1281a b 9-12.

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "1281a 1-4.... 10-16 1278b 9-12."

Transcript

1 5. Η προέλευση της π λης-κράτους και οι λ γοι παρξής της Είναι φανερ λοιπ ν τι η π λη δεν είναι η εγκατάσταση των ανθρώπων σε µια περιοχή και το τι δεν α- δικο νται µεταξ τους και τι έχουν σχέσεις συναλλαγής. Αυτά είναι αναγκαία για να υπάρξει µια π λη, αλλά και εάν λα αυτά θα συµβο ν, δεν υ- πάρχει µία π λη, αλλά µ νο ταν θα υπάρξει σωστή επικοινωνία και των οικογενειών και των γενών χάριν τέλειας και αυτάρκους ζωής. Το το - µως δε θα συµβεί παρά µ νο µε την ε- γκατάσταση σε µια περιοχή και µε τις επιγαµίες των κατοίκων, γι αυτ και δηµιουργήθηκαν ανά τις π λεις δεσµοί απ επιγαµίες και θρησκευτικές τελετές και θυσίες και τρ ποι κοινής συµβίωσης. λα αυτά είναι έργο φιλικής διάθεσης, γιατί και η επιθυµία για συµβίωση είναι φιλική διάθεση. Σκοπ ς, λοιπ ν, της π λης είναι το ζειν καλώς και λα αυτά υπάρχουν για την επιτυχία του τελικο στ χου. Π λη, λοιπ ν, είναι η ένωση συγγενικών οµάδων και κοινοτήτων µε σκοπ την επιτυχία µιας τέλειας και αυτάρκους ζωής. Το το είναι, πως είπαµε, η ευτυχισµένη και ενάρετη ζωή. Εποµένως, πρέπει να θέσουµε τι η πολιτική κοινωνία είναι προς χάριν των καλών πράξεων των πολιτών και χι µ νο για τη συµβίωσή τους. 84 Αριστοτέλης, Πολιτικά 1280b a Αρχαϊκή εποχή ( π.χ.) Οι ερευνητές της ελληνικής αρχαι τητας ονο- µάζουν συµβατικά αρχαϊκή την περίοδο απ τα µέσα περίπου του 8ου αι. π.χ. µέχρι και την πρώτη εικοσαετία του 5ου αι. π.χ., γιατί αυτή ήταν η εποχή της προετοιµασίας και των απαρχών της οικονοµικής, της πολιτικής και πολιτιστικής εξέλιξης του ελληνικο κ σµου. Η οικονοµικοκοινωνική κρίση που προέκυψε στα τέλη της οµηρικής εποχής αντιµετωπίστηκε απ τα µέσα του 8ου αι. π.χ. στο πλαίσιο των οργανωµένων π λεων-κρατών και µε την ίδρυση α- ποικιών (δε τερος ελληνικ ς αποικισµ ς). Ο 7ος και 6ος αι. π.χ. υπήρξε η εποχή των πνευµατικών αναζητήσεων και της διαµ ρφωσης του αρχαίου ελληνικο πολιτισµο. Η αρχαϊκή εποχή τελείωσε µε τους αγώνες των Ελλήνων εναντίον των «βαρβάρων». Απ τους αγώνες αυτο ς οι Έλληνες εξήλθαν νικητές, ενίσχυσαν την εθνική τους συνείδηση και επικ ρωσαν την αποτελεσµατικ τητα της οργάνωσης, που τους παρείχε ο θεσµ ς της π λης-κράτους. Η γένεση της π λης-κράτους. Οι ιστορικοί χρησιµοποίησαν τον ρο π λη-κράτος για να δηλώσουν την έννοια του χώρου και συγχρ νως της οργανωµένης κοιν τητας ανθρώπων κάτω απ µια εξουσία. Η οργάνωση προϋποθέτει την κυριαρχία σε συγκεκριµένο χώρο, που αντιστοιχεί σε ρια µιας π λης ή µιας ευρ τερης περιοχής µαζί µε την π λη, και τη συγκρ τηση εξουσίας για την αντιµετώπιση των κοινών προβληµάτων 5. Έτσι η π λη-κράτος παρουσιάζει τα ακ λουθα συστατικά στοιχεία: Απ άποψη γεωγραφική, διαµορφων ταν συνήθως σε ένα χώρο, κέντρο άσκησης της εξουσίας, τειχισµένο τις περισσ τερες φορές, που ονοµαζ ταν π λις ή άστυ, και σε µια ευρ τερη περιοχή γ ρω απ αυτ ν, καλλιεργήσιµη µε διάσπαρτους µικρ τερους οικισµο ς, τις κώµες, που ήταν η παιθρος χώρα. Απ άποψη οργανωτική, οι κάτοικοι της π λης-κράτους, δηλαδή οι πολίτες, συµµετείχαν στη διαχείριση των κοινών και έπαιρναν µικρ τερο ή µεγαλ τερο µέρος στη λήψη των αποφάσεων. Έτσι, ο τρ πος άσκησης της εξουσίας και η συµµετοχή ή µη των πολιτών σ αυτήν ριζε το άλλο συστατικ της στοιχείο, το πολίτευµα 6. Ανεξάρτητα απ τον τρ πο λειτουργίας του πολι- τε µατος, γίνεται κατανοητ τι οι πολίτες είχαν τρεις βασικές επιδιώξεις που παράλληλα αποτελο σαν και προϋποθέσεις παρξης της π ληςκράτους: την ελευθερία, την αυτονοµία και την αυτάρκεια. Οι πολίτες δηλαδή αγωνίζονταν για την ανεξαρτησία τους υπερασπίζοντας την ελευθερία της π λης, συνέβαλλαν στη διακυβέρνηση µε ν µους που οι ίδιοι είχαν θεσπίσει για να επιτ χουν την αυτονονοµία της και συµµετείχαν στην παραγωγή για να καλ ψουν τις ανάγκες τους και να ενισχ σουν την αυτάρκεια της π λης τους. Η σηµασία του θεσµο της π λης-κράτους. Η επιβίωση και η εξέλιξη κάθε π λης-κράτους ήταν άµεσα συνδεδεµένη µε τις τρεις βασικές επιδιώξεις των πολιτών της. Οι επιδιώξεις αυτές, αν και ήταν τροχοπέδη για την οργάνωση των Ελλήνων σε ενιαίο κράτος, εντο τοις αποτέλεσαν τη γενεσιουργ δ ναµη των επιτευγµάτων και της πολιτισµικής τους πορείας. Είναι φανερ τι ο συνεχής αγώνας των πολιτών των ελληνικών π λεωνκρατών, που αποσκοπο σε στην εξασφάλιση της ελευθερίας, της αυτονοµίας και της αυτάρκειας της π λης τους, ήταν ένα κίνητρο που οδηγο σε σε µια µορφή πατριωτισµο µε έντονο τοπικιστικ πνε µα. Η µορφή αυτή του πατριωτισµο τ νιζε τις διαφορές µεταξ των Ελλήνων, προκαλο σε συχνά εµφ λιες συγκρο σεις και, κυρίως, δε διευκ λυνε την ένωσή τους. Η οργάνωση των ανθρώπων σε π λεις δεν ήταν ένα καινο ργιο ι- στορικ φαιν µενο. Απ την 4η χιλιετία π.χ. στη Μεσοποταµία οι Η αρχαία Σµ ρνη. Σχέδιο αναπαράστασης της π λης προς τα τέλη του 7ου αι. π.χ. Τα ανασκαφικά δεδοµένα απέδειξαν τι η Σµ ρνη είναι µία απ τις πρώτες ελληνικές π λεις που διαθέτουν τα χαρακτηριστικά αστικής οργάνωσης. 6. Κυρίαρχο στοιχείο της π ληςκράτους είναι το πολίτευµα Εάν λοιπ ν έτσι έχουν τα πράγµατα, φανερ είναι τι πρέπει κυρίως να αποκαλο µε την π λη αµετάβλητη, ταν το πολίτευµά της µένει το ίδιο. Είναι δυνατ να ονοµαστεί (η π λη) µε άλλο νοµα ακ µη και ταν παραµένουν οι ίδιοι κάτοικοι ή και να έχει το ίδιο το νοµα, ταν κατοικηθεί απ άλλους ανθρώπους. Άλλο µως είναι το θέµα, εάν είναι σωστ η π λη να τηρεί ή να µην τηρεί τις υποχρεώσεις της, - ταν µεταβάλει το πολίτευµά της Πολίτευµα της π λης είναι η οργάνωση λων εν γένει των αρχών και προ παντ ς της κυρίαρχης εξουσίας. Γιατί παντο κυριαρχεί το πολίτευµα της π λης και πολίτευµα είναι η πολιτική οργάνωση. Αριστοτέλης, Πολιτικά 1276b b

2 Σουµέριοι, πως µας έγινε γνωστ, ήταν οργανω- 7. Ο «συνοικισµ ς» της Αθήνας µένοι σε π λεις µε αναπτυγµένη οικονοµική και Οι Αθηναίοι, απ τα πολ παλιά πολιτιστική δραστηρι τητα. Σε καµιά µως απ χρ νια και περισσ τερο απ ποιους αυτές τις π λεις οι κάτοικοι δεν ανέπτυξαν «πολιτική» δραστηρι τητα, δηλαδή δεν είδαν τη ζωή άλλους Έλληνες, ζο σαν αγροτική ζωή. Τον καιρ του Κέκροπος και των πρώτων βασιλέων της Αττικής τους συνδεδεµένη µε τις ιδέες της ελευθερίας, της µέχρι της εποχής του Θησέως, οι Α- αυτ βουλης δράσης για την αντιµετώπιση των θηναίοι ζο σαν διασπαρµένοι σε µικρά κέντρα που είχαν, το καθένα, δικαιωµάτων τους. Μ νο µέσα στις ελληνικές π - κοινών προβληµάτων και της κατοχ ρωσης των χωριστ πρυτανείο και χωριστο ς λεις-κράτη οι έννοιες «του πολίτη» και «της πολιτικής» απέκτησαν υπ σταση και έγιναν πραγµα- άρχοντες. Μ νο άµα παρουσιαζ ταν εξωτερικ ς κίνδυνος έκαναν κοινή συνέλευση υπ τον βασιλέα και ο κάθε οικισµ ς είχε χωριστή πολιτική π λης-κράτους ήταν σηµαντική καινοτοµία µε τικ τητα. Έτσι κατανοο µε γιατί ο θεσµ ς της ζωή και αυτοδιοίκηση. Έτυχε, µάλιστα, µερικοί απ τους οικισµο ς να σµο. ε θα ήταν υπερβολική η επισήµανση πως συνέπειες µεγάλες για την εξέλιξη του πολιτι- πολεµήσουν εναντίον της Αθήνας -,τι αποτελεί επίτευγµα του ελληνικο πολιτισµο γεννήθηκε µέσα απ τη λειτουργία του θε- πως, για παράδειγµα, οι Ελευσίνιοι µε τον Ε µολπο εναντίον του Ερεχθέως. ταν, µως, βασιλε ς έγινε ο σµο της π λης-κράτους. Η δηµοκρατία, η ποίηση και ιδιαίτερα το θέατρο, η φιλοσοφία, η ρητο- Θησε ς, που ήταν δυνατ ς και σώφρων, έκανε πολλές µεταρρυθµίσεις, ρεία, η πολεοδοµία και η επιστήµη ήταν επιτε γκατάργησε τις βουλές και τις αρχές µατα της δραστηρι τητας του ανθρώπου στο των άλλων οικισµών και οργάνωσε πλαίσιο της π λης-κράτους. την πολιτεία στη σηµερινή της µορφή µ ένα βουλευτήριο κι ένα πρυτανείο. Η οικονοµική και κοινωνική οργάνωση. Η συγκρ τηση των π λεων-κρατών συνδέεται άµεσα Άφησε τους κατοίκους να νέµονται τα κτήµατά τους πως και πριν, αλλά µε τις οικονοµικές, κοινωνικές και πολιτικές συνθήκες που επικρατο σαν στις οµηρικές κοινωνίες. τους ανάγκασε να έχουν µια κοινή πολιτεία, την Αθήνα, η οποία εξελίχθηκε σε µεγάλη πολιτεία, και τέτοια Οι συνθήκες αυτές, που ήταν διαφορετικές απ περιοχή σε περιοχή, οδήγησαν προοδευτικά στη την παρέδωσε ο Θησε ς στους µεταγενεστέρους. µετεξέλιξη των οµηρικών κοινοτήτων σε π λειςκράτη. Την περίοδο των µετακινήσεων τµήµατα Θουκυδίδης, Β, 15 µετ. Αγγ. Βλάχου. των ελληνικών φ λων πιθαν τατα αυτονοµήθηκαν, απέκτησαν στη συνέχεια µ νιµη εγκατάσταση και σε συνδυασµ µε άλλους παράγοντες, πως η χωροταξική οργάνωση, οι τοπικές λατρείες κ.ά., δηµιο ργησαν τις π λεις-κράτη. Στην προσπάθειά τους αυτή ίσως να αναµείχθηκαν και µε τµήµατα άλλων φ λων. Σ µφωνα µε αυτή την εκδοχή οι πρώτες π λεις-κράτη πρέπει να σχηµατίστηκαν στα παράλια της Μ. Ασίας στη διάρκεια του πρώτου αποικισµο. Στον ελλαδικ χώρο ο σχηµατισµ ς πιθανώς να ακολο θησε διαφορετική πορεία: ή ανεξαρτητοποιήθηκαν τµήµατα διαφορετικών φ λων και οργανώθηκαν µεταξ τους ή γειτονικές κοιν τητες ενώθηκαν σε ενιαίο χώρο ή, ακ µα, απ κώµες (χωριά) αποσπάστηκαν οµάδες και συγκρ τησαν δική τους ενιαία διοίκηση. Στις δ ο τελευταίες περιπτώσεις κάνουµε λ γο για συνοικισµ 7. Εποµένως, γίνεται φανερ τι λες 86 οι π λεις-κράτη δεν οργανώθηκαν συγχρ νως και µε τον ίδιο τρ πο. Η κρίση του οµηρικο κ σµου. Προς τα τέλη του 9ου αι. π.χ. οι οµηρικές κοιν τητες παρουσίαζαν σταδιακή πληθυσµιακή α ξηση, πράγµα το οποίο προκάλεσε στη συνέχεια οικονοµική κρίση λ γω των περιορισµένων εκτάσεων καλλιεργήσιµης γης, των περιορισµένων µέσων εκµετάλλευσης, λ γω της συγκέντρωσης της γης σε λίγους, της απουσίας εργασιακής ειδίκευσης αλλά και της έλλειψης άλλων π ρων πέρα απ την εκ- µετάλλευση της γης. Η οικονοµική αυτή κατάσταση συνδυάζεται µε τον περιορισµ της βασιλικής εξουσίας και την α ξηση της δ ναµης των ευγενών. Η έλλειψη ίσως οργανωµένου στρατο έδωσε τη δυνατ τητα στους ευγενείς να αµφισβητήσουν την εξουσία του βασιλιά. Η δ ναµή τους στηριζ ταν στην κατοχή της γης. Ήταν γνωστοί µε τα ον µατα αγαθοί, άριστοι, ευπατρίδες, εσθλοί, κ.ά., ον µατα που υποδήλωναν την προέλευση και την κοινωνική τους υπ σταση. Το µεγαλ τερο µέρος του χρ νου τους το αφιέρωναν στη σωµατική άσκηση και στην καλλιέργεια του πνε µατος. Έτρεφαν άλογα και βρίσκονταν σε συνεχή πολεµική ετοιµ τητα γι αυτ ονοµάστηκαν και ιππείς. Στις π λεις-κράτη πολίτες δεν ήταν µ νο οι ευγενείς αλλά και µεγάλος αριθµ ς µικρών ή µεσαίων καλλιεργητών ή και ακτηµ νων. Αυτοί ή- ταν γνωστοί µε τα ον µατα πλήθος, χλος, κακοί κ.ά. 8 Πολλοί απ αυτο ς στη συνέχεια ασχολήθηκαν µε τη βιοτεχνία, το εµπ ριο, τη ναυτιλία και πλο τισαν. εν εξισώθηκαν µως εξαρχής πολιτικά µε τους ευγενείς. 8. Οι σχέσεις ευγενών και πλήθους Και τώρα µια παραβολή θα πω στους βασιλιάδες, αν κι έχουνε περίσσια τη γνώµη τους. Έτσι µίλησε το γεράκι στο πλουµ λαιµο τ αηδ νι, ταν το πήρε πολ ψηλά, µέσα στα σ γνεφα, αρπαγµένο στα ν χια του µ ρονταν 1 κείνο θλιβερά µέσα στα ν χια τα γαµψά του και το γεράκι εµίλησε και σκληρ λ γο του πε: «στυχο, τι ναι που λαλείς; Κάποιος πολ πιο δυνατ ς σου σε κρατάει. Εκεί που ε- γώ σε πάω, εκεί πας κι εσ, κι ας µου σαι και τραγουδιστής κι πως µου κάνει ρεξη, µπορεί και δείπνο να σε κάνω, εγώ, µπορεί και να σ αφήσω πάλι. Χωρίς µυαλά είν εκείνος που τα βάζει µε τους δυνατ τερους εχτ ς που χάνει τη νίκη µαζί µε τις ντροπές και βάσανα τραβάει». Έτσι είπε το γεράκι το γοργοπετο µενο, το τεντοφτέρουγο πουλί, στ αηδ νι. Μα, ω Πέρση, άκουε συ τη δικαιοσ νη και µη συδαυλίζεις την αδικία. Γιατί η αδικία είναι ολέθρια για τους µικρο ς ανθρώπους ακ µα και οι µεγάλοι δυσκολε ονται να τη σηκώσουνε και κάτου απ το βάρος της λυγο ν, τη µέρα π αναπάντεχες καταστροφές συντ χουν. 1. µ ροµαι: χ νω δάκρυα, θρηνώ. Ησίοδος, Έργα και Ηµέραι, µετ. Π. Λεκατσά. Τα πρώτα στάδια της ιστορικής πορείας των π λεων-κρατών ήτ αν συνδεδεµένα µε την ανάπτυξη της δουλείας. Η ανάπτυξη του θεσµο της δουλείας συνδέεται άµεσα µε την αντίληψη τι ο πολίτης πρέπει να εί ναι απαλλαγµένος απ τις εργασίες για να ασχολείται µ νο µε τις υποθέσεις της π λης, µε τα κοινά. Βέβαια, ο αριθµ ς των δο λων σε άλλες π λεις αυξήθηκε εξαιτίας των χρεών προς τους ευγενείς, πως συνέβαινε στην Αθήνα µέχρι τις αρχές του 6ου αι. π.χ., και σε άλλες εξαιτίας των κατακτητικών πολέµων, πως συνέβη στη Σπάρτη. Η αντιµετώπιση της κρίσης. Η οικονοµική κρίση των οµηρικών χρ νων 87

3 9. Η ίδρυση αποικιών Τις Συρακο σες έκτισε ο Αρχίας αφο απ την Κ ρινθο έπλευσε εκεί την ίδια εποχή που ιδρ θηκαν η Νάξος και τα Μέγαρα. Λέγεται τι ο Μ σκελλος και ο Αρχίας συγχρ νως ήρθαν στους ελφο ς και ταν ζήτησαν χρησµ απ το θε ρωτήθηκαν: τι απ τα δ ο προτιµο ν πλο το ή υ- γεία. Ο Αρχίας λοιπ ν προτίµησε τον πλο το, ο Μ σκελλος µως την υ- γεία στον ένα έδωσε χρησµ να ιδρ σει τις Συρακο σες και στον άλλο τον Κρ τωνα. Έτσι λοιπ ν συµβαίνει η π λη των Κροτωνιατών να είναι τ σο υγιεινή, πως προηγο µενα α- νέφερα. Οι Συρακο σες µως έφθασαν σε τέτοιο σηµείο πλο του, ώστε να διαδοθεί παροιµία γι αυτές που λεγ ταν για εκείνους που ζο σαν πολυτελή ζωή, τι δηλαδή δεν θα τους αρκο σε ο τε ο φ ρος της δεκάτης των Συρακουσών. Ο Αρχίας ταν έ- πλεε προς τη Σικελία άφησε τον Χερσικράτη που καταγ ταν απ το γένος των Ηρακλειδών µε ένα µέρος της στρατιάς του για να ιδρ σει την ονο- µαζ µενη τώρα Κέρκυρα, προηγου- µένως µως Σχερία. Εκείνος λοιπ ν αφο έδιωξε τους Λιβυρνο ς που κατείχαν το νησί, ίδρυσε την αποικία ο Αρχίας εξάλλου ταν έφτασε στο Ζεφ ριο των ωριέων και βρήκε εκεί µερικο ς που είχαν έρθει απ τη Σικελία και είχαν σταλθεί απ τους ι- δρυτές των Μεγάρων τους πήρε µαζί του και απ κοινο ίδρυσε µ αυτο ς τις Συρακο σες. Μεγάλωσε η π λη αυτή και εξαιτίας της ευφορίας της γης και των καλών της λιµανιών. Και οι κάτοικοί της έγιναν ηγήτορες και συνέβη ώστε και ταν είχαν τυράννους οι Συρακο σιοι να κυριαρχο ν σε άλλους και ταν ήταν ελε θεροι να ελευθερώνουν σους ήταν υποδουλωµένοι απ τους βαρβάρους. Γιατί άλλοι απ τους βαρβάρους ή- ταν κάτοικοι της χώρας και άλλοι α- συνεχίστηκε και στα πρώτα στάδια της οργάνωσης των π λεων, καθώς δεν ήταν δυνατ να αντι- µετωπιστεί απ το υπάρχον σ στηµα της κλειστής αγροτικής οικονοµίας. Οι λ σεις που δ θηκαν ήταν οι ακ λουθες: ανάπτυξη της βιοτεχνίας και του εµπορίου, κατακτητικοί π λεµοι και εδαφική επέκταση, ίδρυση αποικιών. Κάποιες π λεις-κράτη εφάρµοσαν µια απ τις προαναφερθείσες λ σεις, κάποιες άλλες τις συνδ ασαν για να αντιµετωπίσουν τα προβλή- µατά τους. Έτσι, η Αθήνα ξεπέρασε την κρίση µε την ανάπτυξη της βιοτεχνίας και του εµπορίου: Η Σπάρτη, το Άργος, η Ήλιδα κ.ά. µε την κατάκτηση γειτονικών τους περιοχών, ενώ η Κ ρινθος, τα Μέγαρα, η Χαλκίδα, η Μίλητος κ.ά. συνδ ασαν αυτές τις λ σεις µε την ίδρυση αποικιών. σα τµήµατα του ελληνικο κ σµου παρέµειναν αποµονωµένα και δεν είχαν συνεχείς επαφές µε τους άλλους Έλληνες, πως οι Αρκάδες, οι Αιτωλοί, οι Ακαρνάνες, οι Ηπειρώτες, οι Μακεδ νες και άλλοι, δεν ακολο θησαν την ίδια οικονοµική πορεία και διατήρησαν τη φυλετική* οργάνωση. Ο δε τερος αποικισµ ς (8ος-6ος αι. π.χ.). Ο ρος προέρχεται απ το ρ. αποικίζω (στέλνω µακριά απ τον οίκο, απ την πατρίδα) και δηλώνει την αναγκαστική µετακίνηση, την εγκατάσταση σε άλλη περιοχή και τη δηµιουργία νέας π λης. Το φαιν µενο αυτ διαφέρει απ την εξάπλωση των ελληνικών φ λων στα µικρασιατικά παράλια (11ος 9ος αι. π.χ.). Η ίδρυση αποικιών την αρχαϊκή εποχή ήταν επιχείρηση οργανωµένη εξ ο- λοκλήρου απ τη µητέρα-π λη (µητρ πολη). Οι αποικίες, ωστ σο, ήταν νέες π λεις-κράτη, αυτ νοµες και αυτάρκεις. Οι δεσµοί τους µε τις µητέρες-π λεις ήταν χαλαροί, σε µερικές περιπτώσεις αν παρκτοι, ενώ σε σπάνιες περιπτώσεις οι σχέσεις ήταν εχθρικές 9. Τα αίτια που συνέβαλαν στην ίδρυση των α- ποικιών ήταν: η στενοχωρία, πως αναφέρεται απ τους αρχαίους συγγραφείς, δηλαδή το πρ βληµα που προέκυψε απ την α ξηση του πληθυσµο και τις περιορισµένες εκτάσεις καλλιεργήσι- µης γης η έλλειψη πρώτων υλών, ιδιαίτερα µετάλλων η αναζήτηση νέων αγορών για την προµήθεια και την πώληση αγαθών οι εσωτερικές πολιτικές κρίσεις που οδηγο σαν σε αποµ νωση µια οµάδα των κατοίκων οι γνώσεις που διέθεταν για τους θαλάσσιους δρ µους και τις περιοχές εγκατάστασης ο ριψοκίνδυνος χαρακτήρας των Ελλήνων ε- κείνης της εποχής, πως αντανακλάται µέσα απ την Οδ σσεια. Απ τα µέσα του 8ου αι. π.χ. µέχρι και τα µέσα του 6ου αι. π.χ. οι Έλληνες εξαπλώθηκαν στη Μεσ γειο και στον Ε ξεινο Π ντο, στα ρια του τ τε γνωστο κ σµου, περιορίζοντας έτσι τη δραστηρι τητα άλλων λαών και ιδιαίτερα των Φοινίκων. Η αποικιστική εξάπλωση επανασ νδεσε ουσιαστικά τους Έλληνες µε τη Μεσ γειο και είχε σηµαντικές επιπτώσεις στην οικονοµία, την κοινωνία και την πολιτιστική εξέλιξη αυτής της περι δου. λα τα στοιχεία που καθορίζουν τον ελληνικ πολιτισµ, πως οι θρησκευτικές πεποιθήσεις, οι πολιτικές πρακτικές, οι αισθητικές αντιλήψεις και γενικ τερα ο τρ πο ζωής, οι Έλληνες τα µετέφεραν στις νέες τους πατρίδες. Οι αποικίες εξελίχθηκαν σε χώρους πειραµατισµο για τον Ελληνισµ. Στις επαφές τους µε τους γηγενείς πληθυσµο ς έδωσαν πολιτιστικά στοιχεία και πήραν. Η πλέον χαρακτηριστική περίπτωση είναι η διάδοση της γραφής το χαλκιδικ αλφάβητο, µια µορφή του ελληνικο αλφαβήτου, διαδ θηκε α- π τους Χαλκιδείς αποίκους στους ιταλικο ς λαο ς και έγινε στη συνέχεια το πρ τυπο διαµ ρφωσης του λατινικο. Η οικονοµική κρίση αντιµετωπίστηκε έξω α- π τα ρια των π λεων-κρατών, σε ευρ τερο οικονοµικ χώρο µε την ανάπτυξη του δευτερογε- π την απέναντι στεριά έκαναν επιδροµές κανένα µως δεν άφηναν να αγγίζει τα παράλια οι Έλληνες, αλλά δεν είχαν και τη δ ναµη να τους εκδιώξουν εξ ολοκλήρου απ την ενδοχώρα και παρέµειναν µέχρι σήµερα οι Σικελοί, οι Σικανοί, οι Μ ργητες και µερικοί άλλοι να νέµονται το νησί µεταξ των οποίων ήταν και οι Ίβηρες, τους οποίους αναφέρει ο Έφορος τι ήταν οι πρώτοι οικιστές της Σικελίας απ τους βάρβαρους. Στράβων, Γεωγραφικά, VI, 2, 4. ο απ τα αρχαι τερα ελληνικά νοµίσµατα. Επάνω: Αργυρ ν µισµα της Αίγινας µε παράσταση χελώνας (600 π.χ.). Κάτω: Ν µισµα της Εφέσου απ ήλεκτρο* µε παράσταση ελαφιο (600 π.χ.). (Αθήνα, Νοµισµατικ Μουσείο) 88 89

4 Ο ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΑΠΟΙΚΙΣΜΟΣ απ τον 8ο έως τον 6ο αιώνα π.χ

5 νο ς και τριτογενο ς τοµέα της οικονοµίας. Το εµπ ριο δεν περιορίστηκε στην ανταλλαγή αγαθών, απέκτησε χαρακτήρα εµπορευµατοχρηµατικ µε την κοπή και τη χρήση του νοµίσµατος. Η εφε ρεση του νοµίσµατος δεν ή- ταν µια απλή καινοτοµία που διευκ λυνε τις οικονοµικές σχέσεις εκείνης της εποχής. Tο ν µισµα γίνεται τώρα το κ ριο µέσο συναλλαγής. Οι οικονοµικές µεταβολές είχαν συνέπειες και στην κοινωνία των π λεων-κρ ατών.νέα κατηγορία πολιτών, αυτοί που πλο τισαν, διεκδίκησε µερίδιο στην άσκηση της εξουσίας. Έτσι, η αριστοκρατικά οργανωµένη κοινωνία πέρασε κρίση. Η δουλεία, τέλος, αναπτ χθηκε λ γω της ανάγκης για περισσ τερα και φθην τερα χέρια. Για πρώτη φορά αυτή την εποχή χρησιµοποιήθηκαν δο λοι αργυρώνητοι, δηλαδή αγορασµένοι, ως παράγοντας οικονοµικής ανάπτυξης. Τα πολιτε µατα. Η π λη-κράτος αποτελο σε το βασικ θεσµ πολιτικής οργάνωσης κατά την αρχαι τητα. Μέσα απ αυτ το θεσµ λειτο ργησαν οι κοινωνικοί ανταγωνισµοί και ασκήθηκε η εξουσία, απ τις εκάστοτε ισχυρές κοινωνικές τάξεις. Είναι ευν ητο τι οι κοινωνικές συγκρο σεις και οι πολιτειακές µεταβολές είχαν διαφορετική εξέλιξη σε κάθε π λη-κρά τος.την πορεία µεταβολής των πολιτευµάτων παρουσιάζει το ακ λουθο θεωρητικ σχήµα: βασιλεία αριστοκρατία ολιγαρχία τυραννίδα δηµοκρατία Λεπτοµέρεια απ την παράσταση που διακοσµο σε αγγείο του β µισο του 7ου αι. π.χ. Απεικονίζει σκηνή της νέας πολεµικής τακτικής που καθιέρωσε η οπλιτική φάλαγγα. (Ρώµη, Μουσείο Βίλλα Τζο λια) 92 Η δηµιουργία των π λεων-κρατών συνδέεται µε την παρακµή κ αι την πτώση της βασιλείας. Το πολίτευµα της βασιλείας παρέµεινε µ νο σε περιοχές που διατήρησαν το φυλετικ τρ πο οργάνωσης και δε δηµιο ργησαν π λεις-κράτη, πως π.χ. η Ήπειρος, η Μακεδονία κ.ά. Ο ιστορικ ς βίος του θεσµο της π λης-κράτους ξεκίνησε µε την επικράτηση των ευγενών και την εγκαθίδρυση αριστοκρατικών πολιτευ- µάτων. Στα αριστοκρατικά καθεστώτα η εξουσία βρισκ ταν στα χέρια των αρίστων, εκείνων δηλαδή που αντλο σαν τη δ ναµη απ την καταγωγή τους και την κατοχή γης. Οι οικονοµικές εξελίξεις που προκάλεσε ο α- ποικισµ ς µε την ανάπτυξη του εµπορίου και της βιοτεχνίας έφεραν στην επιφάνεια νέες κοινωνικές οµάδες, τους βιοτέχνες, τους εµπ ρους, τους ναυτικο ς και τους τεχνίτες. Οι νέες κοινωνικές οµάδες ξυναν τον κοινωνικ ανταγωνισµ και διεκδίκησαν µέσα απ συγκρο σεις µερίδιο στην εξουσία. Στην κρίση της αριστοκρατικής δοµής της κοινωνίας συνέβαλε και ένας άλλος παράγο- ντας, η οπλιτική φάλαγγα. Ήταν ένα καινο ργιο στρατιωτικ σώµα, στο οποίο ανήκαν σοι απ τους πολίτες απέκτησαν την ιδι τητα του πολεµιστή και είχαν την οικονοµική ευχέρεια να εξοπλίζονται µε δικά τους έξοδα. Η φάλαγγα των οπλιτών οδήγησε στην ανάπτυξη της ιδέας της ισ τητας ακ µη και ως προς την άσκηση της εξουσίας. Στα τέλη του 7ου αι. π.χ. και τις αρχές του 6ου αι. π.χ. οι διαφορές οξ νθηκαν και οι αγώνες µεταξ των ευγενών απ τη µία πλευρά και των πλουσίων και του πλήθους απ την άλλη έγιναν ιδιαίτερα σκληροί. Η κατάσταση εν µέρει α- ντιµετωπίστηκε σε πολλές π λεις µε την κωδικοποίηση του άγραφου, εθιµικο δικαίου. Η καταγραφή των ν µων ανατέθηκε σε πρ σωπα κοινής αποδοχής, προερχ µενα κυρίως απ την τάξη των ευγενών. Πρ κειται για τους γνωστο ς νοµοθέτες ή αισυµνήτες, πως ο Ζάλευκος και ο Χαρώνδας στις αποικίες της σης, ο Πιττακ ς στη Μυτιλήνη, ο Λυκο ργος στη Σπάρτη, ο ράκων και ο Σ λων στην Αθήνα. Με την καταγραφή των ν µων στις περισσ τερες π λεις διευρ νθηκε η πολιτική βάση, εφ σον η συµµετοχή στη διακυβέρνηση της πολιτείας έγινε ανάλογα µε την οικονοµική κατάσταση των πολιτών, πως συνέβη στην Αθήνα µε τη νοµοθεσία του Σ λωνα. Το πολίτευµα κατ αυτ ν τον τρ πο µεταβλήθηκε σε ο- λιγαρχικ ή, πως ονοµάστηκε διαφορετικά, τι- µοκρατικ ( κ τιµηµάτων πολιτεία), επειδή κριτήριο της διάκρισης των πολιτών ήταν τα «τι- µήµατα», δηλαδή το εισ δηµα. Μικρ αγγείο ( ψ. 7 εκ.) κορινθιακο εργαστηρίου. Η Κ ρινθος τον 7ο αι. π.χ. και στις αρχές του 6ου αι. π.χ. είναι ένα σπουδαίο κέντρο εµπορίου και παραγωγής αγγείων. Το αγγείο αυτ στο επάνω µέρος καταλήγει σε κεφάλι λιονταριο στοιχείο ανατολικ. Σε πλατιά ζώνη, που καλ πτει το µεγαλ τερο µέρος του σώµατ ς του αποδίδεται µε εξαίρετη δεξιοτεχνία σ γκρουση οπλιτών. (Λονδίνο, Βρετανικ Μουσείο) Η επικράτηση των «ολίγων» µως δεν έδωσε λ σεις στα προβλ ήµατα του πλήθους. Οι αντιθέσεις διατηρήθηκαν και σε ορισµένες περιπτώσεις υποδαυλίστηκαν απ πρ σωπα που ήθελαν να εκµεταλλευτο ν τις κοι νωνικές αναταραχές για να επιβάλουν τη δική τους εξουσία. Τέτοια πρ σωπα συνήθως ήταν ευγενείς που είχαν αναδειχθεί ηγέτες των κατώτερων κοινωνικών οµάδων, µε την υποστήριξη των οποίων κατ ρθωναν να καταλάβουν την εξ ουσία.η προσωπική εξουσία που επέβαλλαν ονοµαζ ταν τυραννίδα 10. Η λέξη «τ ραννος» ήταν µάλλον λυδικής προέλευσης. Ορισµένοι απ τους τυράννους αναδείχθηκαν σε καλο ς ηγέτες, που φρ ντισαν για την ανάπτυξη της π λης τους και τη βελτίωση των συνθηκών ζωής των πολιτών. Χαρακτηριστικές περιπτώσεις τυράννων ήταν ο Πολυκράτης στη Σάµο, ο Περίανδρος στην Κ ρινθο, ο Θεαγέ- 93

6 10. Η α ξηση του πλο του και η εγκαθίδρυση τυραννικών καθεστώτων σο α ξανε η δ ναµη της Ελλάδας, α ξανε ταυτ χρονα ο πλο τος της, πολ περισσ τερο απ πριν, ε- γκαταστάθηκαν τυραννίδες στις περισσ τερες πολιτείες (ενώ πριν υ- πήρχαν κληρονοµικές βασιλείες µε καθορισµένα προν µια) και η Ελλάδα άρχισε ν αναπτ σσει το ναυτικ της και να στρέφεται περισσ τερο προς τη θάλασσα. Θουκυδίδης, Α, 13 µετ. Αγγ. Βλάχου. νης στα Μέγαρα, ο Πεισίστρατος στην Αθήνα κ.ά. Οι περισσ τεροι τ ραννοι είχαν βίαιο τέλος. Οι δολοφονικές απ πειρες εναντίον τους εκφράζουν µε σαφήνεια και τις διαθέσεις των πολιτών. Μετά την πτώση των τυραννικών καθεστώτων, περίπου στα τέλη του 6ου αι. π.χ., στις περισσ τερες π λεις επιβλήθηκαν εκ νέου ολιγαρχικά καθεστώτα, σε άλλες, µως, πως για παράδειγµα στην Αθήνα, έγιναν µεταρρυθµιστικές νοµοθετικές προσπάθειες που άνοιξαν το δρ µο προς τη δηµοκρατία (µεταρρ θµιση του Κλεισθένη). Στο δηµοκρατικ πολίτευµα κυρίαρχο πολιτειακ ργανο αναδεικν εται η εκκλησία του δήµου, δηλαδή η συνέλευση λων των ενήλικων κατοίκων που είχαν πολιτικά δικαιώµατα. Σε κάθε πολίτη διν ταν η δυνατ τητα να παίρνει το λ γο, να διατυπώνει ελε θερα την άποψή του (ισηγορία), και να συµµετέχει στη διαµ ρφωση και στην ψήφιση των ν µων (ισονοµία). Στη διάρκεια της αρχαϊκής εποχής κάθε π λη-κράτος παγίωσε µέσα απ κοινωνικές α- νακατατάξεις και «στάσεις» ένα σ στηµα διακυβέρνησης. Οι πιο χαρακτηριστικές περιπτώσεις είναι της Σπάρτης και της Αθήνας. Η Σπάρτη κατά τον 7ο αι. π.χ. διαµ ρφωσε ένα ολιγαρχικ πολίτευµα, το οποίο διατήρησε µέχρι τη ρωµαϊκή κατάκτηση, το 2ο αι. π.χ. Αντίθετα, η Αθήνα διήνυσε λο το φάσµα των πολιτειακών εξελίξεων, απ την αριστοκρατική οργάνωση τον 7ο αι. π.χ. µέχρι τη θεµελίωση της δηµοκρατίας στα τέλη του 6ου αι. π.χ. Οινοχ η ροδιακο εργαστηρίου (αρχές Ο πολιτισµ ς. Την αρχαϊκή εποχή, ο ποιητικ ς του 6ου αι. π.χ.). Η Ρ δος ήταν ένα άλλο σηµαντικ κέντρο παραγωγής αγγεί- λ γος αποκτά προσωπικ φος, εκφράζει βιώµατα και συναισθήµατα. Ο πεζ ς λ γος µέσα απ τη ων της ανατολίζουσας* περι δου. (Παρίσι, Μουσείο Λο βρου) σκέψη των πρώτων φιλοσ φων (φυσικών φιλοσ φων) επιχειρεί να εξηγήσει τη δηµιουργία του κ σµου αλλά και να αφηγηθεί ήθη, έθιµα λαών, δηµιουργώντας τα πρώτα δείγ- µατα ιστορικής γραφής. Η τέχνη, στην αρχή, ήταν επηρεασµένη απ πρ τυπα της Ανατολής (ανατολίζουσα φάση*), στη συνέχεια µως διαµ ρφωσε χαρακτηριστικά που πρ βαλλαν τις ελληνικές αισθητικές αντιλ ήψεις.στους αρχαϊκο ς χρ νους δηµιουργήθηκαν δ ο βασικοί αρχιτεκτονικοί ρυθµοί, ο δωρικ ς 94 και ο ιωνικ ς, κατασκευάστηκαν τα πρώτα µεγάλα αγάλµατα, οι κο ροι και οι κ ρες, και εξελίχθηκε σε εντυπωσιακ σηµείο η κεραµική τέχνη µε το µελαν µορφο και ερυθρ µορφο ρυθµ. Οι πρώτες πνευµατικές και καλλιτεχνικές ανησυχίες εντοπίζονται κυρίως στην Ιωνία, που γεννήθηκε και η φιλοσοφία γρήγορα, ωστ σο, διαδίδονται και στον υπ λοιπο ελληνικ χώρο, µητροπολιτικ και αποικιακ. Αυτή την εποχή έχουν πλέον αποκρυσταλλωθεί οι θρησκευτικές δοξασίες και ο τρ πος λατρείας των θεών. Τα χαρακτηριστικά της µορφής κάθε θεο γίνονται κοινά σε πανελλήνιο επίπεδο και ορισµένοι τ ποι λατρείας εξελίσσονται σε πανελλήνια ιερά µε φήµη και πέρα απ τα ελληνικά ρια, πως συµβαίνει µε τους ελφο ς, την Ολυµπία, τη ήλο κ.ά. Επιτ µβιο άγαλµα του Αριστ δικου. Ο τελευταίος γνωστ ς κο ρος των αρχαϊκών χρ νων απ την Αττική (περ. 490 π.χ.). (Αθήνα, Εθνικ Αρχαιολογικ Μουσείο) ıúèáîfi Û ÌË ˆÊfiÚÔ ÂappleÈÛÙ ÏÈÔ ÎÈÔÓfiÎÚ ÓÔ ÛapplefiÓ ÏÔ ÎÚˆÙ ÚÈÔ ÛÙ ÏÔ ÙË øƒπ O ÌÂÙfiappleË ÙÚ ÁÏ ÊÔ Αρχιτεκτονικοί ρυθµοί ˆÊfiÚÔ ÂappleÈÛÙ ÏÈÔ πø π O ÛË Κ ρη απ την Ακρ πολη της Αθήνας (περ. 510 π.χ.). Βρέθηκε «θαµµένη» µαζί µε πολλά άλλα έργα που καταστράφηκαν απ τις περσικές επιδροµές. (Αθήνα, Μουσείο Ακροπ λεως) 95

7 νες αντιµετώπισαν τους Πέρσες και τους υποχρέωσαν να εγκα ταλείψουν µε τα υπολείµµατα του στρατο τους τον ελλαδικ χώρο ( π.χ.) 11. Την ίδια εποχή οι Έλληνες της σης αντιµετώπισαν και αυτο ί νικηφ ρα την επεκτατικ τητα των Καρχηδονίων στη Σικελία (µάχη της Ιµέρας, 480 π.χ.). Αµφορέας διακοσµηµένος απ τον Εξηκία, Αθηναίο αγγειογράφο. Οι µορφές ζωγραφίζονται µε µα ρο χρώµα πάνω στον πηλ (β µισ 6ου αι. π.χ.). (Βατικαν, Γρηγοριαν Ετρουσκικ Μουσείο) 96 Αττικ ς αµφορέας ερυθρ µορφου ρυθµο. Η παράσταση του Κροίσου στην πυρά έχει αποδοθεί µε το χρώµα του πηλο, αφο λη η επιφάνεια του αγγείου έχει καλυφθεί µε µα ρο στιλπν βερνίκι (αρχές του 5ου αι. π.χ.). (Παρίσι, Μουσείο Λο βρου) Οι περσικοί π λεµοι. Στη διάρκεια της πρώτης εικοσαετίας του 5ου αι. π.χ. οι Έλληνες υποχρεώθηκαν να αντιµετωπίσουν την επεκτατικ τητα των Περσών βασιλέων. Η ατυχής εξέγερση των Ελλήνων της Ιωνίας (ιωνική επανάσταση, π.χ.), οι οποίοι ήταν υποτελείς στην περσική αυτοκρατορία, έδωσε την α- φορµή για µια σειρά περσικών επιχειρήσεων εναντίον της Ελ λάδας. Η πρώτη απ πειρα επέκτασης των Περσών στον ελλαδικ χώρο δεν είχε αίσιο τέλος. Κατέληξε σε καταστροφή του στ λου τους, λ γω θαλασσοταραχής, στο ακρωτήριο του Άθω. Ωστ σο, ο στρατ ς τους υποχρέωσε σε υποταγή τους Έλληνες της Θράκης και της Μακεδονίας (492 π.χ.). Η πρώτη οργανωµένη περσική εκστρατεία είχε χαρακτήρα ναυτικής επιχείρησης και στ χευε στην τιµωρία των Ερετριέων και των Αθηναίων, επειδή είχαν βοηθήσει τους Έλληνες της Ιωνίας στην εξέγερσή τους. Τελείωσε µε τη µάχη στο Μαραθώνα, που οι Πέρσες νικήθηκαν απ τους Αθηναίους και τους Πλαταιείς (490 π.χ.). Καθοριστικής σηµασίας ήταν η συµβολή του Μιλτιάδη. Η δε τερη συστηµατικά οργανωµένη εκστρατεία έγινε υπ την αρχηγία του Ξέρξη µε συγκέντρωση πολυπληθών θαλάσσιων και χερσαί ων δυνάµεων και στ χευε στην κατάκτηση ολ κληρου του ελλαδικο χώρου.οι ελληνικές π λεις µπροστά στον περσικ κίνδυνο συγκάλεσαν συνέδριο στην Κ ρινθο (481 π.χ.), που αποφάσισαν τη συγκρ τηση αµυντικής συµµαχίας κατά τ ων Περσών. Μέσα απ µια σειρά συγκρο σεων Θερµοπ λες (Λεωνίδας), Αρτε- µίσιο, Σαλαµίνα (Θεµιστοκλής), Πλαταιές (Παυσανίας), Μυκάλη οι Έλλη- Το επιτυχές αποτέλεσµα των περσικών πολέµων δεν πρ βαλε µ νο το δυναµισµ που έ- κρυβε η π λη-κράτος ως οργανωτικ ς θεσµ ς, αλλά κυρίως την ιδέα τι οι αγώνες αυτοί ήταν κοιν έργο των Ελλήνων. εν είχαν συγκρουστεί δ ο δυνάµεις διεκδικώντας οι µεν ζωτικο ς χώρους εξάπλωσης, οι δε την επιβίωσή τους. Είχαν συγκρουστεί στην ουσία δ ο διαφορετικοί τρ ποι ζωής, δ ο συστήµατα αξιών, δ ο πολιτισµοί. Οι περσικοί π λεµοι (τα Μηδικά), χωρίς αµφιβολία, συνέβαλαν στη δηµιουργία κοινής ιστορικής µνήµης: ήταν οι πρώτοι «εθνικοί» π λεµοι των Ελλήνων. Ο αγώνας των Ελλήνων για την προάσπιση της ανεξαρτησίας τους, της γης, των ιερών τους και κυρίως του «Ελληνικο» (έθνους), α- πηχεί για πρώτη φορά συνειδητοποιηµένα την ιδέα πανελλήνιου πνε µατος. Η αφήγηση του Ηρ δοτου, που αναφέρεται στην απάντηση των Αθηναίων προς τους απεσταλµένους της Σπάρτης, είναι αποκαλυπτική. «Είναι ανθρώπινο οι Λακεδαιµ νιοι να φοβήθηκαν µήπως συµβιβαστο µε µε το βάρβαρο. Αλλά είναι άσχηµο να έρχεστε εδώ µε φ βο για το φρ νηµα των Αθηναίων, αφο ξέρετε τι ο τε χρυσάφι υπάρχει πουθενά στη γη τ σο πολ, ο τε τ πος ανώτερος απ το δικ µας σε κάλλος και αρετή, ώστε να τα δεχτο µε και να θελήσουµε, µηδίζοντας, να υποδουλώσουµε την Ελλάδα. Ακ µα κι αν το θέλαµε, υ- πάρχουν πολλά και σπουδαία που θα µας ε- µπ διζαν να το κάνουµε. Πρώτο και κυρι τερο τα αγάλµατα και οι ναοί των θεών µας που έχουν καεί και γκρεµιστεί και µας καλο ν να τιµωρήσουµε σο µπορο µε τον αίτιο παρά να 11. Ο ρκος των Ελλήνων πριν απ τη µάχη των Πλαταιών Γι αυτ το λ γο, άνδρες δικαστές, αυτή την εγγ ηση έδωσαν µεταξ τους λοι οι Έλληνες στις Πλαταιές, ταν επρ κειτο παρατεταγµένοι να πολεµήσουν τις δυνά- µεις του Ξέρξη δεν εφε ραν, αλλά µιµήθηκαν το γνωστ σ εσάς ρκο. Κι αυτ ν αξίζει να τον ακο σετε γιατί, αν και είναι πολ παλαιά τα τ τε γεγον τα, µως συχνά είναι δυνατ να αναγνωρίσει κανείς σ αυτά που έχουν γραφεί την ανδρεία εκείνων. Και για χάρη µου διάβασέ τον ρκος: «εν θα προτιµήσω τη ζωή απ την ελευθερία, ο τε θα εγκαταλείψω τους αρχηγο ς, ο τε ζωντανο ς, ο τε πεθα- µένους, αλλά θα θάψω λους τους συµµάχους που θα πέσουν στο πεδίο της µάχης. Και αν υπερισχ σω των βαρβάρων στον π λεµο, καµία απ τις π λεις που πολέµησαν για τη σωτηρία της Ελλάδας δε θα καταστρέψω, αλλά θα κάνω φ ρου υ- ποτελείς λες εκείνες που προτίµησαν το βάρβαρο και απ τα ιερά, - σα πυρπολήθηκαν και καταστράφηκαν απ τους βαρβάρους, κανένα δε θα ανοικοδοµήσω εξ ολοκλήρου, αλλά θα τα αφήσω εγκαταλειµµένα ως υπενθ µηση της ασέβειας της βαρβαρικής για τους µεταγενέστερους. Λυκο ργος, Κατά Λεωκράτους,

8 συµβιβαστο µε µαζί του. Αλλά υπάρχει και το ελληνικ έθνος απ το ίδιο αίµα και µε την ίδια γλώσσα µ εµάς, µε το οποίο έχουµε κοινά ιερά των θεών και κοινές θυσίες και ήθη κοινά και δεν θα ήταν σωστ οι Αθηναίοι να γίνουν προδ τες. Μάθετε, λοιπ ν, τα εξής, αν δεν ξέρατε πριν, τι έστω και ένας µ νο Αθηναίος αν µείνει, ποτέ δεν θα συµβιβαστεί µε τον Ξέρξη». (Ηρ δοτος Η, 144 µετ. Αγγ. Βλάχου). 2.3 Κλασική εποχή ( π.χ.) Την περίοδο απ το τέλος των περσικών πολέµων έως και το θάν ατο του Μ. Αλεξάνδρου οι ιστορικοί ονοµάζουν κλασική. Ο χαρακτηρισµ ς αυτ ς α- ναγνωρίζει στην εποχή την υπεροχή των συντελεστών της και των επιτευγµάτων τους, επικυρώνει την πνευµατική τους επιβολή και τη διαχρονική επιβίωσή τους στις ιδέες και στα δηµιουργήµατα µεταγενέστερων εποχών. Την εποχή αυτή διαµορφώθηκαν οι αξίες που αποτελο ν τα θεµέλια του σ γχρονου δυτικο πολιτισµο. Το νικηφ ρο αποτέλεσµα των περσικών πολέµων ήταν καθοριστ ικ για την ιστορική πορεία των Ελλήνων. Η αυτοπεποίθηση, η αίσθηση της αυτάρκειας αλλά και της υπεροχής απέναντι στους «βαρβάρους» κα ι πάνω απ λα η ψυχική ευφορία του νικητή που θέλει να αποκαταστήσει τι ς καταστροφές ήταν κίνητρα που δηµιο ργησαν τα επιτε γµατα στην πολιτική, στα γράµµατα και τις τέχνες της κλασικής εποχής. Μετά τους περσικο ς πολέµους και για πενήντα περίπου χρ ν ια η Αθήνα εξελίχθηκε σε ηγεµονική δ ναµη, γεγον ς που δηµιο ργησε τις προϋποθέσεις της αντιπαράθεσής της µε τη Σπάρτη. Τα αλληλοσυγκρου µενα συµφέροντα των δ ο σηµαντικ τερων π λεων είχαν ως αποτέλεσµα τη διαίρεση του ελληνικο κ σµου σε δ ο µεγάλους συνασπισµο ς. Οδήγησαν τους Έλληνες σε µακροχρ νια εµφ λια σ ρραξη τριάντα περίπου χρ νων, τον Πελοποννησιακ π λεµο. Στο πρώτο µισ του 4ου αι. π.χ. τον ανταγωνισµ των ελληνικών π λεωνκρατών υποδα λισε η παρέµβαση των Περσών µε την παροχή χρ ηµάτων ή στρατιωτικής βοήθειας, ενώ το δε τερο µισ του αιώνα εµφανίζεται ως επιτακτική ανάγκη η ιδέα της πανελλήνιας ένωσης. Η ένωση των Ελλήνων και ο κοιν ς τους αγώνας εναντίον των Περσών ήταν εγχείρηµα του Ελληνισµο της Μακεδονίας, το οποίο επιτε χθηκε εν µέρει απ το Φίλιππο Β και ολοκληρώθηκε απ το Μ. Αλέξανδρο. Η συµµαχία της ήλου Αθηναϊκή ηγεµονία. Η Αθήνα µετά την απ κρουση του περσικο κινδ νου ανασυγκροτήθηκε και εξελίχ θηκε σε µεγάλη ναυτική δ ναµη. Τέθηκε επικεφαλής µεγάλου µέρους των ελληνικών π λεων, ιδρ οντας την Α Αθηναϊκή συµµαχία (478/7 π.χ.). Η ενέργεια αυτή ήταν α- π λυτα εναρµονισµένη µε τις επιδιώξεις και τα συµφέροντά της,που στ χευαν στην ανάδειξή της σε µεγάλη δ ναµη. 98

ΚΛΑΣΙΚΗ ΕΠΟΧΗ 479 323 π.χ.

ΚΛΑΣΙΚΗ ΕΠΟΧΗ 479 323 π.χ. ΚΛΑΣΙΚΗ ΕΠΟΧΗ 479 323 π.χ. Α. Η ΣΥΜΜΑΧΙΑ ΤΗΣ ΔΗΛΟΥ Ή Α ΑΘΗΝΑΪΚΗ ΣΥΜΜΑΧΙΑ (478 431 π.χ.) ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΑΚΗΣ ΧΡΗΣΤΟΣ ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ 1. Οι ελληνικές πόλεις παραμέρισαν τις διαφορές τους και συμμάχησαν για την αντιμετώπιση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΪΚΗ ΕΠΟΧΗ 800 479 π.χ.

ΑΡΧΑΪΚΗ ΕΠΟΧΗ 800 479 π.χ. ΑΡΧΑΪΚΗ ΕΠΟΧΗ 800 479 π.χ. ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΑΚΗΣ ΧΡΗΣΤΟΣ ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ Ποιες ήταν οι αιτίες της διάσπασης του φυλετικού κράτους; Η αύξηση του πληθυσμού και η έλλειψη καλλιεργήσιμης γης. Η καταπίεση που ασκούσαν

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Αρχαία Ελληνική Ιστορία (55ΑΥ2) Διδάσκων: Α. Farrington (email: eduserv@otenet.gr. Έλεγχος προόδου (Ενότητες 4 5)

Εισαγωγή στην Αρχαία Ελληνική Ιστορία (55ΑΥ2) Διδάσκων: Α. Farrington (email: eduserv@otenet.gr. Έλεγχος προόδου (Ενότητες 4 5) Εισαγωγή στην Αρχαία Ελληνική Ιστορία (55ΑΥ2) Διδάσκων: Α. Farrington (email: eduserv@otenet.gr 1. Ποια από τις ακόλουθες μάχες δεν έχει σχέση με τους Μηδικούς Πολέμους; α. η μάχη της Μυκάλης β. η μάχη

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ (από το 1100 ως το 323 π.χ.) 1600-1100π.Χ.:Πρωτοϊστορική περίοδος που οδηγεί στο μυκηναϊκό πολιτισμό.

Η ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ (από το 1100 ως το 323 π.χ.) 1600-1100π.Χ.:Πρωτοϊστορική περίοδος που οδηγεί στο μυκηναϊκό πολιτισμό. Ομηρική εποχή Η ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ (από το 1100 ως το 323 π.χ.) ΕΙΣΑΓΩΓΗ: 1600-1100π.Χ.:Πρωτοϊστορική περίοδος που οδηγεί στο μυκηναϊκό πολιτισμό. 1100 π.χ.: Εναρξη της ελληνικής ιστορίας. 11 ος 9 ος αιώνας:οι

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟ ΧΟΣ- Ε ΠΙ ΔΙΩ ΞΗ ΠΛΑΙ ΣΙΟ ΧΡΗ ΜΑ ΤΟ ΔΟ ΤΗ ΣΗΣ

ΣΤΟ ΧΟΣ- Ε ΠΙ ΔΙΩ ΞΗ ΠΛΑΙ ΣΙΟ ΧΡΗ ΜΑ ΤΟ ΔΟ ΤΗ ΣΗΣ ΣΤΟ ΧΟΣ- Ε ΠΙ ΔΙΩ ΞΗ Στό χος του Ο λο κλη ρω μέ νου Προ γράμ μα τος για τη βιώ σι μη α νά πτυ ξη της Πίν δου εί ναι η δια μόρ φω ση συν θη κών α ει φό ρου α νά πτυ ξης της ο ρει νής πε ριο χής, με τη δη

Διαβάστε περισσότερα

Η Νίκη ήταν κόρη της Στύγας και του Πάλλαντα. Είχε αδέρφια της το Κράτος, το Ζήλο και τη Βία.

Η Νίκη ήταν κόρη της Στύγας και του Πάλλαντα. Είχε αδέρφια της το Κράτος, το Ζήλο και τη Βία. Η Νίκη σε νομίσματα Νίκη: θεά της ελληνικής μυθολογίας προσωποποιούσε τη δόξα του ελληνικού πολιτισμού. Η Νίκη στέλνονταν από το Δία για να εξυμνήσει μία νίκη, να προσφέρει σπονδές ή να στεφανώσει ένα

Διαβάστε περισσότερα

Πολιτιστική διαδρομή στην Κάτω Ιταλία

Πολιτιστική διαδρομή στην Κάτω Ιταλία Πολιτιστική διαδρομή στην Κάτω Ιταλία 11 ο Γυμνάσιο Αχαρνών Το εξώφυλλο του βιβλίου μας Αχαρναί 2010 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Πρόλογος Αρχαίες αποικίες Πυθαγόρας ο Σάμιος Η διάλεκτος των Ελλήνων της Κάτω Ιταλίας

Διαβάστε περισσότερα

1. Χρωματίζω στη γραμμή του χρόνου την εποχή του χαλκού:

1. Χρωματίζω στη γραμμή του χρόνου την εποχή του χαλκού: ΕΠΟΧΗ ΧΑΛΚΟΥ 1. Χρωματίζω στη γραμμή του χρόνου την εποχή του χαλκού: 3000 1100 π. Χ. 1100-800 πχ 800-500 πχ 500-323 πχ 323-146 πχ 146πΧ-330 μχ 2. Καταγράφω τους τρεις (3) σημαντικότερους πολιτισμούς που

Διαβάστε περισσότερα

Η Ίδρυση της Ρώμης και η οργάνωσή της. Επιμέλεια Δ. Πετρουγάκη, φιλόλογος

Η Ίδρυση της Ρώμης και η οργάνωσή της. Επιμέλεια Δ. Πετρουγάκη, φιλόλογος Η Ίδρυση της Ρώμης και η οργάνωσή της Επιμέλεια Δ. Πετρουγάκη, φιλόλογος Εκδοχές ίδρυσης Σύμφωνα με την παράδοση από τον Ρωμύλο, γιο του Αινεία (γύρω στο 735 π.x.) Σύμφωνα με την αρχαιολογική έρευνα στη

Διαβάστε περισσότερα

TAK TAK ΕΡΧΟΝΤΑΙ ΟΙ ΠΕΡΣΕΣ! Σ ΕΦΑΓΑ, ΠΑΛΙΟΒΑΡΒΑΡΕ! Σ ΕΜΕΝΑ ΜΙΛΑΣ, ΣΚΟΥΛΗΚΙ ΑΘΗΝΑΙΕ;

TAK TAK ΕΡΧΟΝΤΑΙ ΟΙ ΠΕΡΣΕΣ! Σ ΕΦΑΓΑ, ΠΑΛΙΟΒΑΡΒΑΡΕ! Σ ΕΜΕΝΑ ΜΙΛΑΣ, ΣΚΟΥΛΗΚΙ ΑΘΗΝΑΙΕ; ΕΝΑ ΗΛΙΟΛΟΥΣΤΟ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙΝΟ ΠΡΩΙΝΟ ΤΟΥ 490 Π.Χ., ΣΕ ΚΑΠΟΙΟ ΡΟΜΑΚΙ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΣ. TAK TAK Σ ΕΦΑΓΑ, ΠΑΛΙΟΒΑΡΒΑΡΕ! Σ ΕΜΕΝΑ ΜΙΛΑΣ, ΣΚΟΥΛΗΚΙ ΑΘΗΝΑΙΕ; ΕΡΧΟΝΤΑΙ ΟΙ ΠΕΡΣΕΣ! ΛΕΝΕ ΠΩΣ ΕΙΝΑΙ ΠΕΛΩΡΙΟΙ ΣΑΝ ΤΟΥΣ ΚΥΚΛΩΠΕΣ.

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΟΡΕΙΑ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΠΟΛΗ-ΚΡΑΤΟΣ

Η ΠΟΡΕΙΑ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΠΟΛΗ-ΚΡΑΤΟΣ Η ΠΟΡΕΙΑ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΠΟΛΗ-ΚΡΑΤΟΣ Ένα μεγάλο τμήμα του ελληνικού κόσμου ήταν κατά τη μυκηναϊκή εποχή οργανωμένο με ένα συγκεντρωτικό σύστημα, στο οποίο ο μονάρχης (αναξ) κυβερνούσε έχοντας την ανώτατη στρατιωτική

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα Ιστορίας Α Λυκείου από όλη την ύλη

Θέματα Ιστορίας Α Λυκείου από όλη την ύλη Θέματα Ιστορίας Α Λυκείου από όλη την ύλη 1. Σημασία του Νείλου για την οικονομία της Αιγύπτου. Σελ. 21. Προσοχή στο παράθεμα της ίδιας σελίδας. 2. Κοινωνική οργάνωση στην αρχαία Αίγυπτο. Σελ. 22 3. Πολιτική

Διαβάστε περισσότερα

Οι τα α α α α α α α Κ. ε ε ε ε ε ε ε ε ε Χε ε ε. ε ε ε ε ε ε ρου ου βι ι ι ι ι ι ι. ιµ µυ στι κω ω ω ω ω ως ει κο ο

Οι τα α α α α α α α Κ. ε ε ε ε ε ε ε ε ε Χε ε ε. ε ε ε ε ε ε ρου ου βι ι ι ι ι ι ι. ιµ µυ στι κω ω ω ω ω ως ει κο ο ΧΕΡΟΥΒΙΟ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΟΙΝΩΝΙΟ Λ. Β Χερουβικόν σε ἦχο πλ. β. Ἐπιλογές Ἦχος Μ Α µη η η η ην Οι τ Χε ε ε ε ε ε ε ε ε ε ε ε ε ε ε ε ε Χε ε ε ε ε ε ε ε ε ρου ου βι ι ι ι ι ι ι ιµ µυ στι κω ω ω ω ω ως ει κο ο

Διαβάστε περισσότερα

6. Οι Μήδοι και οι Πέρσες Στις αρχές της 2ης χιλιετίας π.χ., στο β ρειο τµήµα του οροπεδίου του Ιράν εγκαταστάθηκαν οι Μήδοι και στο ν τιο οι Πέρσες. Μέχρι τον 7ο αι. π.χ., αµφ τεροι ήταν εξαρτηµένοι απ

Διαβάστε περισσότερα

1.2.3 ιαρ θρω τι κές πο λι τι κές...35 1.2.4 Σύ στη μα έ λεγ χου της κοι νής α λιευ τι κής πο λι τι κής...37

1.2.3 ιαρ θρω τι κές πο λι τι κές...35 1.2.4 Σύ στη μα έ λεγ χου της κοι νής α λιευ τι κής πο λι τι κής...37 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΚΕ Φ Α Λ ΑΙΟ ΤΟ ΙΚΑΙΟ ΤΗΣ ΑΛΙΕΙΑΣ... 21 ΚΕ Φ Α Λ ΑΙΟ 1 o Η ΑΛΙΕΥΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ 1.1 Η Α λιεί α ως Οι κο νο μι κή ρα στη ριό τη τα...25 1.2 Η Κοι νο τι κή Α λιευ τι κή Πο λι τι κή...28

Διαβάστε περισσότερα

Η μετατροπή της Αθηναϊκής Συμμαχίας σε Ηγεμονία

Η μετατροπή της Αθηναϊκής Συμμαχίας σε Ηγεμονία Θέμα της διδακτικής πρότασης Η μετατροπή της Αθηναϊκής Συμμαχίας σε Ηγεμονία Τάξη: Α Γυμνασίου Στοχοθεσία Επιδιώκεται οι μαθητές/τριες να προσδιορίσουν την πορεία που οδήγησε την Αθήνα σε ρόλο ηγεμόνα

Διαβάστε περισσότερα

στον Τριγωνοψαρο λη για τα γενέθλιά του. στα κρυφά πρωτ τυπα δώρα, γιρλάντες απ φ κια, φαγητά απ πλαγκτ ν και µια τεράστια

στον Τριγωνοψαρο λη για τα γενέθλιά του. στα κρυφά πρωτ τυπα δώρα, γιρλάντες απ φ κια, φαγητά απ πλαγκτ ν και µια τεράστια ΣΤΟ BΑΘΟΣ ΤΗΣ ΘΑΛΑΣΣΑΣ, κάτω απ την επιφάνεια των αγριεµένων κυµάτων, βρίσκεται η κοινωνία των ψαριών. Εκεί συνήθως επικρατεί απ λυτη ηρε- µία. Τις τελευταίες µως ηµέρες, αυτή την απ λυτη ηρεµία του βυθο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Μάθημα: Ιστορία Τάξη: Α Λυκείου Χρόνος εξέτασης: 2 ώρες και 30 λεπτά ΜΕΡΟΣ Α (20 μονάδες) Να απαντήσετε ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΑ και στις δύο (2) ερωτήσεις. 1. Κάθε

Διαβάστε περισσότερα

À ª. π ø º πƒ. À ƒ º πƒ. ª º πƒ. ƒø π ø º πƒ. µπ º πƒ ÎÂÊ Ï ÈÔ 5 ÎÂÊ Ï ÈÔ 8 ÎÂÊ Ï ÈÔ 9 ÎÂÊ Ï ÈÔ 6 ÎÂÊ Ï ÈÔ 10 ÎÂÊ Ï ÈÔ 7

À ª. π ø º πƒ. À ƒ º πƒ. ª º πƒ. ƒø π ø º πƒ. µπ º πƒ ÎÂÊ Ï ÈÔ 5 ÎÂÊ Ï ÈÔ 8 ÎÂÊ Ï ÈÔ 9 ÎÂÊ Ï ÈÔ 6 ÎÂÊ Ï ÈÔ 10 ÎÂÊ Ï ÈÔ 7 ª ƒ ƒπ À ª ÎÂÊ Ï ÈÔ 5 π ø º πƒ ÎÂÊ Ï ÈÔ 6 ª º πƒ ÎÂÊ Ï ÈÔ 7 π º πƒ ÎÂÊ Ï ÈÔ 8 À ƒ º πƒ ÎÂÊ Ï ÈÔ 9 µπ º πƒ ÎÂÊ Ï ÈÔ 10 ƒø π ø º πƒ ÎÂÊ Ï ÈÔ 5 π ø º πƒ ƒ π Ã O ª ÛÙ Ì Ù Î È appleôû ÛÙ Ì Ù 117 115 º π 5

Διαβάστε περισσότερα

«ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ» ΟΡΙΣΜΟΣ

«ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ» ΟΡΙΣΜΟΣ «ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ» ΟΡΙΣΜΟΣ Η δημοκρατία είναι το πολίτευμα στο οποίο η εξουσία πηγάζει από το λαό, ασκείται από τον λαό και υπηρετεί τα συμφέροντά του. Βασικό χαρακτηριστικό της είναι η λήψη αποφάσεων με ψηφοφορία

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΑΣΙΚΗ ΕΠΟΧΗ 480-323 π.χ. (5ος + 4ος αι.)

ΚΛΑΣΙΚΗ ΕΠΟΧΗ 480-323 π.χ. (5ος + 4ος αι.) ΚΛΑΣΙΚΗ ΕΠΟΧΗ 480-323 π.χ. (5ος + 4ος αι.) Ονομασία Υπεροχή συντελεστών & επιτευγμάτων Διαχρονική επιβίωση & πνευματική επιβολή στα μεταγενέστερα δημιουργήματα Διαμόρφωση αξιών- θεμελίων δυτικού πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

Γ Λυκείου Αρχαία θεωρητικής κατεύθυνσης. Αριστοτέλης

Γ Λυκείου Αρχαία θεωρητικής κατεύθυνσης. Αριστοτέλης 1 ηµ. Τζωρτζόπουλος ρ. Φιλοσοφίας Σχολικός Σύµβουλος ΠΕ02 Γ Λυκείου Αρχαία θεωρητικής κατεύθυνσης Αριστοτέλης Ενότητα 15η 1. Μετάφραση Γι αυτόν που ασχολείται µε το σύστηµα διακυβέρνησης, πιο ειδικά µε

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλο εργασίας E ομάδας

Φύλλο εργασίας E ομάδας Φύλλο εργασίας E ομάδας «δημοκρατικὸν μὲν εἶναι τὸ κληρωτὰς εἶναι τὰς ἀρχάς, τὸ δ αἰρετὰς ὀλιγαρχικόν» (Η ανάδειξη στα αξιώματα με κλήρωση θεωρείται δημοκρατική, ενώ με εκλογή ολιγαρχική ) Αριστοτέλους,

Διαβάστε περισσότερα

600 π.χ. - 300 π.χ. Ο ΕΛΛΗΝΑΣ ΟΠΛΙΤΗΣ

600 π.χ. - 300 π.χ. Ο ΕΛΛΗΝΑΣ ΟΠΛΙΤΗΣ 600 π.χ. - 300 π.χ. Ο ΕΛΛΗΝΑΣ ΟΠΛΙΤΗΣ ΠΛΗΣΙΑΣΕ, ΝΥΞΕ ΜΕ ΤΗ ΜΑΚΡΙΑ ΛΟΓΧΗ Ή ΤΟ ΞΙΦΟΣ ΕΚ ΤΟΥ ΣΥΝΕΓΓΥΣ ΚΑΙ ΦΟΝΕΥΣΕ ΕΝΑΝ ΑΝΔΡΑ. ΑΝΤΙΤΑΞΕ ΠΕΛΜΑ ΣΤΟ ΠΕΛΜΑ, ΘΕΣΕ ΑΣΠΙΔΑ ΣΤΗΝ ΑΣΠΙΔΑ, ΠΡΟΤΑΞΕ ΛΟΦΙΟ ΣΤΟ ΛΟΦΙΟ, ΚΡΑΝΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΜΕΤΡΙΚΑ ΧΡΟΝΙΑ ΚΑΘΟΔΟΣ ΤΩΝ ΔΩΡΙΕΩΝ ΜΕΤΑΚΙΝΗΣΗ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΣ ΕΙΛΩΤΕΣ-ΠΕΡΙΟΙΚΟΙ. 11ος αι. 8 ος αι.π.χ.

ΓΕΩΜΕΤΡΙΚΑ ΧΡΟΝΙΑ ΚΑΘΟΔΟΣ ΤΩΝ ΔΩΡΙΕΩΝ ΜΕΤΑΚΙΝΗΣΗ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΣ ΕΙΛΩΤΕΣ-ΠΕΡΙΟΙΚΟΙ. 11ος αι. 8 ος αι.π.χ. ΓΕΩΜΕΤΡΙΚΑ ΧΡΟΝΙΑ 11ος αι. 8 ος αι.π.χ. ΚΑΘΟΔΟΣ ΤΩΝ ΔΩΡΙΕΩΝ ΜΕΤΑΚΙΝΗΣΗ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΣ ΕΙΛΩΤΕΣ-ΠΕΡΙΟΙΚΟΙ ΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΥΝ ΑΠΟΙΚΙΕΣ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ Α ΑΠΟΙΚΙΣΜΟΣ ΠΑΡΑΛΙΑ ΜΙΚΡΑΣ ΑΣΙΑΣ ΑΙΟΛΕΙΣ ΑΙΟΛΕΙΣ -ΘΕΣΣΑΛΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Κλασική Πολιτική Οικονοµία, Μαρξιστική

Κλασική Πολιτική Οικονοµία, Μαρξιστική ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Κλασική Πολιτική Οικονοµία, Μαρξιστική Πολιτική Οικονοµία και Οικονοµικά 2.1. ÔÏÈÙÈÎ ÈÎÔÓÔÌ : appleúòùë ÂÎ Ô Ì ÙÔÙÂÏÔ ÂappleÈÛÙ ÌË ÙˆÓ ÔÈÎÔÓÔÌÈÎÒÓ Û ÛÂˆÓ Εως τώρα απαντήθηκε το πρώτο ερώτηµα

Διαβάστε περισσότερα

Κυ ρι ον ευ λο γη τος ει Κυ ρι ε ευ. λο γει η ψυ χη µου τον Κυ ρι ον και πα αν. τα τα εν τος µου το ο νο µα το α γι ον αυ

Κυ ρι ον ευ λο γη τος ει Κυ ρι ε ευ. λο γει η ψυ χη µου τον Κυ ρι ον και πα αν. τα τα εν τος µου το ο νο µα το α γι ον αυ ΤΥΙΚΑ & ΜΑΚΑΡΙΣΜΟΙ Ἦχος Νη Μ Α Ν µην Ευ λο γει η ψυ χη µου τον Κυ ρι ον ευ λο γη τος ει Κυ ρι ε ευ λο γει η ψυ χη µου τον Κυ ρι ον και πα αν τα τα εν τος µου το ο νο µα το α γι ον αυ του Ευ λο γει η ψυ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΡΙΑ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΣΤΟΡΙΑ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΣΤΟΡΙΑ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Απαραίτητη προϋπόθεση για την κατανόηση του μαθήματος είναι η διδασκαλία της ύλης χωρίς χάσματα και ασυνέχειες. Η αποσπασματικότητα δεν επιτρέπει στους μαθητές

Διαβάστε περισσότερα

ÔÈÓfiÙÔappleÔ ÂıÓÈÎÈÛÌfi

ÔÈÓfiÙÔappleÔ ÂıÓÈÎÈÛÌfi KEΦAΛAIO 3 ÔÈÓfiÙÔappleÔ ÂıÓÈÎÈÛÌfi Στο βιβλίο του Banal Nationalism (1995) ο Billig ασχολείται µε το ζήτηµα του καθηµερινο εθνικισµο που περνά απαρατήρητος, και εστιάζει στον εθνικισµ των δυτικών κρατών

Διαβάστε περισσότερα

ΛΥΚΕΙΟ ΣΟΛΕΑΣ Σχολική χρονιά 2008-2009

ΛΥΚΕΙΟ ΣΟΛΕΑΣ Σχολική χρονιά 2008-2009 ΛΥΚΕΙΟ ΣΟΛΕΑΣ Σχολική χρονιά 2008-2009 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2009 ΜΑΘΗΜΑ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΑΞΗ: Α ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 2 Ιουνίου 2009 ΩΡΑ: 07:45 10:15 Το εξεταστικό δοκίμιο αποτελείται από τρία μέρη και

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνία, Κοινωνική Αλλαγή και Επανάσταση

Κοινωνία, Κοινωνική Αλλαγή και Επανάσταση Κοινωνία, Κοινωνική Αλλαγή και Επανάσταση Εισαγωγή 2.1 Μεταβολές στην ανθρώπινη κοινωνία 2.2 Η µεταβολή στη σ γχρονη περίοδο 4 [ 49 ] ÈÛ ÁˆÁ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΚΑΘΕ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΥ ΣΥΝΟΛΟΥ ΛΑΜΒΑΝΟΥΝ ΧΩΡΑ ΕΥδιάκριτες

Διαβάστε περισσότερα

Απαντήσεις Λύσεις σε Θέματα από την Τράπεζα Θεμάτων. Μάθημα: Ιστορία Α Λυκείου

Απαντήσεις Λύσεις σε Θέματα από την Τράπεζα Θεμάτων. Μάθημα: Ιστορία Α Λυκείου Απαντήσεις Λύσεις σε Θέματα από την Τράπεζα Θεμάτων Μάθημα: Ιστορία Α Λυκείου Παρουσιάζουμε απαντήσεις σε επιλεγμένα Θέματα της Τράπεζας θεμάτων. Το αρχείο αυτό τις επόμενες ημέρες σταδιακά θα εμπλουτίζεται.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΟΜΟ ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΑΛΑΙΟΛΙΘΙΚΗ ΕΩΣ ΤΗ ΡΩΜΑΪΚΗ ΕΠΟΧΗ. Χρονολογία. 100.000 ως 20.000 10.000. 7000 ως 6000. Νεότερη

ΣΥΝΤΟΜΟ ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΑΛΑΙΟΛΙΘΙΚΗ ΕΩΣ ΤΗ ΡΩΜΑΪΚΗ ΕΠΟΧΗ. Χρονολογία. 100.000 ως 20.000 10.000. 7000 ως 6000. Νεότερη ΣΥΝΤΟΜΟ ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΑΛΑΙΟΛΙΘΙΚΗ ΕΩΣ ΤΗ ΡΩΜΑΪΚΗ ΕΠΟΧΗ Χρονολογία Ελλάδα - Αιγαίο 100.000 ως 20.000 Μέση και Νεότερη Παλαιολιθική 10.000 Μεσολιθική εποχή 7000 ως 6000 Έναρξη Νεολιθικής 5600 Μέση

Διαβάστε περισσότερα

λοι οι άνθρωποι µεγαλώνουν σε ένα κοινωνικοπολιτισµικ περιβάλλον και είναι σηµαντικ να γνωρίζουν τι µπορο ν να

λοι οι άνθρωποι µεγαλώνουν σε ένα κοινωνικοπολιτισµικ περιβάλλον και είναι σηµαντικ να γνωρίζουν τι µπορο ν να λοι οι άνθρωποι µεγαλώνουν σε ένα κοινωνικοπολιτισµικ περιβάλλον και είναι σηµαντικ να γνωρίζουν τι µπορο ν να αντλήσουν πληροφορίες προκειµένου να αποκτήσουν γνώσεις για τον εαυτ τους και τους άλλους.

Διαβάστε περισσότερα

Πρα κτι κών µη χα νι κών Δ ηµοσίου, ΝΠΔ Δ & OΤΑ O36R11

Πρα κτι κών µη χα νι κών Δ ηµοσίου, ΝΠΔ Δ & OΤΑ O36R11 Πρα κτι κών µη χα νι κών Δ ηµοσίου, ΝΠΔ Δ & OΤΑ O36R11 ΚΩΩ Δ Ι ΚO ΠOΙ Η ΣΗ ΣYΛ ΛO ΓΙ ΚΩΩΝ ΡYΘ ΜΙ ΣΕ ΩΩΝ (ΣΣΕ & Δ Α) ΤΩΩΝ, Ν.Π.Δ.Δ. ΚΑΙ O.Τ.Α. Α. ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΩΩ Δ Ι ΚO ΠOΙ Η ΣΗ Ε ΛΗ ΦΘΗ ΣΑΝ Υ ΠO ΨΗ 1. H 15/1981

Διαβάστε περισσότερα

Αρχαιολογία των γεωμετρικών και αρχαϊκών χρόνων (1100-480 π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος

Αρχαιολογία των γεωμετρικών και αρχαϊκών χρόνων (1100-480 π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος [IA11] ΚΛΑΣΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ Α Αρχαιολογία των γεωμετρικών και αρχαϊκών χρόνων (1100-480 π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος Πρώιμοι και Γεωμετρικοί χρόνοι (1100-700 π.χ.) Οι περίοδοι της αρχαίας ελληνικής τέχνης:

Διαβάστε περισσότερα

τρία µεταλλικά συστήµατα: 1) ο καν νας του δι- µεταλλισµο (Γαλλία, Bέλγιο, Iταλία, Eλβετία, HΠA), αργ ρου καθαρ τητας 9/10, που ένα ψήγµα ισο ται

τρία µεταλλικά συστήµατα: 1) ο καν νας του δι- µεταλλισµο (Γαλλία, Bέλγιο, Iταλία, Eλβετία, HΠA), αργ ρου καθαρ τητας 9/10, που ένα ψήγµα ισο ται θαρ τητα του νοµίσµατος. H υποτίµηση εν ς νοµίσµατος συσχετιζ ταν µε τη µείωση της ποσ τητας του µετάλλου που περιείχε το ν µισµα. Kατά το µεγαλ τερο µέρος του 19ου αιώνα κυριάρχησαν τρία µεταλλικά συστήµατα:

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρι α Γραφημα των 8η Δια λεξη

Θεωρι α Γραφημα των 8η Δια λεξη Θεωρι α Γραφημα των 8η Δια λεξη Α. Συμβω νης Ε Μ Π Σ Ε Μ Φ Ε Τ Μ Φεβρουα ριος 2015 Α. Συμβω νης (ΕΜΠ) Θεωρι α Γραφημα των 8η Δια λεξη Φεβρουα ριος 2015 168 / 182 Χρωματισμοι Γραφημα των Χρωματισμο ς Κορυφω

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ, ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ

ΑΣΚΗΣΗ, ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΑΣΚΗΣΗ, ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2010 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρό λο γος...6 1. Ά σκη ση και ψυ χική υ γεί α Ει σα γω γή...9 Η ψυ χο λο γί α της ά σκη σης...11

Διαβάστε περισσότερα

Èı Ó ÎÙ ÛË ÙÔ ÎÚ ÙÔ ÙˆÓ ÃÂÙÙ ˆÓ ÚÔ Ï ÛË ÙˆÓ ÃÂÙÙ ˆÓ ªÂÁ Ï ÂÎÛÙÚ ÙÂ Â ÙˆÓ ÃÂÙÙ ˆÓ. ÂappleÈ ÚÔÌ ÙˆÓ «Ï ÒÓ ÙË ı Ï Û- Û» À π O O O.

Èı Ó ÎÙ ÛË ÙÔ ÎÚ ÙÔ ÙˆÓ ÃÂÙÙ ˆÓ ÚÔ Ï ÛË ÙˆÓ ÃÂÙÙ ˆÓ ªÂÁ Ï ÂÎÛÙÚ ÙÂ Â ÙˆÓ ÃÂÙÙ ˆÓ. ÂappleÈ ÚÔÌ ÙˆÓ «Ï ÒÓ ÙË ı Ï Û- Û» À π O O O. 5. Οι Χετταίοι ή Χεττίτες Με επίκεντρο την ανατολική περιοχή της Μ. Ασίας συγκροτήθηκε στις αρχές της 2ης χιλιετίας π.χ. ένα ισχυρ κράτος. Κάτοικοί του ήταν γηγενείς ασιατικοί πληθυσµοί και «ινδοευρωπαϊκά»

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΤΖΕΚΤ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ

ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΤΖΕΚΤ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΤΖΕΚΤ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΔΙΟΝ ΤΟΠΟΘΕΣΙΑ Το Δίον ήταν μια αρχαιότατη πόλη στρατηγικής σημασίας και μια από τις πιο φημισμένες μακεδονικές πολιτείες. Η γεωγραφική θέση

Διαβάστε περισσότερα

anjologion ellhnikwn grammatoseirwn

anjologion ellhnikwn grammatoseirwn anjologion ellhnikwn grammatoseirwn Απλ µονοτυπικ Λειψίας µονοτυπικ εκαεξάρια τ ς κάσας εκαεξάρια Λειψίας τ ς κάσας Πελασγικ µονοτυπικ Αττικ µονοτυπικ Εκδ σεων «Μπ λ Λ τρ» Μα ρα 486 µονοτυπικ Μπεκκεριάνα

Διαβάστε περισσότερα

323 Α) ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ, ΠΟΛΙΤΙΚΑ (Γ1, 1-2)/ ΠΛΑΤΩΝΑΣ, ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ (322 Α ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

323 Α) ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ, ΠΟΛΙΤΙΚΑ (Γ1, 1-2)/ ΠΛΑΤΩΝΑΣ, ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ (322 Α ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ, ΠΟΛΙΤΙΚΑ (Γ1, 1-2)/ ΠΛΑΤΩΝΑΣ, ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ (322 Α 323 Α) ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α. Για όποιον εξετάζει το πολίτευμα, δηλαδή ποια είναι η ουσία του κάθε πολιτεύματος και ποια τα χαρακτηριστικά του, το πρώτο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΠ11 Τελικέςεξετάσεις 2011-12

ΕΛΠ11 Τελικέςεξετάσεις 2011-12 ΕΛΠ11 Τελικέςεξετάσεις 2011-12 1 Α φάση Εξέτασης Οµάδα Α 1) ΠότεκαιγιαποιουςλόγουςιδρύθηκεηΑ ΑθηναϊκήΣυµµαχία; 2) Πότε εµφανίστηκε η αλφαβητική γραφή στον ελληνικό κόσµο και ποιες ανάγκεςεξυπηρετούσε;

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑΞΗ ΣΥΓΚΛΗΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΒΟΥΛΕΥΤΩΝ-Βουλευτές:

ΤΑΞΗ ΣΥΓΚΛΗΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΒΟΥΛΕΥΤΩΝ-Βουλευτές: ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΔΙΑΡΘΡΩΣΗ ΣΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΑΣΚΑΙΟΙΠΕΡΙΑΥΤΟΝ ΣΥΓΚΛΗΤΙΚΟΙKAI BOYΛΕΥΤΕΣ (HONESTIORES ΕΝΤΙΜΟΤΑΤΟΙ) - ΣΤΡΑΤΟΣ- ΚΛΗΡΟ ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑΣ Αυτοκράτορας: H ανάρρηση στο θρόνο χάρη στο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΑ ΣΤΗΝΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ

ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΑ ΣΤΗΝΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΑ ΣΤΗΝΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ εμφανίζεται ΣΤΗ ΒΟΡΕΙΑ ΙΤΑΛΙΑ Επηρεάζεται από το ελληνικό και ρωμαϊκό πολιτισμό ΟΥΜΑΝΙΣΜΟΣ ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ ΘΕΑΤΡΟ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑ Αξία στον ΝΤΑ ΒΙΝΤΣΙ ΣΑΙΞΠΗΡ ΚΟΠΕΡΝΙΚΟΣ Άνθρωπο ΜΙΧΑΗΛ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦ. 4. ΟΙ ΑΡΑΒΙΚΕΣ ΚΑΤΑΚΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ

ΚΕΦ. 4. ΟΙ ΑΡΑΒΙΚΕΣ ΚΑΤΑΚΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΚΕΦ. 4. ΟΙ ΑΡΑΒΙΚΕΣ ΚΑΤΑΚΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ α. η αραβική εξάπλωση με την καθοδήγηση των δύο πρώτων χαλιφών οι Άραβες εισέβαλαν και κατέκτησαν σε σύντομο χρονικό διάστημα τις πλούσιες χώρες της Εγγύς

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα από το 1914 ως το 1924

Η Ελλάδα από το 1914 ως το 1924 Γ. ΕΡΓΑΣΙΕΣ - ΑΣΚΗΣΕΙΣ (ενδεικτικά παραδείγµατα) Η Ελλάδα από το 1914 ως το 1924 Με βάση τα στοιχεία που παρέχει το κεφάλαιο ΚΒ του σχολικού σας βιβλίου (σσ. 73-119) να συντάξετε έναν χρονολογικό πίνακα

Διαβάστε περισσότερα

αρχεία Πηγεσ γνωσησ, πηγεσ μνημησ Τα αρχεία στις ελληνικές πόλεις της αρχαιότητας Ασκήσεις στον πηλό

αρχεία Πηγεσ γνωσησ, πηγεσ μνημησ Τα αρχεία στις ελληνικές πόλεις της αρχαιότητας Ασκήσεις στον πηλό Τευχος τριτο αρχεία Πηγεσ γνωσησ, πηγεσ μνημησ Τα αρχεία στις ελληνικές πόλεις της αρχαιότητας Ασκήσεις στον πηλό Άσκηση Οι γραφείς του ανακτόρου της Πύλου Κάθε χρόνο τέτοια εποχή στο ανάκτορο της Πύλου

Διαβάστε περισσότερα

1. Να συσχετίσεις τους όρους της Στήλης Α με αυτούς της Στήλης Β, γράφοντας στα φύλλα

1. Να συσχετίσεις τους όρους της Στήλης Α με αυτούς της Στήλης Β, γράφοντας στα φύλλα ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΑΔΙΠΠΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2012-2013 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2013 ΜΑΘΗΜΑ: Ιστορία ΤΑΞΗ: Α ΒΑΘΜΟΣ:... ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 5. 6. 2013 ΥΠΟΓΡ. ΚΑΘ/ΤΗ:... ΧΡΟΝΟΣ ΕΞΕΤΑΣΗΣ: 2 ώρες ΕΠΩΝΥΜΟ ΚΑΙ ΟΝΟΜΑ...Τμήμα...Αρ...

Διαβάστε περισσότερα

Περιφέρεια Στερεάς Ελλάδας, 23 Απριλίου 2013

Περιφέρεια Στερεάς Ελλάδας, 23 Απριλίου 2013 ΔΙΚΤΥΑ ΜΕΤΑΦΟΡΩΝ ΚΑΙ LOGISTICS: ΜΟΧΛΟΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΑΝΤΩΝΙΟΥ ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗ ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΥ ΕΛΛΗΝΩΝ ΣΥΓΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΩΝ Περιφέρεια Στερεάς Ελλάδας, 23 Απριλίου 2013 Σύνοψη 2 Στόχοι της

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ Α1 α. σχολικό βιβλίο, σελ. 46. Φεντερασιόν: ήταν μεγάλη πολυεθνική εργατική οργάνωση της Θεσσαλονίκης, με πρωτεργάτες σοσιαλιστές από την ανοικτή σε νέες ιδέες

Διαβάστε περισσότερα

1. Να αναλύσετε το ρόλο που έπαιξαν οι Αµφικτυονίες ως θρησκευτικοί, πολιτικοί και κοινωνικοί θεσµοί των αρχαίων Ελλήνων.

1. Να αναλύσετε το ρόλο που έπαιξαν οι Αµφικτυονίες ως θρησκευτικοί, πολιτικοί και κοινωνικοί θεσµοί των αρχαίων Ελλήνων. 2.1.2. Κοινοί εσµοί των Αρχαίων Ελλήνων - Παιδεία Eρωτήσεις ανάπτυξης 1. Να αναλύσετε το ρόλο που έπαιξαν οι Αµφικτυονίες ως θρησκευτικοί, πολιτικοί και κοινωνικοί θεσµοί των αρχαίων Ελλήνων. 2. Να αναλύσετε

Διαβάστε περισσότερα

Α Ι Γ Υ Π Τ Ο Σ. 2. Ποια ήταν η κοινωνική διάρθρωση στην αρχαία Αίγυπτο; (6) [σελ. 22-23: παράγραφος «Η κοινωνία»]

Α Ι Γ Υ Π Τ Ο Σ. 2. Ποια ήταν η κοινωνική διάρθρωση στην αρχαία Αίγυπτο; (6) [σελ. 22-23: παράγραφος «Η κοινωνία»] Σ Υ Γ Κ Ε Ν Τ Ρ Ω Σ Η Κ Α Ι Κ Α Τ Η Γ Ο Ρ Ι Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ω Ν Σ Υ Ν Τ Ο Μ Η Σ Α Ν Α Π Τ Υ Ξ Η Σ Τ Ρ Α Π Ε Ζ Α Θ Ε Μ Α Τ Ω Ν Ι Σ Τ Ο Ρ Ι Α Α Λ Υ Κ Ε Ι Ο Υ Γ ε ν ι κ έ ς π α ρ α τ η ρ ή σ ε

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Χωρίς αµφιβολία οι αρχαίοι Έλληνες στοχαστές, ποιητές και φιλόσοφοι πρώτοι έχουν αναπτύξει τις αξίες πάνω στις οποίες θεµελιώνεται η Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Κλασική Αρχαιολογία ΙΙ (5ος - 4ος αι. π.χ.) Ιφιγένεια Λεβέντη

Εισαγωγή στην Κλασική Αρχαιολογία ΙΙ (5ος - 4ος αι. π.χ.) Ιφιγένεια Λεβέντη Εισαγωγή στην Κλασική Αρχαιολογία ΙΙ (5ος - 4ος αι. π.χ.) Ιφιγένεια Λεβέντη Τμήμα: Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας 8. Πανελλήνια Ιερά. Δελφοί και Ολυμπία Τα Πανελλήνια

Διαβάστε περισσότερα

ISBN 978-960-484-159-2

ISBN 978-960-484-159-2 Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΙΣΤΟΡΙΑ Ο Μέγας Αλέξανδρος Κείμενο: Φίλιππος Μανδηλαράς Επιμέλεια κειμένου: Ράνια Ζωίδη Εικονογράφηση: Ναταλία Καπατσούλια Διόρθωση: Αντωνία Κιλεσσοπούλου 2010, Εκδόσεις Κυριάκος Παπαδόπουλος

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΠΕΜΠΤΗ 3 ΙΟΥΝΙΟΥ 2004 ΟΜΑ Α Α

ΙΣΤΟΡΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΠΕΜΠΤΗ 3 ΙΟΥΝΙΟΥ 2004 ΟΜΑ Α Α ΙΣΤΟΡΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΠΕΜΠΤΗ 3 ΙΟΥΝΙΟΥ 2004 Β ΤΑΞΗΣ ΟΜΑ Α Α Α1.1.Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό των δεδοµένων της Στήλης Α και δίπλα σε κάθε αριθµό το γράµµα του δεδοµένου της Στήλης Β που αντιστοιχεί

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Β ΤΑΞΗ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Β ΤΑΞΗ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Β ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΑΒΒΑΤΟ 24 ΜΑΪΟΥ 2003 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΛΥΣΕΙΣ ΓΝΩΣΤΟ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Γιατί εγώ τόσο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. - Γενική Εισαγωγή..2. - Iστορική αναδρομή...3-4. - Περιγραφή του χώρου...5-8. - Επίλογος...9. - Βιβλιογραφία 10

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. - Γενική Εισαγωγή..2. - Iστορική αναδρομή...3-4. - Περιγραφή του χώρου...5-8. - Επίλογος...9. - Βιβλιογραφία 10 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ - Γενική Εισαγωγή..2 - Iστορική αναδρομή....3-4 - Περιγραφή του χώρου.....5-8 - Επίλογος...9 - Βιβλιογραφία 10 1 Γενική Εισαγωγή Επίσκεψη στο Επαρχιακό Μουσείο Πάφου Το Επαρχιακό Μουσείο της

Διαβάστε περισσότερα

Αναστασόπουλος Ανδρέας Αρβανίτη Νικολέτα Τάξη: Α1 3 ο ΓΕΛ Πάτρας Σχολ. Έτος: 2013-14 Υπεύθυνη καθηγήτρια: Ντούμα Μαρία

Αναστασόπουλος Ανδρέας Αρβανίτη Νικολέτα Τάξη: Α1 3 ο ΓΕΛ Πάτρας Σχολ. Έτος: 2013-14 Υπεύθυνη καθηγήτρια: Ντούμα Μαρία Αναστασόπουλος Ανδρέας Αρβανίτη Νικολέτα Τάξη: Α1 3 ο ΓΕΛ Πάτρας Σχολ. Έτος: 2013-14 Υπεύθυνη καθηγήτρια: Ντούμα Μαρία Μεταλλικά νομίσματα αρχίζουμε να συναντάμε από το 2000 π.χ. στην Μεσόγειο. Συνήθως

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΕΠ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ 2009. Κλάδος: ΠΕ 02 Φιλολόγων ΕΙΔΙΚΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑΣ

ΑΣΕΠ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ 2009. Κλάδος: ΠΕ 02 Φιλολόγων ΕΙΔΙΚΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΑΣΕΠ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ 2009 Κλάδος: ΠΕ 02 Φιλολόγων ΕΙΔΙΚΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑΣ Ερώτημα 1 Ο α) Στόχοι - να γνωρίσουν οι μαθητές το στρατηγικό σχέδιο του Περικλή και να το εντάξουν στο ευρύτερο ιστορικό πλαίσιο

Διαβάστε περισσότερα

ψ Ρ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΚΑΙ ΣΤΟ ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΩΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ -N^ ->5^ **' ΑΣΗΜΙΝΑ ΛΕΟΝΤΗ

ψ Ρ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΚΑΙ ΣΤΟ ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΩΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ -N^ ->5^ **' ΑΣΗΜΙΝΑ ΛΕΟΝΤΗ ψ Ρ ' '.'."» *?' Ρ -N^ ->5^ ι"*** **' "HSf % ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΚΑΙ ΣΤΟ ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΩΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ ΑΣΗΜΙΝΑ ΛΕΟΝΤΗ Το Τμήμα Εκπαιδευτικών Προγραμμάτων της Υπηρεσίας Συντήρησης Μνημείων

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΗΜΟΤΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟ ΜΑΘΗΤΗ. υο λόγια για το βιβλίο σου

ΙΣΤΟΡΙΑ ΗΜΟΤΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟ ΜΑΘΗΤΗ. υο λόγια για το βιβλίο σου ΙΣΤΟΡΙΑ ΗΜΟΤΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟ ΜΑΘΗΤΗ ΑΡ. ΣΕΛΙ ΑΣ ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΣ & ΣΤΙΧΟΣ ΥΠΑΡΧΟΥΣΑ ΙΑΤΥΠΩΣΗ ΙΟΡΘΩΣΗ 5 Εισαγωγικό σημείωμα για το μαθητή 6 3 η παράγραφος 3 ος ισθμό 7 Παράθεμα 1 ο Α 8 Παράθεμα 2 Α 11 2 η παράγραφος

Διαβάστε περισσότερα

KEºA AIO 1. EN EIXE ΠEPAΣEI OYTE ENA ΦEΓΓAPI απ

KEºA AIO 1. EN EIXE ΠEPAΣEI OYTE ENA ΦEΓΓAPI απ KEºA AIO 1 EN EIXE ΠEPAΣEI OYTE ENA ΦEΓΓAPI απ εκείνη τη ν χτα που βρισκ μουν στο παλάτι του βασιλιά Μίνωα, στην Κνωσ. Τα λυχνάρια και οι δάδες είχαν σβήσει, και λοι, βασιλιάδες, πρίγκιπες και δο λοι,

Διαβάστε περισσότερα

Το Δίκαιο, η Νομική Επιστήμη και η σημασία τους για τις Διεθνείς και Ευρωπαϊκές Σπουδές. Αναλυτικό διάγραμμα του μαθήματος της Δευτέρας 5/10/2015

Το Δίκαιο, η Νομική Επιστήμη και η σημασία τους για τις Διεθνείς και Ευρωπαϊκές Σπουδές. Αναλυτικό διάγραμμα του μαθήματος της Δευτέρας 5/10/2015 ΤΜΗΜΑ ΔΙΕΘΝΩΝ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ Εισαγωγή στο Διεθνές και Ευρωπαϊκό Δίκαιο Α εξάμηνο 2015/2016 Ν. Αθ. Κανελλοπούλου-Μαλούχου Αναπλ. Καθηγ. Συνταγματικού Δικαίου Το Δίκαιο, η Νομική Επιστήμη και η σημασία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία

ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία ΕΙΣΑΓΩΓΗ Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία Ενδεικτικοί διδακτικοί στόχοι Οι διδακτικοί στόχοι για τη διδασκαλία της εισαγωγής προσδιορίζονται στο βιβλίο για τον καθηγητή, Αρχαίοι Έλληνες Ιστοριογράφοι,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΛΕΞΗ ΤΡΙΤΗ ΤΟ ΑΛΦΑΒΗΤΟ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΔΙΑΛΕΚΤΩΝ

ΔΙΑΛΕΞΗ ΤΡΙΤΗ ΤΟ ΑΛΦΑΒΗΤΟ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΔΙΑΛΕΚΤΩΝ ΔΙΑΛΕΞΗ ΤΡΙΤΗ ΤΟ ΑΛΦΑΒΗΤΟ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΔΙΑΛΕΚΤΩΝ 1. Από τη Γραμμική Β στην εισαγωγή του αλφαβήτου - Στον ελληνικό χώρο, υπήρχε ένα σύστημα γραφής μέχρι το 1200 π.χ. περίπου, η

Διαβάστε περισσότερα

Ορτυγία. Κάντε κλικ για να επεξεργαστείτε τον υπότιτλο του υποδείγματος

Ορτυγία. Κάντε κλικ για να επεξεργαστείτε τον υπότιτλο του υποδείγματος Ορτυγία Κάντε κλικ για να επεξεργαστείτε τον υπότιτλο του υποδείγματος Τοποθεσία Πού βρίσκεται; Το νησί της Ορτυγίας βρίσκεται στην κάτω Ιταλία στις Συρακούσες. Τα αξιοθέατα: Ο ναός του Απόλλωνα üη πλατεία

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ

ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΗΣ ΚΑΙ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ Η ΜΑΧΗ ΤΟΥ ΜΑΡΑΘΩΝΑ 490 π.χ. Στην Ανατολική κεντρική Ελλάδα, στον κόλπο του Μαραθώνα έγινε μια μάχη το 490 π.χ που θεμελίωσε τον

Διαβάστε περισσότερα

Στην εν τητα αυτή θα περιγράψουµε το κοινωνικ και οικονοµικ πλαίσιο

Στην εν τητα αυτή θα περιγράψουµε το κοινωνικ και οικονοµικ πλαίσιο ΚΕΦΑΛΑΙΟ Κοινωνικ Περιβάλλον και Υγεία Στην εν τητα αυτή θα περιγράψουµε το κοινωνικ και οικονοµικ πλαίσιο µελέτης της υγείας. Επίσης θα περιγραφεί και θα συζητηθεί η σχέση µεταξ της υγείας και της κοινωνικής

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΠΕ 02 ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΠΕ 02 ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΠΕ 02 ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ 1. Αρχαία Ελληνική Γλώσσα και Γραμματεία ΕΡΩΤΗΜΑ 1 ο Θουκυδίδης, Ιστορίαι Ζ,48 («Αλκιβιάδης δε κατοικίζειν») ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Ο δε Αλκιβιάδης είπε ή [:ισχυρίστηκε ] ότι οι (Αθηναίοι),

Διαβάστε περισσότερα

«H ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΘΑΛΑΣΣΑΣ ΑΠΟ ΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΧΡΟΝΙΑ ΕΩΣ ΣΗΜΕΡΑ»

«H ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΘΑΛΑΣΣΑΣ ΑΠΟ ΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΧΡΟΝΙΑ ΕΩΣ ΣΗΜΕΡΑ» «H ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΘΑΛΑΣΣΑΣ ΑΠΟ ΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΧΡΟΝΙΑ ΕΩΣ ΣΗΜΕΡΑ» Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΚΑΙ Η ΘΑΛΑΣΣΑ Οι χρησιμότητες της θάλασσας είναι πολλές όπως πολλές είναι κι οι ωφέλειες που η θάλασσα παρέχει στον άνθρωπο. Ο ι

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ

ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ Κάθε γνήσιο αντίτυπο φέρει την υπογραφή του συγγραφέα Σειρά: Εκπαιδευση Σχολικά βοηθήματα (για το Λύκειο) Πλάτωνος Πρωταγόρας Γ Λυκείου Θεωρητική Κατεύθυνση

Διαβάστε περισσότερα

ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ [www.philosophical-research.org] ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΙΣΤΟΡΙΚΟΦΙΛΟΣΟΦΙΚΟΥ ΛΟΓΟΥ. Μελέτη Ελληνισμού

ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ [www.philosophical-research.org] ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΙΣΤΟΡΙΚΟΦΙΛΟΣΟΦΙΚΟΥ ΛΟΓΟΥ. Μελέτη Ελληνισμού ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ [www.philosophical-research.org] ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΙΣΤΟΡΙΚΟΦΙΛΟΣΟΦΙΚΟΥ ΛΟΓΟΥ ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ Λ. ΠΙΕΡΡΗΣ ΚΥΚΛΟΣ ΚΖ ΠΕΡΙΟΔΟΣ 2013-2014 Μελέτη Ελληνισμού Ιδέα 5ης Χωρολογικής Εκδρομής: Ολυμπία

Διαβάστε περισσότερα

A. O ANΘPΩΠOΣ ΣTHN ANAZHTHΣH ΛEΞEIΣ TOY ΘEIOY KΛEI IA

A. O ANΘPΩΠOΣ ΣTHN ANAZHTHΣH ΛEΞEIΣ TOY ΘEIOY KΛEI IA ΜΕΡOΣ ΠΡΩΤO Ο ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΚΑΙ Η ΘΡΗΣΚΕΙΑ 1 ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΟ ΘΕΙΟ Σκοπ ς αυτής της διδακτικής εν τητας είναι: ñ Να κατανοήσετε τη διαχρονική αναζήτηση του Θεο απ τον άνθρωπο. ñ Να διαπιστώσετε την

Διαβάστε περισσότερα

Η ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΩΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΣ ΘΕΣΜΟΣ

Η ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΩΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΣ ΘΕΣΜΟΣ Η ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΩΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΣ ΘΕΣΜΟΣ 1. ÈÛ ÁˆÁ Οπως ήδη τον ορίσαμε, κοινωνικ ς θεσμ ς είναι ένα παγιωμένο πλέγμα σχέσεων μεταξ κοινωνικών ρ λων. Η παρξή του συνδέεται με την επιδίωξη εν ς (τουλάχιστον) κοινωνικά

Διαβάστε περισσότερα

1. Χρωματίζω στη γραμμή του χρόνου την εποχή του χαλκού:

1. Χρωματίζω στη γραμμή του χρόνου την εποχή του χαλκού: ΕΠΟΧΗ ΧΑΛΚΟΥ 1. Χρωματίζω στη γραμμή του χρόνου την εποχή του χαλκού: 3000 1100 π. Χ. 1100-800 πχ 800-500 πχ 500-323 πχ 323-146 πχ 146πΧ-330 μχ 2. Καταγράφω τους τρεις (3) σημαντικότερους πολιτισμούς που

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 2ης ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 2ης ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΕΛΠ 11: Ελληνική Ιστορία Ακ. Έτος: 2008-9 ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 2ης ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΘΕΜΑ: Η βυζαντινή αριστοκρατία κατά τους 9 ο έως 12 ο αιώνα: δομή και χαρακτηριστικά, ανάπτυξη και σχέσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑ119 Θεωρητικές και μεθοδολογικές αρχές στη μελέτη της κλασικής τέχνης. Δημήτρης Πλάντζος

ΙΑ119 Θεωρητικές και μεθοδολογικές αρχές στη μελέτη της κλασικής τέχνης. Δημήτρης Πλάντζος ΙΑ119 Θεωρητικές και μεθοδολογικές αρχές στη μελέτη της κλασικής τέχνης Δημήτρης Πλάντζος ΙΑ119: Θεωρητικές και μεθοδολογικές αρχές στη μελέτη της κλασικής τέχνης Το μάθημα προφέρει μια συστηματική και

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΑΚΗΣ ΧΡΗΣΤΟΣ ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΓΑΖΙΟΥ

ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΑΚΗΣ ΧΡΗΣΤΟΣ ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΓΑΖΙΟΥ 6. Η ΠΟΙΗΣΗ ΣΤΡΕΦΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΞΥΜΝΗΣΗ ΤΟΥ ΗΡΩΙΚΟΥ ΠΑΡΕΛΘΟΝΤΟΣ ΣΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΩΝ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΩΝ ΑΓΩΝΙΩΝ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ (ΛΥΡΙΚΗ ΠΟΙΗΣΗ) 5. Η ΤΕΧΝΗ ΑΝΑΖΗΤΑΕΙ ΝΕΟΥΣ ΤΡΟΠΟΥΣ ΜΟΡΦΕΣ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΗΣ ΕΚΦΡΑΣΗΣ (ΠΙΣΤΗ

Διαβάστε περισσότερα

ε ε λε η σον Κυ ρι ε ε ε

ε ε λε η σον Κυ ρι ε ε ε Ἡ τάξις τοῦ ἑωθινοῦ Εὐαγγελίου ᾶσα νοὴ Αἰνεσάτω ὁ ιάκονος: Τοῦ Κυρίου δεηθῶµεν Κυ ρι ε ε λε η σον ὁ Ἱερεύς: Ὅτι Ἅγιος εἶ ὁ Θεὸς ἡµῶν, Ἦχος η α σα πνο η αι νε σα α τω τον Κυ ρι ον Αι νε σα α τω πνο η πα

Διαβάστε περισσότερα

Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2

Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2 Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2 Συνέντευξη στη Μαίρη Γκαζιάνη «Τελικά οι σύγχρονοι Έλληνες φέρουμε στο αίμα μας το dna των αρχαίων προγόνων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΠΙΓΝΩΣΗ

ΕΠΙΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΠΙΓΝΩΣΗ ΕΠΙΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΠΙΓΝΩΣΗ 1 ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΟΜΟΙΟΤΗΤΑΣ Ή ΔΙΑΦΟΡΑΣ ΜΕΤΑΞΥ ΠΡΟΦΟΡΙΚΩΝ ΛΕΞΕΩΝ 1.1 ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ ΕΠΙΣΗΜΑΝΣΗΣ ΤΗΣ ΟΜΟΙΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗ ΣΥΛΛΑΒΗ ΟΔΗΓΙΕΣ στο παιδί: Κάθε φορά θα σου λέω δυο μικρές λέξεις. Εσύ θα

Διαβάστε περισσότερα

Προσοµοίωση Ανάλυση Απ ο τ ε λε σµ άτ ω ν ιδάσκων: Ν ικό λ α ο ς Α µ π α ζ ή ς Ανάλυση Απ ο τ ε λε σµ άτ ω ν Τα απ ο τ ε λ έ σ µ ατ α απ ό τ η ν π αρ αγ ω γ ή κ αι τ η χ ρ ή σ η τ υ χ αί ω ν δ ε ι γ µ

Διαβάστε περισσότερα

ÚÔÛ ÁÁÈÛË ÙˆÓ ËÌÔÙÈÎÒÓ ÚÔÛ ÔÏÈÎÒÓ ÓÙÚˆÓ ÙÔ ƒ Ù ÈÔ Ì ÏÈ ÙË πù Ï

ÚÔÛ ÁÁÈÛË ÙˆÓ ËÌÔÙÈÎÒÓ ÚÔÛ ÔÏÈÎÒÓ ÓÙÚˆÓ ÙÔ ƒ Ù ÈÔ Ì ÏÈ ÙË πù Ï ÚÔÛ ÁÁÈÛË ÙˆÓ ËÌÔÙÈÎÒÓ ÚÔÛ ÔÏÈÎÒÓ ÓÙÚˆÓ ÙÔ ƒ Ù ÈÔ Ì ÏÈ ÙË πù Ï 2 37 Τ ο Ρέτζιο Εµίλια είναι µια π λη της Β ρειας Ιταλίας µε 130.000 κατοίκους, της οποίας το δηµοτικ εκπαιδευτικ σ στηµα προσχολικής αγωγής

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνη καθηγήτρια: κα. Π. Γιαννακοπούλου Μαθήτριες: Ασσάτωφ Άννα, Μιχαλιού Μαντώ, Αργύρη Μαρία, Τσαουσίδου - Πετρίτση Σοφία Τμήμα: Α3

Υπεύθυνη καθηγήτρια: κα. Π. Γιαννακοπούλου Μαθήτριες: Ασσάτωφ Άννα, Μιχαλιού Μαντώ, Αργύρη Μαρία, Τσαουσίδου - Πετρίτση Σοφία Τμήμα: Α3 Υπεύθυνη καθηγήτρια: κα. Π. Γιαννακοπούλου Μαθήτριες: Ασσάτωφ Άννα, Μιχαλιού Μαντώ, Αργύρη Μαρία, Τσαουσίδου - Πετρίτση Σοφία Τμήμα: Α3 Η Σπάρτη ήταν πόλη- κράτος στην Αρχαία Ελλάδα, χτισμένη στις όχθες

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΡΝΗΛΙΟΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΔΗΣ

ΚΟΡΝΗΛΙΟΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΔΗΣ ΚΟΡΝΗΛΙΟΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΔΗΣ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ Ο κεντρικός λόγος της παιδείας σε μια δημοκρατική κοινωνία είναι αναμφισβήτητος. Και δεν μιλώ για την παιδεία που παρέχει το «υπουργείο Παιδείας». Η παιδεία

Διαβάστε περισσότερα

Η φιλοσοφία και οι επιστήμες στα Αρχαϊκά χρόνια. Μαριάννα Μπιτσάνη Α 2

Η φιλοσοφία και οι επιστήμες στα Αρχαϊκά χρόνια. Μαριάννα Μπιτσάνη Α 2 Η φιλοσοφία και οι επιστήμες στα Αρχαϊκά χρόνια Μαριάννα Μπιτσάνη Α 2 Τι είναι η φιλοσοφία; Φιλοσοφία είναι η επιστήμη που ασχολείται με: ερωτήματα προβλήματα ή απορίες που μπορούμε να αποκαλέσουμε οριακά,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις.

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις. Α ομάδα ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1. Η συγγραφέας του βιβλίου μοιράζεται μαζί μας πτυχές της ζωής κάποιων παιδιών, άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε δυσάρεστες. α) Ποια πιστεύεις ότι είναι τα μηνύματα που θέλει να περάσει μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Το Άτοµο και η Ευρωπαϊκή Ένωση

Το Άτοµο και η Ευρωπαϊκή Ένωση 3η ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Το Άτοµο και η Ευρωπαϊκή Ένωση Στη Γ θεµατική εν τητα δίνεται η ευκαιρία στους µαθητές να γνωρίσουν την Ευρωπαϊκή Ένωση. Η θεµατική αυτή χωρίζεται σε δ ο εν τητες µε τα ακ λουθα κεφάλαια:

Διαβάστε περισσότερα

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»;

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Ο όρος«βυζαντινόν» αναφέρεται στο Μεσαιωνικό κράτος που εδιοικείτο από την Κωνσταντινούπολη, τη μεγάλη πόλη των ακτών του Βοσπόρου. Οι ιστορικοί χρησιμοποιούν τον όρο αυτόν

Διαβάστε περισσότερα

7ος αι. 610 641 8 ος αι. ΗΡΑΚΛΕΙΟΣ. αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις

7ος αι. 610 641 8 ος αι. ΗΡΑΚΛΕΙΟΣ. αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις 7ος αι. 610 641 8 ος αι. ΗΡΑΚΛΕΙΟΣ αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις πώς διαχειρίστηκε ο Ηράκλειος τόσο τους κινδύνους που απειλούσαν τα σύνορα του ανατολικού ρωμαϊκού κράτους όσο και τα σοβαρά προβλήματα

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία Ιστορίας. Ελένη Ζέρβα

Εργασία Ιστορίας. Ελένη Ζέρβα Εργασία Ιστορίας U«Μυκηναϊκός Πολιτισµός» UΜε βάση τις πηγές και τα παραθέµατα Ελένη Ζέρβα Α1 Μελετώντας τον παραπάνω χάρτη παρατηρούµε ότι τα κέντρα του µυκηναϊκού κόσµου ήταν διασκορπισµένα στον ελλαδικό

Διαβάστε περισσότερα

FAX : 210.34.42.241 spudonpe@ypepth.gr) Φ. 12 / 600 / 55875 /Γ1

FAX : 210.34.42.241 spudonpe@ypepth.gr) Φ. 12 / 600 / 55875 /Γ1 Ε Λ Λ Η Ν Ι Κ Η Η Μ Ο Κ Ρ Α Τ Ι Α Υ ΠΟΥ ΡΓΕΙΟ ΕΘΝ. ΠΑ Ι ΕΙΑ Σ & ΘΡΗΣ Κ/Τ Ω ΕΝΙΑ ΙΟΣ ΙΟΙΚΗΤ ΙΚΟΣ Τ ΟΜ ΕΑ Σ Σ ΠΟΥ Ω Ν ΕΠΙΜ ΟΡΦΩ Σ ΗΣ ΚΑ Ι ΚΑ ΙΝΟΤ ΟΜ ΙΩ Ν /ΝΣ Η Σ ΠΟΥ Ω Τ µ ή µ α Α Α. Πα π α δ ρ έ ο υ 37

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ρ Γ Α Σ Ι Α Μ Α Θ Η Τ Ω Ν ΤΗΣ Ε ΚΑΙ ΣΤ ΗΜΟΤΙΚΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΗΡΙΩΝ «ΑΘΗΝΑ» ΘΕΜΑ: ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΤΩΝ ΑΘΗΝΩΝ

Ε Ρ Γ Α Σ Ι Α Μ Α Θ Η Τ Ω Ν ΤΗΣ Ε ΚΑΙ ΣΤ ΗΜΟΤΙΚΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΗΡΙΩΝ «ΑΘΗΝΑ» ΘΕΜΑ: ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΤΩΝ ΑΘΗΝΩΝ Ε Ρ Γ Α Σ Ι Α Μ Α Θ Η Τ Ω Ν ΤΗΣ Ε ΚΑΙ ΣΤ ΗΜΟΤΙΚΟΥ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΗΡΙΩΝ «ΑΘΗΝΑ» ΘΕΜΑ: ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΤΩΝ ΑΘΗΝΩΝ Ε ΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΤ ΗΜΟΤΙΚΟΥ ΑΡΒΑΝΙΤΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ ΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΥ ΕΛΕΝΗ ΓΕΡΕΝΤΕ ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΤΡΑΚΑ ΗΜΗΤΡΑ

Διαβάστε περισσότερα

1Ô: PO XO IKH K AI Y H KAI ºY IK I THM

1Ô: PO XO IKH K AI Y H KAI ºY IK I THM 1Ô: PO XO IKH K AI Y H KAI ºY IK I THM διαδικασιών στις Φυσικές Επιστήμες επιβάλλει χι την προσκ λληση σε ιδέες δήθεν γενικο κ ρους, αλλά τη συνεχή αμφισβήτηση κάθε βεβαι τητας. Υπ αυτήν την έννοια, η

Διαβάστε περισσότερα

ÂÚÈÂ fiìâó ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 15 ΙΩΑΝΝΑ ΜΠΙΜΠΟΥ-ΝΑΚΟΥ ΜΕΡΟΣ Ι

ÂÚÈÂ fiìâó ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 15 ΙΩΑΝΝΑ ΜΠΙΜΠΟΥ-ΝΑΚΟΥ ΜΕΡΟΣ Ι ÂÚÈÂ fiìâó ΕΙΣΑΓΩΓΗ................................................... 15 ΙΩΑΝΝΑ ΜΠΙΜΠΟΥ-ΝΑΚΟΥ ΜΕΡΟΣ Ι ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΕΣ ΡΑΣΕΙΣ Α. Η αξιολ γηση της ψυχολογικής και σχολικής λειτουργικ τητας µε τη χρήση τυποποιηµένων

Διαβάστε περισσότερα

ΦΟΡΜΑ ΣΧΕΔΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

ΦΟΡΜΑ ΣΧΕΔΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΦΟΡΜΑ ΣΧΕΔΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Στοιχεία εκπαιδευτικού Ονοματεπώνυμο: Μαρκαντωνάτος Δημήτρης Βαθμίδα: Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση Ειδικότητα: Φιλόλογος E-mail: dmark@acn.gr, dmark@sch.gr Τίτλος μαθήματος: Οι θεσμοί

Διαβάστε περισσότερα

6. Μοναρχίες, Κοινά / Συµ πολιτείες

6. Μοναρχίες, Κοινά / Συµ πολιτείες 6. Μοναρχίες, Κοινά / Συµ πολιτείες Τα µοναρχικά καθεστώτα στη µητροπολιτική Ελλάδα Ερωτήσεις ανάπτυξης 1. ΠΗΓΗ 1 Παραδοσιακά στοιχεία συναντά κανείς και στην πολιτική οργάνωση των Ηπειρωτών, γιατί µόνο

Διαβάστε περισσότερα