Θεραπεία εστιακής υπεριδρωσίας με αλλαντική τοξίνη

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Θεραπεία εστιακής υπεριδρωσίας με αλλαντική τοξίνη"

Transcript

1 99 ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΕΡΜΑΤΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ Τόμος 3, (2):99-109, 2006 Θεραπεία εστιακής υπεριδρωσίας με αλλαντική τοξίνη Treatment of focal hyperhidrosis with botulinum toxin ΠΕΡΙΛΗΨΗ Η εστιακή υπεριδρωσία ορίζεται ως η υπερβολική έκκριση ιδρώτα από τους εκκρινείς ιδρωτοποιούς αδένες. Αφορά κυρίως τις μασχάλες, τις παλάμες, τα πέλματα και το πρόσωπο και οφείλεται σε διαταραχή του συμπαθητικού νευρικού συστήματος. Οι διαθέσιμες θεραπευτικές επιλογές περιλαμβάνουν τοπική εφαρμογή διαλυμάτων, ιοντοφόρηση, συστηματικώς χορηγούμενα αντιχολινεργικά και χειρουργική αφαίρεση δέρματος ή συμπαθεκτομή. Πρόσφατα προστέθηκε στις θεραπευτικές λύσεις η χημειοαπονεύρωση των ιδρωτοποιών αδένων της πάσχουσας περιοχής με ενδοδερμική χορήγηση αλλαντικής τοξίνης. Οι αλλαντικές τοξίνες αποτελούν μία ομάδα νευροτοξινών με ορότυπους Α-G, που διακόπτουν την προσυναπτική απελευθέρωση ακετυλοχολίνης. Παρουσιάζεται μία ανασκόπηση της μεθόδου χορήγησης, της ασφάλειας και της αποτελεσματικότητας της θεραπείας της εστιακής υπεριδρωσίας με βοτουλινική τοξίνη, βασισμένη στις μελέτες που έχουν δημοσιευθεί μέχρι σήμερα. Τα αποτελέσματα καταδεικνύουν ότι η αλλαντική τοξίνη αποτελεί μια πολλά υποσχόμενη θεραπεία της εστιακής υπεριδρωσίας, εναλλακτική των επιθετικών χειρουργικών μεθόδων και των, λιγότερο αποτελεσματικών, τοπικών εφαρμογών. Η εξατομίκευση των δόσεων και η βελτίωση των τεχνικών χορήγησης είναι δυνατό να απαλλάξουν τους πάσχοντες από την ενοχλητική αυτή διαταραχή, για διάστημα αρκετών μηνών. Λέξεις κλειδιά: Υπεριδρωσία εστιακής υπεριδρωσίας, θεραπευτική αντιμετώπιση, αλλαντική τοξίνη. Σ. Γρηγορiου, Α. Στρατηγoς, Ε. Μερμhγκη, Γ. Κοντοχριστoπουλος Ιατρείο Υπεριδρωσίας Νοσοκομείου Ανδρέας Συγγρός ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η υπεριδρωσία μπορεί να οριστεί ως η υπερβολική έκκριση ιδρώτα από τους εκκρινείς ιδρωτοποιούς αδένες, πέραν της απαραίτητης ποσότητας για την ψύξη του σώματος 1. Διακρίνεται σε πρωτοπαθή ή δευτεροπαθή, εστιακή ή γενικευμένη. Η εστιακή αφορά τις παλάμες, τα πέλματα, τις μασχάλες ή το πρόσωπο. Ως ποσοτικός ορισμός της εστιακής υπεριδρωσίας έχει προταθεί η έκκριση άνω των 50mg ιδρώτα ανά

2 100 Ελληνική Δερματοχειρουργική, Τόμος 3, Τεύχος 2, 2006 ΠIνακας 1. ΑIτια δευτεροπαθοyς υπεριδρωσiας 1. Εμπύρετα νοσήματα 2. Ενδοκρινικές και μεταβολικές διαταραχές α) θυρεοτοξίκωση β) σακχαρώδης διαβήτης γ) υπογλυκαιμία δ) γιγαντισμός και μεγαλακρία ε) φαιοχρωμοκύττωμα στ) εμμηνόπαυση 3. Φαρμακευτικές ουσίες 4. Καρδιαγγειακές παθήσεις 5. Αναπνευστική ανεπάρκεια 6. Hodgkin λέμφωμα 7. Ενδοθωρακικά νεοπλάσματα 8. Σύνδρομο καρκινοειδούς 9. Σύνδρομο Frey (γευστική υπεριδρωσία) 10. Οσφρητική υπεριδρωσία 11. Βλάβες νωτιαίου μυελού 12. Αντιρροπιστική υπεριδρωσία 13. Ψύχος 14. Υποθαλαμική βλάβη 15. Σύνδρομο νυχιού-επιγονατίδας 16. Ιδρωτοποιοί σπίλοι-αγγειώματα λεπτό από το μασχαλιαίο βόθρο και άνω των 30mg ιδρώτα ανά λεπτό από τις παλάμες 2. Οι περιπτώσεις εστιακής υπεριδρωσίας αφορούν στις παλάμες και τα πέλματα σε ποσοστό 60% και στις μασχαλιαίες χώρες σε ποσοστό 30-40% 3. Η υπεριδρωσία του προσώπου εμφανίζεται λιγότερο συχνά και σε ποσοστό μικρότερο του 10%. Ενώ πολλοί πάσχοντες ιδρώνουν σε συνεχή βάση, ακόμη και κατά τη διάρκεια του ύπνου, άλλοι αναφέρουν αιφνίδιες κρίσεις υπεριδρωσίας. Ως εκλυτικά αίτια αναφέρονται η ψυχική καταπόνηση (stress), η υψηλή θερμοκρασία του περιβάλλοντος και η κατανάλωση ευφορικών ουσιών, όπως η καφεΐνη. Ποσοτικές μετρήσεις δείχνουν ότι η έκκριση ιδρώτα στους πάσχοντες αυξάνεται κατά φορές. Στις κρίσεις, οι απώλειες υγρών φθάνουν μέχρι 3 λίτρα την ώρα, ενώ οι φυσιολογικές απώλειες είναι 0,5 λίτρο το εικοσιτετράωρο 4. Εκτός της αφυδάτωσης, η υπεριδρωσία στιγματίζει τους πάσχοντες στην επαγγελματική και την προσωπική τους ζωή, έχει σημαντικό οικονομικό κόστος καθαρισμού και αγοράς νέων ενδυμάτων και μπορεί να επιπλακεί με δευτερογενείς επιμολύνσεις, λόγω της διαβροχής των υπεριδρωσικών περιοχών. ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ Ο επιπολασμός της υπεριδρωσίας στο γενικό πληθυσμό εκτιμάται μεταξύ 0,6-2,9% 5-6. Προσβάλλει εξίσου και τα δύο φύλα, αν και οι γυναίκες προσέρχονται συχνότερα για θεραπεία, επειδή θεωρούν την κατάσταση περισσότερο ενοχλητική 7. Η έναρξη του προβλήματος συμβαίνει συχνότερα κατά τη δεύτερη ή την τρίτη δεκαετία της ζωής. Παρά το ότι δεν υπάρχουν εκτενείς μελέτες στην επιδημιολογική βιβλιογραφία, υπολογίζεται ότι ως και 62% των πασχόντων έχουν κάποιο συγγενή που εμφανίζει το ίδιο πρόβλημα 8. ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΑ Σύμφωνα με τους περισσότερους συγγραφείς, οι εκκρινείς αδένες δεν εμφανίζουν μορφολογικές ανωμαλίες στους πάσχοντες από πρωτοπαθή υπεριδρωσία. Παρά το ότι ένας ερευνητής παρατήρησε την ύπαρξη ενός υβριδίου ιδρωτοποιού αδένα, που έχει και εκκρινή και αποκρινή στοιχεία και εμφανίζει δεκαπλάσια εκκριτική ικανότητα σε σύγκριση με τους φυσιολογικούς ιδρωτοποιούς αδένες 10, το εύρημα αυτό δεν επιβεβαιώθηκε σε μεταγενέστερες μελέτες. Η υπερβολική έκκριση ιδρώτα αποδίδεται σε δυσλειτουργία του αυτόνομου νευρικού συστήματος που ελέγχει τη λειτουργία των ιδρωτοποιών αδένων 9. Τα αίτια της δευτεροπαθούς υπεριδρωσίας παρατίθενται στον Πίνακα Σε κάθε περίπτωση, η διάγνωση της υποκείμενης νόσου είναι απαραίτητη πριν την έναρξη της θεραπείας. ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΥΠΕΡΙΔΡΩΣΙΑΣ Ειδικός παρακλινικός έλεγχος δεν απαιτείται για τους πάσχοντες από εστιακή υπεριδρωσία. Στη γενικευμένη υπεριδρωσία, οι εργαστηριακές εξετάσεις καθορίζονται από το ιστορικό και τη φυσική εξέταση,

3 Σ. Γρηγορiου, Α. Στρατηγoς, Ε. Μερμhγκη, Γ. Κοντοχριστoπουλος. Θεραπεiα εστιακhς υπεριδρωσiας με αλλαντικh τοξiνη 101 ΠΙνακας 2. ΕφαρμογΕς βοτουλινικης τοξινης 1. Στραβισμός 2. Βλεφαρόσπασμος 3. Σπαστικό ραιβόκρανο 4. Ρυτίδες από σύσπαση μιμικών μυών προσώπου 5. Περιφερική παράλυση προσωπικού νεύρου 6. Επίμονα άλγη που οφείλονται σε σπαστικότητα 7. Πρωκτικές ραγάδες 8. Υπεριδρωσία με τη διαφορική διάγνωση να περιλαμβάνει τα αίτια της δευτεροπαθούς υπεριδρωσίας. Η καταγραφή του εύρους και της κατανομής της παλαμιαίας υπεριδρωσίας γίνεται κυρίως με δύο μεθόδους: τη σταθμιστική μέθοδο και τη δοκιμασία αμύλου-ιωδίου του Minor. Η σταθμιστική μέθοδος απαιτεί τη χρήση απορροφητικού χαρτιού, το οποίο μένει σε επαφή με την παλάμη για καθορισμένο χρονικό διάστημα και στη συνέχεια ζυγίζεται προκειμένου να υπολογιστεί η ποσότητα του εκκρινόμενου ιδρώτα. Στη δοκιμασία αμύλου-ιωδίου, αρχικά εφαρμόζεται διάλυμα ιωδίου 5% στην πάσχουσα περιοχή. Αφού το διάλυμα στεγνώσει εφαρμόζεται σκόνη αμύλου. Ο ιδρώτας που εκκρίνεται αντιδρά με το ιώδιο και το άμυλο και προκαλεί τη μεταβολή του χρώματος της σκόνης σε βαθύ ιώδες στα σημεία υπεριδρωσίας. Με την τεχνική αυτή μπορεί να γίνει ακριβής χαρτογράφηση των υπεριδρωσικών περιοχών 4. Άλλες μέθοδοι που έχουν χρησιμοποιηθεί για την καταγραφή του προβλήματος είναι οι χρωματογραφικές της ο-φθαλαλδεΰδης, του κυανού της βρωμοφαινόλης, της νινυδρίνης, οι μέθοδοι αποτύπωσης με τη λήψη εκμαγείου της πάσχουσας δερματικής επιφάνειας, η άμεση μικροσκόπηση και η καταμέτρηση των μεταβολών των ηλεκτρικών αντιστάσεων του δέρματος. ΘΕΡΑΠΕΙΑ Η θεραπευτική αντιμετώπιση της εστιακής υπεριδρωσίας περιλαμβάνει: 1. Γενικά μέτρα: Ελαφρά ένδυση,δροσερό περιβάλλον, αντικατάσταση των απωλεσθέντων υγρών και ηλεκτρολυτών. 2. Τοπική αγωγή, όπως χλωριούχα παράγωγα αλουμινίου, φορμαλδεΰδη, γλουταραλδεΰδη, ταννικό οξύ, με μικρή αποτελεσματικότητα και αρκετές ανεπιθύμητες ενέργειες (καφεοειδής χρωματισμός του δέρματος) 12. Πρόσφατα ανακοινώθηκε επιτυχής θεραπεία με τοπική εφαρμογή της αντιχολινεργικής ουσίας γλυκοπυρολλάτης Συστηματική αγωγή: Έχουν χρησιμοποιηθεί παράγοντες που αποκλείουν τους διαύλους ασβεστίου και αντιχολινεργικά, με αρκετές ανεπιθύμητες ενέργειες (δυσκοιλιότητα, επίσχεση ούρων, θάμβος όρασης, ξηροστομία) και προσωρινό θεραπευτικό αποτέλεσμα. 4. Ιοντοφόρηση: Η τεχνική στερείται παρενεργειών, η ανάγκη όμως για συχνές επαναληπτικές θεραπείες περιορίζει τη χρησιμότητα της Χειρουργική αντιμετώπιση: Έχουν εφαρμοστεί δύο τεχνικές: α) Εκτομή δέρματος μασχάλης, με συχνότερες επιπλοκές τις τοπικές λοιμώξεις, την ιδρωταδενίτιδα και τη δημιουργία ουλών 12. β) Συμπαθεκτομή. Οι επιπλοκές περιλαμβάνουν τοπικές λοιμώξεις, πνευμοθώρακα, αιμορραγία, σύνδρομο Horner, κακώσεις του βραχιονίου πλέγματος, παράλυση του λαρυγγικού νεύρου, γευστική υπεριδρωσία και αντιρροπιστική υπεριδρωσία Τοπική έγχυση αλλαντικής τοξίνης, που κερδίζει συνεχώς έδαφος τα τελευταία χρόνια. ΑΛΛΑΝΤΙΚΗ ΤΟΞΙΝΗ Η αλλαντική ή βοτουλινική τοξίνη (botulinum toxin ΒΤΧ) είναι μία ισχυρή νευροτοξίνη που παράγεται από το Gram θετικό αναερόβιο Clostridium botulinum. Έχουν αναγνωριστεί επτά αντιγονικοί τύποι ΒΤΧ (A,B,C,D,E,F,G) 16. Από αυτούς μόνον οι τύποι Α,Β,Ε,F,G έχουν δράση στο ανθρώπινο νευρικό σύστημα 17. Η πρώτη θεραπευτική εφαρμογή της ΒTX έγινε σε πάσχοντες από στραβισμό το Οι θεραπευτικές ενδείξεις της ΒΤΧ έκτοτε διευρύνθηκαν και το θεραπευτικό φάσμα σήμερα παρατίθεται στον Πίνακα 2.

4 102 Ελληνική Δερματοχειρουργική, Τόμος 3, Τεύχος 2, 2006 Σχήμα 1. Μηχανισμός δράσης βοτουλινικής τοξίνης. Η βοτουλινική τοξίνη αποτελείται από μία βαριά και μία ελαφριά αλυσίδα που συνδέονται με δισουλφιδικούς δεσμούς. Μετά την είσοδο της βοτουλινικής τοξίνης στη σύναψη, η ελαφριά αλυσίδα διατέμνει την πρωτεΐνη-στόχο SNAP-25 και αναστέλλει την απελευθέρωση ακετυλοχολίνης. Χημεία και μηχανισμός δράσης Η ΒΤΧ-Α είναι μια πρωτεΐνη μεγάλου μοριακού βάρους (150KDa), η οποία, ενεργοποιούμενη πρωτεολυτικά, σχηματίζει δύο τμήματα: μία ελαφριά αλυσίδα (Μ.Β. 50KDa) και μία βαριά αλυσίδα (Μ.Β. 100KDa), συνδεδεμένες με δισουλφιδικούς δεσμούς. Η ΒΤΧ-Α δρα στις προσυναπτικές μεμβράνες των μεταγαγγλιακών χολινεργικών νευρικών ινών διακόπτοντας την απελευθέρωση ακετυλοχολίνης (Σχήμα 1) Ανεπιθύμητες ενέργειες Δεν έχουν αναφερθεί θάνατοι ή αναφυλακτικές αντιδράσεις που να αποδίδονται στη ΒΤΧ 23. Σε ενέσιμη χορήγηση στο πρόσωπο, έχουν σπάνια αναφερθεί κεφαλαλγία, βλεφαρόπτωση, εκτρόπιο, διπλωπία, αιματώματα και εκχυμώσεις. Όλα τα παραπάνω είναι αντιστρεπτά και προσωρινά και μπορούν να αποφευχθούν μειώνοντας τον όγκο του ενέσιμου διαλύματος, επιβραδύνοντας την ταχύτητα έγχυσης και αποφεύγοντας την έγχυση σε απόσταση μικρότερη του 1 εκ. από το χείλος του οφθαλμικού κόγχου 24. Έχει αναφερθεί μία μικρής διάρκειας γριππώδης συνδρομή μετά τη χορήγηση της ΒΤΧ-Α 25. Η σημαντικότερη ανεπιθύμητη ενέργεια που έχει παρατηρηθεί κατά τη θεραπεία της υπεριδρωσίας είναι η τοπική μυϊκή αδυναμία, με αυτόματη ίαση σε διάστημα 14 ημερών 26. Έχουν αναφερθεί μακροπρόθεσμα μεταβολές του μεγέθους της μυϊκής ίνας και ηλεκτρομυογραφικές ανωμαλίες ακόμη και σε μύες μακριά από το σημείο της έγχυσης, χωρίς όμως να συνοδεύονται από κλινικές εκδηλώσεις 27. Οι αντενδείξεις χορήγησης περιλαμβάνουν καταστάσεις που χαρακτηρίζονται από γενικευμένη μυϊκή αδυναμία: νευρομυϊκές διαταραχές, προϊούσες μυοπάθειες (Myasthenia gravis), εκτεταμένη ατροφία του μυός στόχου, λήψη αμινογλυκοσιδών κατά το αμέσως προηγούμενο διάστημα, εγκυμοσύνη και θηλασμός 28. Η ΒΤΧ-Α δεν περνά τον αιματοεγκεφαλικό φραγμό και, επομένως, δεν έχει δράση στο κεντρικό νευρικό σύστημα 29. Οι αντιγονικές ιδιότητες της τοξίνης ενδέχεται να οδηγήσουν σε παραγωγή αντισωμάτων, καθιστώντας αναποτελεσματική την περαιτέρω θεραπεία, αν και η δημιουργία αντισωμάτων αποτελεί την εξαίρεση μάλλον παρά τον κανόνα, ακόμη και σε ασθενείς που έχουν λάβει μακροχρόνια θεραπεία Η BTX-B παρουσιάζει σημαντικότερες ανεπιθύμητες ενέργειες, που περιλαμβάνουν ξηροστομία, δυσφαγία, θάμβος όρασης, δυσπεψία και πόνο στο σημείο της έγχυσης μεγαλύτερο αυτού της ΒΤΧ-Α. Η ΒΤΧ-Β έχει πιθανώς μεγαλύτερη συστηματική διασπορά και μεγαλύτερη συγγένεια προς τις τελικές νευρικές απολήξεις του αυτόνομου συμπαθητικού και σε αυτό αποδίδονται οι συχνές συστηματικές ανεπιθύμητες ενέργειες 34. Η ΑΛΛΑΝΤΙΚΗ ΤΟΞΙΝΗ ΣΤΗΝ ΥΠΕΡΙΔΡΩΣΙΑ Η εφαρμογή της ΒΤΧ-Α σε υπεριδρωσία ανακοι-

5 Σ. Γρηγορiου, Α. Στρατηγoς, Ε. Μερμhγκη, Γ. Κοντοχριστoπουλος. Θεραπεiα εστιακhς υπεριδρωσiας με αλλαντικh τοξiνη 103 νώθηκε για πρώτη φορά το 1995 από τον Drobik 35. Έκτοτε έγιναν αρκετές μελέτες που παγίωσαν τις παρακάτω αρχές, όσον αφορά τη χορήγηση της ΒΤΧ-Α σε πάσχοντες από υπεριδρωσία: 1. Καταγραφή του προβλήματος Αρχικά γίνεται χαρτογράφηση της πάσχουσας περιοχής με τη δοκιμασία αμύλου-ιωδίου ή τη χρήση απορροφητικού χαρτιού. Ακολουθεί φωτογράφιση των υπεριδρωσικών περιοχών και, σε ορισμένες μελέτες, ψηφιακή επεξεργασία της εικόνας από υπολογιστή 36. Έτσι εντοπίζονται οι περιοχές στις οποίες θα ενεθεί η τοξίνη, αλλά και παρέχεται αντικειμενικό μέτρο αξιολόγησης της βελτίωσης του προβλήματος. 2. Αναισθησία Η ενέσιμη εφαρμογή στις μασχάλες είναι καλά ανεκτή από τους ασθενείς και δεν απαιτεί αναισθησία. Η εφαρμογή σε παλάμες και πέλματα απαιτεί αναισθησία. Συνήθως εφαρμόζεται περιοχική αναισθησία με χορήγηση λιδοκαΐνης και αποκλεισμό του κύριου αισθητικού νεύρου της περιοχής όπου θα γίνει θεραπεία 37. Τα μειονεκτήματα της περιοχικής αναισθησίας είναι ότι χρειάζεται αναμονή 30 λεπτών μέχρι να αναισθητοποιηθεί η περιοχή και ότι δημιουργείται αντιδραστική υπεραιμία που, στη συνέχεια, αυξάνει την αιμορραγία από τις θέσεις ένεσης της ΒΤΧ-Α, με αποτέλεσμα την απώλεια τοξίνης από το σημείο ένεσης και τη μείωση της αποτελεσματικότητας της θεραπείας. Για τους ίδιους λόγους, καλό είναι να αποφεύγεται η χρήση ασπιρίνης από τους ασθενείς τις προηγούμενες από τη θεραπεία ημέρες. Έχουν επίσης χρησιμοποιηθεί τοπική αναισθητική γέλη EMLA ή και παγοκύστες σε επαφή με την περιοχή, σε τακτά χρονικά διαστήματα καθόλη τη διάρκεια της χορήγησης της τοξίνης. Εξαιρετική αναισθησία παρέχει η χρήση εκνεφώματος διχλωροτετραφλουορεθάνης (ψυκτικό για αθλητικές κακώσεις), πριν από κάθε ένεση στο σημείο της εφαρμογής Τεχνική χορήγησης Υπάρχουν δύο εμπορικά σκευάσματα ΒΤΧ-Α, το Botox (Allergan) και το Dysport (Ipsen) και ένα εμπορικό σκεύασμα BTX-B, το Myoblock (Elan). Η φύσιγγα Botox περιέχει 100U και η φύσιγγα Σχήμα 2. Ενδεικτικά σημεία έγχυσης βοτουλινικής τοξίνης σε παλαμιαία υπεριδρωσία. Η απόσταση μεταξύ των σημείων έγχυσης ποικίλλει ανάλογα με την ενιέμενη δόση. Dysport 500U ΒΤΧ-Α. Το περιεχόμενο της φύσιγγας διαλύεται σε φυσιολογικό ορό, συνήθως 4ml. H φύσιγγα Myoblock περιέχει 5000U BTX-B/ml και διατίθεται σε συσκευασίες των 2500, 5000 ή 10000U, που δεν απαιτούν ανασύσταση. Για την εφαρμογή συνήθως χρησιμοποιούνται σύριγγες ινσουλίνης 50U, με βελόνα των 30G ή των 26G 39. Έχει αναφερθεί, ακόμη, η χρήση της βελόνας ADG στη χορήγηση ΒΤΧ-Α 40. Πρόκειται για αποστειρωμένη συσκευασμένη βελόνα 30G, που διαθέτει ένα κάλυμμα πολυπροπυλενίου με δυνατότητα κίνησης και έχει σχεδιαστεί για να ενίεται κολλαγόνο. Το κάλυμμα μπορεί να τοποθετηθεί κατά τέτοιο τρόπο, ώστε να αποκαλύπτει το επιθυμητό μήκος βελόνας. Έτσι, ρυθμίζοντας το μήκος της βελόνας, χορηγείται η ΒΤΧ-Α ακριβώς στο επίπεδο των ιδρωτοποιών αδένων και αποφεύγεται η διήθηση της τοξίνης στους μυς και η προσωρινή μυϊκή αδυναμία. Οι ενέσεις γίνονται ενδοδερμικά. Η βελόνα πρέπει να διεισδύσει στο δέρμα υπό αμβλεία γωνία 170 ο. Σε περιπτώσεις κάθετης εισόδου παρατηρείται παλινδρόμηση σημαντικής ποσότητας του διαλύματος και, επομένως, μείωση της δράσης του. Στη μασχαλιαία χώρα, κάθε ένεση γίνεται κατά τέτοιο τρόπο, ώστε να δημιουργήσει πομφό. Στις παλάμες, η δημιουργία πομφού είναι σχεδόν αδύνατη, λόγω της αυξημένης σκληρότητας του δέρματος. Σε κάθε περίπτωση είναι επιθυμητή η

6 104 Ελληνική Δερματοχειρουργική, Τόμος 3, Τεύχος 2, 2006 Πινακας 3. Θεραπεια υπεριδρωσιας μασχαλων με ΒΤΧ. Κυριοτερες δημοσιευμενες μελετες (>10 ασθενεις) Συγγραφέας Σχεδιασμός Ασθενείς Δόση Διάρκεια (μήνες) Glogau ανοικτή 12 50U Botox 4-7 Karamfilov ανοικτή U Botox 10 Naver ανοικτή U Dysport 8-9 Schnider ανοικτή U Dysport >8 Wollina ανοικτή U Botox >19 Low ανοικτή U Botox >7 Galadari ανοικτή U Dysport 1-6 Heckmann ανοικτή /200U Dysport - Schnider συγκριτική U Dysport >3 Heckmann συγκριτική U Dysport >5 Naumann συγκριτική U Botox >5 Odderson συγκριτική 18 50U Botox 4 Naumann συγκριτική U Botox 7-16 Baumann συγκριτική U Myoblock 2-8 δημιουργία μιας ωχρής περιοχής, ένδειξη ότι το υλικό ενίεται στο κατώτερο χόριο. Σε κάθε ένεση απαιτείται, μετά την απομάκρυνση του δείκτη από το έμβολο της σύριγγας, η παραμονή της βελόνας στο σημείο έγχυσης για ένα ή δύο δευτερόλεπτα, μέχρι να εξισωθούν οι πιέσεις, διαφορετικά το διάλυμα θα παλινδρομήσει υπό πίεση έξω από το σημείο έγχυσης. Έχει επίσης περιγραφεί εφαρμογή της αλλαντικής τοξίνης μέσω συσκευών ιoντοφόρησης και Dermojet Οι περισσότερο συνηθισμένες θέσεις έγχυσης στις παλάμες απεικονίζονται στο Σχήμα 2. Επιπλέον, ενέσεις μπορούν να γίνουν στο ωλένιο χείλος της παλάμης μεταξύ παλαμιαίας και ραχιαίας επιφάνειας του χεριού. Ο στόχος είναι να γίνουν οι ενέσεις με τέτοιο τρόπο, ώστε οι περιοχές διάχυσης της τοξίνης να επικαλύπτουν η μία την άλλη, σε όλη την έκταση της παλάμης. 4. Δόση και θεραπευτικό αποτέλεσμα Οι κυριότερες δημοσιευμένες μελέτες με περισσότερους από 10 ασθενείς, οι δόσεις και τα σκευάσματα που χρησιμοποιήθηκαν και η διάρκεια του θεραπευτικού αποτελέσματος παρατίθενται στους Πίνακες 3,4 και 5 36, Η συνηθέστερη δόση, η οποία χρησιμοποιείται από τους περισσότερους συγγραφείς, είναι 50U Botox, 100U Dysport ή 2500U Myoblock σε κάθε μασχάλη και 100U Botox, 250U Dysport ή 5000U Myoblock σε κάθε παλάμη ή πέλμα. Η μείωση της έκκρισης ιδρώτα παρατηρείται μεταξύ 2ης και 14ης ημέρας από την εφαρμογή της θεραπείας. Ανταπόκριση παρατηρείται στο 95% των ασθενών. Η μείωση των υπεριδρωσικών περιοχών, όπως διαπιστώνεται με τη δοκιμασία αμύλου-ιωδίου, φτάνει το 80%. Η διάρκεια του θεραπευτικού αποτελέσματος μπορεί αδρά να εκτιμηθεί σε 4-19 μήνες σε μασχαλιαία υπεριδρωσία, 3-13 μήνες σε παλαμιαία υπεριδρωσία και 4-10 μήνες σε πελματιαία υπεριδρωσία. Η μικρότερη διάρκεια θεραπευτικού αποτελέσματος στην παλαμιαία και πελματιαία υπεριδρωσία μπορεί να αποδοθεί στην ευκολότερη παλινδρόμηση του διαλύματος έξω από το σημείο έγχυσης, στη μικρότερη ακτίνα διήθησης γύρω από το σημείο έγχυσης στο παχύ δέρμα παλαμών-πελμάτων, στο μεγαλύτερο αριθμό τελικών χολινεργικών απολήξεων στο παλαμιαίο δέρμα, ή στη διαφορετική ταχύτητα αποκατάστασης του μηχανισμού της χολινεργικής μεταβίβασης μεταξύ διαφορετικών περιοχών. Μια συντηρητική ενημέρωση του ασθενούς για τη διάρκεια του αποτελέσματος στις ελληνικές κλιματολογικές συνθήκες μπορεί να αναφέρει αναμενόμενη διάρκεια 7 μηνών για τις μασχάλες και 5 μηνών για παλάμες-πέλματα 66.

7 Σ. Γρηγορiου, Α. Στρατηγoς, Ε. Μερμhγκη, Γ. Κοντοχριστoπουλος. Θεραπεiα εστιακhς υπεριδρωσiας με αλλαντικh τοξiνη 105 Πινακας 4. Θεραπεια υπεριδρωσιας παλαμων με ΒΤΧ-Α. Κυριοτερες δημοσιευμενες μελετες (>10 ασθενεις) Συγγραφέας Σχεδιασμός Ασθενείς Δόση Διάρκεια (μήνες) Naumann ανοικτή 11 50U Botox >1 Naver ανοικτή U Botox 3-14 Goldman ανοικτή U Botox U Dysport 5-14 Solomon ανοικτή U Botox 4-9 Vadoud-Seyedi ανοικτή 23 50U Botox 4-13 Schnider ανοικτή U Dysport >6 Krogstad ανοικτή U Botox >6 Schnider συγκριτική U Dysport >3 Saadia συγκριτική U Botox 6 Bodokh συγκριτική 10 70U Botox 6 Low συγκριτική U Dysport - Baumann συγκριτική U Myoblock 2-5 Η σύγκριση μεταξύ των προϊόντων ΒΤΧ-Α (Botox και Dysport) έχει δείξει παρόμοια αποτελεσματικότητα στη θεραπεία της παλαμιαίας υπεριδρωσίας, σε μία συγκριτική μελέτη οχτώ ασθενών που χρησιμοποίησε αναλογία δόσης 1:4 μεταξύ των προϊόντων 67. Ωστόσο, τέτοιου είδους συγκρίσεις έχουν αμφίβολη χρησιμότητα, δεδομένου ότι πρόκειται για προϊόντα διαφορετικού πρωτεϊνικού φορτίου, με ξεχωριστή διασπορά και φαρμακοκινητική. Η BTX-B (Myoblock), λόγω συχνότερων συστηματικών ανεπιθύμητων ενεργειών, μόλις πρόσφατα έχει μελετηθεί στη θεραπεία της μασχαλιαίας και παλαμιαίας υπεριδρωσίας και ο μικρός αριθμός μελετών δεν επιτρέπει συγκρίσεις αποτελεσματικότητας με τα προιόντα BTX-A. Οι συχνότερες ανεπιθύμητες ενέργειες περιλαμβάνουν τοπικά αιματώματα και μυϊκή αδυναμία των άκρων χειρών. Η έναρξη της τελευταίας συμβαίνει 5-7 ημέρες μετά τη θεραπεία και ιάται μετά από ημέρες. Οι πάσχοντες δεν εμφανίζουν προβλήματα στο γράψιμο, τη δακτυλογράφηση ή τη χρήση μαχαιροπήρουνων, δυσκολεύονται όμως να περάσουν ένα κουμπί μέσα από μία κουμπότρυπα, να ανοίξουν μια κλειδαριά με κλειδί, ή να αφαιρέσουν το πώμα από ένα γυάλινο περιέκτη. Για τους λόγους αυτούς προτείνεται να μεσολαβούν 14 ημέρες μεταξύ της εφαρμογής της θεραπείας στο δεξί και το αριστερό χέρι, ώστε να μη συμπέσουν οι περίοδοι της μυϊκής αδυναμίας, αλλά και να υπάρχει δυνατότητα εφαρμογής συμπληρωματικής χορήγησης σε ατελώς θεραπευθείσες περιοχές 4. Μέχρι σήμερα, δεν έχει αναφερθεί ανάπτυξη αντιδραστικής υπεριδρωσίας μετά από θεραπεία με ΒΤΧ- Α, παράμετρος που, μαζί με την καλύτερη ανοχή της τεχνικής από τον ασθενή, αποτελεί το σημαντικότερο πλεονέκτημα της μεθόδου σε σύγκριση με τις χειρουργικές τεχνικές. Αδιαμφισβήτητο είναι, επίσης, το γεγονός ότι η θεραπεία με ΒΤΧ είναι μία ακριβή μέθοδος που δεν προσφέρει μόνιμη λύση στο πρόβλημα. Στην περίπτωση που ο ασθενής επιλέξει τις χειρουργικές εναλλακτικές λύσεις, πρέπει να παραπεμφθεί σε νευροχειρουργική ή πλαστική χειρουργική κλινική. Υπεριδρωσία και ποιότητα ζωής Η υπεριδρωσία αποτελεί διαταραχή που επηρεάζει την ποιότητα ζωής των πασχόντων, σε βαθμό παρόμοιο με άλλες σοβαρές δερματολογικές παθήσεις, όπως η ψωρίαση και η ατοπική δερματίτιδα. Σειρά μελετών έχει τεκμηριώσει, πέραν αμφισβήτησης, τη σημαντική επιβάρυνση της διαταραχής στην επαγγελματική, προσωπική και κοινωνική ζωή των ασθενών. Οι περισσότεροι υπεριδρωσικοί (40-70%) δηλώνουν ότι δυσκολεύονται να χειριστούν εργαλεία σε χειρωνακτικές εργασίες και πολλοί πιστεύουν ότι θα έκαναν

8 106 Ελληνική Δερματοχειρουργική, Τόμος 3, Τεύχος 2, 2006 Πiνακας 5. Θεραπεiα υπεριδρωσiας πελμaτων με ΒΤΧ-Α. Κυριoτερες δημοσιευμeνες μελeτες (>10 ασθενεiς) Συγγραφέας Σχεδιασμός Ασθενείς Δόση Διάρκεια (μήνες) Vadoud-Seyedi ανοικτή 10 50U Botox 10 Πινακας 6. Εστιακη υπεριδρωσια και αλλαντικη τοξινη. Βελτιωση ποιοτητας ζωης. Κυριοτερες δημοσιευμενες μελετες Συγγραφέας Παράμετρος n Σχεδιασμός Βελτίωση Swartling DLQI* 53 ανοικτή Σημαντική Tan DLQI 34 ανοικτή Σημαντική Campanati DLQI 41 ανοικτή Σημαντική Weber Skindex 70 ανοικτή Σημαντική Solish HHIQ**/DLQI 146 ανοικτή Σημαντική Naumann HHIQ 320 συγκριτική Σημαντική *Dermatology Life Quality Index **Hyperhidrosis Impact Questiοnnaire διαφορετικό επάγγελμα αν έλειπε το πρόβλημα. Διστάζουν, σε ποσοστό 50-70%, να προτείνουν το χέρι για χειραψία και αισθάνονται αμήχανα σε κοινωνικές εκδηλώσεις. Οι αθλητικές δραστηριότητές τους είναι περιορισμένες και το 50-60% δηλώνει ότι το πρόβλημα επηρεάζει αρνητικά ακόμη και τις ιδιαίτερες προσωπικές στιγμές 6. Η θεραπεία με ΒΤΧ προσφέρει στους υπεριδρωσικούς θεαματική βελτίωση σε όλους τους δείκτες ποιότητας ζωής. Οι κυριότερες δημοσιευμένες μελέτες βελτίωσης ποιότητας ζωής παρατίθενται στον Πίνακα Σημαντικότερη, όμως, απόδειξη αποτελεί το γεγονός ότι, σε ποσοστό 90%, οι ασθενείς που εφαρμόζουν θεραπεία με ΒΤΧ, επαναλαμβάνουν τη θεραπευτική συνεδρία μετά την αποδρομή του αποτελέσματος 66. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Η βοτουλινική τοξίνη αποτελεί μια πολύ καλή θεραπευτική λύση για την αντιμετώπιση της εστιακής υπεριδρωσίας. Η τεχνική χορήγησης είναι σχετικά ανώδυνη, χωρίς σοβαρές ανεπιθύμητες ενέργειες, δεν απαιτεί ιδιαίτερη εξειδίκευση και έχει μακροχρόνια αποτελέσματα. Η έναρξη χρήσης των άλλων ορότυπων της τοξίνης αναμένεται να προσφέρει εναλλακτικές λύσεις, αλλά και νέες προοπτικές. Η βελτίωση των συσκευών που ελέγχουν το βάθος έγχυσης και την ποσότητα της τοξίνης αναμένεται να μειώσει την ανεπιθύμητη μυϊκή αδυναμία, την πιθανότητα ανάπτυξης ανοσοαντοχής και το κόστος της θεραπείας. Περαιτέρω έρευνα στο γενετικό υπόβαθρο της υπεριδρωσίας, ίσως ανοίξει το δρόμο για νέες θεραπευτικές προσεγγίσεις. Προς το παρόν, η ΒΤΧ-Α προσφέρει στους πάσχοντες από υπεριδρωσία μία θεραπεία που, κατά γενική διαπίστωση, αλλάζει την ποιότητα ζωής τους. SUMMARY Focal hyperhidrosis is defined as excessive sweating that involves the eccrine sweat glands of the axilla, face, palms and soles of the feet, due to a disorder of the sympathetic nervous system. The therapeutic options available include topical applications, iontophoresis, systemic anticholinergics, surgical

9 Σ. Γρηγορiου, Α. Στρατηγoς, Ε. Μερμhγκη, Γ. Κοντοχριστoπουλος. Θεραπεiα εστιακhς υπεριδρωσiας με αλλαντικh τοξiνη 107 excision or sympathectomy. Only recently the local chemodenervation with injections of botulinum toxin type A was added to the therapeutic tools of focal hyperhidrosis. Botulinum toxins comprise a family of neurotoxins designated as types A-G which block presynaptic release of acetylcholine. We present a review of the studies performed so far concerning the method of administration, efficacy and safety of botulinum toxin type A in the treatment of focal hyperhidrosis. The results establish botulinum toxin as a promising alternative to more aggressive surgical therapies and less effective topical applications. The dosage and injection techniques can be optimized to provide several months of freedom from this troubling disorder. Key words: Ηyperhidrosis, treatment, botulinum toxin ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΓΙΑ ΑΛΛΗΛΟΓΡΑΦΙΑ ΚΑΙ ΑΝΑΤΥΠΑ Σταμάτης Γρηγορίου Δερματολόγος-Αφροδισιολόγος Νοσοκομείο Α. Συγγρός Αθήνα Τηλ.: Fax: ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 1. Χατζής Ι. Εφίδρωση. Ιατρικές Εκδόσεις Πασχαλίδη, Αθήνα Sato K, Ohtsuyama M, Samman G. Eccrine sweat gland disorders. J Am Acad Dermatol 1991; 24: Naver H, Aquilonius SM. The treatment of focal hyperhidrosis with botulinum toxin. Eur J Neurol 1997; 4 (suppl. 2):s75-s Glogau RG. Treatment of palmar hyperhidrosis with botulinum toxin. Sem in Cut Med Surg 2001; 20: Leung A, Chan P, Choi M. Hyperidrosis. Int J Dermatol 1999; 38: Strutton DR, Kowalski JW, Glaser DA et al. US prevalence of hyperhidrosis and impact on individuals with axillary hyperhidrosis. Results of a national survey. J Am Acad Dermatol 2004; 51: Quraishy MS, Giddings AEB. Treating hyperhidrosis: endoscopic transthoracic sympathectomy may be the best treatment. Br Med J 1993; 306: Kaufmann H, Saadia D, Polin C, et al. Primary Hyperhidrosis-evidence for autosomal dominant inheritance. Clin Auton Res 2003; 13: Birner P, Heinzl H, Schindl M, et al. Cardiac autonomic function in patients suffering from primary focal hyperhidrosis. Eur Neurol. 2000; 44: Sato K, Dobson RL, Mali JW. Enzymatic basis for the active transport of sodium in the eccrime sweat gland. J Invest Dermatol 1971; 57: Hurley HJ. Disorders of the sweat glands In: Orkin M. Maibach HI. Dahl MV,eds Dermatology. Norwalk: Appleton and Lange, 1991; pp White JW. Treatment of primary hyperhidrosis. Mayo Clin. Proc 1986; 61: Seukeran DC, Highet AS. The use of topical glycopyrrolate in the treatment of hyperidrosis. Clin Exp Dermatol 1998; 23: Elgart M, Fuchs J. Tap water iontoforesis in the treatment of hyperhidrosis. Int J Dermatol 1987; 26: Shen JL, Lin GS, Li WM. A new strategy of iontoforesis for hyperhidrosis. J Am Acad Dermatol 1990; 22: Shone CC. Clostridium botulinum neurotoxins their structures and modes of action. In Watson ED,editor. Natural toxicants in foods. Chichester: Ellis Harwood Ltd; 1986; Coffield JA, Barky N, Zhang RD, et al. In vitro characterization of botulinum toxin types A,C,D action on human tissues. J Pharmacol Exp Ther 1997; 280: Scott AB. Botulinum toxin injection into extraocular muscles as an alternative to strabismus surgery. Ophthalmology 1980; 87: Black JD, Dolly JO. Interaction of 125I-labelled botulinum neurotoxin with nerve terminals. Autoradiographic evidence for its uptake into motor nerve terminals by acceptor mediated endocytosis. J Cell Biol 1986; 103: De Paiva A, Poulain B, Lawrence GW, et al. A role for the interchain disulfide or its participating thiols in the internalization of BTX-A revealed by a toxin derivative that binds to ecto acceptors and inhibits transmitter release intracellularly. J Biol Chem 1993; 268: De Paiva A, Meunier FA, Molgo J, Aoki KR, Dolly JO. Functional repair of motor endplates after BTX-A poisoning. Proc Natl Acad Sci USA 1999;

10 108 Ελληνική Δερματοχειρουργική, Τόμος 3, Τεύχος 2, : Baumann L. The cosmetic uses of botulinum toxin. In Baumann L editor. Cosmetic dermatology: principles and practice. New York: McGraw-Hill 2002; Brin MF. Botulinum toxin: chemistry, pharmacology, toxicity and immunology. Muscle Nerve 1997; 6:s146-s Carruthers A, Kiene K, Carruthers J. Botulinum A exotoxin use in clinical dermatology. J Am Acad Dermatol 1996; 34: Jancovic J, Brin MF. Therapeutic uses of botulinum toxin. N Engl J Med 1991; 324: Carruthers A. Update on botulinum toxin. Skin therapy letter. 1999; 4(5): Lange DJ, Rubin M, Green PE, et al. Distant effects of locally injected botulinum toxin. A double blind study of single fibre EMG changes. Muscle Nerve 1991; 14: Boni R, Kreyden OP, Burg G. Revival of the use of botulinum toxin: application in dermatology. Dermatology 2000; 200(4): Coffield JA, Considine RV, Simpson LL. The site and mechanism of action of botulinum neurotoxin In: Janckovic J, Hallet M. Editors. Therapy with botulinum toxin. New York: Marcel Dekker Inc. 1994; Huang W, Foster JA, Rogachefsky AS. Pharmacology of botulinum toxin. J Am Acad Dermatol 2000; 43: Biglan AW, Gonnering R, Lochart LB, et al. Absence of antibody production in patients treated with BTX-A. Am J Ophthalmol 1986; 101: Gonnering RS. Negative antibody response to long term treatment of facial spasm with botulinum toxin. Am J Ophthalmol 1988; 105: Zuber M, Sebald M, Bathien N, et al. Botulinum antibodies in dystonic patients treated with BTX- A. Neurol 1993; 43: Baumann L, Halem M. Botulinum toxin B and the management of hyperhidrosis. Clin Dermatol 2004; 22: Drobik C, Laskawi R. Frey s syndrome: treatment with botulinum toxin. Acta Otolaryngol 1995; 115: Schnider P, Binder M, Auff E. Double-blind trial of BTX-A for the treatment of focal hyperhidrosis of the palms. Br J Dermatol 1997; 136: De Almeida A, Kadung B, De Oliveira E. Improving botulinum toxin therapy for palmar hyperhidrosis: wrist block and technical considerations. Dermatol Surg 2001; 27: Kontochristopoulos G, Gregoriou S, Zakopoulou N, et al. Cryoanalgesia with dichlorotetrafluoroethane spray versus ice packs in patients treated with Botulinum toxin-a for palmar hyperhidrosis. A self controlled study. Dermatol Surg 2006; 32: Naver H, Swartling C, Aquilonius SM. Treatment of focal hyperhidrosis with botulinum toxin type A. Brief overview of methology and 2 years experience. Europ J Neurol 1999; 6:s Zaiac M, Weiss E, Elgart G. Botulinum toxin therapy for palmar hyperhidrosis with ADG Needle. Dermatol Surg 2000; 26: Kavanagh GM, Shams K. BOTOX delivery by iοntophoresis. Br J Dermatol 2004; 151: Vadoud-Seyedi J. Treatment of plantar hyperhidrosis with botulinum toxin A. Int J Dermatol 2004; Glogau R. BTX-A for axillary hyperhidrosis. No sweat Bottox. Dermatol Surg 1998; 24: Karamfilov T, Konrad H, Karte K. Lower relapse rate of BTX-A therapy for axillary hyperhidrosis by dose increase. Arch Dermatol 2000; 136: Naver H, Swartling C, Aquilonius S. Palmar and axillary hyperhidrosis treated with BTX-A: one year clinical follow up. Eur J Neurol 2000; 7: Schnider P, Moraru E, Kittler H, et al. Treatment of focal hyperhidrosis with botulinum toxin type A: long term follow-up in 61 patients. Br J Dermatol 2001; 145: Wollina U, Karamfilov T, Konrad H. High-dose BTX- A therapy for axillary hyperhidrosis markedly prolongs the relapse-free interval. J Am Acad Dermatol 2002; 46: Lowe P, Cerdan-Sanz S, Lowe N. Botulinum toxin type A in the treatment of bilateral primary axillary hyperhidrosis: Efficacy and duration with repeated treatments. Dermatol Surg 2003; 29: Galadari I, Alkaabi J. Botulinum toxin in the treatment of axillary hyperhidrosis. SKINmed 2003; 2: Heckmann M, Plewig G. Low dose efficacy of Botulinum toxin A for axillary hyperhidrosis. Arch Dermatol 2005; 141: Schnider P, Binder M, Kittler H. A randomized

11 Σ. Γρηγορiου, Α. Στρατηγoς, Ε. Μερμhγκη, Γ. Κοντοχριστoπουλος. Θεραπεiα εστιακhς υπεριδρωσiας με αλλαντικh τοξiνη 109 double blind, placebo-controlled trial of BTX-A for severe axillary hyperhidrosis. Br J Dermatol 1999; 140: Heckmann M, Ceballos-Baumann A, Plewig G. BTX-A for axillary hyperhidrosis. N Engl J Med 2001; 344: Naumann M, Lowe N. Botulinum toxin type A in the treatment of bilateral primary axillary hyperhidrosis: a randomized parallel group double blind placebo controlled trial. BMJ 2001; 323: Odderson IR. Long-term quantitative benefits of botulinum toxin type A in the treatment of axillary hyperhidrosis. Dermatol Surg. 2002; 28: Naumann M, Lowe N, Kumar C, Hamm H. Botulinum toxin type A is a safe and effective treatment for axillary hyperhidrosis over 16 months. Arch Dermatol 2003; 139: Baumann L, Slezinger A, Halem M, et al. Pilot study of teh safety and efficacy of Myoblock for treatment of axillary hyperhidrosis. Int J Dermatol 2005; 44: Naumann M, Hofmann U, Bergmann I. Focal hyperhidrosis: Effective treatment with intracutaneous botulinum toxin. Arch Dermatol 1998; 134: Goldman A. Treatment of axillary and palmar hyperhidrosis with botulinum toxin. Aesthet Plast Surg 2000; 24: Solomon B, Hayman R. BTX-A therapy for palmar and digital hyperhidrosis. J Am Acad Dermatol 2000; 42: Vadoud-Seyedi J, Heenen M, Simonari T. Treatment of idiopathic palmar hyperhidrosis with botulinum toxin. Dermatology 2002; 203: Krogstad A, Skyme A, Pegenius G, Wallin B. No compensatory sweating after botulinum toxin treatment of palmar hyperhidrosis. Br J Dermatol 2005; 152: Saadia D, Voustianiouk A, Wang AK, Kaufmann H. Botulinum toxin type A in primary palmar hyperhidrosis randomized, single blind two-dose study. Neurology 2001; 57: Bodokh I. Palmar hyperhidrosis. Ann Dermatol Venereol 2003; 130: Lowe N, Yamauchi P, Lask P, et al. Efficacy and safety of botulinum toxin type A in the treatment of palmar hyperhidrosis. A double blind randomized placebo controlled study. Dermatol Surg 2002; 28: Baumann L, Slezinger A, Halem M, et al. Double-blind placebo controlled pilot study of the safety and efficacy of Myoblock for the treatment of palmar hyperhidrosis. Dermatol Surg 2005; 31: Κοντοχριστόπουλος Γ, Γρηγορίου Σ, Καλοκύρη Α, και συν. Αποτελεσματικότητα και ασφάλεια της θεραπείας της εστιακής υπεριδρωσίας με αλλαντική τοξίνη Α. Ελληνική επιθεώρηση Δερματολογίας Αφροδισιολογίας 2004; 15: Simonetta-Morau M, Cauhepe C, Magues JP, Senard JM. A Double blind, randomized, comparative study of Dysport vs Botox in primary palmar hyperhidrosis. Br J Dermatol 2003; 149: Swartling C, Naver H, Lindberg M. Botulinum A toxin improves life quality in severe primary focal hyperhidrosis. Eur J Neurol. 2001; 8: Tan SR, Solish N. Long-term efficacy and quality of life in the treatment of focal hyperhidrosis with botulinum toxin A. Dermatol Surg 2002; 28: Campanati A, Penna L, Guzzo T, et al. Quality of life assessment in patients with hyperhidrosis before and after treatment with botulinum toxin. Results of an open label study. Clin Ther 2003; 25: Weber A, Heger S, Sinkgraven R, et al. Psychosocial aspects of patients with focal hyperhidrosis. Marked reduction of social phobia, anxiety and depression and increased quality of life after treatment with botulinum toxin A. Br J Dermatol 2005; 152: Solish N, Benohanian A, Kowalski JW. Canadian Dermatology Study Group on Health-Related Quality of Life in Primary Axillary Hyperhidrosis. Prospective open-label study of botulinum toxin type A in patients with axillary hyperhidrosis: effects on functional impairment and quality of life. Dermatol Surg 2005; 31: Naumann MK, Hamm H, Lowe NJ. Botox Hyperhidrosis Clinical Study Group. Effect of botulinum toxin type A on quality of life measures in patients with excessive axillary sweating: a randomized controlled trial. Br J Dermatol 2002; 147:

Hυπεριδρωσία είναι μια παθολογική κατάσταση. Aνασκόπηση. Yπεριδρωσία. Hyperhidrosis. Ðå ñß ëç øç. Summa ry ΕΙΣΑΓΩΓH. Κοντοχριστόπουλος Γ. Γρηγορίου Σ.

Hυπεριδρωσία είναι μια παθολογική κατάσταση. Aνασκόπηση. Yπεριδρωσία. Hyperhidrosis. Ðå ñß ëç øç. Summa ry ΕΙΣΑΓΩΓH. Κοντοχριστόπουλος Γ. Γρηγορίου Σ. Aνασκόπηση Yπεριδρωσία Κοντοχριστόπουλος Γ. Γρηγορίου Σ. Δερματολογική Κλινική ΕΣΥ, Νοσοκομείο Αφροδισίων και Δερματικών Νόσων Α. Συγγρός Ðå ñß ëç øç H υπεριδρωσία είναι μια σχετικά συχνή νόσος, που χαρακτηρίζεται

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΜΕ BOTOXTΩΝ ΡΥΤΙ ΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΣΩΠΟΥ ΚΑΙ ΤΗΣ ΥΠΕΡΙ ΡΩΣΙΑΣ

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΜΕ BOTOXTΩΝ ΡΥΤΙ ΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΣΩΠΟΥ ΚΑΙ ΤΗΣ ΥΠΕΡΙ ΡΩΣΙΑΣ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΜΕ BOTOXTΩΝ ΡΥΤΙ ΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΣΩΠΟΥ ΚΑΙ ΤΗΣ ΥΠΕΡΙ ΡΩΣΙΑΣ Τι είναι το ΒΟΤΟΧ; Το ΒΟΤΟΧ είναι ίσως η πιο διαδεδομένη μέθοδος αντιμετώπισης της γήρανσης και των ρυτίδων σήμερα. Μόνο το 2005 και μόνο

Διαβάστε περισσότερα

NeuroBloc Αλλαντική τοξίνη τύπου Β ενέσιμο διάλυμα 5.000 U/ml

NeuroBloc Αλλαντική τοξίνη τύπου Β ενέσιμο διάλυμα 5.000 U/ml NeuroBloc Αλλαντική τοξίνη τύπου Β ενέσιμο διάλυμα 5.000 U/ml Σημαντικές πληροφορίες ασφάλειας για γιατρούς Σκοπός αυτού του εγχειριδίου είναι να παρέχει σε γιατρούς με δικαίωμα συνταγογράφησης και χορήγησης

Διαβάστε περισσότερα

Β Κρατική Δερματολογική Κλινική, Νοσοκομείο Α. Συγγρός

Β Κρατική Δερματολογική Κλινική, Νοσοκομείο Α. Συγγρός Θεραπευτική Yπεριδρωσία και τοπικές αγωγές Τύρος Γ. Κοντοχριστόπουλος Γ. Β Κρατική Δερματολογική Κλινική, Νοσοκομείο Α. Συγγρός Ðå ñß ëç øç Η πρωτοπαθής εστιακή υπεριδρωσία είναι μια σχετικά συχνή νόσος.

Διαβάστε περισσότερα

Η ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΒΑΔΙΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΤΥΠΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΗ ΠΑΡΑΛΥΣΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ

Η ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΒΑΔΙΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΤΥΠΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΗ ΠΑΡΑΛΥΣΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Η ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΒΑΔΙΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΤΥΠΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΗ ΠΑΡΑΛΥΣΗ ΚΥΡΙΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΗΣ ΠΟΔΟΚΝΗΜΙΚΗΣ Φυσιολογική κίνηση ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΚΥΡΙΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΗΣ ΠΟΔΟΚΝΗΜΙΚΗΣ ΚΥΡΙΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Botulinum Τοξίνη-Α και Αισθητικές Επεµβάσεις

Botulinum Τοξίνη-Α και Αισθητικές Επεµβάσεις 96 ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΕΡΜΑΤΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ Τόμος 6, (2):96-101, 2009 Botulinum Τοξίνη-Α και Αισθητικές Επεµβάσεις Botulinum Toxin-A and Cosmetic Procedures ΠΕΡΙΛΗΨΗ Η botulinum τοξίνη (BT) τύπου Α αποτελεί

Διαβάστε περισσότερα

Ηλίας Ν. Μυγδάλης. Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκομείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα

Ηλίας Ν. Μυγδάλης. Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκομείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα ΕΤΟΣ ΙΔΡΥΣΕΩΣ 1942 «Έναρξη ινσουλίνης στα άτομα με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2: πότε και πως ;» Ηλίας Ν. Μυγδάλης Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκομείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα Ειδικό φροντιστήριο

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω;

Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω; Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω; MegalakriaBroshure.indd 1 17/11/2010 1:27:39 μμ Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών

Διαβάστε περισσότερα

Γήρανση του δέρµατος: σύγχρονοι τρόποι αντιµετώπισης

Γήρανση του δέρµατος: σύγχρονοι τρόποι αντιµετώπισης Γήρανση του δέρµατος: σύγχρονοι τρόποι αντιµετώπισης Ρηγόπουλος Δηµήτρης Δερµατολόγος-Αφροδισιολόγος Καθηγητής Πανεπιστηµίου Αθηνών Πανεπιστηµιακό Γενικό Νοσοκοµείο ΑΤΤΙΚΟΝ Ενώ η βιολογική γήρανση είναι

Διαβάστε περισσότερα

Νέα Δεδομένα στην Αγγειοχειρουργική στην Κύπρο - Ενδοφλεβική Θεραπεία με λέϊζερ Μέθοδος EVLA Η πιολιγότερο ανώδυνη ιατρική πρακτική για Κιρσούς

Νέα Δεδομένα στην Αγγειοχειρουργική στην Κύπρο - Ενδοφλεβική Θεραπεία με λέϊζερ Μέθοδος EVLA Η πιολιγότερο ανώδυνη ιατρική πρακτική για Κιρσούς Νέα Δεδομένα στην Αγγειοχειρουργική στην Κύπρο - Ενδοφλεβική Θεραπεία με λέϊζερ Μέθοδος EVLA Η πιολιγότερο ανώδυνη ιατρική πρακτική για Κιρσούς Πια είναι η καλύτερη μέθοδος θεραπείας; Κιρσοί είναι το αποτέλεσμα

Διαβάστε περισσότερα

Απόστολος Αποστολίδης Λέκτορας Ουρολογίας-Νευροουρολογίας Α.Π.Θ. Β Ουρολογική Κλινική, Γ.Ν.Παπαγεωργίου Κέντρο Εγκράτειας και Παθήσεων Πυελικού

Απόστολος Αποστολίδης Λέκτορας Ουρολογίας-Νευροουρολογίας Α.Π.Θ. Β Ουρολογική Κλινική, Γ.Ν.Παπαγεωργίου Κέντρο Εγκράτειας και Παθήσεων Πυελικού Απόστολος Αποστολίδης Λέκτορας Ουρολογίας-Νευροουρολογίας Α.Π.Θ. Β Ουρολογική Κλινική, Γ.Ν.Παπαγεωργίου Κέντρο Εγκράτειας και Παθήσεων Πυελικού Εδάφους Α.Π.Θ. Φάρμακα εκλογής στην ΟΑΒ 4 th International

Διαβάστε περισσότερα

Αν. Καθηγήτρια Ε. Λαμπρινουδάκη

Αν. Καθηγήτρια Ε. Λαμπρινουδάκη Αν. Καθηγήτρια Ε. Λαμπρινουδάκη upadate swfobject.embedswf('/plugins/content/avreloaded/mediaplayer.swf','avreloaded0','400',' 320','7.0.14','/plugins/content/avreloaded/expressinstall.swf', {file:'http://www.aretaieio-obgyn.com/images/stories/videos/emino.flv',width:'400',height:'

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη.

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Καρκίνος του προστάτη Επιδημιολογία: Αποτελεί τον συχνότερα διαγνωσμένο καρκίνο στον άνδρα. 186.320

Διαβάστε περισσότερα

Η ΜΕΘΟΔΟΣ SCHROTH ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΕΦΗΒΙΚΗΣ ΙΔΙΟΠΑΘΟΥΣ ΣΚΟΛΙΩΣΗΣ

Η ΜΕΘΟΔΟΣ SCHROTH ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΕΦΗΒΙΚΗΣ ΙΔΙΟΠΑΘΟΥΣ ΣΚΟΛΙΩΣΗΣ Η ΜΕΘΟΔΟΣ SCHROTH ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΕΦΗΒΙΚΗΣ ΙΔΙΟΠΑΘΟΥΣ ΣΚΟΛΙΩΣΗΣ ΝΙΚΟΣ ΚΑΡΑΒΙΔΑΣ Φυσικοθεραπευτής Certified Schroth Therapist Certified SEAS Therapist McKenzie Therapist MSc, PT Συνήθης

Διαβάστε περισσότερα

ΣΚΟΛΙΩΣΗ.ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ

ΣΚΟΛΙΩΣΗ.ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ 1 Νοσηλεύτρια-Φυσικοθεραπεύτρια Τ.Ε. Γ.Ν.Μαιευτηρίου "Έλενα Βενιζέλου",Μεταπτυχιακή Φοιτήτρια Ιατρικής Σχολής Αθηνών στην 2Νοσηλεύτρια Τ.Ε. Γ.Ν.Άμφισσας, Μεταπτυχιακή Φοιτήτρια Ανοικτού Πανεπιστημίου Ιταλίας

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδροµο Καρπιαίου Σωλήνα

Σύνδροµο Καρπιαίου Σωλήνα Σύνδροµο Καρπιαίου Σωλήνα Το σύνδροµο του καρπιαίου σωλήνα είναι µία συνήθης αιτία πόνου και διαταραχής της αισθητικότητας στα χέρια. Οφείλεται σε πίεση του µέσου νεύρου στην περιοχή του καρπού. Στην περιοχή

Διαβάστε περισσότερα

Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση )

Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση ) Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση ) Συντηρητική ή Χειρουργική Αντιµετώπιση Γ. Στράντζαλης Νευροχειρουργική Κλινική, Πανεπιστήµιο Αθηνών, Θεραπευτήριο Ευαγγελισµός ΓΕΝΙΚΑ Η οσφυo-ισχιαλγία ή ο «πόνος

Διαβάστε περισσότερα

ΝΙΚΟΣ ΚΑΡΑΒΙΔΑΣ. Φυσικοθεραπευτής Certified Schroth Therapist Certified SEAS Therapist McKenzie Therapist PT, MSc

ΝΙΚΟΣ ΚΑΡΑΒΙΔΑΣ. Φυσικοθεραπευτής Certified Schroth Therapist Certified SEAS Therapist McKenzie Therapist PT, MSc ΝΙΚΟΣ ΚΑΡΑΒΙΔΑΣ Φυσικοθεραπευτής Certified Schroth Therapist Certified SEAS Therapist McKenzie Therapist PT, MSc Εξειδικευμένες ασκήσεις προσαρμοσμένες στον τύπο της σκολίωσης Τρισδιάστατη αυτοδιόρθωση

Διαβάστε περισσότερα

1. ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ: 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ ΣΕ ΔΡΑΣΤΙΚΑ ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ:

1. ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ: 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ ΣΕ ΔΡΑΣΤΙΚΑ ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ: ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ GLIATILIN (Choline alfoscerate) 1. ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ: GLIATILIN 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ ΣΕ ΔΡΑΣΤΙΚΑ ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ: Μαλακές Κάψουλες:

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμογές της αλλαντοτοξίνης τύπου Α στα δύο κάτω τριτήμορα του προσώπου, τράχηλο και ντεκολτέ

Εφαρμογές της αλλαντοτοξίνης τύπου Α στα δύο κάτω τριτήμορα του προσώπου, τράχηλο και ντεκολτέ 28 ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΕΡΜΑΤΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ Τόμος 3, (1):28-32, 2006 Εφαρμογές της αλλαντοτοξίνης τύπου Α στα δύο κάτω τριτήμορα του προσώπου, τράχηλο και ντεκολτέ Botulinum toxin type-a injections in the

Διαβάστε περισσότερα

Η έναρξη της ανοσίας είναι δύο εβδομάδες μετά την ολοκλήρωση του βασικού εμβολιασμού.

Η έναρξη της ανοσίας είναι δύο εβδομάδες μετά την ολοκλήρωση του βασικού εμβολιασμού. ΕΣΩΚΛΕΙΣΤΟ ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΕΩΣ Covexin 10, ενέσιμο εναιώρημα σε πρόβατα και βοοειδή 1. ΟΝΟΜΑ ΚΑΙ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΤΟΥ ΚΑΤΟΧΟΥ ΤΗΣ ΑΔΕΙΑΣ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΚΑΤΟΧΟΥ ΤΗΣ ΑΔΕΙΑΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΠΟΥ ΕΙΝΑΙ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Κατανοώντας Την Αυχενική Δυστονία και τη Θεραπεία με το NeuroBloc

Κατανοώντας Την Αυχενική Δυστονία και τη Θεραπεία με το NeuroBloc Οδηγός για τους Ασθενείς Πληροφορίες για τους ασθενείς που τους έχει συνταγογραφηθεί τοξίνη κλωστηριδίου αλλαντίασης Τύπου Β (NeuroBloc ) για τη θεραπεία της αυχενικής δυστονίας Κατανοώντας Την Αυχενική

Διαβάστε περισσότερα

histogenesis Dr.Stefanos Goudelas, Dermatologist

histogenesis Dr.Stefanos Goudelas, Dermatologist histogenesis Dr.Stefanos Goudelas, Dermatologist histogenesis αισθητική προσώπου Dr. Stefanos Goudelas, Dermatologist η πιο διαδεδομένη και αποτελεσματική αγωγή για τις ρυτίδες έκφρασης Dr. Stefanos Goudelas

Διαβάστε περισσότερα

15λεπτη Προετοιμασία του φοιτητή για την παρακολούθηση του μαθήματος νευροουρολογίας, γυναικολογικής ουρολογίας και ακράτειας ούρων.

15λεπτη Προετοιμασία του φοιτητή για την παρακολούθηση του μαθήματος νευροουρολογίας, γυναικολογικής ουρολογίας και ακράτειας ούρων. 15λεπτη Προετοιμασία του φοιτητή για την παρακολούθηση του μαθήματος νευροουρολογίας, γυναικολογικής ουρολογίας και ακράτειας ούρων. Η ουροδόχος κύστη δεν είναι απλά μία κοιλότητα η οποία γεμίζει απλά

Διαβάστε περισσότερα

«Πρόληψη υποτροπών και επιπλοκών της κοιλιοκάκης» 12 η Εκπαιδευτική Διημερίδα της ΕΠΕΓΕ Αθήνα 2014

«Πρόληψη υποτροπών και επιπλοκών της κοιλιοκάκης» 12 η Εκπαιδευτική Διημερίδα της ΕΠΕΓΕ Αθήνα 2014 «Πρόληψη υποτροπών και επιπλοκών της κοιλιοκάκης» 12 η Εκπαιδευτική Διημερίδα της ΕΠΕΓΕ Αθήνα 2014 Κοιλιοκάκη Ι Η κοιλιοκάκη είναι ανοσολογική πάθηση, που προκαλεί κυρίως βλάβες στο λεπτό έντερο αλλά και

Διαβάστε περισσότερα

Μια ακόμα χρονιά φθάνει στο τέλος της...

Μια ακόμα χρονιά φθάνει στο τέλος της... 1 editorial Μια ακόμα χρονιά φθάνει στο τέλος της......και δίνει τη θέση της στην καινούργια, που όλοι ελπίζουμε να μας φέρει περισσότερη ευτυχία και χαρά. Ήδη οι βιτρίνες των καταστημάτων έχουν διακοσμηθεί

Διαβάστε περισσότερα

Ανιχνευτικές εξετάσεις (screening) στη φροντίδα του παιδιού

Ανιχνευτικές εξετάσεις (screening) στη φροντίδα του παιδιού Ανιχνευτικές εξετάσεις (screening) στη φροντίδα του παιδιού Μάιος 2007 Τ. Παναγιωτόπουλος Τομέας υγείας του παιδιού Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας «Όλα τα προγράμματα screening προκαλούν βλάβη, ορισμένα

Διαβάστε περισσότερα

Καρκίνος ορθού Προεγχειρητική ακτινοθεραπεία. Λουίζα Βίνη Ογκολόγος Ακτινοθεραπεύτρια Τμήμα Ακτινοθεραπείας Ιατρικό Αθηνών

Καρκίνος ορθού Προεγχειρητική ακτινοθεραπεία. Λουίζα Βίνη Ογκολόγος Ακτινοθεραπεύτρια Τμήμα Ακτινοθεραπείας Ιατρικό Αθηνών Καρκίνος ορθού Προεγχειρητική ακτινοθεραπεία Λουίζα Βίνη Ογκολόγος Ακτινοθεραπεύτρια Τμήμα Ακτινοθεραπείας Ιατρικό Αθηνών Prognostic groups in 1676 patients with T3 rectal cancer treated without preoperative

Διαβάστε περισσότερα

Γενικές Μετεγχειρητικές Οδηγίες

Γενικές Μετεγχειρητικές Οδηγίες Γενικές Μετεγχειρητικές Οδηγίες 1. Σκοπός της άμεσης μετεγχειρητικής περιόδου είναι η επούλωση των τραυμάτων από τον χειρουργικό τραυματισμό, η αναλγησία και η προετοιμασία για την έναρξη του προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της Αλδοστερόνης στην Αρτηριακή Υπέρταση. Γκαλιαγκούση Ευγενία Παθολόγος Β ΠΠ Κλινική ΑΠΘ Iπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης

Ο ρόλος της Αλδοστερόνης στην Αρτηριακή Υπέρταση. Γκαλιαγκούση Ευγενία Παθολόγος Β ΠΠ Κλινική ΑΠΘ Iπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης Ο ρόλος της Αλδοστερόνης στην Αρτηριακή Υπέρταση Γκαλιαγκούση Ευγενία Παθολόγος Β ΠΠ Κλινική ΑΠΘ Iπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης Ευεργετικά ωφέλη της θεραπείας µε ανταγωνιστές της αλδοστερόνης 30%

Διαβάστε περισσότερα

Αντιυπερτασικά & σεξ. Σοκολάκης Ιωάννης, MD, MSc Ειδικευόμενος Β Ουρολογικής Κλινικής ΑΠΘ, ΓΝΘ «Παπαγεωργίου»

Αντιυπερτασικά & σεξ. Σοκολάκης Ιωάννης, MD, MSc Ειδικευόμενος Β Ουρολογικής Κλινικής ΑΠΘ, ΓΝΘ «Παπαγεωργίου» Αντιυπερτασικά & σεξ Σοκολάκης Ιωάννης, MD, MSc Ειδικευόμενος Β Ουρολογικής Κλινικής ΑΠΘ, ΓΝΘ «Παπαγεωργίου» Υπέραταση & ED Η Υπέρταση αποτελεί ανεξάρτητο παράγοντα κινδύνου για ED Feldman et al. J Urol

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου και τρόποι αντιμετώπισης του

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου και τρόποι αντιμετώπισης του 1 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου και τρόποι αντιμετώπισης του Ονοματεπώνυμο φοιτήτριας: Ειρήνη Αδάμου Λεμεσός 2014 2 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Φιάλη. Φιάλη. Φιάλη. Φιάλη. Φιάλη. Χρήση. Χρήση. Χρήση. Μονάδες. Μονάδες. Μονάδες BOTOX 100 BOTOX 100 BOTOX 100. Allergan Pharmaceuticals

Φιάλη. Φιάλη. Φιάλη. Φιάλη. Φιάλη. Χρήση. Χρήση. Χρήση. Μονάδες. Μονάδες. Μονάδες BOTOX 100 BOTOX 100 BOTOX 100. Allergan Pharmaceuticals ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ I ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΜΕ ΤΙΣ ΟΝΟΜΑΣΙΕΣ ΤΩΝ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ, ΤΗ ΦΑΡΜΑΚΟΤΕΧΝΙΚΗ ΜΟΡΦΗ, ΤΙΣ ΠΕΡΙΕΚΤΙΚΟΤΗΤΕΣ, THΝ Ο Ο ΧΟΡΗΓΗΣΗΣ, ΤΟΥΣ ΚΑΤΟΧΟΥΣ Α ΕΙΑΣ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑΣ, ΤΗΝ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΚΑΙ ΤΙΣ ΣΥΣΚΕΥΑΣΙΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΒΛΑΒΕΡΕΣ ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ ΑΠΟ ΥΨΗΛΗ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ. Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος

ΒΛΑΒΕΡΕΣ ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ ΑΠΟ ΥΨΗΛΗ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ. Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος ΒΛΑΒΕΡΕΣ ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ ΑΠΟ ΥΨΗΛΗ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος Στοιβάδες δέρματος Επιδερμίδα (τέσσερις στοιβάδες κυττάρων) Χόριο (άφθονα αγγεία και νεύρα) Υποδερμάτιο πέταλο (περιέχει

Διαβάστε περισσότερα

- ΚΑΘΕ ΓΥΝΑΙΚΑ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΓΝΩΡΙΖΕΙ - ΚΑΘΕ ΑΝΔΡΑΣ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΞΕΡΕΙ

- ΚΑΘΕ ΓΥΝΑΙΚΑ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΓΝΩΡΙΖΕΙ - ΚΑΘΕ ΑΝΔΡΑΣ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΞΕΡΕΙ ΑΚΡΑΤΕΙΑ ΟΥΡΩΝ - ΚΑΘΕ ΓΥΝΑΙΚΑ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΓΝΩΡΙΖΕΙ - ΚΑΘΕ ΑΝΔΡΑΣ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΞΕΡΕΙ Τι είναι η ακράτεια ούρων; Η ακράτεια ούρων είναι ένας γενικός όρος που χρησιμοποιείται για να περιγράψει καταστάσεις στις

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ νεφρά νεφρών Η υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση) είναι ένα από τα δύο κύρια αίτια χρόνιας νεφρικής νόσου παγκοσμίως (το άλλο είναι ο διαβήτης). Επίσης, τα νεφρά έχουν βασικό ρόλο στη

Διαβάστε περισσότερα

Νοσος Cushing Μάθετε περισσότερα

Νοσος Cushing Μάθετε περισσότερα Journalist Handbook 1 Πληροφορίες για Δημοσιογράφους Νοσος Cushing Μάθετε περισσότερα Νοσος Cushing 3 TΙ ΕΙΝΑΙ Η ΝΟΣΟΣ CUSHING; Πριν μιλήσουμε για τη Νόσο Cushing, θα πρέπει να κατανοήσουμε την ασθένεια

Διαβάστε περισσότερα

Νεότερες παρεµβάσεις στην πρόληψη και θεραπεία του διαβητικού ποδιού

Νεότερες παρεµβάσεις στην πρόληψη και θεραπεία του διαβητικού ποδιού Στρογγυλό τραπέζι Νεότερες παρεµβάσεις στην πρόληψη και θεραπεία του διαβητικού ποδιού Συντονιστής: Η. Ν. Μυγδάλης Β Παθολογική Κλινική και ιαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκοµείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα Οι διαταραχές

Διαβάστε περισσότερα

ΟΞΕΙΕΣ ΥΠΕΡΓΛΥΚΑΙΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ

ΟΞΕΙΕΣ ΥΠΕΡΓΛΥΚΑΙΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΟΞΕΙΕΣ ΥΠΕΡΓΛΥΚΑΙΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΛΛΙΟΠΗ ΚΩΤΣΑ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΑΣ, ΔΙΑΒΗΤΗ, ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΥ Α ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΧΕΠΑ ΔΙΑΒΗΤΙΚΗ ΚΕΤΟΞΕΩΣΗ ΥΠΕΡΓΛΥΚΑΙΜΙΚΟ ΥΠΕΡΩΣΜΩΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Ευτέρπη Κ. ΔΕΜΙΡΗ Αναπλ. Καθηγήτρια Πλαστικής Χειρουργικής Α.Π.Θ. Κλινική Πλαστικής Χειρουργικής Α.Π.Θ. Νοσοκομείο Παπαγεωργίου Θεσσαλονίκης

Ευτέρπη Κ. ΔΕΜΙΡΗ Αναπλ. Καθηγήτρια Πλαστικής Χειρουργικής Α.Π.Θ. Κλινική Πλαστικής Χειρουργικής Α.Π.Θ. Νοσοκομείο Παπαγεωργίου Θεσσαλονίκης Ευτέρπη Κ. ΔΕΜΙΡΗ Αναπλ. Καθηγήτρια Πλαστικής Χειρουργικής Α.Π.Θ. Κλινική Πλαστικής Χειρουργικής Α.Π.Θ. Νοσοκομείο Παπαγεωργίου Θεσσαλονίκης !!!! Ποιές μέθοδοι χρησιμοποιούνται? Ποιά μέθοδος θεωρείται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΚΗ ΚΑΤΑΚΛΙΣΕΩΝ DR. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ ΛΙΑΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ

ΕΛΚΗ ΚΑΤΑΚΛΙΣΕΩΝ DR. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ ΛΙΑΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΕΛΚΗ ΚΑΤΑΚΛΙΣΕΩΝ DR. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ ΛΙΑΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ Κατάκλιση ορίζεται η εξέλκωση του δέρματος εξαιτίας πίεσης σε διάφορες περιοχές του σώματος υπερκείμενες οστικών προεξοχών Συχνότητα εμφάνισης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙΙ ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΕΣ ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΙ ΤΗΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗΣ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΦΥΛΛΟΥ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙΙ ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΕΣ ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΙ ΤΗΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗΣ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΦΥΛΛΟΥ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙΙ ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΕΣ ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΙ ΤΗΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗΣ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΦΥΛΛΟΥ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ Σημείωση: Οι εν λόγω τροποποιήσεις της περίληψης των χαρακτηριστικών του προϊόντος και

Διαβάστε περισσότερα

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Σακχαρώδης Διαβήτης Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Number of people with diabetes by IDF Region, 2013 IDF Diabetes Atlas.

Διαβάστε περισσότερα

Το Xarelto είναι φάρμακο που περιέχει τη δραστική ουσία ριβαροξαβάνη. Διατίθεται σε μορφή δισκίων (2,5, 10, 15 και 20 mg).

Το Xarelto είναι φάρμακο που περιέχει τη δραστική ουσία ριβαροξαβάνη. Διατίθεται σε μορφή δισκίων (2,5, 10, 15 και 20 mg). EMA/230698/2013 EMEA/H/C/000944 Περίληψη EPAR για το κοινό ριβαροξαβάνη Το παρόν έγγραφο αποτελεί σύνοψη της Ευρωπαϊκής Δημόσιας Έκθεσης Αξιολόγησης (EPAR) του. Επεξηγεί τον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχογενής στυτική δυσλειτουργία: μια γνωριμία με τις ψυχολογικές θεραπείες. Β Ουρολογική Κλινική Α.Π.Θ

Ψυχογενής στυτική δυσλειτουργία: μια γνωριμία με τις ψυχολογικές θεραπείες. Β Ουρολογική Κλινική Α.Π.Θ Ψυχογενής στυτική δυσλειτουργία: μια γνωριμία με τις ψυχολογικές θεραπείες Β Ουρολογική Κλινική Α.Π.Θ Καλυβιανάκης Δημήτρης, Ουρολόγος Υπότροφος ΜΜΟΠ 27 30 Μαΐου 2010. Πορταριά Πήλιο Εισαγωγή (1) Λίγες

Διαβάστε περισσότερα

Αντιμετώπιση της νόσου Πάρκινσον: Νευρολογική Θεραπεία. Ιωάννης Ελλούλ Επίκουρος Καθηγητής Νευρολογίας Παν/μίου Πατρών

Αντιμετώπιση της νόσου Πάρκινσον: Νευρολογική Θεραπεία. Ιωάννης Ελλούλ Επίκουρος Καθηγητής Νευρολογίας Παν/μίου Πατρών Αντιμετώπιση της νόσου Πάρκινσον: Νευρολογική Θεραπεία Ιωάννης Ελλούλ Επίκουρος Καθηγητής Νευρολογίας Παν/μίου Πατρών Φυσική ιστορία της νόσου Πάρκινσον Διάγνωση 5 έτη 10 έτη 15 έτη Εξέλιξη Δυσκαμψία Βραδυκινησία

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι το γλαύκωμα;

Τι είναι το γλαύκωμα; Αυτές οι πληροφορίες προορίζονται για γενική πληροφόρηση και ενημέρωση του κοινού και σε καμία περίπτωση δεν μπορούν να αντικαταστήσουν τη συμβουλή ιατρού ή άλλου αρμοδίου επαγγελματία υγείας. Τι είναι

Διαβάστε περισσότερα

η λύση στο πρόβληµα της κυτταρίτιδας Συµπλήρωµα διατροφής µε ω3 - ω6, βιταµίνες Β6 & Ε και φυτικά εκχυλίσµατα

η λύση στο πρόβληµα της κυτταρίτιδας Συµπλήρωµα διατροφής µε ω3 - ω6, βιταµίνες Β6 & Ε και φυτικά εκχυλίσµατα η λύση στο πρόβληµα της κυτταρίτιδας Συµπλήρωµα διατροφής µε ω3 - ω6, βιταµίνες Β6 & Ε και φυτικά εκχυλίσµατα "Κλινικά αποδεδειγµένα αποτελέσµατα σε 47 ηµέρες" Αντιμετώπιση της κυτταρίτιδας Ένα από τα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΙΣΟΦΑΓΟΥ. Δημήτριος Θεοδώρου Επίκουρος Καθηγητής Χειρουργικής. Α Προπαιδευτική Χειρουργική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών

ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΙΣΟΦΑΓΟΥ. Δημήτριος Θεοδώρου Επίκουρος Καθηγητής Χειρουργικής. Α Προπαιδευτική Χειρουργική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΙΣΟΦΑΓΟΥ Δημήτριος Θεοδώρου Επίκουρος Καθηγητής Χειρουργικής Μονάδα Χειρουργικής Ανωτέρου Πεπτικού Α Προπαιδευτική Χειρουργική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΛΗΣ ΜΠΑΓΚΑΛΑΣ ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΟΣ ΕΝΤΑΤΙΚΟΛΟΓΟΣ ΜΟΝΑΔΑ ΑΝΑΠΝΕΣΤΙΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ Γ.Ν.Θ. Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ

ΒΑΣΙΛΗΣ ΜΠΑΓΚΑΛΑΣ ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΟΣ ΕΝΤΑΤΙΚΟΛΟΓΟΣ ΜΟΝΑΔΑ ΑΝΑΠΝΕΣΤΙΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ Γ.Ν.Θ. Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ ΒΑΣΙΛΗΣ ΜΠΑΓΚΑΛΑΣ ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΟΣ ΕΝΤΑΤΙΚΟΛΟΓΟΣ ΜΟΝΑΔΑ ΑΝΑΠΝΕΣΤΙΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ Γ.Ν.Θ. Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Η Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια είναι μια νόσος που μπορεί να προληφθεί και να θεραπευθεί, και περιλαμβάνει

Διαβάστε περισσότερα

Νικόλαος Μπουντουβής Ενδοκρινολόγος

Νικόλαος Μπουντουβής Ενδοκρινολόγος Νικόλαος Μπουντουβής Ενδοκρινολόγος Εργαστήριο Έρευνας Παθήσεων Μυοσκελετικού Συστήματος Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα 2012 2013 Νοσοκομείο ΚΑΤ, 17 Ιανουαρίου 2013 Παραθυρεοειδείς αδένες 1880 Ο Σουηδός φοιτητής

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΙΑΤΡΕΙΟ ΠΑΘΗΣΕΩΝ ΜΑΣΤΟΥ: ΟΙ 1000 ΠΡΩΤΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΚΟΥ Γ MD, ΚΑΠΙΡΗΣ Σ MD, ΚΟΛΟΒΕΛΩΝΗΣ Γ MD, ΜΑΛΛΙΔΗΣ Ε MD,

ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΙΑΤΡΕΙΟ ΠΑΘΗΣΕΩΝ ΜΑΣΤΟΥ: ΟΙ 1000 ΠΡΩΤΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΚΟΥ Γ MD, ΚΑΠΙΡΗΣ Σ MD, ΚΟΛΟΒΕΛΩΝΗΣ Γ MD, ΜΑΛΛΙΔΗΣ Ε MD, Γ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΤΟΥ ΓΝΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ Εισαγωγή Ο καρκίνος του μαστού είναι ο συχνότερος καρκίνος των γυναικών στον Δυτικό κόσμο. Από την έναρξη λειτουργίας του Ιατρείου Παθήσεων Μαστού (του Γ Χειρουργικού

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ: ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ

ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ Η οστεοπόρωση είναι μια πάθηση του σκελετού, η οποία χαρακτηρίζεται από χαμηλή οστική μάζα και καταστροφή της μικρό- αρχιτεκτονικής του οστίτη ιστού, με αποτέλεσμα την αύξηση της

Διαβάστε περισσότερα

Ρευματοειδής αρθρίτιδα

Ρευματοειδής αρθρίτιδα Ρευματοειδής αρθρίτιδα Μ.Ν. Μανουσάκης En. Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών ρευματοειδής αρθρίτιδα είναι μία χρόνια φλεγμονή των αρθρώσεων (Πιν. 1). Με τον όρο χρόνια φλεγμονή των αρθρώσεων,

Διαβάστε περισσότερα

'' Παιδο-δερματολογίας''

'' Παιδο-δερματολογίας'' ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Α ΚΛΙΝΙΚΗ ΔΕΡΜΑΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΦΡΟΔΙΣΙΩΝ ΝΟΣΩΝ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ «Α. ΣΥΓΓΡΟΣ» Διευθύντρια: Καθηγήτρια Χ.Αντωνίου ΠΑΙΔΟ-ΔΕΡΜΑΤΟΛΟΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ Υπεύθυνη: Καθηγήτρια Α. Κατσαρού

Διαβάστε περισσότερα

Δώρα Πετρακοπούλου. Αποκατάσταση μαστού μετά την μαστεκτομή. Τεχνικές αποκατάστασης μαστού ΠΛΑΣΤΙΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ

Δώρα Πετρακοπούλου. Αποκατάσταση μαστού μετά την μαστεκτομή. Τεχνικές αποκατάστασης μαστού ΠΛΑΣΤΙΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ Δώρα Πετρακοπούλου ΠΛΑΣΤΙΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ Αποκατάσταση μαστού μετά την μαστεκτομή Η αποκατάσταση του μαστού μετά από μαστεκτομή είναι η διαδικασία δημιουργίας καινούργιου μαστού σε γυναίκες που έχουν υποστεί

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΤΟΠΑΘΕΙΣ ΚΙΝΗΤΙΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΟΙΣΟΦΑΓΟΥ Κοτσικόρος Νικόλαος Ειδικευόµενος Β Γαστρεντερολογικής Κλινικής ΓΝΑ «Ο Ευαγγελισµός» ΠΡΩΤΟΠΑΘΕΙΣ ΚΙΝΗΤΙΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΟΙΣΟΦΑΓΟΥ 1. Ιδιοπαθής αχαλασία 2. Ιδιοπαθής

Διαβάστε περισσότερα

Υγρά φακών & Τεχνητά δάκρυα

Υγρά φακών & Τεχνητά δάκρυα Υγρά φακών & Τεχνητά δάκρυα Τι είναι η ξηροφθαλμία Η ξηροφθαλμία είναι η πάθηση του οφθαλμού όπου παράγονται λιγότερα δάκρυα από αυτά που χρειάζεται το μάτι για να διατηρηθεί σε μια υγρή κατάσταση.τα δάκρυα

Διαβάστε περισσότερα

Επίπεδο της συνείδησης

Επίπεδο της συνείδησης Καθηγητής ρ. Λάζαρος Ι. Τσούσκας ΠΡΩΤΕΣ ΒΟΗΘΕΙΕΣ Θεσσαλονίκη 2003: 20-25 Επίπεδο της συνείδησης Η µερική ή ολική απώλεια της συνείδησης του πάσχοντος είναι µια σοβαρή κατάσταση, κατά την οποία διαταράσσεται

Διαβάστε περισσότερα

ΛΕΥΚΗ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΛΟΓΕΣ. Θεοδώρα Καράγιωργα Δερματολόγος - Αφροδισιολόγος

ΛΕΥΚΗ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΛΟΓΕΣ. Θεοδώρα Καράγιωργα Δερματολόγος - Αφροδισιολόγος ΛΕΥΚΗ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΛΟΓΕΣ Θεοδώρα Καράγιωργα Δερματολόγος - Αφροδισιολόγος ΛΕΥΚΗ Κοινή δερματική νόσος που οδηγεί σε αποχρωματισμό Σημαντική η ψυχολογική υποστήριξη. Γνώση προγνωστικών παραγόντων. ΑΡΝΗΤΙΚΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

φροντιστήρια επίγνωση

φροντιστήρια επίγνωση ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΕΠΑ.Λ. 2013 ΜΑΘΗΜΑ: ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ Επιμέλεια θεμάτων: Εμμανουέλα Μαθιουδάκη, Βιολόγος ΘΕΜΑ Α Α1. Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις που ακολουθούν, γράφοντας

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΗ ΦΑΣΗ ΤΗΣ ΑΝΑΚΟΠΗΣ

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΗ ΦΑΣΗ ΤΗΣ ΑΝΑΚΟΠΗΣ Από την καρδιοπνευμονική στην καρδιοεγκεφαλική αναζωογόνηση ΤΗΣ ΑΝΑΚΟΠΗΣ Μαρία Ι. Σεφέρου Ειδικευόμενη Καρδιολογίας Σισμανόγλειο Γ.Ν.Α. ΑΝΑΚΟΠΗ Ηλεκτρική Φάση Κυκλοφορική Φάση Μεταβολική Φάση ΕΛΛΗΝΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Ενημέρωση και συγκατάθεση για χειρουργική τοποθέτηση οδοντικών εμφυτευμάτων

Ενημέρωση και συγκατάθεση για χειρουργική τοποθέτηση οδοντικών εμφυτευμάτων Ενημέρωση και συγκατάθεση για χειρουργική τοποθέτηση οδοντικών εμφυτευμάτων Προτεινόμενη θεραπεία: Μετά από προσεκτική κλινική και ακτινογραφική εξέταση του στόματος και εκτίμηση της κατάστασης μου, ο

Διαβάστε περισσότερα

Pronilen Ενέσιμο διάλυμα λουπροστιόλης

Pronilen Ενέσιμο διάλυμα λουπροστιόλης Ενέσιμο διάλυμα λουπροστιόλης Σύνθεση: Ανά ml: Λουπροστιόλη 7,50 mg Είδη ζώων: Αγελάδες, μοσχίδες, φοράδες, πρόβατα. Φαρμακολογικές ιδιότητες: Η λουπροστιόλη είναι ένα συνθετικό ανάλογο της προσταγλανδίνης

Διαβάστε περισσότερα

«ΟΣΤΕΟΑΡΘΡΙΤΙΣ» Ευστάθιος Χρονόπουλος Επίκουρος Καθηγητής ΕΚΠΑ Β Πανεπιστημιακή ήορθοπαιδική ήκλινική Κωνσταντοπούλειο Νοσοκομείο Ν.

«ΟΣΤΕΟΑΡΘΡΙΤΙΣ» Ευστάθιος Χρονόπουλος Επίκουρος Καθηγητής ΕΚΠΑ Β Πανεπιστημιακή ήορθοπαιδική ήκλινική Κωνσταντοπούλειο Νοσοκομείο Ν. «ΟΣΤΕΟΑΡΘΡΙΤΙΣ» Ευστάθιος Χρονόπουλος Επίκουρος Καθηγητής ΕΚΠΑ Β Πανεπιστημιακή ήορθοπαιδική ήκλινική Κωνσταντοπούλειο Νοσοκομείο Ν.ΙΩΝΙΑΣ Εισαγωγή: γή Η συνηθέστερη των παθήσεων που προσβάλλει τους ενήλικες

Διαβάστε περισσότερα

Αντιμουσκαρινικά και νευρογενής κύστη: Τι γνωρίζουμε και τι μας αγχώνει? Αθανάσιος Οικονόμου Ουρολογική Κλινική Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Λάρισας

Αντιμουσκαρινικά και νευρογενής κύστη: Τι γνωρίζουμε και τι μας αγχώνει? Αθανάσιος Οικονόμου Ουρολογική Κλινική Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Λάρισας Αντιμουσκαρινικά και νευρογενής κύστη: Τι γνωρίζουμε και τι μας αγχώνει? Αθανάσιος Οικονόμου Ουρολογική Κλινική Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Λάρισας Σύγκρουση συμφερόντων Astellas Pfizer GSK Amgen Eli-Lilly

Διαβάστε περισσότερα

Η θρομβοεμβολική νόσος στον ορθοπαιδικό ασθενή

Η θρομβοεμβολική νόσος στον ορθοπαιδικό ασθενή Η θρομβοεμβολική νόσος στον ορθοπαιδικό ασθενή Δρ Σταμάτιος Α. Παπαδάκης Ορθοπαιδικός Χειρουργός Επιμελητής Α - Ε.Σ.Υ. Δ Ορθοπαιδική Κλινική Γ.Ν.Α. KAT Ε.Φ.Θ. Επίπτωση Επίπτωση 60% 35%-60% σε # πυέλου

Διαβάστε περισσότερα

Ηθέσητωναντι-TNF παραγόντων στην θεραπεία της περιεδρικής νόσου Crohn. Χρηστίδου Αγγελική Γαστρεντερολόγος ΓΝΑ ΠΟΛΥΚΛΙΝΙΚΗ

Ηθέσητωναντι-TNF παραγόντων στην θεραπεία της περιεδρικής νόσου Crohn. Χρηστίδου Αγγελική Γαστρεντερολόγος ΓΝΑ ΠΟΛΥΚΛΙΝΙΚΗ Ηθέσητωναντι-TNF παραγόντων στην θεραπεία της περιεδρικής νόσου Crohn Χρηστίδου Αγγελική Γαστρεντερολόγος ΓΝΑ ΠΟΛΥΚΛΙΝΙΚΗ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΟΣ CROHN ΣΥΡΙΓΓΙΟ Τα συρίγγια είναι συχνή εκδήλωση της ν.crohn (17%-

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ.

ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ. ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ. Η στυτική δυσλειτουργία είναι ένα από τα συχνότερα νοσήματα των ανδρών στην σημερινή εποχή.σε νεαρότερες ηλικίες το 30% οφείλεται σε οργανικές αιτίες και το 70 % σε ψυχολογικά αίτια

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΑΓΓΕΙΟΔΙΑΣΤΑΛΤΙΚΑ

ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΑΓΓΕΙΟΔΙΑΣΤΑΛΤΙΚΑ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΑΓΓΕΙΟΔΙΑΣΤΑΛΤΙΚΑ Γεωργία Γ. Πίτσιου,, MD, PhD Πνευμονολόγος Εντατικολόγος Μονάδα Αναπνευστικής Ανεπάρκειας ΑΠΘ ΑΓΓΕΙΟΔΙΑΣΤΑΛΤΙΚΑ ΚΑΙ ΠΝΕΥΜΟΝΑΣ Ανταγωνιστές

Διαβάστε περισσότερα

Η νόσος Dupuytren. Εισαγωγή

Η νόσος Dupuytren. Εισαγωγή Η νόσος Dupuytren Εισαγωγή Η νόσος Dupuytren είναι µία πάθηση της παλάµης και των δακτύλων του χεριού που οφείλεται σε παθολογική πάχυνση και ρίκνωση της παλαµιαίας απονεύρωσης µε αποτέλεσµα την σύγκαµψη

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήριες Οδηγίες για τη διάγνωση και παρακολούθηση διαταραχών λειτουργίας του θυρεοειδούς σε ενήλικες

Κατευθυντήριες Οδηγίες για τη διάγνωση και παρακολούθηση διαταραχών λειτουργίας του θυρεοειδούς σε ενήλικες Κατευθυντήριες Οδηγίες για τη διάγνωση και παρακολούθηση διαταραχών λειτουργίας του θυρεοειδούς σε ενήλικες Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας (ΠΦΥ) Εργαστήριο Κλινικών Κατευθυντηρίων Οδηγιών για εργαστηριακές

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΓΚΩΝ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ. Β. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ Λέκτορας Νευροχειρουργικής Π.Γ.Ν.Π.

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΓΚΩΝ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ. Β. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ Λέκτορας Νευροχειρουργικής Π.Γ.Ν.Π. ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΓΚΩΝ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ Β. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ Λέκτορας Νευροχειρουργικής Π.Γ.Ν.Π. ΓΛΟΙΩΜΑΤΑ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ ΓΛΟΙΩΜΑΤΑ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ ΠΙΛΟΚΥΤΤΑΡΙΚΟ ΑΣΤΡΟΚΥΤΩΜΑ (WHO I) ΑΣΤΡΟΚΥΤΩΜΑ (WHO II) ΑΝΑΠΛΑΣΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. Χρυσάνθη Στυλιανού Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Χειρουργική αντιμετώπιση μη μικροκυτταρικού Ca πνεύμονα. Μαδέσης Αθανάσιος Επιμελητής Α Καρδιοθωρακοχειρουργικής

Χειρουργική αντιμετώπιση μη μικροκυτταρικού Ca πνεύμονα. Μαδέσης Αθανάσιος Επιμελητής Α Καρδιοθωρακοχειρουργικής Χειρουργική αντιμετώπιση μη μικροκυτταρικού Ca πνεύμονα Μαδέσης Αθανάσιος Επιμελητής Α Καρδιοθωρακοχειρουργικής Κλινικής Γ.Ν.Ν.Γ.Παπανικολάου Καρκίνος Πνεύμονα Πρώτη αιτία θανάτου από καρκίνο στις ΗΠΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΚΑΘ. Α.

ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΚΑΘ. Α. ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΚΑΘ. Α. ΑΝΤΣΑΚΛΗΣ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ Η ανικανότητα σύλληψης μετά από ένα χρόνο σεξουαλικών

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΗΡΗΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΔΙΑΤΡΗΣΗΣ ΓΑΣΤΡΟΔΩΔΕΚΑΔΑΚΤΥΛΙΚΟΥ ΕΛΚΟΥΣ ΣΕ ΥΨΗΛΟΥ ΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΥΠΕΡΗΛΙΚΕΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ.

ΣΥΝΤΗΡΗΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΔΙΑΤΡΗΣΗΣ ΓΑΣΤΡΟΔΩΔΕΚΑΔΑΚΤΥΛΙΚΟΥ ΕΛΚΟΥΣ ΣΕ ΥΨΗΛΟΥ ΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΥΠΕΡΗΛΙΚΕΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ. Νικολέτα Στόγια, Μάριος Φερφέλης, Γ.Ν. Αθηνών, "ΕΛΠΙΣ", Β Χειρουργική Κλινική Εισαγωγή Παρά την σημαντικότατη μείωση της γαστρικής χειρουργικής την τελευταία 20ετία, λόγω της ευρείας χρήσης των νεότερων

Διαβάστε περισσότερα

1.Η αυτόλογη μεσοθεραπεία αποτελεί την επιτομή της μεσοθεραπείας στις μέρες μας και χρησιμοποιείται:

1.Η αυτόλογη μεσοθεραπεία αποτελεί την επιτομή της μεσοθεραπείας στις μέρες μας και χρησιμοποιείται: 1.Η αυτόλογη μεσοθεραπεία αποτελεί την επιτομή της μεσοθεραπείας στις μέρες μας και χρησιμοποιείται: Στο πρόσωπο: για σύσφιξη του χαλαρωμένου δέρματος, αντιμετώπιση μικρών ρυτίδων και ουλών (πχ. από ακμή),

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Γνώσεις, στάσεις και ποιότητα ζωής σε ασθενείς με λέμφωμα Οι ασθενείς που πάσχουν από λέμφωμα στην Ελλάδα εμφανίζονται ελλιπώς ενημερωμένοι σχετικά με ζητήματα που αφορούν στην

Διαβάστε περισσότερα

Βραχυθεραπεία Προστάτη: Ουρολογικές ενδείξεις και αποτελέσματα

Βραχυθεραπεία Προστάτη: Ουρολογικές ενδείξεις και αποτελέσματα Βραχυθεραπεία Προστάτη: Ουρολογικές ενδείξεις και αποτελέσματα Στέλιος Βούλγαρης Χειρουργός Ουρολόγος Υπεύθυνος Κέντρου Βραχυθεραπείας Προστάτη Euromedica Κυανούς Σταυρός Θεσσαλονίκη LDR Βραχυθεραπεία

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑ-ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΙΟΥΡΗΤΙΚΑ Η ΥΠΕΡΔΙΗΘΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΟΞΕΙΑΣ ΑΠΟΡΡΥΘΜΙΣΗΣ ΤΗΣ ΚΑΡΔΙΑΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ

ΜΕΤΑ-ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΙΟΥΡΗΤΙΚΑ Η ΥΠΕΡΔΙΗΘΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΟΞΕΙΑΣ ΑΠΟΡΡΥΘΜΙΣΗΣ ΤΗΣ ΚΑΡΔΙΑΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ ΜΕΤΑ-ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΙΟΥΡΗΤΙΚΑ Η ΥΠΕΡΔΙΗΘΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΟΞΕΙΑΣ ΑΠΟΡΡΥΘΜΙΣΗΣ ΤΗΣ ΚΑΡΔΙΑΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ ΚΑΡΔΙΑΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ ΥΨΗΛΟΣ ΕΠΙΠΟΛΑΣΜΟΣ στις αναπτυγμένες χώρες ΥΨΗΛΟ ΚΟΣΤΟΣ ΣΥΧΝΗ ΑΙΤΙΑ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΙΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΙΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΙΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟΥ ΑΓΓΙΓΜΑΤΟΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΩΣ ΑΝΑΚΟΥΦΙΣΤΙΚΟ ΜΕΤΡΟ ΑΝΤΡΕΑΣ ΠΙΤΣΙΛΛΟΣ Α.Φ.Τ 2007947541 ΛΕΥΚΩΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Συνδυασμοί φαρμάκων στην Ουρολογία

Συνδυασμοί φαρμάκων στην Ουρολογία ΔΙΑΔΡΑΣΤΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ I Συνδυασμοί φαρμάκων στην Ουρολογία Άλλοι συνδυασμοί Γιαννίτσας Κώστας Πορταριά 20/03/14 Σύγκρουση συμφερόντων (ΕΟΦ 14660/25.02.2011) 2004-2006: Ιατρός Κλινικής Έρευνας, Φαρμασέρβ-Λίλλυ

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑ ΟΣΟΥΣ ΘΕΛΟΥΝ ΝΑ ΜΑΘΟΥΝ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΑΚΡΑΤΕΙΑ

ΓΙΑ ΟΣΟΥΣ ΘΕΛΟΥΝ ΝΑ ΜΑΘΟΥΝ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΑΚΡΑΤΕΙΑ ΓΙΑ ΟΣΟΥΣ ΘΕΛΟΥΝ ΝΑ ΜΑΘΟΥΝ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΑΚΡΑΤΕΙΑ Κείμενο: Κέντρο ακράτειας Västra Götaland Φωτογραφίες: Kajsa Lundberg Σχεδιασμός: Svensk Information Σας είναι δύσκολο να ελέγξετε την ουροδόχο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ

ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ Ιούλιος 2009 Το παρόν έγγραφο

Διαβάστε περισσότερα

Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΜΙΔΑΖΟΛΑΜΗΣ PER OS ΩΣ ΠΡΟΝΑΡΚΩΣΗΣ, ΣΤΗΝ ΠΛΑΣΤΙΚΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΒΟΥΒΩΝΟΚΗΛΗΣ ΜΕ ΤΟΠΙΚΗ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΑ ΣΕ ΕΡΓΑΣΙΑ.

Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΜΙΔΑΖΟΛΑΜΗΣ PER OS ΩΣ ΠΡΟΝΑΡΚΩΣΗΣ, ΣΤΗΝ ΠΛΑΣΤΙΚΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΒΟΥΒΩΝΟΚΗΛΗΣ ΜΕ ΤΟΠΙΚΗ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΑ ΣΕ ΕΡΓΑΣΙΑ. OS ΩΣ ΠΡΟΝΑΡΚΩΣΗΣ, ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ Χειρουργική Κλινική, Γ.Ν. Γιαννιτσών Εισαγωγή Η τοπική αναισθησία (ΤΑ) είναι μέθοδος εκλογής για πλειάδα μικρών και μεσαίων επεμβάσεων στην χειρουργική της μίας ημέρας

Διαβάστε περισσότερα

Επιδημιολογία αιτιών θανάτου ςε δφο Καποδιςτριακοφσ δήμουσ του Ν. Πιερίασ (πληθυςμιακή μελζτη 20ετίασ 1991-2010)

Επιδημιολογία αιτιών θανάτου ςε δφο Καποδιςτριακοφσ δήμουσ του Ν. Πιερίασ (πληθυςμιακή μελζτη 20ετίασ 1991-2010) Επιδημιολογία αιτιών θανάτου ςε δφο Καποδιςτριακοφσ δήμουσ του Ν. Πιερίασ (πληθυςμιακή μελζτη 20ετίασ 1991-2010) Καραγιάννη Δ. 1, Μπάμπα Α. 2, Σουμανίδησ τ. 2, Ρίζοσ Π 2., Μπαλτζήσ Δ. 3, κούτασ Δ., ΚοτςαμίδηΙ.

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΤΗΝ ΕΠΕΜΒΑΤΙΚΗ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΑ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΤΗΝ ΕΠΕΜΒΑΤΙΚΗ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΑ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΤΗΝ ΕΠΕΜΒΑΤΙΚΗ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΑ ΑΜΠΡΑΧΙΜ ΣΑΡΑ-ΕΛΕΝΗ & ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΑΤΕΙΘ ΕΙΣΗΓΗΤΡΙΑ: κ. ΚΑΡΑΒΑΣΙΛΕΙΑΔΟΥ ΣΑΒΒΑΤΩ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2009 ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΡΔΙΑΣ Το καρδιαγγειακό

Διαβάστε περισσότερα

Ανίχνευση ασθενειών στα νεογέννητα βρέφη

Ανίχνευση ασθενειών στα νεογέννητα βρέφη Ανίχνευση ασθενειών στα νεογέννητα βρέφη Ενημέρωση των γονέων για την έγκαιρη διάγνωση των εγγενών διαταραχών στα βρέφη Αγαπητοί γονείς, το παιδί σας πρόκειται σύντομα να γεννηθεί ή μόλις έχει γεννηθεί.

Διαβάστε περισσότερα

Αντιμετώπιση ατόμων με ΣΔ στο Οδοντιατρείο. Κυπαρίσση Καρατζίδου ΓΝΘ «ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ»

Αντιμετώπιση ατόμων με ΣΔ στο Οδοντιατρείο. Κυπαρίσση Καρατζίδου ΓΝΘ «ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ» Αντιμετώπιση ατόμων με ΣΔ στο Οδοντιατρείο Κυπαρίσση Καρατζίδου ΓΝΘ «ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ» Κριτήρια για τη διάγνωση του ΣΔ (ADA, 2008) Αιτιολογική ταξινόμηση ΣΔ (ADA) Επιπολασμός ΣΔ: 2000 2030 ΣΔ στην Ελλάδα ΣΔ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ Α. ΠΟΤΕ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΣΕ ΜΕΤΡΗΣΗ ΟΣΤΙΚΗΣ ΠΥΚΝΟΤΗΤΑΣ (ΑΝΔΡΕΣ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ): ΗΛΙΚΙΑ < 50 ΕΤΩΝ: Κατάγματα χαμηλής βίας

Διαβάστε περισσότερα

Φλεγμονωδης πολυσυστηματικη αυτόάνοση νοσος που αφορα συχνοτερα νεες γυναικες αναπαραγωγικης ηλικιας.

Φλεγμονωδης πολυσυστηματικη αυτόάνοση νοσος που αφορα συχνοτερα νεες γυναικες αναπαραγωγικης ηλικιας. Φλεγμονωδης πολυσυστηματικη αυτόάνοση νοσος που αφορα συχνοτερα νεες γυναικες αναπαραγωγικης ηλικιας. Ηλίας Κουρής - Ρευματολόγος Η κλινική εικόνα της πάθησης περιλαμβάνει την παρουσια γενικων συμπτωματων

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΣΕ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΟΥΣ ΜΕ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ Θεοφάνης Παύλου Αρ. Φοιτ. Ταυτότητας: 2010207299 Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Γονίδια. τη Φαρμακολογία και τη Γονιδιωματική στη Φαρμακογονιδιωματική" Από. Παρενέργειες. Φαρμακο γονιδιωματική / γενετική.

Γονίδια. τη Φαρμακολογία και τη Γονιδιωματική στη Φαρμακογονιδιωματική Από. Παρενέργειες. Φαρμακο γονιδιωματική / γενετική. Από τη Φαρμακολογία και τη Γονιδιωματική στη Φαρμακογονιδιωματική" Φυσιολογικά Ανθρώπινα Χαρακτηριστικά Ανταπόκριση στο Περιβάλλον Δέσποινα Σανούδου,, PhD FACMG Επίκουρη Καθηγήτρια Molecular Biology Biomedical

Διαβάστε περισσότερα

Κλαίρη Μ. Εργασία στη Βιολογία Α'2 Λυκείου

Κλαίρη Μ. Εργασία στη Βιολογία Α'2 Λυκείου Κλαίρη Μ. Εργασία στη Βιολογία Α'2 Λυκείου Διαβήτης. Ακούμε καθημερίνα γύρω μας πως εκατομμύρια άνθρωποι στον κόσμο πάσχουν από διαβήτη ή παχυσαρκία. Όμως, τι πραγματικά είναι αυτό; Τι ειναι ο σακχαρώδης

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ 1 ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ: ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΧΡΗΣΤΗ MUPHORAN 200 mg, κόνις και διαλύτης για διάλυμα (προς αραίωση) για έγχυση. Fotemustine Διαβάστε προσεκτικά ολόκληρο το φύλλο οδηγιών

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ. Φοινίκη Αλεξάνδρου

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ. Φοινίκη Αλεξάνδρου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ Φοινίκη Αλεξάνδρου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Λουκία Βασιλείου

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Λουκία Βασιλείου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΙΚΗ ΚΑΚΟΠΟΙΗΣΗ: ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ Λουκία Βασιλείου 2010646298 Επιβλέπουσα καθηγήτρια: Δρ.

Διαβάστε περισσότερα

ΠEΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Πρόλογος... 13 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΤΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΤΟΥ ΠΟΝΟΥ

ΠEΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Πρόλογος... 13 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΤΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΤΟΥ ΠΟΝΟΥ ΠEΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος... 13 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΤΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΤΟΥ ΠΟΝΟΥ Ι. Φυσιολογία και παθοφυσιολογία του πόνου... 15 1. Ορισμός και τύποι του πόνου... 15 1.1. Ο ορισμός του πόνου... 15 1.2.

Διαβάστε περισσότερα