Τίτλος: Οι 5 Μεγάλες Επιστηµονικές Προκλήσεις για τα Επόµενα 100 Χρόνια.

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Τίτλος: Οι 5 Μεγάλες Επιστηµονικές Προκλήσεις για τα Επόµενα 100 Χρόνια."

Transcript

1 Τίτλος: Οι 5 Μεγάλες Επιστηµονικές Προκλήσεις για τα Επόµενα 100 Χρόνια. Μπορεί να διατυπώσει κανείς προβλέψεις και εικασίες για το µέλλον της σηµερινής επιστήµης, του ανθρώπινου τεχνολογικού πολιτισµού γενικότερα, για ένα τόσο µεγάλο χρονικό εύρος στο µέλλον; Πόσο µάλλον όταν η επιστηµονική-τεχνολογική εξέλιξη πού κάποτε µετρούνταν σε κλίµακα δεκαετιών σήµερα µετράται σε κλίµακα µηνών αν όχι εβδοµάδων! Οπωσδήποτε τολµηρό το εγχείρηµα, αν και ο ιστορικός άνθρωπος πάντοτε είχε το ενδιαφέρον να προβάλλει το επίπεδο του πολιτισµού του στο µέλλον ακόµα και µε πολύ πενιχρότερα κριτήρια και µέσα διατύπωσης µελλοντολογικών εικασιών. Σήµερα ωστόσο συνεπικουρεί σε τέτοιου είδους αναζητήσεις και η πρωτοφανής µέχρι τώρα στην ιστορία έκταση της κυριαρχίας του ανθρώπου πάνω στην φύση. Η κυριαρχία αυτή έχει, εξ άλλου, συµβάλει ουσιωδώς στην κατά πολλούς διανοητές ταυτότητα θεµελιακών εννοιών της φιλοσοφίας µε τις πιο γενικές έννοιες της επιστήµης. 1 Εποµένως είναι λογικό να δεχθεί κανείς ότι ο απώτερος ορίζοντας της επιστήµης-τεχνολογίας αφορά και την φιλοσοφία, ακόµα και τις µεταφυσικές δοξασίες στον βαθµό πού η ανθρώπινη γνώση εξαπλώνεται στο κοσµικό πεδίο πού µας περιβάλλει µε διαρκώς επιταχυνόµενους ρυθµούς, διεισδύει στις πιο εσωτερικές διεργασίες του εγκεφάλου, αναπαράγει (ή βρίσκεται κοντά να το κάνει) τις πρωταρχικές συνθήκες δηµιουργίας του σύµπαντος, αναοριοθετώντας έτσι την αντίληψη πού έχουµε για τον κόσµο ως έκφανση του οντολογικού είναι και τους εαυτούς µας ως σωµατικούς φορείς συνείδησης σε σχέση αµοιβαιότητας µε τον κόσµο. Οι παρακάτω πέντε µεγάλες επιστηµονικές προκλήσεις για τα επόµενα 100 χρόνια, όπως κατά τεκµήριο θεωρούνται ως τέτοιες από µια ευρεία επιστηµονική κοινότητα, είναι εύλογο ότι δεν µπορεί κανείς αυτή την στιγµή να εγγυηθεί ότι θα κατακτηθούν νωρίτερα ή µετά τα επόµενα 100 ή 200 και πλέον χρόνια, σε ένα µακρινό µέλλον πού σήµερα δεν µπορούµε καν να διανοηθούµε. Είναι ωστόσο υπέρτατα ορόσηµα, κολοφώνες της ανθρώπινης οδύσσειας τα οποία είναι σίγουρο ότι θα κινητοποιήσουν την ασίγαστη ανθρώπινη κλίση προς το ειδέναι, την προσέγγιση των πιο βασανιστικών ερωτηµάτων της µοίρας του ανθρώπου δηλ. της θέσης του στον κόσµο, της προέλευσης και του τέλους του, της τελικής απαλλαγής του από τα βιολογικά δεσµά του πού τον υποχρεώνουν να είναι το µόνο έµβιο όν στον πλανήτη πού έχει συνείδηση της σισύφειας κατάληξης, του τέλους του. Στην πορεία αναµένεται να κατακτηθούν ενδιάµεσοι στόχοι τεράστιας εµβέλειας καθ εαυτοί όπως είναι η επανδρωµένη αποστολή στον Άρη, ο σταδιακός 1 Χαρακτηριστικές ήταν, για παράδειγµα, οι απόψεις του Μόριτς Σλίκ, ενός από τους κύριους εκπροσώπους του λεγόµενου Κύκλου της Βιέννης στη κριτική του για την Λογική οµή του Κόσµου (Der Logische Aufbau der Welt) του Ρούντολφ Κάρναπ (M. Schlick: Die Wiener Zeit, Springer, 2008) 1

2 αποικισµός του ηλιακού µας συστήµατος, η πλήρης γενετική προδιάγνωση, η δραστική παράταση της ανθρώπινης ζωής, η καθολική παρουσία της αλληλεπιδραστικής ψηφιακής τεχνολογίας στην ζωή µας, η δυνατότητα ανθρώπινης κλωνοποίησης, κ.α. Είναι γνωστό, εξ άλλου, ότι µεγάλοι επιστηµονικοί στόχοι, όπως, π.χ. η κατάκτηση της σελήνης και η εξερεύνηση του κοντινού διαστήµατος στις δεκαετίες πού πέρασαν, παρήγαγαν κατά την υλοποίηση τους σειρά τεχνολογικών καινοτοµιών πού άλλαξαν και αλλάζουν αναπότρεπτα την καθηµερινή ζωή µας. Οι γεωστατικοί δορυφόροι ακόµα και µέρος της τεχνολογίας των κινητών τηλεφώνων είναι κάποιες από αυτές τις καινοτοµίες. 1) Η πλήρης «απεικόνιση» του ανθρώπινου εγκεφάλου είναι µια από τις πιο µεγάλες προκλήσεις του µέλλοντος µας. Η έρευνα αυτή έχει ξεκινήσει σε ευρωπαϊκό επίπεδο αλλά και πρόσφατα σε αµερικανικό µε την εξαγγελία (Μάρτιος 2013) από τον πρόεδρο Μπ. Οµπάµα του σχεδίου χαρτογράφησης του ανθρώπινου εγκέφαλου (mapping of the human brain project) Η µακρόπνοη αυτή έρευνα, ανάλογη αλλά σαφέστατα πιο περίπλοκη από το αντίστοιχο πρόγραµµα χαρτογράφησης του ανθρώπινου γονιδιώµατος, αναµένεται να εκταθεί σε χρονικό εύρος 10 χρόνων και να χρηµατοδοτηθεί από την οµοσπονδιακή κυβέρνηση µε πάνω από 3 δισ. δολάρια για αυτή την χρονική διάρκεια. Το µεγάλης πνοής εγχείρηµα στο οποίο εµπλέκονται κορυφαία πανεπιστήµια και οµοσπονδιακά ερευνητικά ινστιτούτα των ΗΠΑ, όπως το περίφηµο για τον πρωτοποριακό του προσανατολισµό DARPA του Πενταγώνου, θα κατευθύνει την έρευνα διαφόρων οµάδων πού περιλαµβάνουν ανάµεσα σε άλλους νευρο-επιστήµονες, νανο-επιστήµονες, φυσικούς και µοριακούς γενετιστές, σε µια συντονισµένη προσπάθεια να προωθηθεί η γνώση γύρω από την δοµή και την λειτουργία των 100 περίπου δισεκατοµµύριων νευρώνων του εγκεφάλου µε σκοπό την βαθύτερη κατανόηση των µακρο-εγκεφαλικών λειτουργιών, δηλ. της αντίληψης, της νοητικής αναπαράστασης και τελικά της ίδιας της συνείδησης. Όπως ήδη αναφέρθηκε, τα µεγάλα επιστηµονικά εγχειρήµατα παράγουν λύσεις σε «µικρότερης» κλίµακας αλλά διόλου ευκαταφρόνητα προβλήµατα, εποµένως το εν λόγω πρόγραµµα αναµένεται να αναπτύξει την απαραίτητη θεωρητική και τεχνική γνώση για την θεραπεία των νόσων Alzheimer και Parkinson και παράλληλα να συµβάλει στην βαθύτερη κατανόηση και θεραπεία µιας σειράς σοβαρών ψυχικών διαταραχών. Ταυτόχρονα είναι αυτονόητη η συµβολή αυτού του προγράµµατος στην ώθηση της κάπως τελµατωµένης την τελευταία δεκαετία έρευνας για την τεχνητή νοηµοσύνη. Επειδή, ωστόσο, η επιστηµονική έρευνα δεν σταµατά ποτέ ούτε προκαθορίζεται από χρονοδιαγράµµατα, είναι χαρακτηριστικό ότι ήδη έξη γνωστοί αµερικανοί επιστήµονες του χώρου δηµοσίευσαν στην επιθεώρηση Neuron τον Ιούνιο του 2012 τα αποτελέσµατα έρευνας κατά την οποία κατασκεύασαν σε ένα πρώτο στάδιο µικρο-συσκευές µοριακού µεγέθους µε στόχο την καταγραφή της νευρωνικής δραστηριότητας σε κυτταρικό επίπεδο και την αποθήκευση της µέσω συνθετικού DNA. Η διαφορά στην τεχνική έγκειται στην µηεµπλοκή των τεχνητών καταγραφέων στην εγκεφαλική δραστηριότητα και ταυτόχρονα στην επινόηση ψηφιακού κώδικα αποθήκευσης των 2

3 καταγραφών βασισµένου στην τετράδα των βάσεων του DNA, δηλ. των νουκλεοτιδίων A,C,G,T. Αντίστοιχα η µικρότερης κλίµακας ευρωπαϊκή έρευνα βασίζεται στην δυνατότητα προσοµοίωσης του ανθρώπινου εγκέφαλου µέσω των δυνατοτήτων ενός υπερ-υπολογιστή καθώς και στην γνώση πού έχουµε αποκτήσει µέχρι τώρα για τις εσωτερικές λειτουργίες του εγκεφάλου. Ωστόσο όπως παραδέχονται και οι ερευνητές πού θα συµµετάσχουν στο πρόγραµµα χαρτογράφησης του εγκεφάλου, σε αντίθεση µε το πρόγραµµα γονιδιακής χαρτογράφησης το νέο πρόγραµµα εµπεριέχει τις δυσκολίες πού προκύπτουν από την ίδια την φύση του αντικειµένου του: δηλ. την βαθύτερη λειτουργία της νοητικής αναπαράστασης και τελικά την δοµή της ίδιας της συνείδησης ως υπέρτατης υποκειµενικότητας. Με άλλα λόγια, το πρόβληµα της κατανόησης της συνείδησης όσο σύνθετη και γριφώδης διαδικασία µπορεί να είναι αυτή σε κυτταρικό, µοριακό ακόµα και σε κβαντικό επίπεδο, εν τούτοις δεν εξαντλείται αποκλειστικά στο φυσικό επίπεδο (ή έτσι τουλάχιστον πιστεύεται εύλογα από πολλούς), και εδώ είναι η υπέρτατη πρόκληση για την έρευνα, η οποία θα µπορούσε να αποδοθεί επιγραµµατικά µε το αίνιγµα του εάν το νοούν µπορεί να νοήσει πλήρως τον εαυτό του! Με την φράση αυτή υπονοείται ότι καθίσταται µετα-επιστηµολογικό το ερώτηµα της πλήρους κατανόησης και ενδεχόµενα της τεχνητής δηµιουργίας συνείδησης η οποία θα αυτο-συγκροτεί την εσωτερική της χρονικότητα εντός της οποίας θα νοηµατοδοτεί, θα εικάζει, θα επιβεβαιώνει, θα απορεί, π.χ., για αντικείµενα του εξωτερικού περίγυρου τα οποία µετατρέπει σε εσωτερικά της ακολουθιακά ενεργήµατα. Πρέπει να σηµειωθεί εδώ ότι το ερώτηµα της δυνατότητας ανασύστασης της ανθρώπινης συνείδησης κατ αρχήν µέσω ψηφιακών διαδικασιών, συνδέεται και µε ένα άλλο τεράστιο θέµα πού αναµένεται να απασχολήσει ιδιαίτερα τους απογόνους του homo sapiens στο όχι και τόσο µακρινό µέλλον, και αυτό είναι η αιώνια και αγωνιώδης αναζήτηση της βιολογικής αθανασίας. Όπως διαφαίνεται οι κυριότερες εικασίες οδηγούν, όπως θα δούµε παρακάτω, στην κατάκτηση της βιολογικής ατοµικής αθανασίας (για όσους το επιθυµούν!) µέσω της ψηφιακής αθανασίας. 2) Η ψηφιακή αθανασία, αν είναι δόκιµος ο όρος, προτείνεται σαν απάντηση του επόµενου ή των επόµενων σταδίων εξέλιξης του ψηφιακού πολιτισµού στην τραγωδία της βιολογικής φθοράς και του θανάτου, τουλάχιστον όπως τα ξέρουµε µέχρι τώρα. Ενδιάµεσο στάδιο µπορεί να θεωρηθεί η σταδιακή παράταση της ανθρώπινης ζωής µε ποιοτικά χαρακτηριστικά πού θα ισοδυναµεί µε δραστική επιβράδυνση του γήρατος, δηλ. µε επιβράδυνση του βιολογικού εκφυλισµού του ανθρώπινου οργανισµού. Είναι πολύ χαρακτηριστικό όσο και κατ αρχήν απροσδόκητο ότι το ερώτηµα της αθανασίας και το συνδεόµενο µε αυτό πρόβληµα της δραστικής παράτασης της ανθρώπινης ζωής φαίνεται να απασχολεί όχι µόνο επιστήµονες παγκόσµιας φήµης όπως τελευταία τον Στίφεν Χόκινγκ, αλλά µετατρέπεται και σε πεδίο πού εστιάζεται το ερευνητικό ενδιαφέρον µιάς εταιρείας-κολοσσού της ψηφιακής κοινωνίας όπως είναι η Google (περιοδικό TIME 30/9/2013). Η 3

4 συγκεκριµένη εταιρεία έχει ιδρύσει από τον Σεπτέµβρη του 2013 µια «θυγατρική» µε την ονοµασία Calico µε διακηρυγµένο σκοπό την, σε πρώτο στάδιο, δραστική παράταση της ανθρώπινης ζωής µέσω και της αντιµετώπισης πολύ σοβαρών ή εκφυλιστικών ασθενειών. Ωστόσο, η διείσδυση πολυεθνικών εταιρειών σε έρευνες αιχµής παγκόσµιου εύρους και µε δεδοµένο ότι το κίνητρο των πολυεθνικών είναι εξ ορισµού το έστω µακροπρόθεσµο κέρδος είναι δυνατόν να εµβάλλει σε σοβαρές σκέψεις. Είναι αξιοσηµείωτο, εξ άλλου, ότι στην έρευνα για την διαφαινόµενη νέα ψηφιακή τεχνολογία κβαντικού χαρακτήρα επενδύει µαζί την NASA και την CIA (!) ο φιλόδοξος ιδιοκτήτης της Amazon Τζεφ Μπέζος (TIME, 17/2/2014). Η βασική θεωρητική σκέψη είναι ότι στον βαθµό πού η σωµατικήβιολογική δοµή του ανθρώπου θα καταστεί αναπαραγώγιµη στο µέλλον, π.χ. µέσω τεχνικών κλωνοποίησης και γενετικής προ-ρύθµισης, εφόσον τελικά καταστεί εφικτό να προσοµοιωθεί η ανθρώπινη συνείδηση συνολικά και για τον καθένα ξεχωριστά, σαν ένας ψηφιακός «επεξεργαστής» και ταυτοχρόνως σαν αποτύπωµα του συνόλου της εγγεγραµµένης µνήµης καθώς και του δυναµικού πού ενυπάρχει ως υποσυνείδητο συλλογικό-ιστορικό φορτίο, τότε ο συγκεκριµένος άνθρωπος ως νοούν υποκείµενο θα µπορεί να υπάρχει αιώνια και µάλιστα «εµφυτευµένος» κατά προτίµηση σε ένα νεανικό υποκατάστατο σώµα της αρεσκείας του! Εξ άλλου, γίνεται ήδη λόγος για ένα µελλοντικό υβριδικό είδος ανθρώπου-υπολογιστικής µηχανής (cyborg), δηλ. ενός είδους πού θα συνδυάζει τις τεράστιες δυνατότητες των ψηφιακών µηχανών µε την ανθρώπινη αναλυτική ικανότητα και ταυτόχρονα θα ελαχιστοποιεί τους φραγµούς πού επιβάλλει η βιολογική δοµή του ανθρώπου, όπως επίσης γίνεται λόγος ακόµα και για την δυνατότητα ψηφιακής αναπαραγωγής ανατύπων ανθρώπινης συνείδησης και διάχυσης τους στο κοσµικό διάστηµα µε διαστρικές ταχύτητες σε ένα πολύ µακρινό µέλλον. Έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον να ανατρέξει κανείς στις ιδέες πού διατύπωσε την δεκαετία του 70 σε ένα προφητικό άρθρο του στο αµερικανικό περιοδικό TIME ο Ρόµπερτ Τζάστροου, διευθυντής τότε του ινστιτούτου διαστηµικών σπουδών Goddard της NASA (TIME, 20/2/1978): Κρίνοντας µε βάση το παρελθόν, µπορούµε να υποθέσουµε ότι ένα νέο είδος θα προκύψει από τον άνθρωπο το οποίο θα ξεπεράσει τις ικανότητες του όπως και αυτός ξεπέρασε αυτές του προγόνου του homo erectus. Μόνο ένας φανατικός της χηµείας του άνθρακα (σ.σ. της οργανικής χηµείας) θα προϋπέθετε ότι το νέο είδος θα αποτελούνταν από τους σωµατικούς απογόνους του σηµερινού ανθρώπου µε εγκέφαλους τοποθετηµένους σε εύθραυστα κρανία. Το νέο είδος νοήµονος ζωής είναι πιο πιθανό να είναι κατασκευασµένο από σιλικόνη». Θα ήταν παράλειψη να µην αναφερθεί σχετικά πρόσφατο διεθνές συνέδριο στην Νέα Υόρκη (15-16 Ιουνίου 2013) µε τίτλο «Κοσµικό Μέλλον 2045» (Global Future 2045) και θεµατολογία περιστρεφόµενη ακριβώς γύρω από την ψηφιακή αθανασία και την συναφή αντίληψη για την συνείδηση, και στο οποίο πήραν µέρος ανάµεσα σε άλλους οι γνωστοί και για την δουλειά τους στην κβαντική δοµή της συνείδησης, Ρ. Πενρόουζ και Στ. Χάµεροφ, ο βιολόγος-γενετιστής του Χάρβαρντ Τζ. 4

5 Τσέρτς (έχει εξέχοντα ρόλο στο πρόγραµµα χαρτογράφησης του ανθρώπινου εγκέφαλου), ο πρωτοπόρος της τεχνητής νοηµοσύνης Μάρβιν Μίνσκι του ΜΙΤ και ο γνωστός µελλοντολόγος Ρ. Κουρτσβάϊλ. Είναι σαφές ότι και τα δύο προαναφερθέντα κεφαλαιώδη εγχειρήµατα δεν µπορούν παρά να βασισθούν στους δύο µεγάλους πυλώνες της ψηφιακής τεχνολογίας δηλ. στην ήδη διαπιστωµένη εκθετικού ρυθµού εξέλιξη των δυνατοτήτων των ψηφιακών επεξεργαστών και στην ίδια εντυπωσιακή εξέλιξη των δυνατοτήτων αποθήκευσης και υψηλής ταχύτητας µετάδοσης υπερβολικά µεγάλου όγκου δεδοµένων. Αν και είναι κοινότυπο να αναφέρεται κανείς πλέον στο πόσο ραγδαία εξελίσσεται η ψηφιακή τεχνολογία, είναι ενδιαφέρον ενδεικτικά και µόνο να αναφερθεί ότι οι µικρο-κάρτες µνήµης το 2011 ήταν περίπου 12 εκατοµµύρια φορές ελαφρύτερες απ ότι αντίστοιχα chips µνήµης µόλις 30 χρόνια πριν, ενώ το 2030 µια µικρο-κάρτα µνήµης (ή µια ανάλογη υλική µονάδα) υπολογίζεται ότι θα έχει την ικανότητα αποθήκευσης ανθρώπινων εγκεφάλων και το 2050, µε τους σηµερινούς ρυθµούς, την ικανότητα αποθήκευσης τρείς φορές των εγκεφάλων ολόκληρου του ανθρώπινου γένους! Ταυτόχρονα η εκθετικού ρυθµού ανάπτυξη της ψηφιακής επεξεργασίας δεδοµένων πιθανότατα θα γνωρίσει νέα ιλιγγιώδη άλµατα µε την προετοιµαζόµενη νέα γενιά των κβαντικών υπολογιστών (οι οποίοι αξιοποιούν και την κβαντικής φύσης συζευκτική κατάσταση 0 και 1), µε παράδειγµα τον ήδη κατασκευασµένο D-WAVE 2 ο οποίος δοκιµάστηκε και βρέθηκε φορές ταχύτερος από ένα PC τελευταίας γενιάς στην επίλυση συγκεκριµένων προβληµάτων. Είναι χαρακτηριστικό ότι το συγκεκριµένο αστρονοµικά ακριβό µοντέλο έχει αγορασθεί µέχρι τώρα από εταιρείες-γίγαντες όπως η Lockheed Martin, η NASA και η Google (ΒΗΜΑ online 16/5/2013). 3) Ένας από τα µεγάλα αινίγµατα του Kαθιερωµένου Μοντέλου (Standard Model) της υποατοµικής φυσικής είναι η ερµηνεία τής ασυµβατότητας ανάµεσα στην µακροσκοπική µας αλληλεπίδραση µε την φύση και των φαινοµένων του υποατοµικού-κβαντικού επιπέδου, µε ένα χαρακτηριστικό παράδειγµα την εξήγηση του µηχανισµού απόκτησης µάζας από θεµελιώδη σωµατίδια όπως τα φερµιόνια (ηλεκτρόνιακουόρκς) και οι φορείς ηλεκτρο-ασθενούς δύναµης όπως τα W και Z µποζόνια. Ένας θεωρητικά προβλεπόµενος µηχανισµός για την συγκεκριµένη ερµηνεία ήταν εδώ και δεκαετίες το λεγόµενο βαθµωτό πεδίο Higgs και το συνδεόµενο µε αυτό σωµάτιο Higgs. Την 4 η Ιουλίου 2012 ανακοινώθηκε στην έδρα του CERN στην Γενεύη, µέσα σε ενθουσιώδη ατµόσφαιρα, η ανίχνευση ενός σωµατιδίου µε µάζα περίπου 125 GeV το οποίο ανταποκρινόταν σε µεγάλο βαθµό στις θεωρητικές προβλέψεις του σωµατιδίου Higgs, κάτι πού επιβεβαιώθηκε σε σχέση µε περαιτέρω ιδιότητες του (π.χ. µηδενικό spin) στις 14 Μαρτίου Ωστόσο, υπάρχουν ακόµα επιφυλάξεις επειδή στο κβαντικό επίπεδο της ύλης τα πάντα είναι σχετικά και οι µετρήσεις εµπεριέχουν κρυφές παραµέτρους πού εκφράζουν ακριβώς µια εγγενή απροσδιοριστία σε αυτό το επίπεδο πραγµατικότητας. Εν τέλει, η ανίχνευση και η επιβεβαίωση ενός σωµατιδίου τύπου Higgs δεν αποτελεί ουσιαστικά παρά ένα σκαλοπάτι στην διαδικασία επαλήθευσης, αναδόµησης ή 5

6 ακόµη και ανατροπής της τρέχουσας καθιερωµένης θεωρίας της υποατοµικής ύλης, συναρτώµενης και µε την έρευνα σε σχέση µε άλλα αναπάντητα αινίγµατα των σύγχρονων παρατηρήσεων όπως είναι η διαπίστωση ύπαρξης µαύρης ύλης και ενέργειας στο σύµπαν. Η επαλήθευση του βαθµωτού πεδίου Higgs εποµένως µπορεί να παράσχει ένα ικανοποιητικό µοντέλο ερµηνείας της απόκτησης µάζας από υποατοµικά σωµατίδια κατά το σπάσιµο της ηλεκτροασθενούς συµµετρίας αλλά ταυτόχρονα µπορεί να αναπαράγει διαφορετικού τύπου ερωτήµατα σε σχέση µε παλιότερα, νέα ή µελλοντικά δεδοµένα, µε δεδοµένο ότι οι καθιερωµένες φιλοσοφικές κατηγορίες της οικείας µας διαίσθησης, όπως π.χ. αιτία-αποτέλεσµα, µοναδικότητα-ατοµικότητα, ταυτότητα-διακρισιµότητα τίθενται υπό αίρεση στο κβαντικό επίπεδο πραγµατικότητας. Είναι γεγονός, εξ άλλου, ότι παραµένει το ίδιο γριφώδες και αναπάντητο το άλλο µεγάλο ερώτηµα της σύγχρονης φυσικής, αυτό της ενοποίησης των τεσσάρων βασικών δυνάµεων της φύσης µε κυριότερο πρόβληµα αυτό της ενοποίησης της βαρύτητας µε τις υπόλοιπες τρείς δυνάµεις, την ηλεκτροµαγνητική, την ισχυρή και την ασθενή πυρηνική, ερώτηµα πού συνεχίζει να κινητοποιεί την έρευνα και να παράγει εναλλακτικές φυσικές θεωρίες όπως η Θεωρία Μεµβρανών και η Κβαντική Βαρύτητα. Τελικά, η συγκρότηση µας καθολικής φυσικής θεωρίας σαν ένα ενιαίο και πλήρες «αλφαβητάρι» της συµπαντικής πραγµατικότητας ανεξάρτητα από την κλίµακα και το χωροχρονικό πλαίσιο της παρατήρησης θα είναι το «ιερό δισκοπότηρο» της φυσικής-κοσµολογίας τις επόµενες δεκαετίες. Η έρευνα αυτή θα είναι κατά τα φαινόµενα ολιστικού τύπου µε την έννοια ότι µια καθολική θεωρία της φύσης δεν µπορεί παρά να ενσωµατώνει σε µια ενιαία θεωρητική κατασκευή τις φυσικές δοµές στην ολότητα τους εξαλείφοντας τις µεθοδολογικού και ιστορικού χαρακτήρα διαφορές, για παράδειγµα, ανάµεσα σε βιολογικές-µοριακές δοµές, υποατοµικές-φυσικές ακόµα και λογικο-µαθηµατικές δοµές. Είναι αναπόφευκτο µια τέτοιου τύπου ολιστική προσέγγιση να προωθήσει την σύγκλιση ανάµεσα στην δοµή των φυσικών θεωριών και αυτή των τυπικών-µαθηµατικών θεωριών, µε την έννοια ότι µια ενιαία θεωρία της φύσης κατ ανάγκην θα στραφεί και στην έρευνα πάνω στην δοµή της αντίστοιχης µαθηµατικής µετα-θεωρίας σαν τυπικής γλωσσικής δοµής πού περιέχει τις εκφραστικές δυνατότητες αλλά και τους εγγενείς περιορισµούς κατά την περιγραφή της πραγµατικότητας οι οποίοι υπαγορεύονται από την αναπόδραστη αναφορά της στην δοµή της (χρονικής) συνείδησης των υποκειµένων. Υπό το πρίσµα αυτό γριφώδη ερωτήµατα των σύγχρονων µαθηµατικών θεµελίων όπως είναι η περίφηµη Υπόθεση του Συνεχούς δεν µπορούν παρά να υπάγονται όπως και τα µεγάλα ερωτήµατα της σύγχρονης φυσικής σε µια κοινή υποκειµενικού χαρακτήρα αρχή, αυτήν δηλαδή της συγκρότησης µιας διϋποκειµενικά ταυτόσηµης πραγµατικότητας από όλα τα βιολογικά υποκείµενα-φορείς συνείδησης πού είναι οι άνθρωποι. 4) Η αναζήτηση της µαγικής λίθου για την παραγωγή πρακτικά ανεξάντλητης, καθαρής και φθηνής ενέργειας ήταν, είναι και θα είναι ακόµη περισσότερο στο µέλλον ένα µεγάλο ζητούµενο του ανθρώπινου 6

7 τεχνολογικού πολιτισµού. Η πρόκληση σε συνθήκες εργαστηρίου της αντίστροφης διαδικασίας της κλασικής πυρηνικής σχάσης, δηλ. η πρόκληση σύντηξης βαρέων ισοτόπων υδρογόνου (δευτερίου και τριτίου) πού υπάρχουν σε υπερεπάρκεια στην φύση για την έκλυση καθαρής ενέργειας, ουσιαστικά η τεχνητή αναπαραγωγή της διαδικασίας θερµοπυρηνικής σύντηξης πού συντελείται στην καρδιά των άστρων είναι µια τεράστια τεχνολογική πρόκληση πού έχει αποδειχθεί µέχρι τώρα ανέφικτη µε βασικό κριτήριο την τήρηση θετικού ισοζυγίου της παραγόµενης ενέργειας. Η τρέχουσα φάση της έρευνας αφορά κυρίως την κατασκευή και ολοκλήρωση, µέσω διεθνούς κονσόρτσιουµ, του µεγάλου πειραµατικού θερµοπυρηνικού αντιδραστήρα ITER στο Κανταράς της ν. Γαλλίας. Ο αντιδραστήρας πλάσµατος αυτός έχει σχεδιασθεί να παράγει 500 µεγαβάτ ενέργειας για κάθε 50 µεγαβάτ πού καταναλώνει και αναµένεται να αποδώσει τα πρώτα αποτελέσµατα από την σύντηξη θερµοπυρηνικού πλάσµατος το Τεχνολογικά αξιοποιεί ένα από τα µεγάλα επιτεύγµατα της πάλαι ποτέ κραταιάς σοβιετικής επιστήµης δηλ. την σπειροειδή µαγνητική διάταξη Tokamak. H πρόκληση διατηρήσιµης διαδικασίας πυρηνικής σύντηξης δεν θα είναι µόνο το κέρας της αµαλθείας για τις ενεργειακές ανάγκες του πλανήτη, αλλά θα εξασφαλίσει προϋποθέσεις σχεδίασης οχηµάτων για µεγάλα, µακροχρόνια διαστηµικά ταξίδια τα οποία είναι ιδιαίτερα προβληµατικά µε την υπάρχουσα συµβατική τεχνική προώθησης. Ήδη χρηµατοδοτείται µέσω του προγράµµατος πρωτοποριακών ιδεών της NASA έρευνα της οµάδας του καθηγητή Τζον Σλόου του πανεπιστηµίου της Ουάσιγκτον για την σχεδίαση πυραύλου προώθησης µέσω πυρηνικής σύντηξης πού θεωρητικά τουλάχιστον θα µπορούσε τα 1,5-2 χρόνια πού απαιτούνται σήµερα µε συµβατικά καύσιµα για ένα ταξίδι aller-retour στον Άρη να τα συµπτύξει στο απίστευτο όριο των 90 ή και 30 ηµερών! 5) Αν κάποιος βιαστεί να καγχάσει ή να χαρακτηρίσει τα διαστρικά ταξίδια σαν πεδίο αποκλειστικά για συγγραφείς επιστηµονικής φαντασίας µάλλον θα πρέπει να αναθεωρήσει τις απόψεις του. Κι αυτό γιατί από το 2011 το υπουργείο άµυνας των ΗΠΑ και η NASA, πιο συγκεκριµένα η υπηρεσία DARPA του Πενταγώνου και το ερευνητικό κέντρο Ames αντίστοιχα, χρηµατοδοτούν κατόπιν επιλογής συγκεκριµένες µηκερδοσκοπικές εταιρείες έρευνας για την διερεύνηση σε επίπεδο θεωρητικών, κατ αρχήν, µελετών της δυνατότητας διαστρικών ταξιδιών τα επόµενα 100 χρόνια. Το πρόγραµµα µε την ονοµασία 100-YEAR STARSHIP έχει ήδη διοργανώσει τρία ανοικτά επιστηµονικά συµπόσια (το τρίτο πραγµατοποιήθηκε στο Χιούστον του Τέξας, του Σεπτέµβρη 2013) όπου συζητούνται και παρουσιάζονται σε υψηλό επιστηµονικό επίπεδο θέµατα από το κλασικό µενού των sci-fi: από τις κοσµικές σκουλικότρυπες µέχρι την µέτρηση της κύρτωσης του χωρόχρονου µε σκοπό την αναζήτηση τεχνικής ταξιδιών ταχύτητας µεγαλύτερης από αυτήν του φωτός! Είναι σαφές ότι µια υπερδύναµη όπως οι ΗΠΑ πού έχει την ιστορική µοναδικότητα να έχει περάσει οσµωτικά το πολιτιστικό της µοντέλο µε τον ένα ή τον άλλο τρόπο σε όλη σχεδόν την υφήλιο δεν θα χρηµατοδοτούσε έρευνες, έστω και σε επίπεδο πρωτόλειων µελετών, για φαντασιοπληξίες τύπου Ιουλίου Βέρν. 7

8 Είναι κοινή παραδοχή ότι οι νέοι «θαλασσοπόροι» (seafarers) θα είναι οι θαρραλέοι πρωτοπόροι ταξιδιώτες (spacefarers) του κοντινού διαστήµατος για το ορατό µέλλον και ίσως οι διαστρικοί ταξιδιώτες ενός µακρινού µέλλοντος οι οποίοι πιθανόν να είναι οι υβριδικοί µας απόγονοι ή ακόµα και οι ψηφιοποιηµένοι µας κλώνοι! Αν ο εποικισµός του πλανητικού µας συστήµατος επιβληθεί σαν αναπόδραστη ανάγκη ενός προηγµένου πολιτισµού πού µοιραία θα αναζητήσει νέους ζωτικούς χώρους, η εξερεύνηση µε τον ένα ή τον άλλο τρόπο του απώτερου διαστρικού χώρου θα είναι απόρροια του ασίγαστου πάθους του ανθρώπου να µάθει το παρελθόν του συναντώντας το µέλλον του, να απαντήσει στο απόλυτο ερώτηµα της απαρχής και του τέλους, να υπερβεί την βιολογική-ιστορική µοίρα του. Με την προϋπόθεση φυσικά ότι δεν θα έχει συµβεί κάποια κατακλυσµική καταστροφή του ανθρώπινου πολιτισµού οποιασδήποτε µορφής το προηγούµενο διάστηµα, και έχοντας υπερβεί χαρακτηριστικά προηγουµένων ιστορικών βαθµίδων όπως είναι οι πολεµικές αναµετρήσεις, οι ταξικές-οικονοµικές συγκρούσεις, οι πολιτισµικές ανοµοιογένειες, η προσκόλληση στους εκλογικευµένους µύθους των θρησκειών, κλπ, πρέπει να εικάζεται βάσιµα ότι ακόµα και αν οι µακρινοί µελλοντικοί µας απόγονοι δεν έχουν κατακτήσει όλες τις παραπάνω προκλήσεις, εξοπλισµένοι ωστόσο µε τέτοιο εύρος και βάθος θεωρητικής και τεχνικής γνώσης ισοδύναµο από µια οπτική µε το τελικό χεγκελιανό στάδιο της αυτοσυνειδησίας του Είναι, θα είναι έτοιµοι για το µεγάλο άλµα! Πιθανόν και για την εµπειρία της επαφής µε ένα πολύ πιο προηγµένο πολιτισµό. Στάθης Λειβαδάς ρ. Φιλοσοφίας Μαθηµατικών-συγγραφέας Πάτρα, 8/12/2013 8

Η ΝΟΗΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ: Η Σχετικότητα και ο Χρονισμός της Πληροφορίας Σελ. 1

Η ΝΟΗΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ: Η Σχετικότητα και ο Χρονισμός της Πληροφορίας Σελ. 1 Η ΝΟΗΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ: Η Σχετικότητα και ο Χρονισμός της Πληροφορίας Σελ. 1 Μια σύνοψη του Βιβλίου (ΟΠΙΣΘΟΦΥΛΛΟ): Η πλειοψηφία θεωρεί πως η Νόηση είναι μια διεργασία που συμβαίνει στον ανθρώπινο εγκέφαλο.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΤΑΞΗ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΤΑΞΗ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Σ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 23 ΜΑΪΟΥ 2002 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΤΕΣΣΕΡΙΣ (4) ΚΕΙΜΕΝΟ O εικοστός αιώνας δικαίως χαρακτηρίζεται

Διαβάστε περισσότερα

Η ΝΟΗΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ: Η Σχετικότητα και ο Χρονισμός της Πληροφορίας Σελ. 1

Η ΝΟΗΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ: Η Σχετικότητα και ο Χρονισμός της Πληροφορίας Σελ. 1 Η ΝΟΗΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ: Η Σχετικότητα και ο Χρονισμός της Πληροφορίας Σελ. 1 Μια σύνοψη του Βιβλίου (ΟΠΙΣΘΟΦΥΛΛΟ): Η πλειοψηφία θεωρεί ότι η Νόηση είναι μια διεργασία που συμβαίνει στο ανθρώπινο εγκέφαλο.

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή Οι µαύρες τρύπες είναι ουράνια σώµατα σαν όλα τα άλλα, όπως οι πλανήτες και ο ήλιος, τα οποία όµως διαφέρουν από αυτά σε µία µικρή αλλά θεµελ

Εισαγωγή Οι µαύρες τρύπες είναι ουράνια σώµατα σαν όλα τα άλλα, όπως οι πλανήτες και ο ήλιος, τα οποία όµως διαφέρουν από αυτά σε µία µικρή αλλά θεµελ ιαθεµατική Εργασία µε Θέµα: Οι Φυσικές Επιστήµες στην Καθηµερινή µας Ζωή Τµήµα: Β 2 Γυµνασίου Υπεύθυνος Καθηγητής: Παζούλης Παναγιώτης Συντακτική Οµάδα: Πάνου Μαρία, Πάνου Γεωργία 1 Εισαγωγή Οι µαύρες

Διαβάστε περισσότερα

Νετρίνο το σωματίδιο φάντασμα

Νετρίνο το σωματίδιο φάντασμα Νετρίνο το σωματίδιο φάντασμα Ι. Ρίζος Αναπληρωτής Καθηγητής Τομέας Θεωρητικής Φυσικής 2/10/2012 Διαλέξεις υποδοχής πρωτοετών φοιτητών Τμήματος Φυσικής Στοιχειώδη Σωματίδια Κουάρκς Φορείς αλληλεπιδράσεων

Διαβάστε περισσότερα

Σύγχρονη Φυσική : Πυρηνική Φυσική και Φυσική Στοιχειωδών Σωματιδίων 18/04/16

Σύγχρονη Φυσική : Πυρηνική Φυσική και Φυσική Στοιχειωδών Σωματιδίων 18/04/16 Διάλεξη 13: Στοιχειώδη σωμάτια Φυσική στοιχειωδών σωματίων Η φυσική στοιχειωδών σωματιδίων είναι ο τομέας της φυσικής ο οποίος προσπαθεί να απαντήσει στο βασικότατο ερώτημα: Ποια είναι τα στοιχειώδη δομικά

Διαβάστε περισσότερα

Γιατί να Σπουδάσω Φυσική?

Γιατί να Σπουδάσω Φυσική? Γιατί να Σπουδάσω Φυσική? 1 Γιατί να Σπουδάσω Φυσική? Ενα σύντοµο ταξίδι στον Κόσµο της Φυσικής και στο Τµήµα Φυσικής του Α.Π.Θ. Σαµψωνίδης Δήµος Επικ. Καθηγητής Φυσικής Στοιχειωδών Σωµατιδίων, Α.Π.Θ.

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτηματολόγιο προς καθηγητές φυσικών επιστημών

Ερωτηματολόγιο προς καθηγητές φυσικών επιστημών NTSE - Nano Technology Science Education Project No: 511787-LLP-1-2010-1-TR-KA3-KA3MP Ερωτηματολόγιο προς καθηγητές φυσικών επιστημών 1. Ποια θέματα στον τομέα των φυσικών επιστημών θεωρείτε ότι είναι

Διαβάστε περισσότερα

2 Οκτωβρίου, 2015 2ο Συμπόσιο Επτά Σοφών- Μέγαρο Μουσικής. Σ. Μ. Κριμιζής

2 Οκτωβρίου, 2015 2ο Συμπόσιο Επτά Σοφών- Μέγαρο Μουσικής. Σ. Μ. Κριμιζής Σ. Μ. Κριμιζής To Συµπόσιο των 7 Σοφών της Αρχαιότητας Ø ΠΛΟΥΤΑΡΧΟΣ Ἠθικὰ : Τῶν ἑπτὰ σοφῶν συµπόσιον Ø Βίας ο Πριηνεύς--Θαλής ο Μιλήσιος--Κλεόβουλος ο Λίνδιος--Περίανδρος ο Κορίνθιος--Πιττακός ο Μυτιληναίος--Σόλων

Διαβάστε περισσότερα

Παρατηρώντας κβαντικά φαινόμενα δια γυμνού οφθαλμού

Παρατηρώντας κβαντικά φαινόμενα δια γυμνού οφθαλμού Παρατηρώντας κβαντικά φαινόμενα δια γυμνού οφθαλμού του Δρ. Γεωργίου Καβουλάκη Όπως αναφέρεται στην ειδησεογραφία του παρόντος τεύχους, το ΤΕΙ Κρήτης μετέχει σε ένα δίκτυο έρευνας του Ευρωπαϊκού Ιδρύματος

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Τεχνολογία - Πολυμέσα. Ελένη Περιστέρη, Msc, PhD

Εκπαιδευτική Τεχνολογία - Πολυμέσα. Ελένη Περιστέρη, Msc, PhD Εκπαιδευτική Τεχνολογία - Πολυμέσα Ελένη Περιστέρη, Msc, PhD Τι είναι η «Εκπαιδευτική Τεχνολογία» (1) Εκπαιδευτική Τεχνολογία είναι «η εφαρμογή τεχνολογικών διαδικασιών και εργαλείων που μπορούν να χρησιμοποιηθούν

Διαβάστε περισσότερα

Γενικές αρχές ακτινοφυσικής Π. ΓΚΡΙΤΖΑΛΗΣ

Γενικές αρχές ακτινοφυσικής Π. ΓΚΡΙΤΖΑΛΗΣ Γενικές αρχές ακτινοφυσικής Π. ΓΚΡΙΤΖΑΛΗΣ Μέρος πρώτο ΣΚΟΠΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Να εξηγηθούν βασικές έννοιες της φυσικής, που θα βοηθήσουν τον φοιτητή να μάθει: Τι είναι οι ακτίνες Χ Πως παράγονται Ποιες είναι

Διαβάστε περισσότερα

< > Ο ΚΕΝΟΣ ΧΩΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ, ΤΟΥ ΟΠΟΙΟΥ Η ΕΞΗΓΗΣΗ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ΕΝΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΝΕΥΜΑ

< > Ο ΚΕΝΟΣ ΧΩΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ, ΤΟΥ ΟΠΟΙΟΥ Η ΕΞΗΓΗΣΗ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ΕΝΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΝΕΥΜΑ Κ. Γ. ΝΙΚΟΛΟΥΔΑΚΗΣ 1 < > Ο ΚΕΝΟΣ ΧΩΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ, ΤΟΥ ΟΠΟΙΟΥ Η ΕΞΗΓΗΣΗ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ΕΝΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΝΕΥΜΑ Επαναλαμβάνουμε την έκπληξή μας για τα τεράστια συμπλέγματα γαλαξιών, τις πιο μακρινές

Διαβάστε περισσότερα

ΚΒΑΝΤΟΜΗΧΑΝΙΚ Η ΜΕΤΡΗΣΗ. By Teamcprojectphysics

ΚΒΑΝΤΟΜΗΧΑΝΙΚ Η ΜΕΤΡΗΣΗ. By Teamcprojectphysics ΚΒΑΝΤΟΜΗΧΑΝΙΚ Η ΜΕΤΡΗΣΗ By Teamcprojectphysics ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ο κόσμος της Κβαντομηχανικής είναι περίεργος, γοητευτικός και μυστήριος. Η ονομασία όμως Κβαντομηχανική είναι αποκρουστική, βαρετή, μη ενδιαφέρουσα,

Διαβάστε περισσότερα

Η ασφάλεια στον LHC Ο Μεγάλος Επιταχυντής Συγκρουόµενων εσµών Αδρονίων (Large Hadron Collider, LHC) είναι ικανός να επιτύχει ενέργειες που κανένας άλλος επιταχυντής έως σήµερα δεν έχει προσεγγίσει. Ωστόσο,

Διαβάστε περισσότερα

Γεωργία Ε. Αντωνέλου Επιστημονικό Προσωπικό ΕΕΥΕΜ Μαθηματικός, Msc. antonelou@ecomet.eap.gr

Γεωργία Ε. Αντωνέλου Επιστημονικό Προσωπικό ΕΕΥΕΜ Μαθηματικός, Msc. antonelou@ecomet.eap.gr Γεωργία Ε. Αντωνέλου Επιστημονικό Προσωπικό ΕΕΥΕΜ Μαθηματικός, Msc. antonelou@ecomet.eap.gr Θεμελίωση μιας λύσης ενός προβλήματος από μια πολύπλευρη (multi-faceted) και διαθεματική (multi-disciplinary)

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟς Ε. ΒΑΓΙΟΝΑΚΗς. Καθηγητής Πανεπιστημίου Ιωαννίνων ΣΩΜΑΤΙΔΙΑΚΗ ΦΥΣΙΚΗ. Μια Εισαγωγή στη Βασική Δομή της Ύλης

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟς Ε. ΒΑΓΙΟΝΑΚΗς. Καθηγητής Πανεπιστημίου Ιωαννίνων ΣΩΜΑΤΙΔΙΑΚΗ ΦΥΣΙΚΗ. Μια Εισαγωγή στη Βασική Δομή της Ύλης ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟς Ε. ΒΑΓΙΟΝΑΚΗς Καθηγητής Πανεπιστημίου Ιωαννίνων ΣΩΜΑΤΙΔΙΑΚΗ ΦΥΣΙΚΗ Μια Εισαγωγή στη Βασική Δομή της Ύλης πανεπιστημιακεσ ΕΚΔΟΣΕΙς Ε.Μ.Π. Κωνσταντίνος Ε. Βαγιονάκης Σωματιδιακή Φυσική, Μια

Διαβάστε περισσότερα

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Γιατί η Ρομποτική στην Εκπαίδευση; A) Τα παιδιά όταν σχεδιάζουν, κατασκευάζουν και προγραμματίζουν ρομπότ έχουν την ευκαιρία να μάθουν παίζοντας και να αναπτύξουν δεξιότητες Η

Διαβάστε περισσότερα

Βιοπληροψορική, συσιημική βιολογία και εξατομικευμένη θεραπεία

Βιοπληροψορική, συσιημική βιολογία και εξατομικευμένη θεραπεία Βιοπληροψορική, συσιημική βιολογία και εξατομικευμένη θεραπεία Φραγκίσκος Κολίσης Καθηγητής Βιοτεχνολογίας, Σχολή Χημικών Μηχανικών ΕΜΠ, Διευθυντής Ινστιτούτου Βιολογικών Ερευνών και Βιοτεχνολογίας, EIE

Διαβάστε περισσότερα

ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804)

ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804) ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ - ΣΥΝΤΟΜΗ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΗΣ ΓΝΩΣΙΟΘΕΩΡΙΑΣ ΤΟΥ 1 ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804) (Η σύντομη περίληψη που ακολουθεί και η επιλογή των αποσπασμάτων από την πραγματεία του Καντ για την ανθρώπινη γνώση,

Διαβάστε περισσότερα

Μάθηση σε νέα τεχνολογικά περιβάλλοντα

Μάθηση σε νέα τεχνολογικά περιβάλλοντα ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Μάθηση σε νέα τεχνολογικά περιβάλλοντα Ενότητα 4: Γνωστικές Θεωρίες Μάθησης Βασιλική Μητροπούλου-Μούρκα Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Πέραν της θεωρίας του Piaget. Κ. Παπαδοπούλου ΕΚΠΑ/ΤΕΑΠΗ

Πέραν της θεωρίας του Piaget. Κ. Παπαδοπούλου ΕΚΠΑ/ΤΕΑΠΗ Πέραν της θεωρίας του Piaget Κ. Παπαδοπούλου ΕΚΠΑ/ΤΕΑΠΗ Προσεγγίσεις επεξεργασίας πληροφοριών Siegler, R. (2002) Πώς Σκέφτονται τα Παιδιά. Αθήνα: Gutenberg. Προσεγγίσεις επεξεργασίας πληροφοριών Η γνωστική

Διαβάστε περισσότερα

Από τα ατομικά στα οπτικά ρολόγια

Από τα ατομικά στα οπτικά ρολόγια Από τα ατομικά στα οπτικά ρολόγια Η αναζήτηση της ακρίβειας στον χρόνο δεν είναι επιστημονική διαστροφή. Έχει τεράστια σημασία για τα ηλεκτρονικά συστήματα και τις τηλεπικοινωνίες.κάθε άλμα στη μέτρηση

Διαβάστε περισσότερα

Φυσική Στοιχειωδών Σωματιδίων Ε: Από τί αποτελείται η ύλη σε θεμελειώδες επίπεδο;

Φυσική Στοιχειωδών Σωματιδίων Ε: Από τί αποτελείται η ύλη σε θεμελειώδες επίπεδο; Εκεί, κάτω στον μικρόκοσμο... Από τί αποτελείται ο κόσμος και τί τον κρατάει ενωμένο; Αθανάσιος Δέδες Τμήμα Φυσικής, Τομέας Θεωρητικής Φυσικής, Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων 5 Οκτωβρίου 2015 Φυσική Στοιχειωδών

Διαβάστε περισσότερα

ΓΣΕΕ-GREENPEACE-ATTAC Ελλάς

ΓΣΕΕ-GREENPEACE-ATTAC Ελλάς ΓΣΕΕ-GREENPEACE-ATTAC Ελλάς Το Πρωτόκολλο του Κιότο Μια πρόκληση για την ανάπτυξη και την απασχόληση «Από το Ρίο στο Γιοχάνεσµπουργκ και πέρα από το Κιότο. Ποιο µέλλον για τον Πλανήτη;» ρ Μιχαήλ Μοδινός

Διαβάστε περισσότερα

Διάλεξη 22: Παραβίαση της κατοπτρικής συμμετρίας στις ασθενείς αλληλεπιδράσεις

Διάλεξη 22: Παραβίαση της κατοπτρικής συμμετρίας στις ασθενείς αλληλεπιδράσεις Διάλεξη 22: Παραβίαση της κατοπτρικής συμμετρίας στις ασθενείς αλληλεπιδράσεις Το 1956 ο Lee και ο Yang σε μια εργασία τους θέτουν το ερώτημα αν η πάριτη δηλαδή η κατοπτρική συμμετρία παραβιάζεται ή όχι

Διαβάστε περισσότερα

Επιµέλεια Θοδωρής Πιερράτος

Επιµέλεια Θοδωρής Πιερράτος Η έννοια πρόβληµα Ανάλυση προβλήµατος Με τον όρο πρόβληµα εννοούµε µια κατάσταση η οποία χρήζει αντιµετώπισης, απαιτεί λύση, η δε λύση της δεν είναι γνωστή ούτε προφανής. Μερικά προβλήµατα είναι τα εξής:

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Διαλέξεων ΟΙ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΕΣ ΤΗΣ ΣΚΕΨΗΣ

Πρόγραμμα Διαλέξεων ΟΙ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΕΣ ΤΗΣ ΣΚΕΨΗΣ Πρόγραμμα Διαλέξεων ΟΙ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΕΣ ΤΗΣ ΣΚΕΨΗΣ Κύκλος επτά (7) διαλέξεων, με την συμμετοχή εννέα (9) κορυφαίων ομιλητών, με κοινό χαρακτηριστικό γνώρισμα την πρωτοποριακή σκέψη. Στόχος των ομιλιών είναι

Διαβάστε περισσότερα

Το ΔΕΠΠΣ- ΑΠΣ των Φυσικών Επιστημών της Ε και Στ Δημοτικού Τα Νέα Διδακτικά Βιβλία των Φυσικών Επιστημών της Ε και Στ Δημοτικού

Το ΔΕΠΠΣ- ΑΠΣ των Φυσικών Επιστημών της Ε και Στ Δημοτικού Τα Νέα Διδακτικά Βιβλία των Φυσικών Επιστημών της Ε και Στ Δημοτικού Το ΔΕΠΠΣ- ΑΠΣ των Φυσικών Επιστημών της Ε Τα Νέα Διδακτικά Βιβλία των Φυσικών Επιστημών της Ε Ειδικοί σκοποί ΑΠΣ Κατανόηση: φυσικού κόσμου νόμων που τον διέπουν φυσικών φαινομένων διαδικασιών που οδηγούν

Διαβάστε περισσότερα

Οπτική αντίληψη. Μετά?..

Οπτική αντίληψη. Μετά?.. Οπτική αντίληψη Πρωτογενής ερεθισµός (φυσικό φαινόµενο) Μεταφορά µηνύµατος στον εγκέφαλο (ψυχολογική αντίδραση) Μετατροπή ερεθίσµατος σε έννοια Μετά?.. ΓΙΑ ΝΑ ΚΑΤΑΝΟΗΣΟΥΜΕ ΤΗΝ ΟΡΑΣΗ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΑΝΑΛΟΓΙΣΤΟΥΜΕ

Διαβάστε περισσότερα

Γνωστική Ψυχολογία Ι (ΨΧ32)

Γνωστική Ψυχολογία Ι (ΨΧ32) Γνωστική Ψυχολογία Ι (ΨΧ32) Διάλεξη 1 Εισαγωγή, ορισμός και ιστορία της Γνωστικής Ψυχολογίας Πέτρος Ρούσσος Μερικά διαδικαστικά http://users.uoa.gr/~roussosp/gr/index.htm http://eclass.uoa.gr/courses/ppp146/

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΣΜΟΛΟΓΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΩΡΙΩΝ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΑΤΡΑΣ ΧΕΙΜΩΝΑΣ 2004 Κ.Ν. ΓΟΥΡΓΟΥΛΙΑΤΟΣ

ΚΟΣΜΟΛΟΓΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΩΡΙΩΝ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΑΤΡΑΣ ΧΕΙΜΩΝΑΣ 2004 Κ.Ν. ΓΟΥΡΓΟΥΛΙΑΤΟΣ ΚΟΣΜΟΛΟΓΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΩΡΙΩΝ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΑΤΡΑΣ ΧΕΙΜΩΝΑΣ 2004 Κ.Ν. ΓΟΥΡΓΟΥΛΙΑΤΟΣ Η Μεγάλη Έκρηξη Πριν από 10-15 δις χρόνια γεννήθηκε το Σύμπαν με μια εξαιρετικά θερμή και βίαια διαδικασία Το σύμπαν

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΟ, ΘΕΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΚΑΙ ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ

ΦΥΛΟ, ΘΕΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΚΑΙ ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ Κογκίδου ήµητρα Χαιρετισµός στην ηµερίδα του Παιδαγωγικού Τµήµατος ηµοτικής Εκπαίδευσης στο Α.Π.Θ. ΦΥΛΟ, ΘΕΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΚΑΙ ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ Κατά τα δύο προηγούµενα ακαδηµαϊκά έτη το Α.Π.Θ. προσφέρει

Διαβάστε περισσότερα

1. ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΙΑΣΠΟΡΑΣ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ ΚΑΙ ΕΝΕΡΓΕΙΑ

1. ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΙΑΣΠΟΡΑΣ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ ΚΑΙ ΕΝΕΡΓΕΙΑ 1. ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΙΑΣΠΟΡΑΣ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ ΚΑΙ ΕΝΕΡΓΕΙΑ Ως γνωστόν, οι χηµικές ενώσεις προκύπτουν από την ένωση δύο ή περισσοτέρων στοιχείων, οπότε και έχουµε σηµαντική µεταβολή του ενεργειακού περιεχοµένου του συστήµατος.

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Προλογικό Σημείωμα... 17

Περιεχόμενα. Προλογικό Σημείωμα... 17 11 Προλογικό Σημείωμα... 17 Ενότητα Ι: Δημιουργική Αναζήτηση... 19 Δ01 Ο Ιωνικός Διαφωτισμός και η Ανάδυση της Επιστημονικής Σκέψης...21 Δ1.1 Ο Ιωνικός Διαφωτισμός... 21 Δ1.2 Η Επιστημονική Σκέψη... 22

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ με έμφαση στις γνωστικές λειτουργίες. Θεματική Ενότητα 10: Μελέτη του Εγκεφάλου

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ με έμφαση στις γνωστικές λειτουργίες. Θεματική Ενότητα 10: Μελέτη του Εγκεφάλου ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ με έμφαση στις γνωστικές λειτουργίες Θεματική Ενότητα 10: Μελέτη του Εγκεφάλου Θεματική Ενότητα 10: Στόχοι: Η εισαγωγή των φοιτητών στις μεθόδους μελέτης του εγκεφάλου. Λέξεις κλειδιά:

Διαβάστε περισσότερα

Η Έρευνα στα Ελληνικά Πανεπιστήµια και η Ευρωπαϊκή Πραγµατικότητα

Η Έρευνα στα Ελληνικά Πανεπιστήµια και η Ευρωπαϊκή Πραγµατικότητα Η Έρευνα στα Ελληνικά Πανεπιστήµια και η Ευρωπαϊκή Πραγµατικότητα Ιωάννης Π. Γεροθανάσης Καθηγητής Πανεπιστηµίου Ιωαννίνων Πρώην Πρύτανης Πανεπιστηµίου Ιωαννίνων Μέλος της Α ΙΠ Η ανώτατη εκπαίδευση, η

Διαβάστε περισσότερα

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΓΡΑΦΙΣΤΙΚΗ ΜΕ Η/Υ 1. Του Αποστόλου Παπαποστόλου Επίκουρου Καθηγητή του ΤΕΙ Αθήνας

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΓΡΑΦΙΣΤΙΚΗ ΜΕ Η/Υ 1. Του Αποστόλου Παπαποστόλου Επίκουρου Καθηγητή του ΤΕΙ Αθήνας ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΓΡΑΦΙΣΤΙΚΗ ΜΕ Η/Υ 1 Του Αποστόλου Παπαποστόλου Επίκουρου Καθηγητή του ΤΕΙ Αθήνας ΕΙΣΑΓΩΓΗ Οι γραφικές παραστάσεις µε υπολογιστές έχουν προχωρήσει πολύ από τότε που οι ε- πιστήµονες που δούλευαν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΙΑΙΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ

ΕΝΙΑΙΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΝΙΑΙΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΙΣΧΥΕΙ ΚΑΤΑ ΤΟ ΜΕΡΟΣ ΠΟΥ ΑΦΟΡΑ ΤΟ ΛΥΚΕΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΙΣΧΥΟΥΝ ΤΟ ΔΕΠΠΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΓΕΩΡΓΙΑ. Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Παν/μιο Αθηνών koutsouris@aua.gr

ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΓΕΩΡΓΙΑ. Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Παν/μιο Αθηνών koutsouris@aua.gr ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΓΕΩΡΓΙΑ Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Παν/μιο Αθηνών koutsouris@aua.gr Ενδογενής ανάπτυξη αξιοποίηση των τοπικών πόρων τοπικός προσδιορισμός των αναπτυξιακών προοπτικών - στόχων τοπικός

Διαβάστε περισσότερα

Διοίκηση Επιχειρήσεων

Διοίκηση Επιχειρήσεων 10 η Εισήγηση Δημιουργικότητα - Καινοτομία 1 1.Εισαγωγή στη Δημιουργικότητα και την Καινοτομία 2.Δημιουργικό Μάνατζμεντ 3.Καινοτομικό μάνατζμεντ 4.Παραδείγματα δημιουργικότητας και καινοτομίας 2 Δημιουργικότητα

Διαβάστε περισσότερα

«Ελκυστική η Ελλάδα για ένα τεχνολογικό boom»

«Ελκυστική η Ελλάδα για ένα τεχνολογικό boom» «Ελκυστική η Ελλάδα για ένα τεχνολογικό boom» Συνέντευξη του Προέδρου ΕΙΕ Δρ. Βασίλη Γρηγορίου στην ελληνική έκδοση του περιοδικού Fortune (23.10.2014) http://www.fortunegreece.com/article/elkistiki-ellada-gia-ena-technologiko-boom/

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά. Ε. Κολέζα

Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά. Ε. Κολέζα Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά Ε. Κολέζα Α. Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας µαθηµατικής ενότητας: Βήµατα για τη συγγραφή του σχεδίου Β. Θεωρητικό υπόβαθρο της διδακτικής πρότασης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1

ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1 ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1 Στο σημείο αυτό του οδοιπορικού γνωριμίας με τις διάφορες μεθόδους αυτογνωσίας θα συναντήσουμε την Αστρολογία και θα μιλήσουμε για αυτή. Θα ερευνήσουμε δηλαδή

Διαβάστε περισσότερα

Οι προοπτικές της φωτοβολταϊκής τεχνολογίας

Οι προοπτικές της φωτοβολταϊκής τεχνολογίας Οι προοπτικές της φωτοβολταϊκής τεχνολογίας Έκθεση της ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ ΕΠΙ ΤΗΣ ΦΩΤΟΒΟΛΤΑΪΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ (Photovoltaic Technology Research Advisory Council, PV-TRAC). ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η

Διαβάστε περισσότερα

Γεώργιος Φίλιππας 23/8/2015

Γεώργιος Φίλιππας 23/8/2015 MACROWEB Προβλήματα Γεώργιος Φίλιππας 23/8/2015 Παραδείγματα Προβλημάτων. Πως ορίζεται η έννοια πρόβλημα; Από ποιους παράγοντες εξαρτάται η κατανόηση ενός προβλήματος; Τι εννοούμε λέγοντας χώρο ενός προβλήματος;

Διαβάστε περισσότερα

Σύγχρονη Φυσική : Πυρηνική Φυσική και Φυσική Στοιχειωδών Σωματιδίων 11/04/16

Σύγχρονη Φυσική : Πυρηνική Φυσική και Φυσική Στοιχειωδών Σωματιδίων 11/04/16 Σύγχρονη Φυσική - 06: Πυρηνική Φυσική και Φυσική Στοιχειωδών Σωματιδίων /0/6 Διάλεξη 9: Αντιδραστήρες σύντηξης Αντιδραστήρες σύντηξης Δεδομένου ότι η πυρηνική σύντηξη αποτελεί μια σχεδόν ανεξάντλητη πηγή

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ Ο ΠΟΛΕΜΟΣ. Γενικά στοιχεία Περιεχόµενα Οδηγός για µελέτη

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ Ο ΠΟΛΕΜΟΣ. Γενικά στοιχεία Περιεχόµενα Οδηγός για µελέτη ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ Ο ΠΟΛΕΜΟΣ Γενικά στοιχεία Περιεχόµενα Οδηγός για µελέτη Το παρόν ηλεκτρονικό εγχειρίδιο έχει ως στόχο του να παρακολουθήσει τις πολύπλοκες σχέσεις που συνδέουν τον

Διαβάστε περισσότερα

Προσφερόμενα Διπλώματα (Προσφερόμενοι Τίτλοι)

Προσφερόμενα Διπλώματα (Προσφερόμενοι Τίτλοι) Εισαγωγή Το Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών του Πανεπιστημίου Κύπρου προσφέρει ολοκληρωμένα προπτυχιακά και μεταπτυχιακά προγράμματα σπουδών στους κλάδους του Ηλεκτρολόγου Μηχανικού

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι τα Συστήµατα Γεωγραφικών Πληροφοριών. (Geographical Information Systems GIS)

Τι είναι τα Συστήµατα Γεωγραφικών Πληροφοριών. (Geographical Information Systems GIS) Τι είναι τα Συστήµατα Γεωγραφικών Πληροφοριών (Geographical Information Systems GIS) ΧΑΡΟΚΟΠΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ, ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑΣ ΧΑΛΚΙΑΣ ΧΡΙΣΤΟΣ Εισαγωγή στα GIS 1 Ορισµοί ΣΓΠ Ένα σύστηµα γεωγραφικών πληροφοριών

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν Κ Ε Ν Τ Ρ Ο Ε Λ Λ Η Ν Ι

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΕΩΣ ΤΟ 2050 (WETO-H2)

ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΕΩΣ ΤΟ 2050 (WETO-H2) ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΕΩΣ ΤΟ 2050 (WETO-H2) ΒΑΣΙΚΑ ΜΗΝΥΜΑΤΑ Στο πλαίσιο της µελέτης WETO-H2 εκπονήθηκε σενάριο προβλέψεων και προβολών αναφοράς για το παγκόσµιο σύστηµα ενέργειας

Διαβάστε περισσότερα

Κωνσταντίνος Πουλαντζάς Γεώργιος Στεφαδούρος Εμμανουήλ Στυλιανάκης Άγγελος Τασσόπουλος Βασίλειος Φιλιππακόπουλος

Κωνσταντίνος Πουλαντζάς Γεώργιος Στεφαδούρος Εμμανουήλ Στυλιανάκης Άγγελος Τασσόπουλος Βασίλειος Φιλιππακόπουλος Κωνσταντίνος Πουλαντζάς Γεώργιος Στεφαδούρος Εμμανουήλ Στυλιανάκης Άγγελος Τασσόπουλος Βασίλειος Φιλιππακόπουλος Η ΕΝ ΑΘΗΝΑΙΣ ΦΙΛΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ «Από έναν στοχασμό του 1960 στο βραβείο Νobel Φυσικής

Διαβάστε περισσότερα

Μήνυμα από τη Φουκουσίμα: Οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας είναι το μέλλον!

Μήνυμα από τη Φουκουσίμα: Οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας είναι το μέλλον! Μήνυμα από τη Φουκουσίμα: Οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας είναι το μέλλον! Οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας είναι μία βιώσιμη λύση για να αντικατασταθούν οι επικίνδυνοι και πανάκριβοι πυρηνικοί και ανθρακικοί

Διαβάστε περισσότερα

H ΚΟΣΜΟΛΟΓΙΑ ΜΕΤΑ ΑΠΟ 100 ΧΡΟΝΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΤΗΣ ΣΧΕΤΙΚΟΤΗΤΟΣ

H ΚΟΣΜΟΛΟΓΙΑ ΜΕΤΑ ΑΠΟ 100 ΧΡΟΝΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΤΗΣ ΣΧΕΤΙΚΟΤΗΤΟΣ H ΚΟΣΜΟΛΟΓΙΑ ΜΕΤΑ ΑΠΟ 100 ΧΡΟΝΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΤΗΣ ΣΧΕΤΙΚΟΤΗΤΟΣ ΔΡ. ΣΠΥΡΟΣ ΒΑΣΙΛΑΚΟΣ ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑΣ ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΑΘΗΝΩΝ ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΑΘΗΝΩΝ 25/11/2015 Η ΧΡΥΣΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΤΗΣ ΚΟΣΜΟΛΟΓΙΑΣ 96% του Σύμπαντος

Διαβάστε περισσότερα

Αξιοποίηση της επαγωγικής συλλογιστικής στο πλαίσιο της διερευνητικής και ανακαλυπτικής μάθησης

Αξιοποίηση της επαγωγικής συλλογιστικής στο πλαίσιο της διερευνητικής και ανακαλυπτικής μάθησης Επιμορφωτικό Εργαστήριο Διδακτικής των Μαθηματικών Του Δημήτρη Ντρίζου Σχολικού Συμβούλου Μαθηματικών Τρικάλων και Καρδίτσας Αξιοποίηση της επαγωγικής συλλογιστικής στο πλαίσιο της διερευνητικής και ανακαλυπτικής

Διαβάστε περισσότερα

διατήρησης της μάζας.

διατήρησης της μάζας. 6. Ατομική φύση της ύλης Ο πρώτος που ισχυρίστηκε ότι η ύλη αποτελείται από δομικά στοιχεία ήταν ο αρχαίος Έλληνας φιλόσοφος Δημόκριτος. Το πείραμα μετά από 2400 χρόνια ήρθε και επιβεβαίωσε την άποψη αυτή,

Διαβάστε περισσότερα

ΡΑΔΙΟΧΗΜΕΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8. ΓΕΝΕΣΗ ΤΩΝ ΧΗΜΙΚΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ. ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΤΟΞΙΚΟΤΗΤΑ ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΩΝ ΙΣΟΤΟΠΩΝ Τμήμα Χημικών Μηχανικών

ΡΑΔΙΟΧΗΜΕΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8. ΓΕΝΕΣΗ ΤΩΝ ΧΗΜΙΚΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ. ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΤΟΞΙΚΟΤΗΤΑ ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΩΝ ΙΣΟΤΟΠΩΝ Τμήμα Χημικών Μηχανικών ΡΑΔΙΟΧΗΜΕΙΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΤΟΞΙΚΟΤΗΤΑ ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΩΝ ΙΣΟΤΟΠΩΝ Τμήμα Χημικών Μηχανικών ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8. ΓΕΝΕΣΗ ΤΩΝ ΧΗΜΙΚΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ Ιωάννα Δ. Αναστασοπούλου Βασιλική Δρίτσα ΑΔΕΙΑ ΧΡΗΣΗΣ 2 Το

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Προλογικό Σημείωμα... 17

Περιεχόμενα. Προλογικό Σημείωμα... 17 Περιεχόμενα 11 Περιεχόμενα Προλογικό Σημείωμα... 17 Ενότητα Ι: Σχήμα, Επικοινωνία, Μορφογένεση... 23 Α01 Σχήμα, Μορφή, Πληροφορία: Επικοινωνία... 25 A1.1 «Σχήμα», «ταυτότητα», «μορφή» και «πληροφορία»...

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΑΔΑ Λ. Αναστασίου Κωνσταντίνος Δεληγιάννη Ισαβέλλα Ζωγοπούλου Άννα Κουκάκης Γιώργος Σταθάκη Αρετιάννα

ΟΜΑΔΑ Λ. Αναστασίου Κωνσταντίνος Δεληγιάννη Ισαβέλλα Ζωγοπούλου Άννα Κουκάκης Γιώργος Σταθάκη Αρετιάννα ΟΜΑΔΑ Λ Αναστασίου Κωνσταντίνος Δεληγιάννη Ισαβέλλα Ζωγοπούλου Άννα Κουκάκης Γιώργος Σταθάκη Αρετιάννα ΒΙΟΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ Τι είναι η βιοπληροφορική; Αποκαλείται ο επιστημονικός κλάδος ο οποίος προέκυψε από

Διαβάστε περισσότερα

Φυσικοί Νόμοι διέπουν Το Περιβάλλον

Φυσικοί Νόμοι διέπουν Το Περιβάλλον Φυσικοί Νόμοι διέπουν Το Περιβάλλον Απαρχές Σύμπαντος Ύλη - Ενέργεια E = mc 2 Θεμελιώδεις καταστάσεις ύλης Στερεά Υγρή Αέριος Χημικές μορφές ύλης Χημικά στοιχεία Χημικές ενώσεις Χημικά στοιχεία 92 στη

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Φυσική Στοιχειωδών Σωματιδίων. 5 ο Εξάμηνο Δεκέμβριος 2009

Εισαγωγή στη Φυσική Στοιχειωδών Σωματιδίων. 5 ο Εξάμηνο Δεκέμβριος 2009 Εισαγωγή στη Φυσική Στοιχειωδών Σωματιδίων 5 ο Εξάμηνο Δεκέμβριος 2009 Νόμοι Διατήρησης κβαντικών αριθμών Αρχές Αναλλοίωτου Συμμετρία ή αναλλοίωτο των εξισώσεων που περιγράφουν σύστημα σωματιδίων κάτω

Διαβάστε περισσότερα

3.1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Ανάλυση θεωρίας

3.1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Ανάλυση θεωρίας Κεφάλαιο Εξέλιξη 3.1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ανάλυση θεωρίας Πολλές από τις επιστημονικές απόψεις που έχουν κατά καιρούς διατυπωθεί δεν γίνονται εύκολα αποδεκτές, διότι αντιβαίνουν την αντίληψη που οι άνθρωποι διαμορφώνουν

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογία και Κοινωνία

Τεχνολογία και Κοινωνία 1 Τεχνολογία και Κοινωνία Μάθηµα 4 ο Δηµήτρης Τσέλιος 2 Περιεχόµενο του µαθήµατος Καινοτοµία: φθίνει ή ανασυνδιάζεται Εάν θέλετε να έχετε καλές ιδέες, θα πρέπει να έχετε πολλές ιδέες. Linus Pauling Η καινοτοµία

Διαβάστε περισσότερα

Κοσμολογία & Αστροσωματιδική Φυσική Μάγδα Λώλα CERN, 28/9/2010

Κοσμολογία & Αστροσωματιδική Φυσική Μάγδα Λώλα CERN, 28/9/2010 Κοσμολογία & Αστροσωματιδική Φυσική Μάγδα Λώλα CERN, 28/9/2010 Η φυσική υψηλών ενεργειών µελετά το µικρόκοσµο, αλλά συνδέεται άµεσα µε το µακρόκοσµο Κοσµολογία - Μελέτη της δηµιουργίας και εξέλιξης του

Διαβάστε περισσότερα

Σενάριο 5. Μετασχηµατισµοί στο επίπεδο. Γνωστική περιοχή: Γεωµετρία Α' Λυκείου. Συµµετρία ως προς άξονα. Σύστηµα συντεταγµένων.

Σενάριο 5. Μετασχηµατισµοί στο επίπεδο. Γνωστική περιοχή: Γεωµετρία Α' Λυκείου. Συµµετρία ως προς άξονα. Σύστηµα συντεταγµένων. Σενάριο 5. Μετασχηµατισµοί στο επίπεδο Γνωστική περιοχή: Γεωµετρία Α' Λυκείου. Συµµετρία ως προς άξονα. Σύστηµα συντεταγµένων. Απόλυτη τιµή πραγµατικών αριθµών. Συµµεταβολή σηµείων. Θέµα: Στο περιβάλλον

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική της Πληροφορικής

Διδακτική της Πληροφορικής Διδακτική της Πληροφορικής Ενότητα 5: Εννοιολογική Αλλαγή Δημήτριος Τσώλης Σχολή Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων Τμήμα Διαχείρισης Πολιτισμικού Περιβάλλοντος και Νέων Τεχνολογιών Η έννοια της εννοιολογικής

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΟΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗ. Ο όρος επιστήμη με την ευρεία έννοια αρχικά δηλώνει το οργανωμένο σώμα της εξακριβωμένης και τεκμηριωμένης γνώσης.

ΟΡΟΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗ. Ο όρος επιστήμη με την ευρεία έννοια αρχικά δηλώνει το οργανωμένο σώμα της εξακριβωμένης και τεκμηριωμένης γνώσης. ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ & ΤΕΧΝΕΣ ΟΡΟΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗ Ο όρος επιστήμη με την ευρεία έννοια αρχικά δηλώνει το οργανωμένο σώμα της εξακριβωμένης και τεκμηριωμένης γνώσης. ΟΡΟΣ ΤΕΧΝΗ Τέχνη είναι η δημιουργία φύσης χωρίς να είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΔΕΙΞΗ ΕΔΡΑΙΩΜΕΝΗ ΕΠΙ ΤΗΣ ΚΒΑΝΤΙΚΗΣ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΥΗΤΑΣ ΟΤΙ Η ΦΥΣΗ ΔΕ ΣΥΓΚΡΟΤΕΙΤΑΙ ΜΟΝΟ ΑΠΟ ΥΛΗ

ΑΠΟΔΕΙΞΗ ΕΔΡΑΙΩΜΕΝΗ ΕΠΙ ΤΗΣ ΚΒΑΝΤΙΚΗΣ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΥΗΤΑΣ ΟΤΙ Η ΦΥΣΗ ΔΕ ΣΥΓΚΡΟΤΕΙΤΑΙ ΜΟΝΟ ΑΠΟ ΥΛΗ ΑΠΟΔΕΙΞΗ ΕΔΡΑΙΩΜΕΝΗ ΕΠΙ ΤΗΣ ΚΒΑΝΤΙΚΗΣ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΥΗΤΑΣ ΟΤΙ Η ΦΥΣΗ ΔΕ ΣΥΓΚΡΟΤΕΙΤΑΙ ΜΟΝΟ ΑΠΟ ΥΛΗ 1.Η Φυσική ως η επιστήμη που μελετά τις ιδιότητες της ύλης Για τη Φυσική η ύλη είναι μια αδιαμφισβήτητη πραγματικότητα.

Διαβάστε περισσότερα

Εξαιρετικά σπάνια διάσπαση στο CMS, CERN 19 Ιουλίου 2012

Εξαιρετικά σπάνια διάσπαση στο CMS, CERN 19 Ιουλίου 2012 Εξαιρετικά σπάνια διάσπαση στο CMS, CERN 19 Ιουλίου 2012 Οι ερευνητές του πειράματος Compact Muon Solenoid (CMS) στο Μεγάλο Επιταχυντή Αδρονίων (LHC) θα παρουσίασουν αποτελέσματα πανω σε μια εξαιρετικά

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Πατρών Πολυτεχνική σχολή Τμήμα Χημικών Μηχανικών Ακαδημαϊκό Έτος 2007-20082008 Μάθημα: Οικονομία Περιβάλλοντος για Οικονομολόγους Διδάσκων:Σκούρας Δημήτριος ΚΑΤΑΛΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΔΡΑΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ Η αλματώδης εξέλιξη της τεχνολογίας και η παγκοσμιοποίηση της οικονομίας διαμορφώνουν νέα δεδομένα σε εθνικό, ευρωπαϊκό και διεθνές

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπα-πειραματικά σχολεία

Πρότυπα-πειραματικά σχολεία Πρότυπα-πειραματικά σχολεία 1. Τα πρότυπα-πειραματικά: ένα ιστορικό Τα πειραματικά σχολεία (στα οποία εντάχθηκαν με το Ν. 1566/85 και τα ιστορικά πρότυπα σχολεία) έχουν μακρά ιστορία στον τόπο μας. Τα

Διαβάστε περισσότερα

16/12/2013 ETY-202 ETY-202 ΎΛΗ & ΦΩΣ 09. ΤΑΥΤΟΣΗΜΑ ΣΩΜΑΤΙΔΙΑ. 1396; office Δ013 ΙΤΕ. Στέλιος Τζωρτζάκης ΤΑΥΤΟΣΗΜΑ ΣΩΜΑΤΙΔΙΑ

16/12/2013 ETY-202 ETY-202 ΎΛΗ & ΦΩΣ 09. ΤΑΥΤΟΣΗΜΑ ΣΩΜΑΤΙΔΙΑ. 1396; office Δ013 ΙΤΕ. Στέλιος Τζωρτζάκης ΤΑΥΤΟΣΗΜΑ ΣΩΜΑΤΙΔΙΑ stzortz@iesl.forth.gr 1396; office Δ013 ΙΤΕ 2 ΎΛΗ & ΦΩΣ 09. ΤΑΥΤΟΣΗΜΑ ΣΩΜΑΤΙΔΙΑ ΤΑΥΤΟΣΗΜΑ ΣΩΜΑΤΙΔΙΑ Στέλιος Τζωρτζάκης 1 3 4 φάση Η έννοια των ταυτόσημων σωματιδίων Ταυτόσημα αποκαλούνται όλα τα σωματίδια

Διαβάστε περισσότερα

Νοητική Διεργασία και Απεριόριστη Νοημοσύνη

Νοητική Διεργασία και Απεριόριστη Νοημοσύνη (Επιφυλλίδα - Οπισθόφυλλο). ΜΙΑ ΣΥΝΟΨΗ Η κατανόηση της νοητικής διεργασίας και της νοητικής εξέλιξης στην πράξη απαιτεί τη συνεχή και σε βάθος αντίληψη τριών σημείων, τα οποία είναι και τα βασικά σημεία

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παιδική ηλικία είναι ένα ζήτημα για το οποίο η κοινωνιολογία έχει δείξει μεγάλο ενδιαφέρον τα τελευταία χρόνια. Από τις αρχές της δεκαετίας του 1980 έως σήμερα βρίσκεται υπό εξέλιξη ένα πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

Οι μεγάλες εξισώσεις....όχι μόνο σωστές αλλά και ωραίες...

Οι μεγάλες εξισώσεις....όχι μόνο σωστές αλλά και ωραίες... Οι μεγάλες εξισώσεις. {...όχι μόνο σωστές αλλά και ωραίες... Ερευνητική εργασία μαθητών της Β λυκείου. E = mc 2 Στοιχεία ταυτότητας: Ε: ενέργεια (joule) m: μάζα (kg) c: ταχύτητα του φωτός στο κενό (m/s)

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ Η σύγχρονη εποχή χαρακτηρίζεται από την ένταξη της επιστημονικής γνώσης στη διαδικασία ανάπτυξης προϊόντων. Η έρευνα ενσωματώνεται

Διαβάστε περισσότερα

εκποµπής (σαν δακτυλικό αποτύπωµα)

εκποµπής (σαν δακτυλικό αποτύπωµα) Το πρότυπο του Bοhr για το άτοµο του υδρογόνου (α) (β) (γ) (α): Συνεχές φάσµα λευκού φωτός (β): Γραµµικό φάσµα εκποµπής αερίου (γ): Φάσµα απορρόφησης αερίου Κάθε αέριο έχει το δικό του φάσµα εκποµπής (σαν

Διαβάστε περισσότερα

Η μουσική των (Υπερ)Χορδών. Αναστάσιος Χρ. Πέτκου Παν. Κρήτης

Η μουσική των (Υπερ)Χορδών. Αναστάσιος Χρ. Πέτκου Παν. Κρήτης Η μουσική των (Υπερ)Χορδών Αναστάσιος Χρ. Πέτκου Παν. Κρήτης H σύγχρονη (αγοραία) αντίληψη για την δηµιουργία του Σύµπαντος (πιθανά εσφαλµένη..) E t Ενέργεια Χρόνος String Theory/M-Theory H Ιστορία της

Διαβάστε περισσότερα

Honda earthdreams Κοιτάζοντας στο μέλλον, σκοπός μας είναι να γίνουμε η εταιρεία που το σύνολο της κοινωνίας θα θέλει να υπάρχουμε.

Honda earthdreams Κοιτάζοντας στο μέλλον, σκοπός μας είναι να γίνουμε η εταιρεία που το σύνολο της κοινωνίας θα θέλει να υπάρχουμε. Κοιτάζοντας στο μέλλον, σκοπός μας είναι να γίνουμε η εταιρεία που το σύνολο της κοινωνίας θα θέλει να υπάρχουμε. Soichiro Honda, 1956 ΥΒΡΙΔΙΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΠΟΛΥΤΕΛΕΙΑ ή ΑΝΑΓΚΗ Πωληθέντα Αυτοκίνητα ανά περιοχή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙ ΙΚΑ ΚΕΦΑΛΑΙΑ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΙΑΣ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΙΑ ΧΑΡΤΗΣ ΧΡΗΣΗ ΗΜΙΟΥΡΓΙΑ. β. φιλιππακοπουλου 1

ΕΙ ΙΚΑ ΚΕΦΑΛΑΙΑ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΙΑΣ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΙΑ ΧΑΡΤΗΣ ΧΡΗΣΗ ΗΜΙΟΥΡΓΙΑ. β. φιλιππακοπουλου 1 ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΙΑ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΧΑΡΤΗΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΟΣ ΧΩΡΟΣ ΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΧΡΗΣΗ β. φιλιππακοπουλου 1 Αναλυτικό Πρόγραµµα 1. Εισαγωγή: Μια επιστηµονική προσέγγιση στη χαρτογραφική απεικόνιση και το χαρτογραφικό σχέδιο

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα της παρουσίασης. Βάσεις σχεδιασµού αναλυτικών προγραµµάτων φυσικής αγωγής. Τι είναι το αναλυτικό

Θέµατα της παρουσίασης. Βάσεις σχεδιασµού αναλυτικών προγραµµάτων φυσικής αγωγής. Τι είναι το αναλυτικό ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ Βάσεις σχεδιασµού αναλυτικών προγραµµάτων φυσικής αγωγής ιγγελίδης Νικόλαος Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα Θέµατα της παρουσίασης

Διαβάστε περισσότερα

Μετάφραση και δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας (DGT/2013/TIPRs)

Μετάφραση και δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας (DGT/2013/TIPRs) Μετάφραση και δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας (DGT/2013/TIPRs) Τελική έκθεση Ιούλιος 2014 ΣΥΝΟΨΗ Σκοπός της μελέτης αυτής είναι να παρουσιάσει ορισμένα από τα κυριότερα ζητήματα που αφορούν τα δικαιώματα

Διαβάστε περισσότερα

Σοιχεία Πυρηνικής Φυσικής και Στοιχειωδών Σωματιδίων 5ο εξάμηνο Μάθημα 1

Σοιχεία Πυρηνικής Φυσικής και Στοιχειωδών Σωματιδίων 5ο εξάμηνο Μάθημα 1 Σοιχεία Πυρηνικής Φυσικής και Στοιχειωδών Σωματιδίων 5ο εξάμηνο 2013-14 Τμήμα T3: Κ. Κορδάς & Χ. Πετρίδου Μάθημα 1 α) Ύλη, τρόπος διαβάσματος και εξέτασης β) Εισαγωγή στο αντικείμενο - Πείραμα Rutherford,

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ ΓΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ

ΦΥΣΙΚΗ ΓΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΦΥΣΙΚΗ ΓΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ Εξάμηνο Υ/Ε Ώρες Θεωρίας Ώρες Ασκήσης Διδακτικές μονάδες ECTS A Υ 3 1 4 6 Διδάσκουσα Ε. Καλδούδη, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Ιατρικής Φυσικής Αντικειμενικοί στόχοι του μαθήματος

Διαβάστε περισσότερα

Σύναψη µεταξύ της απόληξης του νευράξονα ενός νευρώνα και του δενδρίτη ενός άλλου νευρώνα.

Σύναψη µεταξύ της απόληξης του νευράξονα ενός νευρώνα και του δενδρίτη ενός άλλου νευρώνα. ΟΙ ΝΕΥΡΩΝΕΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΟΥΝ ΜΕΣΩ ΤΗΣ ΣΥΝΑΨΗΣ Άντα Μητσάκου Αναπληρώτρια Καθηγήτρια, Ιατρική Σχολή, Πανεπιστήµιο Πατρών Γνωρίζουµε ότι είµαστε ικανοί να εκτελούµε σύνθετες νοητικές διεργασίες εξαιτίας της

Διαβάστε περισσότερα

Αριστοτέλης (384-322 π.χ) : «Για να ξεκινήσει και να διατηρηθεί μια κίνηση είναι απαραίτητη η ύπαρξη μιας συγκεκριμένης αιτίας»

Αριστοτέλης (384-322 π.χ) : «Για να ξεκινήσει και να διατηρηθεί μια κίνηση είναι απαραίτητη η ύπαρξη μιας συγκεκριμένης αιτίας» Εισαγωγή Επιστημονική μέθοδος Αριστοτέλης (384-322 π.χ) : «Για να ξεκινήσει και να διατηρηθεί μια κίνηση είναι απαραίτητη η ύπαρξη μιας συγκεκριμένης αιτίας» Διατύπωση αξιωματική της αιτίας μια κίνησης

Διαβάστε περισσότερα

κεφάλαιο Βασικές Έννοιες Επιστήμη των Υπολογιστών

κεφάλαιο Βασικές Έννοιες Επιστήμη των Υπολογιστών κεφάλαιο 1 Βασικές Έννοιες Επιστήμη 9 1Εισαγωγή στις Αρχές της Επιστήμης των Η/Υ Στόχοι Στόχος του κεφαλαίου είναι οι μαθητές: να γνωρίσουν βασικές έννοιες και τομείς της Επιστήμης. Λέξεις κλειδιά Επιστήμη

Διαβάστε περισσότερα

Η Καινοτοµία στη Διδασκαλία των Μαθηµατικών. Ε. Κολέζα

Η Καινοτοµία στη Διδασκαλία των Μαθηµατικών. Ε. Κολέζα Η Καινοτοµία στη Διδασκαλία των Μαθηµατικών Ε. Κολέζα Κάτω υπό ποιες προϋποθέσεις το σχολείο θα αποτελέσει κέντρο δράσης και δηµιουργικότητας; 1. Εκπαίδευση των µαθητών µέσα από τη δηµιουργία «µαθησιακών

Διαβάστε περισσότερα

Ιστοσελίδα: Γραφείο: ΣΘΕ, 4 ος όροφος, γραφείο 3 Ώρες: καθημερινά Βιβλίο: Ομότιτλο, εκδόσεις

Ιστοσελίδα:  Γραφείο: ΣΘΕ, 4 ος όροφος, γραφείο 3 Ώρες: καθημερινά Βιβλίο: Ομότιτλο, εκδόσεις Ιστοσελίδα: http://www.astro.auth.gr/~varvogli/ Γραφείο: ΣΘΕ, 4 ος όροφος, γραφείο 3 Ώρες: 10.00-12.00 καθημερινά Βιβλίο: Ομότιτλο, εκδόσεις Πλανητάριο, 200 σελίδες Ημερολόγιο μαθήματος Μέθοδος διδασκαλίας:

Διαβάστε περισσότερα

ΛΕΡΙΟΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΔΑΣΚΑΛΟΣ ΣΤΟ 4/ΘΕΣΙΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΡΟΔΙΑΣ

ΛΕΡΙΟΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΔΑΣΚΑΛΟΣ ΣΤΟ 4/ΘΕΣΙΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΡΟΔΙΑΣ ΛΕΡΙΟΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΔΑΣΚΑΛΟΣ ΣΤΟ 4/ΘΕΣΙΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΡΟΔΙΑΣ ΒΗΜΑΤΑ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ Αποφασίζεται το θέμα σε συνεργασία με τους μαθητές. Ενημερώνεται ο διευθυντής του σχολείου, ο

Διαβάστε περισσότερα

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους του Σταύρου Κοκκαλίδη Μαθηματικού Διευθυντή του Γυμνασίου Αρχαγγέλου Ρόδου-Εκπαιδευτή Στα προγράμματα Β Επιπέδου στις ΤΠΕ Ορισμός της έννοιας του σεναρίου.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Το πείραμα στο CERN και ο σκοπός του. Το «πολυπόθητο» μποζόνιο Higgs. Μηχανισμοί ανίχνευσης του μποζονίου Higgs. και τι περιμένουμε;

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Το πείραμα στο CERN και ο σκοπός του. Το «πολυπόθητο» μποζόνιο Higgs. Μηχανισμοί ανίχνευσης του μποζονίου Higgs. και τι περιμένουμε; ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Το πείραμα στο CERN και ο σκοπός του Το «πολυπόθητο» μποζόνιο Higgs Μηχανισμοί ανίχνευσης του μποζονίου Higgs και τι περιμένουμε; Στη μήκους 27 χιλιομέτρων και διαμέτρου 3,8 μέτρων σήραγγα,

Διαβάστε περισσότερα

Greek Finance Forum* 28/04/15. Καθημερινή Ανάλυση και Σχόλιο για τις αγορές. GFF Athens - London 28/04/2015

Greek Finance Forum* 28/04/15. Καθημερινή Ανάλυση και Σχόλιο για τις αγορές. GFF Athens - London 28/04/2015 28/04/15 - Greek Finance Forum Καθημερινή Ανάλυση και Σχόλιο για τις αγορές Greek Finance Forum* Τα όσα αναγράφονται σε καμία περίπτωση δεν μπορούν να θεωρηθούν ως προτροπή για αγορά, πώληση ή/και διακράτηση

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕ ΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΤ ΤΑΞΗ ΦΥΣΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΟΡΥΦΟΡΟΙ ΣΕΛΗΝΗ. Όνοµα : Παπαγεωργίου ηµήτριος Τµήµα : Ειδική Αγωγή Έτος : Α

ΣΧΕ ΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΤ ΤΑΞΗ ΦΥΣΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΟΡΥΦΟΡΟΙ ΣΕΛΗΝΗ. Όνοµα : Παπαγεωργίου ηµήτριος Τµήµα : Ειδική Αγωγή Έτος : Α ΣΧΕ ΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΤ ΤΑΞΗ ΦΥΣΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΟΡΥΦΟΡΟΙ ΣΕΛΗΝΗ Όνοµα : Παπαγεωργίου ηµήτριος Τµήµα : Ειδική Αγωγή Έτος : Α 1. ιδακτική Ενότητα Η προτεινόµενη διδακτική ενότητα αναφέρεται στους δορυφόρους

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1. Η ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ ΚΑΙ Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΗΣ ΕΞΕΛΙΚΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1. Η ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ ΚΑΙ Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΗΣ ΕΞΕΛΙΚΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1. Η ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ ΚΑΙ Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΗΣ ΕΞΕΛΙΚΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ Οι αρχές της εξελικτικής σκέψης Η προέλευση των ειδών Ορθές και λανθασµένες αντιλήψεις σχετικά µε τη θεωρία της εξέλιξης Η θεωρία της εξέλιξης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΤΑΞΗ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΤΑΞΗ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Σ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 1 ΙΟΥΝΙΟΥ 2000 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ: ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ - ΕΚΦΡΑΣΗ ΕΚΘΕΣΗ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) ΚΕΙΜΕΝΟ Μια σημαντική

Διαβάστε περισσότερα

Ατμοσφαιρική ρύπανση και κλιματική αλλαγή. Νικόλαος Σ. Μουσιόπουλος Πολυτεχνική Σχολή Α.Π.Θ.

Ατμοσφαιρική ρύπανση και κλιματική αλλαγή. Νικόλαος Σ. Μουσιόπουλος Πολυτεχνική Σχολή Α.Π.Θ. Ατμοσφαιρική ρύπανση και κλιματική αλλαγή Νικόλαος Σ. Μουσιόπουλος Πολυτεχνική Σχολή Α.Π.Θ. AUT/LHTEE Εισαγωγή (1/3) Για 1-2 αιώνες, δηλ. ένα ελάχιστο κλάσμα της παγκόσμιας ιστορίας, καίμε μέσα σε ένα

Διαβάστε περισσότερα