ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ ΓΙΑ ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΙΟΥΛΙΟΣ 2015

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ ΓΙΑ ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΙΟΥΛΙΟΣ 2015"

Transcript

1 ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ ΓΙΑ ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΙΟΥΛΙΟΣ 2015

2 ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ ΓΙΑ ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΤΑΞΗ Α... 3 ΤΑΞΗ Β ΤΑΞΗ Γ ΤΑΞΗ Δ ΤΑΞΗ Ε ΤΑΞΗ Στ

3 Τάξη Α /Ζωντανοί οργανισμοί ΤΑΞΗ Α ΕΝΟΤΗΤΑ: Ζωντανοί οργανισμοί Φυτά Δείκτης επιτυχίας Παρεμφερείς ικανότητες Δείκτης επάρκειας (Προϋπάρχουσες ικανότητες) (Γνώσεις και υπό έμφαση ικανότητες) Διαφορές μεταξύ ζωντανών και μη ζωντανών σωμάτων Να διατυπώνουν παρατηρήσεις για διάφορες εμφανείς ιδιότητες των ζωντανών οργανισμών, οι οποίες τους διακρίνουν από τα μη ζωντανά σώματα. (α2) Εντοπισμός διαφορών ανάμεσα σε ζωντανά και μη ζωντανά σώματα ως προς τη διατροφή, ανάπτυξη αναπαραγωγή και το θάνατο. Αναγνώριση γνωρισμάτων των ζωντανών οργανισμών: κινούνται, τρέφονται, αναπτύσσονται και πεθαίνουν. Κατηγοριοποίηση σωμάτων στα ζωντανά ή μη ζωντανά με βάση τα γνωρίσματά τους και αιτιολόγησή της. Φυτά ανά εποχή (φυλλοβόλα και αειθαλή) Να ταξινομούν φυτά σε φυλλοβόλα και αειθαλή με βάση τις παρατηρήσεις για το φύλλωμά τους σε διάφορες εποχές του χρόνου. (β3) Παρατήρηση και καταγραφή αλλαγών στο φύλλωμα διάφορων φυτών με την πάροδο του χρόνου. Σύγκριση των παρατηρήσεων ανάμεσα σε διάφορα φυτά για εντοπισμό διαφορών και ομοιοτήτων. Δημιουργία ομάδων που περιλαμβάνουν 3

4 Τάξη Α /Ζωντανοί οργανισμοί Τα μέρη του φυτού φυτά που παρουσιάζουν ομοιότητες: Φυτά που ρίχνουν τα φύλλα τους (φυλλοβόλα) και φυτά που διατηρούν το φύλλωμά τους σε όλες τις εποχές (αειθαλή). Αιτιολόγηση του κριτηρίου ομαδοποίησης με βάση την χρονική αλληλουχία των παρατηρήσεων για κάθε κατηγορία. Να επισημαίνουν τα βασικά μέρη των φυτών μέσα από ομοιότητες που παρατηρούν στην κατασκευή τους. Παρατήρηση και σχεδιασμός διαφορετικών φυτών. (α2) Σύγκριση φυτών και εντοπισμός ομοιοτήτων στη μορφή τους. Μέρη που παρατηρούνται σε όλα τα φυτά: ρίζα, βλαστός, φύλλα, άνθη, καρποί. Μέρη που παρατηρούνται ολόχρονα σε όλα τα φυτά (βλαστός και ρίζα)/μέρη που σε μερικά φυτά παρατηρούνται ολόχρονα και σε μερικά όχι (φύλλα)/ μέρη που παρατηρούνται σε όλα κάποια περίοδο (άνθη, καρποί). Αναγνώριση διαφορών στα μέρη διαφορετικών φυτών και αιτιολόγησή τους. Αντιστοίχιση φυτών με τα μέρη τους. 4

5 Τάξη Α /Ζωντανοί οργανισμοί Ζώα Δείκτης επιτυχίας Να διακρίνουν ζώα που ζουν στον τόπο μας και ζώα που ζουν σε άλλες χώρες με βάση τις συνθήκες του περιβάλλοντος, οι οποίες ικανοποιούν τις ανάγκες τους. Να ταξινομούν ζώα σε θηλαστικά, πτηνά και ψάρια, με βάση κοινά γνωρίσματα των ειδών της κάθε κατηγορίας (β3) Παρεμφερείς ικανότητες (Προϋπάρχουσες ικανότητες) Ζώα του τόπου μου και ζώα άλλων χωρών Είδη ζώων (θηλαστικά, πτηνά, ψάρια) Δείκτης επάρκειας (Γνώσεις και υπό έμφαση ικανότητες) Ζώα που ζουν στον τόπο μας. Ανάγκες των συγκεκριμένων ζώων που ικανοποιεί το περιβάλλον της χώρας μας: τροφή/κλίμα/καταφύγια για επιβίωση και προστασία από τους εχθρούς τους. Ζώα που δεν ζουν στον τόπο μας αλλά σε άλλες χώρες. Λόγοι για τους κάποια ζώα δεν μπορούν να ζήσουν στον τόπο μας. Συσχέτιση του περιβάλλοντος που ζουν τα ζώα με τις ανάγκες τους. Παρατήρηση εικόνων με ζώα για εντοπισμό ομοιοτήτων και διαφορών ως προς το: Τι γεννούν Τι έχουν στο σώμα τους Πώς κινούνται (α2) Δημιουργία ομάδων ζώων με βάση τις ομοιότητες και διαφορές τους: Ζώα που γεννούν μικρά και τα θηλάζουν-θηλαστικά Ζώα που γεννούν αυγά και έχουν 5

6 Τάξη Α /Ζωντανοί οργανισμοί Να καταγράφουν δεδομένα που αφορούν τη διατροφή τους ή συμμαθητών/τριών τους σε πίνακα. (δ5) Να αναγνωρίζουν τη συμβολή των ζώων στην παραγωγή προϊόντων διατροφής για τον άνθρωπο. Ζώα και διατροφή του ανθρώπου Ταξινόμηση σωμάτων με δεδομένο κριτήριο (β3). Διατύπωση προβλέψεων σχετικά με το τι θα συμβεί αν δεν χρησιμοποιούμε τα ζώα στη διατροφή μας. (γ3) φτερά-πτηνά Ζουν και αναπνέουν μέσα στο νερό και έχουν λέπια-ψάρια Κατάταξη ζώων στην ορθή κατηγορία και αιτιολόγησή της (π.χ. φάλαινα, νυχτερίδα) Ζώα που δεν ανήκουν στις πιο πάνω κατηγορίες και αιτιολόγηση του αποκλεισμού τους από αυτές (π.χ, έντομα) Τα κελιά ενός πίνακα με στήλες και γραμμές. Αναγνώριση των στοιχείων που θα σημειωθούν σε κάθε κελί. Καταχώριση πληροφοριών σχετικά με το περιεχόμενο γευμάτων τους (πρόγευμα, μεσημεριανό, δείπνο ή πρόγευμα, πρώτο διάλειμμα, δεύτερο διάλειμμα) για δύο ή τρεις συνεχείς μέρες στο κατάλληλο κελί. Είδη διατροφής που παράγονται από φυτά και είδη που παράγονται από ζώα- Φυτικές και ζωικές τροφές. Η αναγκαιότητα των ζωικών προϊόντων στη διατροφή μας. Ζώα που προσφέρουν διάφορα προϊόντα στη διατροφή μας-οικόσιτα ζώα. 6

7 Τάξη Α /Φυσικό περιβάλλον ΕΝΟΤΗΤΑ: Φυσικό περιβάλλον Δείκτης επιτυχίας Να κάνουν παρατηρήσεις που σχετίζονται με πιθανά προβλήματα καθαριότητας στο περιβάλλον τους. (α2) Να προτείνουν μέτρα και λύσεις για την επίλυση προβλημάτων καθαριότητας που παρατηρούνται στο περιβάλλον. Παρεμφερείς ικανότητες (Προϋπάρχουσες ικανότητες) Θέλουμε καθαρό το περιβάλλον μας Διατύπωση προβλέψεων σχετικά με το τι θα συμβεί στους ακάθαρτους χώρους. (γ3) Ταξινόμηση υλικών με συγκεκριμένο κριτήριο. (β3) Δείκτης επάρκειας (Γνώσεις και υπό έμφαση ικανότητες) Εντοπισμός χώρων του σχολείου ή της γειτονιάς του σχολείου, οι οποίοι παρουσιάζουν προβλήματα καθαριότητας. Σχεδιασμός των ακάθαρτων χώρων και των σκουπιδιών που τους ρυπαίνουν. Αναγνώριση και ονομασία σκουπιδιών. Περιγραφή του προβλήματος και πιθανών αποτελεσμάτων: αύξηση σκουπιδιών, αρρώστιες, συγκέντρωση εντόμων και άλλων ζώων, δυσοσμία, άσχημη εμφάνιση. Σύγκριση ακάθαρτων και καθαρών χώρων. Η ανάγκη διατήρηση της καθαριότητας τους χώρους. Τρόποι μείωσης των σκουπιδιών στους χώρους και στους καλάθους: Τοποθέτηση περισσότερων καλάθων για άχρηστα υλικά Ετοιμασία πινακίδων Τοποθέτηση κάδων ανακύκλωσης Κατηγοριοποίηση σκουπιδιών: 7

8 Τάξη Α /Φυσικό περιβάλλον Πράσινο στο σπίτι και στο σχολείο Με βάση το υλικό Σε υλικά που ανακυκλώνονται και σε υλικά που δεν ανακυκλώνονται Σύμφωνα με τους κάδους ανακύκλωσης Κατανομή υλικών σε κάδους ανακύκλωσης σε επίπεδο τάξης και σε επίπεδο σχολείου. Να επισημαίνουν την ανάγκη για σεβασμό, προστασία και επέκταση του πρασίνου στο περιβάλλον τους. Σύγκριση χώρων με φυτά και χωρίς φυτά ή χώρων με πολλά και και με λίγα φυτά. Ωφέλειες του πρασίνου: σκιά/ομορφιά στο χώρο/τροφή στον άνθρωπο/χώρος για τα ζώα. Καταγραφή φυτών που υπάρχουν σε ένα συγκεκριμένο χώρο. Σκοποί που εξυπηρετούν συγκεκριμένα φυτά. Σχεδιασμός ιδεών για εμπλουτισμό ενός χώρου σε πράσινο. Η διαδικασία φυτέματος ενός φυτού. 8

9 Τάξη Α /Το σώμα και η υγεία μας ΕΝΟΤΗΤΑ: Το σώμα και η υγεία μας Δείκτης επιτυχίας Να επισημαίνουν τα βασικά μέρη του σώματος και τις διαφορές που υπάρχουν σ αυτά ανάμεσα στους ανθρώπους, ώστε να είναι διαφορετικοί, αλλά ίσοι μεταξύ τους. (β3) Να διατυπώνουν παρατηρήσεις αντικειμένων ή φαινομένων χρησιμοποιώντας όλες τις αισθήσεις, τις οποίες συσχετίζουν με τα αντίστοιχα όργανα και ερεθίσματα (α2). Παρεμφερείς ικανότητες (Προϋπάρχουσες ικανότητες) Τα μέρη του σώματος (κεφάλι, κορμός, άκρα) Παρατηρώ με όλες τις αισθήσεις Δείκτης επάρκειας (Γνώσεις και υπό έμφαση ικανότητες) Παρατήρηση του σώματος διαφορετικών ανθρώπων για την αναζήτηση ομοιοτήτων και διαφορών μεταξύ τους. (α2) Αξιολόγηση και σύγκριση των παρατηρήσεων. (β3) Ομοιότητες-Τα βασικά μέρη του ανθρώπινου σώματος: κεφάλι, κορμός άκρα (χέρια και πόδια). Διαφορές ανάμεσα στα μέρη: μήκος, πλάτος, πάχος, χρώμα κτλ. Η χρησιμότητα των μερών στην εκτέλεση διάφορων εργασιών. Η αξία των διαφορών στα μέρη του σώματος από άτομο σε άτομο: αναγνώριση του κάθε ατόμου (διαφορετικότηταμοναδικότητα-ισοτιμία). Τι αντιλαμβανόμαστε στο περιβάλλον μας (ερεθίσματα): Εικόνες, χρώματα, φώτα, ήχους, μυρωδιές, γεύσεις, αγγίγματα και κτυπήματα στο σώμα μας. Τα όργανα που μας βοηθούν να 9

10 Τάξη Α /Το σώμα και η υγεία μας αντιλαμβανόμαστε τι συμβαίνει γύρω μας: μάτια, αυτιά, μύτη, γλώσσα, δέρμα. Οι αισθήσεις μας και τα όργανά τους: όραση-μάτια/ακοή-αυτιά/όσφρηση-μύτη/ γεύση-γλώσσα/αφή-δέρμα. Χρήση των αισθητηρίων οργάνων και των αισθήσεων για τον χαρακτηρισμό αντικειμένων και φαινομένων του περιβάλλοντος (π.χ. πράσινο χρώμα, έντονος ήχος, ευχάριστη μυρωδιά, γλυκιά γεύση, σκληρό, ζεστό κτλ.). 10

11 Τάξη Α /Ύλη ΕΝΟΤΗΤΑ: Ύλη Δείκτης επιτυχίας Παρεμφερείς ικανότητες (Προϋπάρχουσες ικανότητες) Ταξινόμηση υλικών Δείκτης επάρκειας (Γνώσεις και υπό έμφαση ικανότητες) Να ταξινομούν τα υλικά σώματα με κριτήριο το μέγεθος, το σχήμα, το χρώμα και τη φυσική κατάσταση. (β3) Να διατυπώνουν ερωτήματα που προκύπτουν από ένα πρόβλημα επιλογής Σειροθέτηση αντικειμένων με βάση χαρακτηριστικά, όπως μήκος, ύψος, πλάτος κτλ. Αναγνώριση ομοιοτήτων ανάμεσα σε αντικείμενα ως προς το υλικό κατασκευής, το χρώμα, το σχήμα. Ομαδοποίηση αντικειμένων που παρουσιάζουν ένα κοινό χαρακτηριστικό π.χ. το σχήμα (τετράγωνα, κύκλοι) και αιτιολόγηση του τρόπου δημιουργίας των ομάδων-η έννοια του κριτηρίου. Ομαδοποίηση αντικειμένων σύμφωνα τόσο με δοσμένα κριτήρια, όσο και με κριτήρια που θέτουν οι μαθητές. Πειραματική διερεύνηση του βαθμού στον οποίο το σχήμα διαφορετικών αντικειμένων επηρεάζεται από το σχήμα του δοχείου στο οποίο τοποθετούνται. Ομαδοποίηση υλικών που παρατηρούν σε στερεά και υγρά. Επιλογή των υλικών ανάλογα με τη χρήση τους Πτυχές ενός καθημερινού ζητήματος επιλογής (Π.χ. Ποιο είναι το 11

12 υλικού κατασκευής αντικειμένου για συγκεκριμένη χρήση (β1). Να σχεδιάζουν απλές πειραματικές διαδικασίες, για να αιτιολογήσουν την επιλογή του υλικού κατασκευής ενός συγκεκριμένου αντικειμένου. Παρατήρηση φαινομένων και αντικειμένων με τη χρήση διαφορετικών αισθήσεων (α2). Τάξη Α /Ύλη πρόβλημα/πώς θα λυθεί ). Τα επιθυμητά χαρακτηριστικά του υλικού κατασκευής (π.χ. σκληρότητα, ευλυγισία, διαπερατότητα, η ανθεκτικότητα ελαστικότητα κτλ.) Αναγνώριση και υποβολή της ερώτησης που πρέπει να απαντηθεί, για να επιλυθεί το πρόβλημα (π.χ. Ποιο υλικό είναι το πιο ελαστικό;) Εξειδίκευση ερωτήσεων που θα βοηθήσουν τη διαδικασία επιλογής (π.χ. Από τα υλικά που είναι ανθεκτικά ποιο μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την κατασκευή ενός βιβλίου για βρέφη;) Εντοπισμός της χρήσιμης πληροφόρησης που απαιτείται για την απάντηση της ερώτησης που έχει διατυπωθεί και την επίλυση του προβλήματος. (στ3) Επιλογή του τρόπου αξιολόγησης του χαρακτηριστικού που αναφέρεται στην ερώτηση για κάθε υλικό (π.χ. λύγισμα των υλικών και παρατήρηση του αποτελέσματος). Ανάγκη και τρόποι δίκαιας αντιμετώπισης όλων των διαθέσιμων υλικών ( π,χ. η ίδια ποσότητα νερού για το κάθε υλικό). Χρήση του κατάλληλου εξοπλισμού και των απαραίτητων υλικών για πειραματισμό, μετρήσεις και παρατηρήσεις. (α3) 12

13 Τάξη Α /Ύλη Να ανακοινώνουν στοιχεία σχετικά με την επικινδυνότητα και την ασφαλή χρήση υλικών, εργαλείων και ουσιών που υπάρχουν στο σπίτι με τη χρήση προτάσεων, πινάκων και γραφικών απεικονίσεων. (ε2) Ταξινόμηση υλικών με συγκεκριμένο κριτήριο. (β3) (π.χ. ποια λυγίζουν εύκολα και ποια όχι) Προστασία από επικίνδυνα υλικά Ταξινόμηση υλικών με συγκεκριμένο κριτήριο (β3) (π.χ. επικίνδυνα και ακίνδυνα υλικά/ εργαλεία, συσκευές ουσίες) Επανάληψη της δοκιμής για όλα τα υλικά σύμφωνα με τους κανόνες δίκαιου χειρισμού τους. Σύγκριση των αποτελεσμάτων (παρατηρήσεων )-μετρήσεων για κάθε υλικό. Επιλογή του καταλληλότερου υλικού, σύμφωνα με την ταξινόμησησειροθέτηση. Αιτιολόγηση της επιλογής. Επικίνδυνα υλικά που χρησιμοποιούμε στο σπίτι και σκοπός της χρήσης τους (εργαλεία, συσκευές, ουσίες). Συσχέτιση του κάθε υλικού με τον κίνδυνο (π.χ. αιχμηρό, εύφλεκτο, δηλητηριώδες, κίνδυνος ηλεκτροπληξίας). Βασικά προειδοποιητικά σύμβολα κινδύνων σε συσκευασίες και η σημασία τους. Συνδυασμός αντικειμένου ή εικόνας και ονομασίας του, συμβόλου του αντίστοιχου κινδύνου και χρήσιμης οδηγίας για την ασφαλή χρήση του. Καταγραφή δεδομένων και παρατηρήσεων με τη μορφή διαγράμματος ή πίνακα. (δ5) 13

14 Τάξη Α /Ουρανός και Γη ΕΝΟΤΗΤΑ: Ουρανός και Γη Δείκτης επιτυχίας Να παρατηρούν και αναγνωρίζουν τα σημεία του ορίζοντα, για να προσανατολίζονται στον χώρο (α3). Να καταγράφουν παρατηρήσεις για τις συνθήκες του καιρού από εποχή σε εποχή με τη χρήση συμβόλων. Παρεμφερείς ικανότητες (Προϋπάρχουσες ικανότητες) Προσανατολισμός Ο καιρός αλλάζει Δείκτης επάρκειας (Γνώσεις και υπό έμφαση ικανότητες) Εμφάνιση του ήλιου το πρωί (ανατολή) και εξαφάνισή του (δύση) αργά το απόγευμα από τη δύση. Παρατήρηση της θέσης του ήλιου κατά την ανατολή, τη δύση και σε ενδιάμεσες ώρες. Καταγραφή παρατηρήσεων για την ώρα της ανατολής και δύσης του ήλιου. Ανατολή-δύση. Παρατήρηση της θέσης της μαγνητικής βελόνης της πυξίδας σε ηρεμία. Τα σημεία βορράς και νότος. Τα σημεία του ορίζοντα: Η κατεύθυνση της ανατολής, της δύσης, του βορρά και του νότου σε σχέση με τη θέση μας. Οι εποχές του χρόνου. Καιρός και βασικά μετεωρολογικά φαινόμενα: λιακάδα, συννεφιά, βροχή, χιόνι, καταιγίδα, άνεμος. Καιρικά σύμβολα-κωδικοποίηση καιρικών φαινομένων. Καταγραφή δεδομένων και παρατηρήσεων 14

15 Τάξη Α /Ουρανός και Γη Να κατασκευάζουν και ερμηνεύουν απλές γραφικές παραστάσεις, για να εξάγουν συμπεράσματα σχετικά τις συνθήκες και τις αλλαγές του καιρού από εποχή σε εποχή. με τη μορφή σχεδίου, πίνακα, διαγράμματος καθημερινά σε βάθος χρόνου (φύλλα παρατήρησης). (δ5) Αξιολόγηση και σύγκριση δεδομένων και παρατηρήσεων, ταξινόμηση αντικειμένων. (β3) Γραφική παράσταση-άξονες. Οργάνωση δεδομένων σε εικονογράμματα και ραβδογράμματα. Π.χ. Συχνότητα βροχής τον Οκτώβρη, Γενάρη, Απρίλη, Ιούνιο. Συχνότητα λιακάδας, συννεφιάς σε έναν συγκεκριμένο μήνα. Εντοπισμός επικρατέστερων καιρικών φαινομένων για την κάθε εποχή και διαφορών από εποχή σε εποχή. 15

16 Τάξη Β /Ζωντανοί οργανισμοί ΤΑΞΗ Β ΕΝΟΤΗΤΑ: Ζωντανοί οργανισμοί Φυτά Δείκτης επιτυχίας Παρεμφερείς ικανότητες (Προϋπάρχουσες ικανότητες) Δείκτης επάρκειας (Γνώσεις και υπό έμφαση ικανότητες) Τα φυτά στη διατροφή του ανθρώπου (δημητριακά, εσπεριδοειδή, όσπρια, λαχανικά) Να αναγνωρίζουν τη συμβολή των φυτών στην παραγωγή προϊόντων διατροφής για τον άνθρωπο. Να ερμηνεύουν τις πληροφορίες της μεσογειακής πυραμίδας διατροφής, για να εξάγουν συμπεράσματα σχετικά με τη σημασία των φυτικών προϊόντων στη διατροφή του ανθρώπου. (δ5) Ταξινόμηση φυτών με βάση δεδομένο κριτήριο. (β3) Είδη διατροφής που προέρχονται από φυτά-φυτικές τροφές. Φυτά που μας προσφέρουν τροφές. Βασικές κατηγορίες φυτών που μας προσφέρουν τροφή: δημητριακά, εσπεριδοειδή, όσπρια, λαχανικά. Η πυραμίδα ως τρισδιάστατο σχήμα. Η συχνότητα κατανάλωσης τροφών από τη βάση ως την κορυφή της πυραμίδας. Η κατανομή των ειδών διατροφής στην πυραμίδα. Επισήμανση των τροφών που πρέπει να καταναλώνονται καθημερινά, λιγότερο συχνά και πολύ αραιά, σύμφωνα με τη μεσογειακή πυραμίδα διατροφής. Συσχέτιση των τροφών που πρέπει να καταναλώνονται συχνά με τα φυτά. Σχεδιασμός και περιγραφή ενός προσωπικού προγράμματος διατροφής με 16

17 Τάξη Β /Ζωντανοί οργανισμοί τη μορφή πυραμίδας. Φυτικά προϊόντα που δεν μπορούν να καταναλώνονται συχνά ή αποκλείονται εντελώς από τη διατροφή του ανθρώπου (π.χ. καφές, δηλητηριώδη φυτά). Να ταξινομούν τα φυτά σε πόες, θάμνους και δέντρα. (β3) Να ερμηνεύουν πληροφορίες που σχετίζονται με φυτά, για να απαντούν σε συγκεκριμένα ερωτήματα και να επιλύουν πρακτικά προβλήματα. (δ4) Είδη φυτών (πόες, θάμνοι, δέντρα) Αυτοφυή και καλλιεργούμενα φυτά Αναζήτηση πληροφοριών από έντυπες και ηλεκτρονικές πηγές. (ζ1) Παρατήρηση φυτών για εντοπισμό ομοιοτήτων και διαφορών αναφορικά με τη μορφή του βλαστού τους. (α2) Δημιουργία ομάδων με φυτά που παρουσιάζουν ομοιότητες στη μορφή του βλαστού τους: Φυτά με κοντό και μαλακό βλαστό-πόες Φυτά με πολλούς σκληρούς βλαστούς που διακλαδίζονται (χωρίς κεντρικό κορμό)-θάμνοι Φυτά με κεντρικό σκληρό βλαστό (κορμό)-δέντρα Καταγραφή φυτών του κήπου και κατανομή τους στην κατάλληλη κατηγορία. Διατύπωση ερωτημάτων που πρέπει να απαντηθούν για την επίλυση πρακτικών προβλημάτων (β1) (Π.χ. Ποια φυτά συναντούμε σε περβόλια;) Αναγνώριση των απαιτούμενων πληροφοριών από καρτέλες φυτών. (στ3) 17

18 Τάξη Β /Ζωντανοί οργανισμοί Συσχέτιση και αντιστοίχιση πληροφοριών με τα ζητούμενα συγκεκριμένων ερωτημάτων. Αξιοποίηση των απαντήσεων σε ερωτήματα για την επίλυση πρακτικών προβλημάτων ( Π.χ. Σε ποιο τμήμα του χάρτη μια περιοχής είναι πιο πιθανό να εντοπιστεί ένα συγκεκριμένο είδος φυτού;) Να επεξηγούν την έννοια των καλλιεργούμενων και των αυτοφυών φυτών, καθώς και τα χαρακτηριστικά των οικοσυστημάτων, στα οποία τα συναντούμε. Φυτά που φυτρώνουν στη φύση μόνα τους και φυτά που φυτεύει ο άνθρωπος- Αυτοφυή και καλλιεργούμενα φυτά. Οικοσυστήματα στα οποία συναντούμε τα αυτοφυή (χωράφια γειτονιάς, βουνά) και καλλιεργούμενα φυτά (περιβόλια, κήποι). Ομοιότητες και διαφορές ανάμεσα στα οικοσυστήματα με αυτοφυή και καλλιεργούμενα φυτά- Φυσικά και ανθρωπογενή οικοσυστήματα. Ζώα Δείκτης επιτυχίας Να ερμηνεύουν βραχυπρόθεσμες και μακροπρόθεσμες παρατηρήσεις ζωντανών οργανισμών, για την εξαγωγή Παρεμφερείς ικανότητες (Προϋπάρχουσες ικανότητες) Κοινά χαρακτηριστικά ζωντανών οργανισμών Αξιοποίηση εκπαιδευτικού υλικού πολυμέσων και υπερμέσων. (ζ2) Δείκτης επάρκειας (Γνώσεις και υπό έμφαση ικανότητες) Διάκριση ζωντανών οργανισμών και μη ζωντανών σωμάτων. Καταγραφή παρατηρήσεων σχετικά με 18

19 συμπερασμάτων σχετικά με κοινά χαρακτηριστικά τους. (γ2) Να συνειδητοποιήσουν το ρόλο της εξημέρωσης ζώων και φυτών στη βελτίωση της ποιότητας ζωής του ανθρώπου και την ανάγκη της εξασφάλισης υγιεινών συνθηκών για τη διαβίωσή τους. Διατύπωση υποθέσεων σχετικά με τις συνέπειες της απουσίας ενός χαρακτηριστικού. Π.χ. Τι θα συμβεί αν ένας οργανισμός σταματήσει να τρέφεται;. Εξημέρωση ζώων και φυτών Αξιολόγηση και σύγκριση πληροφοριών και δεδομένων (β3) Ερμηνεία εικονογραφημένων πληροφοριών με δραστηριότητες του ανθρώπου κατά την προϊστορική εποχή. (δ5) Τάξη Β /Ζωντανοί οργανισμοί τις αλλαγές που παρουσιάζουν ζωντανοί οργανισμοί με την πάροδο του χρόνου είτε μέσω φωτογραφιών είτε μέσω της πραγματικότητας τις ανάγκες των οργανισμών σε αέρα και τροφή (α2) Επισήμανση κοινών στοιχείων ανάμεσα στους ζωντανούς οργανισμούς: γεννιούνται/τρέφονται/αναπτύσσονται/ αναπνέουν/αναπαράγονται/πεθαίνουν. Έλεγχος των συμπερασμάτων για άλλους ζωντανούς οργανισμούς, αλλά και μη ζωντανά σώματα. Η ζωή του ανθρώπου κατά τη μεσολιθική εποχή (κυνήγι, ψάρεμα και συλλογή καρπών, βλαστών και φυτών). Δυσκολίες και προβλήματα για την εξασφάλιση της τροφής του (συνεχείς μετακινήσεις, προσωρινή στέγη, απώλεια εργαλείων και σκευών). Η λύση των προβλημάτων μέσω της εξημέρωσης ζώων και φυτών: Εξασφάλιση της τροφής (κρέας, γάλα) και άλλων αγαθών (δέρμα μαλλί, οστά) από την εκτροφή ζώων Εγκατάσταση σε μόνιμη κατοικία στο χώρο που εκτρέφονται τα ζώα Καλλιέργεια φυτών κοντά στο χώρο της 19

20 Τάξη Β /Ζωντανοί οργανισμοί κατοικίας για την παραγωγή και των έλεγχο φυτικών προϊόντων Κατασκευή εργαλείων για το όργωμα της γης Αξιοποίηση των ζώων στο όργωμα Οικόσιτα ζώα και καλλιεργούμενα φυτά κατά τη σημερινή εποχή. Η ευθύνη για τη διασφάλιση υγιεινών συνθηκών εκτροφής και διαβίωσης για τα οικόσιτα ζώα (τροφή, νερό, καταφύγιο), ιατρική παρακολούθηση). Το καθήκον για τη φροντίδα των φυτών του κήπου και του περιβολιού (λίπασμα, κλάδεμα, πότισμα, σκάλισμα κτλ.) 20

21 Τάξη Β /Φυσικό περιβάλλον Ενότητα: Φυσικό περιβάλλον Δείκτης επιτυχίας Να επιχειρηματολογούν για την ανάγκη προστασίας των δασών από τους διάφορους κινδύνους με βάση τις ωφέλειες που προσφέρουν. Παρεμφερείς ικανότητες (Προϋπάρχουσες ικανότητες) Δάση-Οφέλη και προστασία Ερμηνεία εικονογραφημένου υλικού (με και χωρίς λεζάντες) σχετικά με τις ωφέλειες που προσφέρουν τα δάση και τους κινδύνους που τα απειλούν. (δ5) Δείκτης επάρκειας (Γνώσεις και υπό έμφαση ικανότητες) Ωφέλειες του δάσους: Προσφέρουν οξυγόνο, ξυλεία και διάφορα άλλα προϊόντα Βοηθούν στη συγκράτηση του εδάφους Προσφέρουν χώρο αναψυχής στους ανθρώπους Προσφέρουν χώρο κατοικίας στα φυτά και στα ζώα Αναβαθμίζουν την αισθητική του περιαστικού περιβάλλοντος και την ποιότητα ζωής των ανθρώπων Αποτελούν χώρους διατήρησης της βιοποικιλότητας του πλανήτη Αιτίες καταστροφής του δάσους: Πυρκαγιές (από κεραυνούς, εμπρησμούς και από απροσεξία των ανθρώπων) Παράνομη υλοτομία Οικοπεδοποίηση Υποστήριξη ισχυρισμών για μέτρα κατά των κινδύνων που απειλούν τα δάση με στοιχεία από τις ωφέλειες τους. Π.χ. Δεν κόβουμε δέντρα από τα δάση, γιατί μας προσφέρουν οξυγόνο. Προσοχή 21

22 Τάξη Β /Φυσικό περιβάλλον Να ερμηνεύουν σχεδιαγράμματα, χάρτες και φωτογραφίες της περιοχής τους σε σχέση με την ύπαρξη πρασίνου και πιθανούς χώρους επέκτασης του, για να αιτιολογήσουν την ανάληψη σχετικών δράσεων. (δ5) Να ταξινομούν τα ζώα σε φυτοφάγα, σαρκοφάγα και παμφάγα, με κριτήριο το είδος της τροφής τους. (β3) Πράσινο στις κατοικημένες περιοχές Ποιος τρώει ποιον από τις πυρκαγιές! Η φωτιά στο δάσος καταστρέφει το σπίτι χιλιάδων ζώων. Αναγνώριση των γνωστών χώρων πρασίνου (πάρκων, αλσών, κήπων) σε ένα τοπογραφικό χάρτη ή απλό σχεδιάγραμμα ή αεροφωτογραφία της περιοχής τους. Σύγκριση της έκτασης του πρασίνου και του χώρου που καλύπτεται από μπετόν στην περιοχή τους και σε κάποια άλλη πόλη. Εντοπισμός πιθανών και κατάλληλων χώρων δημιουργίας πρασίνου στην περιοχή τους και αιτιολόγηση της επιλογής τους. Σχεδιασμός και εφαρμογή ενός πλάνου εμπλουτισμού ή βελτίωσης του πρασίνου ενός χώρου του σχολείου ή της περιοχής του και εφαρμογή του (π.χ. δεντροφύτευση, καθάρισμα, περιποίηση φυτών) Παραδείγματα ζώων που τρέφονται με: φυτά/ζώα/φυτά και ζώα-φυτοφάγα, σαρκοφάγα, παμφάγα. Συσχέτιση συγκεκριμένων οργάνων των ζώων (π.χ. νυχιών, δοντιών) με το είδος της τροφής τους. 22

23 Τάξη Β /Φυσικό περιβάλλον Κατάταξη ζώων στην κατάλληλη κατηγορία με βάση πληροφορίες για την τροφή τους ή τη μορφή των δοντιών και των νυχιών τους. 23

24 Τάξη Β /Το σώμα και η υγεία μας Ενότητα: Το σώμα και η υγεία μας Δείκτης επιτυχίας Παρεμφερείς ικανότητες (Προϋπάρχουσες ικανότητες) Όργανα αισθήσεων του ανθρώπου Δείκτης επάρκειας (Γνώσεις και υπό έμφαση ικανότητες) Να αναγνωρίζουν τη χρησιμότητα των πέντε αισθήσεων και των αντίστοιχων οργάνων, καθώς και τη σημασία της συνεργασίας τους στην αντίληψη του κόσμου και στην επικοινωνίας με το περιβάλλον. (β3) Να επισημαίνουν τις βασικές και άλλες ανάγκες των ανθρώπου με βάση την κατηγοριοποίηση των αγαθών που χρησιμοποιεί. Παρατήρηση φαινομένων με τη χρήση διαφορετικών αισθήσεων. (α2) Ταξινόμηση παρατηρήσεων και επιθέτων με κριτήριο το όργανο ή την αίσθηση που χρησιμοποιείται. Ερμηνεία παρατηρήσεων από διάφορες αισθήσεις σχετικά με γνωρίσματα άγνωστων αντικειμένων για την αναγνώριση της ταυτότητάς τους. Ανάγκη για τροφή, νερό, χώρο, καθαριότητα Τα αισθητήρια όργανα και οι αντίστοιχες αισθήσεις. Συσχέτιση ερεθισμάτων και επιθέτων ή εκφράσεων που τα περιγράφουν με την αίσθηση και το όργανο που μας βοηθά να τα αντιληφθούμε. Δυσκολίες και προβλήματα που προκύπτουν, όταν απουσιάζει μια αίσθηση (π.χ. όραση, ακοή). Αναγνώριση αντικειμένων ή προσώπων με τη βοήθεια περισσότερων αισθήσεων. Συνήθειες και μέτρα προστασίας των αισθητήριων οργάνων. Αγαθά που χρειάζεται ο άνθρωπος, για να είναι υγιής (τρόφιμα, νερό, ρούχα, παπούτσια κτλ.). Ομαδοποίηση των αγαθών με κριτήριο τον σκοπό που εξυπηρετούν. (β3) Βασικές ανάγκες του ανθρώπου (οι οποίες ικανοποιούνται από τις ομάδες των αγαθών: στέγη (χώρος για ξεκούραση και προστασία), τρόφιμα και νερό, ρούχα και 24

25 Κανόνες υγιεινής στο σπίτι, στο σχολείο, στο παιχνίδι Τάξη Β /Το σώμα και η υγεία μας παπούτσια, καθαριότητα. Επιπρόσθετες ανάγκες: μόρφωση, διασκέδαση, συνεργασία με άλλους. Ανάγκες ατόμων με ειδικές ικανότητες (Π.χ. ράμπες, ανελκυστήρες κτλ.) Να κατασκευάζουν και ερμηνεύουν γραφικές παραστάσεις που παρουσιάζουν τη συχνότητα εφαρμογής συγκεκριμένων κανόνων υγιεινής ανάμεσα στα παιδιά της ομάδας ή της τάξης. (δ5) Μέτρα υγιεινής στο σπίτι, στο παιχνίδι και στο σχολείο. Δημιουργία και συμπλήρωση ερωτηματολογίου που περιλαμβάνει ερωτήσεις συχνότητας που αναφέρονται σε μέτρα υγιεινής (Π.χ. Πλένω τα χέρια μου μετά το παιχνίδι: Ποτέ/Συχνά/Πάντα) Καταγραφή των δεδομένων με τη μορφή πίνακα για συγκεκριμένες ερωτήσεις. (δ5) Παρουσίαση των αποτελεσμάτων σε τετραγωνισμένο χαρτί με τη μορφή ραβδογράμματος και τη χρήση υπομνήματος. 25

26 Τάξη Β /Ηλεκτρισμός-Ηλεκτρικά κυκλώματα ΕΝΟΤΗΤΑ: Ηλεκτρισμός-Ηλεκτρικά κυκλώματα Δείκτης επιτυχίας Παρεμφερείς ικανότητες (Προϋπάρχουσες ικανότητες) Ο ηλεκτρισμός στο σπίτι μας Δείκτης επάρκειας (Γνώσεις και υπό έμφαση ικανότητες) Να καταγράφουν σε πίνακα πληροφορίες σχετικά με ηλεκτρικές συσκευές που χρησιμοποιούμε στο σπίτι και στο σχολείο. Να ερμηνεύουν τα δεδομένα του πίνακα, για να εισηγούνται μέτρα εξοικονόμησης ηλεκτρισμού και μέτρα ασφάλειας από τους κινδύνους της χρήσης ηλεκτρικών συσκευών. Καταγραφή ηλεκτρικών συσκευών που χρησιμοποιούμε στο σπίτι και στο σχολείο. Καταχώριση και οργάνωση πληροφοριών για την κάθε συσκευή σε πίνακα με στήλες που περιλαμβάνουν στοιχεία για : Το όνομα της συσκευής Τον σκοπό της χρήσης της Τη συχνότητα της χρήσης της Πιθανούς κινδύνους από τη χρήση της Ανάγνωση του πίνακα οριζόντια και κάθετα για επισήμανση: Των συσκευών που χρησιμοποιούνται συχνότερα Των συσκευών που είναι πιο επικίνδυνες Μέτρα που προκύπτουν από τα δεδομένα για: Περιορισμό της χρήσης κάποιων συσκευών και εξοικονόμηση ηλεκτρισμού Προστασία από τους κινδύνους της χρήσης ηλεκτρικών συσκευών 26

27 Τάξη Β /Φως ΕΝΟΤΗΤΑ: Φως Δείκτης επιτυχίας Παρεμφερείς ικανότητες (Προϋπάρχουσες ικανότητες) Πηγές φωτός-αυτόφωτα και ετερόφωτα σώματα Δείκτης επάρκειας (Γνώσεις και υπό έμφαση ικανότητες) Να ταξινομούν τα σώματα σε αυτόφωτα (πηγές φωτός) και ετερόφωτα και τις πηγές φωτός με διάφορα κριτήρια (π.χ. φυσικές και τεχνητές πηγές. (β3) Χρήση του κατάλληλου εξοπλισμού και των απαραίτητων υλικών για πειραματισμό και παρατηρήσεις. (α3) Αξιολόγηση και σύγκριση δεδομένων και παρατηρήσεων (β3). Ο ήλιος ως πηγή φωτός για τη Γη-Προστασία των ματιών από το έντονο φως Σώματα που μπορούμε να δούμε στο σκοτάδι και σώματα που δεν μπορούμε να δούμε στο σκοτάδι: Σώματα που εκπέμπουν φως (αυτόφωτα ή πηγές φωτός) και σώματα που δεν εκπέμπουν φως (ετερόφωτα). Ταξινόμηση δοσμένων αντικειμένων με κριτήρια που επιλέγουν τα παιδιά (σχετικά με το φως) και αιτιολόγηση της ομαδοποίησης (π.χ. αυτόφωτα/ετερόφωτα σώματα, πηγές φωτός που δεν κατασκευάζει ο άνθρωπος και πηγές φωτός που κατασκευάζει ο άνθρωπος-τεχνητές και φυσικές πηγές φωτός. Να αναγνωρίσουν τη σημασία του ήλιου ως πηγής φωτός για τη Γη. Να αναγνωρίσουν την ανάγκη προστασίας των ματιών από το έντονο φως του ήλιου. Η Γη ως ετερόφωτο σώμα που φωτίζεται από τον ήλιο. Χρησιμότητα και αξιοποίηση του ηλιακού φωτός για τις ανάγκες της καθημερινής ζωής. Μέτρα προστασίας των ματιών από το έντονο φως του ήλιου. 27

28 Τάξη Β /Φως Μέρα-νύχτα Να κατασκευάζουν φυσικό μοντέλο που παρουσιάζει την περιστροφή της Γης και τον φωτισμό της από τον ήλιο. Να ερμηνεύουν τις παρατηρήσεις και να εξάγουν συμπεράσματα σχετικά με την εναλλαγή μέρας και νύχτας με βάση τη λειτουργία του μοντέλου που αναπαριστά την περιστροφή της Γης και τον φωτισμό της από τον ήλιο. O ήλιος και η Γη. Περιστροφή της Γης γύρω από τον εαυτό της σε είκοσι τέσσερις ώρες. Αναπαράσταση της Γης με σφαίρα που περιστρέφεται γύρω από τον εαυτό της (π.χ. υδρόγειος σφαίρα) και του ήλιου με φωτεινή πηγή ( π.χ. λάμπα ή φανάρι). Φωτισμός της Γης από τον ήλιο. Περιορισμοί του μοντέλου (π.χ. η απόσταση μεταξύ ήλιου και Γης και τα σχετικά μεγέθη τους). Η περίοδος της μέρας (από την ανατολή ως τη δύση του ήλιου) και της νύχτας (από τη δύση ως την ανατολή του). Διαδοχή μέρας και νύχτας. Χρήση του κατάλληλου εξοπλισμού και των απαραίτητων υλικών (του μοντέλου) για παρατηρήσεις του φωτισμού διάφορων σημείων της επιφάνειας της Γης (α3)- «Φωτισμένα» και «σκοτεινά» σημεία σε κάθε στιγμή: Η περίπτωση της Κύπρου και σύγκριση με άλλες χώρες 28

29 Τάξη Β /Ύλη Ενότητα: Ύλη Δείκτης επιτυχίας Να ερμηνεύουν τις παρατηρήσεις τους, για να εξάγουν συμπεράσματα σχετικά με την ύπαρξη και τις ποσότητες νερού στον πλανήτη. (γ2) Να ερμηνεύουν σχεδιαγράμματα και γραφικές απεικονίσεις, για να εξάγουν συμπεράσματα σχετικά με τη διαδικασία επεξεργασίας του νερού που προέρχεται από τη φύση, για να γίνει πόσιμο. (δ5) Παρεμφερείς ικανότητες (Προϋπάρχουσες ικανότητες) Νερό στη φύση (ποτάμια, λίμνες, θάλασσα) Χρήση του κατάλληλου εξοπλισμού και των απαραίτητων υλικών για πειραματισμό και παρατηρήσεις. (α3) Δείκτης επάρκειας (Γνώσεις και υπό έμφαση ικανότητες) Σύγκριση των παρατηρήσεων σχετικά με την έκταση της επιφάνειας που καλύπτεται από νερό και της ξηράς στην υδρόγειο σφαίρα. (γ3) Μέρη που συγκεντρώνουν νερό στη φύση: Θάλασσες, ποτάμια, λίμνες. Αλμυρό και «γλυκό» νερό στη φύση. Σύγκριση των ποσοτήτων του αλμυρού και του γλυκού νερού στη φύση. (γ3) Περιγραφή της διεργασίας που παρουσιάζεται σε κάθε εικόνα του σχεδιαγράμματος. Προσδιορισμός των βασικών σταδίων της διαδικασίας επεξεργασίας του νερού και του ρόλου του καθενός: Φράγμα: Συγκέντρωση νερού από ποτάμια, λίμνες, ρυάκια Διυλιστήριο νερού: Καθαρισμός του νερού Υδραγωγείο: Συγκέντρωση του καθαρισμένου νερού Σωλήνες (αγωγοί) ύδρευσης: Μεταφορά του καθαρισμένου νερού στα σπίτια μας 29

30 Τάξη Β /Ύλη Το πόσιμο νερό και η λογική του χρήση Σωλήνες (αγωγοί αποχέτευσης): Μεταφορά του χρησιμοποιημένου νερού Σταθμός βιολογικού καθαρισμού: Καθαρισμός του νερού, για να επιστρέψει στη φύση. Περιγραφή της διαδικασίας με χρονολογική σειρά. Να κατασκευάζουν και ερμηνεύουν γραφικές παραστάσεις που παρουσιάζουν τη συχνότητα διάφορων συνηθειών τους σχετικά με τη χρήση του πόσιμου νερού. (δ5) Το πρόβλημα της λειψυδρίας στην Κύπρο. Συνήθειες σπάταλης και οικονομικής χρήσης του νερού. Κατασκευή και συμπλήρωση ερωτηματολογίου αναφορικά με τη συχνότητα εμφάνισης μερικών συνηθειών. Καταγραφή δεδομένων σε πίνακα συχνοτήτων. Κατασκευή ραβδογραμμάτων με υπόμνημα. Σύγκριση των συχνοτήτων εμφάνισης της κάθε συνήθειας. Εισηγήσεις για λογική χρήση του νερού με βάση τη γραφική παράσταση. Απλά μίγματα από καθημερινά υλικά και διαλύματα Να αναγνωρίζουν σώματα που είναι μίγματα ή διαλύματα, καθώς και τα συστατικά που τα αποτελούν. Χρήση του κατάλληλου εξοπλισμού και των απαραίτητων υλικών για πειραματισμό και παρατηρήσεις. (α3) Παρασκευή σωμάτων με την ανάμιξη δύο ή περισσότερων υλικών-μίγματα και συστατικά τους. 30

31 Να σχεδιάζουν και να εκτελούν απλές πειραματικές διαδικασίες διαχωρισμού μιγμάτων στα συστατικά τους. (δ3) Ταξινόμηση υλικών με δοσμένο και ελεύθερο κριτήριο. (β3) Χρήση του κατάλληλου εξοπλισμού και των απαραίτητων υλικών για πειραματισμό και παρατηρήσεις. (α3) Τάξη Β /Ύλη Στερεά και υγρά μίγματα, μίγματα με συστατικά που διακρίνονται και μίγματα με συστατικά που δεν διακρίνονται κτλ. Διαλύματα, διαλύτης και διαλυμένη ουσία. Αναζήτηση και εφαρμογή εναλλακτικών λύσεων για ένα δεδομένο ζήτημα ή πρόβλημα που απαιτεί διαχωρισμό ενός μίγματος στα συστατικά του. (στ6) Τρόποι διαχωρισμού μιγμάτων Διαλογή Σούρωμα Διήθηση Κοσκίνισμα Φύσημα Επιλογή της καταλληλότερης λύσης του προβλήματος (μεθόδου διαχωρισμού) με βάση τα αποτελέσματα. (στ7) 31

32 Τάξη Γ /Ζωντανοί οργανισμοί ΤΑΞΗ: Γ Ζωντανοί Οργανισμοί Φυτά Δείκτης επιτυχίας Παρεμφερείς ικανότητες (Προϋπάρχουσες ικανότητες) Κύκλος της ζωής των φυτών Δείκτης επάρκειας (Γνώσεις και υπό έμφαση ικανότητες) Να ερμηνεύουν τις παρατηρήσεις τους σχετικά με την εξέλιξη της ζωής των φυτών, για να διαπιστώσουν τα στάδια του κύκλου τους. (γ2) Χρήση του κατάλληλου εξοπλισμού και των απαραίτητων υλικών για πειραματισμό και παρατηρήσεις. (α3) Καταγραφή περιοδικών παρατηρήσεων με σχέδια και φράσεις, σχετικά με την πορεία της εξέλιξης ενός φυτού από τη στιγμή που το φυτεύουν ως το θάνατό του. (α2) Καταγραφή δεδομένων σε πίνακες και διαγράμματα. (δ5) Σύγκριση των παρατηρήσεων για εντοπισμό των διαφορών που παρουσιάζουν σε σχέση με το χρόνο καταγραφής και ομοιοτήτων που υπάρχουν από ομάδα σε ομάδα. (β3) Διαχωρισμός της πορείας της εξέλιξης του φυτού σε στάδια. Συγκλίσεις των παρατηρήσεων ως προς τα στάδια της εξέλιξης των φυτών. Ο κύκλος της ζωής των φυτών: Φύτρωση/Ανάπτυξη/Αναπαραγωγή/ Διασπορά/Θάνατος Διάρκεια του κύκλου-μονοετή και διετή φυτά. 32

33 Τάξη Γ /Ζωντανοί οργανισμοί Να αναγνωρίζουν και ελέγχουν παράγοντες (μεταβλητές) που επηρεάζουν τη φύτρωση του φυτού. (β2). Φύτρωση-Αναπαραγωγή-Διασπορά Διατύπωση υποθέσεων σχετικά με περιπτώσεις, όπου οι σπόροι δεν θα φυτρώσουν. (π.χ. Αν οι σπόροι δεν αερίζονται, δεν θα φυτρώσουν/αν οι σπόροι δεν ποτίζονται, δεν θα φυτρώσουν/αν οι σπόροι τοποθετηθούν στο ψυγείο, δεν θα φυτρώσουν.) Χρήση του κατάλληλου εξοπλισμού και των απαραίτητων υλικών για Αναπαράσταση των σταδίων σε σειρά με τη μορφή κύκλου και αιτιολόγηση της ονομασίας του. Ομοιότητες και διαφορές στις πληροφορίες που καταγράφηκαν ανάμεσα στις ομάδες σχετικά με τη φύτρωση: Ομοιότητες: Εμφάνιση ριζιδίων και βλαστιδίων Διαφορές: Διαφορετικός χρόνος φύτρωσης, κάποιοι σπόροι δεν βλάστησαν Εντοπισμός του πιθανού παράγοντα που πιθανόν να επηρεάζει σε κάθε περίπτωση Ο αερισμός (ο αέρας) Η υγρασία (η ποσότητα του νερού) Η θερμοκρασία Εισηγήσεις για πειραματικό έλεγχο της κάθε υπόθεσης με τη χρήση δύο δοχείων με σπόρους: Η διαφορά στο χειρισμό του κάθε δοχείου (Π.χ. να τοποθετηθεί η μια στο ψυγείο και η άλλη στην τάξη) Ισότητα και δικαιοσύνη στους υπόλοιπους παράγοντες (αριθμός σπόρων, ποσότητα νερού, βαμβακιού κτλ.) 33

34 Να περιγράφουν τις διαδικασίες της αναπαραγωγής και διασποράς των φυτών με σπέρματα. πειραματισμό και παρατηρήσεις. (α3) Ερμηνεία παρατηρήσεων και της σχέσης για την εξαγωγή συμπερασμάτων. (γ2) Παρατήρηση αντικειμένων και φαινομένων με τη χρήση διαφορετικών αισθήσεων (α2). Τάξη Γ /Ζωντανοί οργανισμοί Τι θα παρατηρηθεί (η φύτρωση) Παράγοντες που επηρεάζουν τη φύτρωση H περίοδος της ανθοφορίας. Χρήση του κατάλληλου εξοπλισμού και των απαραίτητων υλικών για πειραματισμό και παρατηρήσεις. (α3) Ομαδοποίηση των όμοιων μερών του ίδιου άνθους, αλλά και διαφορετικών ανθέων από διαφορετικά φυτά. (γ3) Επίδειξη της διαδικασίας της επικονίασης με τη χρήση μοντέλου Η σημασία των φυτών-παραδοσιακές χρήσεις των φυτών της Κύπρου Τα μέρη του άνθους: πέταλα, σέπαλα, μίσχος, ύπερος, στήμονες, γύρη, στίγμα, ωάριο. Μεταφορά ενός κόκκου γύρης στο στίγμα του υπέρου μέσω των εντόμων-επικονίαση. Αυτεπικονίαση και διασταυρωτή επικονίαση Ένωση ενός κόκκου γύρης με ένα ωάριο- Γονιμοποίηση. Η περίοδος της καρποφορίας-παραγωγή νέων σπερμάτων. Εξάπλωση των σπερμάτων με τη βοήθεια του νερού, του ανέμου και των ζώων. Να παρουσιάζουν την σημασία των φυτών σε γραπτές ανακοινώσεις που περιλαμβάνουν ωφέλειες και παραδοσιακές τους χρήσεις, καθώς και την ενδογενή τους Αναζήτηση πληροφοριών από έντυπες και Αναγνώριση των απαραίτητων γνώσεων και πληροφοριών για την απάντηση συγκεκριμένων ερωτημάτων. (στ3) Ομαδοποίηση-οργάνωση πληροφοριών με 34

35 Τάξη Γ /Ζωντανοί οργανισμοί αξία, ανεξάρτητα από άλλες οντότητες. (ε2) ηλεκτρονικές πηγές. (ζ1) τη βοήθεια λέξεων-κλειδιών που φανερώνουν τη χρησιμότητα των φυτών Ξυλεία/Ομορφιά-Διακόσμηση/Οξυγόνο/ Τροφή/Έδαφος/Παραδοσιακές χρήσεις/κομβικός κρίκος της τροφικής αλυσίδας και απαραίτητη κατηγορία οργανισμών για τη διατήρηση της ζωής στον πλανήτη Επιλογή και χρήση εικονιστικού υλικού για την υποστήριξη της κάθε ενημερωτικής ενότητας. Η αξία των φυτών ως ζωντανών οργανισμών ανεξάρτητα από τις ωφέλειες που προσφέρουν στον άνθρωπο και στα ζώα. Κατασκευή αφίσας ή ενημερωτικού δελτίου (π.χ. τρίπτυχου) για τα παιδιά του σχολείου. Ζώα Δείκτης επιτυχίας Να ταξινομούν τα ζώα σε σπονδυλωτά και ασπόνδυλα και σε μικρότερες υποκατηγορίες με δοσμένα και ελεύθερα κριτήρια. (β3) Παρεμφερείς ικανότητες (Προϋπάρχουσες ικανότητες) Είδη ζώων Δείκτης επάρκειας (Γνώσεις και υπό έμφαση ικανότητες) Διάκριση ζώων (μέσα από παρατηρήσεις των ίδιων ή εικόνων τους) που έχουν σπονδυλική στήλη και ζώων που δεν έχουν σπονδυλική στήλη- Σπονδυλωτά και 35

36 Τάξη Γ /Ζωντανοί οργανισμοί Να περιγράφουν τον κύκλο ζωής ωοτόκων και ζωοτόκων ζώων. Αναπαραγωγή των ζώων Ερμηνεία πληροφοριών σε μορφή εικόνων, σχεδιαγραμμάτων και γραφικών απεικονίσεων. (δ5) Αξιολόγηση και σύγκριση πληροφοριών, δεδομένων και παρατηρήσεων (β3) ασπόνδυλα ζώα. Ομαδοποίηση ζώων με ελεύθερα κριτήρια: Π.χ. Τι γεννούν/πού ζουν/πώς αναπνέουν/ Πώς μετακινούνται. Προσδιορισμός και αναγνώριση γνωρισμάτων που χαρακτηρίζουν συγκεκριμένες ομάδες ζώων. Π.χ. Θηλαστικά: Γεννούν μικρά και τα θηλάζουν. Πτηνά: Έχουν φτερά και γεννούν αβγά Ερπετά: Έχουν λέπια ή πλάκες και γεννούν αβγά. Ψάρια: Ζουν και αναπνέουν στο νερό Αμφίβια: Ζουν και αναπνέουν πρώτα στο νερό και ύστερα στην ξηρά. Έντομα: Έχουν σώμα που αποτελείται από τρία μέρη και τρία ζευγάρια ποδιών Κατάταξη ζώων σε συγκεκριμένες κατηγορίες σύμφωνα με τα γνωρίσματά τους. Η αναγκαιότητα του αρσενικού και του θηλυκού φύλου για την αναπαραγωγή των ειδών στα ζώα. Αναζήτηση ομοιοτήτων και διαφορών στα στάδια ανάπτυξης διαφορετικών ζώων. Τα αναπτυξιακά στάδια του κύκλου ζωής διαφορετικών ομάδων ζώων: Θηλαστικών 36

37 Τάξη Γ /Ζωντανοί οργανισμοί Να επιχειρηματολογούν για την ανάγκη σεβασμού και προστασίας των ζώων με βάση τη χρησιμότητά τους στη ζωή του ανθρώπου και στο περιβάλλον καθώς και την ενδογενή τους αξία. (στ8) Η σημασία των ζώων Ερμηνεία πληροφοριών σε μορφή εικόνων, σχεδιαγραμμάτων και γραφικών απεικονίσεων. (δ5) Εντόμων Πτηνών Αμφίβιων Αναπαράσταση του κύκλου ζωής ζώων με τη χρήση σχεδιαγραμμάτων και φράσεων. Ωφέλειες των ζώων: Προσφέρουν πολλά είδη διατροφής Πρώτες ύλες για την κατασκευή άλλων προϊόντων (δέρμα, κερί, μαργαριτάρια κτλ.) Τρέφονται με άλλα ζώα ώστε να μην αυξάνεται ο πληθυσμός τους και τρώγονται από άλλα ζώα. Παρέχουν συντροφιά στο σπίτι. Προσφέρουν προστασία, συνοδεία, μεταφορικά μέσα Αξιοποιούνται στις ιατρικές έρευνες Έχουν αισθητική αξία Έχουν συμβολική αξία (π.χ. ο αετός, το λιοντάρι, το αγρινό για την Κύπρο) Η εγγενής αξία των ζώων ανεξάρτητα από οποιαδήποτε άλλη οντότητα. Διατύπωση επιχειρημάτων τα οποία περιλαμβάνουν: Ένα ισχυρισμό για τη σημασία και την ανάγκη προστασίας των ζώων Ένα λόγο ή μια υπόθεση (για την περίπτωση που δεν υπήρχαν τα ζώα), 37

38 Τάξη Γ /Ζωντανοί οργανισμοί που υποστηρίζει τον ισχυρισμό, σύμφωνα με τις πιο πάνω ωφέλειες. 38

39 Τάξη Γ /Φυσικό περιβάλλον ΕΝΟΤΗΤΑ: Φυσικό περιβάλλον Δείκτης επιτυχίας Να ερμηνεύουν τις παρατηρήσεις τους σχετικά με τη διαβίωση των οργανισμών σε ένα οικοσύστημα, για να συμπεράνουν τις ανάγκες τους. (γ2) Παρεμφερείς ικανότητες (Προϋπάρχουσες ικανότητες) Οι ανάγκες των ζωντανών οργανισμών Χρήση του κατάλληλου εξοπλισμού και των απαραίτητων υλικών για πειραματισμό και παρατηρήσεις. (α3) Παρατήρηση φαινομένων και αντικειμένων με τη χρήση διαφορετικών αισθήσεων (α2). Αλυσίδες και πλέγματα τροφής Δείκτης επάρκειας (Γνώσεις και υπό έμφαση ικανότητες) Αναγνώριση των πληροφοριών που απαιτούνται για την απάντηση ερωτήσεων και την εξαγωγή συμπερασμάτων. (δ1, στ3) Προετοιμασία σχεδίου παρατήρησης της διαβίωσης των οργανισμών σε ένα οικοσύστημα με την πάροδο του χρόνου. (δ2) Δυνατότητα απάντησης είτε με έρευνα στο πεδίο (π.χ. αυλή του σχολείου) είτε μέσα από βιβλιογραφικές πηγές ερωτημάτων σχετικά με το πώς οικεία στα παιδιά είδη καλύπτουν τις βασικές τους ανάγκες για τροφή, νερό και προστασία. Καταγραφή παρατηρήσεων και δεδομένων με τη μορφή σχεδίου, πίνακα, διαγράμματος. (δ5) Αξιολόγηση και σύγκριση δεδομένων και παρατηρήσεων.(β3) Αιτιολόγηση των αλλαγών με βάση τις ανάγκες των οργανισμών: τροφή, νερό, αέρας, καταφύγιο. Να διατυπώνουν λειτουργικό ορισμό για το Χρήση του κατάλληλου εξοπλισμού και Αναγνώριση και καταγραφή όλων των 39

40 οικοσύστημα με βάση τα στοιχεία του (βιοτικοί και βιοτικοί παράγοντες) και τις σχέσεις τροφικής εξάρτησης (τροφικές αλυσίδες και τροφικά πλέγματα) που αναπτύσσονται σε αυτό. των απαραίτητων υλικών για πειραματισμό και παρατηρήσεις. (α3) Ταξινόμηση στοιχείων του οικοσυστήματος σε ζωντανά και μη ζωντανά σώματα. (β3) Διατύπωση προβλέψεων σχετικά με το τι θα συμβεί αν ένα ζώο του οικοσυστήματος εξαφανιστεί, με βάση τα δεδομένα της τροφικής αλυσίδας. (γ3) Τάξη Γ /Φυσικό περιβάλλον στοιχείων ενός οικοσυστήματος και διάκρισή τους σε βιοτικά και αβιοτικά. Αναζήτηση πληροφοριών από έντυπες και ηλεκτρονικές πηγές σχετικά με το ποιον τρώει και από ποιον τρώγεται ένας οργανισμός. (ζ1) Απεικόνιση μια απλής σχέσης αλληλεξάρτησης με διάγραμμα που δείχνει ποιον τρώει και από ποιον τρώγεται ένας οργανισμός-τροφική αλυσίδα. Πιθανές επιπτώσεις στους άλλους οργανισμούς της τροφικής αλυσίδας, αν εξαφανιστεί ένας κρίκος της αλυσίδας (ζώο ή φυτό από το οικοσύστημα). Καταγραφή ή σχεδιασμός όλων των οργανισμών που ζουν στο οικοσύστημα και σύνδεσή τους με βέλη που δείχνουν ποιους τρώει και από ποιους τρώγεται ο καθένας- Τροφικό πλέγμα. Πιθανές επιπτώσεις στο οικοσύστημα αν εξαφανιστεί ένα είδος από αυτό. Σταθερότητα στο οικοσύστημα και αιτίες διαταραχής της. Να αξιολογούν τις καθημερινές τους Ρύπανση και προστασία του περιβάλλοντος Καθημερινές ενέργειες και επιπτώσεις τους 40

41 δραστηριότητες σε σχέση με τη ρύπανση του περιβάλλοντος. Καταγραφή δεδομένων σε μορφή πίνακα. (δ5) Κατασκευή ραβδογραμμάτων που παρουσιάζουν πόσο συχνά ή κατά πόσο τα παιδιά της ομάδας ή της τάξης υιοθετούν συγκεκριμένες συνήθειες. Ερμηνεία των δεδομένων για την εξαγωγή συμπερασμάτων σχετικά με την εικόνα της ομάδας ή της τάξης. Τάξη Γ /Φυσικό περιβάλλον στο περιβάλλον- Ρυπογόνες δραστηριότητες Συμπλήρωση ερωτηματολογίων αυτοαξιολόγησης σε σχέση με τη συχνότητα εμφάνισης μερικών συνηθειών. Π.χ. Χρήση λεωφορείου/χρήση λαμπτήρων φθορισμού/ανακύκλωση υλικών κτλ. Εισηγήσεις για βελτίωση με την υιοθέτηση εναλλακτικών συνηθειών που αφορούν: Την κατανάλωση ηλεκτρισμού Τις συγκοινωνίες Τη διαχείριση απορριμμάτων Εξοικονόμηση καυσίμων 41

42 Τάξη Γ /Το σώμα και η υγεία μας ΕΝΟΤΗΤΑ: Το σώμα και η υγεία μας Δείκτης επιτυχίας Να διατυπώσουν λειτουργικό ορισμό για τα κυριότερα εσωτερικά όργανα του σώματος. Παρεμφερείς ικανότητες (Προϋπάρχουσες ικανότητες) Εσωτερικά όργανα του ανθρώπινου σώματος Διατύπωση υποθέσεων σχετικά με τη θέση των κυριότερων οργάνων στο ανθρώπινο σώμα. (γ3) Ερμηνεία διαγραμμάτων και γραφικών απεικονίσεων που παρουσιάζουν πληροφορίες για τα εσωτερικά όργανα. (δ5) Δείκτης επάρκειας (Γνώσεις και υπό έμφαση ικανότητες) Εσωτερικά όργανα του σώματος: εγκέφαλος, καρδία, πνεύμονες, στομάχι, συκώτι, νεφροί, έντερα. Θέση των οργάνων στο σώμα: κεφάλι, θώρακας, κοιλιά. Καταγραφή δεδομένων και παρατηρήσεων σχετικά με τη θέση των οργάνων με τη μορφή διαγράμματος ή πίνακα. (δ5) Βασικές λειτουργίες των οργάνων Εγκέφαλος: ελέγχει τις σκέψεις και όλες τις λειτουργίες του οργανισμού Καρδία: Στέλλει αίμα σε όλο το σώμα Πνεύμονες: Γεμίζουν και αδειάζουν από τον αέρα της αναπνοής Στομάχι: Υποδέχεται τις τροφές, για να γίνουν πολτός Νεφροί: Ξεχωρίζουν τις βλαβερές και άχρηστες ουσίες από το αίμα για να απομακρυνθούν Συκώτι: Το χημικό εργαστήριο του οργανισμού που καθαρίζει το αίμα από βλαβερές ουσίες, ενώ παράγει και αποθηκεύει κάποιες άλλες. Έντερα: Οι σωλήνες που βοηθούν στην 42

43 Τάξη Γ /Το σώμα και η υγεία μας επεξεργασία των τροφών. 43

44 Τάξη Γ /Θερμότητα-Θερμοκρασία ΕΝΟΤΗΤΑ: Θερμότητα-Θερμοκρασία Δείκτης επιτυχίας Να μετρούν τη θερμοκρασία διάφορων σωμάτων (π.χ. του υγρού σε ένα ποτήρι, του περιβάλλοντος της τάξης, του ανθρώπινου σώματος) με την ορθή χρήση του θερμομέτρου οινοπνεύματος και της κατάλληλης μονάδας μέτρησης. (α3) Να διατυπώσουν λειτουργικό ορισμό για τη θερμοκρασία ως μέγεθος που μας δείχνει πόσο ψυχρό ή θερμό είναι ένα σώμα. Παρεμφερείς ικανότητες (Προϋπάρχουσες ικανότητες) Μαθαίνω για τα θερμόμετρα Παρατήρηση φαινομένων και αντικειμένων με τη χρήση διαφορετικών αισθήσεων (α2). Αξιολόγηση και σύγκριση δεδομένων και παρατηρήσεων, ταξινόμηση αντικειμένων. (β3). Δείκτης επάρκειας (Γνώσεις και υπό έμφαση ικανότητες) Τα μέρη του αναλογικού θερμομέτρου (κλίμακα, σωλήνας, υγρό, δοχείο). Βαθμονόμηση της κλίμακας του θερμομέτρου σε C. Χρήση του θερμομέτρου: Τοποθέτηση του θερμομέτρου στην κατάλληλη θέση με το δοχείο του μέσα στο υπό θερμομέτρηση σώμα (π.χ. υγρό στο ποτήρι) Ορθή ανάγνωση της ένδειξης του θερμομέτρου διατηρώντας το ύψος των ματιών στην κατάλληλη θέση συη στήλη του υγρού. Χρήση της ορθής μονάδας μέτρησης ( C) Εκτίμηση κατά προσέγγιση της θερμοκρασίας ενός σώματος (π.χ. του ανθρώπινου σώματος) και έλεγχος της ακρίβειας με τη μέτρησή της. Η αίσθηση του ζεστού και του κρύου μέσω της αφής. Χαρακτηρισμός του καιρού με βάση τη ζέστη και το κρύο-συσχέτιση του ζεστού και της ζέστης με την ψηλή θερμοκρασία και του ψυχρού και του κρύου με τη 44

45 Τάξη Γ /Θερμότητα-Θερμοκρασία Να αναγνωρίζουν παράγοντες που μπορούν να επηρεάζουν τη θερμοκρασία ενός σώματος και να σχεδιάζουν σχετικές διερευνήσεις. (β2) χαμηλή θερμοκρασία. Σειροθέτηση αντικειμένων από το πιο κρύο στο πιο ζεστό (αρχικά μέσω της αίσθησης της αφής και στη συνέχεια με τη χρήση του θερμομέτρου. Διαπίστωση της υποκειμενικότητας στη χρήση της αίσθησης της αφής ως μέσου διακρίβωσης της θερμοκρασίας ενός αντικειμένου. Αναγνώριση παραγόντων που πιθανόν να επηρεάζουν τη θερμοκρασία μιας ποσότητας υγρού (το είδος του υγρού, η ποσότητα, το δοχείο, ο χώρος που βρίσκεται). Διατύπωση υποθέσεων σχετικά με το ρόλο του χώρου (περιβάλλοντος του αντικειμένου) στη θερμοκρασία του υγρού (π.χ. Το υγρό που βρίσκεται στον ήλιο θα έχει πιο ψηλή θερμοκρασία από το υγρό που βρίσκεται στον ίδιο χώρο, αλλά μέσα στη σκιά. Σχεδιασμός και υλοποίηση πειράματος για διερεύνηση των υποθέσεων. 45

46 Τάξη Γ /Θερμότητα-Θερμοκρασία Ο ήλιος ως πηγή θέρμανσης της Γης-Προστασία από τον ήλιο Να επεξηγούν τα ευεργετικά αποτελέσματα του ήλιου ως πηγής θέρμανσης της Γης αλλά και πιθανών ζητημάτων υγείας που μπορεί να προκύψουν. Να ανακοινώνουν με τη χρήση ενημερωτικού φυλλαδίου ζητήματα υγείας που μπορούν να προκύψουν από την υπερβολική έκθεση στον ήλιο. (ε2) Ο ήλιος ως πηγή θέρμανσης της Γης. Περιπτώσεις και παραδείγματα αξιοποίησης της ηλιακής ακτινοβολίας από τον άνθρωπο και τους ζωντανούς οργανισμούς (θέρμανση του νερού με τη χρήση του ηλιακού θερμοσίφωνα, στέγνωμα ρούχων, αποξήρανση τροφών, οικολογικά σπίτια κτλ.). Δημιουργία ανακοίνωσης για την ενημέρωση των παιδιών του σχολείου σχετικά με την ανάγκη προστασίας από τον ήλιο: Βασικοί κίνδυνοι Προληπτικές ενέργειες Συνέπειες της υπερβολικής έκθεσης στον ήλιο χωρίς προστασία (εγκαύματα, θερμοπληξία, πρόωρη γήρανση του δέρματος, βλάβες στα μάτια κτλ.) Μέτρα προστασίας από τον ήλιο (π.χ. χρήση καπέλου, γυαλιών ηλίου, αντηλιακών προϊόντων, κατάλληλου ρουχισμού). 46

47 Τάξη Γ /Ύλη ΕΝΟΤΗΤΑ: Ύλη Δείκτης επιτυχίας Παρεμφερείς ικανότητες (Προϋπάρχουσες ικανότητες) Μάζα και όγκος Δείκτης επάρκειας (Γνώσεις και υπό έμφαση ικανότητες) Να διατυπώνουν λειτουργικό ορισμό για τη μάζα και τον όγκο των υλικών σωμάτων και να τον εφαρμόζουν, για να μετρούν τη μάζα και τον όγκο άγνωστων αντικειμένων. Να εξοικειωθούν με τις μονάδες μέτρησης της μάζας και του όγκου και με όργανα που χρησιμοποιούνται για τη μέτρησή τους. (α3) Χρήση του κατάλληλου εξοπλισμού και των απαραίτητων υλικών για πειραματισμό και παρατηρήσεις. (α3) Σχεδιασμός διαδικασιών μέτρησης της μάζας (π.χ. επίτευξη ισορροπίας του ζυγού δύο βραχιόνων) και του όγκου (π.χ. με τη χρήση ογκομετρικού σωλήνα) με συμβατικές μονάδες μέτρησης. Αξιοποίηση των πειραματικών διαδικασιών για διατύπωση λειτουργικών ορισμών για τα δύο μεγέθη. Μονάδες μέτρησης της μάζας: Χιλιόγραμμο (Kg) και γραμμάριο (g). Μονάδες μέτρησης του όγκου: Λίτρο (L) και χιλιοστόλιτρο (ml) ή κυβικό εκατοστό cm³. Εξοικείωση με διαφορετικά είδη ζυγαριών. Χρήση ζυγαριάς ή μαθηματικού ζυγού για τον υπολογισμό της μάζας υλικών σωμάτων. Όργανα μέτρησης του όγκου υγρών: Ογκομετρικά δοχεία. Τα χαρακτηριστικά των στερεών, υγρών και αερίων Να διακρίνουν τα στερεά, υγρά και αέρια με βάση τα χαρακτηριστικά τους. Χρήση του κατάλληλου εξοπλισμού και των απαραίτητων υλικών για Χαρακτηριστικά των στερεών: Έχουν καθορισμένο σχήμα και καθορισμένο 47

48 Τάξη Γ /Ύλη Να περιγράφουν ένα στερεό αντικείμενο με βάση τη σκληρότητα, ελαστικότητα, διαφάνεια και υδροπερατότητά του. Να σχεδιάζουν απλές πειραματικές διαδικασίες, για να επιλέξουν το υλικό το οποίο εμφανίζει σε μεγαλύτερο βαθμό συγκεκριμένο χαρακτηριστικό (π.χ. σκληρότητα). (δ3) πειραματισμό, μετρήσεις και παρατηρήσεις. (α3) Ερμηνεία παρατηρήσεων και της σχέσης τους για την εξαγωγή συμπερασμάτων που ξεπερνούν τις δυνατότητες της απλής εμπειρίας. (γ2) Ιδιότητες των στερεών Παρατήρηση φαινομένων και αντικειμένων με τη χρήση διαφορετικών αισθήσεων. (α2) Αξιολόγηση και σύγκριση δεδομένων και παρατηρήσεων. (β3) Ταξινόμηση υλικών με δοσμένο κριτήριο. (β3) όγκο. Χαρακτηριστικά των υγρών: Παίρνουν το σχήμα του δοχείου στο οποίο τοποθετούνται και έχουν καθορισμένο όγκο (τον οποίο διατηρούν όταν τοποθετηθούν σε άλλο δοχείο). Χαρακτηριστικά των αερίων: Δεν έχουν σταθερό όγκο-καταλαμβάνουν όλο το χώρο που τους προσφέρεται. Βασικές ιδιότητες στερεών αντικειμένων: σκληρότητα, ελαστικότητα, διαφάνεια και υδροπερατότητα. Σώματα που είναι ελαστικά και σώματα που δεν είναι ελαστικά Διαφανή, ημιδιαφανή και αδιαφανή σώματα Σώματα που είναι υδροπερατά (αφήνουν το νερό να περάσει) και σώματα που είναι αδιάβροχα Προσδιορισμός επιθυμητών ιδιοτήτων στερεών σωμάτων που προορίζονται για συγκεκριμένες χρήσεις. Διατύπωση της ερώτησης που πρέπει να απαντηθεί, για να λυθεί ένα πρόβλημα επιλογής υλικού (π.χ. Ποιο υλικό είναι το πιο σκληρό;) (β1) Περιγραφή της διαδικασίας της δοκιμής των υλικών (π.χ. Μια πέτρα θα πέφτει 48

49 Τάξη Γ /Ύλη Να κατανοήσουν την έννοια και τη σημασία της πρόβλεψης στην Επιστήμη. (γ3) Χρήση του κατάλληλου εξοπλισμού και των απαραίτητων υλικών για πειραματισμό, μετρήσεις και παρατηρήσεις. (α3) Αξιολόγηση και σύγκριση δεδομένων και παρατηρήσεων. (β3) Βύθιση και πλεύση Παρατήρηση φαινομένων και αντικειμένων με τη χρήση διαφορετικών αισθήσεων (α2). Χρήση του κατάλληλου εξοπλισμού και των απαραίτητων υλικών για πειραματισμό, μετρήσεις και παρατηρήσεις. (α3) Εκτέλεση του πειράματος επαναληπτικά με τη διαφοροποίηση του παράγοντα που έχει καθοριστεί. (δ7) Αξιολόγηση και σύγκριση δεδομένων και παρατηρήσεων. (β3) πάνω σε κάθε υλικό). Προσδιορισμός της ένδειξης που θα χρησιμοποιείται, για να απαντηθεί το ερώτημα (Π.χ. Το αποτύπωμα της πέτρας) Κανόνες δίκαιου χειρισμού όλων των υλικών (Η ίδια πέτρα θα πέφτει από το ίδιο ύψος). Επιλογή μιας από τις εναλλακτικές λύσεις και αιτιολόγησή της με βάση τα αποδεικτικά στοιχεία. (στ7) Η πρόβλεψη στην καθημερινή ζωή (δελτία καιρού, τυχερά παιχνίδια, αποτελέσματα αγώνων κτλ.) Η διαφορά της πρόβλεψης ως πρόγνωσης με βάση την εμπειρία, τη λογική και την κατανόηση του φαινομένου που μελετούμε από την εικασία ως δήλωση για μελλοντικά γεγονότα, η οποία στηρίζεται στην τύχη. Λεκτική έκφραση της πρόβλεψης: Προβλέπω ότι... Καταγραφή πρόβλεψης με σύμβολο στην 49

50 Να σχεδιάζουν απλές πειραματικές διαδικασίες, για να ομαδοποιήσουν τα υλικά σύμφωνα με την ιδιότητά τους να βυθίζονται ή να επιπλέουν στο νερό. (δ3) Ερμηνεία των παρατηρήσεων και της σχέσης τους για την εξαγωγή συμπερασμάτων. (γ2) Τάξη Γ /Ύλη κατάλληλη στήλη πίνακα ή στο κατάλληλο σημείο σχεδιαγράμματος. Επαλήθευση ή απόρριψη της πρόβλεψης με βάση τα πειραματικά δεδομένα από τις αντίστοιχες δοκιμές. Δημιουργία σχεδίου καταγραφής προβλέψεων και αντίστοιχων παρατηρήσεων. (δ2) Χρήση του κατάλληλου εξοπλισμού και των απαραίτητων υλικών για πειραματισμό και παρατηρήσεις. (α3) Εκτέλεση του πειράματος επαναληπτικά με τη διαφοροποίηση του αντικειμένου που αφήνεται στο νερό. (δ7) Καταγραφή προβλέψεων και δεδομένων/παρατηρήσεων με τη μορφή σχεδίου, πίνακα, διαγράμματος. (δ5) Αξιολόγηση και σύγκριση δεδομένων/ παρατηρήσεων με τις αντίστοιχες προβλέψεις. Ταξινόμηση αντικειμένων: Σώματα που βυθίζονται και σώματα που δεν βυθίζονται στο νερό. 50

ΔΑΣΙΚΑ & ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 13/06/2013 Δήμος Βισαλτίας

ΔΑΣΙΚΑ & ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 13/06/2013 Δήμος Βισαλτίας ΔΑΣΙΚΑ & ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 13/06/2013 Δήμος Βισαλτίας Τί είναι ένα Οικοσύστημα; Ένα οικοσύστημα είναι μια αυτο-συντηρούμενη και αυτορυθμιζόμενη κοινότητα ζώντων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ

ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΟΝΟΜΑ ΣΧΟΛΕΙΟΥ: 6 ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Η Επισκόπηση χωρίζεται σε δύο μέρη: Α. Γενικό μέρος (συμπληρώνεται από όλα τα Σχολεία) Β. Ειδικό Μέρος που αντιστοιχεί στο θέμα που επιλέγεται κάθε χρόνο (Νερό,

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΓΙΑ ΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΦΥΣΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΓΙΑ ΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ

ΦΥΣΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΓΙΑ ΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΦΥΣΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΓΙΑ ΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΦΥΣΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΓΙΑ ΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ 1 1. Εισαγωγή Η διδασκαλία των Φυσικών Επιστημών στη Δημοτική (και κατ επέκταση σε όλο το φάσμα της Υποχρεωτικής Εκπαίδευσης) στοχεύει στη διερεύνηση του υλικού και του

Διαβάστε περισσότερα

Το μεγαλύτερο μέρος της γης αποτελείται από νερό. Το 97,2% του νερού αυτού

Το μεγαλύτερο μέρος της γης αποτελείται από νερό. Το 97,2% του νερού αυτού 1. Το νερό στη φύση και τη ζωή των ανθρώπων Το μεγαλύτερο μέρος της γης αποτελείται από νερό. Το 97,2% του νερού αυτού βρίσκεται στους ωκεανούς, είναι δηλαδή αλμυρό. Μόλις το 2% βρίσκεται στους πόλους

Διαβάστε περισσότερα

Ασκήσεις για το σπίτι και για σένα! 0.5 5. μελετούμε τους ζωντανούς οργανισμούς; Τρόποι μελέτης των ζωντανών οργανισμών Επιστημονική μέθοδος

Ασκήσεις για το σπίτι και για σένα! 0.5 5. μελετούμε τους ζωντανούς οργανισμούς; Τρόποι μελέτης των ζωντανών οργανισμών Επιστημονική μέθοδος Προγραμματισμός Διδακτέας Ύλης Βιολογίας Α Γυμνασίου 2012-2013 Α ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ Ενότητα Δραστηριότητες Βασικές Έννοιες Δ/κές Π/δοι Γνωριμία Εισαγωγικές σελίδες Γνωριμία με το βιβλίο μου 1 1 Ενότητα 1: Η Βιολογία

Διαβάστε περισσότερα

Κυρούδη Λαμπρινή. Η επίδραση του φωτός στην ανάπτυξη των φυτών

Κυρούδη Λαμπρινή. Η επίδραση του φωτός στην ανάπτυξη των φυτών Κυρούδη Λαμπρινή Η επίδραση του φωτός στην ανάπτυξη των φυτών ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ Η έρευνα αυτή διαπραγματεύεται, θέλοντας να εξηγήσει τα εξής θέματα:- Ο ρόλος του φωτός στην ανάπτυξη των φυτών-

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Κ Kάνιγγος ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΟΛΛΙΝΤΖΑ 10, (5ος όροφ. Τηλ: 210-3300296-7. www.kollintzas.gr OΙΚΟΛΟΓΙΑ 1. Όσο το ποσό της ενέργειας: α) μειώνεται προς τα ανώτερα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ 4η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΣΤ ΤΑΞΗ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Κυριακή, 7 Ιουνίου 2015 Ώρα: 10:00-11:00 ΘΕΜΑ 1 ο - 2 ο : O Διομήδης χρησιμοποίησε όμοιους κύβους για να φτιάξει τις πιο κάτω κατασκευές. Οι κατασκευές

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΔΕΣΜΕΥΜΕΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ TIMSS 1995

ΑΠΟΔΕΣΜΕΥΜΕΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ TIMSS 1995 ΑΠΟΔΕΣΜΕΥΜΕΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ TIMSS 1995 Οι ερωτήσεις που ακολουθούν μπορούν να αξιοποιηθούν στις ενότητες του Αναλυτικού Προγράμματος των Φυσικών Επιστημών κατά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ/ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗ - ΒΑΣΙΚΑ ΒΗΜΑΤΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ/ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗ - ΒΑΣΙΚΑ ΒΗΜΑΤΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ Πρόγραμμα Ενημέρωσης εκπαιδευτικών για INDUCTION 4-5 Φεβρουαρίου 2012 Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Πεδουλά ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ/ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗ - ΒΑΣΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛΩΣΣΑΡΙΟ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΩΝ ΟΡΩΝ ΓΙΑ ΤΙΣ ΤΑΞΕΙΣ Α ΚΑΙ Β

ΓΛΩΣΣΑΡΙΟ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΩΝ ΟΡΩΝ ΓΙΑ ΤΙΣ ΤΑΞΕΙΣ Α ΚΑΙ Β ΓΛΩΣΣΑΡΙΟ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΩΝ ΟΡΩΝ ΓΙΑ ΤΙΣ ΤΑΞΕΙΣ Α ΚΑΙ Β ΕΙΣΑΓΩΓΗ Στο έγγραφο παρουσιάζονται οι ορισμοί λέξεων που αντιπροσωπεύουν έννοιες που απαντώνται στις ενότητες των τάξεων Α και Β. Η ερμηνείες που δίνονται

Διαβάστε περισσότερα

Όνομα και Επώνυμο:.. Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας:.. Δημοτικό Σχολείο:.. Τάξη/Τμήμα:.. Εξεταστικό Κέντρο:...

Όνομα και Επώνυμο:.. Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας:.. Δημοτικό Σχολείο:.. Τάξη/Τμήμα:.. Εξεταστικό Κέντρο:... Ε Όνομα και Επώνυμο:.. Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας:.. Δημοτικό Σχολείο:.. Τάξη/Τμήμα:.. Εξεταστικό Κέντρο:.... Παρατήρησε τα διάφορα φαινόμενα αλλαγής της φυσικής κατάστασης του νερού που σημειώνονται

Διαβάστε περισσότερα

WWW.KINDYKIDS.GR. Όταν η ζωή στο νηπιαγωγείο γίνεται παιχνίδι! Το Site για γονείς και νηπιαγωγούς

WWW.KINDYKIDS.GR. Όταν η ζωή στο νηπιαγωγείο γίνεται παιχνίδι! Το Site για γονείς και νηπιαγωγούς WWW.KINDYKIDS.GR Όταν η ζωή στο νηπιαγωγείο γίνεται παιχνίδι! Το Site για γονείς και νηπιαγωγούς Το υλικό αυτό αποτελεί πνευματική ιδιοκτησία του KindyKids.gr και διανέμεται δωρεάν. ΖΩΑ ΠΟΥ ΚΙΝΔΥΝΕΥΟΥΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ 3η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ Δ ΤΑΞΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Κυριακή, 1 Ιουνίου 2014, ώρα: 11:00-12:00 Οδηγίες: 1) Το εξεταστικό δοκίμιο αποτελείται από 10 σελίδες και περιλαμβάνει 25 θέματα. 2) Οι ορθές απαντήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Θ Δημοτικό Σχολείο Πάφου. «Κουπάτειο» Τάξη : Δ

Θ Δημοτικό Σχολείο Πάφου. «Κουπάτειο» Τάξη : Δ Θ Δημοτικό Σχολείο Πάφου «Κουπάτειο» Τάξη : Δ Σχολική χρονιά 2013-2014 αγρινό: Είναι το μεγαλύτερο χερσαίο θηλαστικό και ενδημικό είδος στην Κύπρο. Χαρακτηρίζεται ως ο σημαντικότερος εκπρόσωπος της πανίδας

Διαβάστε περισσότερα

Να συμπληρωθεί το παρακάτω φυλλάδιο με βάση τις οδηγίες σε κάθε θέμα. Να απαντήσετε σε όλες τις ερωτήσεις. Σας ευχόμαστε επιτυχία!

Να συμπληρωθεί το παρακάτω φυλλάδιο με βάση τις οδηγίες σε κάθε θέμα. Να απαντήσετε σε όλες τις ερωτήσεις. Σας ευχόμαστε επιτυχία! Διαγώνισμα ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Γενικής Παιδείας ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ 15/3/2015 Να συμπληρωθεί το παρακάτω φυλλάδιο με βάση τις οδηγίες σε κάθε θέμα. Να απαντήσετε σε όλες τις ερωτήσεις. Σας ευχόμαστε επιτυχία! ΘΕΜΑ Α Να αντιγράψετε

Διαβάστε περισσότερα

Πως επηρεάζεται το μικρόκλιμα μιας περιοχής από την τοπογραφία (πειραματική έρευνα) Ομάδα Μαθητών: Συντονιστής καθηγητής: Λύκειο Αγίου Αντωνίου

Πως επηρεάζεται το μικρόκλιμα μιας περιοχής από την τοπογραφία (πειραματική έρευνα) Ομάδα Μαθητών: Συντονιστής καθηγητής: Λύκειο Αγίου Αντωνίου 1 Πως επηρεάζεται το μικρόκλιμα μιας περιοχής από την τοπογραφία (πειραματική έρευνα) Ομάδα Μαθητών: Ζαντής Γιώργος, Παρεκκλησίτης Ορέστης, Ιωάννου Γιώργος Συντονιστής καθηγητής: Νικόλας Νικολάου Λύκειο

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικό υλικό στα πλαίσια του Ευρωπαϊκού Προγράμματος Chain Reaction: Α sustainable approach to inquiry based Science Education

Εκπαιδευτικό υλικό στα πλαίσια του Ευρωπαϊκού Προγράμματος Chain Reaction: Α sustainable approach to inquiry based Science Education Εκπαιδευτικό υλικό στα πλαίσια του Ευρωπαϊκού Προγράμματος Chain Reaction: Α sustainable approach to inquiry based Science Education «Πράσινη» Θέρμανση Μετάφραση-επιμέλεια: Κάλλια Κατσαμποξάκη-Hodgetts

Διαβάστε περισσότερα

1.1 Τι είναι η Χημεία και γιατί τη μελετάμε:

1.1 Τι είναι η Χημεία και γιατί τη μελετάμε: 1 Η θεωρία του μαθήματος με ερωτήσεις. 1.1 Τι είναι η Χημεία και γιατί τη μελετάμε: 1. Τι ονομάζεται περιβάλλον; Οτιδήποτε μας περιβάλλει ονομάζεται περιβάλλον. Για παράδειγμα στο περιβάλλον ανήκουν τα

Διαβάστε περισσότερα

Χατζηνικολάκη Ελένη Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Κρήτης. 250579 Natural Europe CIP-ICT PSP-2009-3

Χατζηνικολάκη Ελένη Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Κρήτης. 250579 Natural Europe CIP-ICT PSP-2009-3 Χατζηνικολάκη Ελένη Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Κρήτης 250579 Natural Europe CIP-ICT PSP-2009-3 Πώς προσαρμόζονται οι οργανισμοί στις αλλαγές του περιβάλλοντος (τροφή, κλίμα κ. ά.); Κληρονομώντας ευνοϊκά

Διαβάστε περισσότερα

Γενικές εξετάσεις 2015. Υγιεινή και Ασφάλεια Τροφίμων Γ ΕΠΑ.Λ ΟΜΑΔΑ Α & Β

Γενικές εξετάσεις 2015. Υγιεινή και Ασφάλεια Τροφίμων Γ ΕΠΑ.Λ ΟΜΑΔΑ Α & Β Φροντιστήρια δυαδικό 1 ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ δυαδικό Γενικές εξετάσεις 2015 Υγιεινή και Ασφάλεια Τροφίμων Γ ΕΠΑ.Λ ΟΜΑΔΑ Α & Β Τα θέματα επεξεργάστηκαν οι καθηγητές των Φροντιστηρίων «δυαδικό» Μπουρδούνη Κ. ΘΕΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Προστατεύω το περιβάλλον

Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Προστατεύω το περιβάλλον Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Προστατεύω το περιβάλλον Ενότητα: Περιβάλλον (3 Φύλλα εργασίας) Επίπεδο: B1, B2 Κοινό: αλλόγλωσσοι ενήλικες ιάρκεια: 6 ώρες (3 δίωρα) Υλικοτεχνική υποδομή: 1. Για τον διδάσκοντα: 1 υπολογιστής

Διαβάστε περισσότερα

Με απλούς τρόπους μπορούμε να μειώσουμε τη κατανάλωση νερού στο μπάνιο, στην κουζίνα, και στον κήπο.

Με απλούς τρόπους μπορούμε να μειώσουμε τη κατανάλωση νερού στο μπάνιο, στην κουζίνα, και στον κήπο. Πρακτικοί τρόποι εξοικονόμησης νερού Με απλούς τρόπους μπορούμε να μειώσουμε τη κατανάλωση νερού στο μπάνιο, στην κουζίνα, και στον κήπο. Τρόποι εξοικονόμησης νερού στο μπάνιο 1. Ελέγξτε για διαρροή το

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΣΩΜΑ ΜΑΣ. Ένας «χάρτης» από λέξεις. αρθρώσεις. σκελετό. είναι γερό όταν. φροντίζουμε. για τη διατροφή μας. προσέχουμε.

ΤΟ ΣΩΜΑ ΜΑΣ. Ένας «χάρτης» από λέξεις. αρθρώσεις. σκελετό. είναι γερό όταν. φροντίζουμε. για τη διατροφή μας. προσέχουμε. 103-112_22ENOTHTA5 4/3/2013 12:35 µµ Page 103 ENOTHTA 5 ENOTHTA 5 ΓΝΩΡΙΖΟΥΜΕ ΚΑΙ ΠΡΟΣΕΧΟΥΜΕ ΤΟ ΣΩΜΑ ΜΑΣ (Άτομο - Άνθρωπος) Ένας «χάρτης» από λέξεις μυς αρθρώσεις σκελετό άλλα όργανα: μάτια, έχει έχει έχει

Διαβάστε περισσότερα

Όνομα Ομάδας:... Μέλη της ομάδας :...... Τάξη:... Ημερομηνία επίσκεψης:...

Όνομα Ομάδας:... Μέλη της ομάδας :...... Τάξη:... Ημερομηνία επίσκεψης:... Φυτά της Αλυκής και προσαρμογές στην Ξηρασία Όνομα Ομάδας:... Μέλη της ομάδας :...... Σχολείο:... Τάξη:... Ημερομηνία επίσκεψης:... Καταγραφή Περιβαλλοντικών συνθηκών Καλή σας μέρα. Ονομάζομαι Άγγελος

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΕΙΣ. Τίτλοι ερευνών Διατύπωση υπόθεσης Ανεξάρτητη, εξαρτημένη και ελεγχόμενες μεταβλητές.

ΑΣΚΗΣΕΙΣ. Τίτλοι ερευνών Διατύπωση υπόθεσης Ανεξάρτητη, εξαρτημένη και ελεγχόμενες μεταβλητές. Άσκηση1: ΑΣΚΗΣΕΙΣ Τίτλοι ερευνών Διατύπωση υπόθεσης Ανεξάρτητη, εξαρτημένη και ελεγχόμενες μεταβλητές. Στις παρακάτω προτάσεις υπογραμμίστε με μια γραμμή την ανεξάρτητη και με δύο την εξαρτημένη μεταβλητή:

Διαβάστε περισσότερα

Η Πυραμίδα της Υγιεινής Διατροφής

Η Πυραμίδα της Υγιεινής Διατροφής Η Πυραμίδα της Υγιεινής Διατροφής Η Πυραμίδα Υγιεινής Διατροφής είναι ένας απλός, εικονικός τρόπος για να κατανοήσει κανείς πώς να τρέφεται σωστά σε καθημερινή βάση. Η εικονική αναπαράσταση βοηθά στο να

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΔΕΣΜΕΥΜΕΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ TIMSS 2007

ΑΠΟΔΕΣΜΕΥΜΕΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ TIMSS 2007 ΑΠΟΔΕΣΜΕΥΜΕΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ TIMSS 2007 Οι ερωτήσεις που ακολουθούν μπορούν να αξιοποιηθούν στις ενότητες του Αναλυτικού Προγράμματος κατά τάξη, σύμφωνα με τον

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΕΝΟΤΗΤΑ ΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ. Βιβλίο Δραστηριοτήτων για τους/τις μαθητές/τριες ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΕΝΟΤΗΤΑ ΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ. Βιβλίο Δραστηριοτήτων για τους/τις μαθητές/τριες ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΕΝΟΤΗΤΑ ΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ Βιβλίο Δραστηριοτήτων για τους/τις μαθητές/τριες ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Επιθεώρηση Φυσιογνωστικών / Βιολογίας / Γεωγραφίας Συγγραφή

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΟΛΟΓΙΟ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΕΙΔΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ

ΘΕΜΑΤΟΛΟΓΙΟ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΕΙΔΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΘΕΜΑΤΟΛΟΓΙΟ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΕΙΔΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΕΙΔΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Γενικά Λαμβάνοντας υπόψη τις μέχρι σήμερα Εγκυκλίους για τον τρόπο οργάνωσης και λειτουργίας

Διαβάστε περισσότερα

Ήπιες µορφές ενέργειας

Ήπιες µορφές ενέργειας ΕΒ ΟΜΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ήπιες µορφές ενέργειας Α. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής Επιλέξετε τη σωστή από τις παρακάτω προτάσεις, θέτοντάς την σε κύκλο. 1. ΥΣΑΡΕΣΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΣΥΝΕΠΕΙΑ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΤΩΝ ΟΡΥΚΤΩΝ ΚΑΥΣΙΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός 1ου Μαθήματος

Οδηγός 1ου Μαθήματος Οδηγός 1ου Μαθήματος Στόχος του 1 ου μαθήματος Το 1 ο μάθημα αφορά τη διδακτική ενότητα: «Εισαγωγή στην ανακύκλωση συσκευασιών». Στόχος του 1 ου μαθήματος είναι ο/ η εκπαιδευτικός να εισάγει για πρώτη

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση της επίδοσης μαθητών βιολογίας με θέμα ερώτηση πειραματικής μελέτης για την ολυμπιάδα φυσικών επιστημών Ευρωπαϊκής Ένωσης (EUSO)

Ανάλυση της επίδοσης μαθητών βιολογίας με θέμα ερώτηση πειραματικής μελέτης για την ολυμπιάδα φυσικών επιστημών Ευρωπαϊκής Ένωσης (EUSO) Ανάλυση της επίδοσης μαθητών βιολογίας με θέμα ερώτηση πειραματικής μελέτης για την ολυμπιάδα φυσικών επιστημών Ευρωπαϊκής Ένωσης (EUSO) Φάνης Κωνσταντίνος Φυλακτίδης Μάριος Ινστ. Νευρολογίας & Γενετικής

Διαβάστε περισσότερα

Όσα υγρά απόβλητα μπορούν να επαναχρησιμοποιηθούν, πρέπει να υποστούν

Όσα υγρά απόβλητα μπορούν να επαναχρησιμοποιηθούν, πρέπει να υποστούν 7. Επαναχρησιμοποίηση νερού στο δήμο μας! Όσα υγρά απόβλητα μπορούν να επαναχρησιμοποιηθούν, πρέπει να υποστούν επεξεργασία πριν την επανάχρησή τους. Ο βαθμός επεξεργασίας εξαρτάται από την χρήση για την

Διαβάστε περισσότερα

- 3 διαφάνειες από εσωτερικό εργαστηρίου

- 3 διαφάνειες από εσωτερικό εργαστηρίου Σχέδιο Μαθήματος Αρ. μαθητών: 20 Ενότητα: Φυτά Διδ. Περίοδος: 1x80 Τάξη: Γ Τίτλος μαθήματος: Πώς μεταφέρεται η γύρη από άνθος σε άνθος (Μάθημα στην τάξη) Σημεία έμφασης (π.χ Είδη λόγου/κειμένων, Γραμματική,

Διαβάστε περισσότερα

Σενάριο 10: Οργάνωση και λειτουργίες του οικοσυστήματος - Ο ρόλος ενέργειας

Σενάριο 10: Οργάνωση και λειτουργίες του οικοσυστήματος - Ο ρόλος ενέργειας Σενάριο 10: Οργάνωση και λειτουργίες του οικοσυστήματος - Ο ρόλος ενέργειας Φύλλο Εργασίας 1 (Εισαγωγικό) Τίτλος: Οργάνωση και λειτουργίες του οικοσυστήματος Ο ρόλος της ενέργειας Γνωστικό Αντικείμενο:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ- ΜΑΘΗΜΑ 1. Σχολείο: Περιφερειακό Δημοτικό Σχολείου Καλού Χωριού Λεμεσού

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ- ΜΑΘΗΜΑ 1. Σχολείο: Περιφερειακό Δημοτικό Σχολείου Καλού Χωριού Λεμεσού ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ- ΜΑΘΗΜΑ 1 Όνομα Εκπαιδευτικού: Θεοδοσία Βασιλείου Σχολείο: Περιφερειακό Δημοτικό Σχολείου Καλού Χωριού Λεμεσού Ζήτημα της Αειφόρου Περιβαλλοντικής Εκπαιδευτικής Πολιτικής: Ανάληψη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΟΤΗΤΑ 11 ΠΕΝΤΑΨΗΦΙΟΙ ΚΑΙ ΕΞΑΨΗΦΙΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ - ΠΡΑΞΕΙΣ ΑΚΕΡΑΙΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ ΔΕΚΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ ΜΕΤΡΗΣΗ ΜΗΚΟΥΣ ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ

ΕΝΟΤΗΤΑ 11 ΠΕΝΤΑΨΗΦΙΟΙ ΚΑΙ ΕΞΑΨΗΦΙΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ - ΠΡΑΞΕΙΣ ΑΚΕΡΑΙΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ ΔΕΚΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ ΜΕΤΡΗΣΗ ΜΗΚΟΥΣ ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ ΠΕΝΤΑΨΗΦΙΟΙ ΚΑΙ ΕΞΑΨΗΦΙΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ - ΠΡΑΞΕΙΣ ΑΚΕΡΑΙΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ ΔΕΚΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ ΜΕΤΡΗΣΗ ΜΗΚΟΥΣ ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ ΑΡΙΘΜΟΙ Διερεύνηση αριθμών ΑΡ2.5 Αναπαριστούν, συγκρίνουν και σειροθετούν ομώνυμα κλάσματα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΑΚΤΙΝΙΔΙΩΝ

ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΑΚΤΙΝΙΔΙΩΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΑΚΤΙΝΙΔΙΩΝ Το ακτινίδιο είναι θάμνος με άνθη χρώματος λευκού. Τα φύλλα του έχουν ωοειδές σχήμα και στο κάτω μέρος τους έχουν χνούδι. Ο καρπός του είναι εδώδιμος, με γλυκόξινη γεύση. Το εξωτερικό

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΡΓΥΡΟΥΠΟΛΗΣ

ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΡΓΥΡΟΥΠΟΛΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΔΗΜΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΑΡΓΥΡΟΥΠΟΛΗΣ ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΡΓΥΡΟΥΠΟΛΗΣ ΓΙΑ ΜΑΘΗΤΕΣ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Σχολική χρονιά 2012-13 ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΙΝΑΣ 3, 16451

Διαβάστε περισσότερα

Πρακτικές Ορθής Διαχείρισης Στερεών Γεωργικών Υπολειμμάτων

Πρακτικές Ορθής Διαχείρισης Στερεών Γεωργικών Υπολειμμάτων Πρακτικές Ορθής Διαχείρισης Στερεών Γεωργικών Υπολειμμάτων ΚΑΤΣΑΜΠΑΣ ΗΛΙΑΣ Δρ. Χημικός Μηχανικός Προϊστάμενος Τμήματος Περιβάλλοντος & Υδροοικονομίας Περιφερειακής Ενότητας Μεσσηνίας Περιφέρειας Πελοποννήσου

Διαβάστε περισσότερα

Ενδεικτικές απαντήσεις θα αναρτηθούν μετά την παραλαβή των γραπτών από όλα τα εξεταστικά κέντρα.

Ενδεικτικές απαντήσεις θα αναρτηθούν μετά την παραλαβή των γραπτών από όλα τα εξεταστικά κέντρα. Ενδεικτικές απαντήσεις θα αναρτηθούν μετά την παραλαβή των γραπτών από όλα τα εξεταστικά κέντρα. Ε Όνομα και Επώνυμο:.. Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας:.. Δημοτικό Σχολείο:.. Τάξη/Τμήμα:.. Εξεταστικό Κέντρο:....

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΛΟΙ ΠΡΑΚΤΙΚΟΙ ΤΡΟΠΟΙ ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΗΣΗΣ ΝΕΡΟΥ

ΑΠΛΟΙ ΠΡΑΚΤΙΚΟΙ ΤΡΟΠΟΙ ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΗΣΗΣ ΝΕΡΟΥ ΑΠΛΟΙ ΠΡΑΚΤΙΚΟΙ ΤΡΟΠΟΙ ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΗΣΗΣ ΝΕΡΟΥ Με απλούς πρακτικούς τρόπους, µπορούµε όλοι µας να κάνουµε µία προσπάθεια ώστε να µειώσουµε την κατανάλωση νερού στο µπάνιο, στην κουζίνα, και στον κήπο. ΤΡΟΠΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

3ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΘΕΜΑ: Ο ελαιώνας ως οικοσύστημα: φυτά, πτηνά, θηλαστικά

3ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΘΕΜΑ: Ο ελαιώνας ως οικοσύστημα: φυτά, πτηνά, θηλαστικά 3ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΘΕΜΑ: Ο ελαιώνας ως οικοσύστημα: φυτά, πτηνά, θηλαστικά Στάδια Προγράμματος Καθορισμός Θέματος Ομάδων εργασίας Συλλογή υλικού σχετικού με το

Διαβάστε περισσότερα

ΕΤΑΙΡΙΚΗ * ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ * ΕΥΘΥΝΗ

ΕΤΑΙΡΙΚΗ * ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ * ΕΥΘΥΝΗ ΕΤΑΙΡΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΥΘΥΝΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Η εταιρική κοινωνική ευθύνη αναφέρεται στις ενέργειες των επιχειρήσεων που αποσκοπούν στην συμβολή αντιμετώπισης περιβαλλοντικών και κοινωνικών ζητημάτων. Η Βασιλείου

Διαβάστε περισσότερα

Β Γυμνασίου 22/6/2015. Οι δείκτες Επιτυχίας και δείκτες Επάρκειας Β Γυμνασίου για το μάθημα της Φυσικής

Β Γυμνασίου 22/6/2015. Οι δείκτες Επιτυχίας και δείκτες Επάρκειας Β Γυμνασίου για το μάθημα της Φυσικής Β Γυμνασίου /6/05 Οι δείκτες Επιτυχίας και δείκτες Επάρκειας Β Γυμνασίου για το μάθημα της Φυσικής Β Γυμνασίου /6/05 Δείκτες Επιτυχίας (Γνώσεις και υπό έμφαση ικανότητες) Παρεμφερείς Ικανότητες (προϋπάρχουσες

Διαβάστε περισσότερα

Πράσινα Δώματα. Δήμος Ρόδου Διεύθυνση Περιβάλλοντος και Πρασίνου Τμήμα Περιβάλλοντος. Παρουσίαση στο 2 ο Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Ρόδου

Πράσινα Δώματα. Δήμος Ρόδου Διεύθυνση Περιβάλλοντος και Πρασίνου Τμήμα Περιβάλλοντος. Παρουσίαση στο 2 ο Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Ρόδου Πράσινα Δώματα Δήμος Ρόδου Διεύθυνση Περιβάλλοντος και Πρασίνου Τμήμα Περιβάλλοντος Παρουσίαση στο 2 ο Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Ρόδου Ποθητός Σταματιάδης, Πολιτικός Μηχανικός, Μηχανικός Περιβάλλοντος

Διαβάστε περισσότερα

µ¹ ª¹» º Æ Á ª ðìà ðòàçíáôá ðïù íðïòïàíå îá ëàîïùíå ö ëáôáîáìöôû çéá îá âïèõüóïùíå ôïî ðìáîüôè

µ¹ ª¹» º Æ Á ª ðìà ðòàçíáôá ðïù íðïòïàíå îá ëàîïùíå ö ëáôáîáìöôû çéá îá âïèõüóïùíå ôïî ðìáîüôè µ¹ ª¹» º Æ Á ª ðìà ðòàçíáôá ðïù íðïòïàíå îá ëàîïùíå ö ëáôáîáìöôû çéá îá âïèõüóïùíå ôïî ðìáîüôè Ο άνθρωπος επί δεκαετίες φέρθηκε αλόγιστα και επιβάρυνε τον πλανήτη. Η καταναλωτική κοινωνία που διαμορφώθηκε

Διαβάστε περισσότερα

Ορθή Διαχείριση Τροφίμων. Μαριέττα Κονταρίνη Ημερίδα ΕΣΔΥ για Ασφάλεια τροφίμων 27/4/2015

Ορθή Διαχείριση Τροφίμων. Μαριέττα Κονταρίνη Ημερίδα ΕΣΔΥ για Ασφάλεια τροφίμων 27/4/2015 Ορθή Διαχείριση Τροφίμων Μαριέττα Κονταρίνη Ημερίδα ΕΣΔΥ για Ασφάλεια τροφίμων 27/4/2015 Κανόνες Ορθής Διαχείρισης των Τροφίμων Προληπτικοί κανόνες-μέτρα που απαιτούνται για να έχουμε ασφαλή τρόφιμα. Σκοπός

Διαβάστε περισσότερα

12.00 το μεσημέρι Δευτέρα 9 C 3 cm Δυνατός Τρίτη 8 C 2 cm Μέτριος Τετάρτη 16 C 1 cm Δυνατός Πέμπτη 9 C 1 cm Δυνατός

12.00 το μεσημέρι Δευτέρα 9 C 3 cm Δυνατός Τρίτη 8 C 2 cm Μέτριος Τετάρτη 16 C 1 cm Δυνατός Πέμπτη 9 C 1 cm Δυνατός ΔΟΚΙΜΙΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΣΤΙΣ ΦΥΣΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ Γ ΤΑΞΗΣ. Ο Σωκράτης κατέγραψε στον πιο κάτω πίνακα τις καιρικές παρατηρήσεις για τις τέσσερις µέρες της βδοµάδας Μέρα Θερμοκρασία στις Βροχόπτωση

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (Ι) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα: Εισαγωγή στη Γεωργία Λαχανοκομία

Διαβάστε περισσότερα

<<Τρόφιμα:Tι τρώμε, πως παράγονται και τι προκαλούν;>>

<<Τρόφιμα:Tι τρώμε, πως παράγονται και τι προκαλούν;>> Ασφάλεια τροφίμων- Σήμανση / ετικέτες- μέλλον Ομάδα : Λεμονίδας και οι 4 Γαλατάς Βασίλης Καπούλα Βικτορία Μελετίδου Φωτεινή Μωυσίδου Στέλα Παπαστεφάνου

Διαβάστε περισσότερα

ΑΕΙΦΟΡΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Όλοι νοιαζόμαστε, όλοι συμμετέχουμε Απόβλητα - «Ένας φυσικός πόρος στο σχολείο μας;»

ΑΕΙΦΟΡΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Όλοι νοιαζόμαστε, όλοι συμμετέχουμε Απόβλητα - «Ένας φυσικός πόρος στο σχολείο μας;» Λέξεις κλειδιά: Απορρίμματα, ανακύκλωση, ρύπανση, υγεία, προστασία περιβάλλοντος, ΧΥΤΥ, ΧΑΔΑ Εισαγωγή Απόβλητα ένα επίκαιρο ζήτημα, που αποτελεί διαχρονικά ένα κρίσιμο περιβαλλοντικό, κοινωνικό και οικονομικό

Διαβάστε περισσότερα

Σενάριο 9: Ισορροπία στα Βιολογικά Συστήματα - Σχέσεις μεταξύ των οργανισμών

Σενάριο 9: Ισορροπία στα Βιολογικά Συστήματα - Σχέσεις μεταξύ των οργανισμών Σενάριο 9: Ισορροπία στα Βιολογικά Συστήματα - Σχέσεις μεταξύ των οργανισμών Φύλλο Εργασίας 1 (Εισαγωγικό) Τίτλος: Ισορροπία στα Βιολογικά Συστήματα Σχέσεις μεταξύ των οργανισμών Γνωστικό Αντικείμενο:

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΕΡΑ 9 η : ΟΜΑΔΑ ΑΜΥΛΟΥ

ΗΜΕΡΑ 9 η : ΟΜΑΔΑ ΑΜΥΛΟΥ ΗΜΕΡΑ 9 η : ΟΜΑΔΑ ΑΜΥΛΟΥ Συζήτηση σχετικά με τα τρόφιμα που ανήκουν στην ομάδα του αμύλου Παροχή φωτοτυπιών με διαφορετικά ασπρόμαυρα σχέδια γαλακτοκομικών και αμυλούχων τροφίμων για να αναγνωρίσουν τα

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ

ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Η ΡΟΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Η ροή του νερού μεταξύ των άλλων καθορίζει τη ζωή και τις λειτουργίες των έμβιων οργανισμών στο ποτάμι. Διαμορφώνει το σχήμα του σώματός τους, τους

Διαβάστε περισσότερα

Η ΤΡΟΧΙΑ ΤΟΥ ΗΛΙΟΥ. Σελίδα 1 από 6

Η ΤΡΟΧΙΑ ΤΟΥ ΗΛΙΟΥ. Σελίδα 1 από 6 Η ΤΡΟΧΙΑ ΤΟΥ ΗΛΙΟΥ Στόχος(οι): Η παρατήρηση της τροχιάς του ήλιου στον ουρανό και της διακύμανση της ανάλογα με την ώρα της ημέρας ή την εποχή. Εν τέλει, η δραστηριότητα αυτή θα βοηθήσει τους μαθητές να

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΑΓΟΠΟΥΛΟΣ ΓΙΩΡΓΟΣ Α 4 ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: Κα ΤΣΑΓΚΟΓΕΩΡΓΑ

ΠΑΝΑΓΟΠΟΥΛΟΣ ΓΙΩΡΓΟΣ Α 4 ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: Κα ΤΣΑΓΚΟΓΕΩΡΓΑ ΠΑΝΑΓΟΠΟΥΛΟΣ ΓΙΩΡΓΟΣ Α 4 ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: Κα ΤΣΑΓΚΟΓΕΩΡΓΑ 1 ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΕΛ. 3 ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ ΣΕΛ. 4 ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΣΚΟΠΟΥ ΣΕΛ. 5 ΥΛΙΚΑ ΣΕΛ. 6 ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ, ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ ΚΑΙ ΘΕΩΡΙΑ ΣΕΛ. 7 ΑΝΑΛΥΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΜΒΡΥΟΥ. Ζαρφτζιάν Μαριλένα Πρότυπο Πειραματικό Σχολείο Πανεπιστημίου Μακεδονίας

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΜΒΡΥΟΥ. Ζαρφτζιάν Μαριλένα Πρότυπο Πειραματικό Σχολείο Πανεπιστημίου Μακεδονίας ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΜΒΡΥΟΥ ΑΥΛΑΚΩΣΗ Αυλάκωση ονομάζεται η διαίρεση του ζυγωτού Η πρώτη μιτωτική διαίρεση σε 2 κύτταρα γίνεται 30 ώρες μετά τη γονιμοποίηση Ακολουθούν πολλές μιτωτικές διαιρέσεις και 5 7 μέρες

Διαβάστε περισσότερα

9ο Νηπιαγωγείο Ηρακλείου Σχολ.Έτος 2013-14. Σχέδιο εργασίας με θέμα: Φυσική ζωή, άσκηση και υγιεινός τρόπος διαβίωσης

9ο Νηπιαγωγείο Ηρακλείου Σχολ.Έτος 2013-14. Σχέδιο εργασίας με θέμα: Φυσική ζωή, άσκηση και υγιεινός τρόπος διαβίωσης 9ο Νηπιαγωγείο Ηρακλείου Σχολ.Έτος 2013-14 Σχέδιο εργασίας με θέμα: Φυσική ζωή, άσκηση και υγιεινός τρόπος διαβίωσης Διάρκεια προγράμματος -Συμμετοχή Διάρκεια: Μάρτιος - Ιούνιος 2014 Συμμετοχή : 2 μεικτά

Διαβάστε περισσότερα

Η ΡΥΠΑΝΣΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ. Σοφοκλής Λογιάδης

Η ΡΥΠΑΝΣΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ. Σοφοκλής Λογιάδης Η ΡΥΠΑΝΣΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Σοφοκλής Λογιάδης Τι ειναι ρυπανση του νερου -ορισμος Το νερό είναι η πηγή ζωής στον πλανήτη μας. Περίπου το 70% της επιφάνειας του σκεπάζεται με νερό. Από το συνολικό διαθέσιμο νερό

Διαβάστε περισσότερα

Συλλογή απορριµµάτων µε το σύστηµα «πόρτα-πόρτα»

Συλλογή απορριµµάτων µε το σύστηµα «πόρτα-πόρτα» 1 Συλλογή απορριµµάτων µε το σύστηµα «πόρτα-πόρτα» 2 Κάδοι για τη συλλογή των απορριµµάτων Οι κάδοι που µοιράστηκαν στα πρώτα πιλοτικά σπίτια είναι τέσσερις µεγάλοι κάδοι χωρητικότητας 120 λίτρων καθώς

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Eνημέρωσης κι Ευαισθητοποίησης μαθητών, γονέωνκαι εκπαιδευτικών για τα Απόβλητα Συσκευασίας στο Δήμο μας

Πρόγραμμα Eνημέρωσης κι Ευαισθητοποίησης μαθητών, γονέωνκαι εκπαιδευτικών για τα Απόβλητα Συσκευασίας στο Δήμο μας Πρόγραμμα Eνημέρωσης κι Ευαισθητοποίησης μαθητών, γονέωνκαι εκπαιδευτικών για τα Απόβλητα Συσκευασίας στο Δήμο μας ΕλληνικήΕταιρείαΑξιοποίησης Ανακύκλωσης Α.Ε. Τα σκουπίδια μας... Αυξάνονται χρόνομετοχρόνο!

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ

ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ 66 ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΤΑΞΗ Α 71 ΕΝΟΤΗΤΑ: ΑΝΘΡΩΠΟΓΕΝΕΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ 71 1 Η ΥΠΟΕΝΟΤΗΤΑ: Η ΤΑΞΗ ΜΟΥ 71 2 Η ΥΠΟΕΝΟΤΗΤΑ: ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΜΟΥ 72 3 Η ΥΠΟΕΝΟΤΗΤΑ: Η ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Τ Α ΣΤ Σ Ι Τ Κ Ι Ο Π ΕΡ Ε Ι Ρ Β Ι ΑΛΛ Λ Ο Λ Ν

Τ Α ΣΤ Σ Ι Τ Κ Ι Ο Π ΕΡ Ε Ι Ρ Β Ι ΑΛΛ Λ Ο Λ Ν ΤΟ ΑΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Ο χώρος µπορεί να διακριθεί σε 2 κατηγορίες το δοµηµένοαστικόχώρο και το µη αστικό, µη δοµηµένο ύπαιθρο αγροτικό ή δασικό χώρο. Αστικός χώρος = ήλιος, αέρας, το νερό, η πανίδα, η χλωρίδα,

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗ ΦΩΚΙΑ. (Monachus monachus)

ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗ ΦΩΚΙΑ. (Monachus monachus) ΑΠΕΙΛΟΥΜΕΝΑ ΕΙ Η ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗ ΦΩΚΙΑ (Monachus monachus) Η Μεσογειακή Φώκια είναι το µόνο είδος φώκιας που συναντάται στη Μεσόγειο και αποτελεί ένα από τα πλέον απειλούµενα είδη θαλάσσιων θηλαστικών στον

Διαβάστε περισσότερα

Γενική οργάνωση σεναρίου. 1. Προαπαιτούμενες γνώσεις και πρότερες γνώσεις των μαθητών

Γενική οργάνωση σεναρίου. 1. Προαπαιτούμενες γνώσεις και πρότερες γνώσεις των μαθητών Παράρτημα 1: Τεχνική έκθεση τεκμηρίωσης σεναρίου Το εκπαιδευτικό σενάριο που θα σχεδιαστεί πρέπει να συνοδεύεται από μια τεχνική έκθεση τεκμηρίωσής του. Η τεχνική αυτή έκθεση (με τη μορφή του παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

Ζ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (ΚΒ) Οικολογικό σχολείο

Ζ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (ΚΒ) Οικολογικό σχολείο Ζ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (ΚΒ) Οικολογικό σχολείο Θέμα φετινής σχολικής χρονιάς: Το νερό Θέμα: Το νερό στη ζωή μας ΤΟ ΝΕΡΟ Αποτελεί το 70% του ανθρώπινου σώματος Καλύπτει το 75% της επιφάνειας της γης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΔΕΣΜΕΥΜΕΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ TIMSS 2003

ΑΠΟΔΕΣΜΕΥΜΕΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ TIMSS 2003 ΑΠΟΔΕΣΜΕΥΜΕΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ TIMSS 2003 Οι ερωτήσεις που ακολουθούν μπορούν να αξιοποιηθούν στις ενότητες του Αναλυτικού Προγράμματος των Φυσικών Επιστημών κατά

Διαβάστε περισσότερα

1/Θ ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΚΙΒΕΡΙΟΥ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2012-2013

1/Θ ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΚΙΒΕΡΙΟΥ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2012-2013 1/Θ ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΚΙΒΕΡΙΟΥ νηπιαγωγοί: Αγγελική Ντέρτη Γιώτα Σταυροπούλου Αριθμός νηπίων: 17 Το περιβάλλον είναι υπόθεση όλων μας και οφείλουμε να το προστατέψουμε. Στο νηπιαγωγείο μας κάναμε μια

Διαβάστε περισσότερα

Β ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ HYDROSENSE ΤΕΤΑΡΤΗ 5 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2012

Β ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ HYDROSENSE ΤΕΤΑΡΤΗ 5 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2012 ΑΡΔΕΥΣΗ ΤΗΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΒΑΜΒΑΚΟΣ ΣΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ HYDROSENSE Β ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ HYDROSENSE ΤΕΤΑΡΤΗ 5 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2012 ΛΕΥΤΕΡΗΣ ΕΥΑΓΓΕΛΟΥ ΧΡΙΣΤΟΣ ΤΣΑΝΤΗΛΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΓΕΩΡΓΙΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ «ΔΗΜΗΤΡΑ» ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (ΙΙ) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα: Ανθοκομία - Κηποτεχνία Ημερομηνία

Διαβάστε περισσότερα

Τ.Ε.Ι. Ηπείρου Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας Τμήμα Φυτικής Παραγωγής ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 Ο. Εξοπλισμός. Δούμα Δήμητρα Άρτα, 2013

Τ.Ε.Ι. Ηπείρου Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας Τμήμα Φυτικής Παραγωγής ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 Ο. Εξοπλισμός. Δούμα Δήμητρα Άρτα, 2013 Τ.Ε.Ι. Ηπείρου Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας Τμήμα Φυτικής Παραγωγής ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ IN VITRO ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 Ο Εξοπλισμός Δούμα Δήμητρα Άρτα, 2013 ΧΩΡΟΙ ΤΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ Κάθε εργαστήριο θα πρέπει να διαθέτει χώρους

Διαβάστε περισσότερα

Εύρεση της πυκνότητας στερεών και υγρών.

Εύρεση της πυκνότητας στερεών και υγρών. Μ4 Εύρεση της πυκνότητας στερεών και υγρών. 1 Σκοπός Στην άσκηση αυτή προσδιορίζεται πειραματικά η πυκνότητα του υλικού ενός στερεού σώματος. Το στερεό αυτό σώμα βυθίζεται ή επιπλέει σε υγρό γνωστής πυκνότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΓΝΗΤΙΚΟ ΝΕΡΟ ΠΗΓΗ ΖΩΗΣ

ΜΑΓΝΗΤΙΚΟ ΝΕΡΟ ΠΗΓΗ ΖΩΗΣ ΜΑΓΝΗΤΙΚΟ ΝΕΡΟ ΠΗΓΗ ΖΩΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΟΝ ΣΠΟΡΟ, ΤΟ ΝΕΡΟ, ΤΟ ΛΙΠΑΣΜΑ ΠΛΟΥΣΙΟΤΕΡΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΙΟΝΤΟΣ ΣΠΟΡΑΣ (ΑΙΣΘΗΤΙΚΑ ΚΑΙ ΓΕΥΣΤΙΚΑ) ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΑ ΠΟΤΙΣΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΜΕ ΥΦΑΛΜΥΡΟ Η ΑΛΜΥΡΟ ΝΕΡΟ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ. Material Safety Data Sheet : ΔΕΜΙΡΤΖΟΓΛΟΥ & ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ ΑΒΕΤΕ

ΔΕΛΤΙΟ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ. Material Safety Data Sheet : ΔΕΜΙΡΤΖΟΓΛΟΥ & ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ ΑΒΕΤΕ ΔΕΛΤΙΟ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ Material Safety Data Sheet 1 Στοιχεία ουσίας/παρασκευάσματος και επιχείρησης/εταιρείας Εμπορική Ονομασία : GROWER 0-0-27 Πληροφορίες σχετικά με την ουσία/παρασκεύασμα : Οργανοχημικό

Διαβάστε περισσότερα

Μέλισσες ένας πολύτιμος θησαυρός

Μέλισσες ένας πολύτιμος θησαυρός Photos by Christina Christodoulou Μέλισσες ένας πολύτιμος θησαυρός Χριστίνα Χριστοδούλου Γεωπόνος Μελισσοκομικού Κέντρου Κύπρου 1 Μέλισσα Έντομο ανήκει στα Υμενόπτερα. Θεωρείτε κοινωνικό και επικοινωνεί

Διαβάστε περισσότερα

Ε Δημοτικού 13 Μαΐου 2012 Ονοματεπώνυμο: Δημοτικό Σχολείο:.

Ε Δημοτικού 13 Μαΐου 2012 Ονοματεπώνυμο: Δημοτικό Σχολείο:. Ε Δημοτικού 13 Μαΐου 2012 Ονοματεπώνυμο: Δημοτικό Σχολείο:. Συντομογραφίες: β.μαθ.ε βιβλίο Μαθητή Ε τάξης τ.εργ.ε τετράδιο Εργασιών Ε τάξης Παρατήρησε τα παρακάτω σκίτσα στα οποία εικονίζονται «επικίνδυνες

Διαβάστε περισσότερα

Ποια η χρησιμότητα των πρωτεϊνών;

Ποια η χρησιμότητα των πρωτεϊνών; ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ Τι είναι οι πρωτεϊνες; Η ονομασία πρωτεϊνες προέρχεται από το ρήμα πρωτεύω και σημαίνει την εξαιρετική σημασία που έχουν οι πρωτεϊνες για την υγεία του ανθρώπινου σώματος. Από την εποχή των Ολυμπιακών

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ

ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΔΕΣΥΠΡΗ ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ Σχέδια εργασίας Ευέλικτη ζώνη Εικονογράφηση Ντανιέλα Σταματιάδη για μαθητές Νηπιαγωγείου και Α Δημοτικού ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ Διασύνδεση των μαθημάτων μέσα από τις

Διαβάστε περισσότερα

οµή, οργάνωση και λειτουργία οικοσυστηµάτων

οµή, οργάνωση και λειτουργία οικοσυστηµάτων ΕΥΤΕΡΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ οµή, οργάνωση και λειτουργία οικοσυστηµάτων Α. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής Επιλέξετε τη σωστή από τις παρακάτω προτάσεις, θέτοντάς την σε κύκλο. 1. Τα φυτά αποκαλούνται ΠΑΡΑΓΩΓΟΙ επειδή

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2015-16

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2015-16 ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 205-6 ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ Οι μαθητές και οι μαθήτριες θα πρέπει να είναι σε θέση: ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ Διδ. περ. Σύνολο διδ.περ.. Η συμβολή της Χημείας στην εξέλιξη του πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

Κίνδυνος: παράγοντας / ουσία που κάνει το τρόφιµο ακατάλληλο ή επικίνδυνο για κατανάλωση (Μη ασφαλές)

Κίνδυνος: παράγοντας / ουσία που κάνει το τρόφιµο ακατάλληλο ή επικίνδυνο για κατανάλωση (Μη ασφαλές) KINΔΥΝΟΙ ΤΡΟΦΙΜΩΝ Κίνδυνος: παράγοντας / ουσία που κάνει το τρόφιµο ακατάλληλο ή επικίνδυνο για κατανάλωση (Μη ασφαλές) Μικροβιολογικός Χηµικός Φυσικός Η φυσική καταστροφή των τροφίµων κάνει τα τρόφιµα

Διαβάστε περισσότερα

Σχολική χρονιά 2006-2007. Στόχος υπό έμφαση : «Ασφάλεια, υγεία και διατροφή στην εκπαίδευση»

Σχολική χρονιά 2006-2007. Στόχος υπό έμφαση : «Ασφάλεια, υγεία και διατροφή στην εκπαίδευση» Σχολική χρονιά 2006-2007 Στόχος υπό έμφαση : «Ασφάλεια, υγεία και διατροφή στην εκπαίδευση» Η υγεία, η ασφάλεια και η διατροφή είναι έννοιες αλληλοσχετιζόμενες. Η σχέση της διατροφής με την υγεία είναι

Διαβάστε περισσότερα

EURONET 50/50. Μεθοδολογία. Πως μπορείτε να οργανώσετε ένα επιτυχημένο πρόγραμμα 50/50

EURONET 50/50. Μεθοδολογία. Πως μπορείτε να οργανώσετε ένα επιτυχημένο πρόγραμμα 50/50 EURONET 50/50 Μεθοδολογία Πως μπορείτε να οργανώσετε ένα επιτυχημένο πρόγραμμα 50/50 Πώς να ξεκινήσετε: 1. Ποιος είναι ο στόχος του προγράμματος εξοικονόμησης ενέργειας στα σχολεία EURONET 50/50; Οι στόχοι

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος προγράμματος:

Τίτλος προγράμματος: ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Τίτλος προγράμματος: «Ισορροπημένη διατροφή Η αξία του πρωινού» Τάξη: Ε Εκπαιδευτικός: Βασιλική Αντωνογιάννη Σχολικό έτος: 2012-13

Διαβάστε περισσότερα

Β' Μέρος ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΙ ΦΑΚΕΛΟΙ

Β' Μέρος ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΙ ΦΑΚΕΛΟΙ Β' Μέρος ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΙ ΦΑΚΕΛΟΙ 58 Εκπαιδευτικά παιχνίδια Β Μέρος / Εκπαιδευτικά Φάκελοι ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΙ ΦΑΚΕΛΟΙ Οι εκπαιδευτικοί φάκελοι που παρουσιάζονται στο Β μέρος αυτού του βιβλίου έχουν δημιουργηθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΕΝΟΤΗΤΩΝ Β ΤΑΞΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑ 2

ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΕΝΟΤΗΤΩΝ Β ΤΑΞΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑ 2 ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΕΝΟΤΗΤΩΝ Β ΤΑΞΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑ 2 ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ: Ένα συνεκτικό και επαρκές σώμα γνώσεων Τα παιδιά να αναγνωρίζουν, να ονομάζουν και εντοπίζουν τόπους στον πραγματικό χώρο, σε απεικόνιση (π.χ. φωτογραφία

Διαβάστε περισσότερα

1.5 Ταξινόμηση της ύλης

1.5 Ταξινόμηση της ύλης 1.5 Ταξινόμηση της ύλης Θεωρία 5.1. Πως ταξινομείται η ύλη; Η ύλη ταξινομείται σε καθαρές ή καθορισμένες ουσίες και μίγματα. Τα μίγματα ταξινομούνται σε ομογενή και ετερογενή. Οι καθορισμένες ουσίες ταξινομούνται

Διαβάστε περισσότερα

Οδυσσέας - Τρύφων Κουκουβέτσιος Γενικό Λύκειο «Ο Απόστολος Παύλος» Επιβλέπουσα Καθηγήτρια: Ελένη Βουκλουτζή Φυσικός - Περιβαλλοντολόγος MSc,

Οδυσσέας - Τρύφων Κουκουβέτσιος Γενικό Λύκειο «Ο Απόστολος Παύλος» Επιβλέπουσα Καθηγήτρια: Ελένη Βουκλουτζή Φυσικός - Περιβαλλοντολόγος MSc, Οδυσσέας - Τρύφων Κουκουβέτσιος Γενικό Λύκειο «Ο Απόστολος Παύλος» Επιβλέπουσα Καθηγήτρια: Ελένη Βουκλουτζή Φυσικός - Περιβαλλοντολόγος MSc, ΕΙΣΑΓΩΓΗ Θαλάσσια αύρα ονομάζουμε τον τοπικό άνεμο ο οποίος

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα. Σωματική Υγιεινή και. Παιδική Ανάπτυξη

Θέμα. Σωματική Υγιεινή και. Παιδική Ανάπτυξη Θέμα Σωματική Υγιεινή και Παιδική Ανάπτυξη Περιεχόμενα 1) Εισαγωγή 2) Εργασίες: Άθληση Ανθρώπων (Αναστάσιος Ανδρέου) Σωστή Διατροφή (Σωτήρης Δημακάκος Και Μανόλης Γιορταμάκης) Σχέση Σωματικής υγιεινής

Διαβάστε περισσότερα

2. Περιγράφουμε τα στοιχεία του καιρού, σαν να είμαστε μετεωρολόγοι.

2. Περιγράφουμε τα στοιχεία του καιρού, σαν να είμαστε μετεωρολόγοι. 1. Παρατηρούμε τον καιρό σήμερα και περιγράφουμε τις συνθήκες που αφορούν τη βροχή, τον άνεμο, τον ήλιο και τη θερμοκρασία. βροχή άνεμος ήλιος-σύννεφα θερμοκρασίαάνεση 2. Περιγράφουμε τα στοιχεία του καιρού,

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικές εξαγωγές στην Γερμανία - Ανάλυση ανά διψήφια δασμολογική κατηγορία

Ελληνικές εξαγωγές στην Γερμανία - Ανάλυση ανά διψήφια δασμολογική κατηγορία Ελληνικές εξαγωγές στην Γερμανία - Ανάλυση ανά διψήφια δασμολογική κατηγορία Μεταβολή Μεταβολή Μερίδιο 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 04/12 11/12 2012 Αξία σε Αξία σε Αξία σε Αξία σε Αξία

Διαβάστε περισσότερα

Βελτίωση της κατάστασης διατήρησης των οικοτόπων προτεραιότητας *1520 και *5220 στο Εθνικό Δασικό Πάρκο Ριζοελιάς

Βελτίωση της κατάστασης διατήρησης των οικοτόπων προτεραιότητας *1520 και *5220 στο Εθνικό Δασικό Πάρκο Ριζοελιάς Τεύχος 1 Σεπτέμβριος 2014 Βελτίωση της κατάστασης διατήρησης των οικοτόπων προτεραιότητας *1520 και *5220 στο Εθνικό Δασικό Πάρκο Ριζοελιάς LIFE12NAT/CY/000758 Περιεχόµενα Περισσότερες πληροφορίες www.life-rizoelia.eu

Διαβάστε περισσότερα

Στοματική Υγιεινή: Οι Πολύτιμοι Φίλοι, τα Δόντια μου!

Στοματική Υγιεινή: Οι Πολύτιμοι Φίλοι, τα Δόντια μου! 3 ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΑΛΜΥΡΟΥ Στοματική Υγιεινή: Οι Πολύτιμοι Φίλοι, τα Δόντια μου! ΤΑΞΕΙΣ: Β1 Β2 Υπεύθυνες εκπαιδευτικοί: Καραβασίλη Ελένη, Σκλαβούνου Σοφία Σχολική χρονιά 2014 2015 1 1) Εισαγωγή Στα πλαίσια

Διαβάστε περισσότερα

Αποτελεί μέρος της αγωγής υγείας και μπορεί να περιλαμβάνει παρερχόμενες γνώσεις που αφορούν.

Αποτελεί μέρος της αγωγής υγείας και μπορεί να περιλαμβάνει παρερχόμενες γνώσεις που αφορούν. ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ένας ευρύτερος ορισμός της επιστήμης της διατροφής και της διαιτολογίας περιλαμβάνει και την μελέτη της ανθρώπινης συμπεριφοράς σε σχέση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ Φυσική Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ και Α, Β ΤΑΞΕΙΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ και Α ΤΑΞΗ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΕΠΑΛ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΡΑΠΕΖΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ενδεικτικά θέματα Φυσικών για την εισαγωγή στα Πρότυπα Πειραματικά Γυμνάσια

Ενδεικτικά θέματα Φυσικών για την εισαγωγή στα Πρότυπα Πειραματικά Γυμνάσια Ενδεικτικά θέματα (με ενδεικτικές λύσεις / απαντήσεις) για τη δοκιμασία / τεστ εισαγωγής από τα Δημοτικά στα Πρότυπα Πειραματικά Γυμνάσια Ενδεικτικά Θέματα Φυσικών ΦΥΣΙΚΑ 6 Παρατηρήστε την παρακάτω εικόνα,

Διαβάστε περισσότερα

Υλικά που χρειαζόμαστε

Υλικά που χρειαζόμαστε Θέρμανση νερού σε ηλιακό συλλέκτη και κατασκευή ενός ηλιακού θερμοσίφωνα Η Ελλάδα έχει περίπου το 1/4 των ηλιακών θερμοσιφώνων από τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αυτό το διαπιστώνουμε εύκολα αν κοιτάξουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΝΕΛΛΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΛΑΡΝΑΚΑΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2009 2010 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΝΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2009

ΔΙΑΝΕΛΛΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΛΑΡΝΑΚΑΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2009 2010 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΝΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2009 ΔΙΑΝΕΛΛΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΛΑΡΝΑΚΑΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2009 2010 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΝΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2009 Τάξη : Γ Γυμνασίου Βαθμός : Μάθημα : Βιολογία Ημερομηνία : 4 / 09/ 2009 Υπογραφή καθηγητή :... Διάρκεια : ΟΝΟΜΑ

Διαβάστε περισσότερα