη λειτουργία κατά τη διάρκεια της τραπεζικής κρίσης ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ 27 Αυγούστου 2015 Αποτελέσµατα Β Τριµήνου / Α Εξαµήνου 2015 Θετικά αποτελέσµατα, λόγω ισχυρών διεθνών περιθωρίων διύλισης - απρόσκοπτη λειτουργία κατά τη διάρκεια της τραπεζικής κρίσης Ο Όµιλος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΜΠΟΡΙΑ ΚΑΥΣΙΜΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑΓΟΡΑ ΤΕΕ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΜΑΡΤΙΟΣ 2010 1 Σύνδεσμος Εταιρειών Εμπορίας Πετρελαιοειδών Ελλάδος Hellenic Petroleum Marketing Companies Association Ο ΣΕΕΠΕ λειτουργεί

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Αποτελέσματα Γ Τριμήνου / Εννεαμήνου 2013

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Αποτελέσματα Γ Τριμήνου / Εννεαμήνου 2013 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ 14 Νοεμβρίου Αποτελέσματα Γ Τριμήνου / Εννεαμήνου Θετικά αποτελέσματα Γ Τριμήνου λόγω αριστοποίησης λειτουργίας Διυλιστηρίου Ελευσίνας, αυξημένων εξαγωγών και βελτιωμένης λειτουργικής επίδοσης

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΙΜΗΝΙΑΙΟ ΕΛΤΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΣΥΓΚΥΡΙΑΣ ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΚΑΙ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ

ΤΡΙΜΗΝΙΑΙΟ ΕΛΤΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΣΥΓΚΥΡΙΑΣ ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΚΑΙ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ Ι ΡΥΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ FOUNDATION FOR ECONOMIC & INDUSTRIAL RESEARCH Τσάµη Καρατάση 11, 117 42 Αθήνα, Tηλ.: 210 92 11 200-10, Fax:210 92 33 977 11 Tsami Karatassi, 117 42 Athens, Greece,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΕΡΕΥΝΑ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ ΣΤΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ

ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΕΡΕΥΝΑ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ ΣΤΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ ΙΔΡΥΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ FOUNDATION FOR ECONOMIC & INDUSTRIAL RESEARCH Τσάμη Καρατάση 11, 117 42 Αθήνα, Tηλ.:210 92 11 200-10, Fax:210 92 33 977 11 Tsami Karatassi, 117 42 Athens, Greece,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. «Η Επιχειρηματικότητα στην Ελλάδα 2012-13: Ενδείξεις ανάκαμψης της μικρής επιχειρηματικότητας;»

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. «Η Επιχειρηματικότητα στην Ελλάδα 2012-13: Ενδείξεις ανάκαμψης της μικρής επιχειρηματικότητας;» ΙΔΡΥΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ FOUNDATION FOR ECONOMIC & INDUSTRIAL RESEARCH Τσάμη Καρατάσου 11, 117 42 Αθήνα, Tηλ.: 210 92 11 200-10, Fax: 210 92 33 977, www.iobe.gr 11 Tsami Karatassou, 117

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΕΩΣ ΤΟ 2050 (WETO-H2)

ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΕΩΣ ΤΟ 2050 (WETO-H2) ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΕΩΣ ΤΟ 2050 (WETO-H2) ΒΑΣΙΚΑ ΜΗΝΥΜΑΤΑ Στο πλαίσιο της µελέτης WETO-H2 εκπονήθηκε σενάριο προβλέψεων και προβολών αναφοράς για το παγκόσµιο σύστηµα ενέργειας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ. ΑΞΟΝΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΧΑΤΖΗΜΠΟΥΣΙΟΥ ΕΛΕΝΗ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ: ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΚΟΥΣΚΟΥΒΕΛΗΣ ΗΛΙΑΣ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ. ΑΞΟΝΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΧΑΤΖΗΜΠΟΥΣΙΟΥ ΕΛΕΝΗ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ: ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΚΟΥΣΚΟΥΒΕΛΗΣ ΗΛΙΑΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ. ΑΞΟΝΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΧΑΤΖΗΜΠΟΥΣΙΟΥ ΕΛΕΝΗ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ: ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΚΟΥΣΚΟΥΒΕΛΗΣ ΗΛΙΑΣ Μέρος πρώτο: Η πορεία προς μία κοινή ενεργειακή πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης Ανάγκη για

Διαβάστε περισσότερα

Μέση Ανατολή και Βόρεια Αφρική Γεωπολιτικές εξελίξεις, ενεργειακή ασφάλεια και παγκόσµια οικονοµία

Μέση Ανατολή και Βόρεια Αφρική Γεωπολιτικές εξελίξεις, ενεργειακή ασφάλεια και παγκόσµια οικονοµία Τετάρτη 20 Απριλίου 2011 www.geostrategy.gr Μέση Ανατολή και Βόρεια Αφρική Γεωπολιτικές εξελίξεις, ενεργειακή ασφάλεια και παγκόσµια οικονοµία Οι επιπτώσεις των πρόσφατων εξεγέρσεων Οι πρόσφατες εξεγέρσεις

Διαβάστε περισσότερα

Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΠΕΤΡΕΛΑΪΚΗΣ ΕΞΑΡΤΗΣΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΜΕΛΕΤΗ ΙΕΝΕ Μ07. Ιούλιος 2013. Συγγραφείς: Αργυρώ Ροϊνιώτη, Κωστής Σταμπολής

Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΠΕΤΡΕΛΑΪΚΗΣ ΕΞΑΡΤΗΣΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΜΕΛΕΤΗ ΙΕΝΕ Μ07. Ιούλιος 2013. Συγγραφείς: Αργυρώ Ροϊνιώτη, Κωστής Σταμπολής Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΠΕΤΡΕΛΑΪΚΗΣ ΕΞΑΡΤΗΣΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΜΕΛΕΤΗ ΙΕΝΕ Μ07 Ιούλιος 2013 Συγγραφείς: Αργυρώ Ροϊνιώτη, Κωστής Σταμπολής Σύνοψη Μελέτης Η Ελλάδα είναι μια χώρα ιδιαίτερα εξαρτημένη από το

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΣΤΟΧΑΣΙΣ ΑΕ: «ΚΛΑΔΙΚΕΣ ΣΤΟΧΕΥΣΕΙΣ» ΗΛΕΚΤΡΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΣΤΟΧΑΣΙΣ ΑΕ: «ΚΛΑΔΙΚΕΣ ΣΤΟΧΕΥΣΕΙΣ» ΗΛΕΚΤΡΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΣΤΟΧΑΣΙΣ ΑΕ: «ΚΛΑΔΙΚΕΣ ΣΤΟΧΕΥΣΕΙΣ» ΗΛΕΚΤΡΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ Έντονο ενδιαφέρον παρουσιάζει η αγορά ηλεκτρικής ενέργειας (Η/Ε). Σύμφωνα με μελέτη που εκπόνησε η ΣΤΟΧΑΣΙΣ Σύμβουλοι Επιχειρήσεων ΑΕ

Διαβάστε περισσότερα

Συμπεράσματα από την ανάλυση για την Ευρωπαϊκή Ένωση

Συμπεράσματα από την ανάλυση για την Ευρωπαϊκή Ένωση Ενεργειακή πολιτική για την Ελλάδα: σύγκλιση ή απόκλιση από την Ευρωπαϊκή προοπτική; Π. Κάπρου, Καθηγητή ΕΜΠ Εισαγωγή Πρόσφατα δημοσιεύτηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Γενική Διεύθυνση Ενέργειας, η έκδοση

Διαβάστε περισσότερα

2. ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ Η

2. ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ Η 2. ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ Η παγκόσμια παραγωγή (= κατανάλωση + απώλειες) εκτιμάται σήμερα σε περίπου 10 Gtoe/a (10.000 Mtoe/a, 120.000.000 GWh/a ή 420 EJ/a), αν και οι εκτιμήσεις αποκλίνουν: 10.312

Διαβάστε περισσότερα

ECONOMIST CONFERENCES ΟΜΙΛΙΑ

ECONOMIST CONFERENCES ΟΜΙΛΙΑ ECONOMIST CONFERENCES ΟΜΙΛΙΑ ABBAS ALI AL-NAQI SECRETARY GENERAL, ORGANIZATION OF ARAB PETROLEUM EXPORTING COUNTRIES, STATE OF KUWAIT TO THE SECOND GREEK EU PRESIDENCY CONFERENCE «Europe and the Arab World:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΕΣΒΕΙΑ THΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Γραφείο Ο.Ε.Υ. Μαδρίτη 7.05.2010. Εξωτερικό εμπόριο Ισπανίας για το 2009. Γενικά χαρακτηριστικά

ΠΡΕΣΒΕΙΑ THΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Γραφείο Ο.Ε.Υ. Μαδρίτη 7.05.2010. Εξωτερικό εμπόριο Ισπανίας για το 2009. Γενικά χαρακτηριστικά ΠΡΕΣΒΕΙΑ THΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Γραφείο Ο.Ε.Υ. Μαδρίτη 7.05.2010 Εξωτερικό εμπόριο Ισπανίας για το 2009 Γενικά χαρακτηριστικά Η διεθνής οικονομική κρίση, που άρχισε να πλήττει σοβαρά την παγκόσμια οικονομία από το

Διαβάστε περισσότερα

Προκλήσεις στην Αγορά Ηλεκτρισµού της Κύπρου Ενεργειακό Συµπόσιο ΙΕΝΕ 26 Ιανουαρίου 2012 Εισαγωγή Προτού προχωρήσω να αναλύσω το ρόλο της Αρχής Ηλεκτρισµού στο νέο περιβάλλον της απελευθερωµένης Αγοράς

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1. Αξιολόγηση των µακροοικονοµικών επιπτώσεων του ΚΠΣ III

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1. Αξιολόγηση των µακροοικονοµικών επιπτώσεων του ΚΠΣ III ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ 152 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1 Αξιολόγηση των µακροοικονοµικών επιπτώσεων του ΚΠΣ III Η εκ των προτέρων αξιολόγηση των µακροοικονοµικών επιπτώσεων του 3 ου ΚΠΣ µπορεί να πραγµατοποιηθεί µε τρόπους οι οποίοι

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 21: Αντιμετωπίζοντας τις συναλλαγματικές ισοτιμίες

Κεφάλαιο 21: Αντιμετωπίζοντας τις συναλλαγματικές ισοτιμίες Μυρτώ - Σμαρώ Γιαλαμά Α.Μ.: 1207 Μ 075 Διεθνής Πολιτική Οικονομία Μάθημα: Γεωπολιτική των Κεφαλαιαγορών Κεφάλαιο 21: Αντιμετωπίζοντας τις συναλλαγματικές ισοτιμίες 1. Τι είναι η παγκόσμια αγορά συναλλάγματος;

Διαβάστε περισσότερα

ΡΥΘΜΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΟΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟΣ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑ ΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟ Ο 2001-2010

ΡΥΘΜΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΟΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟΣ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑ ΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟ Ο 2001-2010 ΡΥΘΜΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΟΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟΣ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑ ΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟ Ο 2001-2010 Σε εφαρµογή του άρθρου 3 του νόµου 2773/1999 (ΦΕΚ Α 286-22/12/99) περί «Απελευθέρωσης αγοράς ηλεκτρικής

Διαβάστε περισσότερα

Δείκτες Ενεργειακής Έντασης

Δείκτες Ενεργειακής Έντασης 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Σειρά Πληροφοριακού και εκπαιδευτικού υλικού Δείκτες Ενεργειακής Έντασης 10 11 - Τοπικό σχέδιο για την απασχόληση ανέργων στην κατασκευή και τη συντήρηση έργων Α.Π.Ε. με έμφαση στις δράσεις

Διαβάστε περισσότερα

Νότια Ευρώπη. Συνεργασία στη λεκάνη της Μεσογείου : Ενεργειακά ζητήματα. Ελληνικά

Νότια Ευρώπη. Συνεργασία στη λεκάνη της Μεσογείου : Ενεργειακά ζητήματα. Ελληνικά Νότια Ευρώπη Συνεργασία στη λεκάνη της Μεσογείου : Ενεργειακά ζητήματα H ενεργειακή εξάρτηση της ΕΕ ανήλθε στο 44% το 1995, θα έχει αυξηθεί κατά 65% μέχρι το 2025 και έως και 80% για το φυσικό αέριο. Η

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΕΡΕΥΝΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΣΥΓΚΥΡΙΑΣ

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΕΡΕΥΝΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΣΥΓΚΥΡΙΑΣ Ι ΡΥΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΕΡΕΥΝΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΣΥΓΚΥΡΙΑΣ ΙΟΥΝΙΟΣ 2014 Α. ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΚΛΙΜΑ (ΕΛΛΑ Α ΕΕ-28 ΕΥΡΩΖΩΝΗ) Β. ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ ΚΑΤΑΣΚΕΥΕΣ ΛΙΑΝΙΚΟ ΕΜΠΟΡΙΟ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ Γ. ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Α) ΒΑΣΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΙΣ ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ

Α) ΒΑΣΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΙΣ ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΛΙΤΟΤΗΤΑΣ Μελέτη του ΔΝΤ για 17 χώρες του ΟΑΣΑ επισημαίνει ότι για κάθε ποσοστιαία μονάδα αύξησης του πρωτογενούς πλεονάσματος, το ΑΕΠ μειώνεται κατά 2 ποσοστιαίες μονάδες και

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της βιομάζας για την ανάπτυξη της Ελληνικής οικονομίας

Ο ρόλος της βιομάζας για την ανάπτυξη της Ελληνικής οικονομίας 4η Ενότητα: «Βιοκαύσιμα 2ης Γενιάς» Ο ρόλος της βιομάζας για την ανάπτυξη της Ελληνικής οικονομίας Αντώνης Γερασίμου Πρόεδρος Δ.Σ. Ελληνικής Εταιρείας Βιοµάζας ΕΛ.Ε.Α.ΒΙΟΜ ΒΙΟΜΑΖΑ Η αδικημένη μορφή ΑΠΕ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. geeconomy@yahoo.com. Γ Ι Ω Ρ Γ Ο Σ Κ Α Μ Α Ρ Ι Ν Ο Σ Ο Ι Κ Ο Ν Ο Μ Ο Λ Ο Γ Ο Σ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2012

ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. geeconomy@yahoo.com. Γ Ι Ω Ρ Γ Ο Σ Κ Α Μ Α Ρ Ι Ν Ο Σ Ο Ι Κ Ο Ν Ο Μ Ο Λ Ο Γ Ο Σ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2012 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2012 1 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2012 ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Στο παρόν είναι συγκεντρωµένες όλες σχεδόν οι ερωτήσεις κλειστού τύπου που

Διαβάστε περισσότερα

Οι Συνθήκες Προσφοράς και Ζήτησης Πετρελαίου

Οι Συνθήκες Προσφοράς και Ζήτησης Πετρελαίου Οι Συνθήκες Προσφοράς και Ζήτησης Πετρελαίου Στ. Παναγιώτου (panagiotou.s@gmail.com) Επισκέπτης Καθηγητής Ναυτιλιακής Οικονοµικής & ιεθνούς Εµπορίου στο Τµήµα Ναυτιλίας, Μεταφορών & Logistics του BCA London

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΣ ΑΝΤΙΚΤΥΠΟΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΑΓΩΓΟΥ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ TAP ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

Ο ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΣ ΑΝΤΙΚΤΥΠΟΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΑΓΩΓΟΥ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ TAP ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΙΔΡΥΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ FOUNDATION FOR ECONOMIC & INDUSTRIAL RESEARCH Τ. Καρατάσσου 11, 117 42 Αθήνα, Tηλ.: 210 92 11 200-10, Fax: 210 92 33 977, www.iobe.gr 11 T. Karatassou Str., 117

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΤΡΕΛΑΙΟ ΤΙΜΗ & ΑΠΟΘΕΜΑΤΑ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2007 ΤΜΗΜΑ ΑΝΑΛΥΣΕΩΣ ΑΓΟΡΩΝ ΥΠΟ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΥ & ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΥ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΙΑΧΕΙΡΙΣΕΩΣ ΟΜΙΛΟΥ

ΠΕΤΡΕΛΑΙΟ ΤΙΜΗ & ΑΠΟΘΕΜΑΤΑ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2007 ΤΜΗΜΑ ΑΝΑΛΥΣΕΩΣ ΑΓΟΡΩΝ ΥΠΟ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΥ & ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΥ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΙΑΧΕΙΡΙΣΕΩΣ ΟΜΙΛΟΥ ΤΜΗΜΑ ΑΝΑΛΥΣΕΩΣ ΑΓΟΡΩΝ ΥΠΟ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΥ ΚΑΙ ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΥ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΙΑΧΕΙΡΙΣΕΩΣ ΟΜΙΛΟΥ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟ ΤΙΜΗ & ΑΠΟΘΕΜΑΤΑ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2007 ΡΗΤΡΑ ΑΠΟΠΟΙΗΣΕΩΣ ΕΥΘΥΝΗΣ ΣΤΗΝ ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΣΕΛΙ Α ΥΠΟ ΙΕΥΘΥΝΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 Μάθημα: ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: Δευτέρα, 3 Ιουνίου 2013

Διαβάστε περισσότερα

3.2 Ισοζύγιο πληρωµών

3.2 Ισοζύγιο πληρωµών 3 Ισοζύγιο πληρωµών 3.1 Εισαγωγή ιεθνή οικονοµία Ύφεση στην Γερµανία οικονοµίες του Ευρώ Αυξηση των αµερικανικών επιτοκίων διεθνή επιτόκια και δολάριο($) Χρηµατοοικονοµική κρίση στην Ασία Ανοιχτή οικονοµία

Διαβάστε περισσότερα

Βιοντίζελ: Ανάπτυξη, αποκέντρωση, αειφορία Σωτήρης Φώλιας Πρόεδρος Δ.Σ. Σ.ΒΙ.Β.Ε.

Βιοντίζελ: Ανάπτυξη, αποκέντρωση, αειφορία Σωτήρης Φώλιας Πρόεδρος Δ.Σ. Σ.ΒΙ.Β.Ε. 1η Ενότητα: «Το Παρόν και το Μέλλον των Βιοκαυσίμων στην Ελλάδα και την Ευρώπη» Βιοντίζελ: Ανάπτυξη, αποκέντρωση, αειφορία Σωτήρης Φώλιας Πρόεδρος Δ.Σ. Σ.ΒΙ.Β.Ε. Σύντομο Ιστορικό Οδηγία 2003/30/ΕΚ οδηγεί

Διαβάστε περισσότερα

1 Αγορά συναλλάγµατος 1.1 Εισαγωγή

1 Αγορά συναλλάγµατος 1.1 Εισαγωγή 1 Αγορά συναλλάγµατος 1.1 Εισαγωγή Στη διεθνή οικονοµία γίνεται ανταλλαγή αγαθών και υπηρεσιών. Κάθε χώρα έχει το δικό της νόµισµα, στο οποίο εκφράζονται οι τιµές των αγαθών και υπηρεσιών. Η διεξαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Ο εθνικός ενεργειακός σχεδιασμός

Ο εθνικός ενεργειακός σχεδιασμός ΣΥΝ ΕΣΜΟΣ ΕΤΑΙΡΙΩΝ ΦΩΤΟΒΟΛΤΑΪΚΩΝ Σχεδιάζοντας το ενεργειακό μέλλον Σύνοψη Μελέτης του Συνδέσμου Εταιριών Φωτοβολταϊκών για την περίοδο 2015-2030 Ιούλιος 2014 Ο εθνικός ενεργειακός σχεδιασμός Στην κατάρτιση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΤΡΕΛΑΙΟ ΤΙΜΗ & ΑΠΟΘΕΜΑΤΑ ΜΑPTΙΟΣ 2007 ΤΜΗΜΑ ΑΝΑΛΥΣΕΩΣ ΑΓΟΡΩΝ ΥΠΟΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΚΑΙ ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΥ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΕΩΣ ΟΜΙΛΟΥ

ΠΕΤΡΕΛΑΙΟ ΤΙΜΗ & ΑΠΟΘΕΜΑΤΑ ΜΑPTΙΟΣ 2007 ΤΜΗΜΑ ΑΝΑΛΥΣΕΩΣ ΑΓΟΡΩΝ ΥΠΟΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΚΑΙ ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΥ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΕΩΣ ΟΜΙΛΟΥ ΤΜΗΜΑ ΑΝΑΛΥΣΕΩΣ ΑΓΟΡΩΝ ΥΠΟΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΚΑΙ ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΥ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΕΩΣ ΟΜΙΛΟΥ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟ ΤΙΜΗ & ΑΠΟΘΕΜΑΤΑ ΜΑPTΙΟΣ 2007 TMHMA ΑΝΑΛΥΣΕΩΣ ΑΓΟΡΩΝ 210-326 2070 marketanalysis@alpha.gr

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό Σχέδιο Δράσης για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας

Εθνικό Σχέδιο Δράσης για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας Εθνικό Σχέδιο Δράσης για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας Το Εθνικό Σχέδιο Δράσης για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, εκπονήθηκε στο πλαίσιο εφαρμογής της Ευρωπαϊκής Ενεργειακής Πολιτικής σε σχέση με την

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΕΡΕΥΝΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΣΥΓΚΥΡΙΑΣ

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΕΡΕΥΝΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΣΥΓΚΥΡΙΑΣ Ι ΡΥΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΕΡΕΥΝΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΣΥΓΚΥΡΙΑΣ ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2014 Α. ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΚΛΙΜΑ (ΕΛΛΑ Α ΕΕ-28 ΕΥΡΩΖΩΝΗ) Β. ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ ΚΑΤΑΣΚΕΥΕΣ ΛΙΑΝΙΚΟ ΕΜΠΟΡΙΟ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ Γ. ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Τα μέσα της εμπορικής πολιτικής

Τα μέσα της εμπορικής πολιτικής Τα μέσα της εμπορικής πολιτικής Περίγραµµα Ανάλυση µερικής ισορροπίας των δασµών: προσφορά, ζήτηση και εµπόριο σ ένα µεµονωµένο κλάδο Κόστος και όφελος των δασµών Επιδοτήσεις εξαγωγών Ποσοστώσεις στις

Διαβάστε περισσότερα

1. ΑΝΟΙΚΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟ

1. ΑΝΟΙΚΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟ 1. ΑΝΟΙΚΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟ Το διάγραμμα κυκλικής ροής της οικονομίας (κεφ. 3, σελ. 100 Mankiw) Εισόδημα Υ Ιδιωτική αποταμίευση S Αγορά συντελεστών Αγορά χρήματος Πληρωμές συντελεστών

Διαβάστε περισσότερα

Σύντομο Ενημερωτικό Υλικό Μικρών Εμπορικών Επιχειρήσεων για το Ανθρακικό Αποτύπωμα ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2012 -1-

Σύντομο Ενημερωτικό Υλικό Μικρών Εμπορικών Επιχειρήσεων για το Ανθρακικό Αποτύπωμα ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2012 -1- ΕΘΝΙΚΗ ΣΥΝΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ Σύντομο Ενημερωτικό Υλικό Μικρών Εμπορικών Επιχειρήσεων για το Ανθρακικό Αποτύπωμα Πως οι μικρές εμπορικές επιχειρήσεις επηρεάζουν το περιβάλλον και πως μπορούν

Διαβάστε περισσότερα

Αριθμός Εργαζόμενων ΕΛΛΑΔΑ & Δ. ΕΥΡΩΠΗ 3 7 1.162 Η.Π.Α. 2 4 1.715 ΝΟΤΙΟΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΕΥΡΩΠΗ 5 6 1.629 ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ 3 8 1.031 ΣΥΝΟΛΟ 13 24 5.

Αριθμός Εργαζόμενων ΕΛΛΑΔΑ & Δ. ΕΥΡΩΠΗ 3 7 1.162 Η.Π.Α. 2 4 1.715 ΝΟΤΙΟΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΕΥΡΩΠΗ 5 6 1.629 ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ 3 8 1.031 ΣΥΝΟΛΟ 13 24 5. ΤΙΤΑΝ Α.Ε. ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΤΑΙΡΙΑ ΚΑΙ ΤΟΝ ΟΜΙΛΟ Η ΤΙΤΑΝ Α.Ε. είναι ένας Όμιλος εταιριών με μακρόχρονη πορεία στη βιομηχανία τσιμέντου. Ιδρύθηκε το 1902 και η έδρα του βρίσκεται στα Άνω Πατήσια. Ο Όμιλος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. ΕΙΚΤΗΣ ΤΙΜΩΝ ΠΑΡΑΓΩΓΟΥ ΣΤΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ : Σεπτέµβριος 2015 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ. Πειραιάς, 30 Οκτωβρίου 2015

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. ΕΙΚΤΗΣ ΤΙΜΩΝ ΠΑΡΑΓΩΓΟΥ ΣΤΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ : Σεπτέµβριος 2015 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ. Πειραιάς, 30 Οκτωβρίου 2015 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Πειραιάς, 30 Οκτωβρίου 20 ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΙΚΤΗΣ ΤΙΜΩΝ ΠΑΡΑΓΩΓΟΥ ΣΤΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ : Σεπτέµβριος 20 Ο Γενικός είκτης Τιµών Παραγωγού στη Βιοµηχανία (σύνολο εγχώριας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΚΑΙ ΠΟΤΩΝ: Ετήσια Έκθεση 2011

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΚΑΙ ΠΟΤΩΝ: Ετήσια Έκθεση 2011 Ι ΡΥΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ FOUNDATION FOR ECONOMIC & INDUSTRIAL RESEARCH Τσάµη Καρατάση 11, 117 42 Αθήνα, Tηλ.: 210 92 11 200-10, Fax:210 92 33 977 11 Tsami Karatasi, 117 42 Athens, Greece,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. ΕΙΚΤΗΣ ΤΙΜΩΝ ΠΑΡΑΓΩΓΟΥ ΣΤΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ : Ιούνιος 2013 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ. Πειραιάς, 29 Ιουλίου 2013

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. ΕΙΚΤΗΣ ΤΙΜΩΝ ΠΑΡΑΓΩΓΟΥ ΣΤΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ : Ιούνιος 2013 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ. Πειραιάς, 29 Ιουλίου 2013 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Πειραιάς, 29 Ιουλίου 20 ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΙΚΤΗΣ ΤΙΜΩΝ ΠΑΡΑΓΩΓΟΥ ΣΤΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ : Ιούνιος 20 Ο Γενικός είκτης Τιµών Παραγωγού στη Βιοµηχανία (σύνολο Εγχώριας και Εξωτερικής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. ΕΙΚΤΗΣ ΤΙΜΩΝ ΠΑΡΑΓΩΓΟΥ ΣΤΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ : Νοέµβριος 2015

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. ΕΙΚΤΗΣ ΤΙΜΩΝ ΠΑΡΑΓΩΓΟΥ ΣΤΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ : Νοέµβριος 2015 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Πειραιάς, 30 εκεµβρίου 20 ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΙΚΤΗΣ ΤΙΜΩΝ ΠΑΡΑΓΩΓΟΥ ΣΤΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ : Νοέµβριος 20 Ο Γενικός είκτης Τιµών Παραγωγού στη Βιοµηχανία (σύνολο εγχώριας και

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση Ελληνικού Εξωτερικού Εµπορίου ιάστηµα: Α τρίµηνο 2009 - Α τρίµηνο 2014

Ανάλυση Ελληνικού Εξωτερικού Εµπορίου ιάστηµα: Α τρίµηνο 2009 - Α τρίµηνο 2014 Ανάλυση Ελληνικού Εξωτερικού Εµπορίου ιάστηµα: Α τρίµηνο 2009 - Α τρίµηνο 2014 Οι εξαγωγές αποτελούν το «κλειδί» για την αναθέρµανση της ελληνικής οικονοµίας. Με δεδοµένη την αδυναµία της εγχώριας αγοράς

Διαβάστε περισσότερα

Ημερίδα: Η Ελληνική Ενεργειακή Αγορά. Η Λειτουργία της Αγοράς Η/Ε

Ημερίδα: Η Ελληνική Ενεργειακή Αγορά. Η Λειτουργία της Αγοράς Η/Ε Ημερίδα: Η Ελληνική Ενεργειακή Αγορά Η Λειτουργία της Αγοράς Η/Ε Μελλοντικές Τάσεις στην Ελληνική Αγορά Αλεξάνδρα Ψυρρή Διεύθυνση Διαχείρισης Ενέργειας, ΔΕΗ Α.Ε. 18 Μαρτίου 2011 Υφιστάμενη λειτουργία της

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ 9-ΜΗΝΟΥ 9

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ 9-ΜΗΝΟΥ 9 ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ 9-ΜΗΝΟΥ 9 2003 ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ 2001 1996 42% ΟΜΙΛΟΣ ΒΑΡ ΙΝΟΓΙΑΝΝΗ 1972 1972-1995 1995 50% ΟΜΙΛΟΣ ΒΑΡ ΙΝΟΓΙΑΝΝΗ 100% ΟΜΙΛΟΣ ΒΑΡ ΙΝΟΓΙΑΝΝΗ 42% SAUDI ARAMCO

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΑΓΟΡΩΝ

ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΑΓΟΡΩΝ ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Π.Μ.Σ. ΔΕΣ ερωτήματα στο μάθημα ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΑΓΟΡΩΝ από το βιβλίο των PAUL R. KRUGMAN & «ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Θεωρία και Πολιτική» MAURICE

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική. Ισοζύγιο Πληρωμών, Συναλλαγματικές Ισοτιμίες, Διεθνείς Χρηματαγορές και το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα

Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική. Ισοζύγιο Πληρωμών, Συναλλαγματικές Ισοτιμίες, Διεθνείς Χρηματαγορές και το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική Ισοζύγιο Πληρωμών, Συναλλαγματικές Ισοτιμίες, Διεθνείς Χρηματαγορές και το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα 1 Αντικείµενο Διεθνούς Μακροοικονοµικής Η διεθνής µακροοικονοµική

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ Αθήνα, 21 Φεβρουαρίου 2008 ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΩΝ ΚΑΙ ΤΕΛΩΝΕΙΑΚΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ Αρ.Πρωτ.: 1021713/130/0015

ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ Αθήνα, 21 Φεβρουαρίου 2008 ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΩΝ ΚΑΙ ΤΕΛΩΝΕΙΑΚΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ Αρ.Πρωτ.: 1021713/130/0015 ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ Αθήνα, 21 Φεβρουαρίου 2008 ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΩΝ ΚΑΙ ΤΕΛΩΝΕΙΑΚΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ Αρ.Πρωτ.: 1021713/130/0015 Ι. ΓΕΝΙΚΗ Δ/ΝΣΗ ΦΟΡΟΛΟΓΙΑΣ 1. 15 η Δ/ΝΣΗ ΒΙΒΛΙΩΝ & ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΠΟΛ: 1037 ΤΜΗΜΑ Α 2. 14 η Δ/ΝΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Βιοκαύσιμα στην Ελλάδα, Εμπόδια και Προοπτικές

Βιοκαύσιμα στην Ελλάδα, Εμπόδια και Προοπτικές 3η Ενότητα: «Αγορά Βιοκαυσίμων στην Ελλάδα: Τάσεις και Προοπτικές» Βιοκαύσιμα στην Ελλάδα, Εμπόδια και Προοπτικές Ηλίας Ντεμιάν Περιβαλλοντολόγος Ερευνητής ΙΟΒΕ Δομή παρουσίασης 1. Αποτύπωση της αγοράς

Διαβάστε περισσότερα

Αποτελέσματα Α Τριμήνου 2012

Αποτελέσματα Α Τριμήνου 2012 Αποτελέσματα Α Τριμήνου 2012 Ανακεφαλαιοποίηση 4δισ. από το Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας με το Δείκτη Συνολικής Κεφαλαιακής Επάρκειας να διαμορφώνεται στο 9,0% και αντίστοιχη βελτίωση της ρευστότητας

Διαβάστε περισσότερα

Τριμηνιαία Έκθεση για την Ελληνική Οικονομία Τεύχος 1/03

Τριμηνιαία Έκθεση για την Ελληνική Οικονομία Τεύχος 1/03 Ίδρυμα Οικονομικών & Βιομηχανικών Ερευνών Η Ελληνική Οικονομία 1/03 Τριιμηνιιαίία Έκθεση Αρ.. Τεύχους 36,, ΙΙούνι ιος 2003 ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ--ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΑΑσσθθεεννεεί ίίςς εεννδδεεί ίίξξεει ιιςς ββεελλττί ίίωσσηηςς

Διαβάστε περισσότερα

Ορισμοί και βασικές έννοιες της αβαθούς γεωθερμίας Συστήματα αβαθούς γεωθερμίας

Ορισμοί και βασικές έννοιες της αβαθούς γεωθερμίας Συστήματα αβαθούς γεωθερμίας Ορισμοί και βασικές έννοιες της αβαθούς γεωθερμίας Συστήματα Ενότητες: 1.1 Η παροχή θερμικής ενέργειας στα κτίρια 1.2 Τα συστήματα της σε ευρωπαϊκό & τοπικό επίπεδο 1.3 Το δυναμικό των συστημάτων της 1.1

Διαβάστε περισσότερα

Οι αυξανόµενες οικονοµικές σχέσεις µε τη ΝΑ Ευρώπη τροφοδοτούν την ανάπτυξη της ελληνικής οικονοµίας

Οι αυξανόµενες οικονοµικές σχέσεις µε τη ΝΑ Ευρώπη τροφοδοτούν την ανάπτυξη της ελληνικής οικονοµίας ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΥ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ (008) ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Οι αυξανόµενες οικονοµικές σχέσεις µε τη ΝΑ Ευρώπη τροφοδοτούν την ανάπτυξη της ελληνικής οικονοµίας 12 10 8 6 4 2 0-2 % 1999 Η δυναµική ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΡΟΒΟΛΕΣ ΕΜΠΕΙΡΟΓΝΩΜΟΝΩΝ ΤΗΣ ΕΚΤ ΓΙΑ ΤΗ ΖΩΝΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩ

ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΡΟΒΟΛΕΣ ΕΜΠΕΙΡΟΓΝΩΜΟΝΩΝ ΤΗΣ ΕΚΤ ΓΙΑ ΤΗ ΖΩΝΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩ Πλαίσιο ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΡΟΒΟΛΕΣ ΕΜΠΕΙΡΟΓΝΩΜΟΝΩΝ ΤΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΖΩΝΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩ Οι εμπειρογνώμονες της κατάρτισαν προβολές για τις μακροοικονομικές εξελίξεις στη ζώνη του ευρώ, με βάση τα στοιχεία που ήταν

Διαβάστε περισσότερα

(1 ) (1 ) S ) 1,0816 ΘΕΜΑ 1 Ο

(1 ) (1 ) S ) 1,0816 ΘΕΜΑ 1 Ο ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Α ΤΟΜΟΥ ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Για τον υπολογισμό της τρέχουσας συναλλαγματικής ισοτιμίας του ( /$ ) θα πρέπει να χρησιμοποιήσουμε τη σχέση ισοδυναμίας των επιτοκίων. Οπότε: Για

Διαβάστε περισσότερα

Ενεργειακή Επανάσταση 2010: με μια ματιά

Ενεργειακή Επανάσταση 2010: με μια ματιά Ενεργειακή Επανάσταση 2010: με μια ματιά Στοιχεία και αριθμοί Στην παρούσα 3 η έκδοση της Ενεργειακής Επανάστασης παρουσιάζεται ένα πιο φιλόδοξο και προοδευτικό σενάριο σε σχέση με τις προηγούμενες δύο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ ΚΑΙ ΒΙΩΣΙΜΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ. Πηνελόπη Παγώνη ιευθύντρια Υγιεινής, Ασφάλειας & Περιβάλλοντος Οµίλου ΕΛΠΕ

ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ ΚΑΙ ΒΙΩΣΙΜΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ. Πηνελόπη Παγώνη ιευθύντρια Υγιεινής, Ασφάλειας & Περιβάλλοντος Οµίλου ΕΛΠΕ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ ΚΑΙ ΒΙΩΣΙΜΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ Πηνελόπη Παγώνη ιευθύντρια Υγιεινής, Ασφάλειας & Περιβάλλοντος Οµίλου ΕΛΠΕ ΗΕλληνικά Πετρέλαια Ανταποκρίνεται στον Στόχο της για Βιώσιµη Ανάπτυξη Αναβάθµιση των

Διαβάστε περισσότερα

Εάν το ποσοστό υποχρεωτικών καταθέσεων είναι 25% και υπάρξει μια αρχική κατάθεση όψεως 2.000 σε μια εμπορική Τράπεζα, τότε η μέγιστη ρευστότητα που μπορεί να δημιουργηθεί από αυτή την κατάθεση είναι: Α.

Διαβάστε περισσότερα

ΙΔΡΥΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ FOUNDATION FOR ECONOMIC & INDUSTRIAL RESEARCH

ΙΔΡΥΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ FOUNDATION FOR ECONOMIC & INDUSTRIAL RESEARCH ΙΔΡΥΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ FOUNDATION FOR ECONOMIC & INDUSTRIAL RESEARCH Τσάμη Καρατάσου 11, 117 42 Αθήνα, Tηλ.: 210 92 11 200-10, Fax: 210 92 33 977, www.iobe.gr 11 Tsami Karatassou, 117

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΕΟΝΑΣΜΑ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΗ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΟΥ

ΠΛΕΟΝΑΣΜΑ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΗ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΟΥ ΠΛΕΟΝΑΣΜΑ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΗ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΟΥ Κεφάλαιο 4 Επιχειρήσεων Ε. Σαρτζετάκης 1 Πλεόνασµα Καταναλωτή! Η καµπύλη ζήτησης δείχνει τις ανώτερες τιµές που ο καταναλωτής είναι πρόθυµος να πληρώσει για διαφορετικές

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΡΟΒΟΛΕΣ ΕΜΠΕΙΡΟΓΝΩΜΟΝΩΝ ΤΗΣ ΕΚΤ ΓΙΑ ΤΗ ΖΩΝΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩ

ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΡΟΒΟΛΕΣ ΕΜΠΕΙΡΟΓΝΩΜΟΝΩΝ ΤΗΣ ΕΚΤ ΓΙΑ ΤΗ ΖΩΝΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩ Πλαίσιο ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΡΟΒΟΛΕΣ ΕΜΠΕΙΡΟΓΝΩΜΟΝΩΝ ΤΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΖΩΝΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩ Οι εμπειρογνώμονες της κατάρτισαν προβολές για τις μακροοικονομικές εξελίξεις στη ζώνη του ευρώ με βάση τα στοιχεία που ήταν διαθέσιμα

Διαβάστε περισσότερα

Ίδρυµα Οικονοµικών & Βιοµηχανικών Ερευνών. Τριµηνιαία Έκθεση για την Ελληνική Οικονοµία 01-2012

Ίδρυµα Οικονοµικών & Βιοµηχανικών Ερευνών. Τριµηνιαία Έκθεση για την Ελληνική Οικονοµία 01-2012 Ίδρυµα Οικονοµικών & Βιοµηχανικών Ερευνών Τριµηνιαία Έκθεση για την Ελληνική Οικονοµία 01-2012 Το διεθνές περιβάλλον επιδεινώνεται 2011 Νέα επιβράδυνση ανάπτυξης παγκόσµιας οικονοµίας στο δ τρίµηνο του

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΑ ΝΟΜΙΣΜΑΤΑ ΣΤΟ ΔΙΕΘΝΕΣ. ΝΟΜΙΣΜΑΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ» (σελ. 196-206)

«ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΑ ΝΟΜΙΣΜΑΤΑ ΣΤΟ ΔΙΕΘΝΕΣ. ΝΟΜΙΣΜΑΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ» (σελ. 196-206) ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ & ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΕΘΝΩΝ & ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΑΓΟΡΩΝ ΔΙΔΑΣΚΩΝ: ΑΝ. ΜΑΣΤΡΟΓΙΑΝΝΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΑΛΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΗΣ ΑΓΟΡΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΥ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΣΥΝΔΕΣΜΟΥ ΕΤΑΙΡΙΩΝ ΕΜΠΟΡΙΑΣ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΕΙΔΩΝ

ΟΜΑΛΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΗΣ ΑΓΟΡΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΥ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΣΥΝΔΕΣΜΟΥ ΕΤΑΙΡΙΩΝ ΕΜΠΟΡΙΑΣ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΕΙΔΩΝ ΟΜΑΛΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΗΣ ΑΓΟΡΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΥ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΣΥΝΔΕΣΜΟΥ ΕΤΑΙΡΙΩΝ ΕΜΠΟΡΙΑΣ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΕΙΔΩΝ 1 Η Ελληνική αγορά εμπορίας Πετρελαιοειδών Στην αγορά λειτουργούν: 2 εταιρίες διύλισης με 4 διυλιστήρια

Διαβάστε περισσότερα

Σχετικά Επίπεδα Τιμών και Συναλλαγματικές Ισοτιμίες. Μακροχρόνιοι Προσδιοριστικοί Παράγοντες των Συναλλαγματικών Ισοτιμιών

Σχετικά Επίπεδα Τιμών και Συναλλαγματικές Ισοτιμίες. Μακροχρόνιοι Προσδιοριστικοί Παράγοντες των Συναλλαγματικών Ισοτιμιών Σχετικά Επίπεδα Τιμών και Συναλλαγματικές Ισοτιμίες Μακροχρόνιοι Προσδιοριστικοί Παράγοντες των Συναλλαγματικών Ισοτιμιών 1 Ισοτιµία Δολαρίου Στερλίνας, 1870-2011 $6.00$$ $5.00$$ $4.00$$ $3.00$$ $2.00$$

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΜΟΣ 3423/2005 - ΦΕΚ 304/Α'/13.12.2005 Εισαγωγή στην Ελληνική Αγορά των Βιοκαυσίμων και των Αλλων Ανανεώσιμων Καυσίμων.

ΝΟΜΟΣ 3423/2005 - ΦΕΚ 304/Α'/13.12.2005 Εισαγωγή στην Ελληνική Αγορά των Βιοκαυσίμων και των Αλλων Ανανεώσιμων Καυσίμων. ΝΟΜΟΣ 3423/2005 - ΦΕΚ 304/Α'/13.12.2005 Εισαγωγή στην Ελληνική Αγορά των Βιοκαυσίμων και των Αλλων Ανανεώσιμων Καυσίμων. Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ Εκδίδομε τον ακόλουθο νόμο που ψήφισε η Βουλή:

Διαβάστε περισσότερα

Συναλλαγματικές ισοτιμίες και αγορά συναλλάγματος

Συναλλαγματικές ισοτιμίες και αγορά συναλλάγματος Συναλλαγματικές ισοτιμίες και αγορά συναλλάγματος 1. Οι συναλλαγματικές ισοτιμίες και οι τιμές των αγαθών 2. Περιγραφή της αγοράς συναλλάγματος 3. Η ζήτηση νομισμάτων ως ζήτηση περιουσιακών στοιχείων 4.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΒΔΟΜΑΔΙΑΙΟ ΔΕΛΤΙΟ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗΣ ΤΙΜΩΝ ΚΑΥΣΙΜΩΝ

ΕΒΔΟΜΑΔΙΑΙΟ ΔΕΛΤΙΟ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗΣ ΤΙΜΩΝ ΚΑΥΣΙΜΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΗ Αθήνα, 2-7-2013 Δ/ΝΣΗ ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟΥ ΤΙΜΩΝ ΚΑΙ ΤΙΜΟΛΗΨΙΩΝ Αρ.Πρωτ. 1638 ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΤΙΜΩΝ ΥΓΡΩΝ ΚΑΥΣΙΜΩΝ ΕΒΔΟΜΑΔΙΑΙΟ ΔΕΛΤΙΟ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗΣ ΤΙΜΩΝ ΚΑΥΣΙΜΩΝ Παρασκευή, 28 Ιουνίου

Διαβάστε περισσότερα

Η ΚΡΙΣΗ ΞΕΠΕΡΑΣΤΗΚΕ ΚΑΘΩΣ ΛΕΝΕ;

Η ΚΡΙΣΗ ΞΕΠΕΡΑΣΤΗΚΕ ΚΑΘΩΣ ΛΕΝΕ; Η ΚΡΙΣΗ ΞΕΠΕΡΑΣΤΗΚΕ ΚΑΘΩΣ ΛΕΝΕ; Καθώς έχουν περάσει, από το 2008 οπότε και ξέσπασε η μεγαλύτερη καπιταλιστική κρίση μετά την κρίση του 1929, οι πάντες σχεδόν συμπεριφέρονται σαν να έχει ξεπεραστεί η κρίση

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική.! Καθ. ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΟΓΟΣΚΟΥΦΗΣ Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών

Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική.! Καθ. ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΟΓΟΣΚΟΥΦΗΣ Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική! Καθ. ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΟΓΟΣΚΟΥΦΗΣ Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Αντικείμενο Διεθνούς Μακροοικονομικής Η διεθνής μακροοικονομική ασχολείται με το προσδιορισμό των βασικών μακροοικονομικών

Διαβάστε περισσότερα

Διεθνής Οικονομική και Παγκόσμια Οικονομία ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΟΓΟΣΚΟΥΦΗΣ

Διεθνής Οικονομική και Παγκόσμια Οικονομία ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΟΓΟΣΚΟΥΦΗΣ Διεθνής Οικονομική και Παγκόσμια Οικονομία ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΟΓΟΣΚΟΥΦΗΣ Διεθνής Οικονομική 1. Διεθνές εμπόριο, Διεθνής Εμπορική Πολιτική και Διεθνείς Εμπορικές Συμφωνίες και Θεσμοί 2. Μακροοικονομική Ανοικτών

Διαβάστε περισσότερα

Διεθνής Οικονομική. Paul Krugman Maurice Obsfeld

Διεθνής Οικονομική. Paul Krugman Maurice Obsfeld Paul Krugman Maurice Obsfeld Διεθνής Οικονομική Κεφάλαιο 21 Η Διεθνής Αγορά Κεφαλαίου και τα κέρδη από το Εμπόριο Διεθνής Τραπεζική Λειτουργία και Διεθνής Κεφαλαιαγορά Φιλίππου Ευαγγελία Α.Μ. 1207 Μ069

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Εξέλιξη ετήσιων µεταβολών του είκτη Τιµών Παραγωγού στη Βιοµηχανία, Συνόλου, Εγχώριας και Εξωτερικής Αγοράς 10,0 8,0. Φεβ. 13. εκ.

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Εξέλιξη ετήσιων µεταβολών του είκτη Τιµών Παραγωγού στη Βιοµηχανία, Συνόλου, Εγχώριας και Εξωτερικής Αγοράς 10,0 8,0. Φεβ. 13. εκ. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Πειραιάς, 29 Οκτωβρίου 20 ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΙΚΤΗΣ ΤΙΜΩΝ ΠΑΡΑΓΩΓΟΥ ΣΤΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ : Σεπτέµβριος 20 Ο Γενικός είκτης Τιµών Παραγωγού στη Βιοµηχανία (σύνολο Εγχώριας

Διαβάστε περισσότερα

Αποτελέσματα Α τριμήνου 2012 του Ομίλου ΔΕΗ

Αποτελέσματα Α τριμήνου 2012 του Ομίλου ΔΕΗ ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ A.E. ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΤΑΙΡΙΚΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Αθήνα, 29 Μαΐου Αποτελέσματα Α τριμήνου του Ομίλου ΔΕΗ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ Κύκλος εργασιών: 1.549,8

Διαβάστε περισσότερα

Τα θεμελιώδη της τιμής του πετρελαίου

Τα θεμελιώδη της τιμής του πετρελαίου Τα θεμελιώδη της τιμής του πετρελαίου Νικόλαος Κοντινάκης Σύμβουλος ενεργειακής πολιτικής και αγορών VRS Investment Research & Analysis Journal 1 ο Trading Show, Αθήνα Τα θεμελιώδη της τιμής του πετρελαίου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΕΣΒΕΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & EΜΠΟΡΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ. Οι πηγές ανανεώσιμης ενέργειας στην Γερμανία

ΠΡΕΣΒΕΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & EΜΠΟΡΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ. Οι πηγές ανανεώσιμης ενέργειας στην Γερμανία ΠΡΕΣΒΕΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & EΜΠΟΡΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ Βερολίνο, Μάρτιος 2010 Οι πηγές ανανεώσιμης ενέργειας στην Γερμανία Στόχοι της κυβερνητικής πολιτικής Μείωση των εκπομπών ρύπων έως το 2020

Διαβάστε περισσότερα

ICAP: ΕΞΕΛΙΞΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΜΕΓΕΘΩΝ 4.462 ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ

ICAP: ΕΞΕΛΙΞΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΜΕΓΕΘΩΝ 4.462 ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Πειραιάς, 17 Ιουλίου 2013 (Πηγή: Icap) ICAP: ΕΞΕΛΙΞΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΜΕΓΕΘΩΝ 4.462 ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Η ελληνική οικονομία εξακολούθησε να λειτουργεί υπό καθεστώς βαθειάς ύφεσης και το 2012, η έκταση της

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΡΟΒΟΛΕΣ ΕΜΠΕΙΡΟΓΝΩΜΟΝΩΝ ΤΟΥ EΥΡΩΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΤΗ ΖΩΝΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩ

ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΡΟΒΟΛΕΣ ΕΜΠΕΙΡΟΓΝΩΜΟΝΩΝ ΤΟΥ EΥΡΩΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΤΗ ΖΩΝΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΡΟΒΟΛΕΣ ΕΜΠΕΙΡΟΓΝΩΜΟΝΩΝ ΤΟΥ EΥΡΩΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΤΗ ΖΩΝΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩ Οι εμπειρογνώμονες του Ευρωσυστήματος κατάρτισαν προβολές για τις μακροοικονομικές εξελίξεις στη ζώνη του ευρώ, με βάση

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπο Ανταγωνιστικό Υπόδειγµα Διεθνούς Εµπορίου

Πρότυπο Ανταγωνιστικό Υπόδειγµα Διεθνούς Εµπορίου Πρότυπο Ανταγωνιστικό Υπόδειγµα Διεθνούς Εµπορίου Συνδυάζοντας το Υπόδειγµα του Ricardo µε τα Υποδείγµατα των Εξειδικευµένων Συντελεστών και Hechscher Ohlin 1 Κοινά Στοιχεία των Υποδειγµάτων που Βασίζονται

Διαβάστε περισσότερα

Ο δευτερογενής τομέας παραγωγής, η βιομηχανία, παράγει την ηλεκτρική ενέργεια και τα καύσιμα που χρησιμοποιούμε. Η ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ διακρίνεται σε

Ο δευτερογενής τομέας παραγωγής, η βιομηχανία, παράγει την ηλεκτρική ενέργεια και τα καύσιμα που χρησιμοποιούμε. Η ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ διακρίνεται σε στον κόσμο Οι κινήσεις της Ευρώπης για «πράσινη» ενέργεια Χρειαζόμαστε ενέργεια για όλους τους τομείς παραγωγής, για να μαγειρέψουμε το φαγητό μας, να φωταγωγήσουμε τα σπίτια, τις επιχειρήσεις και τα σχολεία,

Διαβάστε περισσότερα

Μακροοικονομικές προβλέψεις για την κυπριακή οικονομία

Μακροοικονομικές προβλέψεις για την κυπριακή οικονομία Μακροοικονομικές προβλέψεις για την κυπριακή οικονομία Οι μακροοικονομικές προβλέψεις για την ανάπτυξη της κυπριακής οικονομίας έχουν αναθεωρηθεί σημαντικά προς τα κάτω τόσο για το 2012 όσο και για το

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ

ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ Το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο είναι δύο μίγματα υδρογονανθράκων που χρησιμοποιούνται σε διάφορους τομείς από τους ανθρώπους σε όλο τον κόσμο.

Διαβάστε περισσότερα

Δελτίο Τύπου. Αθήνα, 21 Ιανουαρίου 2010

Δελτίο Τύπου. Αθήνα, 21 Ιανουαρίου 2010 Αθήνα, 21 Ιανουαρίου 2010 Δελτίο Τύπου Παρουσιάστηκε, σήμερα στις 21 Ιανουαρίου 2010 στο ξενοδοχείο St.George Lycabettus, το τρίτο τεύχος της Εξαμηνιαίας Έκθεσης Ανάλυσης των Τουριστικών Τάσεων με τις

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΚΛΑΔΟΥ ΤΩΝ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΚΛΑΔΟΥ ΤΩΝ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΚΛΑΔΟΥ ΤΩΝ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Ως κλάδος τηλεπικοινωνιών ορίζεται η παραγωγή τηλεπικοινωνιακού υλικού και η χρήση των παραγόμενων τηλεπικοινωνιακών προϊόντων και

Διαβάστε περισσότερα

ιαχείριση Επιχειρηµατικών Κινδύνων

ιαχείριση Επιχειρηµατικών Κινδύνων ιαχείριση Επιχειρηµατικών Κινδύνων Στρατηγικές διαχείρισης του κίνδυνου από την διακύµανση των τιµών της αγοράς πετρελαίου Φιλήµων Λ. Αντωνόπουλος Τµήµα ιαχείρισης ιαθεσίµων Energy & Commodities Marfin

Διαβάστε περισσότερα

Ειδικό Παράρτημα Α. Χρηματοοικονομικοί δείκτες: Ανάλυση κατά κλάδο και τομέα

Ειδικό Παράρτημα Α. Χρηματοοικονομικοί δείκτες: Ανάλυση κατά κλάδο και τομέα Ειδικό Παράρτημα Α Χρηματοοικονομικοί δείκτες: Ανάλυση κατά κλάδο και τομέα 2013 Ετήσια έκθεση ελληνικού εμπορίου Α. Ανάλυση κατά κλάδο και τομέα Στο παράρτημα αυτό παρουσιάζεται ξεχωριστά για κάθε κλάδο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΟΛΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ : ΜΙΑ ΣΗΜΑΝΤΙΚΗ ΣΥΜΒΟΛΗ ΓΙΑ ΤΗ ΒΙΩΣΙΜΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ ΣΤΗ ΧΩΡΑ ΜΑΣ

ΑΙΟΛΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ : ΜΙΑ ΣΗΜΑΝΤΙΚΗ ΣΥΜΒΟΛΗ ΓΙΑ ΤΗ ΒΙΩΣΙΜΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ ΣΤΗ ΧΩΡΑ ΜΑΣ ΑΙΟΛΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ : ΜΙΑ ΣΗΜΑΝΤΙΚΗ ΣΥΜΒΟΛΗ ΓΙΑ ΤΗ ΒΙΩΣΙΜΗ ΧΑΛΚΙ Α 10/04/2009 ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ ΣΤΗ ΧΩΡΑ ΜΑΣ ΗΜΗΤΡΗΣ ΡΑΧΙΩΤΗΣ ΜΕΛΟΣ.Σ. ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΣΥΝ ΕΣΜΟΥ ΗΛΕΚΤΡΟΠΑΡΑΓΩΓΩΝ ΑΠΕ Σε ολόκληρο τον κόσµο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΒΑΝΙΑ Οικονομία & Εξωτερικό Εμπόριο

ΑΛΒΑΝΙΑ Οικονομία & Εξωτερικό Εμπόριο ΑΛΒΑΝΙΑ Οικονομία & Εξωτερικό Εμπόριο Ιανουάριος Σεπτέμβριος 2008 Υπεύθυνος Έκδοσης: Χρήστος Φαρµάκης-Συµβουλος ΟΕΥ Α Επιµέλεια:Σπυρίδων Οικονόµου, Γραµµατέας ΟΕΥ Α - Sonila-Sofia Kisi Πρεσβεία της Ελλάδας

Διαβάστε περισσότερα

Συμπαράγωγα προϊόντα ή υποπροϊόντα είναι τα προϊόντα που παράγονται από την ίδια παραγωγική διαδικασία.

Συμπαράγωγα προϊόντα ή υποπροϊόντα είναι τα προϊόντα που παράγονται από την ίδια παραγωγική διαδικασία. Διοικητική Λογιστική Κοστολόγηση ων προϊόντων και υπο-προϊόντων προϊόντων Ορισμοί Συμπαράγωγα προϊόντα ή υποπροϊόντα είναι τα προϊόντα που παράγονται από την ίδια παραγωγική διαδικασία. Εάν τα προϊόντα

Διαβάστε περισσότερα

ιαχείριση των Υδάτινων Πόρων στην Ελλάδα Ηλίας Μ. Ντεµιάν Svetoslav Danchev Αθήνα, Iούνιος 2010 Ι ΡΥΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ

ιαχείριση των Υδάτινων Πόρων στην Ελλάδα Ηλίας Μ. Ντεµιάν Svetoslav Danchev Αθήνα, Iούνιος 2010 Ι ΡΥΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ιαχείριση των Υδάτινων Πόρων στην Ελλάδα ΗλίαςΜ. Ντεµιάν Svetoslav Danchev Αθήνα, Iούνιος 2010 Ατζέντα Παρουσίασης Σκοπός της Μελέτης Παγκόσµια Κρίση του Νερού Προσφορά Υδάτινων Πόρων στην Ελλάδα Η Ζήτηση

Διαβάστε περισσότερα

% Μεταβολή 08/07 44.367.891.178 12,13% 9,67% 42.277.469.831 11,21% 6,08% 4.785.906.605 1,31% 3,39% 7.098.635.823 1,88% 7,45%

% Μεταβολή 08/07 44.367.891.178 12,13% 9,67% 42.277.469.831 11,21% 6,08% 4.785.906.605 1,31% 3,39% 7.098.635.823 1,88% 7,45% Εµπορικό Ισοζύγιο Για το, ο όγκος εµπορίου της Ιταλίας ανήλθε σε 743 δισ. ευρώ, εκ των οποίων οι ιταλικές εξαγωγές ήταν 365 δισ. ευρώ και οι εισαγωγές 377 δισ. ευρώ. Το έλλειµµα του εµπορικού ισοζυγίου

Διαβάστε περισσότερα

2009-2011: ΠΤΩΣΗ ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ - ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗΣ ΤΩΝ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΩΝ

2009-2011: ΠΤΩΣΗ ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ - ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗΣ ΤΩΝ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΩΝ 2009-2011: ΠΤΩΣΗ ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ - ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗΣ ΤΩΝ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΩΝ Σύνοψη και συμπέρασμα Αντώνης Τορτοπίδης, οικονομολόγος 1 Φεβρουάριος 2009 Η σημερινή ύφεση της οικοδομικής

Διαβάστε περισσότερα

Η ενεργειακή αγορά και η. Παντελής Κάπρος Καθηγητής Ενεργειακής Οικονομίας στο ΕΜΠ Συνέδριο Ενέργεια και Ανάπτυξη ΙΕΝΕ 2011 Αθήνα 22 Νοεμβρίου 2011

Η ενεργειακή αγορά και η. Παντελής Κάπρος Καθηγητής Ενεργειακής Οικονομίας στο ΕΜΠ Συνέδριο Ενέργεια και Ανάπτυξη ΙΕΝΕ 2011 Αθήνα 22 Νοεμβρίου 2011 Η ενεργειακή αγορά και η οικονομική κρίση Παντελής Κάπρος Καθηγητής Ενεργειακής Οικονομίας στο ΕΜΠ Συνέδριο Ενέργεια και Ανάπτυξη ΙΕΝΕ 2011 Αθήνα 22 Νοεμβρίου 2011 2 Η οικονομική κρίση 1. Μείωση της ζήτησης

Διαβάστε περισσότερα

Τριμηνιαίο Δελτίο Οικονομικής Συγκυρίας

Τριμηνιαίο Δελτίο Οικονομικής Συγκυρίας Τριμηνιαίο Δελτίο Οικονομικής Συγκυρίας για τον τομέα ΤΠΕ Α Τρίμηνο 1. ΔΕΙΚΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΥ ΚΛΙΜΑΤΟΣ ΤΟΜΕΑ ΤΠΕ 2. ΔΕΙΚΤΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΩΝ ΠΡΟΣΔΟΚΙΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΠΕ 3. ΔΕΙΚΤΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΩΝ ΠΡΟΣΔΟΚΙΩΝ ΛΙΑΝΙΚΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΕΡΕΥΝΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΣΥΓΚΥΡΙΑΣ

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΕΡΕΥΝΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΣΥΓΚΥΡΙΑΣ ΙΔΡΥΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΕΡΕΥΝΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΣΥΓΚΥΡΙΑΣ ΙΟΥΛΙΟΣ 2015 Α. ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΚΛΙΜΑ (ΕΛΛΑΔΑ ΕΕ-28 ΕΥΡΩΖΩΝΗ) Β. ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ ΚΑΤΑΣΚΕΥΕΣ ΛΙΑΝΙΚΟ ΕΜΠΟΡΙΟ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ Γ. ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

1. ΙΑΠΙΣΤΩΣΕΙΣ. 1.1 Γενικά

1. ΙΑΠΙΣΤΩΣΕΙΣ. 1.1 Γενικά 1. ΙΑΠΙΣΤΩΣΕΙΣ 1.1 Γενικά Ο τοµέας της ενέργειας συνιστά σηµαντικό παράγοντα ανάπτυξης της Ελληνικής οικονοµίας. Η σηµερινή περίοδος αποτελεί τµήµα µίας µακράς µεταβατικής φάσης προς την «οικονοµία χαµηλού

Διαβάστε περισσότερα