ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ ΓΙΑ ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΙΟΥΛΙΟΣ 2015

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ ΓΙΑ ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΙΟΥΛΙΟΣ 2015"

Transcript

1 ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ ΓΙΑ ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΙΟΥΛΙΟΣ 2015

2 ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ ΓΙΑ ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΤΑΞΗ Α... 3 ΤΑΞΗ Β ΤΑΞΗ Γ ΤΑΞΗ Δ ΤΑΞΗ Ε ΤΑΞΗ Στ

3 Τάξη Α /Ζωντανοί οργανισμοί ΤΑΞΗ Α ΕΝΟΤΗΤΑ: Ζωντανοί οργανισμοί Φυτά Δείκτης επιτυχίας Παρεμφερείς ικανότητες Δείκτης επάρκειας (Προϋπάρχουσες ικανότητες) (Γνώσεις και υπό έμφαση ικανότητες) Διαφορές μεταξύ ζωντανών και μη ζωντανών σωμάτων Να διατυπώνουν παρατηρήσεις για διάφορες εμφανείς ιδιότητες των ζωντανών οργανισμών, οι οποίες τους διακρίνουν από τα μη ζωντανά σώματα. (α2) Εντοπισμός διαφορών ανάμεσα σε ζωντανά και μη ζωντανά σώματα ως προς τη διατροφή, ανάπτυξη αναπαραγωγή και το θάνατο. Αναγνώριση γνωρισμάτων των ζωντανών οργανισμών: κινούνται, τρέφονται, αναπτύσσονται και πεθαίνουν. Κατηγοριοποίηση σωμάτων στα ζωντανά ή μη ζωντανά με βάση τα γνωρίσματά τους και αιτιολόγησή της. Φυτά ανά εποχή (φυλλοβόλα και αειθαλή) Να ταξινομούν φυτά σε φυλλοβόλα και αειθαλή με βάση τις παρατηρήσεις για το φύλλωμά τους σε διάφορες εποχές του χρόνου. (β3) Παρατήρηση και καταγραφή αλλαγών στο φύλλωμα διάφορων φυτών με την πάροδο του χρόνου. Σύγκριση των παρατηρήσεων ανάμεσα σε διάφορα φυτά για εντοπισμό διαφορών και ομοιοτήτων. Δημιουργία ομάδων που περιλαμβάνουν 3

4 Τάξη Α /Ζωντανοί οργανισμοί Τα μέρη του φυτού φυτά που παρουσιάζουν ομοιότητες: Φυτά που ρίχνουν τα φύλλα τους (φυλλοβόλα) και φυτά που διατηρούν το φύλλωμά τους σε όλες τις εποχές (αειθαλή). Αιτιολόγηση του κριτηρίου ομαδοποίησης με βάση την χρονική αλληλουχία των παρατηρήσεων για κάθε κατηγορία. Να επισημαίνουν τα βασικά μέρη των φυτών μέσα από ομοιότητες που παρατηρούν στην κατασκευή τους. Παρατήρηση και σχεδιασμός διαφορετικών φυτών. (α2) Σύγκριση φυτών και εντοπισμός ομοιοτήτων στη μορφή τους. Μέρη που παρατηρούνται σε όλα τα φυτά: ρίζα, βλαστός, φύλλα, άνθη, καρποί. Μέρη που παρατηρούνται ολόχρονα σε όλα τα φυτά (βλαστός και ρίζα)/μέρη που σε μερικά φυτά παρατηρούνται ολόχρονα και σε μερικά όχι (φύλλα)/ μέρη που παρατηρούνται σε όλα κάποια περίοδο (άνθη, καρποί). Αναγνώριση διαφορών στα μέρη διαφορετικών φυτών και αιτιολόγησή τους. Αντιστοίχιση φυτών με τα μέρη τους. 4

5 Τάξη Α /Ζωντανοί οργανισμοί Ζώα Δείκτης επιτυχίας Να διακρίνουν ζώα που ζουν στον τόπο μας και ζώα που ζουν σε άλλες χώρες με βάση τις συνθήκες του περιβάλλοντος, οι οποίες ικανοποιούν τις ανάγκες τους. Να ταξινομούν ζώα σε θηλαστικά, πτηνά και ψάρια, με βάση κοινά γνωρίσματα των ειδών της κάθε κατηγορίας (β3) Παρεμφερείς ικανότητες (Προϋπάρχουσες ικανότητες) Ζώα του τόπου μου και ζώα άλλων χωρών Είδη ζώων (θηλαστικά, πτηνά, ψάρια) Δείκτης επάρκειας (Γνώσεις και υπό έμφαση ικανότητες) Ζώα που ζουν στον τόπο μας. Ανάγκες των συγκεκριμένων ζώων που ικανοποιεί το περιβάλλον της χώρας μας: τροφή/κλίμα/καταφύγια για επιβίωση και προστασία από τους εχθρούς τους. Ζώα που δεν ζουν στον τόπο μας αλλά σε άλλες χώρες. Λόγοι για τους κάποια ζώα δεν μπορούν να ζήσουν στον τόπο μας. Συσχέτιση του περιβάλλοντος που ζουν τα ζώα με τις ανάγκες τους. Παρατήρηση εικόνων με ζώα για εντοπισμό ομοιοτήτων και διαφορών ως προς το: Τι γεννούν Τι έχουν στο σώμα τους Πώς κινούνται (α2) Δημιουργία ομάδων ζώων με βάση τις ομοιότητες και διαφορές τους: Ζώα που γεννούν μικρά και τα θηλάζουν-θηλαστικά Ζώα που γεννούν αυγά και έχουν 5

6 Τάξη Α /Ζωντανοί οργανισμοί Να καταγράφουν δεδομένα που αφορούν τη διατροφή τους ή συμμαθητών/τριών τους σε πίνακα. (δ5) Να αναγνωρίζουν τη συμβολή των ζώων στην παραγωγή προϊόντων διατροφής για τον άνθρωπο. Ζώα και διατροφή του ανθρώπου Ταξινόμηση σωμάτων με δεδομένο κριτήριο (β3). Διατύπωση προβλέψεων σχετικά με το τι θα συμβεί αν δεν χρησιμοποιούμε τα ζώα στη διατροφή μας. (γ3) φτερά-πτηνά Ζουν και αναπνέουν μέσα στο νερό και έχουν λέπια-ψάρια Κατάταξη ζώων στην ορθή κατηγορία και αιτιολόγησή της (π.χ. φάλαινα, νυχτερίδα) Ζώα που δεν ανήκουν στις πιο πάνω κατηγορίες και αιτιολόγηση του αποκλεισμού τους από αυτές (π.χ, έντομα) Τα κελιά ενός πίνακα με στήλες και γραμμές. Αναγνώριση των στοιχείων που θα σημειωθούν σε κάθε κελί. Καταχώριση πληροφοριών σχετικά με το περιεχόμενο γευμάτων τους (πρόγευμα, μεσημεριανό, δείπνο ή πρόγευμα, πρώτο διάλειμμα, δεύτερο διάλειμμα) για δύο ή τρεις συνεχείς μέρες στο κατάλληλο κελί. Είδη διατροφής που παράγονται από φυτά και είδη που παράγονται από ζώα- Φυτικές και ζωικές τροφές. Η αναγκαιότητα των ζωικών προϊόντων στη διατροφή μας. Ζώα που προσφέρουν διάφορα προϊόντα στη διατροφή μας-οικόσιτα ζώα. 6

7 Τάξη Α /Φυσικό περιβάλλον ΕΝΟΤΗΤΑ: Φυσικό περιβάλλον Δείκτης επιτυχίας Να κάνουν παρατηρήσεις που σχετίζονται με πιθανά προβλήματα καθαριότητας στο περιβάλλον τους. (α2) Να προτείνουν μέτρα και λύσεις για την επίλυση προβλημάτων καθαριότητας που παρατηρούνται στο περιβάλλον. Παρεμφερείς ικανότητες (Προϋπάρχουσες ικανότητες) Θέλουμε καθαρό το περιβάλλον μας Διατύπωση προβλέψεων σχετικά με το τι θα συμβεί στους ακάθαρτους χώρους. (γ3) Ταξινόμηση υλικών με συγκεκριμένο κριτήριο. (β3) Δείκτης επάρκειας (Γνώσεις και υπό έμφαση ικανότητες) Εντοπισμός χώρων του σχολείου ή της γειτονιάς του σχολείου, οι οποίοι παρουσιάζουν προβλήματα καθαριότητας. Σχεδιασμός των ακάθαρτων χώρων και των σκουπιδιών που τους ρυπαίνουν. Αναγνώριση και ονομασία σκουπιδιών. Περιγραφή του προβλήματος και πιθανών αποτελεσμάτων: αύξηση σκουπιδιών, αρρώστιες, συγκέντρωση εντόμων και άλλων ζώων, δυσοσμία, άσχημη εμφάνιση. Σύγκριση ακάθαρτων και καθαρών χώρων. Η ανάγκη διατήρηση της καθαριότητας τους χώρους. Τρόποι μείωσης των σκουπιδιών στους χώρους και στους καλάθους: Τοποθέτηση περισσότερων καλάθων για άχρηστα υλικά Ετοιμασία πινακίδων Τοποθέτηση κάδων ανακύκλωσης Κατηγοριοποίηση σκουπιδιών: 7

8 Τάξη Α /Φυσικό περιβάλλον Πράσινο στο σπίτι και στο σχολείο Με βάση το υλικό Σε υλικά που ανακυκλώνονται και σε υλικά που δεν ανακυκλώνονται Σύμφωνα με τους κάδους ανακύκλωσης Κατανομή υλικών σε κάδους ανακύκλωσης σε επίπεδο τάξης και σε επίπεδο σχολείου. Να επισημαίνουν την ανάγκη για σεβασμό, προστασία και επέκταση του πρασίνου στο περιβάλλον τους. Σύγκριση χώρων με φυτά και χωρίς φυτά ή χώρων με πολλά και και με λίγα φυτά. Ωφέλειες του πρασίνου: σκιά/ομορφιά στο χώρο/τροφή στον άνθρωπο/χώρος για τα ζώα. Καταγραφή φυτών που υπάρχουν σε ένα συγκεκριμένο χώρο. Σκοποί που εξυπηρετούν συγκεκριμένα φυτά. Σχεδιασμός ιδεών για εμπλουτισμό ενός χώρου σε πράσινο. Η διαδικασία φυτέματος ενός φυτού. 8

9 Τάξη Α /Το σώμα και η υγεία μας ΕΝΟΤΗΤΑ: Το σώμα και η υγεία μας Δείκτης επιτυχίας Να επισημαίνουν τα βασικά μέρη του σώματος και τις διαφορές που υπάρχουν σ αυτά ανάμεσα στους ανθρώπους, ώστε να είναι διαφορετικοί, αλλά ίσοι μεταξύ τους. (β3) Να διατυπώνουν παρατηρήσεις αντικειμένων ή φαινομένων χρησιμοποιώντας όλες τις αισθήσεις, τις οποίες συσχετίζουν με τα αντίστοιχα όργανα και ερεθίσματα (α2). Παρεμφερείς ικανότητες (Προϋπάρχουσες ικανότητες) Τα μέρη του σώματος (κεφάλι, κορμός, άκρα) Παρατηρώ με όλες τις αισθήσεις Δείκτης επάρκειας (Γνώσεις και υπό έμφαση ικανότητες) Παρατήρηση του σώματος διαφορετικών ανθρώπων για την αναζήτηση ομοιοτήτων και διαφορών μεταξύ τους. (α2) Αξιολόγηση και σύγκριση των παρατηρήσεων. (β3) Ομοιότητες-Τα βασικά μέρη του ανθρώπινου σώματος: κεφάλι, κορμός άκρα (χέρια και πόδια). Διαφορές ανάμεσα στα μέρη: μήκος, πλάτος, πάχος, χρώμα κτλ. Η χρησιμότητα των μερών στην εκτέλεση διάφορων εργασιών. Η αξία των διαφορών στα μέρη του σώματος από άτομο σε άτομο: αναγνώριση του κάθε ατόμου (διαφορετικότηταμοναδικότητα-ισοτιμία). Τι αντιλαμβανόμαστε στο περιβάλλον μας (ερεθίσματα): Εικόνες, χρώματα, φώτα, ήχους, μυρωδιές, γεύσεις, αγγίγματα και κτυπήματα στο σώμα μας. Τα όργανα που μας βοηθούν να 9

10 Τάξη Α /Το σώμα και η υγεία μας αντιλαμβανόμαστε τι συμβαίνει γύρω μας: μάτια, αυτιά, μύτη, γλώσσα, δέρμα. Οι αισθήσεις μας και τα όργανά τους: όραση-μάτια/ακοή-αυτιά/όσφρηση-μύτη/ γεύση-γλώσσα/αφή-δέρμα. Χρήση των αισθητηρίων οργάνων και των αισθήσεων για τον χαρακτηρισμό αντικειμένων και φαινομένων του περιβάλλοντος (π.χ. πράσινο χρώμα, έντονος ήχος, ευχάριστη μυρωδιά, γλυκιά γεύση, σκληρό, ζεστό κτλ.). 10

11 Τάξη Α /Ύλη ΕΝΟΤΗΤΑ: Ύλη Δείκτης επιτυχίας Παρεμφερείς ικανότητες (Προϋπάρχουσες ικανότητες) Ταξινόμηση υλικών Δείκτης επάρκειας (Γνώσεις και υπό έμφαση ικανότητες) Να ταξινομούν τα υλικά σώματα με κριτήριο το μέγεθος, το σχήμα, το χρώμα και τη φυσική κατάσταση. (β3) Να διατυπώνουν ερωτήματα που προκύπτουν από ένα πρόβλημα επιλογής Σειροθέτηση αντικειμένων με βάση χαρακτηριστικά, όπως μήκος, ύψος, πλάτος κτλ. Αναγνώριση ομοιοτήτων ανάμεσα σε αντικείμενα ως προς το υλικό κατασκευής, το χρώμα, το σχήμα. Ομαδοποίηση αντικειμένων που παρουσιάζουν ένα κοινό χαρακτηριστικό π.χ. το σχήμα (τετράγωνα, κύκλοι) και αιτιολόγηση του τρόπου δημιουργίας των ομάδων-η έννοια του κριτηρίου. Ομαδοποίηση αντικειμένων σύμφωνα τόσο με δοσμένα κριτήρια, όσο και με κριτήρια που θέτουν οι μαθητές. Πειραματική διερεύνηση του βαθμού στον οποίο το σχήμα διαφορετικών αντικειμένων επηρεάζεται από το σχήμα του δοχείου στο οποίο τοποθετούνται. Ομαδοποίηση υλικών που παρατηρούν σε στερεά και υγρά. Επιλογή των υλικών ανάλογα με τη χρήση τους Πτυχές ενός καθημερινού ζητήματος επιλογής (Π.χ. Ποιο είναι το 11

12 υλικού κατασκευής αντικειμένου για συγκεκριμένη χρήση (β1). Να σχεδιάζουν απλές πειραματικές διαδικασίες, για να αιτιολογήσουν την επιλογή του υλικού κατασκευής ενός συγκεκριμένου αντικειμένου. Παρατήρηση φαινομένων και αντικειμένων με τη χρήση διαφορετικών αισθήσεων (α2). Τάξη Α /Ύλη πρόβλημα/πώς θα λυθεί ). Τα επιθυμητά χαρακτηριστικά του υλικού κατασκευής (π.χ. σκληρότητα, ευλυγισία, διαπερατότητα, η ανθεκτικότητα ελαστικότητα κτλ.) Αναγνώριση και υποβολή της ερώτησης που πρέπει να απαντηθεί, για να επιλυθεί το πρόβλημα (π.χ. Ποιο υλικό είναι το πιο ελαστικό;) Εξειδίκευση ερωτήσεων που θα βοηθήσουν τη διαδικασία επιλογής (π.χ. Από τα υλικά που είναι ανθεκτικά ποιο μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την κατασκευή ενός βιβλίου για βρέφη;) Εντοπισμός της χρήσιμης πληροφόρησης που απαιτείται για την απάντηση της ερώτησης που έχει διατυπωθεί και την επίλυση του προβλήματος. (στ3) Επιλογή του τρόπου αξιολόγησης του χαρακτηριστικού που αναφέρεται στην ερώτηση για κάθε υλικό (π.χ. λύγισμα των υλικών και παρατήρηση του αποτελέσματος). Ανάγκη και τρόποι δίκαιας αντιμετώπισης όλων των διαθέσιμων υλικών ( π,χ. η ίδια ποσότητα νερού για το κάθε υλικό). Χρήση του κατάλληλου εξοπλισμού και των απαραίτητων υλικών για πειραματισμό, μετρήσεις και παρατηρήσεις. (α3) 12

13 Τάξη Α /Ύλη Να ανακοινώνουν στοιχεία σχετικά με την επικινδυνότητα και την ασφαλή χρήση υλικών, εργαλείων και ουσιών που υπάρχουν στο σπίτι με τη χρήση προτάσεων, πινάκων και γραφικών απεικονίσεων. (ε2) Ταξινόμηση υλικών με συγκεκριμένο κριτήριο. (β3) (π.χ. ποια λυγίζουν εύκολα και ποια όχι) Προστασία από επικίνδυνα υλικά Ταξινόμηση υλικών με συγκεκριμένο κριτήριο (β3) (π.χ. επικίνδυνα και ακίνδυνα υλικά/ εργαλεία, συσκευές ουσίες) Επανάληψη της δοκιμής για όλα τα υλικά σύμφωνα με τους κανόνες δίκαιου χειρισμού τους. Σύγκριση των αποτελεσμάτων (παρατηρήσεων )-μετρήσεων για κάθε υλικό. Επιλογή του καταλληλότερου υλικού, σύμφωνα με την ταξινόμησησειροθέτηση. Αιτιολόγηση της επιλογής. Επικίνδυνα υλικά που χρησιμοποιούμε στο σπίτι και σκοπός της χρήσης τους (εργαλεία, συσκευές, ουσίες). Συσχέτιση του κάθε υλικού με τον κίνδυνο (π.χ. αιχμηρό, εύφλεκτο, δηλητηριώδες, κίνδυνος ηλεκτροπληξίας). Βασικά προειδοποιητικά σύμβολα κινδύνων σε συσκευασίες και η σημασία τους. Συνδυασμός αντικειμένου ή εικόνας και ονομασίας του, συμβόλου του αντίστοιχου κινδύνου και χρήσιμης οδηγίας για την ασφαλή χρήση του. Καταγραφή δεδομένων και παρατηρήσεων με τη μορφή διαγράμματος ή πίνακα. (δ5) 13

14 Τάξη Α /Ουρανός και Γη ΕΝΟΤΗΤΑ: Ουρανός και Γη Δείκτης επιτυχίας Να παρατηρούν και αναγνωρίζουν τα σημεία του ορίζοντα, για να προσανατολίζονται στον χώρο (α3). Να καταγράφουν παρατηρήσεις για τις συνθήκες του καιρού από εποχή σε εποχή με τη χρήση συμβόλων. Παρεμφερείς ικανότητες (Προϋπάρχουσες ικανότητες) Προσανατολισμός Ο καιρός αλλάζει Δείκτης επάρκειας (Γνώσεις και υπό έμφαση ικανότητες) Εμφάνιση του ήλιου το πρωί (ανατολή) και εξαφάνισή του (δύση) αργά το απόγευμα από τη δύση. Παρατήρηση της θέσης του ήλιου κατά την ανατολή, τη δύση και σε ενδιάμεσες ώρες. Καταγραφή παρατηρήσεων για την ώρα της ανατολής και δύσης του ήλιου. Ανατολή-δύση. Παρατήρηση της θέσης της μαγνητικής βελόνης της πυξίδας σε ηρεμία. Τα σημεία βορράς και νότος. Τα σημεία του ορίζοντα: Η κατεύθυνση της ανατολής, της δύσης, του βορρά και του νότου σε σχέση με τη θέση μας. Οι εποχές του χρόνου. Καιρός και βασικά μετεωρολογικά φαινόμενα: λιακάδα, συννεφιά, βροχή, χιόνι, καταιγίδα, άνεμος. Καιρικά σύμβολα-κωδικοποίηση καιρικών φαινομένων. Καταγραφή δεδομένων και παρατηρήσεων 14

15 Τάξη Α /Ουρανός και Γη Να κατασκευάζουν και ερμηνεύουν απλές γραφικές παραστάσεις, για να εξάγουν συμπεράσματα σχετικά τις συνθήκες και τις αλλαγές του καιρού από εποχή σε εποχή. με τη μορφή σχεδίου, πίνακα, διαγράμματος καθημερινά σε βάθος χρόνου (φύλλα παρατήρησης). (δ5) Αξιολόγηση και σύγκριση δεδομένων και παρατηρήσεων, ταξινόμηση αντικειμένων. (β3) Γραφική παράσταση-άξονες. Οργάνωση δεδομένων σε εικονογράμματα και ραβδογράμματα. Π.χ. Συχνότητα βροχής τον Οκτώβρη, Γενάρη, Απρίλη, Ιούνιο. Συχνότητα λιακάδας, συννεφιάς σε έναν συγκεκριμένο μήνα. Εντοπισμός επικρατέστερων καιρικών φαινομένων για την κάθε εποχή και διαφορών από εποχή σε εποχή. 15

16 Τάξη Β /Ζωντανοί οργανισμοί ΤΑΞΗ Β ΕΝΟΤΗΤΑ: Ζωντανοί οργανισμοί Φυτά Δείκτης επιτυχίας Παρεμφερείς ικανότητες (Προϋπάρχουσες ικανότητες) Δείκτης επάρκειας (Γνώσεις και υπό έμφαση ικανότητες) Τα φυτά στη διατροφή του ανθρώπου (δημητριακά, εσπεριδοειδή, όσπρια, λαχανικά) Να αναγνωρίζουν τη συμβολή των φυτών στην παραγωγή προϊόντων διατροφής για τον άνθρωπο. Να ερμηνεύουν τις πληροφορίες της μεσογειακής πυραμίδας διατροφής, για να εξάγουν συμπεράσματα σχετικά με τη σημασία των φυτικών προϊόντων στη διατροφή του ανθρώπου. (δ5) Ταξινόμηση φυτών με βάση δεδομένο κριτήριο. (β3) Είδη διατροφής που προέρχονται από φυτά-φυτικές τροφές. Φυτά που μας προσφέρουν τροφές. Βασικές κατηγορίες φυτών που μας προσφέρουν τροφή: δημητριακά, εσπεριδοειδή, όσπρια, λαχανικά. Η πυραμίδα ως τρισδιάστατο σχήμα. Η συχνότητα κατανάλωσης τροφών από τη βάση ως την κορυφή της πυραμίδας. Η κατανομή των ειδών διατροφής στην πυραμίδα. Επισήμανση των τροφών που πρέπει να καταναλώνονται καθημερινά, λιγότερο συχνά και πολύ αραιά, σύμφωνα με τη μεσογειακή πυραμίδα διατροφής. Συσχέτιση των τροφών που πρέπει να καταναλώνονται συχνά με τα φυτά. Σχεδιασμός και περιγραφή ενός προσωπικού προγράμματος διατροφής με 16

17 Τάξη Β /Ζωντανοί οργανισμοί τη μορφή πυραμίδας. Φυτικά προϊόντα που δεν μπορούν να καταναλώνονται συχνά ή αποκλείονται εντελώς από τη διατροφή του ανθρώπου (π.χ. καφές, δηλητηριώδη φυτά). Να ταξινομούν τα φυτά σε πόες, θάμνους και δέντρα. (β3) Να ερμηνεύουν πληροφορίες που σχετίζονται με φυτά, για να απαντούν σε συγκεκριμένα ερωτήματα και να επιλύουν πρακτικά προβλήματα. (δ4) Είδη φυτών (πόες, θάμνοι, δέντρα) Αυτοφυή και καλλιεργούμενα φυτά Αναζήτηση πληροφοριών από έντυπες και ηλεκτρονικές πηγές. (ζ1) Παρατήρηση φυτών για εντοπισμό ομοιοτήτων και διαφορών αναφορικά με τη μορφή του βλαστού τους. (α2) Δημιουργία ομάδων με φυτά που παρουσιάζουν ομοιότητες στη μορφή του βλαστού τους: Φυτά με κοντό και μαλακό βλαστό-πόες Φυτά με πολλούς σκληρούς βλαστούς που διακλαδίζονται (χωρίς κεντρικό κορμό)-θάμνοι Φυτά με κεντρικό σκληρό βλαστό (κορμό)-δέντρα Καταγραφή φυτών του κήπου και κατανομή τους στην κατάλληλη κατηγορία. Διατύπωση ερωτημάτων που πρέπει να απαντηθούν για την επίλυση πρακτικών προβλημάτων (β1) (Π.χ. Ποια φυτά συναντούμε σε περβόλια;) Αναγνώριση των απαιτούμενων πληροφοριών από καρτέλες φυτών. (στ3) 17

18 Τάξη Β /Ζωντανοί οργανισμοί Συσχέτιση και αντιστοίχιση πληροφοριών με τα ζητούμενα συγκεκριμένων ερωτημάτων. Αξιοποίηση των απαντήσεων σε ερωτήματα για την επίλυση πρακτικών προβλημάτων ( Π.χ. Σε ποιο τμήμα του χάρτη μια περιοχής είναι πιο πιθανό να εντοπιστεί ένα συγκεκριμένο είδος φυτού;) Να επεξηγούν την έννοια των καλλιεργούμενων και των αυτοφυών φυτών, καθώς και τα χαρακτηριστικά των οικοσυστημάτων, στα οποία τα συναντούμε. Φυτά που φυτρώνουν στη φύση μόνα τους και φυτά που φυτεύει ο άνθρωπος- Αυτοφυή και καλλιεργούμενα φυτά. Οικοσυστήματα στα οποία συναντούμε τα αυτοφυή (χωράφια γειτονιάς, βουνά) και καλλιεργούμενα φυτά (περιβόλια, κήποι). Ομοιότητες και διαφορές ανάμεσα στα οικοσυστήματα με αυτοφυή και καλλιεργούμενα φυτά- Φυσικά και ανθρωπογενή οικοσυστήματα. Ζώα Δείκτης επιτυχίας Να ερμηνεύουν βραχυπρόθεσμες και μακροπρόθεσμες παρατηρήσεις ζωντανών οργανισμών, για την εξαγωγή Παρεμφερείς ικανότητες (Προϋπάρχουσες ικανότητες) Κοινά χαρακτηριστικά ζωντανών οργανισμών Αξιοποίηση εκπαιδευτικού υλικού πολυμέσων και υπερμέσων. (ζ2) Δείκτης επάρκειας (Γνώσεις και υπό έμφαση ικανότητες) Διάκριση ζωντανών οργανισμών και μη ζωντανών σωμάτων. Καταγραφή παρατηρήσεων σχετικά με 18

19 συμπερασμάτων σχετικά με κοινά χαρακτηριστικά τους. (γ2) Να συνειδητοποιήσουν το ρόλο της εξημέρωσης ζώων και φυτών στη βελτίωση της ποιότητας ζωής του ανθρώπου και την ανάγκη της εξασφάλισης υγιεινών συνθηκών για τη διαβίωσή τους. Διατύπωση υποθέσεων σχετικά με τις συνέπειες της απουσίας ενός χαρακτηριστικού. Π.χ. Τι θα συμβεί αν ένας οργανισμός σταματήσει να τρέφεται;. Εξημέρωση ζώων και φυτών Αξιολόγηση και σύγκριση πληροφοριών και δεδομένων (β3) Ερμηνεία εικονογραφημένων πληροφοριών με δραστηριότητες του ανθρώπου κατά την προϊστορική εποχή. (δ5) Τάξη Β /Ζωντανοί οργανισμοί τις αλλαγές που παρουσιάζουν ζωντανοί οργανισμοί με την πάροδο του χρόνου είτε μέσω φωτογραφιών είτε μέσω της πραγματικότητας τις ανάγκες των οργανισμών σε αέρα και τροφή (α2) Επισήμανση κοινών στοιχείων ανάμεσα στους ζωντανούς οργανισμούς: γεννιούνται/τρέφονται/αναπτύσσονται/ αναπνέουν/αναπαράγονται/πεθαίνουν. Έλεγχος των συμπερασμάτων για άλλους ζωντανούς οργανισμούς, αλλά και μη ζωντανά σώματα. Η ζωή του ανθρώπου κατά τη μεσολιθική εποχή (κυνήγι, ψάρεμα και συλλογή καρπών, βλαστών και φυτών). Δυσκολίες και προβλήματα για την εξασφάλιση της τροφής του (συνεχείς μετακινήσεις, προσωρινή στέγη, απώλεια εργαλείων και σκευών). Η λύση των προβλημάτων μέσω της εξημέρωσης ζώων και φυτών: Εξασφάλιση της τροφής (κρέας, γάλα) και άλλων αγαθών (δέρμα μαλλί, οστά) από την εκτροφή ζώων Εγκατάσταση σε μόνιμη κατοικία στο χώρο που εκτρέφονται τα ζώα Καλλιέργεια φυτών κοντά στο χώρο της 19

20 Τάξη Β /Ζωντανοί οργανισμοί κατοικίας για την παραγωγή και των έλεγχο φυτικών προϊόντων Κατασκευή εργαλείων για το όργωμα της γης Αξιοποίηση των ζώων στο όργωμα Οικόσιτα ζώα και καλλιεργούμενα φυτά κατά τη σημερινή εποχή. Η ευθύνη για τη διασφάλιση υγιεινών συνθηκών εκτροφής και διαβίωσης για τα οικόσιτα ζώα (τροφή, νερό, καταφύγιο), ιατρική παρακολούθηση). Το καθήκον για τη φροντίδα των φυτών του κήπου και του περιβολιού (λίπασμα, κλάδεμα, πότισμα, σκάλισμα κτλ.) 20

21 Τάξη Β /Φυσικό περιβάλλον Ενότητα: Φυσικό περιβάλλον Δείκτης επιτυχίας Να επιχειρηματολογούν για την ανάγκη προστασίας των δασών από τους διάφορους κινδύνους με βάση τις ωφέλειες που προσφέρουν. Παρεμφερείς ικανότητες (Προϋπάρχουσες ικανότητες) Δάση-Οφέλη και προστασία Ερμηνεία εικονογραφημένου υλικού (με και χωρίς λεζάντες) σχετικά με τις ωφέλειες που προσφέρουν τα δάση και τους κινδύνους που τα απειλούν. (δ5) Δείκτης επάρκειας (Γνώσεις και υπό έμφαση ικανότητες) Ωφέλειες του δάσους: Προσφέρουν οξυγόνο, ξυλεία και διάφορα άλλα προϊόντα Βοηθούν στη συγκράτηση του εδάφους Προσφέρουν χώρο αναψυχής στους ανθρώπους Προσφέρουν χώρο κατοικίας στα φυτά και στα ζώα Αναβαθμίζουν την αισθητική του περιαστικού περιβάλλοντος και την ποιότητα ζωής των ανθρώπων Αποτελούν χώρους διατήρησης της βιοποικιλότητας του πλανήτη Αιτίες καταστροφής του δάσους: Πυρκαγιές (από κεραυνούς, εμπρησμούς και από απροσεξία των ανθρώπων) Παράνομη υλοτομία Οικοπεδοποίηση Υποστήριξη ισχυρισμών για μέτρα κατά των κινδύνων που απειλούν τα δάση με στοιχεία από τις ωφέλειες τους. Π.χ. Δεν κόβουμε δέντρα από τα δάση, γιατί μας προσφέρουν οξυγόνο. Προσοχή 21

22 Τάξη Β /Φυσικό περιβάλλον Να ερμηνεύουν σχεδιαγράμματα, χάρτες και φωτογραφίες της περιοχής τους σε σχέση με την ύπαρξη πρασίνου και πιθανούς χώρους επέκτασης του, για να αιτιολογήσουν την ανάληψη σχετικών δράσεων. (δ5) Να ταξινομούν τα ζώα σε φυτοφάγα, σαρκοφάγα και παμφάγα, με κριτήριο το είδος της τροφής τους. (β3) Πράσινο στις κατοικημένες περιοχές Ποιος τρώει ποιον από τις πυρκαγιές! Η φωτιά στο δάσος καταστρέφει το σπίτι χιλιάδων ζώων. Αναγνώριση των γνωστών χώρων πρασίνου (πάρκων, αλσών, κήπων) σε ένα τοπογραφικό χάρτη ή απλό σχεδιάγραμμα ή αεροφωτογραφία της περιοχής τους. Σύγκριση της έκτασης του πρασίνου και του χώρου που καλύπτεται από μπετόν στην περιοχή τους και σε κάποια άλλη πόλη. Εντοπισμός πιθανών και κατάλληλων χώρων δημιουργίας πρασίνου στην περιοχή τους και αιτιολόγηση της επιλογής τους. Σχεδιασμός και εφαρμογή ενός πλάνου εμπλουτισμού ή βελτίωσης του πρασίνου ενός χώρου του σχολείου ή της περιοχής του και εφαρμογή του (π.χ. δεντροφύτευση, καθάρισμα, περιποίηση φυτών) Παραδείγματα ζώων που τρέφονται με: φυτά/ζώα/φυτά και ζώα-φυτοφάγα, σαρκοφάγα, παμφάγα. Συσχέτιση συγκεκριμένων οργάνων των ζώων (π.χ. νυχιών, δοντιών) με το είδος της τροφής τους. 22

23 Τάξη Β /Φυσικό περιβάλλον Κατάταξη ζώων στην κατάλληλη κατηγορία με βάση πληροφορίες για την τροφή τους ή τη μορφή των δοντιών και των νυχιών τους. 23

24 Τάξη Β /Το σώμα και η υγεία μας Ενότητα: Το σώμα και η υγεία μας Δείκτης επιτυχίας Παρεμφερείς ικανότητες (Προϋπάρχουσες ικανότητες) Όργανα αισθήσεων του ανθρώπου Δείκτης επάρκειας (Γνώσεις και υπό έμφαση ικανότητες) Να αναγνωρίζουν τη χρησιμότητα των πέντε αισθήσεων και των αντίστοιχων οργάνων, καθώς και τη σημασία της συνεργασίας τους στην αντίληψη του κόσμου και στην επικοινωνίας με το περιβάλλον. (β3) Να επισημαίνουν τις βασικές και άλλες ανάγκες των ανθρώπου με βάση την κατηγοριοποίηση των αγαθών που χρησιμοποιεί. Παρατήρηση φαινομένων με τη χρήση διαφορετικών αισθήσεων. (α2) Ταξινόμηση παρατηρήσεων και επιθέτων με κριτήριο το όργανο ή την αίσθηση που χρησιμοποιείται. Ερμηνεία παρατηρήσεων από διάφορες αισθήσεις σχετικά με γνωρίσματα άγνωστων αντικειμένων για την αναγνώριση της ταυτότητάς τους. Ανάγκη για τροφή, νερό, χώρο, καθαριότητα Τα αισθητήρια όργανα και οι αντίστοιχες αισθήσεις. Συσχέτιση ερεθισμάτων και επιθέτων ή εκφράσεων που τα περιγράφουν με την αίσθηση και το όργανο που μας βοηθά να τα αντιληφθούμε. Δυσκολίες και προβλήματα που προκύπτουν, όταν απουσιάζει μια αίσθηση (π.χ. όραση, ακοή). Αναγνώριση αντικειμένων ή προσώπων με τη βοήθεια περισσότερων αισθήσεων. Συνήθειες και μέτρα προστασίας των αισθητήριων οργάνων. Αγαθά που χρειάζεται ο άνθρωπος, για να είναι υγιής (τρόφιμα, νερό, ρούχα, παπούτσια κτλ.). Ομαδοποίηση των αγαθών με κριτήριο τον σκοπό που εξυπηρετούν. (β3) Βασικές ανάγκες του ανθρώπου (οι οποίες ικανοποιούνται από τις ομάδες των αγαθών: στέγη (χώρος για ξεκούραση και προστασία), τρόφιμα και νερό, ρούχα και 24

25 Κανόνες υγιεινής στο σπίτι, στο σχολείο, στο παιχνίδι Τάξη Β /Το σώμα και η υγεία μας παπούτσια, καθαριότητα. Επιπρόσθετες ανάγκες: μόρφωση, διασκέδαση, συνεργασία με άλλους. Ανάγκες ατόμων με ειδικές ικανότητες (Π.χ. ράμπες, ανελκυστήρες κτλ.) Να κατασκευάζουν και ερμηνεύουν γραφικές παραστάσεις που παρουσιάζουν τη συχνότητα εφαρμογής συγκεκριμένων κανόνων υγιεινής ανάμεσα στα παιδιά της ομάδας ή της τάξης. (δ5) Μέτρα υγιεινής στο σπίτι, στο παιχνίδι και στο σχολείο. Δημιουργία και συμπλήρωση ερωτηματολογίου που περιλαμβάνει ερωτήσεις συχνότητας που αναφέρονται σε μέτρα υγιεινής (Π.χ. Πλένω τα χέρια μου μετά το παιχνίδι: Ποτέ/Συχνά/Πάντα) Καταγραφή των δεδομένων με τη μορφή πίνακα για συγκεκριμένες ερωτήσεις. (δ5) Παρουσίαση των αποτελεσμάτων σε τετραγωνισμένο χαρτί με τη μορφή ραβδογράμματος και τη χρήση υπομνήματος. 25

26 Τάξη Β /Ηλεκτρισμός-Ηλεκτρικά κυκλώματα ΕΝΟΤΗΤΑ: Ηλεκτρισμός-Ηλεκτρικά κυκλώματα Δείκτης επιτυχίας Παρεμφερείς ικανότητες (Προϋπάρχουσες ικανότητες) Ο ηλεκτρισμός στο σπίτι μας Δείκτης επάρκειας (Γνώσεις και υπό έμφαση ικανότητες) Να καταγράφουν σε πίνακα πληροφορίες σχετικά με ηλεκτρικές συσκευές που χρησιμοποιούμε στο σπίτι και στο σχολείο. Να ερμηνεύουν τα δεδομένα του πίνακα, για να εισηγούνται μέτρα εξοικονόμησης ηλεκτρισμού και μέτρα ασφάλειας από τους κινδύνους της χρήσης ηλεκτρικών συσκευών. Καταγραφή ηλεκτρικών συσκευών που χρησιμοποιούμε στο σπίτι και στο σχολείο. Καταχώριση και οργάνωση πληροφοριών για την κάθε συσκευή σε πίνακα με στήλες που περιλαμβάνουν στοιχεία για : Το όνομα της συσκευής Τον σκοπό της χρήσης της Τη συχνότητα της χρήσης της Πιθανούς κινδύνους από τη χρήση της Ανάγνωση του πίνακα οριζόντια και κάθετα για επισήμανση: Των συσκευών που χρησιμοποιούνται συχνότερα Των συσκευών που είναι πιο επικίνδυνες Μέτρα που προκύπτουν από τα δεδομένα για: Περιορισμό της χρήσης κάποιων συσκευών και εξοικονόμηση ηλεκτρισμού Προστασία από τους κινδύνους της χρήσης ηλεκτρικών συσκευών 26

27 Τάξη Β /Φως ΕΝΟΤΗΤΑ: Φως Δείκτης επιτυχίας Παρεμφερείς ικανότητες (Προϋπάρχουσες ικανότητες) Πηγές φωτός-αυτόφωτα και ετερόφωτα σώματα Δείκτης επάρκειας (Γνώσεις και υπό έμφαση ικανότητες) Να ταξινομούν τα σώματα σε αυτόφωτα (πηγές φωτός) και ετερόφωτα και τις πηγές φωτός με διάφορα κριτήρια (π.χ. φυσικές και τεχνητές πηγές. (β3) Χρήση του κατάλληλου εξοπλισμού και των απαραίτητων υλικών για πειραματισμό και παρατηρήσεις. (α3) Αξιολόγηση και σύγκριση δεδομένων και παρατηρήσεων (β3). Ο ήλιος ως πηγή φωτός για τη Γη-Προστασία των ματιών από το έντονο φως Σώματα που μπορούμε να δούμε στο σκοτάδι και σώματα που δεν μπορούμε να δούμε στο σκοτάδι: Σώματα που εκπέμπουν φως (αυτόφωτα ή πηγές φωτός) και σώματα που δεν εκπέμπουν φως (ετερόφωτα). Ταξινόμηση δοσμένων αντικειμένων με κριτήρια που επιλέγουν τα παιδιά (σχετικά με το φως) και αιτιολόγηση της ομαδοποίησης (π.χ. αυτόφωτα/ετερόφωτα σώματα, πηγές φωτός που δεν κατασκευάζει ο άνθρωπος και πηγές φωτός που κατασκευάζει ο άνθρωπος-τεχνητές και φυσικές πηγές φωτός. Να αναγνωρίσουν τη σημασία του ήλιου ως πηγής φωτός για τη Γη. Να αναγνωρίσουν την ανάγκη προστασίας των ματιών από το έντονο φως του ήλιου. Η Γη ως ετερόφωτο σώμα που φωτίζεται από τον ήλιο. Χρησιμότητα και αξιοποίηση του ηλιακού φωτός για τις ανάγκες της καθημερινής ζωής. Μέτρα προστασίας των ματιών από το έντονο φως του ήλιου. 27

28 Τάξη Β /Φως Μέρα-νύχτα Να κατασκευάζουν φυσικό μοντέλο που παρουσιάζει την περιστροφή της Γης και τον φωτισμό της από τον ήλιο. Να ερμηνεύουν τις παρατηρήσεις και να εξάγουν συμπεράσματα σχετικά με την εναλλαγή μέρας και νύχτας με βάση τη λειτουργία του μοντέλου που αναπαριστά την περιστροφή της Γης και τον φωτισμό της από τον ήλιο. O ήλιος και η Γη. Περιστροφή της Γης γύρω από τον εαυτό της σε είκοσι τέσσερις ώρες. Αναπαράσταση της Γης με σφαίρα που περιστρέφεται γύρω από τον εαυτό της (π.χ. υδρόγειος σφαίρα) και του ήλιου με φωτεινή πηγή ( π.χ. λάμπα ή φανάρι). Φωτισμός της Γης από τον ήλιο. Περιορισμοί του μοντέλου (π.χ. η απόσταση μεταξύ ήλιου και Γης και τα σχετικά μεγέθη τους). Η περίοδος της μέρας (από την ανατολή ως τη δύση του ήλιου) και της νύχτας (από τη δύση ως την ανατολή του). Διαδοχή μέρας και νύχτας. Χρήση του κατάλληλου εξοπλισμού και των απαραίτητων υλικών (του μοντέλου) για παρατηρήσεις του φωτισμού διάφορων σημείων της επιφάνειας της Γης (α3)- «Φωτισμένα» και «σκοτεινά» σημεία σε κάθε στιγμή: Η περίπτωση της Κύπρου και σύγκριση με άλλες χώρες 28

29 Τάξη Β /Ύλη Ενότητα: Ύλη Δείκτης επιτυχίας Να ερμηνεύουν τις παρατηρήσεις τους, για να εξάγουν συμπεράσματα σχετικά με την ύπαρξη και τις ποσότητες νερού στον πλανήτη. (γ2) Να ερμηνεύουν σχεδιαγράμματα και γραφικές απεικονίσεις, για να εξάγουν συμπεράσματα σχετικά με τη διαδικασία επεξεργασίας του νερού που προέρχεται από τη φύση, για να γίνει πόσιμο. (δ5) Παρεμφερείς ικανότητες (Προϋπάρχουσες ικανότητες) Νερό στη φύση (ποτάμια, λίμνες, θάλασσα) Χρήση του κατάλληλου εξοπλισμού και των απαραίτητων υλικών για πειραματισμό και παρατηρήσεις. (α3) Δείκτης επάρκειας (Γνώσεις και υπό έμφαση ικανότητες) Σύγκριση των παρατηρήσεων σχετικά με την έκταση της επιφάνειας που καλύπτεται από νερό και της ξηράς στην υδρόγειο σφαίρα. (γ3) Μέρη που συγκεντρώνουν νερό στη φύση: Θάλασσες, ποτάμια, λίμνες. Αλμυρό και «γλυκό» νερό στη φύση. Σύγκριση των ποσοτήτων του αλμυρού και του γλυκού νερού στη φύση. (γ3) Περιγραφή της διεργασίας που παρουσιάζεται σε κάθε εικόνα του σχεδιαγράμματος. Προσδιορισμός των βασικών σταδίων της διαδικασίας επεξεργασίας του νερού και του ρόλου του καθενός: Φράγμα: Συγκέντρωση νερού από ποτάμια, λίμνες, ρυάκια Διυλιστήριο νερού: Καθαρισμός του νερού Υδραγωγείο: Συγκέντρωση του καθαρισμένου νερού Σωλήνες (αγωγοί) ύδρευσης: Μεταφορά του καθαρισμένου νερού στα σπίτια μας 29

30 Τάξη Β /Ύλη Το πόσιμο νερό και η λογική του χρήση Σωλήνες (αγωγοί αποχέτευσης): Μεταφορά του χρησιμοποιημένου νερού Σταθμός βιολογικού καθαρισμού: Καθαρισμός του νερού, για να επιστρέψει στη φύση. Περιγραφή της διαδικασίας με χρονολογική σειρά. Να κατασκευάζουν και ερμηνεύουν γραφικές παραστάσεις που παρουσιάζουν τη συχνότητα διάφορων συνηθειών τους σχετικά με τη χρήση του πόσιμου νερού. (δ5) Το πρόβλημα της λειψυδρίας στην Κύπρο. Συνήθειες σπάταλης και οικονομικής χρήσης του νερού. Κατασκευή και συμπλήρωση ερωτηματολογίου αναφορικά με τη συχνότητα εμφάνισης μερικών συνηθειών. Καταγραφή δεδομένων σε πίνακα συχνοτήτων. Κατασκευή ραβδογραμμάτων με υπόμνημα. Σύγκριση των συχνοτήτων εμφάνισης της κάθε συνήθειας. Εισηγήσεις για λογική χρήση του νερού με βάση τη γραφική παράσταση. Απλά μίγματα από καθημερινά υλικά και διαλύματα Να αναγνωρίζουν σώματα που είναι μίγματα ή διαλύματα, καθώς και τα συστατικά που τα αποτελούν. Χρήση του κατάλληλου εξοπλισμού και των απαραίτητων υλικών για πειραματισμό και παρατηρήσεις. (α3) Παρασκευή σωμάτων με την ανάμιξη δύο ή περισσότερων υλικών-μίγματα και συστατικά τους. 30

31 Να σχεδιάζουν και να εκτελούν απλές πειραματικές διαδικασίες διαχωρισμού μιγμάτων στα συστατικά τους. (δ3) Ταξινόμηση υλικών με δοσμένο και ελεύθερο κριτήριο. (β3) Χρήση του κατάλληλου εξοπλισμού και των απαραίτητων υλικών για πειραματισμό και παρατηρήσεις. (α3) Τάξη Β /Ύλη Στερεά και υγρά μίγματα, μίγματα με συστατικά που διακρίνονται και μίγματα με συστατικά που δεν διακρίνονται κτλ. Διαλύματα, διαλύτης και διαλυμένη ουσία. Αναζήτηση και εφαρμογή εναλλακτικών λύσεων για ένα δεδομένο ζήτημα ή πρόβλημα που απαιτεί διαχωρισμό ενός μίγματος στα συστατικά του. (στ6) Τρόποι διαχωρισμού μιγμάτων Διαλογή Σούρωμα Διήθηση Κοσκίνισμα Φύσημα Επιλογή της καταλληλότερης λύσης του προβλήματος (μεθόδου διαχωρισμού) με βάση τα αποτελέσματα. (στ7) 31

32 Τάξη Γ /Ζωντανοί οργανισμοί ΤΑΞΗ: Γ Ζωντανοί Οργανισμοί Φυτά Δείκτης επιτυχίας Παρεμφερείς ικανότητες (Προϋπάρχουσες ικανότητες) Κύκλος της ζωής των φυτών Δείκτης επάρκειας (Γνώσεις και υπό έμφαση ικανότητες) Να ερμηνεύουν τις παρατηρήσεις τους σχετικά με την εξέλιξη της ζωής των φυτών, για να διαπιστώσουν τα στάδια του κύκλου τους. (γ2) Χρήση του κατάλληλου εξοπλισμού και των απαραίτητων υλικών για πειραματισμό και παρατηρήσεις. (α3) Καταγραφή περιοδικών παρατηρήσεων με σχέδια και φράσεις, σχετικά με την πορεία της εξέλιξης ενός φυτού από τη στιγμή που το φυτεύουν ως το θάνατό του. (α2) Καταγραφή δεδομένων σε πίνακες και διαγράμματα. (δ5) Σύγκριση των παρατηρήσεων για εντοπισμό των διαφορών που παρουσιάζουν σε σχέση με το χρόνο καταγραφής και ομοιοτήτων που υπάρχουν από ομάδα σε ομάδα. (β3) Διαχωρισμός της πορείας της εξέλιξης του φυτού σε στάδια. Συγκλίσεις των παρατηρήσεων ως προς τα στάδια της εξέλιξης των φυτών. Ο κύκλος της ζωής των φυτών: Φύτρωση/Ανάπτυξη/Αναπαραγωγή/ Διασπορά/Θάνατος Διάρκεια του κύκλου-μονοετή και διετή φυτά. 32

33 Τάξη Γ /Ζωντανοί οργανισμοί Να αναγνωρίζουν και ελέγχουν παράγοντες (μεταβλητές) που επηρεάζουν τη φύτρωση του φυτού. (β2). Φύτρωση-Αναπαραγωγή-Διασπορά Διατύπωση υποθέσεων σχετικά με περιπτώσεις, όπου οι σπόροι δεν θα φυτρώσουν. (π.χ. Αν οι σπόροι δεν αερίζονται, δεν θα φυτρώσουν/αν οι σπόροι δεν ποτίζονται, δεν θα φυτρώσουν/αν οι σπόροι τοποθετηθούν στο ψυγείο, δεν θα φυτρώσουν.) Χρήση του κατάλληλου εξοπλισμού και των απαραίτητων υλικών για Αναπαράσταση των σταδίων σε σειρά με τη μορφή κύκλου και αιτιολόγηση της ονομασίας του. Ομοιότητες και διαφορές στις πληροφορίες που καταγράφηκαν ανάμεσα στις ομάδες σχετικά με τη φύτρωση: Ομοιότητες: Εμφάνιση ριζιδίων και βλαστιδίων Διαφορές: Διαφορετικός χρόνος φύτρωσης, κάποιοι σπόροι δεν βλάστησαν Εντοπισμός του πιθανού παράγοντα που πιθανόν να επηρεάζει σε κάθε περίπτωση Ο αερισμός (ο αέρας) Η υγρασία (η ποσότητα του νερού) Η θερμοκρασία Εισηγήσεις για πειραματικό έλεγχο της κάθε υπόθεσης με τη χρήση δύο δοχείων με σπόρους: Η διαφορά στο χειρισμό του κάθε δοχείου (Π.χ. να τοποθετηθεί η μια στο ψυγείο και η άλλη στην τάξη) Ισότητα και δικαιοσύνη στους υπόλοιπους παράγοντες (αριθμός σπόρων, ποσότητα νερού, βαμβακιού κτλ.) 33

34 Να περιγράφουν τις διαδικασίες της αναπαραγωγής και διασποράς των φυτών με σπέρματα. πειραματισμό και παρατηρήσεις. (α3) Ερμηνεία παρατηρήσεων και της σχέσης για την εξαγωγή συμπερασμάτων. (γ2) Παρατήρηση αντικειμένων και φαινομένων με τη χρήση διαφορετικών αισθήσεων (α2). Τάξη Γ /Ζωντανοί οργανισμοί Τι θα παρατηρηθεί (η φύτρωση) Παράγοντες που επηρεάζουν τη φύτρωση H περίοδος της ανθοφορίας. Χρήση του κατάλληλου εξοπλισμού και των απαραίτητων υλικών για πειραματισμό και παρατηρήσεις. (α3) Ομαδοποίηση των όμοιων μερών του ίδιου άνθους, αλλά και διαφορετικών ανθέων από διαφορετικά φυτά. (γ3) Επίδειξη της διαδικασίας της επικονίασης με τη χρήση μοντέλου Η σημασία των φυτών-παραδοσιακές χρήσεις των φυτών της Κύπρου Τα μέρη του άνθους: πέταλα, σέπαλα, μίσχος, ύπερος, στήμονες, γύρη, στίγμα, ωάριο. Μεταφορά ενός κόκκου γύρης στο στίγμα του υπέρου μέσω των εντόμων-επικονίαση. Αυτεπικονίαση και διασταυρωτή επικονίαση Ένωση ενός κόκκου γύρης με ένα ωάριο- Γονιμοποίηση. Η περίοδος της καρποφορίας-παραγωγή νέων σπερμάτων. Εξάπλωση των σπερμάτων με τη βοήθεια του νερού, του ανέμου και των ζώων. Να παρουσιάζουν την σημασία των φυτών σε γραπτές ανακοινώσεις που περιλαμβάνουν ωφέλειες και παραδοσιακές τους χρήσεις, καθώς και την ενδογενή τους Αναζήτηση πληροφοριών από έντυπες και Αναγνώριση των απαραίτητων γνώσεων και πληροφοριών για την απάντηση συγκεκριμένων ερωτημάτων. (στ3) Ομαδοποίηση-οργάνωση πληροφοριών με 34

35 Τάξη Γ /Ζωντανοί οργανισμοί αξία, ανεξάρτητα από άλλες οντότητες. (ε2) ηλεκτρονικές πηγές. (ζ1) τη βοήθεια λέξεων-κλειδιών που φανερώνουν τη χρησιμότητα των φυτών Ξυλεία/Ομορφιά-Διακόσμηση/Οξυγόνο/ Τροφή/Έδαφος/Παραδοσιακές χρήσεις/κομβικός κρίκος της τροφικής αλυσίδας και απαραίτητη κατηγορία οργανισμών για τη διατήρηση της ζωής στον πλανήτη Επιλογή και χρήση εικονιστικού υλικού για την υποστήριξη της κάθε ενημερωτικής ενότητας. Η αξία των φυτών ως ζωντανών οργανισμών ανεξάρτητα από τις ωφέλειες που προσφέρουν στον άνθρωπο και στα ζώα. Κατασκευή αφίσας ή ενημερωτικού δελτίου (π.χ. τρίπτυχου) για τα παιδιά του σχολείου. Ζώα Δείκτης επιτυχίας Να ταξινομούν τα ζώα σε σπονδυλωτά και ασπόνδυλα και σε μικρότερες υποκατηγορίες με δοσμένα και ελεύθερα κριτήρια. (β3) Παρεμφερείς ικανότητες (Προϋπάρχουσες ικανότητες) Είδη ζώων Δείκτης επάρκειας (Γνώσεις και υπό έμφαση ικανότητες) Διάκριση ζώων (μέσα από παρατηρήσεις των ίδιων ή εικόνων τους) που έχουν σπονδυλική στήλη και ζώων που δεν έχουν σπονδυλική στήλη- Σπονδυλωτά και 35

36 Τάξη Γ /Ζωντανοί οργανισμοί Να περιγράφουν τον κύκλο ζωής ωοτόκων και ζωοτόκων ζώων. Αναπαραγωγή των ζώων Ερμηνεία πληροφοριών σε μορφή εικόνων, σχεδιαγραμμάτων και γραφικών απεικονίσεων. (δ5) Αξιολόγηση και σύγκριση πληροφοριών, δεδομένων και παρατηρήσεων (β3) ασπόνδυλα ζώα. Ομαδοποίηση ζώων με ελεύθερα κριτήρια: Π.χ. Τι γεννούν/πού ζουν/πώς αναπνέουν/ Πώς μετακινούνται. Προσδιορισμός και αναγνώριση γνωρισμάτων που χαρακτηρίζουν συγκεκριμένες ομάδες ζώων. Π.χ. Θηλαστικά: Γεννούν μικρά και τα θηλάζουν. Πτηνά: Έχουν φτερά και γεννούν αβγά Ερπετά: Έχουν λέπια ή πλάκες και γεννούν αβγά. Ψάρια: Ζουν και αναπνέουν στο νερό Αμφίβια: Ζουν και αναπνέουν πρώτα στο νερό και ύστερα στην ξηρά. Έντομα: Έχουν σώμα που αποτελείται από τρία μέρη και τρία ζευγάρια ποδιών Κατάταξη ζώων σε συγκεκριμένες κατηγορίες σύμφωνα με τα γνωρίσματά τους. Η αναγκαιότητα του αρσενικού και του θηλυκού φύλου για την αναπαραγωγή των ειδών στα ζώα. Αναζήτηση ομοιοτήτων και διαφορών στα στάδια ανάπτυξης διαφορετικών ζώων. Τα αναπτυξιακά στάδια του κύκλου ζωής διαφορετικών ομάδων ζώων: Θηλαστικών 36

37 Τάξη Γ /Ζωντανοί οργανισμοί Να επιχειρηματολογούν για την ανάγκη σεβασμού και προστασίας των ζώων με βάση τη χρησιμότητά τους στη ζωή του ανθρώπου και στο περιβάλλον καθώς και την ενδογενή τους αξία. (στ8) Η σημασία των ζώων Ερμηνεία πληροφοριών σε μορφή εικόνων, σχεδιαγραμμάτων και γραφικών απεικονίσεων. (δ5) Εντόμων Πτηνών Αμφίβιων Αναπαράσταση του κύκλου ζωής ζώων με τη χρήση σχεδιαγραμμάτων και φράσεων. Ωφέλειες των ζώων: Προσφέρουν πολλά είδη διατροφής Πρώτες ύλες για την κατασκευή άλλων προϊόντων (δέρμα, κερί, μαργαριτάρια κτλ.) Τρέφονται με άλλα ζώα ώστε να μην αυξάνεται ο πληθυσμός τους και τρώγονται από άλλα ζώα. Παρέχουν συντροφιά στο σπίτι. Προσφέρουν προστασία, συνοδεία, μεταφορικά μέσα Αξιοποιούνται στις ιατρικές έρευνες Έχουν αισθητική αξία Έχουν συμβολική αξία (π.χ. ο αετός, το λιοντάρι, το αγρινό για την Κύπρο) Η εγγενής αξία των ζώων ανεξάρτητα από οποιαδήποτε άλλη οντότητα. Διατύπωση επιχειρημάτων τα οποία περιλαμβάνουν: Ένα ισχυρισμό για τη σημασία και την ανάγκη προστασίας των ζώων Ένα λόγο ή μια υπόθεση (για την περίπτωση που δεν υπήρχαν τα ζώα), 37

38 Τάξη Γ /Ζωντανοί οργανισμοί που υποστηρίζει τον ισχυρισμό, σύμφωνα με τις πιο πάνω ωφέλειες. 38

39 Τάξη Γ /Φυσικό περιβάλλον ΕΝΟΤΗΤΑ: Φυσικό περιβάλλον Δείκτης επιτυχίας Να ερμηνεύουν τις παρατηρήσεις τους σχετικά με τη διαβίωση των οργανισμών σε ένα οικοσύστημα, για να συμπεράνουν τις ανάγκες τους. (γ2) Παρεμφερείς ικανότητες (Προϋπάρχουσες ικανότητες) Οι ανάγκες των ζωντανών οργανισμών Χρήση του κατάλληλου εξοπλισμού και των απαραίτητων υλικών για πειραματισμό και παρατηρήσεις. (α3) Παρατήρηση φαινομένων και αντικειμένων με τη χρήση διαφορετικών αισθήσεων (α2). Αλυσίδες και πλέγματα τροφής Δείκτης επάρκειας (Γνώσεις και υπό έμφαση ικανότητες) Αναγνώριση των πληροφοριών που απαιτούνται για την απάντηση ερωτήσεων και την εξαγωγή συμπερασμάτων. (δ1, στ3) Προετοιμασία σχεδίου παρατήρησης της διαβίωσης των οργανισμών σε ένα οικοσύστημα με την πάροδο του χρόνου. (δ2) Δυνατότητα απάντησης είτε με έρευνα στο πεδίο (π.χ. αυλή του σχολείου) είτε μέσα από βιβλιογραφικές πηγές ερωτημάτων σχετικά με το πώς οικεία στα παιδιά είδη καλύπτουν τις βασικές τους ανάγκες για τροφή, νερό και προστασία. Καταγραφή παρατηρήσεων και δεδομένων με τη μορφή σχεδίου, πίνακα, διαγράμματος. (δ5) Αξιολόγηση και σύγκριση δεδομένων και παρατηρήσεων.(β3) Αιτιολόγηση των αλλαγών με βάση τις ανάγκες των οργανισμών: τροφή, νερό, αέρας, καταφύγιο. Να διατυπώνουν λειτουργικό ορισμό για το Χρήση του κατάλληλου εξοπλισμού και Αναγνώριση και καταγραφή όλων των 39

40 οικοσύστημα με βάση τα στοιχεία του (βιοτικοί και βιοτικοί παράγοντες) και τις σχέσεις τροφικής εξάρτησης (τροφικές αλυσίδες και τροφικά πλέγματα) που αναπτύσσονται σε αυτό. των απαραίτητων υλικών για πειραματισμό και παρατηρήσεις. (α3) Ταξινόμηση στοιχείων του οικοσυστήματος σε ζωντανά και μη ζωντανά σώματα. (β3) Διατύπωση προβλέψεων σχετικά με το τι θα συμβεί αν ένα ζώο του οικοσυστήματος εξαφανιστεί, με βάση τα δεδομένα της τροφικής αλυσίδας. (γ3) Τάξη Γ /Φυσικό περιβάλλον στοιχείων ενός οικοσυστήματος και διάκρισή τους σε βιοτικά και αβιοτικά. Αναζήτηση πληροφοριών από έντυπες και ηλεκτρονικές πηγές σχετικά με το ποιον τρώει και από ποιον τρώγεται ένας οργανισμός. (ζ1) Απεικόνιση μια απλής σχέσης αλληλεξάρτησης με διάγραμμα που δείχνει ποιον τρώει και από ποιον τρώγεται ένας οργανισμός-τροφική αλυσίδα. Πιθανές επιπτώσεις στους άλλους οργανισμούς της τροφικής αλυσίδας, αν εξαφανιστεί ένας κρίκος της αλυσίδας (ζώο ή φυτό από το οικοσύστημα). Καταγραφή ή σχεδιασμός όλων των οργανισμών που ζουν στο οικοσύστημα και σύνδεσή τους με βέλη που δείχνουν ποιους τρώει και από ποιους τρώγεται ο καθένας- Τροφικό πλέγμα. Πιθανές επιπτώσεις στο οικοσύστημα αν εξαφανιστεί ένα είδος από αυτό. Σταθερότητα στο οικοσύστημα και αιτίες διαταραχής της. Να αξιολογούν τις καθημερινές τους Ρύπανση και προστασία του περιβάλλοντος Καθημερινές ενέργειες και επιπτώσεις τους 40

41 δραστηριότητες σε σχέση με τη ρύπανση του περιβάλλοντος. Καταγραφή δεδομένων σε μορφή πίνακα. (δ5) Κατασκευή ραβδογραμμάτων που παρουσιάζουν πόσο συχνά ή κατά πόσο τα παιδιά της ομάδας ή της τάξης υιοθετούν συγκεκριμένες συνήθειες. Ερμηνεία των δεδομένων για την εξαγωγή συμπερασμάτων σχετικά με την εικόνα της ομάδας ή της τάξης. Τάξη Γ /Φυσικό περιβάλλον στο περιβάλλον- Ρυπογόνες δραστηριότητες Συμπλήρωση ερωτηματολογίων αυτοαξιολόγησης σε σχέση με τη συχνότητα εμφάνισης μερικών συνηθειών. Π.χ. Χρήση λεωφορείου/χρήση λαμπτήρων φθορισμού/ανακύκλωση υλικών κτλ. Εισηγήσεις για βελτίωση με την υιοθέτηση εναλλακτικών συνηθειών που αφορούν: Την κατανάλωση ηλεκτρισμού Τις συγκοινωνίες Τη διαχείριση απορριμμάτων Εξοικονόμηση καυσίμων 41

42 Τάξη Γ /Το σώμα και η υγεία μας ΕΝΟΤΗΤΑ: Το σώμα και η υγεία μας Δείκτης επιτυχίας Να διατυπώσουν λειτουργικό ορισμό για τα κυριότερα εσωτερικά όργανα του σώματος. Παρεμφερείς ικανότητες (Προϋπάρχουσες ικανότητες) Εσωτερικά όργανα του ανθρώπινου σώματος Διατύπωση υποθέσεων σχετικά με τη θέση των κυριότερων οργάνων στο ανθρώπινο σώμα. (γ3) Ερμηνεία διαγραμμάτων και γραφικών απεικονίσεων που παρουσιάζουν πληροφορίες για τα εσωτερικά όργανα. (δ5) Δείκτης επάρκειας (Γνώσεις και υπό έμφαση ικανότητες) Εσωτερικά όργανα του σώματος: εγκέφαλος, καρδία, πνεύμονες, στομάχι, συκώτι, νεφροί, έντερα. Θέση των οργάνων στο σώμα: κεφάλι, θώρακας, κοιλιά. Καταγραφή δεδομένων και παρατηρήσεων σχετικά με τη θέση των οργάνων με τη μορφή διαγράμματος ή πίνακα. (δ5) Βασικές λειτουργίες των οργάνων Εγκέφαλος: ελέγχει τις σκέψεις και όλες τις λειτουργίες του οργανισμού Καρδία: Στέλλει αίμα σε όλο το σώμα Πνεύμονες: Γεμίζουν και αδειάζουν από τον αέρα της αναπνοής Στομάχι: Υποδέχεται τις τροφές, για να γίνουν πολτός Νεφροί: Ξεχωρίζουν τις βλαβερές και άχρηστες ουσίες από το αίμα για να απομακρυνθούν Συκώτι: Το χημικό εργαστήριο του οργανισμού που καθαρίζει το αίμα από βλαβερές ουσίες, ενώ παράγει και αποθηκεύει κάποιες άλλες. Έντερα: Οι σωλήνες που βοηθούν στην 42

43 Τάξη Γ /Το σώμα και η υγεία μας επεξεργασία των τροφών. 43

44 Τάξη Γ /Θερμότητα-Θερμοκρασία ΕΝΟΤΗΤΑ: Θερμότητα-Θερμοκρασία Δείκτης επιτυχίας Να μετρούν τη θερμοκρασία διάφορων σωμάτων (π.χ. του υγρού σε ένα ποτήρι, του περιβάλλοντος της τάξης, του ανθρώπινου σώματος) με την ορθή χρήση του θερμομέτρου οινοπνεύματος και της κατάλληλης μονάδας μέτρησης. (α3) Να διατυπώσουν λειτουργικό ορισμό για τη θερμοκρασία ως μέγεθος που μας δείχνει πόσο ψυχρό ή θερμό είναι ένα σώμα. Παρεμφερείς ικανότητες (Προϋπάρχουσες ικανότητες) Μαθαίνω για τα θερμόμετρα Παρατήρηση φαινομένων και αντικειμένων με τη χρήση διαφορετικών αισθήσεων (α2). Αξιολόγηση και σύγκριση δεδομένων και παρατηρήσεων, ταξινόμηση αντικειμένων. (β3). Δείκτης επάρκειας (Γνώσεις και υπό έμφαση ικανότητες) Τα μέρη του αναλογικού θερμομέτρου (κλίμακα, σωλήνας, υγρό, δοχείο). Βαθμονόμηση της κλίμακας του θερμομέτρου σε C. Χρήση του θερμομέτρου: Τοποθέτηση του θερμομέτρου στην κατάλληλη θέση με το δοχείο του μέσα στο υπό θερμομέτρηση σώμα (π.χ. υγρό στο ποτήρι) Ορθή ανάγνωση της ένδειξης του θερμομέτρου διατηρώντας το ύψος των ματιών στην κατάλληλη θέση συη στήλη του υγρού. Χρήση της ορθής μονάδας μέτρησης ( C) Εκτίμηση κατά προσέγγιση της θερμοκρασίας ενός σώματος (π.χ. του ανθρώπινου σώματος) και έλεγχος της ακρίβειας με τη μέτρησή της. Η αίσθηση του ζεστού και του κρύου μέσω της αφής. Χαρακτηρισμός του καιρού με βάση τη ζέστη και το κρύο-συσχέτιση του ζεστού και της ζέστης με την ψηλή θερμοκρασία και του ψυχρού και του κρύου με τη 44

45 Τάξη Γ /Θερμότητα-Θερμοκρασία Να αναγνωρίζουν παράγοντες που μπορούν να επηρεάζουν τη θερμοκρασία ενός σώματος και να σχεδιάζουν σχετικές διερευνήσεις. (β2) χαμηλή θερμοκρασία. Σειροθέτηση αντικειμένων από το πιο κρύο στο πιο ζεστό (αρχικά μέσω της αίσθησης της αφής και στη συνέχεια με τη χρήση του θερμομέτρου. Διαπίστωση της υποκειμενικότητας στη χρήση της αίσθησης της αφής ως μέσου διακρίβωσης της θερμοκρασίας ενός αντικειμένου. Αναγνώριση παραγόντων που πιθανόν να επηρεάζουν τη θερμοκρασία μιας ποσότητας υγρού (το είδος του υγρού, η ποσότητα, το δοχείο, ο χώρος που βρίσκεται). Διατύπωση υποθέσεων σχετικά με το ρόλο του χώρου (περιβάλλοντος του αντικειμένου) στη θερμοκρασία του υγρού (π.χ. Το υγρό που βρίσκεται στον ήλιο θα έχει πιο ψηλή θερμοκρασία από το υγρό που βρίσκεται στον ίδιο χώρο, αλλά μέσα στη σκιά. Σχεδιασμός και υλοποίηση πειράματος για διερεύνηση των υποθέσεων. 45

46 Τάξη Γ /Θερμότητα-Θερμοκρασία Ο ήλιος ως πηγή θέρμανσης της Γης-Προστασία από τον ήλιο Να επεξηγούν τα ευεργετικά αποτελέσματα του ήλιου ως πηγής θέρμανσης της Γης αλλά και πιθανών ζητημάτων υγείας που μπορεί να προκύψουν. Να ανακοινώνουν με τη χρήση ενημερωτικού φυλλαδίου ζητήματα υγείας που μπορούν να προκύψουν από την υπερβολική έκθεση στον ήλιο. (ε2) Ο ήλιος ως πηγή θέρμανσης της Γης. Περιπτώσεις και παραδείγματα αξιοποίησης της ηλιακής ακτινοβολίας από τον άνθρωπο και τους ζωντανούς οργανισμούς (θέρμανση του νερού με τη χρήση του ηλιακού θερμοσίφωνα, στέγνωμα ρούχων, αποξήρανση τροφών, οικολογικά σπίτια κτλ.). Δημιουργία ανακοίνωσης για την ενημέρωση των παιδιών του σχολείου σχετικά με την ανάγκη προστασίας από τον ήλιο: Βασικοί κίνδυνοι Προληπτικές ενέργειες Συνέπειες της υπερβολικής έκθεσης στον ήλιο χωρίς προστασία (εγκαύματα, θερμοπληξία, πρόωρη γήρανση του δέρματος, βλάβες στα μάτια κτλ.) Μέτρα προστασίας από τον ήλιο (π.χ. χρήση καπέλου, γυαλιών ηλίου, αντηλιακών προϊόντων, κατάλληλου ρουχισμού). 46

47 Τάξη Γ /Ύλη ΕΝΟΤΗΤΑ: Ύλη Δείκτης επιτυχίας Παρεμφερείς ικανότητες (Προϋπάρχουσες ικανότητες) Μάζα και όγκος Δείκτης επάρκειας (Γνώσεις και υπό έμφαση ικανότητες) Να διατυπώνουν λειτουργικό ορισμό για τη μάζα και τον όγκο των υλικών σωμάτων και να τον εφαρμόζουν, για να μετρούν τη μάζα και τον όγκο άγνωστων αντικειμένων. Να εξοικειωθούν με τις μονάδες μέτρησης της μάζας και του όγκου και με όργανα που χρησιμοποιούνται για τη μέτρησή τους. (α3) Χρήση του κατάλληλου εξοπλισμού και των απαραίτητων υλικών για πειραματισμό και παρατηρήσεις. (α3) Σχεδιασμός διαδικασιών μέτρησης της μάζας (π.χ. επίτευξη ισορροπίας του ζυγού δύο βραχιόνων) και του όγκου (π.χ. με τη χρήση ογκομετρικού σωλήνα) με συμβατικές μονάδες μέτρησης. Αξιοποίηση των πειραματικών διαδικασιών για διατύπωση λειτουργικών ορισμών για τα δύο μεγέθη. Μονάδες μέτρησης της μάζας: Χιλιόγραμμο (Kg) και γραμμάριο (g). Μονάδες μέτρησης του όγκου: Λίτρο (L) και χιλιοστόλιτρο (ml) ή κυβικό εκατοστό cm³. Εξοικείωση με διαφορετικά είδη ζυγαριών. Χρήση ζυγαριάς ή μαθηματικού ζυγού για τον υπολογισμό της μάζας υλικών σωμάτων. Όργανα μέτρησης του όγκου υγρών: Ογκομετρικά δοχεία. Τα χαρακτηριστικά των στερεών, υγρών και αερίων Να διακρίνουν τα στερεά, υγρά και αέρια με βάση τα χαρακτηριστικά τους. Χρήση του κατάλληλου εξοπλισμού και των απαραίτητων υλικών για Χαρακτηριστικά των στερεών: Έχουν καθορισμένο σχήμα και καθορισμένο 47

48 Τάξη Γ /Ύλη Να περιγράφουν ένα στερεό αντικείμενο με βάση τη σκληρότητα, ελαστικότητα, διαφάνεια και υδροπερατότητά του. Να σχεδιάζουν απλές πειραματικές διαδικασίες, για να επιλέξουν το υλικό το οποίο εμφανίζει σε μεγαλύτερο βαθμό συγκεκριμένο χαρακτηριστικό (π.χ. σκληρότητα). (δ3) πειραματισμό, μετρήσεις και παρατηρήσεις. (α3) Ερμηνεία παρατηρήσεων και της σχέσης τους για την εξαγωγή συμπερασμάτων που ξεπερνούν τις δυνατότητες της απλής εμπειρίας. (γ2) Ιδιότητες των στερεών Παρατήρηση φαινομένων και αντικειμένων με τη χρήση διαφορετικών αισθήσεων. (α2) Αξιολόγηση και σύγκριση δεδομένων και παρατηρήσεων. (β3) Ταξινόμηση υλικών με δοσμένο κριτήριο. (β3) όγκο. Χαρακτηριστικά των υγρών: Παίρνουν το σχήμα του δοχείου στο οποίο τοποθετούνται και έχουν καθορισμένο όγκο (τον οποίο διατηρούν όταν τοποθετηθούν σε άλλο δοχείο). Χαρακτηριστικά των αερίων: Δεν έχουν σταθερό όγκο-καταλαμβάνουν όλο το χώρο που τους προσφέρεται. Βασικές ιδιότητες στερεών αντικειμένων: σκληρότητα, ελαστικότητα, διαφάνεια και υδροπερατότητα. Σώματα που είναι ελαστικά και σώματα που δεν είναι ελαστικά Διαφανή, ημιδιαφανή και αδιαφανή σώματα Σώματα που είναι υδροπερατά (αφήνουν το νερό να περάσει) και σώματα που είναι αδιάβροχα Προσδιορισμός επιθυμητών ιδιοτήτων στερεών σωμάτων που προορίζονται για συγκεκριμένες χρήσεις. Διατύπωση της ερώτησης που πρέπει να απαντηθεί, για να λυθεί ένα πρόβλημα επιλογής υλικού (π.χ. Ποιο υλικό είναι το πιο σκληρό;) (β1) Περιγραφή της διαδικασίας της δοκιμής των υλικών (π.χ. Μια πέτρα θα πέφτει 48

49 Τάξη Γ /Ύλη Να κατανοήσουν την έννοια και τη σημασία της πρόβλεψης στην Επιστήμη. (γ3) Χρήση του κατάλληλου εξοπλισμού και των απαραίτητων υλικών για πειραματισμό, μετρήσεις και παρατηρήσεις. (α3) Αξιολόγηση και σύγκριση δεδομένων και παρατηρήσεων. (β3) Βύθιση και πλεύση Παρατήρηση φαινομένων και αντικειμένων με τη χρήση διαφορετικών αισθήσεων (α2). Χρήση του κατάλληλου εξοπλισμού και των απαραίτητων υλικών για πειραματισμό, μετρήσεις και παρατηρήσεις. (α3) Εκτέλεση του πειράματος επαναληπτικά με τη διαφοροποίηση του παράγοντα που έχει καθοριστεί. (δ7) Αξιολόγηση και σύγκριση δεδομένων και παρατηρήσεων. (β3) πάνω σε κάθε υλικό). Προσδιορισμός της ένδειξης που θα χρησιμοποιείται, για να απαντηθεί το ερώτημα (Π.χ. Το αποτύπωμα της πέτρας) Κανόνες δίκαιου χειρισμού όλων των υλικών (Η ίδια πέτρα θα πέφτει από το ίδιο ύψος). Επιλογή μιας από τις εναλλακτικές λύσεις και αιτιολόγησή της με βάση τα αποδεικτικά στοιχεία. (στ7) Η πρόβλεψη στην καθημερινή ζωή (δελτία καιρού, τυχερά παιχνίδια, αποτελέσματα αγώνων κτλ.) Η διαφορά της πρόβλεψης ως πρόγνωσης με βάση την εμπειρία, τη λογική και την κατανόηση του φαινομένου που μελετούμε από την εικασία ως δήλωση για μελλοντικά γεγονότα, η οποία στηρίζεται στην τύχη. Λεκτική έκφραση της πρόβλεψης: Προβλέπω ότι... Καταγραφή πρόβλεψης με σύμβολο στην 49

50 Να σχεδιάζουν απλές πειραματικές διαδικασίες, για να ομαδοποιήσουν τα υλικά σύμφωνα με την ιδιότητά τους να βυθίζονται ή να επιπλέουν στο νερό. (δ3) Ερμηνεία των παρατηρήσεων και της σχέσης τους για την εξαγωγή συμπερασμάτων. (γ2) Τάξη Γ /Ύλη κατάλληλη στήλη πίνακα ή στο κατάλληλο σημείο σχεδιαγράμματος. Επαλήθευση ή απόρριψη της πρόβλεψης με βάση τα πειραματικά δεδομένα από τις αντίστοιχες δοκιμές. Δημιουργία σχεδίου καταγραφής προβλέψεων και αντίστοιχων παρατηρήσεων. (δ2) Χρήση του κατάλληλου εξοπλισμού και των απαραίτητων υλικών για πειραματισμό και παρατηρήσεις. (α3) Εκτέλεση του πειράματος επαναληπτικά με τη διαφοροποίηση του αντικειμένου που αφήνεται στο νερό. (δ7) Καταγραφή προβλέψεων και δεδομένων/παρατηρήσεων με τη μορφή σχεδίου, πίνακα, διαγράμματος. (δ5) Αξιολόγηση και σύγκριση δεδομένων/ παρατηρήσεων με τις αντίστοιχες προβλέψεις. Ταξινόμηση αντικειμένων: Σώματα που βυθίζονται και σώματα που δεν βυθίζονται στο νερό. 50

Πρόγραμμα Σπουδών Φυσικών Επιστημών. Θέμα: Εφαρμογή του ΑΠ των Φυσικών Επιστημών

Πρόγραμμα Σπουδών Φυσικών Επιστημών. Θέμα: Εφαρμογή του ΑΠ των Φυσικών Επιστημών Πρόγραμμα Σπουδών Φυσικών Επιστημών Θέμα: Εφαρμογή του ΑΠ των Φυσικών Επιστημών Κατά τη Β Φάση της Διαμόρφωσης των ΑΠ, το Πρόγραμμα Σπουδών των Φυσικών Επιστημών, το οποίο θα εφαρμοστεί κατά τη φετινή

Διαβάστε περισσότερα

ΔΑΣΙΚΑ & ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 13/06/2013 Δήμος Βισαλτίας

ΔΑΣΙΚΑ & ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 13/06/2013 Δήμος Βισαλτίας ΔΑΣΙΚΑ & ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 13/06/2013 Δήμος Βισαλτίας Τί είναι ένα Οικοσύστημα; Ένα οικοσύστημα είναι μια αυτο-συντηρούμενη και αυτορυθμιζόμενη κοινότητα ζώντων

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΙΤΑΙ ΑΠΟ ΕΝΝΕΑ (9) ΣΕΛΙΔΕΣ

ΤΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΙΤΑΙ ΑΠΟ ΕΝΝΕΑ (9) ΣΕΛΙΔΕΣ ΣΧΟΛΕΙΟ: ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2011-2012 ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2012 ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΤΑΞΗ: Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 1:30 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ:... ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ:... ΤΜΗΜΑ:...

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ

ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΟΝΟΜΑ ΣΧΟΛΕΙΟΥ: 6 ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Η Επισκόπηση χωρίζεται σε δύο μέρη: Α. Γενικό μέρος (συμπληρώνεται από όλα τα Σχολεία) Β. Ειδικό Μέρος που αντιστοιχεί στο θέμα που επιλέγεται κάθε χρόνο (Νερό,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ

ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ ΣΧΟΛΕΙΟ: Δημοτικό Σχολείο Παλώδιας ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2011-2012 Αρ. Μαθητών που συμμετέχουν στο πρόγραμμα: 38 Αρ. Εκπαιδευτικών που συμμετέχουν στο πρόγραμμα: 7 Εκπαιδευτικοί:

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΣΤΑΥΡΟΥ. ΓΡΑΠΤΕΣ ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ (Δειγματικό εξεταστικό δοκίμιο) ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ ΜΑΘΗΤΗ/ΤΡΙΑΣ : ΑΡΙΘΜΟΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΥ :

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΣΤΑΥΡΟΥ. ΓΡΑΠΤΕΣ ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ (Δειγματικό εξεταστικό δοκίμιο) ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ ΜΑΘΗΤΗ/ΤΡΙΑΣ : ΑΡΙΘΜΟΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΥ : ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΣΤΑΥΡΟΥ ΓΡΑΠΤΕΣ ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ (Δειγματικό εξεταστικό δοκίμιο) ΜΑΘΗΜΑ : ΦΥΣΙΚΑ (ΒΙΟΛΟΓΙΑ) ΤΑΞΗ : Α ΔΙΑΡΚΕΙΑ : 1.30 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : ΒΑΘΜΟΣ ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΩΣ :... ΟΛΟΓΡΑΦΩΣ :... ΥΠ.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΥΒΙΑΔΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΛΑΡΝΑΚΑΣ

ΕΥΡΥΒΙΑΔΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΛΑΡΝΑΚΑΣ ΕΥΡΥΒΙΑΔΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΛΑΡΝΑΚΑΣ 2010-11 Κεφάλαιο 1: Η Οργάνωση της ζωής 1. Από ποια μέρη αποτελείται το μικροσκόπιο; 2. Στην εικόνα φαίνεται ένα μικροσκόπιο. Να γράψετε τα μέρη του όπως υποδεικνύονται από

Διαβάστε περισσότερα

Λουλούδια- Επικονίαση-Καρποί-Σπόροι

Λουλούδια- Επικονίαση-Καρποί-Σπόροι Λουλούδια- Επικονίαση-Καρποί-Σπόροι 250579 Natural Europe CIP-ICT PSP-2009-3 Χατζηνικολάκη Ελένη Βοτανικό τμήμα Εκπαιδευτικό τμήμα ΜΦΙΚ Η ενότητα «Φύση είναι το σπίτι μας» του βιβλίου της ΜτΠ αποτελείται

Διαβάστε περισσότερα

2 ο Μέρος. Πρόγραμμα σπουδών Φυσικών Επιστημών στα Δημοτικά σχολεία της Κυπριακής Δημοκρατίας

2 ο Μέρος. Πρόγραμμα σπουδών Φυσικών Επιστημών στα Δημοτικά σχολεία της Κυπριακής Δημοκρατίας Πρόγραμμα σπουδών Φυσικών Επιστημών στα Δημοτικά σχολεία της Κυπριακής Δημοκρατίας 2 ο Μέρος Ποιες ενότητες προτείνονται για διδασκαλία και ποια η εξέλιξή τους ανά τάξη; Ποια η ύλη κάθε τάξης και τα προτεινόμενα

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΓΙΑ ΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΦΥΣΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΓΙΑ ΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ

ΦΥΣΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΓΙΑ ΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΦΥΣΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΓΙΑ ΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΦΥΣΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΓΙΑ ΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ 113 1. Εισαγωγή Η διδασκαλία των Φυσικών Επιστημών στη Δημοτική (και κατ επέκταση σε όλο το φάσμα της Υποχρεωτικής Εκπαίδευσης) στοχεύει στη διερεύνηση του υλικού και

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Τι ονομάζουμε ροή ενέργειας σε ένα οικοσύστημα; Όσο αναγκαία είναι η τροφοδότηση ενός οικοσυστήματος με ενέργεια, άλλο τόσο αναγκαία είναι η διανομή της στους άλλους οργανισμούς

Διαβάστε περισσότερα

Το μεγαλύτερο μέρος της γης αποτελείται από νερό. Το 97,2% του νερού αυτού

Το μεγαλύτερο μέρος της γης αποτελείται από νερό. Το 97,2% του νερού αυτού 1. Το νερό στη φύση και τη ζωή των ανθρώπων Το μεγαλύτερο μέρος της γης αποτελείται από νερό. Το 97,2% του νερού αυτού βρίσκεται στους ωκεανούς, είναι δηλαδή αλμυρό. Μόλις το 2% βρίσκεται στους πόλους

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΓΙΑ ΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΦΥΣΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΓΙΑ ΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ

ΦΥΣΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΓΙΑ ΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΦΥΣΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΓΙΑ ΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΦΥΣΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΓΙΑ ΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ 1 1. Εισαγωγή Η διδασκαλία των Φυσικών Επιστημών στη Δημοτική (και κατ επέκταση σε όλο το φάσμα της Υποχρεωτικής Εκπαίδευσης) στοχεύει στη διερεύνηση του υλικού και του

Διαβάστε περισσότερα

Άρης Ασλανίδης Πρότυπα Πειραματικά Γυμνάσια Οδηγός προετοιμασίας για τα Φυσικά

Άρης Ασλανίδης Πρότυπα Πειραματικά Γυμνάσια Οδηγός προετοιμασίας για τα Φυσικά Άρης Ασλανίδης Πρότυπα Πειραματικά Γυμνάσια Οδηγός προετοιμασίας για τα Φυσικά Ε Δημοτικού 5 Υλικά σώματα Μαθαίνω χρήσιμες πληροφορίες του Βιβλίου Μαθητή Παντού γύρω μας υπάρχει ύλη. Η ύλη μπορεί να είναι

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικό υλικό στα πλαίσια του Ευρωπαϊκού Προγράμματος Chain Reaction: Α sustainable approach to inquiry based Science Education

Εκπαιδευτικό υλικό στα πλαίσια του Ευρωπαϊκού Προγράμματος Chain Reaction: Α sustainable approach to inquiry based Science Education Εκπαιδευτικό υλικό στα πλαίσια του Ευρωπαϊκού Προγράμματος Chain Reaction: Α sustainable approach to inquiry based Science Education «Πράσινη» Θέρμανση Μετάφραση-επιμέλεια: Κάλλια Κατσαμποξάκη-Hodgetts

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ 4η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ Ε ΤΑΞΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Κυριακή, 7 Ιουνίου 2015, ώρα: 10:00-11:00 Οδηγίες: 1) Το εξεταστικό δοκίμιο αποτελείται από 7 σελίδες και περιλαμβάνει 25 θέματα.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ 4η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΣΤ ΤΑΞΗ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Κυριακή, 7 Ιουνίου 2015 Ώρα: 10:00-11:00 ΘΕΜΑ 1 ο - 2 ο : O Διομήδης χρησιμοποίησε όμοιους κύβους για να φτιάξει τις πιο κάτω κατασκευές. Οι κατασκευές

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΒΑΡΒΑΡΑΣ

ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΒΑΡΒΑΡΑΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΒΑΡΒΑΡΑΣ 2008-09 2 Επαναλ. Ασκήσεις Α Γυμν 2008-9 Κύτταρο 1. Από ποια μέρη αποτελείται το μικροσκόπιο; 2. Στην εικόνα φαίνεται ένα μικροσκόπιο. Να γράψετε τα μέρη του όπως υποδεικνύονται

Διαβάστε περισσότερα

Σώστε τη γη. Κρεσφόντης Χρυσοσπάθης

Σώστε τη γη. Κρεσφόντης Χρυσοσπάθης Επειδή ο πληθυσμός της γης και οι ανθρώπινες δραστηριότητες αυξάνοντας συνεχώς, χρησιμοποιούμε όλο και περισσότερο γλυκό νερό. Με τον τρόπο αυτό, όπως υποστηρίζουν οι επιστήμονες, το γλυκό νερό ρυπαίνεται

Διαβάστε περισσότερα

Ασκήσεις για το σπίτι και για σένα! 0.5 5. μελετούμε τους ζωντανούς οργανισμούς; Τρόποι μελέτης των ζωντανών οργανισμών Επιστημονική μέθοδος

Ασκήσεις για το σπίτι και για σένα! 0.5 5. μελετούμε τους ζωντανούς οργανισμούς; Τρόποι μελέτης των ζωντανών οργανισμών Επιστημονική μέθοδος Προγραμματισμός Διδακτέας Ύλης Βιολογίας Α Γυμνασίου 2012-2013 Α ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ Ενότητα Δραστηριότητες Βασικές Έννοιες Δ/κές Π/δοι Γνωριμία Εισαγωγικές σελίδες Γνωριμία με το βιβλίο μου 1 1 Ενότητα 1: Η Βιολογία

Διαβάστε περισσότερα

Κυρούδη Λαμπρινή. Η επίδραση του φωτός στην ανάπτυξη των φυτών

Κυρούδη Λαμπρινή. Η επίδραση του φωτός στην ανάπτυξη των φυτών Κυρούδη Λαμπρινή Η επίδραση του φωτός στην ανάπτυξη των φυτών ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ Η έρευνα αυτή διαπραγματεύεται, θέλοντας να εξηγήσει τα εξής θέματα:- Ο ρόλος του φωτός στην ανάπτυξη των φυτών-

Διαβάστε περισσότερα

Όνομα και Επώνυμο:.. Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας:.. Δημοτικό Σχολείο:.. Τάξη/Τμήμα:.. Εξεταστικό Κέντρο:...

Όνομα και Επώνυμο:.. Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας:.. Δημοτικό Σχολείο:.. Τάξη/Τμήμα:.. Εξεταστικό Κέντρο:... Ε Όνομα και Επώνυμο:.. Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας:.. Δημοτικό Σχολείο:.. Τάξη/Τμήμα:.. Εξεταστικό Κέντρο:.... Παρατήρησε τα διάφορα φαινόμενα αλλαγής της φυσικής κατάστασης του νερού που σημειώνονται

Διαβάστε περισσότερα

1.1 Τι είναι η Χημεία και γιατί τη μελετάμε:

1.1 Τι είναι η Χημεία και γιατί τη μελετάμε: 1 Η θεωρία του μαθήματος με ερωτήσεις. 1.1 Τι είναι η Χημεία και γιατί τη μελετάμε: 1. Τι ονομάζεται περιβάλλον; Οτιδήποτε μας περιβάλλει ονομάζεται περιβάλλον. Για παράδειγμα στο περιβάλλον ανήκουν τα

Διαβάστε περισσότερα

2.4 Ρύπανση του νερού

2.4 Ρύπανση του νερού 1 Η θεωρία του μαθήματος με ερωτήσεις 2.4 Ρύπανση του νερού 4-1. Ποια ονομάζονται λύματα; Έτσι ονομάζονται τα υγρά απόβλητα από τις κατοικίες, τις βιομηχανίες, τις βιοτεχνίες και τους αγρούς. 4-2. Ποιοι

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Κ Kάνιγγος ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΟΛΛΙΝΤΖΑ 10, (5ος όροφ. Τηλ: 210-3300296-7. www.kollintzas.gr OΙΚΟΛΟΓΙΑ 1. Όσο το ποσό της ενέργειας: α) μειώνεται προς τα ανώτερα

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ - ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ

ΦΥΣΙΚΗ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ - ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΦΥΣΙΚΗ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ - ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ 1 ο ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Επιδιώκεται οι μαθητές: 1. Να συζητούν και να προβληματίζονται για τα μετρήσιμα και τα μη μετρήσιμα μεγέθη. 2. Να πειραματιστούν και να καταλήξουν σε

Διαβάστε περισσότερα

Επιμέλεια: Χριστίνα Τσώτα

Επιμέλεια: Χριστίνα Τσώτα ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ ΟΜΙΛΟΣ ΙΔΙΩΤΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΕΙΡΑΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ Σχολ. Έτος: 2011 2012 Επιμέλεια: Χριστίνα Τσώτα ΦΩΚΙΑ ΜΟΝΑΧΟΥΣ - ΜΟΝΑΧΟΥΣ Κοινό όνομα: Μεσογειακή φώκια Μήκος: 2 3 μέτρα Βάρος: 300

Διαβάστε περισσότερα

Πως επηρεάζεται το μικρόκλιμα μιας περιοχής από την τοπογραφία (πειραματική έρευνα) Ομάδα Μαθητών: Συντονιστής καθηγητής: Λύκειο Αγίου Αντωνίου

Πως επηρεάζεται το μικρόκλιμα μιας περιοχής από την τοπογραφία (πειραματική έρευνα) Ομάδα Μαθητών: Συντονιστής καθηγητής: Λύκειο Αγίου Αντωνίου 1 Πως επηρεάζεται το μικρόκλιμα μιας περιοχής από την τοπογραφία (πειραματική έρευνα) Ομάδα Μαθητών: Ζαντής Γιώργος, Παρεκκλησίτης Ορέστης, Ιωάννου Γιώργος Συντονιστής καθηγητής: Νικόλας Νικολάου Λύκειο

Διαβάστε περισσότερα

Ας προσπαθήσουμε όλοι να μη χαθεί κανένα είδος ζώου από την Κύπρο

Ας προσπαθήσουμε όλοι να μη χαθεί κανένα είδος ζώου από την Κύπρο ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΓΕΩΡΓΙΑΣ, ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Ας προσπαθήσουμε όλοι να μη χαθεί κανένα είδος ζώου από την Κύπρο Ξέρεις ότι: Πανίδα ονομάζουμε όλα τα ζώα μιας περιοχής. Αυτά

Διαβάστε περισσότερα

WWW.KINDYKIDS.GR. Όταν η ζωή στο νηπιαγωγείο γίνεται παιχνίδι! Το Site για γονείς και νηπιαγωγούς

WWW.KINDYKIDS.GR. Όταν η ζωή στο νηπιαγωγείο γίνεται παιχνίδι! Το Site για γονείς και νηπιαγωγούς WWW.KINDYKIDS.GR Όταν η ζωή στο νηπιαγωγείο γίνεται παιχνίδι! Το Site για γονείς και νηπιαγωγούς Το υλικό αυτό αποτελεί πνευματική ιδιοκτησία του KindyKids.gr και διανέμεται δωρεάν. ΖΩΑ ΠΟΥ ΚΙΝΔΥΝΕΥΟΥΝ

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση της επίδοσης μαθητών βιολογίας με θέμα ερώτηση πειραματικής μελέτης για την ολυμπιάδα φυσικών επιστημών Ευρωπαϊκής Ένωσης (EUSO)

Ανάλυση της επίδοσης μαθητών βιολογίας με θέμα ερώτηση πειραματικής μελέτης για την ολυμπιάδα φυσικών επιστημών Ευρωπαϊκής Ένωσης (EUSO) Ανάλυση της επίδοσης μαθητών βιολογίας με θέμα ερώτηση πειραματικής μελέτης για την ολυμπιάδα φυσικών επιστημών Ευρωπαϊκής Ένωσης (EUSO) Φάνης Κωνσταντίνος Φυλακτίδης Μάριος Ινστ. Νευρολογίας & Γενετικής

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΔΕΣΜΕΥΜΕΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ TIMSS 1995

ΑΠΟΔΕΣΜΕΥΜΕΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ TIMSS 1995 ΑΠΟΔΕΣΜΕΥΜΕΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ TIMSS 1995 Οι ερωτήσεις που ακολουθούν μπορούν να αξιοποιηθούν στις ενότητες του Αναλυτικού Προγράμματος των Φυσικών Επιστημών κατά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ 3η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Κυριακή, 1 Ιουνίου 2014, ώρα: 11:00-12:00 Οδηγίες: 1) Το εξεταστικό δοκίμιο αποτελείται από 16 σελίδες και περιλαμβάνει 25 θέματα. 2) Οι ορθές απαντήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Πώς περνάμε τη μέρα μας;

Πώς περνάμε τη μέρα μας; Πώς περνάμε τη μέρα μας; Διδακτική πρόταση 2: Συνοπτικό πλαίσιο καθημερινής ζωής Ερώτημα-κλειδί Πώς περνούμε τη μέρα μας από τα πολύ παλιά χρόνια μέχρι σήμερα; Σύνδεση με το προηγούμενο μάθημα Στο προηγούμενο

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 2.2., 2 η υποενότητα: Τροφικές αλυσίδες, τροφικά πλέγματα, τροφικές πυραμίδες με ομαδοσυνεργατικές δραστηριότητες Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

Ενότητα 2.2., 2 η υποενότητα: Τροφικές αλυσίδες, τροφικά πλέγματα, τροφικές πυραμίδες με ομαδοσυνεργατικές δραστηριότητες Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 1 Ενότητα 2.2., 2 η υποενότητα: Τροφικές αλυσίδες, τροφικά πλέγματα, τροφικές πυραμίδες με ομαδοσυνεργατικές δραστηριότητες Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ Να αιτιολογεί την πτωτική ροή της ενέργειας μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΖΩΗ ΣΤΑ ΤΡΟΠΙΚΑ ΔΑΣΗ

Η ΖΩΗ ΣΤΑ ΤΡΟΠΙΚΑ ΔΑΣΗ Η ΖΩΗ ΣΤΑ ΤΡΟΠΙΚΑ ΔΑΣΗ Οι περιοχές των τροπικών δασών όπως βλέπεις και στον παραπάνω παγκόσμιο χάρτη, βρίσκονται στη Νότια Αμερική(γύρω από τον ισημερινό), στη Βόρεια Αμερική(ανάμεσα από τον Τροπικό του

Διαβάστε περισσότερα

Η οµαδοποίηση των ζώων

Η οµαδοποίηση των ζώων ΣΧΕ ΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Η οµαδοποίηση των ζώων ENOTHTA: Η οµαδοποίηση των ζώων ΜΑΘΗΜΑ: Επιστήµη ΤΑΞΗ: Β ΣΚΟΠΟΣ Οι µαθητές καλούνται να οργανώσουν µε βάση διαφορετικά κριτήρια κάθε φορά, πληροφορίες που είδη γνωρίζουν.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΖΩ ΚΑΙ ΚΑΤΑΛΑΒΑΙΝΩ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ

ΠΑΙΖΩ ΚΑΙ ΚΑΤΑΛΑΒΑΙΝΩ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ 1oς ΚΥΚΛΟΣ - ΠΑΙΖΟΥΜΕ ΚΑΙ ΜΑΘΑΙΝΟΥΜΕ ΤΟΥΣ ΑΡΙΘΜΟΥΣ Α Ενότητα Ανακαλύπτουμε τις ιδιότητες των υλικών μας, τα τοποθετούμε σε ομάδες και διατυπώνουμε κριτήρια ομαδοποίησης Οι μαθητές μαθαίνουν να αναπτύσσουν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 1 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 1. Εισαγωγή Το μάθημα εισάγει τους μαθητές και τις μαθήτριες στην σύγχρονη οικονομική επιστήμη, τόσο σε επίπεδο μικροοικονομίας αλλά και σε επίπεδο μακροοικονομίας. Ο προσανατολισμός

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΑΔΙΠΠΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2011-2012 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ. Χρόνος: 2 ώρες Ημερομηνία: 13 Ιουνίου 2012

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΑΔΙΠΠΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2011-2012 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ. Χρόνος: 2 ώρες Ημερομηνία: 13 Ιουνίου 2012 ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΑΔΙΠΠΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2011-2012 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΟΓΝΩΣΤΙΚΑ ΤΑΞΗ: Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Χρόνος: 2 ώρες Ημερομηνία: 13 Ιουνίου 2012 ΒΑΘΜΟΣ:. Υπογραφή:... Ονοματεπώνυμο:.

Διαβάστε περισσότερα

Ανακύκλωση & διατήρηση Θρεπτικών

Ανακύκλωση & διατήρηση Θρεπτικών Ανακύκλωση & διατήρηση Θρεπτικών 30-12-2014 EVA PAPASTERGIADOU Ανακύκλωση των Θρεπτικών είναι η χρησιμοποίηση, ο μετασχηματισμός, η διακίνηση & η επαναχρησιμοποίηση των θρεπτικών στοιχείων στα οικοσυστήματα

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικοί Βιότοποι. Τάξη Οδηγίες Μάθημα Ε Δημοτικού Πώς συμπληρώνουμε τα φύλλα εργασίας Γεωγραφία

Ελληνικοί Βιότοποι. Τάξη Οδηγίες Μάθημα Ε Δημοτικού Πώς συμπληρώνουμε τα φύλλα εργασίας Γεωγραφία Τάξη Οδηγίες Μάθημα Ε Δημοτικού Πώς συμπληρώνουμε τα φύλλα εργασίας Γεωγραφία Στόχος της δραστηριότητας αυτής είναι να γνωρίσουμε και να καταγράψουμε τους ελληνικούς βιότοπους και να εντοπίσουμε τα ζώα

Διαβάστε περισσότερα

Όνομα Ομάδας:... Μέλη της ομάδας :...... Τάξη:... Ημερομηνία επίσκεψης:...

Όνομα Ομάδας:... Μέλη της ομάδας :...... Τάξη:... Ημερομηνία επίσκεψης:... Φυτά της Αλυκής και προσαρμογές στην Ξηρασία Όνομα Ομάδας:... Μέλη της ομάδας :...... Σχολείο:... Τάξη:... Ημερομηνία επίσκεψης:... Καταγραφή Περιβαλλοντικών συνθηκών Καλή σας μέρα. Ονομάζομαι Άγγελος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ 3η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ Δ ΤΑΞΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Κυριακή, 1 Ιουνίου 2014, ώρα: 11:00-12:00 Οδηγίες: 1) Το εξεταστικό δοκίμιο αποτελείται από 10 σελίδες και περιλαμβάνει 25 θέματα. 2) Οι ορθές απαντήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Γινόμαστε μικροί επιστήμονες! Βαρβάκειο Πρότυπο Πειραματικό Γυμνάσιο

Γινόμαστε μικροί επιστήμονες! Βαρβάκειο Πρότυπο Πειραματικό Γυμνάσιο Γινόμαστε μικροί επιστήμονες! Βαρβάκειο Πρότυπο Πειραματικό Γυμνάσιο αθησιακοί στόχοι της δραστηριότητας Να καταγράψουμε τις παρατηρήσεις μας Να διατυπώσουμε ερωτήματα προς διερεύνηση Να εργαστούμε με

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ 5 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΗΣ B ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Κυριακή, 17 Μαΐου 2009 Ώρα: 10:00 12:30 Οδηγίες: 1) Το δοκίμιο αποτελείται από οκτώ (8) θέματα. 2) Απαντήστε σε όλα τα θέματα. 3) Επιτρέπεται η χρήση μόνο μη

Διαβάστε περισσότερα

Πρόταση Επιλογής Θεματικών Ενοτήτων / ΥποΕνοτήτων και Καταμερισμού Διδακτικών Ωρών

Πρόταση Επιλογής Θεματικών Ενοτήτων / ΥποΕνοτήτων και Καταμερισμού Διδακτικών Ωρών Καθηγ. Γεωργ. Θεοφ. Καλκάνης, Δρ. Δέσποινα Ιμβριώτη, Υπ. Δρ. Κοσμάς Δενδρινός Πρόταση Επιλογής Θεματικών Ενοτήτων / ΥποΕνοτήτων και Καταμερισμού Διδακτικών Ωρών (βλ. και "Οδηγίες / Προτάσεις (/ Παράδειγμα)

Διαβάστε περισσότερα

Πώς και γιατί μετακινούμαστε;

Πώς και γιατί μετακινούμαστε; Πώς και γιατί μετακινούμαστε; Διδακτική πρόταση 1: Συνοπτικό πλαίσιο μετακίνησης και εγκατάστασης Ερωτήματα-κλειδιά Γιατί και πώς μετακινούμαστε από τα πολύ παλιά χρόνια μέχρι σήμερα; Πού μένουμε από τα

Διαβάστε περισσότερα

Να συμπληρωθεί το παρακάτω φυλλάδιο με βάση τις οδηγίες σε κάθε θέμα. Να απαντήσετε σε όλες τις ερωτήσεις. Σας ευχόμαστε επιτυχία!

Να συμπληρωθεί το παρακάτω φυλλάδιο με βάση τις οδηγίες σε κάθε θέμα. Να απαντήσετε σε όλες τις ερωτήσεις. Σας ευχόμαστε επιτυχία! Διαγώνισμα ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Γενικής Παιδείας ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ 15/3/2015 Να συμπληρωθεί το παρακάτω φυλλάδιο με βάση τις οδηγίες σε κάθε θέμα. Να απαντήσετε σε όλες τις ερωτήσεις. Σας ευχόμαστε επιτυχία! ΘΕΜΑ Α Να αντιγράψετε

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΣΩΜΑ ΜΑΣ. Ένας «χάρτης» από λέξεις. αρθρώσεις. σκελετό. είναι γερό όταν. φροντίζουμε. για τη διατροφή μας. προσέχουμε.

ΤΟ ΣΩΜΑ ΜΑΣ. Ένας «χάρτης» από λέξεις. αρθρώσεις. σκελετό. είναι γερό όταν. φροντίζουμε. για τη διατροφή μας. προσέχουμε. 103-112_22ENOTHTA5 4/3/2013 12:35 µµ Page 103 ENOTHTA 5 ENOTHTA 5 ΓΝΩΡΙΖΟΥΜΕ ΚΑΙ ΠΡΟΣΕΧΟΥΜΕ ΤΟ ΣΩΜΑ ΜΑΣ (Άτομο - Άνθρωπος) Ένας «χάρτης» από λέξεις μυς αρθρώσεις σκελετό άλλα όργανα: μάτια, έχει έχει έχει

Διαβάστε περισσότερα

Θ Δημοτικό Σχολείο Πάφου. «Κουπάτειο» Τάξη : Δ

Θ Δημοτικό Σχολείο Πάφου. «Κουπάτειο» Τάξη : Δ Θ Δημοτικό Σχολείο Πάφου «Κουπάτειο» Τάξη : Δ Σχολική χρονιά 2013-2014 αγρινό: Είναι το μεγαλύτερο χερσαίο θηλαστικό και ενδημικό είδος στην Κύπρο. Χαρακτηρίζεται ως ο σημαντικότερος εκπρόσωπος της πανίδας

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι άμεση ρύπανση?

Τι είναι άμεση ρύπανση? ΡΥΠΑΝΣΗ ΝΕΡΟΥ Τι είναι ρύπανση; Ρύπανση μπορεί να θεωρηθεί η δυσμενής μεταβολή των φυσικοχημικών ή βιολογικών συνθηκών ενός συγκεκριμένου περιβάλλοντος ή/και η βραχυπρόθεσμη ή μακροπρόθεσμη βλάβη στην

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛΩΣΣΑΡΙΟ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΩΝ ΟΡΩΝ ΓΙΑ ΤΙΣ ΤΑΞΕΙΣ Α ΚΑΙ Β

ΓΛΩΣΣΑΡΙΟ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΩΝ ΟΡΩΝ ΓΙΑ ΤΙΣ ΤΑΞΕΙΣ Α ΚΑΙ Β ΓΛΩΣΣΑΡΙΟ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΩΝ ΟΡΩΝ ΓΙΑ ΤΙΣ ΤΑΞΕΙΣ Α ΚΑΙ Β ΕΙΣΑΓΩΓΗ Στο έγγραφο παρουσιάζονται οι ορισμοί λέξεων που αντιπροσωπεύουν έννοιες που απαντώνται στις ενότητες των τάξεων Α και Β. Η ερμηνείες που δίνονται

Διαβάστε περισσότερα

Γενικές εξετάσεις 2015. Υγιεινή και Ασφάλεια Τροφίμων Γ ΕΠΑ.Λ ΟΜΑΔΑ Α & Β

Γενικές εξετάσεις 2015. Υγιεινή και Ασφάλεια Τροφίμων Γ ΕΠΑ.Λ ΟΜΑΔΑ Α & Β Φροντιστήρια δυαδικό 1 ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ δυαδικό Γενικές εξετάσεις 2015 Υγιεινή και Ασφάλεια Τροφίμων Γ ΕΠΑ.Λ ΟΜΑΔΑ Α & Β Τα θέματα επεξεργάστηκαν οι καθηγητές των Φροντιστηρίων «δυαδικό» Μπουρδούνη Κ. ΘΕΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ Μαθηματικά (Άλγεβρα - Γεωμετρία) Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ και Α, Β ΤΑΞΕΙΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ και Α ΤΑΞΗ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΕΠΑΛ ΚΕΝΤΡΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Όνομα Ομάδας:... Μέλη της ομάδας :...... Τάξη:... Ημερομηνία επίσκεψης:...

Όνομα Ομάδας:... Μέλη της ομάδας :...... Τάξη:... Ημερομηνία επίσκεψης:... Φυτά του Θαμνώνα και προσαρμογές στην Ξηρασία Όνομα Ομάδας:... Μέλη της ομάδας :...... Σχολείο:... Τάξη:... Ημερομηνία επίσκεψης:... Καταγραφή Περιβαλλοντικών συνθηκών Καλή σας μέρα. Ονομάζομαι Άγγελος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ- ΜΑΘΗΜΑ 1. Σχολείο: Περιφερειακό Δημοτικό Σχολείου Καλού Χωριού Λεμεσού

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ- ΜΑΘΗΜΑ 1. Σχολείο: Περιφερειακό Δημοτικό Σχολείου Καλού Χωριού Λεμεσού ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ- ΜΑΘΗΜΑ 1 Όνομα Εκπαιδευτικού: Θεοδοσία Βασιλείου Σχολείο: Περιφερειακό Δημοτικό Σχολείου Καλού Χωριού Λεμεσού Ζήτημα της Αειφόρου Περιβαλλοντικής Εκπαιδευτικής Πολιτικής: Ανάληψη

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός 1ου Μαθήματος

Οδηγός 1ου Μαθήματος Οδηγός 1ου Μαθήματος Στόχος του 1 ου μαθήματος Το 1 ο μάθημα αφορά τη διδακτική ενότητα: «Εισαγωγή στην ανακύκλωση συσκευασιών». Στόχος του 1 ου μαθήματος είναι ο/ η εκπαιδευτικός να εισάγει για πρώτη

Διαβάστε περισσότερα

Με απλούς τρόπους μπορούμε να μειώσουμε τη κατανάλωση νερού στο μπάνιο, στην κουζίνα, και στον κήπο.

Με απλούς τρόπους μπορούμε να μειώσουμε τη κατανάλωση νερού στο μπάνιο, στην κουζίνα, και στον κήπο. Πρακτικοί τρόποι εξοικονόμησης νερού Με απλούς τρόπους μπορούμε να μειώσουμε τη κατανάλωση νερού στο μπάνιο, στην κουζίνα, και στον κήπο. Τρόποι εξοικονόμησης νερού στο μπάνιο 1. Ελέγξτε για διαρροή το

Διαβάστε περισσότερα

Ενδεικτικές απαντήσεις θα αναρτηθούν μετά την παραλαβή των γραπτών από όλα τα εξεταστικά κέντρα.

Ενδεικτικές απαντήσεις θα αναρτηθούν μετά την παραλαβή των γραπτών από όλα τα εξεταστικά κέντρα. Ενδεικτικές απαντήσεις θα αναρτηθούν μετά την παραλαβή των γραπτών από όλα τα εξεταστικά κέντρα. Ε Όνομα και Επώνυμο:.. Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας:.. Δημοτικό Σχολείο:.. Τάξη/Τμήμα:.. Εξεταστικό Κέντρο:....

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΕΙΣ. Τίτλοι ερευνών Διατύπωση υπόθεσης Ανεξάρτητη, εξαρτημένη και ελεγχόμενες μεταβλητές.

ΑΣΚΗΣΕΙΣ. Τίτλοι ερευνών Διατύπωση υπόθεσης Ανεξάρτητη, εξαρτημένη και ελεγχόμενες μεταβλητές. Άσκηση1: ΑΣΚΗΣΕΙΣ Τίτλοι ερευνών Διατύπωση υπόθεσης Ανεξάρτητη, εξαρτημένη και ελεγχόμενες μεταβλητές. Στις παρακάτω προτάσεις υπογραμμίστε με μια γραμμή την ανεξάρτητη και με δύο την εξαρτημένη μεταβλητή:

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλο Εργασίας 6 Οι Αλλαγές Κατάστασης του Νερού Ο "Κύκλος" του Νερού

Φύλλο Εργασίας 6 Οι Αλλαγές Κατάστασης του Νερού Ο Κύκλος του Νερού Φύλλο Εργασίας 6 Οι Αλλαγές Κατάστασης του Νερού Ο "Κύκλος" του Νερού α. Παρατηρώ, Πληροφορούμαι, Ενδιαφέρομαι Παρατήρησε την παρακάτω εικόνα. Αναγνώρισε τα φαινόμενα που σχετίζονται με το νερό και ονόμασέ

Διαβάστε περισσότερα

- 3 διαφάνειες από εσωτερικό εργαστηρίου

- 3 διαφάνειες από εσωτερικό εργαστηρίου Σχέδιο Μαθήματος Αρ. μαθητών: 20 Ενότητα: Φυτά Διδ. Περίοδος: 1x80 Τάξη: Γ Τίτλος μαθήματος: Πώς μεταφέρεται η γύρη από άνθος σε άνθος (Μάθημα στην τάξη) Σημεία έμφασης (π.χ Είδη λόγου/κειμένων, Γραμματική,

Διαβάστε περισσότερα

Αναδάσωση. Εισαγωγή. Το δάσος. Η φωτιά. Αναδάσωση: φυσική ή τεχνητή;

Αναδάσωση. Εισαγωγή. Το δάσος. Η φωτιά. Αναδάσωση: φυσική ή τεχνητή; Αναδάσωση. Αναδάσωση: φυσική ή τεχνητή; Εισαγωγή Το δάσος Τα δάση δεν αποτελούν απλώς ένα σύνολο δένδρων και θάµνων, αλλά πλούσια οικοσυστήµατα µε πολλά είδη φυτών και ζώων, που αλληλοσυνδέονται µε πολύπλοκες

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΡΓΥΡΟΥΠΟΛΗΣ

ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΡΓΥΡΟΥΠΟΛΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΔΗΜΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΑΡΓΥΡΟΥΠΟΛΗΣ ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΡΓΥΡΟΥΠΟΛΗΣ ΓΙΑ ΜΑΘΗΤΕΣ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Σχολική χρονιά 2012-13 ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΙΝΑΣ 3, 16451

Διαβάστε περισσότερα

Ήπιες µορφές ενέργειας

Ήπιες µορφές ενέργειας ΕΒ ΟΜΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ήπιες µορφές ενέργειας Α. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής Επιλέξετε τη σωστή από τις παρακάτω προτάσεις, θέτοντάς την σε κύκλο. 1. ΥΣΑΡΕΣΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΣΥΝΕΠΕΙΑ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΤΩΝ ΟΡΥΚΤΩΝ ΚΑΥΣΙΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος...11. 1. Οργανισμοί...15

Πρόλογος...11. 1. Οργανισμοί...15 Περιεχόμενα Πρόλογος...11 1. Οργανισμοί...15 1.1 Οργανισμοί και είδη...15 1.1.1 Ιδιότητες των οργανισμών...15 1.1.2 Φαινότυπος, γονότυπος, οικότυπος...17 1.1.3 Η έννοια του είδους και ο αριθμός των ειδών...19

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΑΚΤΙΝΙΔΙΩΝ

ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΑΚΤΙΝΙΔΙΩΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΑΚΤΙΝΙΔΙΩΝ Το ακτινίδιο είναι θάμνος με άνθη χρώματος λευκού. Τα φύλλα του έχουν ωοειδές σχήμα και στο κάτω μέρος τους έχουν χνούδι. Ο καρπός του είναι εδώδιμος, με γλυκόξινη γεύση. Το εξωτερικό

Διαβάστε περισσότερα

Πράσινα Δώματα. Δήμος Ρόδου Διεύθυνση Περιβάλλοντος και Πρασίνου Τμήμα Περιβάλλοντος. Παρουσίαση στο 2 ο Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Ρόδου

Πράσινα Δώματα. Δήμος Ρόδου Διεύθυνση Περιβάλλοντος και Πρασίνου Τμήμα Περιβάλλοντος. Παρουσίαση στο 2 ο Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Ρόδου Πράσινα Δώματα Δήμος Ρόδου Διεύθυνση Περιβάλλοντος και Πρασίνου Τμήμα Περιβάλλοντος Παρουσίαση στο 2 ο Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Ρόδου Ποθητός Σταματιάδης, Πολιτικός Μηχανικός, Μηχανικός Περιβάλλοντος

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Δ Δημοτικού ENOTHTA 3 «H ΦΥΣΗ EINAI TO ΣΠΙΤΙ ΜΑΣ» (ΦΥΣΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ)

ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Δ Δημοτικού ENOTHTA 3 «H ΦΥΣΗ EINAI TO ΣΠΙΤΙ ΜΑΣ» (ΦΥΣΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ) ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Δ Δημοτικού ENOTHTA 3 «H ΦΥΣΗ EINAI TO ΣΠΙΤΙ ΜΑΣ» (ΦΥΣΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ) ΒΟΗΘΗΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ 1. Ιστοσελίδες 2. Βιβλιογραφία 3. Εκθέματα στο ΜΦΙΚ 4. Φωτογραφίες 5. Videos Δρ

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ

ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Η ΡΟΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Η ροή του νερού μεταξύ των άλλων καθορίζει τη ζωή και τις λειτουργίες των έμβιων οργανισμών στο ποτάμι. Διαμορφώνει το σχήμα του σώματός τους, τους

Διαβάστε περισσότερα

Το θέμα με το οποίο επιλέξαμε να ασχοληθούμε κατά τη φετινή χρονιά είναι: «Ενέργεια Τρόποι εξοικονόμησής της».

Το θέμα με το οποίο επιλέξαμε να ασχοληθούμε κατά τη φετινή χρονιά είναι: «Ενέργεια Τρόποι εξοικονόμησής της». Το σχολείο μας συνεχίζει φέτος, για τρίτη σχολική χρονιά, να συμμετέχει στο Ευρωπαϊκό εκπαιδευτικό και περιβαλλοντικό Πρόγραμμα Οικολoγικά Σχολεία, το οποίο προσφέρει στους μαθητές μια νέα εμπειρία. Το

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΜΒΡΥΟΥ. Ζαρφτζιάν Μαριλένα Πρότυπο Πειραματικό Σχολείο Πανεπιστημίου Μακεδονίας

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΜΒΡΥΟΥ. Ζαρφτζιάν Μαριλένα Πρότυπο Πειραματικό Σχολείο Πανεπιστημίου Μακεδονίας ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΜΒΡΥΟΥ ΑΥΛΑΚΩΣΗ Αυλάκωση ονομάζεται η διαίρεση του ζυγωτού Η πρώτη μιτωτική διαίρεση σε 2 κύτταρα γίνεται 30 ώρες μετά τη γονιμοποίηση Ακολουθούν πολλές μιτωτικές διαιρέσεις και 5 7 μέρες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ/ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗ - ΒΑΣΙΚΑ ΒΗΜΑΤΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ/ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗ - ΒΑΣΙΚΑ ΒΗΜΑΤΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ Πρόγραμμα Ενημέρωσης εκπαιδευτικών για INDUCTION 4-5 Φεβρουαρίου 2012 Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Πεδουλά ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ/ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗ - ΒΑΣΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

Σενάριο 10: Οργάνωση και λειτουργίες του οικοσυστήματος - Ο ρόλος ενέργειας

Σενάριο 10: Οργάνωση και λειτουργίες του οικοσυστήματος - Ο ρόλος ενέργειας Σενάριο 10: Οργάνωση και λειτουργίες του οικοσυστήματος - Ο ρόλος ενέργειας Φύλλο Εργασίας 1 (Εισαγωγικό) Τίτλος: Οργάνωση και λειτουργίες του οικοσυστήματος Ο ρόλος της ενέργειας Γνωστικό Αντικείμενο:

Διαβάστε περισσότερα

12.00 το μεσημέρι Δευτέρα 9 C 3 cm Δυνατός Τρίτη 8 C 2 cm Μέτριος Τετάρτη 16 C 1 cm Δυνατός Πέμπτη 9 C 1 cm Δυνατός

12.00 το μεσημέρι Δευτέρα 9 C 3 cm Δυνατός Τρίτη 8 C 2 cm Μέτριος Τετάρτη 16 C 1 cm Δυνατός Πέμπτη 9 C 1 cm Δυνατός ΔΟΚΙΜΙΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΣΤΙΣ ΦΥΣΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ Γ ΤΑΞΗΣ. Ο Σωκράτης κατέγραψε στον πιο κάτω πίνακα τις καιρικές παρατηρήσεις για τις τέσσερις µέρες της βδοµάδας Μέρα Θερμοκρασία στις Βροχόπτωση

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΟΛΟΓΙΟ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΕΙΔΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ

ΘΕΜΑΤΟΛΟΓΙΟ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΕΙΔΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΘΕΜΑΤΟΛΟΓΙΟ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΕΙΔΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΕΙΔΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Γενικά Λαμβάνοντας υπόψη τις μέχρι σήμερα Εγκυκλίους για τον τρόπο οργάνωσης και λειτουργίας

Διαβάστε περισσότερα

Χατζηνικολάκη Ελένη Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Κρήτης. 250579 Natural Europe CIP-ICT PSP-2009-3

Χατζηνικολάκη Ελένη Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Κρήτης. 250579 Natural Europe CIP-ICT PSP-2009-3 Χατζηνικολάκη Ελένη Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Κρήτης 250579 Natural Europe CIP-ICT PSP-2009-3 Πώς προσαρμόζονται οι οργανισμοί στις αλλαγές του περιβάλλοντος (τροφή, κλίμα κ. ά.); Κληρονομώντας ευνοϊκά

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε τη φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις:

ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε τη φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε τη φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: 1. Μία αλεπού και ένα τσακάλι που ζουν σε ένα οικοσύστημα ανήκουν: Α. Στον ίδιο πληθυσμό Β. Στην

Διαβάστε περισσότερα

Φύση και Σχολικοί Κήποι. Δρ. Αλέξανδρος Παπαχατζής Αναπληρωτής Καθηγητής Δενδροκομίας ΤΕΙ Θεσσαλίας e-mail: papachad@teilar.gr

Φύση και Σχολικοί Κήποι. Δρ. Αλέξανδρος Παπαχατζής Αναπληρωτής Καθηγητής Δενδροκομίας ΤΕΙ Θεσσαλίας e-mail: papachad@teilar.gr Φύση και Σχολικοί Κήποι Δρ. Αλέξανδρος Παπαχατζής Αναπληρωτής Καθηγητής Δενδροκομίας ΤΕΙ Θεσσαλίας e-mail: papachad@teilar.gr Ιστορικά στοιχεία Η «μόρφωση» του ανθρώπου άρχισε άτυπα από την επαφή του με

Διαβάστε περισσότερα

16 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ : Παγκόσμια Ημέρα Διατροφής. 24 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ Παγκόσμια Ημέρα Παχυσαρκίας

16 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ : Παγκόσμια Ημέρα Διατροφής. 24 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ Παγκόσμια Ημέρα Παχυσαρκίας 16 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ : Παγκόσμια Ημέρα Διατροφής 24 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ Παγκόσμια Ημέρα Παχυσαρκίας Η διατροφή σημαντικός παράγοντας υγείας!! ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΛΗΡΟΝΟ ΜΙΚΟΤΗΤΑ ΥΓΕΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΑΝΘΥΓΕΙΝΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ Ποιά είναι η

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΕΝΟΤΗΤΑ ΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ. Βιβλίο Δραστηριοτήτων για τους/τις μαθητές/τριες ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΕΝΟΤΗΤΑ ΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ. Βιβλίο Δραστηριοτήτων για τους/τις μαθητές/τριες ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΕΝΟΤΗΤΑ ΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ Βιβλίο Δραστηριοτήτων για τους/τις μαθητές/τριες ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Επιθεώρηση Φυσιογνωστικών / Βιολογίας / Γεωγραφίας Συγγραφή

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑΣ 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10.

ΘΕΜΑΤΑ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑΣ 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. ΘΕΜΑΤΑ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑΣ 1. Ποιος από τους παρακάτω οργανισμούς χαρακτηρίζεται ως αυτότροφος; 1. αλεπού 2. βάτραχος 3. βελανιδιά 4. ψύλλος. 2. Ποιος από τους παρακάτω παράγοντες χαρακτηρίζεται ως αβιοτικός; 1.

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2009

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2009 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2009 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (ΙΙ) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα: Ανθοκομία - Κηποτεχνία ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 3 η - ΦΥΣΗ. Σήμερα (αρνητικά):

Ενότητα 3 η - ΦΥΣΗ. Σήμερα (αρνητικά): Ενότητα 3 η - ΦΥΣΗ Θετικά: μας ηρεμεί μας χαλαρώνει μας ψυχαγωγεί (ταξίδια, εκδρομές, συναντήσεις) μας παρέχει τα βασικά είδη διατροφής και επιβίωσης (αέρας, νερό, τροφή) Σήμερα (αρνητικά): Ο άνθρωπος:

Διαβάστε περισσότερα

Η ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΜΕΛΙΣΣΑΣ

Η ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΜΕΛΙΣΣΑΣ Η ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΜΕΛΙΣΣΑΣ Η μέλισσα έχει τρίχωμα διαφορετικού χρώματος στο σώμα της που κάνουν τις ρίγες των μελισσών να φαίνονται καφέ και κίτρινες. Στο κεφάλι της έχει δεξιά και αριστερά δύο μεγάλα μάτια,

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 08/01/2012

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 08/01/2012 ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 08/01/2012 ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε την φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: 1. Τα αντισώματα εκκρίνονται

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙΔΕΣ

ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙΔΕΣ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΣΑΒΒΑΤΟ 10 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) Θέμα Α Στις ερωτήσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΔΕΣΜΕΥΜΕΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ TIMSS 2007

ΑΠΟΔΕΣΜΕΥΜΕΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ TIMSS 2007 ΑΠΟΔΕΣΜΕΥΜΕΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ TIMSS 2007 Οι ερωτήσεις που ακολουθούν μπορούν να αξιοποιηθούν στις ενότητες του Αναλυτικού Προγράμματος κατά τάξη, σύμφωνα με τον

Διαβάστε περισσότερα

Όσα υγρά απόβλητα μπορούν να επαναχρησιμοποιηθούν, πρέπει να υποστούν

Όσα υγρά απόβλητα μπορούν να επαναχρησιμοποιηθούν, πρέπει να υποστούν 7. Επαναχρησιμοποίηση νερού στο δήμο μας! Όσα υγρά απόβλητα μπορούν να επαναχρησιμοποιηθούν, πρέπει να υποστούν επεξεργασία πριν την επανάχρησή τους. Ο βαθμός επεξεργασίας εξαρτάται από την χρήση για την

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΛΙΕΣ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΕΝΔΟΔΑΠΕΔΙΑ ΘΕΡΜΑΝΣΗ: ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΣΕ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΘΕΡΜΑΝΣΗΣ ΚΤΙΡΙΩΝ ΚΑΤΟΙΚΙΩΝ

ΑΝΤΛΙΕΣ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΕΝΔΟΔΑΠΕΔΙΑ ΘΕΡΜΑΝΣΗ: ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΣΕ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΘΕΡΜΑΝΣΗΣ ΚΤΙΡΙΩΝ ΚΑΤΟΙΚΙΩΝ ΑΝΩΤΑΤΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΠΕΙΡΑΙΑ ΣΧΟΛΗ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ: ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑΣ Επιβλέπων: ΠΕΤΡΟΣ Γ. ΒΕΡΝΑΔΟΣ, Καθηγητής ΑΝΤΛΙΕΣ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΕΝΔΟΔΑΠΕΔΙΑ ΘΕΡΜΑΝΣΗ:

Διαβάστε περισσότερα

Α. ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ PH

Α. ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ PH Α. ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ PH Γενικά: Το παρακάτω σχέδιο μαθήματος προσεγγίζει την έννοια του ρη, τη σημασία που αυτό έχει για την καθημερινή μας ζωή, ενώ επίσης γίνεται και παρουσίαση μιας εργαστηριακής άσκησης

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Eνημέρωσης κι Ευαισθητοποίησης μαθητών, γονέωνκαι εκπαιδευτικών για τα Απόβλητα Συσκευασίας στο Δήμο μας

Πρόγραμμα Eνημέρωσης κι Ευαισθητοποίησης μαθητών, γονέωνκαι εκπαιδευτικών για τα Απόβλητα Συσκευασίας στο Δήμο μας Πρόγραμμα Eνημέρωσης κι Ευαισθητοποίησης μαθητών, γονέωνκαι εκπαιδευτικών για τα Απόβλητα Συσκευασίας στο Δήμο μας ΕλληνικήΕταιρείαΑξιοποίησης Ανακύκλωσης Α.Ε. Τα σκουπίδια μας... Αυξάνονται χρόνομετοχρόνο!

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΕΡΑ 9 η : ΟΜΑΔΑ ΑΜΥΛΟΥ

ΗΜΕΡΑ 9 η : ΟΜΑΔΑ ΑΜΥΛΟΥ ΗΜΕΡΑ 9 η : ΟΜΑΔΑ ΑΜΥΛΟΥ Συζήτηση σχετικά με τα τρόφιμα που ανήκουν στην ομάδα του αμύλου Παροχή φωτοτυπιών με διαφορετικά ασπρόμαυρα σχέδια γαλακτοκομικών και αμυλούχων τροφίμων για να αναγνωρίσουν τα

Διαβάστε περισσότερα

EURONET 50/50. Μεθοδολογία. Πως μπορείτε να οργανώσετε ένα επιτυχημένο πρόγραμμα 50/50

EURONET 50/50. Μεθοδολογία. Πως μπορείτε να οργανώσετε ένα επιτυχημένο πρόγραμμα 50/50 EURONET 50/50 Μεθοδολογία Πως μπορείτε να οργανώσετε ένα επιτυχημένο πρόγραμμα 50/50 Πώς να ξεκινήσετε: 1. Ποιος είναι ο στόχος του προγράμματος εξοικονόμησης ενέργειας στα σχολεία EURONET 50/50; Οι στόχοι

Διαβάστε περισσότερα

Ορθή Διαχείριση Τροφίμων. Μαριέττα Κονταρίνη Ημερίδα ΕΣΔΥ για Ασφάλεια τροφίμων 27/4/2015

Ορθή Διαχείριση Τροφίμων. Μαριέττα Κονταρίνη Ημερίδα ΕΣΔΥ για Ασφάλεια τροφίμων 27/4/2015 Ορθή Διαχείριση Τροφίμων Μαριέττα Κονταρίνη Ημερίδα ΕΣΔΥ για Ασφάλεια τροφίμων 27/4/2015 Κανόνες Ορθής Διαχείρισης των Τροφίμων Προληπτικοί κανόνες-μέτρα που απαιτούνται για να έχουμε ασφαλή τρόφιμα. Σκοπός

Διαβάστε περισσότερα

Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Προστατεύω το περιβάλλον

Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Προστατεύω το περιβάλλον Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Προστατεύω το περιβάλλον Ενότητα: Περιβάλλον (3 Φύλλα εργασίας) Επίπεδο: B1, B2 Κοινό: αλλόγλωσσοι ενήλικες ιάρκεια: 6 ώρες (3 δίωρα) Υλικοτεχνική υποδομή: 1. Για τον διδάσκοντα: 1 υπολογιστής

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ 1 Ο ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΘΕΡΙΝΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 12/01/2014

ΘΕΜΑ 1 Ο ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΘΕΡΙΝΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 12/01/2014 ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΘΕΡΙΝΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 12/01/2014 ΘΕΜΑ 1 Ο Να επιλέξετε την φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: 1. Διαπνοή είναι η: Α.

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛΩΣΣΑ Γ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ. Πέτρος Κλιάπης 3η Περ. Ημαθίας

ΓΛΩΣΣΑ Γ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ. Πέτρος Κλιάπης 3η Περ. Ημαθίας ΓΛΩΣΣΑ Γ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Πέτρος Κλιάπης 3η Περ. Ημαθίας ΗΔομή του Εκπαιδευτικού Υλικού Για τη διδασκαλία της Γλώσσας στην Γ τάξη του Δημοτικού χρησιμοποιείται το παρακάτω υλικό: Βιβλίο του Μαθητή, 3 τεύχη (240

Διαβάστε περισσότερα