ΑΠΟ ΟΣΕΙΣ ΚΑΙ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΣΦΑΓΙΟΥ ΚΡΕΟΠΑΡΑΓΩΓΩΝ ΟΡΝΙΘΙΩΝ ΣΤΟ ΠΟΣΙΜΟ ΝΕΡΟ ΤΩΝ ΟΠΟΙΩΝ ΠΡΟΣΤΕΘΗΚΑΝ ΑΙΘΕΡΙΑ ΕΛΑΙΑ ΑΡΩΜΑΤΙΚΩΝ ΦΥΤΩΝ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΑΠΟ ΟΣΕΙΣ ΚΑΙ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΣΦΑΓΙΟΥ ΚΡΕΟΠΑΡΑΓΩΓΩΝ ΟΡΝΙΘΙΩΝ ΣΤΟ ΠΟΣΙΜΟ ΝΕΡΟ ΤΩΝ ΟΠΟΙΩΝ ΠΡΟΣΤΕΘΗΚΑΝ ΑΙΘΕΡΙΑ ΕΛΑΙΑ ΑΡΩΜΑΤΙΚΩΝ ΦΥΤΩΝ"

Transcript

1 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ, ΑΣΟΛΟΓΙΑΣ & ΦΥΣΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΖΩΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΑΠΟ ΟΣΕΙΣ ΚΑΙ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΣΦΑΓΙΟΥ ΚΡΕΟΠΑΡΑΓΩΓΩΝ ΟΡΝΙΘΙΩΝ ΣΤΟ ΠΟΣΙΜΟ ΝΕΡΟ ΤΩΝ ΟΠΟΙΩΝ ΠΡΟΣΤΕΘΗΚΑΝ ΑΙΘΕΡΙΑ ΕΛΑΙΑ ΑΡΩΜΑΤΙΚΩΝ ΦΥΤΩΝ ΑΚΡΙΤΑΣ ΚΑΛΟΥΣΗΣ ΓΕΩΠΟΝΟΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΙΑΤΡΙΒΗ Επιβλέπων Καθηγητής: ΗΜΗΤΡΙΟΣ ΝΤΟΤΑΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2015

2 ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ηµήτριος Ντότας, Καθηγητής Τµήµατος Γεωπονίας ΑΠΘ Κωνσταντίνος Παπανικολάου, Καθηγητής Τµήµατος Γεωπονίας ΑΠΘ Ευαγγελία Σωσσίδου, Τακτική Ερευνήτρια ΕΛΓΟ ΗΜΗΤΡΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΚΗ ΙΑΤΡΙΒΗ Που υποβλήθηκε στην τριµελή Εξεταστική Επιτροπή, ως µέρος των υποχρεώσεων για τη λήψη του Μεταπτυχιακού ιπλώµατος Σπουδών στην Ειδίκευση «Επιστήµη Ζωικής Παραγωγής» του Προγράµµατος Μεταπτυχιακών Σπουδών του Τµήµατος Γεωπονίας της Σχολής Γεωπονίας, ασολογίας & Φυσικού Περιβάλλοντος του ΑΠΘ 2

3 ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ Μ = µάρτυρας Ε = οξική α-τοκοφερόλη ΟRE = αιθέριο έλαιο ρίγανης Β = µίγµα (blend) αιθέριων ελαίων ρίγανης, φασκόµηλου και µάραθου κ.µ.ό. = κατά µέσο όρο g = γραµµάριο kg = χιλιόγραµµο IU = διεθνής µονάδα ΜΕ = µεταβολίσιµη ενέργεια MDA = µηλονική διαλδεΰδη ΑΟ = αζωτούχες Ουσίες ΙΟ = ινώδεις Ουσίες ΛΟ = λιπαρές Ουσίες ΒΗΤ = βουτυλοϋδροξυτολουόλη ΒΗΑ = βουτυλοϋδροξυανισόλη SPSS = Statistical Package for Social Sciences ALP = αλκαλική φωσφατάση ALT ή SGPT = αλκαλική τρανσαµινάση CK = κρεατινική κινάση LDH = γαλακτική αφυδρογονάση γ-gt = γ- γλουταµυλική τρανσφεράση AST ή SGOT = ασπαρτική τρανσαµινάση GS = αέριος χρωµατογράφος 3

4 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Σελίδα ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ. 5 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Πρόλογος Εισαγωγή.. 7 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Η χρήση των αρωµατικών φυτών στη ζωική παραγωγή Η βιταµίνη Ε Αιθέρια έλαια 16 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Γενικές πληροφορίες για τη ρίγανη (Origanum vulgare spp.) και το αιθέριο έλαιό της Γενικές πληροφορίες για το φασκόµηλο (Salvia officinalis) και το αιθέριο έλαιό του Γενικές πληροφορίες για τον µάραθο (Foeniculum vulgare) και το αιθέριο έλαιό του Η χρήση των αρωµατικών φυτών στη διατροφή των παραγωγικών πτηνών. 25 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Υλικά και Μέθοδοι ΚΕΦΑΛΑΙΟ Αποτελέσµατα και σχολιασµός. 37 Συµπεράσµατα 43 ΠΕΡΙΛΗΨΗ. 44 SUMMARY.. 46 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 48 4

5 ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ Στην Βιοµηχανία Ζωοτροφών Κατερίνης (ΒΙΟΖΩΚΑΤ Α.Ε.), στην οποία εργάζοµαι, οφείλω να εκφράσω τις άπειρες ευχαριστίες για την ηθική, τεχνική και υλική βοήθειά της. Με την ολοκλήρωση της παρούσας µεταπτυχιακής διατριβής θα ήθελα να ευχαριστήσω θερµά τον επιβλέποντα Καθηγητή µου κ. ηµήτριο Ντότα για την ανάθεση του θέµατος και την εµπιστοσύνη που µου έδειξε για την πραγµατοποίηση της διατριβής, αλλά κυρίως για την συµπαράσταση και στήριξή του σε όλα τα στάδια εκπόνησής της. Τον κ. Ιωάννη Νικολακάκη, Καθηγητή του ΤΕΙ υτικής Μακεδονίας ευχαριστώ για τη βοήθεια του και τις πολύτιµες υποδείξεις του, αλλά και για την επίλυση τυχόν προβληµάτων που ανέκυπταν στην πορεία της διατριβής. Τον ρ. Βασίλειο Ντότα για τις πολύτιµες υποδείξεις του σε όλα τα στάδια της εργασίας, δηλαδή σχεδιασµό και διεξαγωγή του πειράµατος, χηµικές αναλύσεις, στατιστική επεξεργασία, διορθώσεις κειµένων κ.ά. Τον κ. Αντώνιο Γκαϊδατζή, Προϊστάµενο του Ζωοτεχνικού Τµήµατος του Αγροκτήµατος του ΑΠΘ, για τις λύσεις και τη βοήθεια που µου προσέφερε όσον αφορά σε τεχνικά προβλήµατα, τα οποία θα δυσχέραιναν την υλοποίηση του πειράµατος. Ακόµη, ευχαριστώ τον κ. Αθανάσιο Λιούφα, ζωοκόµο του πτηνοτροφείου, για την πολύτιµη βοήθειά του. Θα ήταν παράλειψη να µην ευχαριστήσω όλους τους Καθηγητές της Ζωικής Παραγωγής, µε τους οποίους βίωσα πλέον των προπτυχιακών µου σπουδών άλλα 3 χρόνια εκπαίδευσης και διδάχτηκα τόσα σηµαντικά, σπουδαία και εξειδικευµένα θέµατα που θα µε βοηθήσουν στον επιστηµονικό, κοινωνικό και εργασιακό στίβο της ζωής. Τέλος, στη σύζυγό µου και τα παιδιά µου εκφράζω την ευγνωµοσύνη µου για τις θυσίες, τις παροτρύνσεις και την υποµονή τους, χάρη στις οποίες κατάφερα να φέρω εις πέρας τις µεταπτυχιακές µου σπουδές. 5

6 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Πρόλογος Η Επιστήµη της Ζωικής Παραγωγής, στην προσπάθειά της να καλύψει τις συνεχώς αυξανόµενες ανάγκες του πληθυσµού σε απαραίτητα κτηνοτροφικά προϊόντα (γάλα, κρέας, αυγά κ.ά.), µε τη βοήθεια της Γενετικής Βελτίωσης κατόρθωσε να δώσει ζώα υψηλής παραγωγικότητας. Τα ζώα αυτά για να εκπτύξουν πλήρως το υψηλό γενετικό τους δυναµικό πρέπει να διατραφούν ορθολογικά, δηλαδή να καλυφθούν πλήρως οι κανονικές θρεπτικές ανάγκες τους. Άριστο γενετικό υλικό χωρίς κατάλληλη διατροφή και τις σωστές συνθήκες εκτροφής δε µπορεί να δώσει το µέγιστο της παραγωγικότητάς του. Το κόστος παραγωγής των εκµεταλλεύσεων είναι από τους πλέον σηµαντικούς παράγοντες ανταγωνιστικότητας και βιωσιµότητας των εκµεταλλεύσεων. Ο ρόλος της διατροφής των ζώων συνίσταται στον προσδιορισµό και στη συνέχεια, την κάλυψη των αναγκών κάθε ζωικού οργανισµού σε ενέργεια και απαραίτητα θρεπτικά συστατικά. Η κάλυψη όµως των αναγκών αυτών πρέπει να γίνει κατά τρόπο που να διασφαλίζεται πλήρως η υγεία του ζώου, να επιτυγχάνεται πλήρης εκδήλωση του παραγωγικού δυναµικού του ζώου, το κόστος των παραγόµενων κτηνοτροφικών προϊόντων να είναι το ελάχιστο δυνατό και η ποιότητα των παραγόµενων ζωοκοµικών προϊόντων να είναι άριστη και να ανταποκρίνεται στις προσδοκίες και τις απαιτήσεις του καταναλωτή. Στόχος πλέον σήµερα, είναι η στροφή σε τρόφιµα φιλικά προς το περιβάλλον όσο δυνατόν οικονοµικότερα και υψηλής διατροφικής αξίας. Έπειτα και από τις απαγορεύσεις της ΕΕ για τη χρήση οστεάλευρων, κρεατάλευρων, γενετικά τροποποιηµένων προϊόντων και αντιβιοτικών η χρήση εναλλακτικών πρόσθετων υλών για την κτηνοτροφία είναι επιτακτική. Η χρήση αρωµατικών φυτών ή αιθέριων ελαίων τους φαίνεται να αποτελεί µια ιδανική λύση για την υποκατάσταση των συστατικών ή σκευασµάτων που 6

7 χρησιµοποιήθηκαν στο παρελθόν για τη διατροφή των ζώων και τα οποία έχουν απαγορευτεί ύστερα από οδηγία της Ευρωπαϊκής Ένωσης το Τα αρωµατικά φυτά ή τα αιθέρια έλαιά τους µπορούν να χρησιµοποιηθούν και να έχουν εφάµιλλες ιδιότητες µε αυτές των συνθετικών σκευασµάτων, να οδηγήσουν στην παραγωγή προϊόντων φιλικών προς τον άνθρωπο και το περιβάλλον και παράλληλα πιστοποιηµένων και υψηλής προστιθέµενης αξίας. 1.2 Εισαγωγή Τα αρωµατικά και φαρµακευτικά φυτά Τα αρωµατικά και φαρµακευτικά φυτά (βότανα) χρησιµοποιούνται ως αρτυµατικά και για τις φαρµακευτικές τους ιδιότητες από αρχαιοτάτων χρόνων. Αποτελούν µία ποικιλόµορφη και πλατιά εφαρµόσιµη ενότητα φυτών που έχει εκτιµηθεί ανά τους αιώνες. Παλαιότερα η χρήση των αρωµατικών φυτών περιοριζόταν στη µαγειρική και κυρίως στη φαρµακευτική, ως φάρµακα για την αντιµετώπιση διάφορων ασθενειών, ως συµπληρώµατα διατροφής, για καρυκεύµατα αλλά και για πολλές άλλες χρήσεις στο σπίτι όπως στον αρωµατισµό χώρων, στις βαφές, σε προϊόντα καθαρισµού και σε εντοµοαπωθητικά. Αν και ελάχιστοι άνθρωποι στις µέρες µας θα εγκατέλειπαν τα οφέλη της σύγχρονης φαρµακευτικής επιστήµης ή την ευκολία της τεχνολογίας και των αγαθών της, παρουσιάζεται ένα ολοένα αυξανόµενο ενδιαφέρον για τα βότανα και τις χρήσεις τους, που ξεκίνησε στις αρχές της δεκαετίας του Εναλλακτικές θεραπείες µε βότανα κέρδισαν έδαφος και για το λόγο αυτό όλο και περισσότεροι άνθρωποι τα χρησιµοποιούν στη µαγειρική. Υπάρχει πληθώρα ιστορικών στοιχείων για τη χρήση τους. Τα βότανα είναι τα αρχαιότερα φάρµακα στον κόσµο. Η αρχική χρήση τους ήταν κυρίως εµπειρική και πειραµατική µε παρόµοιο τρόπο µε αυτή που εφάρµοζαν τα ζώα, να αποφεύγουν δηλαδή τα δηλητηριώδη φυτά και να επιλέγουν εκείνα που τα θρέφουν. Η πρώτη καταγραφή των πολύτιµων ιδιοτήτων των φυτών έγινε το 6000 π.χ. από τους Σουµέριους, τους οποίους ακολούθησαν στη συνέχεια οι Κινέζοι και οι Έλληνες. Μάλιστα το πρώτο βιβλίο γράφτηκε στην Κίνα το 4000 π.χ. Στους Έλληνες οφείλεται η διάδοση των βοτάνων στη ύση µε τη διάσωση των βιβλίων «Έρευνες φυτών» και «Αιτιολογία φυτών», που γράφτηκαν από τον Θεόφραστο το 300 π.χ. 7

8 Ο Απολλώνιος ο Μυς στην ειδική «περί µύρων» Πραγµατεία αναφέρει τη χρήση τους στην κοσµητολογία, αλλά και στα θρησκευτικά τελετουργικά της εποχής. Ο Ιπποκράτης συνιστούσε τον γλυκάνισο για το πτάρνισµα, ενώ ο Θεόφραστος αναφέρει τη χρησιµότητα 600 αρωµατικών και φαρµακευτικών φυτών. Στην αρχαία Ρώµη ο Γαληνός, προσωπικός γιατρός των Ρωµαίων Αυτοκρατόρων που θεωρείται και ο πατέρας της Φαρµακευτικής, ήταν φανατικός χρήστης της αρωµατοθεραπείας. Αναφορές στην αρωµατοθεραπεία συναντούµε και στη Βίβλο. Γύρω στον 8ο αιώνα µ.χ. οι Άραβες βελτίωσαν σηµαντικά τις µεθόδους λήψης των αιθέριων ελαίων και παρασκεύασαν καινούργια ελιξίρια και φάρµακα. Σύµφωνα µε τις ιστορικές πηγές πάντα, στο Μεσαίωνα παρατηρήθηκε σε επιδηµίες λοιµωδών νόσων π.χ. χολέρας και πανώλης ότι δεν προσβάλλονταν από τα νοσήµατα αυτά οι παραγωγοί αιθέριων ελαίων. Κατά την Αναγέννηση όµως, λόγω των συνθετικών φαρµάκων που άρχισαν να παρασκευάζονται, η αρωµατοθεραπεία ξεχάστηκε. Το 19 ο δε αιώνα, µε την ανάπτυξη της Χηµείας, εκτοπίστηκε εντελώς. Αυτό όµως που βασικά παρακίνησε τους επιστήµονες να ασχοληθούν συστηµατικά πλέον σε δεκάδες πανεπιστήµια και ερευνητικά κέντρα µε την αρωµατοθεραπεία, ήταν τα εντυπωσιακά της αποτελέσµατα στην περίθαλψη τραυµατιών κατά τους δύο Παγκοσµίους Πολέµους. Συγκεκριµένα ο Γάλλος χηµικός Rene Gattefosse κατά τη διάρκεια του Πρώτου Παγκοσµίου Πολέµου γιάτρεψε πρώτα µέσα σε αιθέριο έλαιο λεβάντας τα δικά του εγκαύµατα και µετά συνέχισε να θεραπεύει και άλλες σοβαρές περιπτώσεις εγκαυµάτων, παρασκευάζοντας παράλληλα ένα ευρύ φάσµα θεραπευτικών ελαίων, πολλά από τα οποία είναι γνωστά µέχρι και σήµερα. Γύρω στο 1940 η Marguerite Maury πειραµατίστηκε µε τη λεγόµενη «ολιστική» χρήση των αιθέριων ελαίων, µε µεθόδους δηλαδή που αφορούν στην υγεία ολόκληρου του σώµατος. Οι έρευνές της αυτές έθεσαν µεταξύ άλλων τη βάση για το λεγόµενο «µασάζ» της αρωµατοθεραπείας. Η ασπιρίνη, ένα από τα γνωστότερα παυσίπονα, δηµιουργήθηκε το 1838 από το βότανο Filipendula ulmaria. Η NCI (National Cancer Institute) έχει εξετάσει πάνω από φυτά που εµφανίζουν δραστικότητα ενάντια στον ιό HIV (ιός του Aids) και φυτά µε αντικαρκινική δράση (Ipek, 2005). Παρόλα αυτά, η χρήση φυτών ως µέσο θεραπείας είναι ακόµα πολύ περιορισµένη. Από τα έως είδη φυτών, ένα µικρό ποσοστό έχει εξεταστεί για τις φαρµακευτικές του ιδιότητες. 8

9 Ο Παγκόσµιος Οργανισµός Υγείας εκτιµά ότι το 80% των κατοίκων της γης βασίζονται και προτιµούν την παραδοσιακή ιατρική για τις πρωταρχικές ανάγκες της υγείας τους, µεγάλο µέρος της οποίας βασίζεται στη χρήση των αιθέριων ελαίων από τα αρωµατικά φυτά. Με οδηγία της ΕΕ από την 1/1/2006 µε την οποία απαγορεύτηκε και η χρήση των τελευταίων εναποµεινάντων στην αγορά αυξητικών αντιβιοτικών, αντιλαµβανόµαστε πως τα αρωµατικά φυτά και τα αιθέρια έλαια µπορούν να αποτελέσουν τη λύση στο πρόβληµα. Τα κυριότερα αρωµατικά φυτά ανήκουν στις οικογένειες Labiatae (Χειλανθή), Umbelliferae (Σκιαδιοφόρα), Lauracae ( αφνοειδή), Myrtacae (Μυρτώδη) και Compositae (Σύνθετα). Συνολικά ταξινοµούνται σε πενήντα περίπου οικογένειες (Abietaceae, Apiaceae, Asteraceae, Geraniaceae, Lamiaceae, Labiatae, Rutaceae, Iridaceae, Rosaceae κλπ.). εν υπάρχει σαφής διάκριση ανάµεσα σε πολλά αρωµατικά και φαρµακευτικά φυτά καθώς έχουν και τις δύο ιδιότητες. Όµως ένα φαρµακευτικό φυτό µπορεί και να µην είναι αρωµατικό. Σήµερα, κατηγορίες διάφορων καταναλωτικών προϊόντων, βασισµένων σε φυσικά προϊόντα, µπορεί να εµφανίζονται µε διάφορες ονοµασίες, οι οποίες είναι: ιατροφικά φαρµακευτικά (neutraceuticals) ιαιτητικά συµπληρώµατα (dietary supplements) Βοτανικά φάρµακα (herbal remedies) Βοτανικά τσάγια και ροφήµατα (herbal teas and infusions) Φυτικά φάρµακα (phytomedicines) Αρωµατοθεραπευτικά έλαια (aromatherapy oils) Όλες οι παραµεσόγειες χώρες, είναι εξαιρετικά πλούσιες σε αυτοφυή αρωµατικά φυτά, πολλά από τα οποία καλλιεργούνται συστηµατικά. Από τα αρωµατικά φυτά προκύπτουν τα αιθέρια έλαια. Τα «αιθέρια έλαια» είναι, όπως δηλώνει το όνοµα τους, ελαιώδη, υγρά και πτητικά. Απαντώνται σε διάφορα µέρη των φυτών (όπως άνθη, φύλλα, καρποί, βλαστοί, αδένες, αδενώδεις τρίχες, κορµός, ρίζες κ.λπ.). Μπορεί ενίοτε να βρίσκονται αιθέρια έλαια διαφορετικής σύστασης στο ίδιο ή άλλο µέρος του ιδίου φυτού. Σε κάθε ένα από τα αιθέρια έλαια αξίζει να αναφερθεί ότι βρίσκονται µέχρι και 200 διαφορετικές χηµικές ενώσεις! 9

10 Ελληνική παραγωγή αρωµατικών φυτών Τα κυριότερα εµπορικά αρωµατικά και φαρµακευτικά φυτά στην Ελλάδα είναι το τσάι του βουνού, το φασκόµηλο, η ρίγανη, το γλυκάνισο, ο βασιλικός, ο µάραθος (µαραθόσπορος), το χαµοµήλι, η δάφνη, η µέντα και ο δυόσµος, το κόλιανδρο, το κύµινο, η λεβάντα, το µελισσόχορτο και τέλος τα τοπικά προϊόντα, όπως η µαστίχα της Χίου, ο κρόκος της Κοζάνης και ο δίκταµος της Κρήτης. Ο κρόκος της Κοζάνης και η µαστίχα της Χίου είναι τα µόνα αρωµατικά φυτά για τα οποία υπάρχει ιδιαίτερα οργανωµένη παραγωγή, επεξεργασία, τυποποίηση και εµπορία στο πλαίσιο της δραστηριότητας του Αγροτικού Συνεταιρισµού Κροκοπαραγωγών Κοζάνης και της Ένωσης Μαστιχοπαραγωγών Χίου, αντίστοιχα. Στον πίνακα που ακολουθεί, παρουσιάζονται η στρεµµατική απόδοση και η τιµή παραγωγού ανά στρέµµα, από την καλλιέργεια ορισµένων αρωµατικών και φαρµακευτικών φυτών στη χώρα µας. Πίνακας 1. Οικονοµικά στοιχεία καλλιέργειας αρωµατικών και φαρµακευτικών φυτών στην Ελλάδα Είδος Φυτού Απόδοση kg/στρ. Τιµή /kg Πρόσοδος /στρ. Βασιλικός 437 2, ,68 Γλυκάνισο 87 1,17 101,79 ίκταµος 366 5, ,42 υόσµος 738 3, ,76 Κορίανδρο 75 3,23 242,25 Κύµινο 29 8,22 238,38 Λεβάντα 120 4,99 598,80 Λυκίσκος 500 5, ,00 Μάραθος 100 1,17 117,00 Μελισσόχορτο 350 2,05 717,50 Μέντα 220 1,47 323,40 Ρίγανη 136 2,64 359,04 Χαµοµήλι 123 2,93 360,39 Τσάι βουνού 84 4,11 345,24 Πηγή: ΑΝΚΟ (2010). 10

11 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Η χρήση των αρωµατικών φυτών και των αιθέριων ελαίων τους στη ζωική παραγωγή Γενικά Μετά την απόφαση της ευρωπαϊκής ένωσης για κατάργηση της χρήσης των αυξητικών αντιβιοτικών και των αντιοξειδωτικών, προέκυψε η ανάγκη για τη βιοµηχανία εξεύρεσης κατάλληλων εναλλακτικών λύσεων. Οι αµφιβολίες για την ασφάλεια των συνθετικών αντιοξειδωτικών οδήγησαν στη µελέτη της τοξικότητας σε αρκετά είδη ζώων. Τα BHA (βουτυλοϋδροξυανισόλη, Butylated Hydroxyanisole), BHT (βουτυλοϋδροξυτολουόλη, Butylated Hydrotoluene), ΤΒΗQ (τετραβουτυλουδροξυκινόνη, Tertiary Butylated Hydroquinone ) και PG (γαλλικός προπυλεστέρας, propylgalate) είναι ασφαλή µόνο σε συγκεκριµένα επίπεδα χρήσης. Έχει βρεθεί ότι παρουσιάζουν αντιµικροβιακή δράση σε συγκεντρώσεις που δεν ξεπερνούν τα 0,02% των λιπαρών συστατικών του τροφίµου και θεωρούνται ασφαλή για τον καταναλωτή. Τα παραπάνω αντιοξειδωτικά αδρανοποιούν τόσο τις βλαστικές µορφές όσο και τα σπόρια των µυκήτων και των θετικών κατά Gram βακτηρίων, ενώ για την αναστολή των αρνητικών κατά Gram βακτηρίων απαιτούνται µεγαλύτερες συγκεντρώσεις της αντιοξειδωτικής ουσίας. Έχει βρεθεί πως η βουτυλοϋδροξυανισόλη αναστέλλει τη δράση των βακτηρίων Staphylococcus aureus, Salmonella typhimurium, Vibrio parahaemolyticus και Clostridium perfringens, καθώς και την εκβλάστηση των σπορίων των βακτηρίων και ιδιαίτερα του Clostridium botulinum των τύπων Α και Β (Μπόσκου, 1983). Τα κυριότερα µειονεκτήµατα των αντιοξειδωτικών είναι ότι είναι αδιάλυτα στο νερό και έχουν υψηλό κόστος. 11

12 Αντιοξειδωτικά Είναι ουσίες που προστίθενται είτε στα λίπη είτε στα τρόφιµα που περιέχουν λιπαρή ύλη, για να επιβραδύνουν την οξείδωση και να καταστήσουν τα τρόφιµα εύληπτα και συντηρήσιµα για µεγαλύτερο χρονικό διάστηµα (Μπόσκου, 1983). Επιθυµητές ιδιότητες αντιοξειδωτικών Να είναι αποτελεσµατικά ακόµα και σε µικρή συγκέντρωση. Να µην έχουν καµιά βλαβερή επίδραση στην υγεία ανθρώπων και ζώων. Να µην προσδίδουν δυσάρεστη οσµή και γεύση. Να είναι ελάχιστα λιποδιαλυτά. Να είναι σταθερά ως ενώσεις. Τα πιο γνωστά αντιοξειδωτικά που χρησιµοποιούνται στην τεχνολογία τροφίµων: Βουτυλιωµένη υδροξυανισόλη. Βουτυλιωµένο υδροξυτολουόλιο. Εστέρες του γαλλικού οξέος, όπως ο προπυλικός, ο οκτυλικός και ο δωδεκυλικός. Η δι-τρι-βουτυλο- υδροκινόνη. Παρακάτω δίνονται οι συντακτικοί τύποι των κυριότερων αντιοξειδωτικών. Τοκοφερόλες 12

13 Γαλλικό προπύλιο Οµάδες ουσιών µε αντιοξειδωτική δράση Η αντιοξειδωτική δράση των αρωµατικών φυτών µας ενδιαφέρει άµεσα όσον αφορά τις ζωοτροφές λόγω του ότι επιτυγχάνεται καλύτερη ποιότητα ζωοκοµικών προϊόντων και επιµηκύνεται η διάρκεια µιας ζωοτροφής. Η παρουσία των πολυφαινολικών ουσιών όπως τα φλαβονοειδή προσδίδει αυτή την αντιοξειδωτική δράση. Οι ουσίες αυτές υποδιαιρούνται σε ισοφλαβόνες, φλαβανόλες και φλαβανόνες (Farmer, 2007). Άλλη γνωστή οµάδα είναι τα καροτενοειδή και οι τοκοφερόλες. Οι τοκοφερόλες µπορούν να θεωρηθούν ως φυσικά αντιοξειδωτικά. Είναι γνωστά τέσσερα οµόλογα: η α, β, γ και δ-τοκοφερόλη, των οποίων η αντιοξειδωτική τους ικανότητα αυξάνεται από το α-οµόλογο προς το δ, αντίθετα µε τη βιταµινική τους δράση, που ελαττώνεται κατά την ίδια σειρά. Οι τοκοφερόλες δρουν ως βιολογικά αντιοξειδωτικά στα φυτά και τους ζωικούς ιστούς. Στα διάφορα στάδια επεξεργασίας των ελαίων χάνεται ένα σηµαντικό µέρος των τοκοφερολών. Αυτό που αποµένει όµως, συµβάλλει στην αύξηση του ορίου συντήρησης του εξευγενισµένου ελαίου. 2.2 Η βιταµίνη Ε (οξική α- τοκοφερόλη) Από πειράµατα µε επίµυες, οι οποίοι διατράφηκαν µε συνθετικό σιτηρέσιο, που περιείχε τις διάφορες γνωστές θρεπτικές ουσίες σε καθαρή, από χηµική άποψη, µορφή, προκλήθηκε στειρότητα, η οποία διαπιστώθηκε πως οφειλόταν σε έλλειψη της α- τοκοφερόλης. Τα πειράµατα αυτά, όπως αναφέρεται από τον Λιαµάδη (2000), πραγµατοποιήθηκαν από τους Evans και συν. το 1936 στο Πανεπιστήµιο της Καλιφόρνια. Οι ερευνητές αυτοί κατάφεραν να αποµονώσουν από το έµβρυο των 13

14 καρπών σίτου µια αλκοόλη που είχε δραστικότητα βιταµίνης Ε και για την οποία προτάθηκε το όνοµα α-τοκοφερόλη, από τις ελληνικές λέξεις «τόκος» και «φέρω». Η βιταµίνη Ε ανήκει στην κατηγορία των λιποδιαλυτών βιταµινών µαζί µε την Α, την D και την Κ. Απαντάται ευρέως στο γάλα, στα φυτικά έλαια, τους ξηρούς καρπούς. Τα ιχθυέλαια που είναι τόσο πλούσια στις δύο άλλες λιποδιαλυτές βιταµίνες (A και D), έχουν πολύ λίγη τοκοφερόλη. Έλαια που είναι πλούσια σε βιταµίνη Ε είναι το σογιέλαιο, τα αραχιδέλαιο και κυρίως το βαµβακέλαιο. Φυσικές και χηµικές ιδιότητες της α-τοκοφερόλης Οι α-τοκοφερόλες είναι ελαιώδη υγρά, διαλυτά στα λίπη και τους διαλύτες των λιπών. Είναι εξαιρετικά ανθεκτικές στη θερµότητα, αλλά οξειδώνονται εύκολα. ιατηρούνται καλά στις συνήθεις τροφές και τα µίγµατα ζωοτροφών, καταστρέφονται όµως από τα ταγγισµένα λίπη και τα οξειδωτικά µέσα καθώς και από την παρουσία ανόργανων αλάτων στο σιτηρέσιο. Στο εµπόριο κυκλοφορεί η συνθετική α-τοκοφερόλη και ο εστέρας της µε το οξικό οξύ, ο οποίος είναι περισσότερο ανθεκτικός στην οξείδωση (Λιαµάδης, 2000). Ο συντακτικός της τύπος είναι ο παρακάτω: Φυσιολογική δράση H α-τοκοφερόλη έχει σχέση µε πολλά ενζυµικά συστήµατα και µπορεί να λάβει µέρος στις παρακάτω λειτουργίες: Ενεργεί ως βιολογική αντιοξειδωτική ουσία, τόσο στις τροφές όσο και στους ζωικούς ιστούς, προστατεύοντας από την οξείδωση και σταθεροποιώντας ιδίως τα ακόρεστα λιπαρά οξέα, αλλά και άλλες ουσίες απαραίτητες στο µεταβολισµό. Για το σκοπό αυτό η βιταµίνη Ε δίνει ένα άτοµο φαινολικού υδρογόνου στην ελεύθερη ρίζα ενός ακόρεστού λιπαρού οξέος. RCOOH - + α- τοκοφερόλη ROOH+ οξειδωθείσα α-τοκοφερόλη 14

15 Σχετίζεται µε την κανονική αναπνοή των ιστών. Μυϊκοί ιστοί που έχουν ληφθεί από ζώα µε ανεπάρκεια βιταµίνης Ε, χρησιµοποιούν περισσότερο οξυγόνο για την αναπνοή τους. Παρεµβαίνει σε κανονικές αντιδράσεις φωσφορυλίωσης καθώς και στο µεταβολισµό των νουκλεϊκών οξέων. Παρεµβαίνει στη βιοσύνθεση του ασκορβικού οξέος και του συνενζύµου Q. Επίσης, ασκεί µια σειρά από άλλες ειδικότερες φυσιολογικές δράσεις, οι κυριότερες από τις οποίες είναι: η ρύθµιση του µεταβολισµού των υδατανθράκων, η ρύθµιση της λειτουργίας των σπερµατικών αδένων, η προετοιµασία και προστασία της εγκυµοσύνης, η διέγερση του σχηµατισµού ανοσοποιητικών σφαιρινών, η αντιτοξική δράση στο µεταβολισµό των κυττάρων και η παρεµπόδιση της ηπατικής νέκρωσης και του εκφυλισµού των µυών. Συµπτώµατα ανεπάρκειας Η ανεπάρκεια της βιταµίνης Ε µπορεί να προκαλέσει στα πτηνά τρεις διαφορετικές µεταβολικές παθήσεις: την εγκεφαλοµαλακία, την εξιδρωµατική διάθεση των νεοσσών και τη διατροφική µυική δυστροφία (Λιαµάδης, 2000). Η βιταµίνη Ε περνάει στον νεοσσό από την όρνιθα από το αρχικό στάδιο του αυγού. Γενικά, αν χρησιµοποιούνται ισόρροπα σιτηρέσια είναι σπάνιο να εµφανιστεί πρόβληµα από την έλλειψή της. Είναι απαραίτητη στην αναπαραγωγή των ζώων. Έλλειψή της προκαλεί στα ζώα στειρότητα ή αναιµία. Θεωρείται απαραίτητη και για τον άνθρωπο, δεν έχει όµως διαπιστωθεί και αποδειχθεί αν και κατά πόσο επηρεάζει τη γονιµότητα (Μπόσκου, 1983). Τέλος, η παρουσία τοκοφερολών στα τρόφιµα είναι ευεργετική γιατί ως αντιοξειδωτικό προστατεύει πολύτιµα συστατικά, όπως τα πολυακόρεστα λιπαρά οξέα, τα καροτένια και το ασκορβικό οξύ. Η δράση της ως αντιοξειδωτικό αποδείχτηκε και σε πειράµατα στα οποία συνδυάστηκαν οι βιταµίνες Ε και Α για να χρησιµοποιηθούν κατά της Τ-2 τοξίνης στον ορό του αίµατος. Τα αποτελέσµατα έδειξαν πως η τοκοφερόλη και το σελήνιο εµπόδισαν την ανάπτυξη της Τ-2 τοξίκωσης (Garalevičienė et al.,1997). Οι 15

16 συνιστώµενες ποσότητες είναι 500 mg τοκοφερόλης και 15 mg Na 2 Se0 3 για 1 kg ζωοτροφής. Η προσθήκη βιταµίνης Ε στο σιτηρέσιο ορνιθίων κρεοπαραγωγής αυξάνει σηµαντικά την οξειδωτική σταθερότητα του σφάγιου κατά τη συντήρησή του σε ψύξη ή κατάψυξη (Coetzee και Hoffman, 2001). Χορηγώντας ενέσιµα, βιταµίνη Ε, σελήνιο και φολικό οξύ κατά την κυοφορία χοίρων διαπιστώθηκε µία αύξηση του ποσοστού βιωσιµότητας, αύξηση του βάρους και του µήκους της µήτρας, ενώ δεν επηρεάστηκε ο αριθµός των ωχρών σωµατίων (Okere και Hacker,1997). 2.3 Αιθέρια έλαια Τα αιθέρια έλαια είναι πολύτιµα φυσικά προϊόντα, τα οποία χρησιµοποιούνται ως πρώτες ύλες σε πολλές εφαρµογές, όπως στην αρωµατοθεραπεία, τα καρυκεύµατα, τη διατροφή κ.λπ. Τα αιθέρια έλαια προσέλκυσαν την προσοχή των επιστηµόνων να µελετήσουν τις ιδιότητές τους, έτσι ώστε να οδηγηθούν σε πληρέστερη γνώση της δράσης τους και να δηµιουργηθεί µια νέα προοπτική στη χρησιµοποίησή τους. Τα αιθέρια έλαια είναι µίγµατα από πολλά συστατικά. Καθένα από αυτά συνεισφέρει στις ιδιότητές του. Γι αυτό µια λεπτοµερής γνώση της χηµικής τους σύστασης είναι απαραίτητη, αν θέλουµε να τα χρησιµοποιήσουµε σωστά. Τα αιθέρια έλαια παρουσιάζουν αντιµικροβιακές, αντιµυκητιακές, αντιοξειδωτικές, αντικαρκινικές ιδιότητες καθώς επίσης δρουν και στο ανοσοποιητικό σύστηµα (Σκουµπρής, 1988). Τα αιθέρια έλαια είναι πολυσύνθετα µίγµατα οργανικών ουσιών που η σύνθεσή τους διαφέρει στα διάφορα είδη ή και ποικιλίες φυτών. Το χαρακτηριστικό τους άρωµα είναι η συνισταµένη όλων των συστατικών του, από τα οποία µερικά διαδραµατίζουν σπουδαίο ρόλο στο τελικό άρωµά του. Έτσι, σε µερικά αιθέρια έλαια η παρουσία ενός συστατικού σε αναλογία 1% ή και µικρότερη, έχει ως αποτέλεσµα την αλλαγή του αρώµατος, π.χ. το αιθέριο έλαιο που περιέχουν οι φλούδες του λεµονιού. Γενικά, τα συστατικά των αιθέριων ελαίων χωρίζονται σε δύο µεγάλες οµάδες, στα οξυγονούχα και στα µη οξυγονούχα. Στα πρώτα περιλαµβάνονται οι αλκοόλες, οι αλδεΰδες, οι κετόνες, οι φαινόλες, τα οξέα, οι εστέρες, κ.ά. που είναι συστατικά στα οποία οφείλεται το χαρακτηριστικό άρωµα των αιθέριων ελαίων. Στα δεύτερα περιλαµβάνονται οι υδρογονάνθρακες που είναι τα υπόλοιπα συστατικά 16

17 των αιθέριων ελαίων, αφού η συµβολή τους στο άρωµά είναι µικρή ή µηδαµινή. Τα κυριότερα από τα οξυγονούχα συστατικά είναι: λιναλοόλη, γερανιόλη, κιτρονελλόλη, νερόλη, τερπιενόλη, πινεόλη, κιτράλη, κιτρονελλάλη, µυρτενάλη, σαφρανάλη, µενθόνη, πουνεγόνη, καρβόνη, πιπεριτόνη, καµφορά, θυµόλη, καρβακρόλη, ανισόλη, ευγενόλη, τα διάφορα οργανικά οξέα ενωµένα συνήθως µε αλκοόλες σε εστέρες, ο οξικός γερανυλεστέρας, οξικός λυναλυλεστέρας, οξικός κιτρονελλυλεστέρας, οξικός µεθυλεστέρας, κ.ά. Από όλα τα παραπάνω συστατικά εκείνα που συµβάλλουν πιο πολύ στο άρωµα των αιθέριων ελαίων είναι οι εστέρες. Εξάλλου, από τα µη οξυγονούχα συστατικά τα κυριότερα είναι τα µονοκυκλικά και δικυκλικά τερπένια (λεµονένιο, πινένιο, καµφένιο, κ.ά.). Βιοσύνθεση αιθέριων ελαίων Η βιοσύνθεση των αιθέριων ελαίων είναι µια σειρά διαφόρων χηµικών αντιδράσεων που γίνονται µέσα στους φυτικούς ιστούς µέχρι τον τελικό σχηµατισµό τους. Το αιθέριο έλαιο κάθε φυτού έχει διαφορετική σύνθεση σε κάθε στάδιο ανάπτυξής του. Έτσι, συγκριτικές αναλύσεις, που ελήφθησαν στην αρχή και το τέλος της βλαστικής περιόδου στη µέντα, έδειξαν µεγάλες διαφορές στη χηµική σύστασή τους (Moleyar και Narasimham, 1986). Επίσης, διαφορές παρατηρούνται και στο αιθέριο έλαιο νεαρών και ώριµων φύλλων του ίδιου φυτού. Για τη µετατροπή των διαφόρων συστατικών δεν απαιτείται πολύς χρόνος αλλά µόνο λίγες ώρες. Μέχρι τώρα δεν έχει δοθεί σαφής απάντηση για τον τρόπο βιοσύνθεσής τους. Υπάρχουν, όµως, διάφορες θεωρίες που προσπαθούν να εξηγήσουν το µηχανισµό αυτό. Γενικά, διαπιστώθηκε ότι τα διάφορα συστατικά σχηµατίζονται από απλούστερες πρόδροµες ουσίες. Εκτός όµως από τον τρόπο σχηµατισµού των αιθέριων ελαίων, δεν είναι γνωστό και το ακριβές τµήµα στο οποίο λαµβάνει χώρα η σύνθεσή τους. Παρατηρήθηκε ότι η µεγαλύτερη ποσότητα αιθέριου ελαίου βρίσκεται στα αυξητικά όργανα του φυτού, καθώς και στα νεαρής ηλικίας. Τα αιθέρια έλαια βρίσκονται µέσα σε ειδικούς αδένες έκκρισης που είτε είναι εσωτερικοί, είτε εξωτερικοί. Η κατανοµή των αδένων στα φυτικά όργανα είναι ακανόνιστη. Οι διαστάσεις και ο αριθµός των αδένων αυξάνει όσο αυτοί βρίσκονται πλησιέστερα προς τις µεγάλες νευρώσεις των φύλλων. Η έκλυση του αιθέριου ελαίου από τα φυτά αποδίδεται τόσο στην εξάτµιση όσο και στη ρήξη των τοιχωµάτων των αδένων, που προκαλείται από την αναπτυσσόµενη οσµωτική 17

18 πίεση των κυττάρων που περιβάλουν τους αδένες και τα οποία περιέχουν διάλυµα από ζάχαρα, άλατα και κολλοειδή. Τα αιθέρια έλαια όπως προαναφέρθηκε, αποτελούνται από οξυγονούχα και µη συστατικά. Τα κυριότερα από τα οξυγονούχα συστατικά είναι: Αλκοόλες. Οι συχνότερα απαντώµενες στα αιθέρια έλαια είναι η λιναλοόλη, γερανιόλη, νερόλη, µενθόλη, πιπεριτόλη, κ.ά. Αλδεΰδες. Οι συχνότερα απαντώµενες στα αιθέρια έλαια είναι η κιτράλη, κιτρονελλάλη, φελλανδράλη, µυρτενάλη, σαφρανάλη κ.ά. Κετόνες. Οι συχνότερα απαντώµενες στα αιθέρια έλαια είναι η µενθόνη, πουλεγόνη, καρβόνη, πιπεριτόνη, καµφορά κ.ά. Φαινόλες. Φαινόλες είναι οι υδροξυενώσεις που προκύπτουν όταν υδρογόνο του αρωµατικού πυρήνα αντικατασταθεί από υδροξύλιο. Οι συχνότερα απαντώµενες στα αιθέρια έλαια είναι η θυµόλη, καρβακρόλη, ανισόλη, ευγενόλη κ.ά. Οι πολυφαινόλες έχουν χηµειοπροστατευτική δράση. Κύριο χαρακτηριστικό τους, ως προς τη χηµική δοµή τους, είναι ότι περιέχουν µία ή περισσότερες φαινολικές οµάδες. Στις πολυφαινόλες ανήκουν ενώσεις που έχουν απλή φαινολική δοµή, καθώς επίσης και ενώσεις που έχουν περισσότερο πολύπλοκη δοµή και αποτελούνται από πολλές και διαφορετικές χηµικές οµάδες (π.χ τανίνες). Εστέρες. Eίναι αυτοί που συµβάλλουν περισσότερο στο άρωµα των αιθέριων ελαίων (π.χ οξικός λιναλυλεστέρας, οξικός γερανυλεστέρας, οξικός κιτρονελλυλεστέρας κ.ά.). Από τα µη οξυγονούχα συστατικά τα κυριότερα είναι τα µονοκυκλικά και δικυκλικά τερπένια (λεµονένιο, πινένιο, καµφένιο κ.ά.). Τα τερπένια προκύπτουν µε πολυµερισµό του ισοπρενίου. Τα τερπένια κάτω από ειδικές συνθήκες µπορούν να σχηµατίζουν ενδοµοριακούς δακτυλίους. Στα τερπένια, επειδή είναι ακόρεστες ουσίες, η οξείδωση και ρητινοποίηση γίνονται εύκολα µε την επίδραση του αέρα και του φωτός, µε αποτέλεσµα να καταστρέφεται η ποιότητα των αιθέριων ελαίων. Για το λόγο αυτό κυκλοφορούν στο εµπόριο αιθέρια έλαια από τα οποία έχουν αποµακρυνθεί µέρος ή όλα τα τερπένια. Αυτά λέγονται αποτερπενιωµένα ή συµπυκνωµένα αιθέρια έλαια. Η αποτερπενίωση γίνεται µε κλασµατική απόσταξη ή µε αιθυλική αλκοόλη ή άλλο διαλύτη όπου διαλύονται οι οξυγονούχες ουσίες. 18

19 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Γενικές πληροφορίες για τη ρίγανη (Origanum vulgare spp.) και το αιθέριο έλαιό της Η λέξη ρίγανη προέρχεται από το όρος και γάνος (χαρά, λαµπρότητα). Σύµφωνα µε τη µυθολογία, ένας υπηρέτης του βασιλιά της Κύπρου έσπασε ένα βάζο µε άρωµα και λιποθύµησε από τον φόβο του. Οι θεοί τον µεταµόρφωσαν σε ρίγανη. Μετά από αυτό, όταν φύτρωνε ρίγανη κοντά στο µνήµα έλεγαν πως οι νεκροί είναι καλά. Κατά τον Αριστοτέλη µία χελώνα όταν καταπιεί φίδι, για να µη δηλητηριαστεί, αµέσως µετά τρώει ρίγανη. Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο κάποτε τη ρίγανη την θεωρούσαν αντίδοτο για τη δηλητηρίαση. Έλληνες και Ρωµαίοι τη χρησιµοποιούσαν ως αντισηπτικό, συντηρητικό και σε λάδι για µασάζ. Χρησιµοποιήθηκε, ακόµα, και για τη θεραπεία του βήχα (σε συνδυασµό µε µέλι) και των αµυγδαλών. Τον 16 ο αιώνα χρησιµοποιήθηκε ως θεραπευτικό µέσο κατά της πανούκλας. Πρόσφατα, τη χορηγούσαν σε θεραπευτικά λουτρά για τη φαγούρα και την ψώρα. Η λαϊκή θεραπευτική τη χρησιµοποιεί ως τονωτικό και ευστόµαχο. Είναι ένα από τα γνωστά και ευρέως χρησιµοποιούµενα αρωµατικά φυτά σε διάφορες κουζίνες. Χρησιµοποιούνται τα φύλλα και οι κορυφές του φυτού, φρέσκα ή αποξηραµένα (Γιαννούκος, 2005). Η ρίγανη είναι πολυετές φυτό, ανήκει στην οικογένεια Lamiaceae ή Labiatae, την οικογένεια δηλαδή των χειλανθών, στο γένος Οriganum. Ως ρίγανη διακινούνται και χρησιµοποιούνται τέσσερα διαφορετικά είδη φυτών, το Origanum vulgare (ελληνική ρίγανη), το Coridothymus capitatus (ισπανική ρίγανη), το Origanum onites (τουρκική ρίγανη) και το Satureja thymbra. Στην Ελλάδα, το πιο διαδεδοµένο είδος φαίνεται να είναι το Origanum vulgare ssp. hirtum. Η καλλιέργεια της ρίγανης εντοπίζεται κυρίως στη Μακεδονία, τη Θράκη και τη Θεσσαλία. Σε επίπεδο ΕΕ, η Ελλάδα και η Γερµανία έχουν τις περισσότερες καλλιεργούµενες 19

20 εκτάσεις ρίγανης (550 και 531 εκτάρια, αντίστοιχα). Οι κυριότερες χώρες προορισµού των ελληνικών εξαγωγών είναι οι ΗΠΑ και η Γερµανία, ενώ οι εισαγωγές προέρχονται από την Τουρκία, τη Βουλγαρία και την Αλβανία (www.agrool.gr). Εικόνα 1. Ρίγανη (Origanum vulgare). Η ρίγανη µπορεί να καλλιεργηθεί σε πεδινές, ηµιορεινές και ορεινές περιοχές και σε ποικιλία εδαφών, εκτός από τα πολύ αµµώδη και αργιλώδη. Η άριστη θερµοκρασία ανάπτυξης είναι ο C µε όριο ανάπτυξης τους 4-33 ο C, ενώ τα φυτά πλέον του ενός έτους αντέχουν σε θερµοκρασίες -25 έως 42 ο C. Ο πολλαπλασιασµός της γίνεται µε σπόρο και µε µοσχεύµατα. Φυτεύεται το φθινόπωρο ή νωρίς την άνοιξη και η συλλογή της γίνεται το καλοκαίρι, όταν το φυτό είναι σε πλήρη άνθηση και έχει την υψηλότερη περιεκτικότητα σε αιθέρια έλαια. Η καταπολέµηση των ζιζανίων είναι ένας σηµαντικός παράγοντας επιτυχίας της φυτείας ρίγανης. Γενικότερα, όµως, δεν αντιµετωπίζει σοβαρά προβλήµατα εχθρών και ασθενειών. εν είναι ιδιαίτερα απαιτητική σε θρεπτικά στοιχεία, αν και για τη µεγιστοποίηση της απόδοσης της καλλιέργειας µε τη µικρότερη δυνατή σπατάλη ενέργειας κρίνεται σκόπιµο να γίνεται σε τακτά χρονικά διαστήµατα ανάλυση εδάφους για τον προσδιορισµό της θρεπτικής κατάστασης αυτού. Για την καλύτερη θρέψη, γενικά, πρέπει να γίνεται ετήσια βασική λίπανση µε άζωτο, φώσφορο και κάλιο. Έχει αποδειχθεί ότι τα φυτά αντιδρούν πολύ καλά σε πρόσθετες λιπάνσεις κατά τη διάρκεια της ανάπτυξης και ιδιαίτερα µετά από συγκοµιδή. Οι ανάγκες σε νερό είναι περιορισµένες, γι αυτό µπορεί να καλλιεργηθεί ως ξηρική, αρκεί να 20

21 καλλιεργείται σε εδάφη που συγκρατούν υγρασία και σε περιοχές µε υψηλή βροχόπτωση και δροσερό καλοκαίρι (www.agrool.gr). Η ρίγανη αποτελεί ένα πολύ σηµαντικό φυτικό είδος διότι περιέχει συστατικά µε σηµαντική βιολογική δράση. Οι κύριες ουσίες που βρίσκονται στο αιθέριο έλαιο και στις οποίες αποδίδονται οι βιολογικές δράσεις είναι η καρβακρόλη και η θυµόλη, δύο φαινολικές ενώσεις που δρουν συνεργικά. Εκτός, όµως, από αυτές τις δύο ουσίες ανιχνεύονται και άλλες σε µικρότερες ποσότητες: γ-τερπινένιο, π-κυµένιο, α-πινένιο, καµφένιο, β-µπισαµπολένιο, µυρκένιο, β-καρυοφυλλένιο, β-πινένιο, σαβινένιο, τερπινεν-4-όλη, τερπινολένιο, λιναλοόλη κ.ά. Η ελληνική ρίγανη πλεονεκτεί σε σχέση µε την ισπανική και την τούρκικη στο ότι περιέχει µεγαλύτερη ποσότητα αιθέριου ελαίου, που κυµαίνεται από 1,8 έως 8,2 ml/100 g ξηρού βάρους. Ακόµα, όµως, και ανάµεσα σε πληθυσµούς του ίδιου είδους παρατηρούνται µεγάλες διαφορές στην ποιοτική και στην ποσοτική σύσταση του αιθέριου ελαίου (www.agrool.gr). Στην άγρια ρίγανη ανευρίσκονται πάντα σε µεγαλύτερες ποσότητες η καρβακρόλη και η θυµόλη, ενώ τα άλλα δύο συστατικά (γ-τερπινένιο και π-κυµένιο) που ανιχνεύονται σταθερά, είναι σε πολύ µικρότερη συγκέντρωση (Kokkini et al., 1997). Η απόδοση σε αιθέριο έλαιο, εκτός από το γεωγραφικό τόπο, επηρεάζεται και από την εποχικότητα της συγκοµιδής του φυτού, καθώς είναι σαφώς µικρότερη το φθινόπωρο απ ότι το καλοκαίρι. Εξίσου σηµαντικό ρόλο στην περιεκτικότητα του φυτού σε αιθέριο έλαιο διαδραµατίζει και ο τρόπος ανάπτυξης του φυτού, εάν δηλαδή είναι αυτοφυές ή εάν χρησιµοποιήθηκε ανόργανη θρέψη ή οργανική λίπανση (Πίνακας 1). Πίνακας 1. Περιεκτικότητα διαφόρων µορφών αυτοφυούς/καλλιεργούµενης ρίγανης σε αιθέρια έλαια Αιθέριο έλαιο Ρίγανη (% όγκος / ξηρό βάρος) Αυτοφυής 3,97 Ανόργανη θρέψη 5,26 Οργανική λίπανση 4,45 Πηγή: Λάζαρη,. (2011) Παρά τις διαφορές που παρατηρούνται λόγω εποχικότητας, γεωγραφικής θέσης και τρόπου ανάπτυξης στην περιεκτικότητα της ρίγανης σε αιθέριο έλαιο, το 21

22 άθροισµα των βασικών συστατικών του (καρβακρόλη, θυµόλη, γ-τερπινένιο και π-κυµένιο) κυµαίνεται µεταξύ 85-96,8% (Πίνακας 2). Το γεγονός αυτό καταδεικνύει ότι το αιθέριο έλαιο του Origanum vulgare spp. hirtum χαρακτηρίζεται από αξιοθαύµαστη σταθερότητα (www.agrool.gr). Πίνακας 2: Σύσταση (%) αιθέριου ελαίου ρίγανης (Origanum vulgare) Καρβακρόλη 94,3 π-κυµένιο 2,3 γ-τερπινένιο 2 Πηγή: Λάζαρη, (2011) Γενικές πληροφορίες για το φασκόµηλο (Salvia officinalis) και το αιθέριο έλαιό του Το φασκόµηλο ή φασκοµηλιά (Salvia officinalis) είναι φυτό δικότυλο της οικογένειας Labiatae (Χειλανθών), τάξη (Lamiales) και γένος Salvia sp. Το όνοµα του γένους Salvia προέρχεται από το λατινικό ρήµα salvare (= σώζω ζωές). Στο γένος αυτό υπάγονται περίπου 900 είδη κατεσπαρµένα στις εύκρατες και θερµές περιοχές της γης, είναι πολυετές, θαµνώδες µε πολυάριθµα κλαδιά ύψους µέχρι µισό µέτρο και βρίσκεται κυρίως σε περιοχές της νότιας Ελλάδας και σε νησιά του Αιγαίου και του Ιονίου, σε υψόµετρο από m (Hanlidou et al., 1998). Στην Ελλάδα έχουν εντοπισθεί 24 είδη φασκόµηλου (Pappa, 2001). Τα φύλλα του είναι επιµήκη και παχιά χρώµατος λευκοπράσινου. Τα άνθη του φύονται κατά σπονδύλους, είναι χρώµατος ιώδους και ανθίζουν από το Μάιο ως τον Ιούνιο, περίοδο κατά την οποία συλλέγεται. Όλα τα είδη του φασκόµηλου πολλαπλασιάζονται µε σπέρµατα, παραφυάδες ή µοσχεύµατα. 22

23 Εικόνα 2. Φασκόµηλο (Salvia officinalis). Το φυτό έχει έντονη αρωµατική οσµή και καλλιεργείται γιατί τα φύλλα του µε τη µορφή αφεψήµατος χρησιµοποιούνται ως αντιδιαβητικό, καθώς επίσης και στη θεραπεία του πονόδοντου και των εντερικών διαταραχών (Kokkini et al., 2003). Η απόδοση σε αιθέριο έλαιο του αυτοφυούς φυτού κυµαίνεται περίπου στο 2,39 (% όγκος/ξηρό βάρος σε g), χωρίς ιδιαίτερες διαφοροποιήσεις σε φυτά που αναπτύχθηκαν µε ανόργανη θρέψη ή οργανική λίπανση (2,41% και 2,55% αντίστοιχα, Λάζαρη., 2011). Η συγκέντρωση του αιθέριου ελαίου του φασκόµηλου είναι µικρότερη κατά τους χειµερινούς µήνες συγκριτικά µε τους καλοκαιρινούς (Pappa, 2001). Κύρια συστατικά του είναι η 1,8 κινεόλη ακολουθούµενη από την καµφορά, την β-θουγιόνη και το β-καρυοφυλλένιο (Πίνακας 3). Πίνακας 3. Σύσταση (%) αιθέριου ελαίου φασκόµηλου (Salvia officinalis) 1,8 κινεόλη 35,6 καµφορά 19 β-θουγιόνη 11,2 β-καρυοφυλλένιο 3,9 β-πινένιο 3,6 β-µυρκένιο 3,4 Πηγή: Λάζαρη, (2011). Επιπλέον της οµάδας των οξυγονωµένων µονοτερπενίων, το αιθέριο έλαιο του φασκόµηλου περιέχει και συστατικά της οµάδας των σεσκιτερπενίων και διτερπενίων (Pitarokili et al., 2003). Ωστόσο, το αιθέριο έλαιο είναι αρκετά τοξικό και η χρήση του πρέπει να γίνεται µε σύνεση γιατί υπάρχουν περιπτώσεις δηλητηρίασης από υπερβολική χρήση που οφείλεται κυρίως στην ουσία θουγιόνη, που υπάρχει στο φυτό. Έχει 23

24 αντιβακτηριακή, µυκοστατική, ιοστατική, στυπτική και βλεννολυτική δράση. Στα ζώα έχει αντιυπερτασική και χολαγωγό δράση. ρα στο Κ.Ν.Σ. και είναι σπασµολυτικός παράγoντας Γενικές πληροφορίες για τον µάραθο (Foeniculum vulgare) και το αιθέριο έλαιό του Ο µάραθος (Foeniculum vulgare) ανήκει στα αγγειόσπερµα, δικότυλα φυτά, στην τάξη Lamiales και την οικογένεια Σκιαδανθών (Umpelliferae). Μπορεί να είναι µονοετές, διετές ή πολυετές (Piccaglia και Marotti, 1993). Σύµφωνα µε την ελληνική µυθολογία, ο µάραθος είναι το φυτό που χρησιµοποίησε ο Προµηθέας για να κρύψει τη φωτιά που έκλεψε από τους θεούς για να τη δώσει στους ανθρώπους. Είναι δενδρώδες µε κίτρινα άνθη και βαθυπράσινα φύλλα. Αυξάνεται σε ύψος έως 2,5 µέτρα. Τα φύλλα του αυξάνονται έως και 40 εκατοστά και τελικά τεµαχίζονται σε πολύ λεπτά (νηµατοειδή) τµήµατα πλάτους περίπου 0,5 χιλιοστού. Φύεται σε ολόκληρη τη λεκάνη της Μεσογείου, αλλά έχει εισαχθεί ως καλλιεργούµενο είδος και σε άλλες χώρες, όπως η Ρωσία, η Ινδία, η Κίνα και η Ιαπωνία (Miraldi, 1999). Εικόνα 3. Μάραθος (Foeniculum vulgare). Πολλαπλασιάζεται µε σπόρο, ο οποίος σπέρνεται το Φεβρουάριο ή Μάρτιο απευθείας στο χωράφι σε γραµµές που απέχουν µεταξύ τους εκατοστά και ανθίζει Ιούνιο µε Ιούλιο. Η γεύση και το άρωµά του προέρχεται από την ανισόλη, µια αρωµατική ένωση, η οποία βρίσκεται και στον γλυκάνισο. Πρόκειται για ένα φυτό µε έντονο άρωµα και µε µαγειρικές και φαρµακευτικές χρήσεις. Η ρίζα του µάραθου ή µαραθόριζα (finocchio) είναι ένας µεγάλος άσπρος βολβός, ο οποίος αποτελείται 24

25 από τραγανές αρωµατικές φλούδες του φυτού που καλύπτουν η µία την άλλη και ο οποίος καταναλώνεται τόσο ως νωπός όσο και ως µαγειρεµένος. Σύµφωνα µε τη συστηµατική ταξινόµηση του φυτού υπάρχουν δύο υποείδη: α) το ssp. piperitum, ένα πολυετές και αποκλειστικά αυτοφυές φυτό και β) το ssp. vulgare (Gilib.) Holmboe (ή capillaceum) στο οποίο υπάγονται τρεις ποικιλίες: 1) η var. azoricum, η οποία καλλιεργείται µόνο για τα πράσινα µέρη της, ως λαχανικό (Piccaglia & Marotti, 1993), 2) η var. dulce µονοετές ή διετές φυτό µε καρπούς γλυκιάς γεύσης και 3) η var. vulgare, πολυετές φυτό µε καρπούς πικρής γεύσης. Ο µάραθος χρησιµοποιείται ως αρωµατικό φυτό κυρίως σε λικέρ, ψωµί σαλάτες, ψάρια και τυριά. Το αιθέριο έλαιο των καρπών του χρησιµοποιείται τόσο από τη βιοµηχανία αρωµάτων όσο και από τη φαρµακοβιοµηχανία, καθώς τονώνει τη λειτουργία της καρδιάς και του πεπτικού συστήµατος (Gross et al., 2002, Damjanovic et al., 2005). Οι καρποί του επίσης βρέθηκε να έχουν διουρητικές, αναλγητικές και αντιπυρετικές ιδιότητες (Faudale et al., 2008). Τα υποείδη, οι ποικιλίες και οι πληθυσµοί δεν διαχωρίζονται εύκολα µορφολογικά και γι αυτό για τη βοτανική τους κατάταξη συχνά απαιτείται η ανάλυση του αιθέριου ελαίου τους (Muckensturm et al., 1997). Οι περισσότερες µελέτες έδειξαν ότι το αιθέριο έλαιο των φύλλων του φυτού έχει παρόµοια σύσταση είτε προέρχεται από τα φύλλα ή από διάφορα άλλα µέρη του φυτού (καρποί, στελέχη), εκτός από εκείνο που προέρχεται από τις ρίζες (Guillen και Manzanos, 1996). Τα κύρια συστατικά του αιθέριου ελαίου που προκύπτει από τα διάφορα µέρη του φυτού είναι διάφορα παράγωγα του φαινυλοπροπανίου και τερπένια. Από αυτά τα σηµαντικότερα είναι η trans-ανισόλη (υπεύθυνη για τη γλυκιά γεύση), η φενχόνη (στον πικρό µάραθο) και η εστραγόλη (µεθυλο-χαβικόλη ή ισο-ανισόλη, που προσφέρει ένα πιο λεπτό και εκλεπτυσµένο άρωµα (Krizmana et al., 2006, Choi et al., 2004). Άλλα συστατικά του αιθέριου ελαίου είναι τα α-πινένιο, α-φελλανδρένιο και λιµονένιο. Συχνά τα παραπάνω συστατικά µαζί µε την ανισαλδεΰδη χρησιµοποιούνται ως χηµικοί δείκτες για τη διάκριση των ποικιλιών. Οι αυτοφυείς ποικιλίες του µάραθου έχει βρεθεί ότι περιέχουν µικρότερες ποσότητες transανισόλης και µεγαλύτερες ισο-ανισόλης. Στην τελευταία ένωση πρόσφατα αποδόθηκαν πιθανές ιδιότητες καρκινογένεσης (Krizmana et al., 2006, Barazani et al., 2002). 25

26 3.4. Η χρήση των αρωµατικών φυτών στη διατροφή των παραγωγικών πτηνών Μετά την καθολική απαγόρευση από την Ευρωπαϊκή Ένωση το 2006, της χρήσης αντιβιοτικών αντιµικροβιακών ως αυξητικών παραγόντων στη διατροφή των αγροτικών ζώων, η προσπάθεια ερευνητών και εκτροφέων εστιάστηκε στην αναζήτηση εναλλακτικών µεθόδων, που θα µπορούσαν να έχουν ευεργετικά αποτελέσµατα, ανάλογα µε αυτά των κλασσικών αυξητικών παραγόντων, χωρίς να συνοδεύονται από τα µειονεκτήµατά τους, όπως π.χ. η χρήση φυσικών ουσιών, ικανών να αντισταθµίσουν ή να περιορίσουν στο ελάχιστο τις επιπτώσεις στην υγεία, την ευζωία και την παραγωγικότητα των αγροτικών ζώων. Ιδιαίτερα στην εκτροφή των πτηνών, η υγεία τους και η παραγωγή προϊόντων (κρέας, αυγά) υψηλής ποιότητας, υγιεινών και ασφαλών για τον άνθρωπο, έχει µεγάλη σηµασία. Σ αυτό το πλαίσιο, πλήθος ερευνών και µελετών σχετικά µε την προσθήκη αρωµατικών φυτών και των εκχυλισµάτων τους στο σιτηρέσιο διεξήχθησαν και συνεχίζουν να πραγµατοποιούνται διεθνώς. Φαίνεται ότι η χρήση των αρωµατικών φυτών και των αιθέριων ελαίων τους αποτελεί µια δυναµική εναλλακτική πρόταση, ειδικά για τους τοµείς της πτηνοτροφίας και της χοιροτροφίας αν και προς το παρόν τουλάχιστον οι γνώσεις µας στον τρόπο δράσης και εφαρµογής τους είναι περιορισµένες (Windisch et al., 2008) και τα αποτελέσµατα των ερευνών ως ένα βαθµό αντικρουόµενα. Προσθήκη µίγµατος αιθέριων ελαίων (ρίγανης, δάφνης, φασκόµηλου, µυρτιάς, µάραθου και κίτρου) υπό µορφή εµπορικού σκευάσµατος (Herbromix TM ) σε αναλογίες 24, 48 και 72 mg ανά κιλό τροφής και αντιβιοτικού (αβιλαµυκίνη) σε αναλογία 10 mg ανά κιλό τροφής στο σιτηρέσιο κρεοπαραγωγών ορνιθίων δεν επηρέασε το σωµατικό βάρος, την απόδοση σε σφάγιο ή την απόδοση σε στήθος σφάγιου, καθώς και τον συντελεστή µετατρεψιµότητας της τροφής και τη θνησιµότητα των ορνιθίων (Alcicek et al., 2003). Η προσθήκη µίγµατος αιθέριων ελαίων µε 29% ενεργά συστατικά συµπεριλαµβανοµένων της θυµόλης, της ευγενόλης, της κουρκουµίνης και της πιπερίνης σε αναλογίες 100, 50, 25 και 50 ppm σε συνδυασµό µε 0, 250, 250 και 125 ppm βενζοϊκού οξέος, αντίστοιχα, δεν επηρέασε σηµαντικά το τελικό βάρος των ορνιθίων, τον συντελεστή µετατρεψιµότητας της τροφής, τη θνησιµότητα και την απόδοση σε σφάγιο ή την απόδοση σε στήθος σφάγιου. Επίσης, δεν παρατηρήθηκε καµία επίδραση στον συνολικό πληθυσµό των αερόβιων βακτηρίων, κολιβακτηριδίων, ολικών 26

27 αναερόβιων, γαλακτοβακίλλων, Streptococcus spp, Clostridium spp και Clostridium perfringens (Pappas et al., 2011), σε αντίθεση µε έρευνα των Mitsch et al. (2004), σύµφωνα µε την οποία µίγµατα αιθέριων ελαίων (θυµαριού, ρίγανης) είναι σε θέση να ελέγξουν τον αποικισµό και τον πολλαπλασιασµό Clostridium perfringens στον πεπτικό σωλήνα, ίσως ακόµα και να βοηθούν στην πρόληψη της νεκρωτικής εντερίτιδας. Επίσης, οι Florou-Paneri et al. (2005) και Papageorgiou et al. (2003), σε µελέτες µε προσθήκη ρίγανης και αιθέριου ελαίου ρίγανης δεν διαπίστωσαν σηµαντική µεταβολή στο σωµατικό βάρος και στην ηµερήσια κατανάλωση τροφής σε ορνίθια κρεοπαραγωγής. Προσθήκη αλεσµένων φύλλων και βλαστών µελισσόχορτου σε αναλογίες 0,5 ή 1% του σιτηρεσίου (Παπιγγιώτη, 2009) ή αλεσµένων σπόρων γλυκάνισου στην ίδιες αναλογίες µε τις παραπάνω (Αναστασιάδου, 2008) στο σιτηρέσιο κρεοπαραγωγών ορνιθίων είχε ως αποτέλεσµα την αύξηση της οξειδωτικής σταθερότητας του σιτηρεσίου, τη βελτίωση του συντελεστή εκµετάλλευσης της τροφής και τη µείωση της περιεκτικότητας του αίµατος των ορνιθίων σε τριγλυκερίδια, σε σύγκριση µε τους µάρτυρες. εν υπήρχε σηµαντική επίδραση στα άλλα παραγωγικά χαρακτηριστικά. Χορήγηση τροφής που περιείχε θυµάρι σε αναλογίες 0,1 ή 0,5% σε αυγοπαραγωγές όρνιθες συνέβαλε σε αύξηση του ποσοστού ωοτοκίας των ορνίθων και βελτίωση της εκµετάλλευσης της τροφής και σηµαντική µείωση της συγκέντρωσης Ε. coli στα περιττώµατα των ορνιθίων (Bolukbasi, 2000). Με την προσθήκη στο σιτηρέσιο κρεοπαραγωγών ορνιθίων εκχυλισµάτων δενδρολίβανου και φασκόµηλου (Lopez et al., 1998), τσαγιού (Ting et al., 2001) και θυµαριού (Botsoglou et al., 1994), βελτιώθηκε η οξειδωτική σταθερότητα νωπού κρέατος ή αυγών µετά από συντήρηση ή κατάψυξη. Η χρήση των αιθέριων ελαίων αρωµατικών φυτών αυξάνει τον τίτλο των αντισωµάτων (Radwan et al., 2008), µειώνει τη συγκέντρωση των λιπιδίων στο πλάσµα του αίµατος (Radwan et al., 2008, Zeinab et al., 2010), µειώνει το ποσοστό των σπασµένων αυγών (Cabuk et al., 2006), βελτιώνει το ποσοστό αυγοπαραγωγής (Cabuk et al., 2006, Radwan et al., 2008), αυξάνει την παραχθείσα µάζα αυγών (Radwan et al., 2008), βελτιώνει τον δείκτη µετατρεψιµότητας της τροφής κατά την ωοπαραγωγική περίοδο (Cabuk et al., 2006, Radwan et al., 2008), όπως επίσης αυξάνει και το σωµατικό βάρος των ορνίθων (Arpasova et al., 2007). Τέλος, άλλες έρευνες δείχνουν σηµαντική θετική επίδραση των αιθέριων ελαίων στο 27

28 χρώµα της λεκίθου (Botsoglou et al., 2005), στο βάρος του αυγού (Ozek, 2012), στο ύψος του λευκώµατος (Ozek, 2012), στο βάρος του κελύφους (Nasiroleslami et al., 2010) και στο πάχος του κελύφους (Nasiroleslami et al., 2010, Ozek, 2012). Από την ανασκόπηση της σχετικής βιβλιογραφίας προκύπτει ότι η προσθήκη αρωµατικών φυτών και/ή αιθέριων ελαίων τους στην τροφή ορνιθίων κρεοπαραγωγής µπορεί να επηρεάσει θετικά ή καθόλου τα παραγωγικά χαρακτηριστικά των ορνιθίων καθώς και τα ποιοτικά χαρακτηριστικά του σφάγιου. Οι περισσότερες έρευνες συγκλίνουν στο γεγονός ότι η προσθήκη αρωµατικών φυτών ή αιθέριων ελαίων τους µειώνουν δραστικά την λιπιδική υπεροξείδωση σε νωπό, συντηρηµένο σε ψύξη ή µετά από κατάψυξη ορνίθειο κρέας ή µε άλλα λόγια βελτιώνουν την οξειδωτική σταθερότητα του ορνιθείου κρέατος (µείωση συγκέντρωσης µηλονικής διαλδεΰδης MDA), συµβάλλοντας έτσι στην αύξηση του χρόνου συντήρησης των σφάγιων. Εργασίες σχετικές µε την προσθήκη αιθέριων ελαίων αρωµατικών φυτών ή µιγµάτων τους στο πόσιµο νερό ορνιθίων κρεοπαραγωγής είναι ελάχιστες και για το λόγο αυτό, θεωρήθηκε σκόπιµη η διεξαγωγή της παρούσης εργασίας µε στόχο τη διερεύνηση της επίδρασης διατροφικής προσθήκης βιταµίνης Ε ή αιθέριου ελαίου ρίγανης ή µίγµατος αιθέριων ελαίων (ρίγανη, φασκόµηλο, µάραθος) στις αποδόσεις των ορνιθίων, καθώς και στα ποιοτικά χαρακτηριστικά του σφάγιου κατά την προσθήκη τους στο πόσιµο νερό των ορνιθίων. 28

29 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 Υλικά και µέθοδοι Για την πραγµατοποίηση του πειράµατος χρησιµοποιήθηκαν τριακόσια είκοσι (320) κρεοπαραγωγά ορνίθια Ross-308, ηλικίας νεοσσού ηµέρας µέχρι την ηλικία των 42 ηµερών. Τα ορνίθια κατανεµήθηκαν τυχαία σε τέσσερις διατροφικές επεµβάσεις (Μ, Ε, ORE, B) και η εκτροφή πραγµατοποιήθηκε σε 16 κελιά στο δάπεδο (4 επαναλήψεις ανά επέµβαση). Η εκτροφή πραγµατοποιήθηκε σε πτηνοτροφείο στις εγκαταστάσεις του Αγροκτήµατος του Αριστοτέλειου Πανεπιστήµιου Θεσσαλονίκης. Εικόνα 4. Εγκαταστάσεις πτηνοτροφείου ΑΠΘ. 29

30 Στα 16 κελιά τοποθετήθηκε ως στρωµνή ριζοφλοιοί πάχους περίπου 5 εκατοστών, η οποία ανανεωνόταν στη διάρκεια του πειράµατος. Η σχετική υγρασία ήταν περίπου στο 65% κατά την έναρξη του πειράµατος, ενώ στη συνέχεια µειώθηκε στο 50-55% και δεν παρατηρήθηκε κανένα πρόβληµα. Στην αρχή χρησιµοποιήθηκαν ταΐστρες συνολικής χωρητικότητας τροφής 2 kg και ποτίστρες χωρητικότητας 3 L, οι οποίες αντικαταστάθηκαν την 3 η εβδοµάδα µε ταΐστρες χωρητικότητας 20 kg και αυτόµατες ποτίστρες. Η παράθεση της τροφής ήταν κατά βούληση. Εικόνα 5. Ποτίστρες και ταΐστρες 1 ης και 2 ης εβδοµάδας. Η θερµοκρασία ήταν οµοιόµορφα κατανεµηµένη στο χώρο εκτροφής και οι διακυµάνσεις της φαίνονται στον παρακάτω πίνακα. Ηµέρα Θερµοκρασία ( 0 C ) Τόσο η υγρασία όσο και η θερµοκρασία καταγράφονταν καθηµερινά µε δύο αυτόµατους θερµοϋδρογράφους που ήταν τοποθετηµένοι, ο µεν ένας στην αρχή των 16 κελιών (πιο ψυχρό σηµείο), ο δε άλλος στο µέσον (θεωρητικά πιο ζεστό σηµείο). 30

31 O φωτισµός ήταν τεχνητός 23 ώρες το 24ώρο, µε την ένταση του φωτός να είναι 20 lux τις πρώτες ηµέρες και στη συνέχεια 10 lux. Ο αερισµός ήταν αυτόµατος βασιζόµενος στους δύο κεντρικούς εξαεριστήρες οροφής και στους ισάριθµους πλευρικούς. Κατά τη διάρκεια του πειράµατος εφαρµόστηκε το προβλεπόµενο πρόγραµµα µαζικού εµβολιασµού. Την 1 η ηµέρα πραγµατοποιήθηκε στο εκκολαπτήριο το εµβόλιο Marek και το εµβόλιο για την βρογχίτιδα. Την 15 η ηµέρα εφαρµόστηκε το εµβόλιο της ψευδοπανώλης και του Gumboro µέσω του συστήµατος ποτίσµατος. Την 25 η ηµέρα χρησιµοποιήθηκε και πάλι το αυτόµατο σύστηµα ποτίσµατος για τη βρογχίτιδα. Εικόνα 6. Ορνίθια ηλικίας 2 ηµερών στα κελιά. Στα ορνίθια της επέµβασης µάρτυρας (Μ) χορηγήθηκαν τρία τυπικά εµπορικά µίγµατα διατροφής, βασισµένα στο σιτάρι και το σογιάλευρο (Μ 1, Μ 2 και Μ 3 για την Α, Β και Γ ηλικία, δηλαδή 1-14, και ηµέρες, αντίστοιχα), ενώ σε εκείνα της επέµβασης Ε χορηγήθηκε το µίγµα του µάρτυρα µε την προσθήκη οξικής α- τοκοφερόλης, (βιταµίνης Ε) σε αναλογία 200 mg/kg ή 200 ppm. Στο πόσιµο νερό των ορνιθίων των επεµβάσεων ORE και Β χορηγήθηκε αιθέριο έλαιο ρίγανης (5%) ή µίγµα αιθέριων ελαίων ρίγανης (5%), φασκόµηλου (1%) και µάραθου (1%), υπό µορφή εµπορικών σκευασµάτων, σε αναλογία 100 ml ανά 1000 L πόσιµο νερό ή 100 ppm. Έτσι, δηµιουργήθηκαν οι ακόλουθες επεµβάσεις: Μάρτυρας (Μ) = ένα τυπικό εµπορικό µίγµα κρεοπαραγωγών ορνιθίων. E = Μάρτυρας mg οξικής α- τοκοφερόλης/kg µίγµατος. 31

32 ORE = Μάρτυρας ppm αιθέριου ελαίου ρίγανης στο πόσιµο νερό. Β = Μάρτυρας ppm αιθέριων ελαίων ρίγανης, φασκόµηλου και µάραθου στο πόσιµο νερό. Από τα παραπάνω σιτηρέσια ελήφθησαν δείγµατα στα οποία έγιναν οι χηµικές αναλύσεις για τον υπολογισµό των ολικών αζωτούχων ουσιών (ΑΟ), των λιπαρών ουσιών (ΛΟ), των ινωδών ουσιών( ΙΟ), της ξηράς ουσίας (ΞΟ) και της τέφρας. Οι αναλύσεις έγιναν στο Εργαστήριο Φυσιολογίας Θρέψεως και Εφαρµοσµένης ιατροφής Αγροτικών Ζώων στο Αγρόκτηµα του ΑΠΘ. Ο προσδιορισµός των αζωτούχων ουσιών πραγµατοποιήθηκε µε τη µέθοδο Kjeldahl σε συσκευή Velp. Για τον προσδιορισµό των λιπαρών ουσιών χρησιµοποιήθηκε η συσκευή Soxhlet µε µέσο εκχύλισης τον πετρελαϊκό αιθέρα. Ο προσδιορισµός των ινωδών ουσιών έγινε σε αυτόµατη συσκευή Velp. Η τέφρα προσδιορίστηκε ύστερα από πυράκτωση του δείγµατος στους C. Η ξηρή ουσία προσδιορίστηκε µετά από τοποθέτηση του δείγµατος σε κλίβανο για 24 ώρες στους 105 ο C. Στον πίνακα 4 δίνεται η σύνθεση του σιτηρεσίου µάρτυρας (για τις τρεις ηλικίες Α, Β και Γ), καθώς και η χηµική και η υπολογισθείσα ανάλυση κατά Weende και σύµφωνα µε τους πίνακες NRC (1994), αντίστοιχα. Όπως προκύπτει από τον πίνακα αυτόν, τα τρία σιτηρέσια του µάρτυρα είναι κλασσικά εµπορικά σιτηρέσια κρεοπαραγωγών ορνιθίων, έτσι ώστε να καλύπτουν τις κανονικές θρεπτικές ανάγκες των ορνιθίων. Κατά τη διάρκεια του πειράµατος µετρήθηκαν η κατανάλωση της τροφής, ο ρυθµός ανάπτυξης, η εκµετάλλευση της τροφής και η θνησιµότητα. Επίσης, µετρήθηκε το τελικό σωµατικό βάρος των ορνιθίων µε ζυγίσεις σε όλα τα ορνίθια της κάθε επέµβασης ανά 2 εβδοµάδες. Εκτός από τα ανωτέρω ποσοτικά χαρακτηριστικά µετρήθηκαν και ποιοτικά χαρακτηριστικά, όπως το συνολικό βάρος σφάγιου, το βάρος σφάγιου και η απόδοση του τόσο σε θερµό όσο και ψυχρό σφάγιο, ο χρωµατισµός του σφάγιου, η περιεκτικότητα του ψυχρού σφάγιου σε εδώδιµο ιστό και οστά και η περιεκτικότητα του εδώδιµου ιστού σε ξηρή ουσία, πρωτεΐνες, λίπος και ανόργανα στοιχεία. Ακόµη, σε 32 δείγµατα ενδοκοιλιακού λίπους (8 από κάθε επέµβαση ή 2 από κάθε επανάληψη, µετρήθηκε µε φασµατοφωτοµετρία διπλής παραγώγου και ειδική συσκευή (SIMADZU), η 32

ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΣΦΑΓΙΟΥ ΚΑΙ ΚΡΕΑΤΟΣ ΟΡΝΙΘIΩΝ ΣΤΑ ΣΙΤΗΡΕΣΙΑ ΤΩΝ ΟΠΟΙΩΝ ΠΡΟΣΤΕΘΗΚΕ ΟΞΙΚΗ α- ΤΟΚΟΦΕΡΟΛΗ, ΓΛΥΚΑΝΙΣΟΣ Ή ΜΕΛΙΣΣΟΧΟΡΤΟ

ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΣΦΑΓΙΟΥ ΚΑΙ ΚΡΕΑΤΟΣ ΟΡΝΙΘIΩΝ ΣΤΑ ΣΙΤΗΡΕΣΙΑ ΤΩΝ ΟΠΟΙΩΝ ΠΡΟΣΤΕΘΗΚΕ ΟΞΙΚΗ α- ΤΟΚΟΦΕΡΟΛΗ, ΓΛΥΚΑΝΙΣΟΣ Ή ΜΕΛΙΣΣΟΧΟΡΤΟ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΣΦΑΓΙΟΥ ΚΑΙ ΚΡΕΑΤΟΣ ΟΡΝΙΘIΩΝ ΣΤΑ ΣΙΤΗΡΕΣΙΑ ΤΩΝ ΟΠΟΙΩΝ ΠΡΟΣΤΕΘΗΚΕ ΟΞΙΚΗ α- ΤΟΚΟΦΕΡΟΛΗ, ΓΛΥΚΑΝΙΣΟΣ Ή ΜΕΛΙΣΣΟΧΟΡΤΟ Αναστασιάδου Μ. (1), Παπιγγιώτη Ε. (1), Ντότας Β. (1), Χατζηζήσης Λ. (2), Γεωργίου

Διαβάστε περισσότερα

Αρωματικά και Φαρμακευτικά Φυτά τάσεις και προοπτικές. Χρήστος Δόρδας Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Γεωπονική Σχολή Εργαστήριο Γεωργίας

Αρωματικά και Φαρμακευτικά Φυτά τάσεις και προοπτικές. Χρήστος Δόρδας Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Γεωπονική Σχολή Εργαστήριο Γεωργίας 1 Αρωματικά και Φαρμακευτικά Φυτά τάσεις και προοπτικές Χρήστος Δόρδας Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Γεωπονική Σχολή Εργαστήριο Γεωργίας 2 Αντικείμενο της ομιλίας Σημασία των αρωματικών φυτών

Διαβάστε περισσότερα

Αρωματικά-Φαρμακευτικά Φυτά

Αρωματικά-Φαρμακευτικά Φυτά ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΟΣΠΡΙΑ-ΠΟΛΥΕΤΕΙΣ ΘΑΜΝΩΔΕΙΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ-ΑΡΩΜΑΤΙΚΑ ΦΥΤΆ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΣΤΗ ΘΕΣΣΑΛΙΑ Αρωματικά-Φαρμακευτικά Φυτά Κατερίνα Μ. Κουκ ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ, ΕΘΙΑΓΕ 1 Σκοπός της ομιλίας να περιγράψω

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΖΩΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΖΩΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΖΩΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΑΠΟΔΟΣΕΙΣ ΚΑΙ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΣΦΑΓΙΟΥ ΚΡΕΟΠΑΡΑΓΩΓΩΝ ΟΡΝΙΘΙΩΝ ΣΤΑ ΣΙΤΗΡΕΣΙΑ ΤΩΝ ΟΠΟΙΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Ρίγανη. Τζουραµάνη Ε., Ναβρούζογλου Π., Σιντόρη Αλ., Λιοντάκης Αγ., Παπαευθυµίου Μ. Καρανικόλας Π. και Αλεξόπουλος Γ.

Ρίγανη. Τζουραµάνη Ε., Ναβρούζογλου Π., Σιντόρη Αλ., Λιοντάκης Αγ., Παπαευθυµίου Μ. Καρανικόλας Π. και Αλεξόπουλος Γ. Ινστιτούτο Γεωργοοικονοµικών και Κοινωνιολογικών Ερευνών Εθνικό Ίδρυµα Αγροτικής Έρευνας Λ. ηµοκρατίας 61, 135 61 Αγ. Ανάργυροι, Αττική Τηλ. 210 27 56 596 Fax 210 27 51 937 Email tzouramani.inagrop@nagref.gr

Διαβάστε περισσότερα

Αρωµατικά Φυτά: Ο αιθέριος θησαυρός του τόπου µας -Τάσεις και προοπτικές

Αρωµατικά Φυτά: Ο αιθέριος θησαυρός του τόπου µας -Τάσεις και προοπτικές 1 Αρωµατικά Φυτά: Ο αιθέριος θησαυρός του τόπου µας -Τάσεις και προοπτικές Χρήστος όρδας Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης Γεωπονική Σχολή Εργαστήριο Γεωργίας 2 Αντικείµενο της οµιλίας Σηµασία των

Διαβάστε περισσότερα

Αρωματικά Φυτά στην Κουζίνα

Αρωματικά Φυτά στην Κουζίνα Αρωματικά Φυτά Αρωματικά Φυτά στην Κουζίνα Η προσθήκη του κατάλληλου βοτάνου μπορεί να κάνει πιο γευστικό και πιο ελκυστικό κάποιο φαγητό. Η γεύση, όμως, είναι ζήτημα προσωπικής προτίμησης και υπάρχει

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνική Χλωρίδα: Διατήρηση και Αξιοποίηση των Αρωματικών -Φαρμακευτικών Ειδών (ΕΘ.Ι.ΑΓ.Ε.)

Ελληνική Χλωρίδα: Διατήρηση και Αξιοποίηση των Αρωματικών -Φαρμακευτικών Ειδών (ΕΘ.Ι.ΑΓ.Ε.) Ελληνική Χλωρίδα: Διατήρηση και Αξιοποίηση των Αρωματικών -Φαρμακευτικών Ειδών (ΕΘ.Ι.ΑΓ.Ε.) Δρ Ελένη Μαλούπα, Τακτική Ερευνήτρια ΕΘΙΑΓΕ Fritilaria pontica Εργαστήριο Προστασίας και Αξιοποίησης Αυτοφυών

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικά Αρωματικά Φυτά Αξιοποίηση των ελληνικών φυτών

Ελληνικά Αρωματικά Φυτά Αξιοποίηση των ελληνικών φυτών ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΕΛΛΑΔΑΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ Ελληνικά Αρωματικά Φυτά Αξιοποίηση των ελληνικών φυτών Δρ. Ελένη Μαλούπα τακτική ερευνήτρια ΕΛ.Γ.Ο.- ΔΗΜΗΤΡΑ (ΕΘ.Ι.ΑΓ.Ε.) Δράμα, 10 και 11

Διαβάστε περισσότερα

Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων

Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων Αποφλοίωση και καθαρισμός Πολλά φυτικά προϊόντα π.χ, μήλα, πατάτες χρειάζονται αποφλοίωση ή καθαρισμό μερικών τμημάτων τους πριν από την κατεργασία.

Διαβάστε περισσότερα

«Ο αιθέριος θησαυρός του τόπου μας». Ηλίας Ντζάνης, Γεωπόνος πρ. πρ/νος Κ.Σ.Ε Αγρινίου ΔΗΜΗΤΡΑ (ΕΘΙΑΓΕ)

«Ο αιθέριος θησαυρός του τόπου μας». Ηλίας Ντζάνης, Γεωπόνος πρ. πρ/νος Κ.Σ.Ε Αγρινίου ΔΗΜΗΤΡΑ (ΕΘΙΑΓΕ) Τα Αρωματικά Φυτά. «Ο αιθέριος θησαυρός του τόπου μας». Τάσεις Προοπτικές. Ηλίας Ντζάνης, Γεωπόνος πρ. πρ/νος Κ.Σ.Ε Αγρινίου ΔΗΜΗΤΡΑ (ΕΘΙΑΓΕ) τα ερωτήματα: 1. Τι είναι Αρωματικά-φαρμακευτικά φυτά? 2.

Διαβάστε περισσότερα

Protecure και Endosan. Protecure. Endosan

Protecure και Endosan. Protecure. Endosan Υγιεινό Φυσικό Προβιοτικό Protecure Endosan Protecure και Endosan Υγιεινό Φυσικό Προβιοτικό Τα νέα ϖροβιοτικά, Protecure και Endosan, ϖεριέχουν καλλιέργειες µικροοργανισµών γαλακτικού οξέος, είναι φυσικά

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧ0ΛΗ ΤΕΧΝ0Λ0ΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ & ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΦΡΟΥΤΩΝ ΚΑΙ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ

ΣΧ0ΛΗ ΤΕΧΝ0Λ0ΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ & ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΦΡΟΥΤΩΝ ΚΑΙ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ ΣΧ0ΛΗ ΤΕΧΝ0Λ0ΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ & ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΦΡΟΥΤΩΝ ΚΑΙ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΤΑΛΕΛΛΗ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΦΡΟΥΤΑ-ΛΑΧΑΝΙΚΑ Τα φρούτα-λαχανικά δεν είναι τροφές

Διαβάστε περισσότερα

Ινστιτούτο ασικών Ερευνών. πολύτιµες ιδιότητες»

Ινστιτούτο ασικών Ερευνών. πολύτιµες ιδιότητες» ΓΕΝΙΚΗ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Ινστιτούτο ασικών Ερευνών (Βασιλικά, Λουτρά Θέρµης) ρ. Ιωάννης Σπανός Τακτικός Ερευνητής «Κρανιά: Μία νέα καλλιέργεια µε πολύτιµες ιδιότητες» Λαµία, 16Μαϊου 2012 Τοποθέτηση

Διαβάστε περισσότερα

τηςσυγκαλλιέργειαςβίκου κριθήςως χαρακτηριστικάτης τηςχλωροµάζας.

τηςσυγκαλλιέργειαςβίκου κριθήςως χαρακτηριστικάτης τηςχλωροµάζας. Μελέτητης τηςσυγκαλλιέργειαςβίκου κριθήςως ωςπροςταποσοτικάκαιποιοτικά χαρακτηριστικάτης τηςχλωροµάζας. Ι. Χατζηγεωργίου 1, Κ. Τσιµπούκας 2 και Γ. Ζέρβας 1 1 Εργαστήριο Φυσιολογίας Θρέψεως και ιατροφής,

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΑΝΝΑ ΦΟΥΛΙΔΗ. Χαλκίδα 8 Μαρτίου 2012

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΑΝΝΑ ΦΟΥΛΙΔΗ. Χαλκίδα 8 Μαρτίου 2012 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΑΝΝΑ ΦΟΥΛΙΔΗ Προϊσταμένη Τμήματος Πυρηνοκάρπων-Μηλοειδών Διεύθυνση Παραγωγής και Αξιοποίησης Προϊόντων Δενδροκηπευτικής Χαλκίδα 8 Μαρτίου 2012 www.minagric.gr

Διαβάστε περισσότερα

Επιδραση της αλατισης και καπνισης στα θρεπτικα συστατικά των ζωικών προιοντων Εκτός από το χλωριούχο νάτριο, για συντηρηση για τα ψαρια και το

Επιδραση της αλατισης και καπνισης στα θρεπτικα συστατικά των ζωικών προιοντων Εκτός από το χλωριούχο νάτριο, για συντηρηση για τα ψαρια και το Επιδραση της αλατισης και καπνισης στα θρεπτικα συστατικά των ζωικών προιοντων Εκτός από το χλωριούχο νάτριο, για συντηρηση για τα ψαρια και το κρεας, γίνεται και χρήση άλλων αλατων όπως νιτρικών και νιτρωδών.

Διαβάστε περισσότερα

Μέχρι σήµερα γνωρίζατε ότι η κατανάλωση ψωµιού είναι µία απολαυστική και θρεπτική συνήθεια. Από σήµερα η αγαπηµένη σας αυτή καθηµερινή συνήθεια µπορεί να παρέχει στον οργανισµό ακόµη περισσότερα θρεπτικά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΠΗΓΕΣ ΠΡΩΤΕΙΝΗΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΧΟΙΡΟΥΣ. Ιωάννης Μαυρομιχάλης, PhD

ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΠΗΓΕΣ ΠΡΩΤΕΙΝΗΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΧΟΙΡΟΥΣ. Ιωάννης Μαυρομιχάλης, PhD ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΠΗΓΕΣ ΠΡΩΤΕΙΝΗΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΧΟΙΡΟΥΣ Ιωάννης Μαυρομιχάλης, PhD Οι τιμές του σογιαλεύρου και των κρυσταλλικών αμινοξέων παραμένουν ασταθείς. Κατά καιρούς, υπάρχει ενδιαφέρον για λιγότερο γνωστές

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΟ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟ

ΝΕΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΟ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟ ΝΕΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΟ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟ Κωνσταντίνα Τζιά Καθηγήτρια ΕΜΠ Εργαστήριο Χημείας και Τεχνολογίας Τροφίμων, Σχολή Χημικών Μηχανικών, ΕΜΠ Νέα προϊόντα - Ελαιόλαδο Αντικατάσταση άλλων λιπαρών σε προϊόντα

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΔΡΑΣΗ ΣΥΣΤΑΤΙΚΩΝ ΤΩΝ ΣΤΙΓΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΦΥΤΟΥ ΚΡΟΚΟΣ (Crocus sativus L. )

ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΔΡΑΣΗ ΣΥΣΤΑΤΙΚΩΝ ΤΩΝ ΣΤΙΓΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΦΥΤΟΥ ΚΡΟΚΟΣ (Crocus sativus L. ) ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΔΡΑΣΗ ΣΥΣΤΑΤΙΚΩΝ ΤΩΝ ΣΤΙΓΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΦΥΤΟΥ ΚΡΟΚΟΣ (Crocus sativus L. ) Μόσχος Γ. Πολυσίου, Χημικός, Καθηγητής Χημείας, Εργαστήριο Γενικής Χημείας, Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη της συγκαλλιέργειας βίκου-κριθής. κριθής και µπιζελιού- και ποιοτικά χαρακτηριστικά της παραγόµενης χλωροµάζας

Μελέτη της συγκαλλιέργειας βίκου-κριθής. κριθής και µπιζελιού- και ποιοτικά χαρακτηριστικά της παραγόµενης χλωροµάζας Μελέτη της συγκαλλιέργειας βίκου-κριθής κριθής και µπιζελιού- βρώµης ως προς τα ποσοτικά και ποιοτικά χαρακτηριστικά της παραγόµενης χλωροµάζας Χατζηγεωργίου Ι. 1, Φορτάτος Ε. 1, Τσιµπούκας Κ. 2, Ζέρβας

Διαβάστε περισσότερα

Διακρίνονται σε: λίπη (είναι στερεά σε συνήθεις θερμοκρασίες) έλαια (είναι υγρά)

Διακρίνονται σε: λίπη (είναι στερεά σε συνήθεις θερμοκρασίες) έλαια (είναι υγρά) ΕΛΑΙΟΛΑΔΟ & ΔΙΑΤΡΟΦΗ Λίπη και έλαια: Βασική κατηγορία θρεπτικών υλών που αποτελούν σημαντική πηγή ενέργειας. Είναι ενώσεις που προκύπτουν από την αντίδραση οργανικών οξέων με γλυκερίνη και λέγονται γλυκερίδια

Διαβάστε περισσότερα

Καινοτόμα προϊόντα από αρωματικά και φαρμακευτικά φυτά της ελληνικής χλωρίδας Στέργιος Τζιμίκας Ιατρός διευθύνων σύμβουλος Dioscurides OE

Καινοτόμα προϊόντα από αρωματικά και φαρμακευτικά φυτά της ελληνικής χλωρίδας Στέργιος Τζιμίκας Ιατρός διευθύνων σύμβουλος Dioscurides OE Η συμβολή των αρωματικών και φαρμακευτικών φυτών στην ανάπτυξη της Δυτικής Μακεδονίας Καινοτόμα προϊόντα από αρωματικά και φαρμακευτικά φυτά της ελληνικής χλωρίδας Στέργιος Τζιμίκας Ιατρός διευθύνων σύμβουλος

Διαβάστε περισσότερα

Η ιστορία του φουντουκιού:

Η ιστορία του φουντουκιού: ΤΟ ΦΟΥΝΤΟΥΚΙ : Η ιστορία του φουντουκιού: Σύμφωνα με ιστορικά ευρήματα, τα φουντούκια πρωτοεμφανίστηκαν στις περιοχές της Σουηδίας, Δανίας και Γερμανίας κατά τη Μεσολιθική και Νεολιθική εποχή. Η καλλιέργεια

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ Οι οργανισμοί εξασφαλίζουν ενέργεια, για τις διάφορες λειτουργίες τους, διασπώντας θρεπτικές ουσίες που περιέχονται στην τροφή τους. Όμως οι φωτοσυνθετικοί

Διαβάστε περισσότερα

DIOSCURIDES OE. Μεταποίηση αρωματικών και φαρμακευτικών φυτών. Στέργιος Τζιμίκας Ιατρός διευθύνων σύμβουλος

DIOSCURIDES OE. Μεταποίηση αρωματικών και φαρμακευτικών φυτών. Στέργιος Τζιμίκας Ιατρός διευθύνων σύμβουλος DIOSCURIDES OE Μεταποίηση αρωματικών και φαρμακευτικών φυτών Στέργιος Τζιμίκας Ιατρός διευθύνων σύμβουλος ηιδέα ΓΕΝΙΚΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ 1200 Αρωματικά Φαρμακευτικά Φυτά είναι Βιομηχανικά 900 Αρωματικά Φαρμακευτικά

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΟΡΤΗ ΡΙΓΑΝΗΣ ΑΧΛΑΔΟΚΑΣΤΡΟ 2014

ΓΙΟΡΤΗ ΡΙΓΑΝΗΣ ΑΧΛΑΔΟΚΑΣΤΡΟ 2014 ΓΙΟΡΤΗ ΡΙΓΑΝΗΣ ΑΧΛΑΔΟΚΑΣΤΡΟ 2014 Η λέξη «Ρίγανη», «Ορίγανος» προέρχεται από τις λέξεις «όρος» (βουνό) και το «γάνυμαι» (χαίρομαι, λαμπρύνομαι). Ρίγανη: Η χαρά του βουνού, το φως του, η λαμπράδα του Οι

Διαβάστε περισσότερα

Tel :+30 211 40 93 230 Fax: +30 211 40 93 230 Email: info@worldcapital.gr Web: www.worldcapital.gr

Tel :+30 211 40 93 230 Fax: +30 211 40 93 230 Email: info@worldcapital.gr Web: www.worldcapital.gr Tel :+30 211 40 93 230 Fax: +30 211 40 93 230 Email: info@worldcapital.gr Web: www.worldcapital.gr ------ Χυμοί & Νέκταρ Royal Berry ------- Οι χυμοί και τα νέκταρ Royal Berry αποτελούν μια νέα καινοτόμα

Διαβάστε περισσότερα

Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή;

Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή; Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή; Στις αρχές της δεκαετίας του 1950 ξεκίνησε μία μεγάλη έρευνα, γνωστή ως η μελέτη των 7 χωρών, όπου μελετήθηκαν οι διατροφικές συνήθειες ανθρώπων από τις εξής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΕΛΑΙΟΚΡΑΜΒΗΣ ΣΕ ΗΜΟΥΣ ΤΗΣ ΥΤ. ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ. Από Ερευνητική Οµάδα της Γεωπονικής Σχολής του ΑΠΘ

ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΕΛΑΙΟΚΡΑΜΒΗΣ ΣΕ ΗΜΟΥΣ ΤΗΣ ΥΤ. ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ. Από Ερευνητική Οµάδα της Γεωπονικής Σχολής του ΑΠΘ ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΕΛΑΙΟΚΡΑΜΒΗΣ ΣΕ ΗΜΟΥΣ ΤΗΣ ΥΤ. ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ Από Ερευνητική Οµάδα της Γεωπονικής Σχολής του ΑΠΘ ΒΟΤΑΝΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ ΕΛΑΙΟΚΡΑΜΒΗΣ Η ελαιοκράµβη (Brassica spp.) είναι ετήσιο φυτό

Διαβάστε περισσότερα

Ποια η χρησιμότητα των πρωτεϊνών;

Ποια η χρησιμότητα των πρωτεϊνών; ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ Τι είναι οι πρωτεϊνες; Η ονομασία πρωτεϊνες προέρχεται από το ρήμα πρωτεύω και σημαίνει την εξαιρετική σημασία που έχουν οι πρωτεϊνες για την υγεία του ανθρώπινου σώματος. Από την εποχή των Ολυμπιακών

Διαβάστε περισσότερα

Ιπποφαές: µία καινοτόµος καλλιέργεια

Ιπποφαές: µία καινοτόµος καλλιέργεια ΓΕΝΙΚΗ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Ινστιτούτο ασικών Ερευνών (Βασιλικά, Λουτρά Θέρµης) ρ. Ιωάννης Σπανός Τακτικός Ερευνητής Ιπποφαές: µία καινοτόµος καλλιέργεια µε πολύτιµες φαρµακευτικές ιδιότητες Θήβα,

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμοσμένη διατροφή των κουνελιών. Πασχάλης Δ. Φορτομάρης Κτηνιατρική Σχολή, Α.Π.Θ.

Εφαρμοσμένη διατροφή των κουνελιών. Πασχάλης Δ. Φορτομάρης Κτηνιατρική Σχολή, Α.Π.Θ. Εφαρμοσμένη διατροφή των κουνελιών Πασχάλης Δ. Φορτομάρης Κτηνιατρική Σχολή, Α.Π.Θ. Σημασία Μέσο συντήρησης, αύξησης, κυοφορίας, γαλακτοπαραγωγής Άμυνα οργανισμού Το σημαντικότερο στοιχείο της εκτροφής

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΑΚΤΙΝΙΔΙΩΝ

ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΑΚΤΙΝΙΔΙΩΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΑΚΤΙΝΙΔΙΩΝ Το ακτινίδιο είναι θάμνος με άνθη χρώματος λευκού. Τα φύλλα του έχουν ωοειδές σχήμα και στο κάτω μέρος τους έχουν χνούδι. Ο καρπός του είναι εδώδιμος, με γλυκόξινη γεύση. Το εξωτερικό

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη της δυνατότητας σύμπλεξης ιόντων χαλκού και σιδήρου από αφεψήματα Ελληνικών βοτάνων

Μελέτη της δυνατότητας σύμπλεξης ιόντων χαλκού και σιδήρου από αφεψήματα Ελληνικών βοτάνων Μελέτη της δυνατότητας σύμπλεξης ιόντων χαλκού και σιδήρου από αφεψήματα Ελληνικών βοτάνων Δ. Κογιάννου 1, Χ. Κουνδουράκη 1, Σ. Καραβόλτσος 2, Α. Σακελλάρη 2, Ν. Καλογερόπουλος 1 1 Τμήμα Επιστήμης Διαιτολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Xημική σύσταση καρπών εσπεριδοειδών

Xημική σύσταση καρπών εσπεριδοειδών Xημική σύσταση καρπών εσπεριδοειδών Χημική σύσταση καρπού εσπεριδοειδών Εξαρτάται από τη γενετική του σύσταση αλλά επηρεάζεται (σε μεγάλο βαθμό) από τις εδαφοκλιματικές συνθήκες, το υποκείμενο, την άρδευση-λίπανση

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΑΝΤΗΣΗΣ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ 12CHN409

ΣΥΝΑΝΤΗΣΗΣ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ 12CHN409 ΠΡΑΚΤΙΚΑ 4 ης ΣΥΝΑΝΤΗΣΗΣ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ 12CHN409 Βιολογικά ενεργά αιθέρια έλαια και άλλες ευεργετικές για την υγεία ουσίες από Ελληνικά και Κινέζικα ενδημικά φυτά - Bioactive essential oils and other beneficial

Διαβάστε περισσότερα

Μάρτιος 2014 ΜΟΝΟ ΓΙΑ 1 15 ΜΑΡΤΙΟΥ

Μάρτιος 2014 ΜΟΝΟ ΓΙΑ 1 15 ΜΑΡΤΙΟΥ Μάρτιος 2014 Αγαπητοί φίλοι, όσο κι αν φαίνεται ότι πέρασε ο χειμώνας, ο μήνας που ξεκινάει είναι ορισμένες φορές αρκετά επικίνδυνος. Η αλλαγή του καιρού αλλά και οι έντονες εναλλαγές της Θερμοκρασίας

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφή γαλακτοπαραγωγών προβάτων

Διατροφή γαλακτοπαραγωγών προβάτων Διατροφή γαλακτοπαραγωγών προβάτων Γεώργιος I. Αρσένος Επίκουρος Καθηγητής Κτηνιατρική Σχολή, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Γιατί είναι σημαντική η Διατροφή... Καθορίζει την παραγωγικότητα 50

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγικά. Σύνταξη, ταξινόμηση και τάξεις οργανικών ενώσεων. Τρόποι γραφής οργανικών ενώσεων. Λειτουργικές ομάδες.

Εισαγωγικά. Σύνταξη, ταξινόμηση και τάξεις οργανικών ενώσεων. Τρόποι γραφής οργανικών ενώσεων. Λειτουργικές ομάδες. ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ - Μάθημα «ΟΡΓΑΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ» Ακαδημαϊκό έτος 2012-2013 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΩΝ, ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΩΝ ΚΑΙ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΤΡΙΤΗ 9.00-12.00 (Ι3 - Θεωρία) ΠΕΜΠΤΗ 10.00 12.00 (I3-Θεωρία) ή (Εργαστήρια)

Διαβάστε περισσότερα

ευτερογενείς µεταβολίτες Μικρού όγκου - µεγάλης αξίας προϊόντα (fine chemicals) Οι τιµές των προϊόντων αυτών είναι πολύ υψηλές

ευτερογενείς µεταβολίτες Μικρού όγκου - µεγάλης αξίας προϊόντα (fine chemicals) Οι τιµές των προϊόντων αυτών είναι πολύ υψηλές Προσδοκίες για αγρότες και µεταποιητές στην Περιφέρεια Στερεάς Ελλάδας Καθηγητής Μόσχος Πολυσίου ιευθυντής Εργαστηρίου Χηµείας Γεωπονικό Πανεπιστήµιο Αθηνών 1 ευτερογενείς µεταβολίτες Μικρού όγκου - µεγάλης

Διαβάστε περισσότερα

Μάθηµα : Οικογενειακή Αγωγή

Μάθηµα : Οικογενειακή Αγωγή ΛΥΚΕΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ ΛΕΜΕΣΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2004 2005 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2005 Μάθηµα : Οικογενειακή Αγωγή Ηµεροµηνία: 14 / 06 /05 Τάξη: Β Λυκείου Ονοµατεπώνυµο µαθητή/τριας:... Χρόνος:

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογία Προϊόντων Φυτικής Προέλευσης

Τεχνολογία Προϊόντων Φυτικής Προέλευσης Τεχνολογία Προϊόντων Φυτικής Προέλευσης Τεχνολογία Χυµού Φρούτων Εισαγωγή Αναφερόµαστε κυρίως σε εσπεριδοειδή (πορτοκάλια, λεµόνια, κίτρο), σε πυρηνόκαρπα (βερίκοκα, ροδάκινα, δαµάσκηνα, αχλάδια) και µήλα.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΑΝΑΠΝΟΗ. Καρβουντζή Ηλιάνα Βιολόγος

ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΑΝΑΠΝΟΗ. Καρβουντζή Ηλιάνα Βιολόγος ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΑΝΑΠΝΟΗ Η τροφή αποτελείται και από ουσίες μεγάλου μοριακού βάρους (πρωτεΐνες, υδατάνθρακες, λιπίδια, νουκλεϊνικά οξέα). Οι ουσίες αυτές διασπώνται (πέψη) σε απλούστερες (αμινοξέα, απλά σάκχαρα,

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Μαθητές: Σαγιόγλου Σάββας,Ορφανίδου Μαρία, Πλατής Βασίλης, Μπορμπόκη Αγγελική, Νουλίκα Μαρία, Τριανταφυλλίδης Ιωσήφ

ΧΗΜΕΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Μαθητές: Σαγιόγλου Σάββας,Ορφανίδου Μαρία, Πλατής Βασίλης, Μπορμπόκη Αγγελική, Νουλίκα Μαρία, Τριανταφυλλίδης Ιωσήφ ΧΗΜΕΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Μαθητές: Σαγιόγλου Σάββας,Ορφανίδου Μαρία, Πλατής Βασίλης, Μπορμπόκη Αγγελική, Νουλίκα Μαρία, Τριανταφυλλίδης Ιωσήφ Επιβλέπουσα καθηγήτρια: Κ. Ελένη Κοκκίνου Σχολικό Έτος: 2012-2013

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Επώνυµο: ΚΕΣΙ ΗΣ Όνοµα: ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ Όνοµα πατέρα: Ιωάννης Έτος γεννήσεως: 1961 /νση επικοινωνίας : Τέρµα Κοντοπούλου, Φλώρινα, 53100 Τηλ: 238554646 e-mail: tkesidis@gmail.com

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΤΡΟΦΗΣ ΩΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ. Η παραγωγή τροφής

Η ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΤΡΟΦΗΣ ΩΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ. Η παραγωγή τροφής Η ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΤΡΟΦΗΣ ΩΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ Η παραγωγή τροφής Καλύπτει τη βασικότερη ανθρώπινη ανάγκη Ιστορικά, η πρώτη αιτία ανθρώπινης παρέµβασης στο φυσικό περιβάλλον Σχετίζεται άµεσα µε τον υπερπληθυσµό

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΕΣ & ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥ ΛΑΔΙΟΥ. ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΚΕΡΑΤΕΑΣ 2013

ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΕΣ & ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥ ΛΑΔΙΟΥ. ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΚΕΡΑΤΕΑΣ 2013 ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΕΣ & ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥ ΛΑΔΙΟΥ. ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΚΕΡΑΤΕΑΣ 2013 Στην αρχαία Ελλάδα, όταν ήκμαζαν, η φιλοσοφία, τα μαθηματικά, η γεωμετρία, και γεννιόταν η ιατρική επιστήμη,

Διαβάστε περισσότερα

«ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΔΟΜΗ ΞΥΛΟΥ» ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ. Δρ. Γεώργιος Μαντάνης Εργαστήριο Τεχνολογίας Ξύλου Τμήμα Σχεδιασμού & Τεχνολογίας Ξύλου & Επίπλου

«ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΔΟΜΗ ΞΥΛΟΥ» ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ. Δρ. Γεώργιος Μαντάνης Εργαστήριο Τεχνολογίας Ξύλου Τμήμα Σχεδιασμού & Τεχνολογίας Ξύλου & Επίπλου «ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΔΟΜΗ ΞΥΛΟΥ» ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ Δρ. Γεώργιος Μαντάνης Εργαστήριο Τεχνολογίας Ξύλου Τμήμα Σχεδιασμού & Τεχνολογίας Ξύλου & Επίπλου ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ ΣΥΣΤΑΣΗ ΞΥΛΟΥ ΣΕ ΔΟΜΙΚΑ ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

προϊόντων του Δρ Κωσταρέλλη Βασιλική Λέκτορας Χαροκοπείου Πανεπιστημίου

προϊόντων του Δρ Κωσταρέλλη Βασιλική Λέκτορας Χαροκοπείου Πανεπιστημίου Η διατροφική αξία του σταφυλιού και των προϊόντων του Δρ Κωσταρέλλη Βασιλική Λέκτορας Χαροκοπείου Πανεπιστημίου Η καλλιέργεια του αμπελιού στην στην αρχαιότητα Δίαιτα στην Αρχαία Ελλάδα Το Μεσογειακή πρότυπο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΠΟΡΟΙ ωφέλιμοι για την ΥΓΕΙΑ ΜΑΣ

ΣΠΟΡΟΙ ωφέλιμοι για την ΥΓΕΙΑ ΜΑΣ ΣΠΟΡΟΙ ωφέλιμοι για την ΥΓΕΙΑ ΜΑΣ ΣΟΥΣΑΜΙ Το σουσάμι αποτελεί φυτικής προέλευσης τρόφιμο, που περιέχει υψηλής βιολογικής αξίας φυτικές πρωτεΐνες. Είναι πλούσιο σε αμινοξέα όπως η μεθειονίνη, η τρυπτοφάνη,

Διαβάστε περισσότερα

Αξιοποίηση των ελληνικών φυτών

Αξιοποίηση των ελληνικών φυτών ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΕΛΛΑΔΑΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ Ελληνικά Αρωματικά Φυτά Αξιοποίηση των ελληνικών φυτών Δρ. Ελένη Μαλούπα τακτική ερευνήτρια ΕΛ.Γ.Ο.- ΔΗΜΗΤΡΑ (ΕΘ.Ι.ΑΓ.Ε.) Δράμα, 10 και 11

Διαβάστε περισσότερα

Σχήμα. Ευγενόλη (Ι), καρβακρόλη (ΙΙ), θυμόλη (ΙΙΙ). Σχήμα. Εστραγκόλη (αριστερά), ανηθόλη (κέντρο), μυριστισίνη (δεξιά).

Σχήμα. Ευγενόλη (Ι), καρβακρόλη (ΙΙ), θυμόλη (ΙΙΙ). Σχήμα. Εστραγκόλη (αριστερά), ανηθόλη (κέντρο), μυριστισίνη (δεξιά). ΑΡΤΥΜΑΤΑ Κάποια φυτά/τμήμα φυτών με έντονες και χαρακτηριστικές γεύσεις και αρώματα χρησιμοποιούνται αποξηραμένα είτε νωπά ως καρυκεύματα ή μπαχαρικά. Σε αυτά περιλαμβάνονται καρποί, σπόροι, φλοιοί δένδρων.

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ - 2

ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ - 2 31-7-14 ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ - 2 Στο σχήμα 1 του άρθρου που δημοσιεύσαμε την προηγούμενη φορά φαίνεται η καθοριστικός ρόλος των μικροοργανισμών για την ύπαρξη της ζωής, αφού χωρίς

Διαβάστε περισσότερα

Η νηστεία κάνει θαύματα

Η νηστεία κάνει θαύματα Η νηστεία κάνει θαύματα Έρευνα του Πανεπιστημίου Κρήτης δείχνει ότι οι διατροφικές επιταγές της Ορθόδοξης Εκκλησίας είναι άκρως ευεργετικές για την υγεία των παιδιών Οι ειδικοί λένε ότι η αποχή από τις

Διαβάστε περισσότερα

PROJECT. Ελαιόλαδο το χρυσάφι στο πιάτο μας. Ελαιόλαδο και υγεία

PROJECT. Ελαιόλαδο το χρυσάφι στο πιάτο μας. Ελαιόλαδο και υγεία ΜΕΛΗ ΟΜΑΔΑΣ: Γιώργος Δερμιτζάκης Δημήτρης Δημητρουλόπουλος Έλενα Ξενάκη Μαργαρίτα Χατζοπούλου PROJECT Ελαιόλαδο το χρυσάφι στο πιάτο μας Ελαιόλαδο και υγεία ΥΠΕΥΘΥΝΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΕΣ: Λαγουτάρη Ελένη Σούσου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΟΜΙΛΙΑΣ ΠΑΥΛΟΥ ΚΑΠΟΓΛΟΥ ΣΤΗΝ ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΣΤΙΣ 29-30/ 3/2013 ΣΤΟ ΑΓΡΙΝΙΟ.

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΟΜΙΛΙΑΣ ΠΑΥΛΟΥ ΚΑΠΟΓΛΟΥ ΣΤΗΝ ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΣΤΙΣ 29-30/ 3/2013 ΣΤΟ ΑΓΡΙΝΙΟ. ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΟΜΙΛΙΑΣ ΠΑΥΛΟΥ ΚΑΠΟΓΛΟΥ ΣΤΗΝ ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΣΤΙΣ 29-30/ 3/2013 ΣΤΟ ΑΓΡΙΝΙΟ. Στην αρχή της ομιλίας του ο Γεωπόνος κ. Παύλος Καπόγλου, συγγραφέας του βιβλίο «ΣΤΕΒΙΑ:

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη της Χημικής Σύστασης Αιθερίων Ελαίων ορισμένων Αρωματικών Φυτών της Ελληνικής Χλωρίδας

Μελέτη της Χημικής Σύστασης Αιθερίων Ελαίων ορισμένων Αρωματικών Φυτών της Ελληνικής Χλωρίδας ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΧΗΜΕΙΑΣ ΚΑΙ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ Μελέτη της Χημικής Σύστασης Αιθερίων Ελαίων ορισμένων Αρωματικών Φυτών της Ελληνικής Χλωρίδας

Διαβάστε περισσότερα

Ελαιόλαδο και Καταναλωτής

Ελαιόλαδο και Καταναλωτής Ελαιόλαδο και Καταναλωτής ΕΘΙΑΓΕ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΛΙΑΣ ΚΑΙ ΥΠΟΤΡΟΠΙΚΩΝ ΦΥΤΩΝ ΧΑΝΙΩΝ INTERNATIONAL OLIVE COUNCIL ΝΟΜΑΡΧΙΑΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ ΧΑΝΙΩΝ PREFECTURE OF CHANIA Το ελαιόλαδο είναι ένας φυσικός χυμός που

Διαβάστε περισσότερα

Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3

Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3 Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3 Για χρόνια, οι καταναλωτές µαθαίνουν για τα οφέλη της µείωσης των καρδιαγγειακών παθήσεων µε τη λήψη ωµέγα-3 λιπαρών οξέων. Αυτή η άποψη έχει επικρατήσει,

Διαβάστε περισσότερα

Αριθµ. Πρωτ.: 3156/123194. ΠΡΟΣ: όπως Π.. ΚΟΙΝ: όπως Π.. ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ

Αριθµ. Πρωτ.: 3156/123194. ΠΡΟΣ: όπως Π.. ΚΟΙΝ: όπως Π.. ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΒΙΩΣΙΜΗΣ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΦΥΤΟΓΕΝΕΤΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΛΑΠΛΑΣΙΑΣΤΙΚΟΥ ΥΛΙΚΟΥ ΚΑΛΛΙΕΡΓΟΥΜΕΝΩΝ ΦΥΤΙΚΩΝ ΕΙ ΩΝ ΤΜΗΜΑ Α1

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2015 Β ΦΑΣΗ Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ / ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ÅÐÉËÏÃÇ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2015 Β ΦΑΣΗ Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ / ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ÅÐÉËÏÃÇ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΤΑΞΗ: ΜΑΘΗΜΑ: ΘΕΜΑ A Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ / ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Ηµεροµηνία: Μ. Τετάρτη 8 Απριλίου 2015 ιάρκεια Εξέτασης: 3 ώρες ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό καθεµιάς από τις παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

προϊόντων ένα τρίπτυχο: Ποιότητα Ασφάλεια καταναλωτή Περιβαλλοντική μέριμνα.

προϊόντων ένα τρίπτυχο: Ποιότητα Ασφάλεια καταναλωτή Περιβαλλοντική μέριμνα. η καλλιεργεια της μηδικης στo ΝΟΜΟ ΛΑΡΙΣΑΣ Σήμερα όσο ποτέ άλλοτε το ζητούμενο στην Ελληνική γεωργία είναι η ποιότητα και η ανταγωνιστικότητα των προϊόντων της, η γεωργική παραγωγή είναι απαραίτητο να

Διαβάστε περισσότερα

ΜΠΟΛΝΤΟ (PEUMUS BOLDUS) Βασιλείου Ιωάννα Φαρμακοποιός Μ.Ρ.Α.

ΜΠΟΛΝΤΟ (PEUMUS BOLDUS) Βασιλείου Ιωάννα Φαρμακοποιός Μ.Ρ.Α. ΜΠΟΛΝΤΟ (PEUMUS BOLDUS) Βασιλείου Ιωάννα Φαρμακοποιός Μ.Ρ.Α. ΜΠΟΛΝΤΟ (PEUMUS BOLDUS) Το μπόλντο ανήκει στην οικογένεια των Monimiaceae. Eίναι αυτοφυές της περιοχής των Άνδεων της Χιλής και του Περού, αλλά

Διαβάστε περισσότερα

Εκτροφή κρεοπαραγωγών ορνίθων (broilers)

Εκτροφή κρεοπαραγωγών ορνίθων (broilers) Εκτροφή κρεοπαραγωγών ορνίθων (broilers) Εκτροφή κρεοπαραγωγών ορνίθων (broilers) Εξειδικευμένο ζωικό υλικό (υβρίδια κρεοπαραγωγής, Cobb, Ross, Hubbard, Hybro κλπ) Μονοεκτροφή (All in-all out) Εκτροφή

Διαβάστε περισσότερα

Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών Σεμιναρίου για τον Τομέα Γεωπονίας, Τροφίμων και Περιβάλλοντος Συνολική ιάρκεια: 48 ώρες

Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών Σεμιναρίου για τον Τομέα Γεωπονίας, Τροφίμων και Περιβάλλοντος Συνολική ιάρκεια: 48 ώρες Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών Σεμιναρίου για τον Τομέα Γεωπονίας, Τροφίμων και Περιβάλλοντος Συνολική ιάρκεια: 48 ώρες Κωδικός (ΑΑ) Ώρες ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΧΗ ΕΝΟΤΗΤΕΣ ΣΤΟΧΟΙ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ 1 6 1. Ξενάγηση στο

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΝΑ ΙΑΡΘΡΩΣΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΜΕ ΑΡΩΜΑΤΙΚΑ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΑ ΦΥΤΑ (ΑΦΦ)»

«ΑΝΑ ΙΑΡΘΡΩΣΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΜΕ ΑΡΩΜΑΤΙΚΑ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΑ ΦΥΤΑ (ΑΦΦ)» «Αναδιάρθρωση της καλλιέργειας του καπνού : Επιχειρηµατική Καθοδήγηση για την Βιωσιµότητα των Αγροτικών Επιχειρήσεων & Προοπτικές Αρωµατικών-Φαρµακευτικών και Ενεργειακών φυτών» «ΑΝΑ ΙΑΡΘΡΩΣΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Ημερίδα. Τετάρτη 22 Σεπτεμβρίου 2010 Αίθουσα Ένωσης Αγροτικών Συνεταιρισμών Αμύνταιου

Ημερίδα. Τετάρτη 22 Σεπτεμβρίου 2010 Αίθουσα Ένωσης Αγροτικών Συνεταιρισμών Αμύνταιου Ημερίδα Η Καλλιέργεια των αρωματικών φυτών στο Νομό Φλώρινας και η δυνατότητα αξιοποίησης των παραγόμενων πρώτων υλών τους Τετάρτη 22 Σεπτεμβρίου 2010 Αίθουσα Ένωσης Αγροτικών Συνεταιρισμών Αμύνταιου ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Ελαιόλαδο. από Φιλοπεριβαλλοντικά Συστήματα Διαχείρισης

Ελαιόλαδο. από Φιλοπεριβαλλοντικά Συστήματα Διαχείρισης Ελαιόλαδο από Φιλοπεριβαλλοντικά Συστήματα Διαχείρισης Γιατί Ελαιόλαδο και γιατί από Φιλοπεριβαλλοντικά Συστήματα Διαχείρισης; Δεν υποβαθμίζει: - το περιβάλλον και τους φυσικούς πόρους - τη βιολογική αξία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ. της Νικολέτας Ε. 1. Να οξειδωθούν και να παράγουν ενέργεια. (ΚΑΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ)

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ. της Νικολέτας Ε. 1. Να οξειδωθούν και να παράγουν ενέργεια. (ΚΑΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ) ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ της Νικολέτας Ε. 3ο Κεφάλαιο Περιληπτική Απόδοση 3.1. Ενέργεια και οργανισμοί Όλοι οι οργανισμοί προκειμένου να επιβιώσουν και να επιτελέσουν τις λειτουργίες τους χρειάζονται

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΓΕΩΠΟΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΖΩΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΓΕΩΠΟΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΖΩΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΓΕΩΠΟΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΖΩΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗΣ ΠΡΟΣΘΗΚΗΣ ΓΛΥΚΑΝΙΣΟΥ(PIMPINELLA ANISUM L.)

Διαβάστε περισσότερα

Το Γκότζι Μπέρι (Goji Berry) είναι ένα φυτό που ξεκίνησε το μακρύ του «ταξίδι» από την Κίνα και έρχεται να κατακτήσει τα ελληνικά χωράφια.

Το Γκότζι Μπέρι (Goji Berry) είναι ένα φυτό που ξεκίνησε το μακρύ του «ταξίδι» από την Κίνα και έρχεται να κατακτήσει τα ελληνικά χωράφια. Το Γκότζι Μπέρι (Goji Berry) είναι ένα φυτό που ξεκίνησε το μακρύ του «ταξίδι» από την Κίνα και έρχεται να κατακτήσει τα ελληνικά χωράφια. Το φυτό Γκότζι Μπέρι (Goji Berry) είναι γνωστό εδώ και αιώνες

Διαβάστε περισσότερα

aγρoterra #14 Αγροτικές εξαγωγές Τα προϊόντα-πρωταγωνιστές τού αύριο Πλήρης οδηγός για την αλόη και η ελληνική εμπειρία 14/09/2013

aγρoterra #14 Αγροτικές εξαγωγές Τα προϊόντα-πρωταγωνιστές τού αύριο Πλήρης οδηγός για την αλόη και η ελληνική εμπειρία 14/09/2013 π ε ρ ι ο δ ι κ η ε κ δ ο σ η τ η ς ε φ η μ ε ρ ι δ α σ ε π ε ν δ υ τ η σ aγρoterra #14 14/09/2013 Μάρκετινγκ Εξάγεις; Χτίσε τον «μύθο» των προϊόντων σου Καλλιέργειες Λαχανικά: Μπορούμε να γίνουμε ο κήπος

Διαβάστε περισσότερα

-H 2 H2 O R C COOH. α- κετοξύ

-H 2 H2 O R C COOH. α- κετοξύ Παραπροϊόντα αλκοολικής ζύµωσης Τα παραπροϊόντα της αλκοολικής ζύµωσης είναι χηµικές ενώσεις που προέρχονται είτε από τον ίδιο το µηχανισµό της αλκοολικής ζύµωσης, είτε από το µεταβολισµό της ζύµης, είτε

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος ράσης Καλλιέργεια Αρωματικών και Φαρμακευτικών Φυτών

Τίτλος ράσης Καλλιέργεια Αρωματικών και Φαρμακευτικών Φυτών ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΓΕΩΠΟΝΩΝ ΠΥΡΟΠΛΗΚΤΩΝ ΠΕΡΙΟΧΩΝ ΧΟΡΗΓΟΣ ΚΟΙΝΩΦΕΛΕΣ Ι ΡΥΜΑ ΙΩΑΝΝΗ Σ. ΛΑΤΣΗ ΗΜΟΣ ΦΑΛΑΙΣΙΑΣ ΝΟΜΟΥ ΑΡΚΑ ΙΑΣ Τίτλος ράσης Καλλιέργεια Αρωματικών και Φαρμακευτικών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ e-school by Agronomist.gr

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ e-school by Agronomist.gr 2012 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ e-school by Agronomist.gr ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ E-school by Agronomist.gr ΜΑΡΤΙΟΣ 2012 2 ΓΕΩΡΓΙΑ, ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΓΕΩΡΓΙΑ, ΚΤΗΝΟΤΡΟΦΙΑ ΚΑΙ ΚΤΗΝΟΤΡΟΦΙΑ ΚΑΙ ΑΛΙΕΙΑ ΑΛΙΕΙΑ 3 Αρωματικά

Διαβάστε περισσότερα

Γιατί είναι θέμα παράδοσης...

Γιατί είναι θέμα παράδοσης... Γιατί είναι θέμα παράδοσης... ΜΥΛΟΙ ΚΡΗΤΗΣ Α.Ε. Λεωφ. Εθνάρχου Βενιζέλου 40, Σούδα 73200, τηλ: 800-11-44555, 28210 81380, fax: 28210 89898, http://www.mills.gr e-mail: info@mills.gr Αιγο-Προβατοτροφές

Διαβάστε περισσότερα

Ο EΛΛΗΝΙΚΟΣ ΑΥΤΟΦΥΗΣ ΛΥΚΙΣΚΟΣ ΚΑΙ Η ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΑ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΤΟΥ ΛΥΚΙΣΚΟΥ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

Ο EΛΛΗΝΙΚΟΣ ΑΥΤΟΦΥΗΣ ΛΥΚΙΣΚΟΣ ΚΑΙ Η ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΑ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΤΟΥ ΛΥΚΙΣΚΟΥ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Ο EΛΛΗΝΙΚΟΣ ΑΥΤΟΦΥΗΣ ΛΥΚΙΣΚΟΣ ΚΑΙ Η ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΑ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΤΟΥ ΛΥΚΙΣΚΟΥ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Ο ΛΥΚΙΣΚΟΣ ( HUMULUS LUPULUS) (γερμανικά HOPFEN και αγγλικά HOPS. Ο Γεωπόνος Παύλος Καπόγλου αναφέρθηκε στις δυνατότητες

Διαβάστε περισσότερα

Η ΓΥΡΗ ΤΙ EIΝΑΙ H ΓΥΡΗ. Ηγύρη αποτελεί το αρσενικό αναπαραγωγικό κύτταρο των φυτών. Δήμου Μαρία Γεωπόνος Msc

Η ΓΥΡΗ ΤΙ EIΝΑΙ H ΓΥΡΗ. Ηγύρη αποτελεί το αρσενικό αναπαραγωγικό κύτταρο των φυτών. Δήμου Μαρία Γεωπόνος Msc Η ΓΥΡΗ Δήμου Μαρία Γεωπόνος Msc ΤΙ EIΝΑΙ H ΓΥΡΗ Ηγύρη αποτελεί το αρσενικό αναπαραγωγικό κύτταρο των φυτών 1 H ΣΥΛΛΟΓΗ ΤΗΣ ΓΥΡΗΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΜΕΛΙΣΣΕΣ ΣΥΛΛΟΓΗ ΤΗΣ ΓΥΡΗΣ σε κηρήθρες με γυρεοπαγίδες εποχή συλλογής

Διαβάστε περισσότερα

Οφέλη του πράσινου τσαγιού για την υγεία

Οφέλη του πράσινου τσαγιού για την υγεία Τσάι Πράσινο Οι ιδιότητες και τα οφέλη του πράσινου τσαγιού είναι γνωστές εδώ και αιώνες σε πολλούς Ασιατικούς πολιτισμούς. Ωστόσο στο δυτικό κόσμο το πράσινο τσάι έγινε δημοφιλές πρόσφατα. Μόνο το τελευταίο

Διαβάστε περισσότερα

της Κλεοπάτρας Ζουμπουρλή, μοριακή βιολόγος, medlabnews.gr Τα κολοκυθάκια αποτελούν πολύτιμο σύμμαχο της καθημερινής μας διατροφής.

της Κλεοπάτρας Ζουμπουρλή, μοριακή βιολόγος, medlabnews.gr Τα κολοκυθάκια αποτελούν πολύτιμο σύμμαχο της καθημερινής μας διατροφής. της Κλεοπάτρας Ζουμπουρλή, μοριακή βιολόγος, medlabnews.gr Τα κολοκυθάκια αποτελούν πολύτιμο σύμμαχο της καθημερινής μας διατροφής. Μπορεί να μην έχουν πληθώρα θρεπτικών συστατικών όπως άλλα λαχανικά,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. β. Η μόλυνση των φυτικών προϊόντων από γεωργικά φάρμακα μπορεί να είτε άμεση είτε έμμεση. ΣΩΣΤΟ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. β. Η μόλυνση των φυτικών προϊόντων από γεωργικά φάρμακα μπορεί να είτε άμεση είτε έμμεση. ΣΩΣΤΟ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΤΑΞΗ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Α ) & ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΕΤΑΡΤΗ 15/04/2015 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΥΓΙΕΙΝΗ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΕΞΙ (6) ΘΕΜΑ Α ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α1. Να γράψετε

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία Βιολογίας 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ

Εργασία Βιολογίας 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ Εργασία Βιολογίας Καθηγητής: Πιτσιλαδής Β. Μαθητής: Μ. Νεκτάριος Τάξη: Β'2 Υλικό: Κεφάλαιο 3 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ Την ενέργεια και τα υλικά που οι οργανισμοί εξασφαλίζουν από το περιβάλλον

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΕΙΑ

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΕΙΑ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΕΙΑ ΕΦΗΒΕΙΑ- ΑΝΑΓΚΕΣ v Επιτάχυνση ρυθμού ανάπτυξης v Ωρίμανση και αύξηση ιστών v Αποκτά το 20% του ύψους και το 50% του βάρους του ενήλικα, ενώ οι μύες, ο όγκος του αίματος και γενικά

Διαβάστε περισσότερα

ΚΡΙΣΙΜΑ ΣΗΜΕΙΑ ΕΛΕΓΧΟΥ ΚΑΙ ΕΠΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΑΓΕΛΑΔΟΤΡΟΦΙΚΩΝ ΜΟΝΑΔΩΝ

ΚΡΙΣΙΜΑ ΣΗΜΕΙΑ ΕΛΕΓΧΟΥ ΚΑΙ ΕΠΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΑΓΕΛΑΔΟΤΡΟΦΙΚΩΝ ΜΟΝΑΔΩΝ ΕΝΩΣΗ ΦΥΛΗΣ ΧΟΛΣΤΑΙΝ ΕΛΛΑΔΑΣ Γεωτεχνική Υπηρεσία και Υπηρεσία Πληροφορικών Συστημάτων ΚΡΙΣΙΜΑ ΣΗΜΕΙΑ ΕΛΕΓΧΟΥ ΚΑΙ ΕΠΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΑΓΕΛΑΔΟΤΡΟΦΙΚΩΝ ΜΟΝΑΔΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παρούσα οικονομική κατάσταση

Διαβάστε περισσότερα

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΛΙΠΗ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΛΙΠΗ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C. MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΛΙΠΗ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Τα λίπη αποτελούν μια συμπυκνωμένη πηγή ενέργειας Ενεργούν σαν διαλύτες

Διαβάστε περισσότερα

Μικροβιολογία Τροφίμων Ι

Μικροβιολογία Τροφίμων Ι Μικροβιολογία Τροφίμων Ι Ενότητα 9: Αντιμικροβιακά Εμπόδια - Αιθέρια Έλαια, 1.5ΔΩ Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου Διδάσκοντες: Γεώργιος - Ιωάννης Νύχας Ευστάθιος Πανάγου Μαθησιακοί

Διαβάστε περισσότερα

Παραγωγική Ανθοκομία. Γυψοφίλη. Εργαστήριο Παραγωγική Ανθοκομία. Γεώργιος Δημόκας. * Καθηγητής Εφαρμογών - Τ.Ε.Ι. Πελοποννήσου

Παραγωγική Ανθοκομία. Γυψοφίλη. Εργαστήριο Παραγωγική Ανθοκομία. Γεώργιος Δημόκας. * Καθηγητής Εφαρμογών - Τ.Ε.Ι. Πελοποννήσου TEI Πελοποννήσου Εργαστήριο Παραγωγική Ανθοκομία Θέμα Παραγωγική Ανθοκομία Ποικιλίες Καλλιέργεια Απαιτήσεις Γυψοφίλη Προβλήματα Ασθένειες Εχθροί Γεώργιος Δημόκας * Καθηγητής Εφαρμογών - Τ.Ε.Ι. Πελοποννήσου

Διαβάστε περισσότερα

Η θρέψη και η λίπανση της βιομηχανικής τομάτας

Η θρέψη και η λίπανση της βιομηχανικής τομάτας Η θρέψη και η λίπανση της βιομηχανικής τομάτας Αθανάσιος Κουκουνάρας Λέκτορας Εργαστήριο Λαχανοκομίας Τμήμα Γεωπονίας ΑΠΘ thankou@agro.auth.gr 9 Μαρτίου 2015, Λάρισα Κύρια σημεία Η ανάγκη για λίπανση Οργανική

Διαβάστε περισσότερα

Με Νου, Αρωματόκηπος και ευεξία

Με Νου, Αρωματόκηπος και ευεξία Με Νου, Αρωματόκηπος και ευεξία Δρ Νίκος Κρίγκας ΕΔΙΠ Τομέας Βοτανικής και Τομέας Οικολογίας, Τμήμα Βιολογίας, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Επισκέπτης Καθηγητής Τμήμα Γεωπονίας, Φυτικής Παραγωγής

Διαβάστε περισσότερα

Τοπικά παραδοσιακά τρόφιμα : Oίνος OΡΘΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΟΙΝΩΝ

Τοπικά παραδοσιακά τρόφιμα : Oίνος OΡΘΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΟΙΝΩΝ Τοπικά παραδοσιακά τρόφιμα : Oίνος OΡΘΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΟΙΝΩΝ ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΟΤΣΕΡΙΔΗΣ Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Τμήμα Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής του Ανθρώπου Τοπικά Παραδοσιακά

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ. 9η ΙΑΛΕΞΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΓΙΑ ΑΝΘΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΤΙΣ ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ

ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ. 9η ΙΑΛΕΞΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΓΙΑ ΑΝΘΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΤΙΣ ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΦΥΤΩΝ 9η ΙΑΛΕΞΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΓΙΑ ΑΝΘΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΤΙΣ ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ Ανθεκτικότητα Γενικά Η εξέλιξη των καλλιεργούµενων φυτών είναι το αποτέλεσµα φυσικής και τεχνητής επιλογής Η επιλογή για αυξηµένες

Διαβάστε περισσότερα

Ηλίας Σμυρνιούδης Διευθυντής Έρευνας & Ανάπτυξης

Ηλίας Σμυρνιούδης Διευθυντής Έρευνας & Ανάπτυξης Ηλίας Σμυρνιούδης Διευθυντής Έρευνας & Ανάπτυξης Η μαστίχα Χίου Η μαστίχα Χίου, αποτελεί 100% φυσικό προϊόν, προέρχεται από τον κορμό και τα κλαδιά του μαστιχόδεντρου (Pistacia Lentiscus var. Chia), Το

Διαβάστε περισσότερα

(dietary fiber, nonnutritive fiber)

(dietary fiber, nonnutritive fiber) KΥΤΤΑΡΙΝΗ - ΦΥΤΙΚΕΣ ΙΝΕΣ Στα τρόφιμα, παράλληλα με τους υδατάνθρακες που πέπτονται στον ανθρώπινο οργανισμό (δηλαδή που υδρολύονται, απορροφώνται και μεταβολίζονται κατά τα γνωστά), υπάρχουν και υδατάνθρακες

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ Η χοληστερίνη εντοπίστηκε για πρώτη φορά σε πέτρες της χολής το 1784.Η σχέση της με τα καρδιαγγειακά νοσήματα ανακαλύφθηκε στις τελευταίες

ΙΣΤΟΡΙΑ Η χοληστερίνη εντοπίστηκε για πρώτη φορά σε πέτρες της χολής το 1784.Η σχέση της με τα καρδιαγγειακά νοσήματα ανακαλύφθηκε στις τελευταίες ΧΟΛΗΣΤΕΡΙΝΗ Η χοληστερίνη ή η χοληστερόλη είναι κηρώδης στερόλης που βρίσκεται στη μεμβράνη των κυττάρων όλων των ιστών του σώματος, και στο πλάσμα του αίματος όλων των ζώων. Μικρότερες ποσότητες χοληστερίνης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΖΩΤΟΥΧΟΣ ΛΙΠΑΝΣΗ ΚΑΙ ΟΡΘΗ ΓΕΩΡΓΙΚΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗ. Δρ. Γιάννης Ασημακόπουλος Πρώην Καθηγητής Γεωπονικού Παν/μίου Αθηνών

ΑΖΩΤΟΥΧΟΣ ΛΙΠΑΝΣΗ ΚΑΙ ΟΡΘΗ ΓΕΩΡΓΙΚΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗ. Δρ. Γιάννης Ασημακόπουλος Πρώην Καθηγητής Γεωπονικού Παν/μίου Αθηνών ΑΖΩΤΟΥΧΟΣ ΛΙΠΑΝΣΗ ΚΑΙ ΟΡΘΗ ΓΕΩΡΓΙΚΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗ Δρ. Γιάννης Ασημακόπουλος Πρώην Καθηγητής Γεωπονικού Παν/μίου Αθηνών ΟΡΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΕΝΝΟΙΑΣ ΤΟΥ ΛΙΠΑΣΜΑΤΟΣ. Με την κλασσική έννοια, ως λίπασμα ορίζεται κάθε ουσία

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΗ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑ. Μαντώ Κυριακού 2015

ΓΕΝΙΚΗ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑ. Μαντώ Κυριακού 2015 ΓΕΝΙΚΗ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑ Μαντώ Κυριακού 2015 Ενεργειακό Στα βιολογικά συστήματα η διατήρηση της ενέργειας συμπεριλαμβάνει οξειδοαναγωγικές αντιδράσεις παραγωγή ATP Οξείδωση: απομάκρυνση e από ένα υπόστρωμα

Διαβάστε περισσότερα

3.1 Ενέργεια και οργανισμοί

3.1 Ενέργεια και οργανισμοί Δημήτρης Η. Β 1 25.3.14 3 Ο Κεφάλαιο 3.1 Ενέργεια και οργανισμοί Η ενέργεια έχει κεντρική σημασία για έναν οργανισμό, γιατί ό,τι και να κάνουμε χρειαζόμαστε ενέργεια. Ο κλάδος της βιολογίας που ασχολείται

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Χημείας και Τεχνολογίας Τροφίμων Σχολή Χημικών Μηχανικών ΕΜΠ. Κωνσταντίνα Τζιά

Εργαστήριο Χημείας και Τεχνολογίας Τροφίμων Σχολή Χημικών Μηχανικών ΕΜΠ. Κωνσταντίνα Τζιά Εργαστήριο Χημείας και Τεχνολογίας Τροφίμων Σχολή Χημικών Μηχανικών ΕΜΠ Κωνσταντίνα Τζιά ΠΕΡΙΛΗΨΗ Συντήρηση φρούτων ή λαχανικών με χρήση εδώδιμων μεμβρανών σε συνδυασμό με ψύξη ή/και συσκευασία ΜΑΡ Προϊόντα:

Διαβάστε περισσότερα