Θεραπεία εστιακής υπεριδρωσίας με αλλαντική τοξίνη

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Θεραπεία εστιακής υπεριδρωσίας με αλλαντική τοξίνη"

Transcript

1 99 ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΕΡΜΑΤΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ Τόμος 3, (2):99-109, 2006 Θεραπεία εστιακής υπεριδρωσίας με αλλαντική τοξίνη Treatment of focal hyperhidrosis with botulinum toxin ΠΕΡΙΛΗΨΗ Η εστιακή υπεριδρωσία ορίζεται ως η υπερβολική έκκριση ιδρώτα από τους εκκρινείς ιδρωτοποιούς αδένες. Αφορά κυρίως τις μασχάλες, τις παλάμες, τα πέλματα και το πρόσωπο και οφείλεται σε διαταραχή του συμπαθητικού νευρικού συστήματος. Οι διαθέσιμες θεραπευτικές επιλογές περιλαμβάνουν τοπική εφαρμογή διαλυμάτων, ιοντοφόρηση, συστηματικώς χορηγούμενα αντιχολινεργικά και χειρουργική αφαίρεση δέρματος ή συμπαθεκτομή. Πρόσφατα προστέθηκε στις θεραπευτικές λύσεις η χημειοαπονεύρωση των ιδρωτοποιών αδένων της πάσχουσας περιοχής με ενδοδερμική χορήγηση αλλαντικής τοξίνης. Οι αλλαντικές τοξίνες αποτελούν μία ομάδα νευροτοξινών με ορότυπους Α-G, που διακόπτουν την προσυναπτική απελευθέρωση ακετυλοχολίνης. Παρουσιάζεται μία ανασκόπηση της μεθόδου χορήγησης, της ασφάλειας και της αποτελεσματικότητας της θεραπείας της εστιακής υπεριδρωσίας με βοτουλινική τοξίνη, βασισμένη στις μελέτες που έχουν δημοσιευθεί μέχρι σήμερα. Τα αποτελέσματα καταδεικνύουν ότι η αλλαντική τοξίνη αποτελεί μια πολλά υποσχόμενη θεραπεία της εστιακής υπεριδρωσίας, εναλλακτική των επιθετικών χειρουργικών μεθόδων και των, λιγότερο αποτελεσματικών, τοπικών εφαρμογών. Η εξατομίκευση των δόσεων και η βελτίωση των τεχνικών χορήγησης είναι δυνατό να απαλλάξουν τους πάσχοντες από την ενοχλητική αυτή διαταραχή, για διάστημα αρκετών μηνών. Λέξεις κλειδιά: Υπεριδρωσία εστιακής υπεριδρωσίας, θεραπευτική αντιμετώπιση, αλλαντική τοξίνη. Σ. Γρηγορiου, Α. Στρατηγoς, Ε. Μερμhγκη, Γ. Κοντοχριστoπουλος Ιατρείο Υπεριδρωσίας Νοσοκομείου Ανδρέας Συγγρός ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η υπεριδρωσία μπορεί να οριστεί ως η υπερβολική έκκριση ιδρώτα από τους εκκρινείς ιδρωτοποιούς αδένες, πέραν της απαραίτητης ποσότητας για την ψύξη του σώματος 1. Διακρίνεται σε πρωτοπαθή ή δευτεροπαθή, εστιακή ή γενικευμένη. Η εστιακή αφορά τις παλάμες, τα πέλματα, τις μασχάλες ή το πρόσωπο. Ως ποσοτικός ορισμός της εστιακής υπεριδρωσίας έχει προταθεί η έκκριση άνω των 50mg ιδρώτα ανά

2 100 Ελληνική Δερματοχειρουργική, Τόμος 3, Τεύχος 2, 2006 ΠIνακας 1. ΑIτια δευτεροπαθοyς υπεριδρωσiας 1. Εμπύρετα νοσήματα 2. Ενδοκρινικές και μεταβολικές διαταραχές α) θυρεοτοξίκωση β) σακχαρώδης διαβήτης γ) υπογλυκαιμία δ) γιγαντισμός και μεγαλακρία ε) φαιοχρωμοκύττωμα στ) εμμηνόπαυση 3. Φαρμακευτικές ουσίες 4. Καρδιαγγειακές παθήσεις 5. Αναπνευστική ανεπάρκεια 6. Hodgkin λέμφωμα 7. Ενδοθωρακικά νεοπλάσματα 8. Σύνδρομο καρκινοειδούς 9. Σύνδρομο Frey (γευστική υπεριδρωσία) 10. Οσφρητική υπεριδρωσία 11. Βλάβες νωτιαίου μυελού 12. Αντιρροπιστική υπεριδρωσία 13. Ψύχος 14. Υποθαλαμική βλάβη 15. Σύνδρομο νυχιού-επιγονατίδας 16. Ιδρωτοποιοί σπίλοι-αγγειώματα λεπτό από το μασχαλιαίο βόθρο και άνω των 30mg ιδρώτα ανά λεπτό από τις παλάμες 2. Οι περιπτώσεις εστιακής υπεριδρωσίας αφορούν στις παλάμες και τα πέλματα σε ποσοστό 60% και στις μασχαλιαίες χώρες σε ποσοστό 30-40% 3. Η υπεριδρωσία του προσώπου εμφανίζεται λιγότερο συχνά και σε ποσοστό μικρότερο του 10%. Ενώ πολλοί πάσχοντες ιδρώνουν σε συνεχή βάση, ακόμη και κατά τη διάρκεια του ύπνου, άλλοι αναφέρουν αιφνίδιες κρίσεις υπεριδρωσίας. Ως εκλυτικά αίτια αναφέρονται η ψυχική καταπόνηση (stress), η υψηλή θερμοκρασία του περιβάλλοντος και η κατανάλωση ευφορικών ουσιών, όπως η καφεΐνη. Ποσοτικές μετρήσεις δείχνουν ότι η έκκριση ιδρώτα στους πάσχοντες αυξάνεται κατά φορές. Στις κρίσεις, οι απώλειες υγρών φθάνουν μέχρι 3 λίτρα την ώρα, ενώ οι φυσιολογικές απώλειες είναι 0,5 λίτρο το εικοσιτετράωρο 4. Εκτός της αφυδάτωσης, η υπεριδρωσία στιγματίζει τους πάσχοντες στην επαγγελματική και την προσωπική τους ζωή, έχει σημαντικό οικονομικό κόστος καθαρισμού και αγοράς νέων ενδυμάτων και μπορεί να επιπλακεί με δευτερογενείς επιμολύνσεις, λόγω της διαβροχής των υπεριδρωσικών περιοχών. ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ Ο επιπολασμός της υπεριδρωσίας στο γενικό πληθυσμό εκτιμάται μεταξύ 0,6-2,9% 5-6. Προσβάλλει εξίσου και τα δύο φύλα, αν και οι γυναίκες προσέρχονται συχνότερα για θεραπεία, επειδή θεωρούν την κατάσταση περισσότερο ενοχλητική 7. Η έναρξη του προβλήματος συμβαίνει συχνότερα κατά τη δεύτερη ή την τρίτη δεκαετία της ζωής. Παρά το ότι δεν υπάρχουν εκτενείς μελέτες στην επιδημιολογική βιβλιογραφία, υπολογίζεται ότι ως και 62% των πασχόντων έχουν κάποιο συγγενή που εμφανίζει το ίδιο πρόβλημα 8. ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΑ Σύμφωνα με τους περισσότερους συγγραφείς, οι εκκρινείς αδένες δεν εμφανίζουν μορφολογικές ανωμαλίες στους πάσχοντες από πρωτοπαθή υπεριδρωσία. Παρά το ότι ένας ερευνητής παρατήρησε την ύπαρξη ενός υβριδίου ιδρωτοποιού αδένα, που έχει και εκκρινή και αποκρινή στοιχεία και εμφανίζει δεκαπλάσια εκκριτική ικανότητα σε σύγκριση με τους φυσιολογικούς ιδρωτοποιούς αδένες 10, το εύρημα αυτό δεν επιβεβαιώθηκε σε μεταγενέστερες μελέτες. Η υπερβολική έκκριση ιδρώτα αποδίδεται σε δυσλειτουργία του αυτόνομου νευρικού συστήματος που ελέγχει τη λειτουργία των ιδρωτοποιών αδένων 9. Τα αίτια της δευτεροπαθούς υπεριδρωσίας παρατίθενται στον Πίνακα Σε κάθε περίπτωση, η διάγνωση της υποκείμενης νόσου είναι απαραίτητη πριν την έναρξη της θεραπείας. ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΥΠΕΡΙΔΡΩΣΙΑΣ Ειδικός παρακλινικός έλεγχος δεν απαιτείται για τους πάσχοντες από εστιακή υπεριδρωσία. Στη γενικευμένη υπεριδρωσία, οι εργαστηριακές εξετάσεις καθορίζονται από το ιστορικό και τη φυσική εξέταση,

3 Σ. Γρηγορiου, Α. Στρατηγoς, Ε. Μερμhγκη, Γ. Κοντοχριστoπουλος. Θεραπεiα εστιακhς υπεριδρωσiας με αλλαντικh τοξiνη 101 ΠΙνακας 2. ΕφαρμογΕς βοτουλινικης τοξινης 1. Στραβισμός 2. Βλεφαρόσπασμος 3. Σπαστικό ραιβόκρανο 4. Ρυτίδες από σύσπαση μιμικών μυών προσώπου 5. Περιφερική παράλυση προσωπικού νεύρου 6. Επίμονα άλγη που οφείλονται σε σπαστικότητα 7. Πρωκτικές ραγάδες 8. Υπεριδρωσία με τη διαφορική διάγνωση να περιλαμβάνει τα αίτια της δευτεροπαθούς υπεριδρωσίας. Η καταγραφή του εύρους και της κατανομής της παλαμιαίας υπεριδρωσίας γίνεται κυρίως με δύο μεθόδους: τη σταθμιστική μέθοδο και τη δοκιμασία αμύλου-ιωδίου του Minor. Η σταθμιστική μέθοδος απαιτεί τη χρήση απορροφητικού χαρτιού, το οποίο μένει σε επαφή με την παλάμη για καθορισμένο χρονικό διάστημα και στη συνέχεια ζυγίζεται προκειμένου να υπολογιστεί η ποσότητα του εκκρινόμενου ιδρώτα. Στη δοκιμασία αμύλου-ιωδίου, αρχικά εφαρμόζεται διάλυμα ιωδίου 5% στην πάσχουσα περιοχή. Αφού το διάλυμα στεγνώσει εφαρμόζεται σκόνη αμύλου. Ο ιδρώτας που εκκρίνεται αντιδρά με το ιώδιο και το άμυλο και προκαλεί τη μεταβολή του χρώματος της σκόνης σε βαθύ ιώδες στα σημεία υπεριδρωσίας. Με την τεχνική αυτή μπορεί να γίνει ακριβής χαρτογράφηση των υπεριδρωσικών περιοχών 4. Άλλες μέθοδοι που έχουν χρησιμοποιηθεί για την καταγραφή του προβλήματος είναι οι χρωματογραφικές της ο-φθαλαλδεΰδης, του κυανού της βρωμοφαινόλης, της νινυδρίνης, οι μέθοδοι αποτύπωσης με τη λήψη εκμαγείου της πάσχουσας δερματικής επιφάνειας, η άμεση μικροσκόπηση και η καταμέτρηση των μεταβολών των ηλεκτρικών αντιστάσεων του δέρματος. ΘΕΡΑΠΕΙΑ Η θεραπευτική αντιμετώπιση της εστιακής υπεριδρωσίας περιλαμβάνει: 1. Γενικά μέτρα: Ελαφρά ένδυση,δροσερό περιβάλλον, αντικατάσταση των απωλεσθέντων υγρών και ηλεκτρολυτών. 2. Τοπική αγωγή, όπως χλωριούχα παράγωγα αλουμινίου, φορμαλδεΰδη, γλουταραλδεΰδη, ταννικό οξύ, με μικρή αποτελεσματικότητα και αρκετές ανεπιθύμητες ενέργειες (καφεοειδής χρωματισμός του δέρματος) 12. Πρόσφατα ανακοινώθηκε επιτυχής θεραπεία με τοπική εφαρμογή της αντιχολινεργικής ουσίας γλυκοπυρολλάτης Συστηματική αγωγή: Έχουν χρησιμοποιηθεί παράγοντες που αποκλείουν τους διαύλους ασβεστίου και αντιχολινεργικά, με αρκετές ανεπιθύμητες ενέργειες (δυσκοιλιότητα, επίσχεση ούρων, θάμβος όρασης, ξηροστομία) και προσωρινό θεραπευτικό αποτέλεσμα. 4. Ιοντοφόρηση: Η τεχνική στερείται παρενεργειών, η ανάγκη όμως για συχνές επαναληπτικές θεραπείες περιορίζει τη χρησιμότητα της Χειρουργική αντιμετώπιση: Έχουν εφαρμοστεί δύο τεχνικές: α) Εκτομή δέρματος μασχάλης, με συχνότερες επιπλοκές τις τοπικές λοιμώξεις, την ιδρωταδενίτιδα και τη δημιουργία ουλών 12. β) Συμπαθεκτομή. Οι επιπλοκές περιλαμβάνουν τοπικές λοιμώξεις, πνευμοθώρακα, αιμορραγία, σύνδρομο Horner, κακώσεις του βραχιονίου πλέγματος, παράλυση του λαρυγγικού νεύρου, γευστική υπεριδρωσία και αντιρροπιστική υπεριδρωσία Τοπική έγχυση αλλαντικής τοξίνης, που κερδίζει συνεχώς έδαφος τα τελευταία χρόνια. ΑΛΛΑΝΤΙΚΗ ΤΟΞΙΝΗ Η αλλαντική ή βοτουλινική τοξίνη (botulinum toxin ΒΤΧ) είναι μία ισχυρή νευροτοξίνη που παράγεται από το Gram θετικό αναερόβιο Clostridium botulinum. Έχουν αναγνωριστεί επτά αντιγονικοί τύποι ΒΤΧ (A,B,C,D,E,F,G) 16. Από αυτούς μόνον οι τύποι Α,Β,Ε,F,G έχουν δράση στο ανθρώπινο νευρικό σύστημα 17. Η πρώτη θεραπευτική εφαρμογή της ΒTX έγινε σε πάσχοντες από στραβισμό το Οι θεραπευτικές ενδείξεις της ΒΤΧ έκτοτε διευρύνθηκαν και το θεραπευτικό φάσμα σήμερα παρατίθεται στον Πίνακα 2.

4 102 Ελληνική Δερματοχειρουργική, Τόμος 3, Τεύχος 2, 2006 Σχήμα 1. Μηχανισμός δράσης βοτουλινικής τοξίνης. Η βοτουλινική τοξίνη αποτελείται από μία βαριά και μία ελαφριά αλυσίδα που συνδέονται με δισουλφιδικούς δεσμούς. Μετά την είσοδο της βοτουλινικής τοξίνης στη σύναψη, η ελαφριά αλυσίδα διατέμνει την πρωτεΐνη-στόχο SNAP-25 και αναστέλλει την απελευθέρωση ακετυλοχολίνης. Χημεία και μηχανισμός δράσης Η ΒΤΧ-Α είναι μια πρωτεΐνη μεγάλου μοριακού βάρους (150KDa), η οποία, ενεργοποιούμενη πρωτεολυτικά, σχηματίζει δύο τμήματα: μία ελαφριά αλυσίδα (Μ.Β. 50KDa) και μία βαριά αλυσίδα (Μ.Β. 100KDa), συνδεδεμένες με δισουλφιδικούς δεσμούς. Η ΒΤΧ-Α δρα στις προσυναπτικές μεμβράνες των μεταγαγγλιακών χολινεργικών νευρικών ινών διακόπτοντας την απελευθέρωση ακετυλοχολίνης (Σχήμα 1) Ανεπιθύμητες ενέργειες Δεν έχουν αναφερθεί θάνατοι ή αναφυλακτικές αντιδράσεις που να αποδίδονται στη ΒΤΧ 23. Σε ενέσιμη χορήγηση στο πρόσωπο, έχουν σπάνια αναφερθεί κεφαλαλγία, βλεφαρόπτωση, εκτρόπιο, διπλωπία, αιματώματα και εκχυμώσεις. Όλα τα παραπάνω είναι αντιστρεπτά και προσωρινά και μπορούν να αποφευχθούν μειώνοντας τον όγκο του ενέσιμου διαλύματος, επιβραδύνοντας την ταχύτητα έγχυσης και αποφεύγοντας την έγχυση σε απόσταση μικρότερη του 1 εκ. από το χείλος του οφθαλμικού κόγχου 24. Έχει αναφερθεί μία μικρής διάρκειας γριππώδης συνδρομή μετά τη χορήγηση της ΒΤΧ-Α 25. Η σημαντικότερη ανεπιθύμητη ενέργεια που έχει παρατηρηθεί κατά τη θεραπεία της υπεριδρωσίας είναι η τοπική μυϊκή αδυναμία, με αυτόματη ίαση σε διάστημα 14 ημερών 26. Έχουν αναφερθεί μακροπρόθεσμα μεταβολές του μεγέθους της μυϊκής ίνας και ηλεκτρομυογραφικές ανωμαλίες ακόμη και σε μύες μακριά από το σημείο της έγχυσης, χωρίς όμως να συνοδεύονται από κλινικές εκδηλώσεις 27. Οι αντενδείξεις χορήγησης περιλαμβάνουν καταστάσεις που χαρακτηρίζονται από γενικευμένη μυϊκή αδυναμία: νευρομυϊκές διαταραχές, προϊούσες μυοπάθειες (Myasthenia gravis), εκτεταμένη ατροφία του μυός στόχου, λήψη αμινογλυκοσιδών κατά το αμέσως προηγούμενο διάστημα, εγκυμοσύνη και θηλασμός 28. Η ΒΤΧ-Α δεν περνά τον αιματοεγκεφαλικό φραγμό και, επομένως, δεν έχει δράση στο κεντρικό νευρικό σύστημα 29. Οι αντιγονικές ιδιότητες της τοξίνης ενδέχεται να οδηγήσουν σε παραγωγή αντισωμάτων, καθιστώντας αναποτελεσματική την περαιτέρω θεραπεία, αν και η δημιουργία αντισωμάτων αποτελεί την εξαίρεση μάλλον παρά τον κανόνα, ακόμη και σε ασθενείς που έχουν λάβει μακροχρόνια θεραπεία Η BTX-B παρουσιάζει σημαντικότερες ανεπιθύμητες ενέργειες, που περιλαμβάνουν ξηροστομία, δυσφαγία, θάμβος όρασης, δυσπεψία και πόνο στο σημείο της έγχυσης μεγαλύτερο αυτού της ΒΤΧ-Α. Η ΒΤΧ-Β έχει πιθανώς μεγαλύτερη συστηματική διασπορά και μεγαλύτερη συγγένεια προς τις τελικές νευρικές απολήξεις του αυτόνομου συμπαθητικού και σε αυτό αποδίδονται οι συχνές συστηματικές ανεπιθύμητες ενέργειες 34. Η ΑΛΛΑΝΤΙΚΗ ΤΟΞΙΝΗ ΣΤΗΝ ΥΠΕΡΙΔΡΩΣΙΑ Η εφαρμογή της ΒΤΧ-Α σε υπεριδρωσία ανακοι-

5 Σ. Γρηγορiου, Α. Στρατηγoς, Ε. Μερμhγκη, Γ. Κοντοχριστoπουλος. Θεραπεiα εστιακhς υπεριδρωσiας με αλλαντικh τοξiνη 103 νώθηκε για πρώτη φορά το 1995 από τον Drobik 35. Έκτοτε έγιναν αρκετές μελέτες που παγίωσαν τις παρακάτω αρχές, όσον αφορά τη χορήγηση της ΒΤΧ-Α σε πάσχοντες από υπεριδρωσία: 1. Καταγραφή του προβλήματος Αρχικά γίνεται χαρτογράφηση της πάσχουσας περιοχής με τη δοκιμασία αμύλου-ιωδίου ή τη χρήση απορροφητικού χαρτιού. Ακολουθεί φωτογράφιση των υπεριδρωσικών περιοχών και, σε ορισμένες μελέτες, ψηφιακή επεξεργασία της εικόνας από υπολογιστή 36. Έτσι εντοπίζονται οι περιοχές στις οποίες θα ενεθεί η τοξίνη, αλλά και παρέχεται αντικειμενικό μέτρο αξιολόγησης της βελτίωσης του προβλήματος. 2. Αναισθησία Η ενέσιμη εφαρμογή στις μασχάλες είναι καλά ανεκτή από τους ασθενείς και δεν απαιτεί αναισθησία. Η εφαρμογή σε παλάμες και πέλματα απαιτεί αναισθησία. Συνήθως εφαρμόζεται περιοχική αναισθησία με χορήγηση λιδοκαΐνης και αποκλεισμό του κύριου αισθητικού νεύρου της περιοχής όπου θα γίνει θεραπεία 37. Τα μειονεκτήματα της περιοχικής αναισθησίας είναι ότι χρειάζεται αναμονή 30 λεπτών μέχρι να αναισθητοποιηθεί η περιοχή και ότι δημιουργείται αντιδραστική υπεραιμία που, στη συνέχεια, αυξάνει την αιμορραγία από τις θέσεις ένεσης της ΒΤΧ-Α, με αποτέλεσμα την απώλεια τοξίνης από το σημείο ένεσης και τη μείωση της αποτελεσματικότητας της θεραπείας. Για τους ίδιους λόγους, καλό είναι να αποφεύγεται η χρήση ασπιρίνης από τους ασθενείς τις προηγούμενες από τη θεραπεία ημέρες. Έχουν επίσης χρησιμοποιηθεί τοπική αναισθητική γέλη EMLA ή και παγοκύστες σε επαφή με την περιοχή, σε τακτά χρονικά διαστήματα καθόλη τη διάρκεια της χορήγησης της τοξίνης. Εξαιρετική αναισθησία παρέχει η χρήση εκνεφώματος διχλωροτετραφλουορεθάνης (ψυκτικό για αθλητικές κακώσεις), πριν από κάθε ένεση στο σημείο της εφαρμογής Τεχνική χορήγησης Υπάρχουν δύο εμπορικά σκευάσματα ΒΤΧ-Α, το Botox (Allergan) και το Dysport (Ipsen) και ένα εμπορικό σκεύασμα BTX-B, το Myoblock (Elan). Η φύσιγγα Botox περιέχει 100U και η φύσιγγα Σχήμα 2. Ενδεικτικά σημεία έγχυσης βοτουλινικής τοξίνης σε παλαμιαία υπεριδρωσία. Η απόσταση μεταξύ των σημείων έγχυσης ποικίλλει ανάλογα με την ενιέμενη δόση. Dysport 500U ΒΤΧ-Α. Το περιεχόμενο της φύσιγγας διαλύεται σε φυσιολογικό ορό, συνήθως 4ml. H φύσιγγα Myoblock περιέχει 5000U BTX-B/ml και διατίθεται σε συσκευασίες των 2500, 5000 ή 10000U, που δεν απαιτούν ανασύσταση. Για την εφαρμογή συνήθως χρησιμοποιούνται σύριγγες ινσουλίνης 50U, με βελόνα των 30G ή των 26G 39. Έχει αναφερθεί, ακόμη, η χρήση της βελόνας ADG στη χορήγηση ΒΤΧ-Α 40. Πρόκειται για αποστειρωμένη συσκευασμένη βελόνα 30G, που διαθέτει ένα κάλυμμα πολυπροπυλενίου με δυνατότητα κίνησης και έχει σχεδιαστεί για να ενίεται κολλαγόνο. Το κάλυμμα μπορεί να τοποθετηθεί κατά τέτοιο τρόπο, ώστε να αποκαλύπτει το επιθυμητό μήκος βελόνας. Έτσι, ρυθμίζοντας το μήκος της βελόνας, χορηγείται η ΒΤΧ-Α ακριβώς στο επίπεδο των ιδρωτοποιών αδένων και αποφεύγεται η διήθηση της τοξίνης στους μυς και η προσωρινή μυϊκή αδυναμία. Οι ενέσεις γίνονται ενδοδερμικά. Η βελόνα πρέπει να διεισδύσει στο δέρμα υπό αμβλεία γωνία 170 ο. Σε περιπτώσεις κάθετης εισόδου παρατηρείται παλινδρόμηση σημαντικής ποσότητας του διαλύματος και, επομένως, μείωση της δράσης του. Στη μασχαλιαία χώρα, κάθε ένεση γίνεται κατά τέτοιο τρόπο, ώστε να δημιουργήσει πομφό. Στις παλάμες, η δημιουργία πομφού είναι σχεδόν αδύνατη, λόγω της αυξημένης σκληρότητας του δέρματος. Σε κάθε περίπτωση είναι επιθυμητή η

6 104 Ελληνική Δερματοχειρουργική, Τόμος 3, Τεύχος 2, 2006 Πινακας 3. Θεραπεια υπεριδρωσιας μασχαλων με ΒΤΧ. Κυριοτερες δημοσιευμενες μελετες (>10 ασθενεις) Συγγραφέας Σχεδιασμός Ασθενείς Δόση Διάρκεια (μήνες) Glogau ανοικτή 12 50U Botox 4-7 Karamfilov ανοικτή U Botox 10 Naver ανοικτή U Dysport 8-9 Schnider ανοικτή U Dysport >8 Wollina ανοικτή U Botox >19 Low ανοικτή U Botox >7 Galadari ανοικτή U Dysport 1-6 Heckmann ανοικτή /200U Dysport - Schnider συγκριτική U Dysport >3 Heckmann συγκριτική U Dysport >5 Naumann συγκριτική U Botox >5 Odderson συγκριτική 18 50U Botox 4 Naumann συγκριτική U Botox 7-16 Baumann συγκριτική U Myoblock 2-8 δημιουργία μιας ωχρής περιοχής, ένδειξη ότι το υλικό ενίεται στο κατώτερο χόριο. Σε κάθε ένεση απαιτείται, μετά την απομάκρυνση του δείκτη από το έμβολο της σύριγγας, η παραμονή της βελόνας στο σημείο έγχυσης για ένα ή δύο δευτερόλεπτα, μέχρι να εξισωθούν οι πιέσεις, διαφορετικά το διάλυμα θα παλινδρομήσει υπό πίεση έξω από το σημείο έγχυσης. Έχει επίσης περιγραφεί εφαρμογή της αλλαντικής τοξίνης μέσω συσκευών ιoντοφόρησης και Dermojet Οι περισσότερο συνηθισμένες θέσεις έγχυσης στις παλάμες απεικονίζονται στο Σχήμα 2. Επιπλέον, ενέσεις μπορούν να γίνουν στο ωλένιο χείλος της παλάμης μεταξύ παλαμιαίας και ραχιαίας επιφάνειας του χεριού. Ο στόχος είναι να γίνουν οι ενέσεις με τέτοιο τρόπο, ώστε οι περιοχές διάχυσης της τοξίνης να επικαλύπτουν η μία την άλλη, σε όλη την έκταση της παλάμης. 4. Δόση και θεραπευτικό αποτέλεσμα Οι κυριότερες δημοσιευμένες μελέτες με περισσότερους από 10 ασθενείς, οι δόσεις και τα σκευάσματα που χρησιμοποιήθηκαν και η διάρκεια του θεραπευτικού αποτελέσματος παρατίθενται στους Πίνακες 3,4 και 5 36, Η συνηθέστερη δόση, η οποία χρησιμοποιείται από τους περισσότερους συγγραφείς, είναι 50U Botox, 100U Dysport ή 2500U Myoblock σε κάθε μασχάλη και 100U Botox, 250U Dysport ή 5000U Myoblock σε κάθε παλάμη ή πέλμα. Η μείωση της έκκρισης ιδρώτα παρατηρείται μεταξύ 2ης και 14ης ημέρας από την εφαρμογή της θεραπείας. Ανταπόκριση παρατηρείται στο 95% των ασθενών. Η μείωση των υπεριδρωσικών περιοχών, όπως διαπιστώνεται με τη δοκιμασία αμύλου-ιωδίου, φτάνει το 80%. Η διάρκεια του θεραπευτικού αποτελέσματος μπορεί αδρά να εκτιμηθεί σε 4-19 μήνες σε μασχαλιαία υπεριδρωσία, 3-13 μήνες σε παλαμιαία υπεριδρωσία και 4-10 μήνες σε πελματιαία υπεριδρωσία. Η μικρότερη διάρκεια θεραπευτικού αποτελέσματος στην παλαμιαία και πελματιαία υπεριδρωσία μπορεί να αποδοθεί στην ευκολότερη παλινδρόμηση του διαλύματος έξω από το σημείο έγχυσης, στη μικρότερη ακτίνα διήθησης γύρω από το σημείο έγχυσης στο παχύ δέρμα παλαμών-πελμάτων, στο μεγαλύτερο αριθμό τελικών χολινεργικών απολήξεων στο παλαμιαίο δέρμα, ή στη διαφορετική ταχύτητα αποκατάστασης του μηχανισμού της χολινεργικής μεταβίβασης μεταξύ διαφορετικών περιοχών. Μια συντηρητική ενημέρωση του ασθενούς για τη διάρκεια του αποτελέσματος στις ελληνικές κλιματολογικές συνθήκες μπορεί να αναφέρει αναμενόμενη διάρκεια 7 μηνών για τις μασχάλες και 5 μηνών για παλάμες-πέλματα 66.

7 Σ. Γρηγορiου, Α. Στρατηγoς, Ε. Μερμhγκη, Γ. Κοντοχριστoπουλος. Θεραπεiα εστιακhς υπεριδρωσiας με αλλαντικh τοξiνη 105 Πινακας 4. Θεραπεια υπεριδρωσιας παλαμων με ΒΤΧ-Α. Κυριοτερες δημοσιευμενες μελετες (>10 ασθενεις) Συγγραφέας Σχεδιασμός Ασθενείς Δόση Διάρκεια (μήνες) Naumann ανοικτή 11 50U Botox >1 Naver ανοικτή U Botox 3-14 Goldman ανοικτή U Botox U Dysport 5-14 Solomon ανοικτή U Botox 4-9 Vadoud-Seyedi ανοικτή 23 50U Botox 4-13 Schnider ανοικτή U Dysport >6 Krogstad ανοικτή U Botox >6 Schnider συγκριτική U Dysport >3 Saadia συγκριτική U Botox 6 Bodokh συγκριτική 10 70U Botox 6 Low συγκριτική U Dysport - Baumann συγκριτική U Myoblock 2-5 Η σύγκριση μεταξύ των προϊόντων ΒΤΧ-Α (Botox και Dysport) έχει δείξει παρόμοια αποτελεσματικότητα στη θεραπεία της παλαμιαίας υπεριδρωσίας, σε μία συγκριτική μελέτη οχτώ ασθενών που χρησιμοποίησε αναλογία δόσης 1:4 μεταξύ των προϊόντων 67. Ωστόσο, τέτοιου είδους συγκρίσεις έχουν αμφίβολη χρησιμότητα, δεδομένου ότι πρόκειται για προϊόντα διαφορετικού πρωτεϊνικού φορτίου, με ξεχωριστή διασπορά και φαρμακοκινητική. Η BTX-B (Myoblock), λόγω συχνότερων συστηματικών ανεπιθύμητων ενεργειών, μόλις πρόσφατα έχει μελετηθεί στη θεραπεία της μασχαλιαίας και παλαμιαίας υπεριδρωσίας και ο μικρός αριθμός μελετών δεν επιτρέπει συγκρίσεις αποτελεσματικότητας με τα προιόντα BTX-A. Οι συχνότερες ανεπιθύμητες ενέργειες περιλαμβάνουν τοπικά αιματώματα και μυϊκή αδυναμία των άκρων χειρών. Η έναρξη της τελευταίας συμβαίνει 5-7 ημέρες μετά τη θεραπεία και ιάται μετά από ημέρες. Οι πάσχοντες δεν εμφανίζουν προβλήματα στο γράψιμο, τη δακτυλογράφηση ή τη χρήση μαχαιροπήρουνων, δυσκολεύονται όμως να περάσουν ένα κουμπί μέσα από μία κουμπότρυπα, να ανοίξουν μια κλειδαριά με κλειδί, ή να αφαιρέσουν το πώμα από ένα γυάλινο περιέκτη. Για τους λόγους αυτούς προτείνεται να μεσολαβούν 14 ημέρες μεταξύ της εφαρμογής της θεραπείας στο δεξί και το αριστερό χέρι, ώστε να μη συμπέσουν οι περίοδοι της μυϊκής αδυναμίας, αλλά και να υπάρχει δυνατότητα εφαρμογής συμπληρωματικής χορήγησης σε ατελώς θεραπευθείσες περιοχές 4. Μέχρι σήμερα, δεν έχει αναφερθεί ανάπτυξη αντιδραστικής υπεριδρωσίας μετά από θεραπεία με ΒΤΧ- Α, παράμετρος που, μαζί με την καλύτερη ανοχή της τεχνικής από τον ασθενή, αποτελεί το σημαντικότερο πλεονέκτημα της μεθόδου σε σύγκριση με τις χειρουργικές τεχνικές. Αδιαμφισβήτητο είναι, επίσης, το γεγονός ότι η θεραπεία με ΒΤΧ είναι μία ακριβή μέθοδος που δεν προσφέρει μόνιμη λύση στο πρόβλημα. Στην περίπτωση που ο ασθενής επιλέξει τις χειρουργικές εναλλακτικές λύσεις, πρέπει να παραπεμφθεί σε νευροχειρουργική ή πλαστική χειρουργική κλινική. Υπεριδρωσία και ποιότητα ζωής Η υπεριδρωσία αποτελεί διαταραχή που επηρεάζει την ποιότητα ζωής των πασχόντων, σε βαθμό παρόμοιο με άλλες σοβαρές δερματολογικές παθήσεις, όπως η ψωρίαση και η ατοπική δερματίτιδα. Σειρά μελετών έχει τεκμηριώσει, πέραν αμφισβήτησης, τη σημαντική επιβάρυνση της διαταραχής στην επαγγελματική, προσωπική και κοινωνική ζωή των ασθενών. Οι περισσότεροι υπεριδρωσικοί (40-70%) δηλώνουν ότι δυσκολεύονται να χειριστούν εργαλεία σε χειρωνακτικές εργασίες και πολλοί πιστεύουν ότι θα έκαναν

8 106 Ελληνική Δερματοχειρουργική, Τόμος 3, Τεύχος 2, 2006 Πiνακας 5. Θεραπεiα υπεριδρωσiας πελμaτων με ΒΤΧ-Α. Κυριoτερες δημοσιευμeνες μελeτες (>10 ασθενεiς) Συγγραφέας Σχεδιασμός Ασθενείς Δόση Διάρκεια (μήνες) Vadoud-Seyedi ανοικτή 10 50U Botox 10 Πινακας 6. Εστιακη υπεριδρωσια και αλλαντικη τοξινη. Βελτιωση ποιοτητας ζωης. Κυριοτερες δημοσιευμενες μελετες Συγγραφέας Παράμετρος n Σχεδιασμός Βελτίωση Swartling DLQI* 53 ανοικτή Σημαντική Tan DLQI 34 ανοικτή Σημαντική Campanati DLQI 41 ανοικτή Σημαντική Weber Skindex 70 ανοικτή Σημαντική Solish HHIQ**/DLQI 146 ανοικτή Σημαντική Naumann HHIQ 320 συγκριτική Σημαντική *Dermatology Life Quality Index **Hyperhidrosis Impact Questiοnnaire διαφορετικό επάγγελμα αν έλειπε το πρόβλημα. Διστάζουν, σε ποσοστό 50-70%, να προτείνουν το χέρι για χειραψία και αισθάνονται αμήχανα σε κοινωνικές εκδηλώσεις. Οι αθλητικές δραστηριότητές τους είναι περιορισμένες και το 50-60% δηλώνει ότι το πρόβλημα επηρεάζει αρνητικά ακόμη και τις ιδιαίτερες προσωπικές στιγμές 6. Η θεραπεία με ΒΤΧ προσφέρει στους υπεριδρωσικούς θεαματική βελτίωση σε όλους τους δείκτες ποιότητας ζωής. Οι κυριότερες δημοσιευμένες μελέτες βελτίωσης ποιότητας ζωής παρατίθενται στον Πίνακα Σημαντικότερη, όμως, απόδειξη αποτελεί το γεγονός ότι, σε ποσοστό 90%, οι ασθενείς που εφαρμόζουν θεραπεία με ΒΤΧ, επαναλαμβάνουν τη θεραπευτική συνεδρία μετά την αποδρομή του αποτελέσματος 66. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Η βοτουλινική τοξίνη αποτελεί μια πολύ καλή θεραπευτική λύση για την αντιμετώπιση της εστιακής υπεριδρωσίας. Η τεχνική χορήγησης είναι σχετικά ανώδυνη, χωρίς σοβαρές ανεπιθύμητες ενέργειες, δεν απαιτεί ιδιαίτερη εξειδίκευση και έχει μακροχρόνια αποτελέσματα. Η έναρξη χρήσης των άλλων ορότυπων της τοξίνης αναμένεται να προσφέρει εναλλακτικές λύσεις, αλλά και νέες προοπτικές. Η βελτίωση των συσκευών που ελέγχουν το βάθος έγχυσης και την ποσότητα της τοξίνης αναμένεται να μειώσει την ανεπιθύμητη μυϊκή αδυναμία, την πιθανότητα ανάπτυξης ανοσοαντοχής και το κόστος της θεραπείας. Περαιτέρω έρευνα στο γενετικό υπόβαθρο της υπεριδρωσίας, ίσως ανοίξει το δρόμο για νέες θεραπευτικές προσεγγίσεις. Προς το παρόν, η ΒΤΧ-Α προσφέρει στους πάσχοντες από υπεριδρωσία μία θεραπεία που, κατά γενική διαπίστωση, αλλάζει την ποιότητα ζωής τους. SUMMARY Focal hyperhidrosis is defined as excessive sweating that involves the eccrine sweat glands of the axilla, face, palms and soles of the feet, due to a disorder of the sympathetic nervous system. The therapeutic options available include topical applications, iontophoresis, systemic anticholinergics, surgical

9 Σ. Γρηγορiου, Α. Στρατηγoς, Ε. Μερμhγκη, Γ. Κοντοχριστoπουλος. Θεραπεiα εστιακhς υπεριδρωσiας με αλλαντικh τοξiνη 107 excision or sympathectomy. Only recently the local chemodenervation with injections of botulinum toxin type A was added to the therapeutic tools of focal hyperhidrosis. Botulinum toxins comprise a family of neurotoxins designated as types A-G which block presynaptic release of acetylcholine. We present a review of the studies performed so far concerning the method of administration, efficacy and safety of botulinum toxin type A in the treatment of focal hyperhidrosis. The results establish botulinum toxin as a promising alternative to more aggressive surgical therapies and less effective topical applications. The dosage and injection techniques can be optimized to provide several months of freedom from this troubling disorder. Key words: Ηyperhidrosis, treatment, botulinum toxin ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΓΙΑ ΑΛΛΗΛΟΓΡΑΦΙΑ ΚΑΙ ΑΝΑΤΥΠΑ Σταμάτης Γρηγορίου Δερματολόγος-Αφροδισιολόγος Νοσοκομείο Α. Συγγρός Αθήνα Τηλ.: Fax: ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 1. Χατζής Ι. Εφίδρωση. Ιατρικές Εκδόσεις Πασχαλίδη, Αθήνα Sato K, Ohtsuyama M, Samman G. Eccrine sweat gland disorders. J Am Acad Dermatol 1991; 24: Naver H, Aquilonius SM. The treatment of focal hyperhidrosis with botulinum toxin. Eur J Neurol 1997; 4 (suppl. 2):s75-s Glogau RG. Treatment of palmar hyperhidrosis with botulinum toxin. Sem in Cut Med Surg 2001; 20: Leung A, Chan P, Choi M. Hyperidrosis. Int J Dermatol 1999; 38: Strutton DR, Kowalski JW, Glaser DA et al. US prevalence of hyperhidrosis and impact on individuals with axillary hyperhidrosis. Results of a national survey. J Am Acad Dermatol 2004; 51: Quraishy MS, Giddings AEB. Treating hyperhidrosis: endoscopic transthoracic sympathectomy may be the best treatment. Br Med J 1993; 306: Kaufmann H, Saadia D, Polin C, et al. Primary Hyperhidrosis-evidence for autosomal dominant inheritance. Clin Auton Res 2003; 13: Birner P, Heinzl H, Schindl M, et al. Cardiac autonomic function in patients suffering from primary focal hyperhidrosis. Eur Neurol. 2000; 44: Sato K, Dobson RL, Mali JW. Enzymatic basis for the active transport of sodium in the eccrime sweat gland. J Invest Dermatol 1971; 57: Hurley HJ. Disorders of the sweat glands In: Orkin M. Maibach HI. Dahl MV,eds Dermatology. Norwalk: Appleton and Lange, 1991; pp White JW. Treatment of primary hyperhidrosis. Mayo Clin. Proc 1986; 61: Seukeran DC, Highet AS. The use of topical glycopyrrolate in the treatment of hyperidrosis. Clin Exp Dermatol 1998; 23: Elgart M, Fuchs J. Tap water iontoforesis in the treatment of hyperhidrosis. Int J Dermatol 1987; 26: Shen JL, Lin GS, Li WM. A new strategy of iontoforesis for hyperhidrosis. J Am Acad Dermatol 1990; 22: Shone CC. Clostridium botulinum neurotoxins their structures and modes of action. In Watson ED,editor. Natural toxicants in foods. Chichester: Ellis Harwood Ltd; 1986; Coffield JA, Barky N, Zhang RD, et al. In vitro characterization of botulinum toxin types A,C,D action on human tissues. J Pharmacol Exp Ther 1997; 280: Scott AB. Botulinum toxin injection into extraocular muscles as an alternative to strabismus surgery. Ophthalmology 1980; 87: Black JD, Dolly JO. Interaction of 125I-labelled botulinum neurotoxin with nerve terminals. Autoradiographic evidence for its uptake into motor nerve terminals by acceptor mediated endocytosis. J Cell Biol 1986; 103: De Paiva A, Poulain B, Lawrence GW, et al. A role for the interchain disulfide or its participating thiols in the internalization of BTX-A revealed by a toxin derivative that binds to ecto acceptors and inhibits transmitter release intracellularly. J Biol Chem 1993; 268: De Paiva A, Meunier FA, Molgo J, Aoki KR, Dolly JO. Functional repair of motor endplates after BTX-A poisoning. Proc Natl Acad Sci USA 1999;

10 108 Ελληνική Δερματοχειρουργική, Τόμος 3, Τεύχος 2, : Baumann L. The cosmetic uses of botulinum toxin. In Baumann L editor. Cosmetic dermatology: principles and practice. New York: McGraw-Hill 2002; Brin MF. Botulinum toxin: chemistry, pharmacology, toxicity and immunology. Muscle Nerve 1997; 6:s146-s Carruthers A, Kiene K, Carruthers J. Botulinum A exotoxin use in clinical dermatology. J Am Acad Dermatol 1996; 34: Jancovic J, Brin MF. Therapeutic uses of botulinum toxin. N Engl J Med 1991; 324: Carruthers A. Update on botulinum toxin. Skin therapy letter. 1999; 4(5): Lange DJ, Rubin M, Green PE, et al. Distant effects of locally injected botulinum toxin. A double blind study of single fibre EMG changes. Muscle Nerve 1991; 14: Boni R, Kreyden OP, Burg G. Revival of the use of botulinum toxin: application in dermatology. Dermatology 2000; 200(4): Coffield JA, Considine RV, Simpson LL. The site and mechanism of action of botulinum neurotoxin In: Janckovic J, Hallet M. Editors. Therapy with botulinum toxin. New York: Marcel Dekker Inc. 1994; Huang W, Foster JA, Rogachefsky AS. Pharmacology of botulinum toxin. J Am Acad Dermatol 2000; 43: Biglan AW, Gonnering R, Lochart LB, et al. Absence of antibody production in patients treated with BTX-A. Am J Ophthalmol 1986; 101: Gonnering RS. Negative antibody response to long term treatment of facial spasm with botulinum toxin. Am J Ophthalmol 1988; 105: Zuber M, Sebald M, Bathien N, et al. Botulinum antibodies in dystonic patients treated with BTX- A. Neurol 1993; 43: Baumann L, Halem M. Botulinum toxin B and the management of hyperhidrosis. Clin Dermatol 2004; 22: Drobik C, Laskawi R. Frey s syndrome: treatment with botulinum toxin. Acta Otolaryngol 1995; 115: Schnider P, Binder M, Auff E. Double-blind trial of BTX-A for the treatment of focal hyperhidrosis of the palms. Br J Dermatol 1997; 136: De Almeida A, Kadung B, De Oliveira E. Improving botulinum toxin therapy for palmar hyperhidrosis: wrist block and technical considerations. Dermatol Surg 2001; 27: Kontochristopoulos G, Gregoriou S, Zakopoulou N, et al. Cryoanalgesia with dichlorotetrafluoroethane spray versus ice packs in patients treated with Botulinum toxin-a for palmar hyperhidrosis. A self controlled study. Dermatol Surg 2006; 32: Naver H, Swartling C, Aquilonius SM. Treatment of focal hyperhidrosis with botulinum toxin type A. Brief overview of methology and 2 years experience. Europ J Neurol 1999; 6:s Zaiac M, Weiss E, Elgart G. Botulinum toxin therapy for palmar hyperhidrosis with ADG Needle. Dermatol Surg 2000; 26: Kavanagh GM, Shams K. BOTOX delivery by iοntophoresis. Br J Dermatol 2004; 151: Vadoud-Seyedi J. Treatment of plantar hyperhidrosis with botulinum toxin A. Int J Dermatol 2004; Glogau R. BTX-A for axillary hyperhidrosis. No sweat Bottox. Dermatol Surg 1998; 24: Karamfilov T, Konrad H, Karte K. Lower relapse rate of BTX-A therapy for axillary hyperhidrosis by dose increase. Arch Dermatol 2000; 136: Naver H, Swartling C, Aquilonius S. Palmar and axillary hyperhidrosis treated with BTX-A: one year clinical follow up. Eur J Neurol 2000; 7: Schnider P, Moraru E, Kittler H, et al. Treatment of focal hyperhidrosis with botulinum toxin type A: long term follow-up in 61 patients. Br J Dermatol 2001; 145: Wollina U, Karamfilov T, Konrad H. High-dose BTX- A therapy for axillary hyperhidrosis markedly prolongs the relapse-free interval. J Am Acad Dermatol 2002; 46: Lowe P, Cerdan-Sanz S, Lowe N. Botulinum toxin type A in the treatment of bilateral primary axillary hyperhidrosis: Efficacy and duration with repeated treatments. Dermatol Surg 2003; 29: Galadari I, Alkaabi J. Botulinum toxin in the treatment of axillary hyperhidrosis. SKINmed 2003; 2: Heckmann M, Plewig G. Low dose efficacy of Botulinum toxin A for axillary hyperhidrosis. Arch Dermatol 2005; 141: Schnider P, Binder M, Kittler H. A randomized

11 Σ. Γρηγορiου, Α. Στρατηγoς, Ε. Μερμhγκη, Γ. Κοντοχριστoπουλος. Θεραπεiα εστιακhς υπεριδρωσiας με αλλαντικh τοξiνη 109 double blind, placebo-controlled trial of BTX-A for severe axillary hyperhidrosis. Br J Dermatol 1999; 140: Heckmann M, Ceballos-Baumann A, Plewig G. BTX-A for axillary hyperhidrosis. N Engl J Med 2001; 344: Naumann M, Lowe N. Botulinum toxin type A in the treatment of bilateral primary axillary hyperhidrosis: a randomized parallel group double blind placebo controlled trial. BMJ 2001; 323: Odderson IR. Long-term quantitative benefits of botulinum toxin type A in the treatment of axillary hyperhidrosis. Dermatol Surg. 2002; 28: Naumann M, Lowe N, Kumar C, Hamm H. Botulinum toxin type A is a safe and effective treatment for axillary hyperhidrosis over 16 months. Arch Dermatol 2003; 139: Baumann L, Slezinger A, Halem M, et al. Pilot study of teh safety and efficacy of Myoblock for treatment of axillary hyperhidrosis. Int J Dermatol 2005; 44: Naumann M, Hofmann U, Bergmann I. Focal hyperhidrosis: Effective treatment with intracutaneous botulinum toxin. Arch Dermatol 1998; 134: Goldman A. Treatment of axillary and palmar hyperhidrosis with botulinum toxin. Aesthet Plast Surg 2000; 24: Solomon B, Hayman R. BTX-A therapy for palmar and digital hyperhidrosis. J Am Acad Dermatol 2000; 42: Vadoud-Seyedi J, Heenen M, Simonari T. Treatment of idiopathic palmar hyperhidrosis with botulinum toxin. Dermatology 2002; 203: Krogstad A, Skyme A, Pegenius G, Wallin B. No compensatory sweating after botulinum toxin treatment of palmar hyperhidrosis. Br J Dermatol 2005; 152: Saadia D, Voustianiouk A, Wang AK, Kaufmann H. Botulinum toxin type A in primary palmar hyperhidrosis randomized, single blind two-dose study. Neurology 2001; 57: Bodokh I. Palmar hyperhidrosis. Ann Dermatol Venereol 2003; 130: Lowe N, Yamauchi P, Lask P, et al. Efficacy and safety of botulinum toxin type A in the treatment of palmar hyperhidrosis. A double blind randomized placebo controlled study. Dermatol Surg 2002; 28: Baumann L, Slezinger A, Halem M, et al. Double-blind placebo controlled pilot study of the safety and efficacy of Myoblock for the treatment of palmar hyperhidrosis. Dermatol Surg 2005; 31: Κοντοχριστόπουλος Γ, Γρηγορίου Σ, Καλοκύρη Α, και συν. Αποτελεσματικότητα και ασφάλεια της θεραπείας της εστιακής υπεριδρωσίας με αλλαντική τοξίνη Α. Ελληνική επιθεώρηση Δερματολογίας Αφροδισιολογίας 2004; 15: Simonetta-Morau M, Cauhepe C, Magues JP, Senard JM. A Double blind, randomized, comparative study of Dysport vs Botox in primary palmar hyperhidrosis. Br J Dermatol 2003; 149: Swartling C, Naver H, Lindberg M. Botulinum A toxin improves life quality in severe primary focal hyperhidrosis. Eur J Neurol. 2001; 8: Tan SR, Solish N. Long-term efficacy and quality of life in the treatment of focal hyperhidrosis with botulinum toxin A. Dermatol Surg 2002; 28: Campanati A, Penna L, Guzzo T, et al. Quality of life assessment in patients with hyperhidrosis before and after treatment with botulinum toxin. Results of an open label study. Clin Ther 2003; 25: Weber A, Heger S, Sinkgraven R, et al. Psychosocial aspects of patients with focal hyperhidrosis. Marked reduction of social phobia, anxiety and depression and increased quality of life after treatment with botulinum toxin A. Br J Dermatol 2005; 152: Solish N, Benohanian A, Kowalski JW. Canadian Dermatology Study Group on Health-Related Quality of Life in Primary Axillary Hyperhidrosis. Prospective open-label study of botulinum toxin type A in patients with axillary hyperhidrosis: effects on functional impairment and quality of life. Dermatol Surg 2005; 31: Naumann MK, Hamm H, Lowe NJ. Botox Hyperhidrosis Clinical Study Group. Effect of botulinum toxin type A on quality of life measures in patients with excessive axillary sweating: a randomized controlled trial. Br J Dermatol 2002; 147:

Hυπεριδρωσία είναι μια παθολογική κατάσταση. Aνασκόπηση. Yπεριδρωσία. Hyperhidrosis. Ðå ñß ëç øç. Summa ry ΕΙΣΑΓΩΓH. Κοντοχριστόπουλος Γ. Γρηγορίου Σ.

Hυπεριδρωσία είναι μια παθολογική κατάσταση. Aνασκόπηση. Yπεριδρωσία. Hyperhidrosis. Ðå ñß ëç øç. Summa ry ΕΙΣΑΓΩΓH. Κοντοχριστόπουλος Γ. Γρηγορίου Σ. Aνασκόπηση Yπεριδρωσία Κοντοχριστόπουλος Γ. Γρηγορίου Σ. Δερματολογική Κλινική ΕΣΥ, Νοσοκομείο Αφροδισίων και Δερματικών Νόσων Α. Συγγρός Ðå ñß ëç øç H υπεριδρωσία είναι μια σχετικά συχνή νόσος, που χαρακτηρίζεται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ ΕΓΧΥΣΗΣ ΒΟΤΟΥΛΙΝΙΚΗΣ ΤΟΞΙΝΗΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΟΡΘΟΠΑΙΔΙΚΩΝ ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΚΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ

ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ ΕΓΧΥΣΗΣ ΒΟΤΟΥΛΙΝΙΚΗΣ ΤΟΞΙΝΗΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΟΡΘΟΠΑΙΔΙΚΩΝ ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΚΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ ΕΓΧΥΣΗΣ ΒΟΤΟΥΛΙΝΙΚΗΣ ΤΟΞΙΝΗΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΟΡΘΟΠΑΙΔΙΚΩΝ ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΚΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ Βαρβαρούσης Δ, Πλούμης Α, Μπερής Α Μονάδα Φυσικής Ιατρικής & Αποκατάστασης «Σ. Νιάρχος», Πανεπιστημιακό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΜΕ BOTOXTΩΝ ΡΥΤΙ ΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΣΩΠΟΥ ΚΑΙ ΤΗΣ ΥΠΕΡΙ ΡΩΣΙΑΣ

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΜΕ BOTOXTΩΝ ΡΥΤΙ ΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΣΩΠΟΥ ΚΑΙ ΤΗΣ ΥΠΕΡΙ ΡΩΣΙΑΣ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΜΕ BOTOXTΩΝ ΡΥΤΙ ΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΣΩΠΟΥ ΚΑΙ ΤΗΣ ΥΠΕΡΙ ΡΩΣΙΑΣ Τι είναι το ΒΟΤΟΧ; Το ΒΟΤΟΧ είναι ίσως η πιο διαδεδομένη μέθοδος αντιμετώπισης της γήρανσης και των ρυτίδων σήμερα. Μόνο το 2005 και μόνο

Διαβάστε περισσότερα

NeuroBloc Αλλαντική τοξίνη τύπου Β ενέσιμο διάλυμα 5.000 U/ml

NeuroBloc Αλλαντική τοξίνη τύπου Β ενέσιμο διάλυμα 5.000 U/ml NeuroBloc Αλλαντική τοξίνη τύπου Β ενέσιμο διάλυμα 5.000 U/ml Σημαντικές πληροφορίες ασφάλειας για γιατρούς Σκοπός αυτού του εγχειριδίου είναι να παρέχει σε γιατρούς με δικαίωμα συνταγογράφησης και χορήγησης

Διαβάστε περισσότερα

Β Κρατική Δερματολογική Κλινική, Νοσοκομείο Α. Συγγρός

Β Κρατική Δερματολογική Κλινική, Νοσοκομείο Α. Συγγρός Θεραπευτική Yπεριδρωσία και τοπικές αγωγές Τύρος Γ. Κοντοχριστόπουλος Γ. Β Κρατική Δερματολογική Κλινική, Νοσοκομείο Α. Συγγρός Ðå ñß ëç øç Η πρωτοπαθής εστιακή υπεριδρωσία είναι μια σχετικά συχνή νόσος.

Διαβάστε περισσότερα

Mitomycin C application for the prevention of postoperative synechiae formation at the anterior commissure.

Mitomycin C application for the prevention of postoperative synechiae formation at the anterior commissure. Otorhinolaryngologia - Head and Neck Surgery Issue 50, October - November - December 2012, pages 18-22 ORIGINAL REVIEW ARITCLE Mitomycin C application for the prevention of postoperative synechiae formation

Διαβάστε περισσότερα

Written by Δρ Δημήτριος Ν. Γκέλης, Ιατρός, Οδοντίατρος, Ωτορινολαρυγγολόγος, Wednesday, 19 December :05 -

Written by Δρ Δημήτριος Ν. Γκέλης, Ιατρός, Οδοντίατρος, Ωτορινολαρυγγολόγος, Wednesday, 19 December :05 - SUPERAMIN ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΧΡΗΣΤΗ 1.1 Ονομασία Προϊόντος: SUPERAMIN α) Πόσιμο διάλυμα σε συσκευασία μιας δόσης 1 g/10ml FL & g/10ml FL β) Ενέσιμο διάλυμα 1 g/5ml AMP & 2g/5ml AMP 1.2 Σύνθεση: Δραστική

Διαβάστε περισσότερα

Η ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΒΑΔΙΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΤΥΠΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΗ ΠΑΡΑΛΥΣΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ

Η ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΒΑΔΙΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΤΥΠΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΗ ΠΑΡΑΛΥΣΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Η ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΒΑΔΙΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΤΥΠΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΗ ΠΑΡΑΛΥΣΗ ΚΥΡΙΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΗΣ ΠΟΔΟΚΝΗΜΙΚΗΣ Φυσιολογική κίνηση ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΚΥΡΙΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΗΣ ΠΟΔΟΚΝΗΜΙΚΗΣ ΚΥΡΙΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω;

Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω; Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω; MegalakriaBroshure.indd 1 17/11/2010 1:27:39 μμ Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών

Διαβάστε περισσότερα

Ηλίας Ν. Μυγδάλης. Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκομείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα

Ηλίας Ν. Μυγδάλης. Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκομείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα ΕΤΟΣ ΙΔΡΥΣΕΩΣ 1942 «Έναρξη ινσουλίνης στα άτομα με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2: πότε και πως ;» Ηλίας Ν. Μυγδάλης Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκομείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα Ειδικό φροντιστήριο

Διαβάστε περισσότερα

Νέα Δεδομένα στην Αγγειοχειρουργική στην Κύπρο - Ενδοφλεβική Θεραπεία με λέϊζερ Μέθοδος EVLA Η πιολιγότερο ανώδυνη ιατρική πρακτική για Κιρσούς

Νέα Δεδομένα στην Αγγειοχειρουργική στην Κύπρο - Ενδοφλεβική Θεραπεία με λέϊζερ Μέθοδος EVLA Η πιολιγότερο ανώδυνη ιατρική πρακτική για Κιρσούς Νέα Δεδομένα στην Αγγειοχειρουργική στην Κύπρο - Ενδοφλεβική Θεραπεία με λέϊζερ Μέθοδος EVLA Η πιολιγότερο ανώδυνη ιατρική πρακτική για Κιρσούς Πια είναι η καλύτερη μέθοδος θεραπείας; Κιρσοί είναι το αποτέλεσμα

Διαβάστε περισσότερα

Botulinum Τοξίνη-Α και Αισθητικές Επεµβάσεις

Botulinum Τοξίνη-Α και Αισθητικές Επεµβάσεις 96 ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΕΡΜΑΤΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ Τόμος 6, (2):96-101, 2009 Botulinum Τοξίνη-Α και Αισθητικές Επεµβάσεις Botulinum Toxin-A and Cosmetic Procedures ΠΕΡΙΛΗΨΗ Η botulinum τοξίνη (BT) τύπου Α αποτελεί

Διαβάστε περισσότερα

ΔΟΚΙΜΑΣΙΑ ΑΝΑΚΛΙΣΕΩΣ. Π Φλεβάρη. Β Πανεπιστηµιακή Καρδιολογική Κλινική, Νοσοκοµείο Αττικόν, Αθήνα

ΔΟΚΙΜΑΣΙΑ ΑΝΑΚΛΙΣΕΩΣ. Π Φλεβάρη. Β Πανεπιστηµιακή Καρδιολογική Κλινική, Νοσοκοµείο Αττικόν, Αθήνα ΔΟΚΙΜΑΣΙΑ ΑΝΑΚΛΙΣΕΩΣ Π Φλεβάρη Β Πανεπιστηµιακή Καρδιολογική Κλινική, Νοσοκοµείο Αττικόν, Αθήνα Φυσιολογική βάση DIAGNOSTIC YIELD OF VARIOUS TESTS IN 308 PATIENTS WITH A FINAL DIAGNOSIS ACCORDING TO ESC

Διαβάστε περισσότερα

Η ΘΕΣΗ ΤΟΥ ΕΡΕΘΙΣΜΟΥ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΟΓΑΣΤΡΙΚΟΥ ΝΕΥΡΟΥ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΛΗΨΙΑΣ

Η ΘΕΣΗ ΤΟΥ ΕΡΕΘΙΣΜΟΥ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΟΓΑΣΤΡΙΚΟΥ ΝΕΥΡΟΥ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΛΗΨΙΑΣ Η ΘΕΣΗ ΤΟΥ ΕΡΕΘΙΣΜΟΥ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΟΓΑΣΤΡΙΚΟΥ ΝΕΥΡΟΥ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΛΗΨΙΑΣ Στυλιανή Καραχριστιανού Ιατρείο Επιληψίας Γ.Ν. Ιπποκράτειο Θεσσαλονίκης Αριστερό πνευμονογαστρικό νεύρο Ερέθισμα: 30 sec

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΧΡΥΣΟΒΑΛΑΝΤΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΛΕΜΕΣΟΣ 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδροµο Καρπιαίου Σωλήνα

Σύνδροµο Καρπιαίου Σωλήνα Σύνδροµο Καρπιαίου Σωλήνα Το σύνδροµο του καρπιαίου σωλήνα είναι µία συνήθης αιτία πόνου και διαταραχής της αισθητικότητας στα χέρια. Οφείλεται σε πίεση του µέσου νεύρου στην περιοχή του καρπού. Στην περιοχή

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ H ΑΝΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΤΟΠΙΡΑΜΑΤΗΣ ΣΤΙΣ ΠΑΙΔΙΚΕΣ ΗΜΙΚΡΑΝΙΕΣ Σταύρος Έλληνας Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Γήρανση του δέρµατος: σύγχρονοι τρόποι αντιµετώπισης

Γήρανση του δέρµατος: σύγχρονοι τρόποι αντιµετώπισης Γήρανση του δέρµατος: σύγχρονοι τρόποι αντιµετώπισης Ρηγόπουλος Δηµήτρης Δερµατολόγος-Αφροδισιολόγος Καθηγητής Πανεπιστηµίου Αθηνών Πανεπιστηµιακό Γενικό Νοσοκοµείο ΑΤΤΙΚΟΝ Ενώ η βιολογική γήρανση είναι

Διαβάστε περισσότερα

Συνοσηρότητες στην Ψωρίαση. Μαρίτα Κοσμαδάκη Δερματολόγος

Συνοσηρότητες στην Ψωρίαση. Μαρίτα Κοσμαδάκη Δερματολόγος Συνοσηρότητες στην Ψωρίαση Μαρίτα Κοσμαδάκη Δερματολόγος Όχι μόνο: Συστηματικές νόσοι με δερματικές εκδηλώσεις Αλλά και: Δερματικές νόσοι με συστηματικές εκδηλώσεις όπως η Ψωρίαση Γιατί αυτό είναι σημαντικό;

Διαβάστε περισσότερα

Eίναι τελικά ο διαβήτης ισοδύναμο στεφανιαίας νόσου; Η αλήθεια για τον πραγματικό καρδιαγγειακό κίνδυνο στον ΣΔ τύπου 2

Eίναι τελικά ο διαβήτης ισοδύναμο στεφανιαίας νόσου; Η αλήθεια για τον πραγματικό καρδιαγγειακό κίνδυνο στον ΣΔ τύπου 2 Eίναι τελικά ο διαβήτης ισοδύναμο στεφανιαίας νόσου; Η αλήθεια για τον πραγματικό καρδιαγγειακό κίνδυνο στον ΣΔ τύπου 2 Σ. Θ. Λιάτης Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική & Διαβητολογικό Κέντρο ΓΝΑ «Λαϊκό»

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι το γλαύκωμα;

Τι είναι το γλαύκωμα; Τι είναι το γλαύκωμα; Το γλαύκωμα περιλαμβάνει μια ομάδα παθήσεων που βλάπτουν το οπτικό νεύρο, προκαλώντας διαταραχές όρασης, οι οποίες, αν δεν αντιμετωπιστούν έγκαιρα, μπορούν να εξελιχθούν και να επιφέρουν

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΗΣΤΟΣ Α. ΓΟΥΔΗΣ ΕΜΦΥΤΕΥΣΗ ΑΠΙΝΙΔΩΤΗ ΣΕ ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΕΣ ΝΟΣΟΛΟΓΙΚΕΣ ΟΝΤΟΤΗΤΕΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΜΑΚΡΟΥ QT

ΧΡΗΣΤΟΣ Α. ΓΟΥΔΗΣ ΕΜΦΥΤΕΥΣΗ ΑΠΙΝΙΔΩΤΗ ΣΕ ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΕΣ ΝΟΣΟΛΟΓΙΚΕΣ ΟΝΤΟΤΗΤΕΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΜΑΚΡΟΥ QT ΕΜΦΥΤΕΥΣΗ ΑΠΙΝΙΔΩΤΗ ΣΕ ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΕΣ ΝΟΣΟΛΟΓΙΚΕΣ ΟΝΤΟΤΗΤΕΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΜΑΚΡΟΥ QT ΧΡΗΣΤΟΣ Α. ΓΟΥΔΗΣ ΕΠΙΚΟΥΡΙΚΟΣ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΣ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΑΣ Γ. Ν. ΓΡΕΒΕΝΩΝ Σύνδρομο μακρού QT Το συγγενές σύνδρομο μακρού

Διαβάστε περισσότερα

Απόστολος Αποστολίδης Λέκτορας Ουρολογίας-Νευροουρολογίας Α.Π.Θ. Β Ουρολογική Κλινική, Γ.Ν.Παπαγεωργίου Κέντρο Εγκράτειας και Παθήσεων Πυελικού

Απόστολος Αποστολίδης Λέκτορας Ουρολογίας-Νευροουρολογίας Α.Π.Θ. Β Ουρολογική Κλινική, Γ.Ν.Παπαγεωργίου Κέντρο Εγκράτειας και Παθήσεων Πυελικού Απόστολος Αποστολίδης Λέκτορας Ουρολογίας-Νευροουρολογίας Α.Π.Θ. Β Ουρολογική Κλινική, Γ.Ν.Παπαγεωργίου Κέντρο Εγκράτειας και Παθήσεων Πυελικού Εδάφους Α.Π.Θ. Φάρμακα εκλογής στην ΟΑΒ 4 th International

Διαβάστε περισσότερα

Η φαρµακοκινητική και φαρµακοδυναµική του Rituximab. Αθηνά Θεοδωρίδου Ρευµατολόγος

Η φαρµακοκινητική και φαρµακοδυναµική του Rituximab. Αθηνά Θεοδωρίδου Ρευµατολόγος Η φαρµακοκινητική και φαρµακοδυναµική του Rituximab Αθηνά Θεοδωρίδου Ρευµατολόγος Ra: Διαρκής κίνηση αυτοδραστικών Β-κυττάρων από τον µυελό των οστών στα περιφερικά λεµφικά όργανα και τον προσβεβληµένο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο.

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο Μαργαρίτα Μάου Λευκωσία 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Εγκεφαλικής Παράλυσης

Εγκεφαλικής Παράλυσης Κέντρο Θεραπευτικής Ιππασίας & Ιπποθεραπείας Ιωαννίνων, Μονάδα Φυσικής Ιατρικής και Αποκατάστασης, Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Ιωαννίνων, 3ΕΛΕΠΑΠ Ιωαννίνων 1 2 Η Ιπποθεραπεία, είναι μία νευροφυσιολογική

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια είναι η προοδευτική, μη αναστρέψιμη μείωση της νεφρικής λειτουργίας, η οποία προκαλείται από βλάβη του νεφρού ποικίλης αιτιολογίας. Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη.

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Καρκίνος του προστάτη Επιδημιολογία: Αποτελεί τον συχνότερα διαγνωσμένο καρκίνο στον άνδρα. 186.320

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ νεφρά νεφρών Η υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση) είναι ένα από τα δύο κύρια αίτια χρόνιας νεφρικής νόσου παγκοσμίως (το άλλο είναι ο διαβήτης). Επίσης, τα νεφρά έχουν βασικό ρόλο στη

Διαβάστε περισσότερα

ΒΛΑΒΕΡΕΣ ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ ΑΠΟ ΥΨΗΛΗ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ. Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος

ΒΛΑΒΕΡΕΣ ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ ΑΠΟ ΥΨΗΛΗ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ. Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος ΒΛΑΒΕΡΕΣ ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ ΑΠΟ ΥΨΗΛΗ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος Στοιβάδες δέρματος Επιδερμίδα (τέσσερις στοιβάδες κυττάρων) Χόριο (άφθονα αγγεία και νεύρα) Υποδερμάτιο πέταλο (περιέχει

Διαβάστε περισσότερα

Η ΜΕΘΟΔΟΣ SCHROTH ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΕΦΗΒΙΚΗΣ ΙΔΙΟΠΑΘΟΥΣ ΣΚΟΛΙΩΣΗΣ

Η ΜΕΘΟΔΟΣ SCHROTH ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΕΦΗΒΙΚΗΣ ΙΔΙΟΠΑΘΟΥΣ ΣΚΟΛΙΩΣΗΣ Η ΜΕΘΟΔΟΣ SCHROTH ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΕΦΗΒΙΚΗΣ ΙΔΙΟΠΑΘΟΥΣ ΣΚΟΛΙΩΣΗΣ ΝΙΚΟΣ ΚΑΡΑΒΙΔΑΣ Φυσικοθεραπευτής Certified Schroth Therapist Certified SEAS Therapist McKenzie Therapist MSc, PT Συνήθης

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΑΝΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΛΑΚΟΣΑΜΙΔΗΣ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΦΑΡΜΑΚΟΑΝΘΕΚΤΙΚΗ ΕΣΤΙΑΚΗ ΕΠΙΛΗΨΙΑ Κωνσταντίνα Κυπριανού Α.Τ.:

Διαβάστε περισσότερα

INFLIXIMAB PLUS NAPROXEN VS NAPROXEN ALONE IN PATIENTS WITH EARLY, ACTIVE AXIAL SPONDYLOARTHRITIS

INFLIXIMAB PLUS NAPROXEN VS NAPROXEN ALONE IN PATIENTS WITH EARLY, ACTIVE AXIAL SPONDYLOARTHRITIS INFLIXIMAB PLUS NAPROXEN VS NAPROXEN ALONE IN PATIENTS WITH EARLY, ACTIVE AXIAL SPONDYLOARTHRITIS Καλτσονούδης Ευριπίδης Ρευματολόγος Ρευματολογική Κλινική Π.Ν.Ιωαννίνων Διευθυντής: Καθηγητής Α. Α. Δρόσος

Διαβάστε περισσότερα

Γράφει: Ιωάννης Κοντολάτης, Ορθοπαιδικός Χειρουργός Τραυματιολόγος

Γράφει: Ιωάννης Κοντολάτης, Ορθοπαιδικός Χειρουργός Τραυματιολόγος Γράφει: Ιωάννης Κοντολάτης, Ορθοπαιδικός Χειρουργός Τραυματιολόγος Το σύνδρομο καρπιαίου σωλήνα είναι μια κοινή αιτία μουδιάσματος και πόνου των χεριών. Οι τένοντες στον καρπό πρήζονται και ασκούν πίεση

Διαβάστε περισσότερα

Μελάνωμα: Πληθυσμιακός έλεγχος και δευτερογενής πρόληψη

Μελάνωμα: Πληθυσμιακός έλεγχος και δευτερογενής πρόληψη Α' ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΦΡΟΔΙΣΙΩΝ ΚΑΙ ΔΕΡΜΑΤΙΚΩΝ ΝΟΣΩΝ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ "Ανδρέας Συγγρός" Μελάνωμα: Πληθυσμιακός έλεγχος και δευτερογενής πρόληψη ΜΑΡΙΑ ΚΩΣΤΑΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΣ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ Μονάδα Σπίλων και Μελανώματος

Διαβάστε περισσότερα

histogenesis Dr.Stefanos Goudelas, Dermatologist

histogenesis Dr.Stefanos Goudelas, Dermatologist histogenesis Dr.Stefanos Goudelas, Dermatologist histogenesis αισθητική προσώπου Dr. Stefanos Goudelas, Dermatologist η πιο διαδεδομένη και αποτελεσματική αγωγή για τις ρυτίδες έκφρασης Dr. Stefanos Goudelas

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗ ΖΩΗ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΚΑΙ ΕΦΗΒΟΥ ΜΕ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΠΟΥ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΟΥΝ ΑΝΤΛΙΕΣ ΣΥΝΕΧΟΥΣ ΕΚΧΥΣΗΣ ΙΝΣΟΥΛΙΝΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΑΓΓΕΙΑΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΡΑΥΜΑΤΙΚΩΝ ΚΑΚΩΣΕΩΝ ΕΣΩ ΚΑΡΩΤΙΔΑΣ Συστηματική Ανασκόπηση

ΕΝΔΑΓΓΕΙΑΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΡΑΥΜΑΤΙΚΩΝ ΚΑΚΩΣΕΩΝ ΕΣΩ ΚΑΡΩΤΙΔΑΣ Συστηματική Ανασκόπηση ΤΡΑΥΜΑΤΙΚΩΝ ΚΑΚΩΣΕΩΝ 1 Ναυτικό Νοσοκομείο Αθηνών, 2 Α' Προπαιδευτική Χειρουργική Κλινική, Ιατρική Σχολή ΑΠΘ, Νοσ. ΑΧΕΠΑ, 3 Α' Προπαιδευτική Χειρουργική Κλινική, Ιατρική Σχολή ΕΚΠΑ, Ιπποκράτειο ΓΝΑ Σκοπός

Διαβάστε περισσότερα

Χειρουργός Οφθαλμίατρος/Παιδοφθαλμίατρος. Consultant Paediatric Ophthalmologist/St James University Hospital/Leeds/UK

Χειρουργός Οφθαλμίατρος/Παιδοφθαλμίατρος. Consultant Paediatric Ophthalmologist/St James University Hospital/Leeds/UK Ευάγγελος Δρίμτζιας MD PhD Χειρουργός Οφθαλμίατρος/Παιδοφθαλμίατρος Consultant Paediatric Ophthalmologist/St James University Hospital/Leeds/UK Τι είναι η διπλωπία Διπλωπία είναι η κατάσταση κατά την οποία

Διαβάστε περισσότερα

ΝΙΚΟΣ ΚΑΡΑΒΙΔΑΣ. Φυσικοθεραπευτής Certified Schroth Therapist Certified SEAS Therapist McKenzie Therapist PT, MSc

ΝΙΚΟΣ ΚΑΡΑΒΙΔΑΣ. Φυσικοθεραπευτής Certified Schroth Therapist Certified SEAS Therapist McKenzie Therapist PT, MSc ΝΙΚΟΣ ΚΑΡΑΒΙΔΑΣ Φυσικοθεραπευτής Certified Schroth Therapist Certified SEAS Therapist McKenzie Therapist PT, MSc Εξειδικευμένες ασκήσεις προσαρμοσμένες στον τύπο της σκολίωσης Τρισδιάστατη αυτοδιόρθωση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ 1. ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ Water for Injection/Baxter (Viaflo) 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ Κάθε σάκος περιέχει 100% w/v Water for Injections.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΙΑΙΜΟΠΕΤΑΛΙΑΚΗ ΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ.

ΑΝΤΙΑΙΜΟΠΕΤΑΛΙΑΚΗ ΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ. ΑΝΤΙΑΙΜΟΠΕΤΑΛΙΑΚΗ ΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ. Σταματελάτου Mαρία, Κοντολαιμάκη Καλλιόπη, Δασενάκη Μαρία. Παθολογική Κλινική Γενικού Νοσοκομείου- Κέντρου Υγείας Σητείας, Σητεία ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Γράφει: Χρίστος Κουνούδης, Χειρουργός

Γράφει: Χρίστος Κουνούδης, Χειρουργός Γράφει: Χρίστος Κουνούδης, Χειρουργός Το δέρμα είναι το μεγαλύτερο όργανο του σώματος και αποτελείται από τρεις στιβάδες: επιδερμίδα, χόριο και το υποδόριο λίπος. Τα εξαρτήματα του δέρματος είναι οι τρίχες,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΚΟΛΙΩΣΗ.ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ

ΣΚΟΛΙΩΣΗ.ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ 1 Νοσηλεύτρια-Φυσικοθεραπεύτρια Τ.Ε. Γ.Ν.Μαιευτηρίου "Έλενα Βενιζέλου",Μεταπτυχιακή Φοιτήτρια Ιατρικής Σχολής Αθηνών στην 2Νοσηλεύτρια Τ.Ε. Γ.Ν.Άμφισσας, Μεταπτυχιακή Φοιτήτρια Ανοικτού Πανεπιστημίου Ιταλίας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ 1 1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ BOTOX 50 Μονάδες Allergan Κόνις για ενέσιμο διάλυμα 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ Βοτουλινική τοξίνη * τύπου Α, 50

Διαβάστε περισσότερα

Σ. Τσοτουλίδης, Ζ. Κοντονίνας, Μ. Μπούλμπου, Χ. Μαργαριτίδης, Ι. Κελεγκούρης, Κ. Τζιόμαλος, Τ. Διδάγγελος.

Σ. Τσοτουλίδης, Ζ. Κοντονίνας, Μ. Μπούλμπου, Χ. Μαργαριτίδης, Ι. Κελεγκούρης, Κ. Τζιόμαλος, Τ. Διδάγγελος. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΧΟΡΗΓΗΣΗΣ ΒΙΤΑΜΙΝΗΣ B12 PER OS ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2 ΥΠΟ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΜΕ ΜΕΤΦΟΡΜΙΝΗ ΓΙΑ ΜΙΑ ΤΕΤΡΑΕΤΙΑ ΤΟ ΕΛΑΧΙΣΤΟΝ Σ. Τσοτουλίδης, Ζ. Κοντονίνας, Μ. Μπούλμπου, Χ.

Διαβάστε περισσότερα

Συστηματικός ερυθηματώδης λύκος: το πρότυπο των αυτόάνοσων ρευματικών νοσημάτων

Συστηματικός ερυθηματώδης λύκος: το πρότυπο των αυτόάνοσων ρευματικών νοσημάτων Συστηματικός ερυθηματώδης λύκος: το πρότυπο των αυτόάνοσων ρευματικών νοσημάτων Φ.Ν. Σκοπούλη Καθηγήτρια τον Χαροκόπειου Πανεπιστημίου Αθηνών συστηματικός ερυθηματώδης λύκος θεωρείται η κορωνίδα των αυτοάνοσων

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΘΟΔΟΙ ΕΠΙΜΗΚΥΝΣΗΣ ΤΟΥ ΕΝΤΕΡΟΥ ΣΤΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΒΡΑΧΕΟΣ ΕΝΤΕΡΟΥ

ΜΕΘΟΔΟΙ ΕΠΙΜΗΚΥΝΣΗΣ ΤΟΥ ΕΝΤΕΡΟΥ ΣΤΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΒΡΑΧΕΟΣ ΕΝΤΕΡΟΥ ΜΕΘΟΔΟΙ ΕΠΙΜΗΚΥΝΣΗΣ ΤΟΥ ΕΝΤΕΡΟΥ ΣΤΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΒΡΑΧΕΟΣ ΕΝΤΕΡΟΥ ΕΙΡΗΝΗ ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΟΥ 1, ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΜΠΑΜΠΑΛΗΣ 2 Β' Χειρουργική Κλινική, Νοσοκομείο ΓΝΘ Γ.ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Χειρουργική Κλινική Νοσοκομείου Κομοτηνής

Διαβάστε περισσότερα

Αν. Καθηγήτρια Ε. Λαμπρινουδάκη

Αν. Καθηγήτρια Ε. Λαμπρινουδάκη Αν. Καθηγήτρια Ε. Λαμπρινουδάκη upadate swfobject.embedswf('/plugins/content/avreloaded/mediaplayer.swf','avreloaded0','400',' 320','7.0.14','/plugins/content/avreloaded/expressinstall.swf', {file:'http://www.aretaieio-obgyn.com/images/stories/videos/emino.flv',width:'400',height:'

Διαβάστε περισσότερα

Butomidor. Ήρεμα και χωρίς πόνο.

Butomidor. Ήρεμα και χωρίς πόνο. Butomidor Ήρεμα και χωρίς πόνο. Η πραγματική αξία ενός αλόγου δεν υπολογίζεται μόνο από την εμπορική του τιμή, την ηλικία του ή την απόδοσή του. Πολύ πιό σημαντική είναι η εκτίμηση που προσφέρουμε στο

Διαβάστε περισσότερα

Καρκίνος ορθού Προεγχειρητική ακτινοθεραπεία. Λουίζα Βίνη Ογκολόγος Ακτινοθεραπεύτρια Τμήμα Ακτινοθεραπείας Ιατρικό Αθηνών

Καρκίνος ορθού Προεγχειρητική ακτινοθεραπεία. Λουίζα Βίνη Ογκολόγος Ακτινοθεραπεύτρια Τμήμα Ακτινοθεραπείας Ιατρικό Αθηνών Καρκίνος ορθού Προεγχειρητική ακτινοθεραπεία Λουίζα Βίνη Ογκολόγος Ακτινοθεραπεύτρια Τμήμα Ακτινοθεραπείας Ιατρικό Αθηνών Prognostic groups in 1676 patients with T3 rectal cancer treated without preoperative

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΩΧΡΑΣ ΚΗΛΙ ΑΣ & ΑΜΦΙΒΛΗΣΤΡΟΕΙ ΟΥΣ ΙΑΤΡΕΙΟ ΙΑΒΗΤΙΚΗΣ ΑΜΦΙΒΛΗΣΤΡΟEI ΟΠΑΘΕΙΑΣ. ιαβήτης & Οφθαλμός

ΤΜΗΜΑ ΩΧΡΑΣ ΚΗΛΙ ΑΣ & ΑΜΦΙΒΛΗΣΤΡΟΕΙ ΟΥΣ ΙΑΤΡΕΙΟ ΙΑΒΗΤΙΚΗΣ ΑΜΦΙΒΛΗΣΤΡΟEI ΟΠΑΘΕΙΑΣ. ιαβήτης & Οφθαλμός ΤΜΗΜΑ ΩΧΡΑΣ ΚΗΛΙ ΑΣ & ΑΜΦΙΒΛΗΣΤΡΟΕΙ ΟΥΣ ΙΑΤΡΕΙΟ ΙΑΒΗΤΙΚΗΣ ΑΜΦΙΒΛΗΣΤΡΟEI ΟΠΑΘΕΙΑΣ ιαβήτης & Οφθαλμός Σακχαρώδης ιαβήτης & Όραση Ο σακχαρώδης διαβήτης είναι μία από τις κύριες αιτίες τύφλωσης στις ανεπτυγμένες

Διαβάστε περισσότερα

Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση )

Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση ) Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση ) Συντηρητική ή Χειρουργική Αντιµετώπιση Γ. Στράντζαλης Νευροχειρουργική Κλινική, Πανεπιστήµιο Αθηνών, Θεραπευτήριο Ευαγγελισµός ΓΕΝΙΚΑ Η οσφυo-ισχιαλγία ή ο «πόνος

Διαβάστε περισσότερα

Version 7.2, 10/2006 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ

Version 7.2, 10/2006 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ Version 7.2, 10/2006 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ 1 1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ Lactated Ringer s Injection/Fresenius, (3,1+0,3+6+0,2)g, ενέσιμο διάλυμα για έγχυση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ 1 1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ BOTOX 100 Μονάδες Allergan Κόνις για ενέσιμο διάλυμα 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ Βοτουλινική τοξίνη * τύπου Α,

Διαβάστε περισσότερα

Ευτέρπη Κ. ΔΕΜΙΡΗ Αναπλ. Καθηγήτρια Πλαστικής Χειρουργικής Α.Π.Θ. Κλινική Πλαστικής Χειρουργικής Α.Π.Θ. Νοσοκομείο Παπαγεωργίου Θεσσαλονίκης

Ευτέρπη Κ. ΔΕΜΙΡΗ Αναπλ. Καθηγήτρια Πλαστικής Χειρουργικής Α.Π.Θ. Κλινική Πλαστικής Χειρουργικής Α.Π.Θ. Νοσοκομείο Παπαγεωργίου Θεσσαλονίκης Ευτέρπη Κ. ΔΕΜΙΡΗ Αναπλ. Καθηγήτρια Πλαστικής Χειρουργικής Α.Π.Θ. Κλινική Πλαστικής Χειρουργικής Α.Π.Θ. Νοσοκομείο Παπαγεωργίου Θεσσαλονίκης !!!! Ποιές μέθοδοι χρησιμοποιούνται? Ποιά μέθοδος θεωρείται

Διαβάστε περισσότερα

15λεπτη Προετοιμασία του φοιτητή για την παρακολούθηση του μαθήματος νευροουρολογίας, γυναικολογικής ουρολογίας και ακράτειας ούρων.

15λεπτη Προετοιμασία του φοιτητή για την παρακολούθηση του μαθήματος νευροουρολογίας, γυναικολογικής ουρολογίας και ακράτειας ούρων. 15λεπτη Προετοιμασία του φοιτητή για την παρακολούθηση του μαθήματος νευροουρολογίας, γυναικολογικής ουρολογίας και ακράτειας ούρων. Η ουροδόχος κύστη δεν είναι απλά μία κοιλότητα η οποία γεμίζει απλά

Διαβάστε περισσότερα

1. ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ: 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ ΣΕ ΔΡΑΣΤΙΚΑ ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ:

1. ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ: 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ ΣΕ ΔΡΑΣΤΙΚΑ ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ: ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ GLIATILIN (Choline alfoscerate) 1. ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ: GLIATILIN 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ ΣΕ ΔΡΑΣΤΙΚΑ ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ: Μαλακές Κάψουλες:

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΗΣ ΙΔΙΟΠΑΘΟΥΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ: ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΤΗΝ ΣΥΝΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑ ΑΠΌ ΑΛΛΟΥΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ

Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΗΣ ΙΔΙΟΠΑΘΟΥΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ: ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΤΗΝ ΣΥΝΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑ ΑΠΌ ΑΛΛΟΥΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΗΣ ΙΔΙΟΠΑΘΟΥΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ: ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΤΗΝ ΣΥΝΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑ ΑΠΌ ΑΛΛΟΥΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ Καρδιολογικό τμήμα, Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Ψυχιατρική Κλινική Πανεπιστημίου

Διαβάστε περισσότερα

Υγεία και Άσκηση Ειδικών Πληθυσμών ΜΚ0958

Υγεία και Άσκηση Ειδικών Πληθυσμών ΜΚ0958 Υγεία και Άσκηση Ειδικών Πληθυσμών ΜΚ0958 Διάλεξη 5: Σακχαρώδης Διαβήτης και Άσκηση Υπεύθυνη Μαθήματος: Χ. Καρατζαφέρη Διδάσκοντες: Χ. Καρατζαφέρη, Γ. Σακκάς, Α. Καλτσάτου 2013-2014 Διάλεξη 5 ΤΕΦΑΑ, ΠΘ

Διαβάστε περισσότερα

«ΟΣΤΕΟΑΡΘΡΙΤΙΣ» Ευστάθιος Χρονόπουλος Επίκουρος Καθηγητής ΕΚΠΑ Β Πανεπιστημιακή ήορθοπαιδική ήκλινική Κωνσταντοπούλειο Νοσοκομείο Ν.

«ΟΣΤΕΟΑΡΘΡΙΤΙΣ» Ευστάθιος Χρονόπουλος Επίκουρος Καθηγητής ΕΚΠΑ Β Πανεπιστημιακή ήορθοπαιδική ήκλινική Κωνσταντοπούλειο Νοσοκομείο Ν. «ΟΣΤΕΟΑΡΘΡΙΤΙΣ» Ευστάθιος Χρονόπουλος Επίκουρος Καθηγητής ΕΚΠΑ Β Πανεπιστημιακή ήορθοπαιδική ήκλινική Κωνσταντοπούλειο Νοσοκομείο Ν.ΙΩΝΙΑΣ Εισαγωγή: γή Η συνηθέστερη των παθήσεων που προσβάλλει τους ενήλικες

Διαβάστε περισσότερα

Κλινικές Μελέτες. Εισαγωγή. Εκτίµηση έκβασης. Κλινικές Μελέτες - Μέρος 3ο 1. Μέρος 3ο. Intervention

Κλινικές Μελέτες. Εισαγωγή. Εκτίµηση έκβασης. Κλινικές Μελέτες - Μέρος 3ο 1. Μέρος 3ο. Intervention Κλινικές Μελέτες Μέρος 3ο 1 Εισαγωγή Ερευνητική υπόθεση Επιλογή ασθενών Τυχαιοποίηση Biases πριν και µετά την τυχαιοποίηση Intervention Open study Blind study Μέτρηση έκβασης Συµπεράσµατα 2 Εκτίµηση έκβασης

Διαβάστε περισσότερα

Γράφει: Έλλη Παπαδόδημα, Ενδοκρινολόγος, Διευθύντρια Κέντρου Ενδοκρινολογίας, Διαβήτη και Μεταβολισμού, Ευρωκλινική Αθηνών

Γράφει: Έλλη Παπαδόδημα, Ενδοκρινολόγος, Διευθύντρια Κέντρου Ενδοκρινολογίας, Διαβήτη και Μεταβολισμού, Ευρωκλινική Αθηνών Γράφει: Έλλη Παπαδόδημα, Ενδοκρινολόγος, Διευθύντρια Κέντρου Ενδοκρινολογίας, Διαβήτη και Μεταβολισμού, Ευρωκλινική Αθηνών Ο πρωτοπαθής υπερπαραθυρεοειδισμός είναι μια «αθόρυβη», «σιωπηρή» και παραγνωρισμένη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΩΝ ΜΑΚΡΟΘΡΕΠΤΙΚΩΝ ΣΥΣΤΑΤΙΚΩΝ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΙΝΣΟΥΛΙΝΗ ΚΑΙ ΤΙΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΣΕ ΙΝΣΟΥΛΙΝΗ

ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΩΝ ΜΑΚΡΟΘΡΕΠΤΙΚΩΝ ΣΥΣΤΑΤΙΚΩΝ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΙΝΣΟΥΛΙΝΗ ΚΑΙ ΤΙΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΣΕ ΙΝΣΟΥΛΙΝΗ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΩΝ ΜΑΚΡΟΘΡΕΠΤΙΚΩΝ ΣΥΣΤΑΤΙΚΩΝ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΙΝΣΟΥΛΙΝΗ ΚΑΙ ΤΙΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΣΕ ΙΝΣΟΥΛΙΝΗ ΠΗΝΕΛΟΠΗ ΔΟΥΒΟΓΙΑΝΝΗ Κ Λ Ι Ν Ι Κ Η Δ Ι Α Ι Τ Ο Λ Ο Γ Ο Σ - Δ Ι ΑΤ Ρ Ο Φ Ο Λ Ο Γ Ο Σ M S C, R D Περίληψη

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητική υπόθεση. Εισαγωγή ΜΑΘΗΜΑ 11Ο 1. ΜΑΘΗΜΑ Θεραπεία Μέρος 2 ο. Κλινικές µελέτες. Σύνδεση µε το προηγούµενο µάθηµα

Ερευνητική υπόθεση. Εισαγωγή ΜΑΘΗΜΑ 11Ο 1. ΜΑΘΗΜΑ Θεραπεία Μέρος 2 ο. Κλινικές µελέτες. Σύνδεση µε το προηγούµενο µάθηµα ΜΑΘΗΜΑ Θεραπεία Μέρος 2 ο Κλινικές Μελέτες 1 Εισαγωγή Σύνδεση µε το προηγούµενο µάθηµα Ανάγκη ελέγχου και επιβεβαίωσης των προτεινόµενων θεραπειών Είδη µελετών των θεραπευτικών µεθόδων Κλινικές µελέτες

Διαβάστε περισσότερα

Γράφει: Ευστάθιος Α. Ράλλης, Δερματολόγος - Αφροδισιολόγος, Δ/ντής Δερματολογικού Τμήματος 417 ΝΙΜΤΣ

Γράφει: Ευστάθιος Α. Ράλλης, Δερματολόγος - Αφροδισιολόγος, Δ/ντής Δερματολογικού Τμήματος 417 ΝΙΜΤΣ Γράφει: Ευστάθιος Α. Ράλλης, Δερματολόγος - Αφροδισιολόγος, Δ/ντής Δερματολογικού Τμήματος 417 ΝΙΜΤΣ Τι σημαίνει ο όρος laser; LASER είναι τα αρχικά των λέξεων Light Amplification Stimulated Emission of

Διαβάστε περισσότερα

ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΟΥΣΤΡΑΒΙΣΜΟΥ ΣΤΑΜΑΤΗΣ ΓΚΑΤΖΩΝΗΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΟΦΘΑΛΜΙΑΤΡΟΣ, MD, FEBO ΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΟΦΘ/ΚΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΕΥΡΩΚΛΙΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΩΝ

ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΟΥΣΤΡΑΒΙΣΜΟΥ ΣΤΑΜΑΤΗΣ ΓΚΑΤΖΩΝΗΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΟΦΘΑΛΜΙΑΤΡΟΣ, MD, FEBO ΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΟΦΘ/ΚΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΕΥΡΩΚΛΙΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΩΝ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΟΥΣΤΡΑΒΙΣΜΟΥ ΣΤΑΜΑΤΗΣ ΓΚΑΤΖΩΝΗΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΟΦΘΑΛΜΙΑΤΡΟΣ, MD, FEBO ΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΟΦΘ/ΚΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΕΥΡΩΚΛΙΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΩΝ ΣΤΟΧΟΙΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ Λειτουργικός στόχος: αποκατάσταση της

Διαβάστε περισσότερα

Η υπο- αντιμετώπιση του πόνου.

Η υπο- αντιμετώπιση του πόνου. Η υπο- αντιμετώπιση του πόνου. Ο όρος ολιγοαναλγησία χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά το 1989 από τους Wilson και Pendleton σε μία εργασία σχετική με την πλημμελή αντιμετώπιση του πόνου των προσερχόμενων

Διαβάστε περισσότερα

ΥΝΑΜΙΚΟ ΕΓΧΡΩΜΟ TRIPLEX ΤΩΝ ΑΓΓΕΙΩΝ ΤΟΥ ΠΕΟΥΣ

ΥΝΑΜΙΚΟ ΕΓΧΡΩΜΟ TRIPLEX ΤΩΝ ΑΓΓΕΙΩΝ ΤΟΥ ΠΕΟΥΣ ηµήτρης Γ. Χατζηχρήστου Καθηγητής Ουρολογίας Ανδρολογίας Αριστοτελείου Πανεπιστηµίου Θεσσαλονίκης 01 ΥΝΑΜΙΚΟ ΕΓΧΡΩΜΟ TRIPLEX ΤΩΝ ΑΓΓΕΙΩΝ ΤΟΥ ΠΕΟΥΣ Ποια είναι τα αγγειακά προβλήµατα της στύσης; Τα αγγειακά

Διαβάστε περισσότερα

Συστηματική ανασκόπηση όλων των δημοσιευμένων περιπτώσεων χορήγησης Anakinra σε ασθενείς με ανθεκτική ιδιοπαθή υποτροπιάζουσα περικαρδίτιδα

Συστηματική ανασκόπηση όλων των δημοσιευμένων περιπτώσεων χορήγησης Anakinra σε ασθενείς με ανθεκτική ιδιοπαθή υποτροπιάζουσα περικαρδίτιδα Συστηματική ανασκόπηση όλων των δημοσιευμένων περιπτώσεων χορήγησης Anakinra σε ασθενείς με ανθεκτική ιδιοπαθή υποτροπιάζουσα περικαρδίτιδα Γ. Λάζαρος, Π. Βασιλείου, M. Imazio, Χ. Βλαχόπουλος, Ε. Οικονόμου,

Διαβάστε περισσότερα

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Σακχαρώδης Διαβήτης Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Number of people with diabetes by IDF Region, 2013 IDF Diabetes Atlas.

Διαβάστε περισσότερα

Αντιυπερτασικά & σεξ. Σοκολάκης Ιωάννης, MD, MSc Ειδικευόμενος Β Ουρολογικής Κλινικής ΑΠΘ, ΓΝΘ «Παπαγεωργίου»

Αντιυπερτασικά & σεξ. Σοκολάκης Ιωάννης, MD, MSc Ειδικευόμενος Β Ουρολογικής Κλινικής ΑΠΘ, ΓΝΘ «Παπαγεωργίου» Αντιυπερτασικά & σεξ Σοκολάκης Ιωάννης, MD, MSc Ειδικευόμενος Β Ουρολογικής Κλινικής ΑΠΘ, ΓΝΘ «Παπαγεωργίου» Υπέραταση & ED Η Υπέρταση αποτελεί ανεξάρτητο παράγοντα κινδύνου για ED Feldman et al. J Urol

Διαβάστε περισσότερα

Παράρτημα III. Τροποποιήσεις των σχετικών παραγράφων της περίληψης των χαρακτηριστικών του προϊόντος και των φύλλων οδηγιών χρήσης

Παράρτημα III. Τροποποιήσεις των σχετικών παραγράφων της περίληψης των χαρακτηριστικών του προϊόντος και των φύλλων οδηγιών χρήσης Παράρτημα III Τροποποιήσεις των σχετικών παραγράφων της περίληψης των χαρακτηριστικών του προϊόντος και των φύλλων οδηγιών χρήσης Σημείωση: Αυτή η Περίληψη των Χαρακτηριστικών του Προϊόντος, η επισήμανση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΚΗ ΚΑΤΑΚΛΙΣΕΩΝ DR. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ ΛΙΑΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ

ΕΛΚΗ ΚΑΤΑΚΛΙΣΕΩΝ DR. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ ΛΙΑΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΕΛΚΗ ΚΑΤΑΚΛΙΣΕΩΝ DR. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ ΛΙΑΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ Κατάκλιση ορίζεται η εξέλκωση του δέρματος εξαιτίας πίεσης σε διάφορες περιοχές του σώματος υπερκείμενες οστικών προεξοχών Συχνότητα εμφάνισης

Διαβάστε περισσότερα

Νεότερες παρεµβάσεις στην πρόληψη και θεραπεία του διαβητικού ποδιού

Νεότερες παρεµβάσεις στην πρόληψη και θεραπεία του διαβητικού ποδιού Στρογγυλό τραπέζι Νεότερες παρεµβάσεις στην πρόληψη και θεραπεία του διαβητικού ποδιού Συντονιστής: Η. Ν. Μυγδάλης Β Παθολογική Κλινική και ιαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκοµείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα Οι διαταραχές

Διαβάστε περισσότερα

Γ.Ν «ΑΓ.ΠΑΥΛΟΣ» ΟΡΘΟΠΑΙΔΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ

Γ.Ν «ΑΓ.ΠΑΥΛΟΣ» ΟΡΘΟΠΑΙΔΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ Γ.Ν «ΑΓ.ΠΑΥΛΟΣ» ΟΡΘΟΠΑΙΔΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ:DrΣ.ΠΑΠΑΣΤΕΡΓΙΟΥ ΡΗΞΗ ΤΕΝΟΝΤΑ ΜΕΙΖΟΝΟΣ ΘΩΡΑΚΙΚΟΥ ΜΥΟΣ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ:KOYMHΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΕΙΔΙΚΕΥΟΜΕΝΟΣ ΕΠΙΒΛΕΨΗ:ΚΑΛΥΒΑΣ ΕΥΣΤΑΘΙΟΣ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΣ Α 1 η Περίπτωση 2 η

Διαβάστε περισσότερα

Κατανοώντας Την Αυχενική Δυστονία και τη Θεραπεία με το NeuroBloc

Κατανοώντας Την Αυχενική Δυστονία και τη Θεραπεία με το NeuroBloc Οδηγός για τους Ασθενείς Πληροφορίες για τους ασθενείς που τους έχει συνταγογραφηθεί τοξίνη κλωστηριδίου αλλαντίασης Τύπου Β (NeuroBloc ) για τη θεραπεία της αυχενικής δυστονίας Κατανοώντας Την Αυχενική

Διαβάστε περισσότερα

Η έναρξη της ανοσίας είναι δύο εβδομάδες μετά την ολοκλήρωση του βασικού εμβολιασμού.

Η έναρξη της ανοσίας είναι δύο εβδομάδες μετά την ολοκλήρωση του βασικού εμβολιασμού. ΕΣΩΚΛΕΙΣΤΟ ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΕΩΣ Covexin 10, ενέσιμο εναιώρημα σε πρόβατα και βοοειδή 1. ΟΝΟΜΑ ΚΑΙ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΤΟΥ ΚΑΤΟΧΟΥ ΤΗΣ ΑΔΕΙΑΣ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΚΑΤΟΧΟΥ ΤΗΣ ΑΔΕΙΑΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΠΟΥ ΕΙΝΑΙ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Το Stelara είναι φάρμακο που χρησιμοποιείται για τη θεραπεία των ακόλουθων παθήσεων:

Το Stelara είναι φάρμακο που χρησιμοποιείται για τη θεραπεία των ακόλουθων παθήσεων: EMA/636854/2016 EMEA/H/C/000958 Περίληψη EPAR για το κοινό ουστεκινουμάμπη Το παρόν έγγραφο αποτελεί σύνοψη της Ευρωπαϊκής Δημόσιας Έκθεσης Αξιολόγησης (EPAR) του. Επεξηγεί τον τρόπο με τον οποίο ο Οργανισμός

Διαβάστε περισσότερα

Παράρτημα III. Τροποποιήσεις των σχετικών παραγράφων της περίληψης των χαρακτηριστικών του προϊόντος και των φύλλων οδηγιών χρήσης

Παράρτημα III. Τροποποιήσεις των σχετικών παραγράφων της περίληψης των χαρακτηριστικών του προϊόντος και των φύλλων οδηγιών χρήσης Παράρτημα III Τροποποιήσεις των σχετικών παραγράφων της περίληψης των χαρακτηριστικών του προϊόντος και των φύλλων οδηγιών χρήσης Σημείωση: Οι σχετικές παράγραφοι της Περίληψης των Χαρακτηριστικών του

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή διατριβή. Ονοματεπώνυμο: Αργυρώ Ιωάννου. Επιβλέπων καθηγητής: Δρ. Αντρέας Χαραλάμπους

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή διατριβή. Ονοματεπώνυμο: Αργυρώ Ιωάννου. Επιβλέπων καθηγητής: Δρ. Αντρέας Χαραλάμπους ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή διατριβή Διερεύνηση της αποτελεσματικότητας εναλλακτικών και συμπληρωματικών τεχνικών στη βελτίωση της ποιότητας της ζωής σε άτομα με καρκίνο

Διαβάστε περισσότερα

Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ

Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Στατίνες στην πρωτογενή πρόληψη Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Πρόληψη καρδιαγγειακών νοσημάτων Πρωτογενής πρόληψη : το σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΜΙΑΣ ΝΕΑΣ ΙΝΣΟΥΛΙΝΗΣ ΜΑΚΡΑΣ ΔΡΑΣΗΣ ΜΕ ΤΗ ΓΛΥΚΑΙΜΙΚΗ ΡΥΘΜΙΣΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΑΔΥΝΑΜΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2

ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΜΙΑΣ ΝΕΑΣ ΙΝΣΟΥΛΙΝΗΣ ΜΑΚΡΑΣ ΔΡΑΣΗΣ ΜΕ ΤΗ ΓΛΥΚΑΙΜΙΚΗ ΡΥΘΜΙΣΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΑΔΥΝΑΜΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2 ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΜΙΑΣ ΝΕΑΣ ΙΝΣΟΥΛΙΝΗΣ ΜΑΚΡΑΣ ΔΡΑΣΗΣ ΜΕ ΤΗ ΓΛΥΚΑΙΜΙΚΗ ΡΥΘΜΙΣΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΑΔΥΝΑΜΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2 Αναστάσιος Κουτσοβασίλης 1, Αλέξης Σωτηρόπουλος 1, Δημήτριος

Διαβάστε περισσότερα

UroSwords I (ΚΥΠ) Μονοθεραπεία ή συνδυαστική φαρμακοθεραπεία; Η μονοθεραπεία είναι επαρκής. Χαράλαμπος Κ. Μαμουλάκης Λέκτορας Ουρολογίας

UroSwords I (ΚΥΠ) Μονοθεραπεία ή συνδυαστική φαρμακοθεραπεία; Η μονοθεραπεία είναι επαρκής. Χαράλαμπος Κ. Μαμουλάκης Λέκτορας Ουρολογίας UroSwords I (ΚΥΠ) Μονοθεραπεία ή συνδυαστική φαρμακοθεραπεία; Η μονοθεραπεία είναι επαρκής Χαράλαμπος Κ. Μαμουλάκης Λέκτορας Ουρολογίας Ουρολογική Κλινική Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο Ηρακλείου Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

Αντιμετώπιση νόσων αρτηριών κάτω άκρων Μ. Γ. Περούλης MD, MSc, PhD Επικ. Επιµελητής Αγγειοχειρουργικής Πανεπιστηµιακού Γενικού Νοσοκοµείου Ιωαννίνων

Αντιμετώπιση νόσων αρτηριών κάτω άκρων Μ. Γ. Περούλης MD, MSc, PhD Επικ. Επιµελητής Αγγειοχειρουργικής Πανεπιστηµιακού Γενικού Νοσοκοµείου Ιωαννίνων Περιφερικά αγγεία Ενδιαφέροντα περιστατικά Αντιμετώπιση νόσων αρτηριών κάτω άκρων Μ. Γ. Περούλης MD, MSc, PhD Επικ. Επιµελητής Αγγειοχειρουργικής Πανεπιστηµιακού Γενικού Νοσοκοµείου Ιωαννίνων Η Περιφερική

Διαβάστε περισσότερα

Ανιχνευτικές εξετάσεις (screening) στη φροντίδα του παιδιού

Ανιχνευτικές εξετάσεις (screening) στη φροντίδα του παιδιού Ανιχνευτικές εξετάσεις (screening) στη φροντίδα του παιδιού Μάιος 2007 Τ. Παναγιωτόπουλος Τομέας υγείας του παιδιού Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας «Όλα τα προγράμματα screening προκαλούν βλάβη, ορισμένα

Διαβάστε περισσότερα

Παράρτημα III. Τροποποιήσεις στις σχετικές παραγράφους των πληροφοριών προϊόντος

Παράρτημα III. Τροποποιήσεις στις σχετικές παραγράφους των πληροφοριών προϊόντος Παράρτημα III Τροποποιήσεις στις σχετικές παραγράφους των πληροφοριών προϊόντος Σημείωση: Οι αλλαγές στις σχετικές παραγράφους της Περίληψης των Χαρακτηριστικών Προϊόντος και του Φύλλου Οδηγιών Χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ.

ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ. ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ. Η στυτική δυσλειτουργία είναι ένα από τα συχνότερα νοσήματα των ανδρών στην σημερινή εποχή.σε νεαρότερες ηλικίες το 30% οφείλεται σε οργανικές αιτίες και το 70 % σε ψυχολογικά αίτια

Διαβάστε περισσότερα

Δήλωση Συμφερόντων. Συνδυαστική θεραπεία στην υπερδραστήρια κύστη. Yπάρχουν αποδείξεις; 17/6/2016. Astellas UK AMS UK. Menarini.

Δήλωση Συμφερόντων. Συνδυαστική θεραπεία στην υπερδραστήρια κύστη. Yπάρχουν αποδείξεις; 17/6/2016. Astellas UK AMS UK. Menarini. Συνδυαστική θεραπεία στην υπερδραστήρια κύστη. Yπάρχουν αποδείξεις; V. Sakalis Consultant Urologist Salisbury NHS Trust, UK Δήλωση Συμφερόντων Astellas UK AMS UK Menarini Coloplast 1 Facts about BPH &

Διαβάστε περισσότερα

ΟΞΕΙΕΣ ΥΠΕΡΓΛΥΚΑΙΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ

ΟΞΕΙΕΣ ΥΠΕΡΓΛΥΚΑΙΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΟΞΕΙΕΣ ΥΠΕΡΓΛΥΚΑΙΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΛΛΙΟΠΗ ΚΩΤΣΑ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΑΣ, ΔΙΑΒΗΤΗ, ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΥ Α ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΧΕΠΑ ΔΙΑΒΗΤΙΚΗ ΚΕΤΟΞΕΩΣΗ ΥΠΕΡΓΛΥΚΑΙΜΙΚΟ ΥΠΕΡΩΣΜΩΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Ανεπαρκεια Του Ανταγωνιστη Του Υποδοχεα Τησ L-1 (DIRA )

Ανεπαρκεια Του Ανταγωνιστη Του Υποδοχεα Τησ L-1 (DIRA ) www.printo.it/pediatric-rheumatology/gr/intro Ανεπαρκεια Του Ανταγωνιστη Του Υποδοχεα Τησ L-1 (DIRA ) Έκδοση από 2016 1. ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΟ DIRA 1.1 Τι είναι; Η ανεπάρκεια του ανταγωνιστή του υποδοχέα της IL-1

Διαβάστε περισσότερα

ΦΛΥΚΤΑΙΝΩΔΗΣ ΨΩΡΙΑΣΗ ΣΤΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΜΕ ADALIMUBAB

ΦΛΥΚΤΑΙΝΩΔΗΣ ΨΩΡΙΑΣΗ ΣΤΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΜΕ ADALIMUBAB ΦΛΥΚΤΑΙΝΩΔΗΣ ΨΩΡΙΑΣΗ ΣΤΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΜΕ ADALIMUBAB Γυναίκα ετών 52 με ΡΑ από 20ετίας Θεραπεία με DMARDS έως το 2004 2005-2006 θεραπεία με ANAKINRA 2007-2008 θεραπεία με ETANERCEPT 2009-2010 θεραπεία με ADALIMUMAB

Διαβάστε περισσότερα

βλάβες στην όραση λόγω οιδήματος της ωχράς κηλίδας που προκαλείται από διαβήτη

βλάβες στην όραση λόγω οιδήματος της ωχράς κηλίδας που προκαλείται από διαβήτη EMA/677928/2015 EMEA/H/C/002392 Περίληψη EPAR για το κοινό αφλιβερσέπτη Το παρόν έγγραφο αποτελεί σύνοψη της Ευρωπαϊκής Δημόσιας Έκθεσης Αξιολόγησης (EPAR) του. Επεξηγεί τον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή

Διαβάστε περισσότερα

Διαχωριστικό ανεύρυσµα Θωρακικής Αορτής Αντιµετώπιση. Α. Μαδέσης Επιµελητής Α Καρδιοχειρουργική κλινική Γ.Ν.Θ. Γ. Παπανικολάου

Διαχωριστικό ανεύρυσµα Θωρακικής Αορτής Αντιµετώπιση. Α. Μαδέσης Επιµελητής Α Καρδιοχειρουργική κλινική Γ.Ν.Θ. Γ. Παπανικολάου Διαχωριστικό ανεύρυσµα Θωρακικής Αορτής Αντιµετώπιση Α. Μαδέσης Επιµελητής Α Καρδιοχειρουργική κλινική Γ.Ν.Θ. Γ. Παπανικολάου Ο διαχωρισµός της θωρακικής αορτής αποτελεί την πιο επείγουσα και καταστροφική

Διαβάστε περισσότερα

διαταραχές και δυσκολία στη βάδιση άνοια επιδείνωση του ελέγχου της διούρησης- ακράτεια ούρων

διαταραχές και δυσκολία στη βάδιση άνοια επιδείνωση του ελέγχου της διούρησης- ακράτεια ούρων ΥΔΡΟΚΕΦΑΛΟΣ Το εγκεφαλονωτιαίο υγρό (ΕΝΥ) είναι ένα υγρό το οποίο περιβάλλει τον εγκέφαλο και το νωτιαίο μυελό και είναι υπεύθυνο για την προστασία και τη θρέψη τους. Ο υδροκέφαλος είναι μια παθολογική

Διαβάστε περισσότερα

Δώρα Πετρακοπούλου. Αποκατάσταση μαστού μετά την μαστεκτομή. Τεχνικές αποκατάστασης μαστού ΠΛΑΣΤΙΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ

Δώρα Πετρακοπούλου. Αποκατάσταση μαστού μετά την μαστεκτομή. Τεχνικές αποκατάστασης μαστού ΠΛΑΣΤΙΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ Δώρα Πετρακοπούλου ΠΛΑΣΤΙΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ Αποκατάσταση μαστού μετά την μαστεκτομή Η αποκατάσταση του μαστού μετά από μαστεκτομή είναι η διαδικασία δημιουργίας καινούργιου μαστού σε γυναίκες που έχουν υποστεί

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμογές της αλλαντοτοξίνης τύπου Α στα δύο κάτω τριτήμορα του προσώπου, τράχηλο και ντεκολτέ

Εφαρμογές της αλλαντοτοξίνης τύπου Α στα δύο κάτω τριτήμορα του προσώπου, τράχηλο και ντεκολτέ 28 ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΕΡΜΑΤΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ Τόμος 3, (1):28-32, 2006 Εφαρμογές της αλλαντοτοξίνης τύπου Α στα δύο κάτω τριτήμορα του προσώπου, τράχηλο και ντεκολτέ Botulinum toxin type-a injections in the

Διαβάστε περισσότερα

Η Αρθροσκόπηση της Ποδοκνημικής Άρθρωσης

Η Αρθροσκόπηση της Ποδοκνημικής Άρθρωσης Η Αρθροσκόπηση της Ποδοκνημικής Άρθρωσης Ανατομική της Ποδοκνημικής Άρθρωσης Η ποδοκνημική άρθρωση είναι η άρθρωση που σχηματίζεται στη θέση σύνδεσης τριών οστών: του κάτω άκρου της περόνης προς τα έξω

Διαβάστε περισσότερα

Πίνακας Προτεινόμενων Πτυχιακών Εργασιών

Πίνακας Προτεινόμενων Πτυχιακών Εργασιών ΕΝ4.10-1Α Έκδοση 1 η /.10.014 ΣΧΟΛΗ: ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ:ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΟΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ: ΚΟΙΝΟΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Α/Α Τίτλος Θέματος Μέλος Ε.Π. Σύντομη Περιγραφή Προαπαιτούμενα

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της Αλδοστερόνης στην Αρτηριακή Υπέρταση. Γκαλιαγκούση Ευγενία Παθολόγος Β ΠΠ Κλινική ΑΠΘ Iπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης

Ο ρόλος της Αλδοστερόνης στην Αρτηριακή Υπέρταση. Γκαλιαγκούση Ευγενία Παθολόγος Β ΠΠ Κλινική ΑΠΘ Iπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης Ο ρόλος της Αλδοστερόνης στην Αρτηριακή Υπέρταση Γκαλιαγκούση Ευγενία Παθολόγος Β ΠΠ Κλινική ΑΠΘ Iπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης Ευεργετικά ωφέλη της θεραπείας µε ανταγωνιστές της αλδοστερόνης 30%

Διαβάστε περισσότερα