Η συμβολή πεζού ποιητικού λόγου στο έργο του Γιάννη Ρίτσου. Πρώτες επισημάνσεις

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Η συμβολή πεζού ποιητικού λόγου στο έργο του Γιάννη Ρίτσου. Πρώτες επισημάνσεις"

Transcript

1 Karatassou, Katerina Η συμβολή πεζού ποιητικού λόγου στο έργο του Γιάννη Ρίτσου. Πρώτες επισημάνσεις. In M. Rossetto, M. Tsianikas, G. Couvalis and M. Palaktsoglou (Eds.) "Greek Research in Australia: Proceedings of the Eighth Biennial International Conference of Greek Studies, Flinders University June 2009". Flinders University Department of Languages - Modern Greek: Adelaide, Κατερίνα Καρατάσου Η συμβολή πεζού ποιητικού λόγου στο έργο του Γιάννη Ρίτσου. Πρώτες επισημάνσεις Κατερίνα Καρατάσου The confluence of prose and poetic discourse in Yiannis Ritsos work. Initial observations: Yiannis Ritsos since 1936 and especially during the years developed an interesting, from a theoretical, historical and critical perspective, paratextual practice; a practice combining poetic discourse with surrounding prose narrative parts as distinct but equal components in many of his long synthetic works. We maintain that this practice can be productively described if we adopt the following analytical axes: generic identity of the narrative parts, relation of the narrative parts to the poetic discourse, communicative characteristics and functions of the narrative parts. In this paper we attempt a review of the relevant research, based on the aforementioned axes, and we make a few preliminary observations about Ritsos paratextual practice. Αφηγηματικές εισαγωγές και επίλογοι ως μορφή περικειμένου στην ποίηση του Ρίτσου 1 Αρχής γενομένης στον Επιτάφιο και στη συνέχεια στην ανέκδοτη Αποθέωση του δρόμου, 2 ο Ρίτσος εισάγει στο έργο του μια ποιητική πρακτική, στην οποία επανέρχεται σε δύο ποιήματα της περιόδου στα Τρία χορικά ( ) και στο, περισσότερο 1 2 Ο Genette ορίζει τις εισαγωγές (ή προλόγους ή προλεγόμενα κ.ά.) και τους επιλόγους (ή επιλεγόμενα κ.ά.) ως κείμενα, τοποθετημένα πριν ή μετά το κυρίως κείμενο, που ανήκουν στην ευθύνη του συγγραφέα ή τρίτου και έχουν ως αντικείμενο λόγου το κυρίως κείμενο. Οι κύριες λειτουργίες ειδικότερα της εισαγωγής είναι η προσέλκυση του αναγνωστικού ενδιαφέροντος (1987: ) και η υπόδειξη αναγνωστικών / ερμηνευτικών κατευθύνσεων (1987: ). Οι εισαγωγές και οι επίλογοι είναι μορφές του παρακειμένου (1987:2), ενός ετερογενούς συνόλου ρηματικών ή μη δεδομένων που πλαισιώνουν και προεκτείνουν ένα κείμενο, εκφράζοντας τη συγγραφική βούληση ή πάντως επικυρωνόμενα από αυτή. Βλ. και τη διαφοροποίηση ανάμεσα σε περικείμενο, το εν παρουσία στο βιβλίο παρακείμενο (π.χ. όνομα συγγραφέα, τίτλος, υπότιτλοι, πρόλογοι, εισαγωγές, σημειώσεις κ.ά.) και το επικείμενο, το εν απουσία εντός βιβλίου παρακείμενο (π.χ. συνεντεύξεις του συγγραφέα, κριτικές, συζητήσεις για το βιβλίο, διαφημίσεις του κ.ά.). Την έννοια της παρακειμενικότητας ο Genette (1972) εκλαμβάνει ως μορφή κειμενικής υπέρβασης, μιας από τις σχέσεις ενός ορισμένου κειμένου με άλλα κείμενα που αίρουν όποιους ισχυρισμούς περί κειμενικής αυτάρκειας. Χειρόγραφο του 1938 στο Ίδρυμα Παλαμά και του στο Αρχείο Ρίτσου. 562

2 Η συμβολή πεζού ποιητικού λόγου στο έργο του Γιάννη Ρίτσου αξιόλογο, χορικό Οι γέροντες κ η σιγαλιά (1948): πεζή αφηγηματική εισαγωγή και επίλογος πλαισιώνουν το ποίημα. 3 Η πρακτική, στην οποία επιστρέφει το 1956 ( Σονάτα του σεληνόφωτος και ορισμένα ακόμη ανέκδοτα ποιήματα) και την διευρύνει αδιάλειπτα ως τη Φαίδρα (1975) τη βρίσκουμε ξανά πια στο Εντευκτήριο ( ) συνδέεται με περισσότερα από σαράντα ποιήματα του Ρίτσου. Έτσι, γνώρισμα πλήθους εκτενών συνθέσεών του (οι περισσότερες ανήκουν στο είδος του μακρόπνοου δραματικού μονολόγου, 4 αλλά και στα είδη του χορικού και του αφηγηματικού ποιήματος) αποτελεί η συμβολή ποιητικού πεζού αφηγηματικού λόγου. 5 Η έκταση του περικειμένου, συνυπολογίζοντας εισαγωγές επιλόγους, κυμαίνεται από δώδεκα έως εξήντα αράδες, αν και στα τελευταία ποιήματα (1969 και εξής) το περικειμενικό σώμα έχει σταθερά μεγάλες διαστάσεις: όχι κάτω από τριάντα οκτώ αράδες, με την εξαίρεση του Αίαντα. Τα εισαγωγικά σημειώματα συνήθως κλείνουν με άνω κάτω τελεία, δηλωτική της εκχώρησης λόγου στους χαρακτήρες. Όσο για τους επιλόγους, αυτοί κλείνουν με τελεία εκτός από τον επίλογο της Ελένης, που κλείνει με ερωτηματικό. Το αφηγηματικό περικείμενο εμφανίζεται σταθερά εντός παρενθέσεων: πλαίσιο εντός πλαισίου, λοιπόν. Το ζήτημα του αφηγηματικού περικειμένου στην ποίηση του Ρίτσου έχει πολλαπλό ενδιαφέρον. Καταρχάς μας επιτρέπει να θέσουμε θεωρητικά ερωτήματα για τη σχέση περικειμένου κυρίως κειμένου, για τον ορισμό και τη λειτουργία του περικειμένου, για τις συνέπειες που έχει η λογοτεχνική επεξεργασία του στην ταυτότητά του ως περικειμένου κ.ά. Επιπλέον, ως πρακτική συναρτάται με ορισμένες από τις μείζονες ειδολογικές κατηγορίες που απασχόλησαν ποιητικά τον Ρίτσο, και μάλιστα σε μεγάλη ιστορική κλίμακα, αποκτώντας έτσι στρατηγική σημασία ως παράμετρος περιγραφής και γραμματολογικής ανάλυσης. Κι ακόμη, καθώς ο περικειμενικός λόγος στο έργο του Ρίτσου αποτελεί, υποστηρίζουμε, τμήμα του ευρύτερου μυθοπλαστικού ιστού των εκτενών συνθέσεων στις οποίες απαντά, λειτουργεί ως παράγοντας στην ερμηνεία του ποιήματος με το οποίο συμβάλλει όπως και το ποίημα είναι παράγοντας ερμηνείας του πεζού αφηγηματικού λόγου. Πεζός και ποιητικός λόγος είναι από κοινού ερμηνευτικοί παράγοντες ενόψει του συνθέματος ως ολότητας. Για να το διατυπώσουμε κάπως διαφορετικά, διαβάζοντας μόνον το πεζό τμήμα ή μόνο το ποίημα, π.χ. στην Ώρα των ποιμένων, δεν έχουμε διαβάσει ολόκληρη τη σύνθεση. Δεν πρόκειται ωστόσο μόνο για ενδιαφέρον, αλλά και αρκετά σύνθετο θέμα. Το θετικό πάντως είναι ότι η έρευνα, μολονότι δεν του έχει αφιερώσει ξεχωριστή προσοχή, περιλαμβάνει καίριες και πλούσιες σχετικές επισημάνσεις Η Αποθέωση του δρόμου, επίλογο έχει μόνο στο χειρόγραφο του Αρχείου Ρίτσου (Προκοπάκη, 2008:419). Ο δραματικός μονόλογος μικρογραφία και τα μονοδραματικά ποιήματα των Πορτραίτων δεν εμπίπτουν στο πεδίο αυτής της πρακτικής. Για τον δραματικό μονόλογο και γενικότερα για τη μονοδραματική ποίηση, βλ. Καρατάσου, Μολονότι στο μεγαλύτερο μέρος του υλικού, το περικείμενο βρίσκεται πριν από και μετά το ποιητικό κείμενο, σε ορισμένες περιπτώσεις, π.χ. Χορικό των σφουγγαράδων, το περικείμενο διακόπτει το κυρίως κείμενο. 563

3 Κατερίνα Καρατάσου Στην παρούσα εργασία, ανάμεσα σε άλλα, υποστηρίζουμε ότι η ανάλυσή του θα επωφεληθεί από τον επιμερισμό του στους εξής άξονες: ειδολογική ταυτότητα του περικειμένου, επικοινωνιακή του σύσταση (το υποκείμενο της εκφοράς και ο αποδέκτης του περικειμένου / ποιος μιλά και σε ποιον), λειτουργίες και σχέση του με το ποιητικό κείμενο. 6 Η έκταση της εργασίας επιβάλλει να περιοριστούμε στην ανασκόπηση και την ενιαιοποίηση της προηγούμενης έρευνας βάσει των αξόνων που θέσαμε παραπάνω. Όσο για την ειδολογική ταυτότητα του περικειμένου, την επικοινωνιακή του σύσταση, τις λειτουργίες του και τη σχέση του με το ποιητικό κείμενο, αρκούμαστε να διατυπώσουμε κάποιες αρχικές επισημάνσεις χωρίς ανάλυση και επιφυλασσόμαστε να τις υποστηρίξουμε, συζητώντας τες διεξοδικά σε άλλα σχετικά κείμενά μας. Η κριτική για το περικείμενο στο έργο του Ρίτσου Ο ίδιος ο Ρίτσος δεν θεματοποίησε το ζήτημα της ειδολογικής ταυτότητας του περικειμενικού σώματος των εκτενών συνθεμάτων του (σε ένα, ας πούμε, περικείμενο του περικειμένου). Μόνον από την κριτική λοιπόν έχει τεθεί το ζήτημα, αλλά όχι αναλυτικά και κατά βάση στο επίπεδο της ορολογίας. Στη βιβλιογραφία χρησιμοποιούνται τρεις κατηγορίες όρων για την αναφορά στα αφηγηματικά μέρη των συνθεμάτων του Ρίτσου: (α) όροι που παραπέμπουν ακριβώς στον περικειμενικό χαρακτήρα του υλικού ή / και (β) όροι που αναφέρονται σε αυτό με λεξιλόγιο μεταφορικής ισχύος, παρμένο από το θέατρο ή / και (γ) όροι που αναφέρονται στη μορφολογική επικοινωνιακή σύστασή του. Πιο συγκεκριμένα, γίνεται λόγος για προσθήκες (Θασίτης, 1981: ), εισαγωγές (ή προλόγους) και επιλόγους (Βελουδής, 1983:67 Βελουδής, 1983:178,179 Προκοπάκη, 1981:307 Προκοπάκη, 1989:32 Προκοπάκη, 1991: Κόκκορης, 2003:75 76 Διαλησμάς, 1999:49 50 Φιλοκύπρου, 2004:65 Πρεβελάκης, 1992:526 Χωρεάνθης, 1988:68 Παπαγεωργίου, 1981:565 Bien, 2008:334, 335 Δάλλας, 2008:62), πεζά προλεγόμενα και επιλεγόμενα (Αργυρίου, 1991:48), εισαγωγικά (ή προλογικά) κι επιλογικά σημειώματα (ή κείμενα) (Τοπούζης, 1979/1999:111 Μαστροδημήτρης, :193 Κατσίκη-Γκίβαλου, :126 Μερακλής, 1981:522), σκηνικές εισαγωγές (ή σκηνικούς προλόγους) και σκηνικούς επιλόγους (Βελουδής, 1984:29), σκηνικές οδηγίες (Βελουδής, 1984:55 Γιατρομανωλάκης, 1981:200 Σαββίδης, 1991:15 Προκοπάκη, 1981:307 Κόκκορης, 2003:75 76 Φιλοκύπρου, 2004:65 Χωρεάνθη, :269 Μαρωνίτης, 2008:47), σκηνικές υποδείξεις (Γιατρομανωλάκης, 1981: Σκιαδάς, 1981:617), σκηνοθετικά σχόλια (ή οδηγίες) (Γιατρομανωλάκης, 1998:34 Μαρωνίτης, 2008:47), σκηνοθετικό πρόλογο κι επίλογο (Διαλησμάς, 1999:55), σχόλια του συγγραφέα (Σοκολιούκ, 1981:391 Τοπούζης, 1979/1999:51), πεζές περιγραφές (Βελουδής, 1984: ) και αφηγηματικά μέρη (Κακλαμανάκη, 1981:462). 6 Υπάρχουν βεβαίως και άλλα σημαντικά σχετικά ζητήματα, όπως οι καταβολές της πρακτικής ή η παράδοση και ο μετασχηματισμός / υπέρβασή της, που δεν μπορούν να θιγούν εδώ. 564

4 Η συμβολή πεζού ποιητικού λόγου στο έργο του Γιάννη Ρίτσου Ελάχιστα έχει απασχολήσει η ταυτότητα και τα χαρακτηριστικά του περικειμενικού υποκειμένου της εκφοράς. Συνήθως ο λόγος των σημειωμάτων αποδίδεται ευθέως στον ποιητή. Αφ ης στιγμής όμως τεθεί το ζήτημα, η προσέγγισή του ανοίγει τη δυνατότητα για διατύπωση αρκετών και ενδιαφερουσών υποθέσεων, όπως η ακόλουθη: Ο επίλογος, μ αυτή την απόσπαση από τον μέσα χώρο, το δράμα ή τη γοητεία του, είναι, υποτίθεται, μια αντικειμενική, 7 ψύχραιμη θεώρηση. Και πράγματι είναι από την πλευρά της ποιητικής οικονομίας: Ακούγεται συνήθως σε τρίτο πρόσωπο ή και σε πρώτο, σε πεζό λόγο, από κάποιον αφηγητή ή τον ίδιο τον ακροατή, που λύνει τη σιωπή του. [...] (Προκοπάκη, 1991: ). Ενίοτε, κατά τη μελετήτρια, ο ομιλητής στο περικείμενο θα μπορούσε να είναι και ο ίδιος ο μονολογιστής, όπως αίφνης υποθέτει ότι θα μπορούσε να ισχύει για τον επίλογο της Σονάτας του σεληνόφωτος. 8 Το ζήτημα όμως που κυρίως έχει απασχολήσει την κριτική είναι εκείνο των λειτουργιών του περικειμενικού λόγου και, έμμεσα, της σχέσης του με το κυρίως κείμενο. Είναι, καταρχάς, μάλλον κοινή η εκτίμηση ότι το περικείμενο, ευθέως ή πλαγίως, σχολιάζει τα διαδραματιζόμενα, τα λεγόμενα και τις ιδεολογικές προεκτάσεις και υποδηλώσεις τους. Έτσι, γίνεται λόγος για κρίσεις αναφορικά με το μυθοπλαστικό σύμπαν (Γιατρομανωλάκης, 1998:34), για ειρωνική αποστασιοποίηση (Βελουδής, 1984:29 Μαστροδημήτρης, :193 Παπαγεωργίου, 1981:565) και διαλεχτική άρση του μονολόγου (Βελουδής, 1984:29) για διαλεκτική προσκύρωση αλλά και άρση του μονολόγου, (Παπαγεωργίου, 1981:565). Και, ειδικότερα, για επίλογο [...] σε πεζό, που [...] σχολιάζει το ποίημα (Προκοπάκη, 1981:307) ή δίνει μιαν άλλην οπτική: την οπτική του βωβού ακροατή (Προκοπάκη, 1989:32) ή μ αυτή την απόσπαση από τον μέσα χώρο, το δράμα ή τη γοητεία του, είναι, υποτίθεται, μια αντικειμενική, ψύχραιμη θεώρηση. [...] είναι ένα στοιχείο ποιητικής ειρωνείας, δηλαδή δηλώνει μιαν απόσταση (Προκοπάκη, 1991: ), για επίλογο που αποτελεί αναίρεση του μονολόγου (Διαλησμάς, 1999:55), για αλλαγή τόνου ιδίως σε ό,τι αφορά στον επίλογο (Μερακλής, 1981:531). Υποστηρίζεται επίσης, ενίοτε, ότι τα σημειώματα καθοδηγούν και έτσι υποβοηθούν την κατανόηση του ποιήματος, με την μύηση στους κανόνες του παιχνιδιού, όπως αυτό προεκτείνεται στο ποίημα (Προκοπάκη, 1981:307), με προϊδεασμο[ύς] που φωτίζουν ή υπαινιγμο[ύς] που ολοκληρώνουν και συνεχίζουν τη σύλληψη και την ανάπτυξή της, σαν κλειδιά που ανοίγουν στη λογική κλειστούς και απροσπέλαστους χώρους (Τοπούζης, 1979/1999:111), με προσδιορισμό του θεματικού υπόβαθρου 7 8 Τα πλάγια στοιχεία στα παραθέματα δικά μου. Η Προκοπάκη παρακολουθώντας αναλυτικά τις εκδηλώσεις υποκειμενικότητας του αφηγητή στον συγκεκριμένο επίλογο, προχωρά και θέτει το ερώτημα της σχέσης μονολογίστριας ποιητή, όπως διαθλάται μέσω του αφηγητή (1991:156). Βλ. επίσης: We do not know which of the various narrators to trust. We cannot verify which is the author s voice; nevertheless we do find his voice voiceless in the poem s painterly form, namely in the prologue and epilogue that form a frame around the Woman in Black s dramatic monologue. [...] Instead of words, he presents us with a frame around the Woman in Black s monologue [...] (2008:334, 335). 565

5 Κατερίνα Καρατάσου (Παπαγεωργίου, 1981:565) ή με την εγγραφή του σπερματικ[ού] λόγο[υ], ικανού να λειτουργήσει ως ερμηνευτικό κλειδί για το ποίημα (Χωρεάνθη, :269). 9 Κοινή πάντως είναι η διαπίστωση ότι τα εισαγωγικά και τα επιλογικά σημειώματα μεταβιβάζουν πλήθος περιγραφικών ή / και καθαυτό αφηγηματικών πληροφοριών για το μυθοπλαστικό σύμπαν όπου εκφέρεται ο μονόλογος το χορικό ή διαδραματίζεται η ιστορία την οποία εκθέτει το ποίημα. Πρόκειται για πληροφορίες που αφορούν στον χώρο, τον χρόνο, τον ομιλητή και τον αποδέκτη, τα αναφερόμενα πρόσωπα, την κίνηση, τον φωτισμό, τα ενδύματα, το κλίμα του ποιήματος, πράξεις / συμβάντα που προηγούνται της έναρξης του ποιήματος, πράξεις / συμβάντα που έπονται κ.ά. (Βελουδής, 1984: Γιατρομανωλάκης, 1998:34 Θασίτης, 1981: Σαββίδης, 1991:15 Προκοπάκη, 1981:307 Προκοπάκη, 1989:32 Σοκολιούκ, 1981:391 Κόκκορης, 2003:75 76 Διαλησμάς, 1999:55 Μαστροδημήτρης, :193 Χωρεάνθης, 1988:68 Χωρεάνθη, :269 Κατσίκη-Γκίβαλου, :126 Παπαγεωργίου, 1981:565 Μερακλής, 1981:522 Μαρωνίτης, 2008:52 Δάλλας, 2008:62). 10 Τέλος, τα σημειώματα φέρεται να οριοθετούν τον ποιητικό μονόλογο. Κατά την κριτική, πρόκειται για κείμενα που περικλείουν το κύριο σώμα του ποιήματος (Γιατρομανωλάκης, 1981:200), για άλλοθι που επιτρέπει στο ποίημα να υπάρξει χωρίς να έχει την τελευταία λέξη. Το κλείνει σε κάποια πλαίσια (Προκοπάκη, 1989:32), για κείμενα που χωρίζουν το έργο σε τρία μέρη, το πριν από την ποίηση, την ποίηση και το μετά την ποίηση (Κακλαμανάκη, 1981:462), που διευκολύνουν τον ποιητή να περιχαρακώσει [...] το χώρο των διαδραματιζομένων (Γκρίτση-Μιλλιέξ, 1981:547), για περιορισμό τοπικό και χρονικό μιας δράσης που αλλιώς θα ήταν ατελείωτη (Παπαγεωργίου, 1981:565). Το περικείμενο ως όριο, πλαίσιο, έχει προσεγγιστεί και ως ενοποιητικός παράγοντας τουλάχιστον σε ό,τι αφορά στη Σονάτα του σεληνόφωτος : We cannot verify which is the author s voice; nevertheless we do find his voice voiceless in the poem s painterly form, namely in the prologue and epilogue that form a frame around the Woman in Black s dramatic monologue. [...] When we encounter the narrator in the epilogue, we recall the narrator in the prologue and thereby register the poem not just as a succession of fragments unfolding in time but as a unified composition immobilized in space. The painterly technique reminds us that we are not hearing just about everyday activities [...] thanks to the painterly technique we sense that the contents are also ritualistic (Bien, 2008:334, 335). Με αφετηρία αυτή την τελευταία λειτουργία, της αισθητικής πλαισίωσης, ας πούμε, έχει συζητηθεί εξάλλου το θέμα της σχέσης των σημειωμάτων με τη μυθοπλασία του συνθέματος. Εισάγουν άραγε σε αυτήν, όπως φαίνεται να πιστεύει ένα μέρος της 9 Ο Πρεβελάκης με αφετηρία το ποίημα Βολιδοσκόπος υποστηρίζει ότι στα σημειώματα εκφράζονται με τρόπο ευθύ οι προθέσεις του ποιητή: από τον Πρόλογο και τον Επίλογο του ποιήματος [ Βολιδοσκόπος ] μπορεί να προέλθουν καινούρια φώτα: ο ποιητής ξέρει καλύτερα από μας ποιες είναι οι προθέσεις του (1992:526). 10 Βλ. και τη θέση ότι η εξώθηση τέτοιων πληροφοριών στο περικείμενο διασώζει τον ποιητικό μονόλογο από την περιγραφικότητα (Κακλαμανάκη, 1981:462). 566

6 Η συμβολή πεζού ποιητικού λόγου στο έργο του Γιάννη Ρίτσου σχετικής κριτικής και (θα προσθέταμε ερμηνεύοντας κάπως), έχοντας κατά συνέπεια ανοίγματα (εισόδους) προς το μυθοπλαστικό σύμπαν; Σχετική εδώ, και αντίθετη προς την ιδέα της εισαγωγής και κατάληξης, είναι η τοποθέτηση ότι πρόκειται για εξωποιητικά κείμενα που περικλείουν το κύριο σώμα του ποιήματος (Γιατρομανωλάκης, 1981:200) και ότι: θα πρέπει να [τα] δούμε όχι ως εισαγωγή ή κατάληξη του ποιήματος παρά ως πεζή έκφραση και δήλωση του φυσικού χρόνου και τόπου που το ποίημα τέμνει για να υπάρξει αυτούσιο. Είναι δηλαδή οι δυο φυσικές στιγμές, τοπικές και χρονικές, που οριοθετούν την εμφάνιση του ποιήματος, το οποίο κρατεί ωστόσο το δικό του δραματικό χρόνο και τόπο. Αν ο πρόλογος και ο επίλογος είναι εκφράσεις της πραγματικότητας, η ενδιάμεση στιγμή είναι η πράξη, άχρονη και α- τοπική, της δημιουργίας (Γιατρομανωλάκης, 1981: ). 11 Συμπεραίνοντας με βάση τα παραπάνω, θα λέγαμε ότι η κριτική αναγνωρίζει στα σημειώματα αισθητική (πλαισίωση), αφηγηματική (μετάδοση πληροφοριών για τη μυθοπλασία) και μετα-αφηγηματική ή ιδεολογική (σχόλια καθαυτό ιδεολογικά αλλά και ερμηνευτικά) λειτουργία. Πρώτες επισημάνσεις για το αφηγηματικό περικείμενο στο έργο του Ρίτσου, αντί επιλόγου Ήδη σε αρκετά σημεία της παρούσας εργασίας έχουν διαφανεί ορισμένες από τις βασικές μας ιδέες επισημάνσεις για το περικειμενικό υλικό στις συνθέσεις του Ρίτσου. Η πρώτη επισήμανση είναι ότι πεζός και ποιητικός λόγος συνιστούν ισότιμους μυθοπλαστικούς παράγοντες, αν και όχι ισοδύναμους στην έκταση, μέρη που από κοινού συμβάλλουν στα εκτενή συνθέματά του. Η σονάτα του σεληνόφωτος, π.χ., δεν απαρτίζεται από το ποίημα μόνον, αλλά από το ποίημα και τα πεζά μέρη. Πεζός και ποιητικός λόγος, συνιστούν ομόκεντρες ζώνες, με κοινό πυρήνα το αφηγηματικό περιεχόμενο του συνθέματος, διακριτές ωστόσο, καθώς οργανώνονται γύρω από δύο τουλάχιστον, διότι δυνατόν να υπάρχουν περισσότεροι, αφηγητές: ο εξωδιηγητικός του περικειμένου, του οποίου η αφηγηματική πράξη εγκαθιδρύει το πρωτοβάθμιο διηγητικό επίπεδο, εντός του οποίου τοποθετείται ως χαρακτήρας ο ενδοδιηγητικός αφηγητής και, βεβαίως, η αφηγηματική του πράξη. Η τελευταία με τη σειρά της παράγει το δευτεροβάθμιο διηγητικό επίπεδο. 12 Η δεύτερη επισήμανσή μας είναι ότι σταδιακά όχι μόνον το πεζό μέρος έχει ως αντικείμενο λόγου το ποίημα, αλλά και το ποιητικό μέρος έχει ως αντικείμενο λόγου το πεζό, αν και πλάγια, χωρίς την επίγνωση του μονολογιστή ή των χαρακτήρων. Κάτι τέτοιο εξάλλου αναδεικνύει τη σχετική αξία του χαρακτηρισμού περικείμενο, αν μάλιστα δοθεί βαρύνουσα σημασία στη λειτουργική διάσταση του περικειμένου 11 Πρόκειται βεβαίως για αισθητική παρατήρηση και όχι αξιολογική κρίση. 12 Για την αντίθεση εξωδιηγητικός και ενδοδιηγητικός αφηγητής και την έννοια των αφηγηματικών επιπέδων, βλ. Genette, 2007/1972:

7 Κατερίνα Καρατάσου στο τι κάνει και όχι στη θέση του στο πού είναι. Ένα αρκετά χαρακτηριστικό παράδειγμα της απροσδόκητης σχέσης ανάμεσα σε πεζό και ποιητικό λόγο και της ασταθούς ένταξής τους στις κατηγορίες περικείμενο και κυρίως κείμενο βρίσκουμε στην Ώρα των ποιμένων ( ). Γιατί, στο περικείμενό του διαδραματίζεται η μεγάλη μετατόπιση [...] μια απελευθέρωση σχεδόν (Ρίτσος, 1992:294), την οποία εγκωμιάζει ο μονολογιστής στο κυρίως κείμενο, καθώς από την εκφραζόμενη στο εισαγωγικό αφηγηματικό μέρος άρνηση συνενοχής με τον μονολογιστή, οδηγούμαστε στο επιλογικό αφηγηματικό μέρος στη, διφορούμενη, αναγνώριση της επιβολής του. Η τρίτη μας επισήμανση είναι ότι το αφηγηματικό περικείμενο στον Ρίτσο αποτελεί δυναμική και κυρίως πολύ-λειτουργική μονάδα: οποιαδήποτε ξεχωριστή έκφρασή του εξυπηρετεί περισσότερες από μία λειτουργίες. Επιπλέον, τα αφηγηματικά μέρη κάθε σύνθεσης δεν πραγματώνουν υποχρεωτικά τις ίδιες ακριβώς λειτουργίες. Εκτός από την αφηγηματική λειτουργία (παραγωγή του διηγητικού επιπέδου, μετάδοση περιγραφικών και καθαυτό αφηγηματικών πληροφοριών για αυτό), την ιδεολογική (αφηγηματικά σχόλια, απόδοση έτερης, αν και όχι υποχρεωτικά αντιθετικής, προοπτικής ως προς την εκφραζόμενη στο ποιητικό μέρος, σχόλια που υπηρετούν την ανάγκη του αφηγητή για κατανόηση, υποβοηθώντας, σαν παρεμπιπτόντως, και τον αναγνώστη) και την αισθητική πλαισιωτική, ορισμένες ακόμη λειτουργίες είναι η διακειμενική, η ειδολογική και η αναγνωστική. Η διακειμενική λειτουργία αφορά σε στοιχεία του περικειμένου που παραπέμπουν σε άλλα κείμενα (λογοτεχνικά ή μη λογοτεχνικά, μουσικά, εικαστικά κ.ά.), ανεξάρτητα από τη μυθοπλασία του συνθέματος, λειτουργούν όμως ως ερμηνευτικοί παράγοντές του. Εδώ το περικείμενο περικειμενοποιεί, ας πούμε, τις διακειμενικές του αναφορές, ασκώντας, όπως τουλάχιστον το αντιλαμβανόμαστε εμείς, μια πλάγια κριτική στην παγίωση της ταυτότητας ενός κειμένου ως περικειμένου ή κυρίως κειμένου. Θυμάται κανείς εδώ, π.χ. μία από τις πρώτες εκδηλώσεις της περικειμενικής πρακτικής του Ρίτσου, στη Σονάτα του σεληνόφωτος που τελειώνει με τη γνωστή μουσική αναφορά και την τελευταία στο Εντευκτήριο, που τελειώνει επίσης με μουσική αναφορά, στη Διεθνή. Η ειδολογική λειτουργία αφορά στην απόδοση από τον αφηγητή ειδολογικού χαρακτηρισμού στο ποιητικό μέρος. Οι εξωδιηγητικοί αφηγητές, με ελάχιστες εξαιρέσεις, αναφέρουν τον, για εμάς, ποιητικό λόγο ως λόγια, κουβέντα, σπανιότερα αφήγηση, άπαξ μονόλογοι (στον Βολιδοσκόπο ), τη δε πράξη που τα παράγει την αναφέρουν με τα ρήματα μίλησε ή είπε. Αυτό, κατά την αντίληψή μας, δηλώνει ότι οι εξωδιηγητικοί αφηγητές, όπως τους συνέλαβε ο ποιητής, φέρονται να μην αντιμετωπίζουν τον λόγο του κύριου μέρους ως ειδικά ποιητικού, ή πάντως ως διαφορετικού από τον δικό τους στη σύσταση, την ουσία ή τη λειτουργία του. 13 Στην περίπτωση της αναγνωστικής λειτουργίας, ζητούμενη είναι η υποκίνηση του αναγνωστικού ενδιαφέροντος (όπως γίνεται για παράδειγμα μέσω της απορίας για 13 Εξαιρέσεις των οποίων η σημασία απαιτεί χωριστή πραγμάτευση είναι οι όροι θρήνος, μοιρολογάει στον Επιτάφιο, ποίημα ηθογραφικό διήγημα στο Χρονικό και τραγούδια στους Πλανόδιους μουσικούς. 568

8 Η συμβολή πεζού ποιητικού λόγου στο έργο του Γιάννη Ρίτσου την υποθετική βροχή που αναφέρει ο αφηγητής στην εισαγωγή του αφηγηματικού ποιήματος Ο κύριος με τ άσπρο αδιάβροχο, μέσω της έκπληξης που δημιουργεί η αναφορά καταστάσεων άλλοτε φανταστικών και άλλοτε καθαρά θαυμαστών, 14 όπως στους Πλανόδιους μουσικούς και στον Οδηγό του ασανσέρ αντίστοιχα και άλλων τεχνικών) ή / και η υποβολή μιας ορισμένης διάθεσης ή συγκίνησης. Τέλος, μια τέταρτη επισήμανσή μας αφορά στην επικοινωνιακή σύσταση του αφηγηματικού περικειμένου, και ειδικότερα στις μορφές αφηγητή που ενεργοποιεί. Τρεις είναι οι κύριες εκδοχές του που απαντούν στο περικείμενο. Η πρώτη εκδοχή είναι εκείνη ενός αφηγητή ετεροδιηγητικού (Genette, 2007/1972: ), που αποδίδει τη σκηνή χωρίς να διεισδύει στο εσωτερικό των ηρώων και περιορίζεται να εικάζει τα συναισθήματα ή τις προθέσεις τους, όπως αυτός που εκφέρει τον λόγο στο ακόλουθο παράθεμα: [...] Μια γυναίκα, με ξενικά χαρακτηριστικά, χλωμή, ξαγρυπνισμένη, τρομαγμένη, κ ίσως μυστικά οργισμένη, στέκεται αμίλητη μπροστά στην πόρτα. Η στάση της κάπως παράξενη σα να κρύβει πίσω της ένα μικρό παιδί. Έχει ξημερώσει απ ώρα. Έξω θα πρέπει να χει δυνατό φως. Εδώ, μια άρρωστη ανταύγεια σέρνεται στους τοίχους απ τις κλεισμένες γρίλιες. [...] (από τον εισαγωγικό σημείωμα στον δραματικό μονόλογο Αίας ( ). (Ρίτσος, 1985:231) Μοιάζοντας να προσλαμβάνει το μυθοπλαστικό σύμπαν από μια ορισμένη αντιληπτική και αξιολογική προοπτική, 15 δεν διαθέτει κάποιο αντιληπτικό ή αξιολογικό πλεονέκτημα έναντι των χαρακτήρων. Η δεύτερη εκδοχή είναι εκείνη ενός αφηγητή ετεροδιηγητικού, που αποδίδει (λιγότερο ή περισσότερο) τα διαδραματιζόμενα στην εξωτερική σκηνή, αλλά και στην εσωτερικότητα του μονολογιστή ή του αποδέκτη (όχι όμως και των δύο), αναπαριστώντας κάποτε τις σκέψεις τους με τεχνικές όπως εκείνη του ελεύθερου πλάγιου λόγου, χωρίς πάντως να διαθέτει ή να προβάλλει κάποιο αξιολογικό πλεονέκτημα έναντι αυτών. 16 Εστίαση στον μονολογιστή και αναπαράσταση των σκέψεών του μέσω ελεύθερου πλάγιου λόγου διακρίνεται ήδη, για παράδειγμα, στο ακόλουθο απόσπασμα από τον δραματικό μονόλογο Ένα σκυλί μέσα στη νύχτα (1958) (ο ελεύθερος πλάγιος λόγος, με πλάγια στοιχεία): (Μια γυναίκα γυμνή στο κρεββάτι. Ωραία. Με κλεισμένα μάτια. Ίσως κοιμάται. [...] Ένας άντρας, πιο κει, σε μια πολυθρόνα. [...] Όσο μιλάει ο άντρας, εκείνη μένει με κλειστά μάτια, χωρίς την παραμικρότερη φρικίαση στο πρόσωπό της. Αναλλοίωτη. Μήπως δεν ακούει; Εκείνος σχεδόν το εύχεται. Ωστόσο επιμένει να μιλήσει σα να μιλάει στον εαυτό του.) (Ρίτσος, 1982:94) Αντίστοιχα, εστίαση στον αποδέκτη του μονολόγου και αναπαράσταση των σκέψεών του μέσω ελεύθερου πλάγιου λόγου διακρίνεται, για παράδειγμα, στο ακόλουθο 14 Είναι χαρακτηριστική σε αυτό το πλαίσιο η συχνότατη στο περικείμενο εμφάνιση λέξεων όπως παράξενο. Για τη διάκριση φανταστικού θαυμαστού, βλ. Todorov, 1991/ Για τη διάκριση αντιληπτικής αξιολογικής προοπτικής, βλ. Καρατάσου, Είναι χαρακτηριστικό ότι και στην πρώτη και στη δεύτερη εκδοχή αφηγητή ο λόγος τους βρίθει από λέξεις και φράσεις όπως ίσως, δεν ξέρω, δε θυμάμαι, σα να κ.ά. 569

9 Κατερίνα Καρατάσου απόσπασμα από τον δραματικό μονόλογο Η Ελένη (1970) (ο ελεύθερος πλάγιος λόγος, με πλάγια στοιχεία): (Από μακριά κιόλας φαινόταν η φθορά [...] Μια σαύρα ακινητούσε ανάμεσα στο στήθος μιας νεαρής Αφροδίτης, ζεσταμένη απ τις τελευταίες ακτίνες του ηλιογέρματος. Πόσα χρόνια πριν. Είταν πολύ νέος τότε εικοσιδύο; εικοσιτριώ; Κ εκείνη; Ποτέ δεν μπορούσες να ξέρεις, είταν τόσο το φέγγος που ανάδινε, σε τύφλωνε 17 [...]) (Ρίτσος, 1985:269) Η τρίτη, τέλος, εκδοχή είναι εκείνη ενός αφηγητή ομοδιηγητικού (Genette, 2007/ 1972: ), που τις περισσότερες φορές εκπροσωπώντας ένα εμείς, αποδίδει εντυπώσεις του ενόψει του μονολόγου στον οποίο αποδέκτης ήταν ο ίδιος ή ενόψει της ιστορίας στην οποία και ο ίδιος συμμετείχε, όπως π.χ., αντίστοιχα, ισχύει στα ακόλουθα αποσπάσματα από τους Πλανόδιους μουσικούς (1959) και τον Κύριο με τ άσπρο αδιάβροχο ( ): (Ένα μικρό μπουλούκι οργανοπαίχτες και τραγουδιστάδες έφτασαν ένα βράδι στη μικρή πολιτεία μας, άγνωστο από πού, σκονισμένοι, κατακουρελιασμένοι, παράξενοι. [...]) (Ρίτσος, 1982:225) ([...] Ύστερ από χρόνια, δεν ξέρω πώς, μας ήρθε από μια ξένη χώρα, μέσα σ ένα δέμα, το αδιάβροχό του, αρκετά φθαρμένο κι άχρηστο σχεδόν. [...]) (Ρίτσος, 1982:157) Χαρακτηριστικό είναι ότι και εδώ ότι ο λόγος εκφέρεται από μια ορισμένη γνωστική και αξιολογική προοπτική. Σε καμιά περίπτωση λοιπόν το αφηγηματικό περικείμενο στις εκτενείς συνθέσεις του Ρίτσου δεν αξιοποιείται για να διατυπωθεί ένας λόγος οριστικός, βέβαιος, τελειωτικός, εγγραφόμενος π.χ. σε ένα μοντέλο παντογνώστη αφηγητή. Αντίθετα μοιάζει στο περικείμενο να έχει μεταγγιστεί μια επικοινωνιακή λογική αβεβαιότητας και ενδεχομένων (Καρατάσου, 2004), που κατεξοχήν ισχύει στο κυρίως, το ποιητικό, κείμενο ιδίως στους δραματικούς μονολόγους του. Αυτή η επικοινωνιακή λογική κατ επανάληψη θεματοποιείται στο έργο του και χαρακτηριστική της έκφραση βρίσκουμε π.χ. στον λόγο του ομοδιηγητικού αφηγητή της Διάρκειας (1960): (Εδώ σταμάτησε ο Αλέκος. Μείναμε με την αίσθηση ενός κάτι μη τελειωμένου σα νάχε εκβιάσει το τέλος, για να υπάρξει, όπως-όπως ένα τέλος. Μπορεί κιόλας να τόκανε για χάρη μας, μια κ ήξερε, σίγουρα, πως τίποτα δεν τελειώνει. [...]) (Ρίτσος, 1982:503) 17 Ο ελεύθερος πλάγιος λόγος συνεχίζεται. 570

10 Η συμβολή πεζού ποιητικού λόγου στο έργο του Γιάννη Ρίτσου Βιβλιογραφία Βελουδής, 1983 Γ. Βελουδής, Γιάννης Ρίτσος προβλήματα μελέτης του έργου του. Αθήνα: Κέδρος. Βελουδής, 1984/1977 Γ. Βελουδής, Για μιαν ιστορική Ανθολογία Ρίτσου. Στο Προσεγγίσεις στο έργο του Γιάννη Ρίτσου: Αθήνα: Κέδρος. Βελουδής, 1984/1979 Γ. Βελουδής, Αυτοβιογραφία, μύθος και ιστορία στο έργο του Γιάννη Ρίτσου. Στο Προσεγγίσεις στο έργο του Γιάννη Ρίτσου: Αθήνα: Κέδρος. Βελουδής, 1984/1981 Γ. Βελουδής, Ο καβαφικός Ρίτσος. Στο Προσεγγίσεις στο έργο του Γιάννη Ρίτσου: Αθήνα: Κέδρος. Bien, 2008 P. Bien, A ritualistic view of Ritsos The moonlight sonata. Στο Ο ποιητής και ο πολίτης Γιάννης Ρίτσος, επιμ. Αικ. Μακρυνικόλα, Στρ. Μπουρνάζος: Αθήνα: Μουσείο Μπενάκη- Εκδόσεις Κέδρος. Γιατρομανωλάκης, 1998 Γ. Γιατρομανωλάκης, Γιάννη Ρίτσου: Η Ελένη. Ένα πολιτικό ποίημα;, Πολίτης 47 (Ιανουάριος): Γιατρομανωλάκης, 1981 Γ. Γιατρομανωλάκης, Ιστορική επιφάνεια και βάθος. Μελέτη πάνω σε δυο συνθέσεις του Γιάννη Ρίτσου. Στο Αφιέρωμα στον Γιάννη Ρίτσο, επιμ. Αικ. Μακρυνικόλα: Αθήνα: Κέδρος. Γκρίτση- Μιλλιέξ, 1981 Τατιάνα Γκρίτση- Μιλλιέξ, Η Ελένη του Γιάννη Ρίτσου. Στο Αφιέρωμα στον Γιάννη Ρίτσο, επιμ. Αικ. Μακρυνικόλα: Αθήνα: Κέδρος. Δάλλας, 2008 Γ. Δάλλας, Οπτικές του θέματος και της ποιητικής στα αρχαιόθεμα ποιήματα του Ρίτσου. Στο Ο ποιητής και ο πολίτης Γιάννης Ρίτσος, επιμ. Αικ. Μακρυνικόλα, Στρ. Μπουρνάζος: Αθήνα: Μουσείο Μπενάκη Εκδόσεις Κέδρος. Ζήρας, 2004 Αλ. Ζήρας, Χαλαστής ή πλάστης; Ο Γιάννης Ρίτσος μέσα και έξω από τον μύθο του οδηγούποιητή, Η Λέξη 182 (Οκτώβριος Δεκέμβριος): Genette, 2007/1972 G. Genette, Σχήματα ΙΙΙ, μτφρ. Μπ. Λυκούδης. Αθήνα: Πατάκης. Genette, 1972 G. Genette, Palimpsestes. La littérature au second degree. Παρίσι: Seuil. Genette, 1987 G. Genette, Seuils. Παρίσι: Seuil. Θασίτης, 1981 Π. Θασίτης, Επαληθεύσεις της διαλεχτικής αρχής στο έργο του Γιάννη Ρίτσου. Στο Αφιέρωμα στον Γιάννη Ρίτσο, επιμ. Αικ. Μακρυνικόλα: Αθήνα: Κέδρος. 571

11 Κατερίνα Καρατάσου Κακλαμανάκη, 1981 Ρούλα Κακλαμανάκη, Η αναγκαιότητα του διχασμού. (Σκέψεις από το διάβασμα της Περσεφόνης του Γιάννη Ρίτσου). Στο Αφιέρωμα στον Γιάννη Ρίτσο, επιμ. Αικ. Μακρυνικόλα: Αθήνα: Κέδρος. Καρατάσου, 2004 Κ. Καρατάσου, Λανθάνων διάλογος. Το είδος του δραματικού μονολόγου στην ελληνική ποίηση (19ος 20ός αι.). Ανέκδοτη διδακτορική διατριβή: Πανεπιστήμιο Κύπρου. Κάσσος, 2000/1991 Β. Κάσσος, Η Τέταρτη Διάσταση του Γιάννη Ρίτσου (μια ανάγνωση). Αθήνα: Καστανιώτης. Κατσίκη-Γκίβαλου, Άντα Κατσίκη-Γκίβαλου, Ο μύθος και η πραγματικότητα στην ποίηση του Ρίτσου (μερικές επισημάνσεις), Ελίτροχος 4 5 (Χειμώνας): Κόκκορης, 2003 Δ. Κόκορης, Αποκλίσεις της Τέταρτης διάστασης. Στο Μια φωτιά. Η ποίηση. Σχόλια στο έργο του Γιάννη Ρίτσου. Αθήνα: Σοκόλης. Μαρωνίτης, 2008 Δ. Μαρωνίτης, Ο Φιλοκτήτης του Γιάννη Ρίτσου: πρόσωπα και προσωπεία. Στο Ο ποιητής και ο πολίτης Γιάννης Ρίτσος, επιμ. Αικ. Μακρυνικόλα, Στρ. Μπουρνάζος: Αθήνα: Μουσείο Μπενάκη Εκδόσεις Κέδρος. Μαστροδημήτρης, Π. Μαστροδημήτρης, Η ποίηση του Γιάννη Ρίτσου: Μια ανασκόπηση, Ελίτροχος 4 5 (Χειμώνας): Μερακλής, 1981 Μ. Γ. Μερακλής, Η Τέταρτη διάσταση του Γιάννη Ρίτσου. Μια πρώτη προσέγγιση. Στο Αφιέρωμα στον Γιάννη Ρίτσο, επιμ. Αικ. Μακρυνικόλα: Αθήνα: Κέδρος. Παπαγεωργίου, 1981 Κ. Γ. Παπαγεωργίου, Προτάσεις πάνω στη Σονάτα του σεληνόφωτος. Στο Αφιέρωμα στον Γιάννη Ρίτσο, επιμ. Αικ. Μακρυνικόλα: Αθήνα: Κέδρος. Πρεβελάκης, 1992/1981 Π. Πρεβελάκης, Ο ποιητής Γιάννης Ρίτσος. Συνολική θεώρηση του έργου του. Αθήνα: Εστία. Προκοπάκη, 2008 Χρ. Προκοπάκη, Η αποθέωση του δρόμου: μια πρώιμη σύνθεση του Ρίτσου χαρισμένη στον Παλαμά. Στο Ο ποιητής και ο πολίτης Γιάννης Ρίτσος, επιμ. Αικ. Μακρυνικόλα, Στρ. Μπουρνάζος: Αθήνα: Μουσείο Μπενάκη Εκδόσεις Κέδρος. Προκοπάκη, 1991 Χρ. Προκοπάκη, Η αλεπού, ο πελαργός και ο μυθοπλάστης. Ακόμα μια πρόταση για τη Σονάτα του σεληνόφωτος, Νέα Εστία 1547 (Χριστούγεννα): Προκοπάκη, 1989 Χρ. Προκοπάκη, Ο μύθος των Ατρειδών στους ποιητικούς μονολόγους του Γιάννη Ρίτσου, Θεατρικά τετράδια 18: Προκοπάκη, 1981 Χρύσα Προκοπάκη, Η πορεία προς τη Γκραγκάντα ή οι περιπέτειες του οράματος. Στο Αφιέρωμα στον Γιάννη Ρίτσο, επιμ. Αικ. Μακρυνικόλα: Αθήνα: Κέδρος. Ρίτσος, 1992 Γιάννης Ρίτσος, Ποιήματα Δ. Αθήνα: Κέδρος. 572

12 Η συμβολή πεζού ποιητικού λόγου στο έργο του Γιάννη Ρίτσου Ρίτσος, 1986 Γ. Ρίτσος, Τέταρτη διάσταση. Αθήνα: Κέδρος. Ρίτσος, 1982 Γ. Ρίτσος, Ποιήματα Γ. Αθήνα: Κέδρος. Σαββίδης, 1991 Γ. Π. Σαββίδης, Η διπλή θητεία του Γιάννη Ρίτσου, Νέα Εστία 1547 (Χριστούγεννα): Σκιαδάς, 1981 Αρ. Δ. Σκιαδάς, Ο Αγαμέμνων του Γιάννη Ρίτσου. Στο Αφιέρωμα στον Γιάννη Ρίτσο, επιμ. Αικ. Μακρυνικόλα: Αθήνα: Κέδρος. Σοκολιούκ, 1981 Β. Σοκολιούκ, Ο μύθος στο έργο του Γιάννη Ρίτσου. Η τέταρτη διάσταση στα μυθολογικά ποιήματα. Στο Αφιέρωμα στον Γιάννη Ρίτσο, επιμ. Αικ. Μακρυνικόλα: Αθήνα: Κέδρος. Todorov, 1991 /1970 T. Todorov, Εισαγωγή στη φανταστική λογοτεχνία, μετ. Α. Παρίση. Οδυσσέας: Αθήνα. Τοπούζης, 1999 / 1979 Κ. Τοπούζης, Γιάννης Ρίτσος. Πρώτες σημειώσεις στο έργο του. Αθήνα: Κέδρος. Φιλοκύπρου, 2004 Έλλη Φιλοκύπρου, Η αμείλικτη ευεργεσία. Όψεις της σιωπής στην ποίηση του Γιάννη Ρίτσου. Αθήνα: Βιβλιόραμα. Χωρεάνθη, Ελένη Χωρεάνθη, Η Σονάτα του σεληνόφωτος. Μια ανάγνωση, Ελίτροχος 4 5 (Χειμώνας): Χωρεάνθης, 1988 Κ. Χωρεάνθης, Τα τραγικά προσωπεία ενός ποιητή, Διαβάζω 205:

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Μόνο με το αίσθημα μπορείς να διδάξεις. Αν καθήσεις στην έδρα η ποίηση θα φύγει από το παράθυρο. «Κώστας Μόντης» Βασικές αρχές: 1) Το λογοτεχνικό

Διαβάστε περισσότερα

Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας. (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη

Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας. (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη Περιγραφή εργαστηρίου Οι ιστορίες είναι γεγονότα ζωής ή του μυαλού ή μήπως απλώς

Διαβάστε περισσότερα

15/9/2009. 1880 ποίηση & πεζογραφία στρέφονται προς νέες κατευθύνσεις Νέα εκφραστικά μέσα

15/9/2009. 1880 ποίηση & πεζογραφία στρέφονται προς νέες κατευθύνσεις Νέα εκφραστικά μέσα Νέα Αθηναϊκή Σχολή Λογοτεχνία Β Λυκείου Εισαγωγή Επιμέλεια: Τ. Γιακουμάτου www.netschoolbook.gr 1880 ποίηση & πεζογραφία στρέφονται προς νέες κατευθύνσεις Νέα εκφραστικά μέσα Εσωτερική αναδιάρθρωση κράτους-στόχος

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου

Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου 1. Ταυτότητα δραστηριότητας Τίτλος: Και πάλι στο σχολείο Δημιουργός: Μαρία Νέζη Πεδίο, διδακτικό αντικείμενο και διδακτική ενότητα: Μάθημα: Νεοελληνική Λογοτεχνία Τάξη:

Διαβάστε περισσότερα

Αφηγηματικές τεχνικές -αφηγηματικοί τρόποι

Αφηγηματικές τεχνικές -αφηγηματικοί τρόποι Αφηγηματικές τεχνικές -αφηγηματικοί τρόποι Αφηγηματικές τεχνικές Οι λειτουργίες του αφηγητή 0 αφηγητής μπορεί να είναι πρόσωπο της αφήγησης, με πρωταγωνιστικό ή δευτερεύοντα ρόλο, ή μπορεί να είναι αμέτοχος

Διαβάστε περισσότερα

Φροντιστήρια "ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ" www.prooptikh.com 1. Οδηγίες για την αξιολόγηση των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο

Φροντιστήρια ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ www.prooptikh.com 1. Οδηγίες για την αξιολόγηση των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο Φροντιστήρια "ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ" www.prooptikh.com 1 Οδηγίες για την αξιολόγηση των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο Η εξεταστέα ύλη του Γυμνασίου είναι τα 3/5 της ύλης που διδάχθηκε, με την προϋπόθεση ότι η

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΣ ΕΡΩΤΕΥΟΝΤΑΙ ΣΤΗ ΒΕΡΟΝΑ; Μικρός οδηγός για δραστηριότητες μελέτης κινηματογραφικών μεταφορών από θεατρικά έργα του Σαίξπηρ

ΠΩΣ ΕΡΩΤΕΥΟΝΤΑΙ ΣΤΗ ΒΕΡΟΝΑ; Μικρός οδηγός για δραστηριότητες μελέτης κινηματογραφικών μεταφορών από θεατρικά έργα του Σαίξπηρ ΠΩΣ ΕΡΩΤΕΥΟΝΤΑΙ ΣΤΗ ΒΕΡΟΝΑ; Μικρός οδηγός για δραστηριότητες μελέτης κινηματογραφικών μεταφορών από θεατρικά έργα του Σαίξπηρ αρχική εκδοχή: Θεοδωρίδης Μ. (2006), «Πώς ερωτεύονται στη Βερόνα; σκέψεις για

Διαβάστε περισσότερα

Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ»

Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ» ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ» 1.1 Βασικές κατευθύνσεις Η αξιολόγηση ενός μαθήματος είναι αρχικά θέμα προσδιορισμού και κατανόησης της ταυτότητάς του. Θέματα όπως είναι ο τίτλος του

Διαβάστε περισσότερα

Η καμπύλωση του χώρου-θεωρία της σχετικότητας

Η καμπύλωση του χώρου-θεωρία της σχετικότητας Η καμπύλωση του χώρου-θεωρία της σχετικότητας Σύμφωνα με τη Γενική Θεωρία της Σχετικότητας που διατύπωσε ο Αϊνστάιν, το βαρυτικό πεδίο κάθε μάζας δημιουργεί μια καμπύλωση στον χώρο (μάλιστα στον χωροχρόνο),

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την 1 ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την παλαιότερη γνώση τους, σημειώνουν λεπτομέρειες, παρακολουθούν

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολογήστε την ικανότητα του μαθητή στην κατανόηση των προφορικών κειμένων και συγκεκριμένα να:

Αξιολογήστε την ικανότητα του μαθητή στην κατανόηση των προφορικών κειμένων και συγκεκριμένα να: Αξιολογήστε την ικανότητα του μαθητή στην κατανόηση των προφορικών κειμένων και συγκεκριμένα να: Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΚΑΙ Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΠΟΛΥΤΡΟΠΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΜΑΘΗΣΙΑΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ Ανταποκρίνονται στην ακρόαση του προφορικού

Διαβάστε περισσότερα

Δεκατέσσερις ιστορίες ζητούν συγγραφέα

Δεκατέσσερις ιστορίες ζητούν συγγραφέα ΓΙΩΡΓΟΣ Σ. ΔΡΟΥΛΙΑΣ Δεκατέσσερις ιστορίες ζητούν συγγραφέα Παραγωγή λόγου για την Ε και την ΣΤ Δημοτικού ΠΡΟΛΟΓΟΣ Για να κρατάς αυτό το βιβλίο στα χέρια σου, σημαίνει ότι θέλεις να μάθεις να εκφράζεσαι

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΗΡΑΚΛΕΙΤΟΣ

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΗΡΑΚΛΕΙΤΟΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β') ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 25 ΜΑΪΟΥ 2012 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ Α1.

Διαβάστε περισσότερα

Μάθηµα 5 ο. Κριτικός Εγγραµµατισµός

Μάθηµα 5 ο. Κριτικός Εγγραµµατισµός Μάθηµα 5 ο Κριτικός Εγγραµµατισµός Παραδοχή: Όση σχέση έχει ο γραπτός λόγος µε σύµβολα και κώδικες, άλλη τόση έχει µε αξίες, ιδεολογίες, υποκειµενικότητες, ερµηνείες, κρίσεις, ενδιαφέροντα, συµφέροντα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΡΙΑ Α. ΔΡΑΚΑΚΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ 6 ΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Ν.ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ

ΜΑΡΙΑ Α. ΔΡΑΚΑΚΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ 6 ΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Ν.ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ «Διαχρονικές αξίες στην εκπαίδευση σε ένα περιβάλλον που αλλάζει μέσα από τον ανατρεπτικό οραματιστή καλλιτέχνη Γιάννη Γαΐτη» (Βιωματικό εργαστήριο με την αξιοποίηση του μοντέλου PERKINS) ΜΑΡΙΑ Α. ΔΡΑΚΑΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Βυζαντινός Κόσμος και Εννοιολογική Ιστορία

Βυζαντινός Κόσμος και Εννοιολογική Ιστορία Arabatzis, G., 2013. Βυζαντινός Κόσμος και Εννοιολογική Ιστορία. In M. Tsianikas, N. Maadad, G. Couvalis, and M. Palaktsoglou (eds.) "Greek Research in Australia: Proceedings of the Biennial International

Διαβάστε περισσότερα

Διάρκεια: 2Χ80 Προτεινόμενη τάξη: Δ -Στ Εισηγήτρια: Χάρις Πολυκάρπου

Διάρκεια: 2Χ80 Προτεινόμενη τάξη: Δ -Στ Εισηγήτρια: Χάρις Πολυκάρπου ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΑΓΩΓΗ Θεατρικό Εργαστήρι: Δημιουργία δραματικών πλαισίων με αφορμή μαθηματικές έννοιες. Ανάπτυξη ικανοτήτων για επικοινωνία μέσω του θεάτρου και του δράματος. Ειδικότερα αναφορικά με τις παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Το μάθημα της Θεατρικής Αγωγής θα διδάσκεται από φέτος στην Ε και Στ Δημοτικού. Πρόκειται για μάθημα βιωματικού χαρακτήρα, με κύριο

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνικές, εκφραστικοί τρόποι και εκφραστικά μέσα στη λογοτεχνία

Τεχνικές, εκφραστικοί τρόποι και εκφραστικά μέσα στη λογοτεχνία Τεχνικές, εκφραστικοί τρόποι και εκφραστικά μέσα στη λογοτεχνία Ύφος (συναντιέται επίσης η έννοια «τόνος του κειμένου»): Διδακτικό, παραινετικό, προτρεπτικό, εξομολογητικό, απλό, λιτό, επιγραμματικό, ρητορικό,

Διαβάστε περισσότερα

Μίλτου Σαχτούρη: «Η Αποκριά» (Κ.Ν.Λ. Β Λυκείου, σσ. 287-288)

Μίλτου Σαχτούρη: «Η Αποκριά» (Κ.Ν.Λ. Β Λυκείου, σσ. 287-288) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ: Μίλτου Σαχτούρη: «Η Αποκριά» (Κ.Ν.Λ. Β Λυκείου, σσ. 287-288) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Στοιχεία που αφορούν στο συγγραφέα, λογοτεχνικό περιβάλλον και λοιπά γραµµατολογικά στοιχεία: 1.

Διαβάστε περισσότερα

Βιογραφικά είδη. Σοβαρό, επίσηµο, τυπικό

Βιογραφικά είδη. Σοβαρό, επίσηµο, τυπικό Βιογραφικά είδη (Βιογραφία, µυθιστορηµατική βιογραφία, αυτοβιογραφία, µυθιστορηµατική αυτοβιογραφία, βιογραφικό σηµείωµα, αυτοβιογραφικό σηµείωµα, αποµνηµονεύµατα, ηµερολόγιο, συστατική επιστολή) Περιεχόµενο

Διαβάστε περισσότερα

Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΘΕΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ «ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΖΟΥΣΑ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ»

Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΘΕΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ «ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΖΟΥΣΑ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ» Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΘΕΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ «ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΖΟΥΣΑ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ» Ειρηάννα Δραγώνα Θεατροπαιδαγωγός- Εμψυχώτρια Θεάτρου [ Το κείμενο βασίστηκε στις

Διαβάστε περισσότερα

από ευχάριστες δραστηριότητες, όπως εκείνες της προανάγνωσης,, ενώ παράλληλα συνειδητοποιούν το φωνημικό χαρακτήρα της γλώσσας και διακρίνουν τα

από ευχάριστες δραστηριότητες, όπως εκείνες της προανάγνωσης,, ενώ παράλληλα συνειδητοποιούν το φωνημικό χαρακτήρα της γλώσσας και διακρίνουν τα ΔΕΥΤΕΡΑ Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης. Το ελεύθερο παιχνίδι είτε ατομικό,είτε ομαδικό σε ελκυστικά οργανωμένες γωνιές επιτρέπει στα παιδιά να χρησιμοποιούν

Διαβάστε περισσότερα

ΣΟΦΙΑ ΝΙΚΟΛΑΪΔΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ: Κ.Π. ΚΑΒΑΦΗΣ, ΤΟ ΑΡΧΕΙΟ ΤΟΥ ΠΟΙΗΤΗ

ΣΟΦΙΑ ΝΙΚΟΛΑΪΔΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ: Κ.Π. ΚΑΒΑΦΗΣ, ΤΟ ΑΡΧΕΙΟ ΤΟΥ ΠΟΙΗΤΗ ΣΟΦΙΑ ΝΙΚΟΛΑΪΔΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ: Κ.Π. ΚΑΒΑΦΗΣ, ΤΟ ΑΡΧΕΙΟ ΤΟΥ ΠΟΙΗΤΗ Εισαγωγικά: Τι είναι λογοτεχνικό αρχείο; Τι περιέχει το αρχείο ενός ποιητή; Ποιος είναι ο πονοκέφαλος ενός εκδότη; Τι ηθικά διλήμματα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΝΔΕΚΑΤΗ ΚΕΙΜΕΝΑ ΥΣΤΕΡΗΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ

ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΝΔΕΚΑΤΗ ΚΕΙΜΕΝΑ ΥΣΤΕΡΗΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΝΔΕΚΑΤΗ ΚΕΙΜΕΝΑ ΥΣΤΕΡΗΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ 1. Πτωχοπρόδρομος - Το κείμενο έχει πολλές διαφορετικές γραφές στα χειρόγραφα που διασώζεται, λόγω του σχετικά δημώδους αλλά και σκωπτικού του χαρακτήρα. Δυσχεραίνει

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΡΗΤΟΡΙΚΗΣ & ΛΟΓΟΥ ΙΙΙ Υπεύθυνη: Μαρία Κακαβούλια ΑΠΟ ΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ ΤΗΣ ΑΦΗΓΗΣΗΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΡΗΤΟΡΙΚΗΣ & ΛΟΓΟΥ ΙΙΙ Υπεύθυνη: Μαρία Κακαβούλια ΑΠΟ ΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ ΤΗΣ ΑΦΗΓΗΣΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΡΗΤΟΡΙΚΗΣ & ΛΟΓΟΥ ΙΙΙ Υπεύθυνη: Μαρία Κακαβούλια Ζ εξάμηνο 2007 ΑΠΟ ΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ ΤΗΣ ΑΦΗΓΗΣΗΣ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΤΗΣ ΑΦΗΓΗΜΑΤΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΑΦΗΓΗΜΑ Α. ΙΣΤΟΡΙΑ story Β. ΛΟΓΟΣ discourse Α.

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛΩΣΣΑ Γ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ. Πέτρος Κλιάπης 3η Περ. Ημαθίας

ΓΛΩΣΣΑ Γ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ. Πέτρος Κλιάπης 3η Περ. Ημαθίας ΓΛΩΣΣΑ Γ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Πέτρος Κλιάπης 3η Περ. Ημαθίας ΗΔομή του Εκπαιδευτικού Υλικού Για τη διδασκαλία της Γλώσσας στην Γ τάξη του Δημοτικού χρησιμοποιείται το παρακάτω υλικό: Βιβλίο του Μαθητή, 3 τεύχη (240

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος Μαθήματος: Εισαγωγή στην παιδική λογοτεχνία. Κωδικός Μαθήματος: ΓΛ0307. Διδάσκων: Διδάσκουσα: Τσιλιμένη Τασούλα, tsilimeni@uth.

Τίτλος Μαθήματος: Εισαγωγή στην παιδική λογοτεχνία. Κωδικός Μαθήματος: ΓΛ0307. Διδάσκων: Διδάσκουσα: Τσιλιμένη Τασούλα, tsilimeni@uth. Τίτλος Μαθήματος: Εισαγωγή στην παιδική λογοτεχνία Κωδικός Μαθήματος: ΓΛ0307 Διδάσκων: Διδάσκουσα: Τσιλιμένη Τασούλα, tsilimeni@uth.gr Είδος Μαθήματος: Υποχρεωτικό Εξάμηνο: 1 ο και 2 ο Μονάδες ECTS: 6

Διαβάστε περισσότερα

Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1. Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες.

Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1. Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες. Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1 Σενάριο Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες. Σε αντίθεση με τα αφηγηματικά ή λογοτεχνικά είδη, το σενάριο περιγράφει αυτό

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης ί>ηγο^η 26 Επιστήμες της Αγωγής 26 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

Γιάννης Ρίτσος: Ανυπόταχτη Πολιτεία (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 51-53)

Γιάννης Ρίτσος: Ανυπόταχτη Πολιτεία (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 51-53) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Γιάννης Ρίτσος: Ανυπόταχτη Πολιτεία (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 51-53) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Στοιχεία που αφορούν στο συγγραφέα, λογοτεχνικό περιβάλλον και λοιπά γραµ- µατολογικά στοιχεία:

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 3 η - ΦΥΣΗ. Σήμερα (αρνητικά):

Ενότητα 3 η - ΦΥΣΗ. Σήμερα (αρνητικά): Ενότητα 3 η - ΦΥΣΗ Θετικά: μας ηρεμεί μας χαλαρώνει μας ψυχαγωγεί (ταξίδια, εκδρομές, συναντήσεις) μας παρέχει τα βασικά είδη διατροφής και επιβίωσης (αέρας, νερό, τροφή) Σήμερα (αρνητικά): Ο άνθρωπος:

Διαβάστε περισσότερα

Πρωινό γεύμα και υγιεινή σώματος στην τουαλέτα.

Πρωινό γεύμα και υγιεινή σώματος στην τουαλέτα. Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης. Το ελεύθερο παιχνίδι είτε ατομικό,είτε ομαδικό σε ελκυστικά οργανωμένες γωνιές επιτρέπει στα παιδιά να χρησιμοποιούν δημιουργικά

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ

ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ , ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Λ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΑΝΤΑ ΚΑΤΣΙΚΗ - ΓΚΙΒΑΛΟΤ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΠΟΡΕΙΑ ΑΘΗΝΑ 2001 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η οριοθέτηση της παιδικής λογοτεχνίας σε σχέση με την

Διαβάστε περισσότερα

Η Μηλιά ένας χώρος αφήγησης

Η Μηλιά ένας χώρος αφήγησης ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΚΑΙ ΜΕΣΩΝ ΜΑΖΙΚΗΣ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ, ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΤΑ Μ.Μ.Ε. Σταδίου 5, 10562, Αθήνα τηλ. 210

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Α

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Α ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Α τάξη Γενικού Λυκείου και Α τάξη Εσπερινού Γενικού Λυκείου Το Π.Σ. για το μάθημα της Λογοτεχνίας στην Α Λυκείου επιδιώκει να δώσει νέες κατευθύνσεις στη διδασκαλία της Λογοτεχνίας

Διαβάστε περισσότερα

Α' ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ 1 η σκηνή: στίχοι 437-494

Α' ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ 1 η σκηνή: στίχοι 437-494 Α' ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ 1 η σκηνή: στίχοι 437-494 1.α. Από τον Πρόλογο στο Επεισόδιο: Η Ελένη, μαζί με τις γυναίκες που αποτελούν το Χορό του δράματος, μπαίνουν μέσα στο παλάτι προκειμένου να ζητήσουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ Το κωμικό και η Ποιητική της Ανατροπής

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ Το κωμικό και η Ποιητική της Ανατροπής ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ Το κωμικό και η Ποιητική της Ανατροπής Ενότητα 5: Ειρωνικό προσωπείο: το παράδειγμα του Γιάννη Σκαρίμπα Κατερίνα Κωστίου Τμήμα Φιλολογίας ενότητα 5 Ειρωνικό

Διαβάστε περισσότερα

Διαφώτιση, Προπαγάνδα και Αντί-Προπαγάνδα στην Κύπρο, 1955 1959 *

Διαφώτιση, Προπαγάνδα και Αντί-Προπαγάνδα στην Κύπρο, 1955 1959 * Alexandrou, C., 2013. Διαφώτιση, Προπαγάνδα και Αντί-Προπαγάνδα στην Κύπρο, 1955 1959. In M. Tsianikas, N. Maadad, G. Couvalis, and M. Palaktsoglou (eds.) "Greek Research in Australia: Proceedings of the

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα: «Βιβλία Γλώσσας Α, Β, Γ ηµοτικού», «Μαθηµατικά Α, Β ηµοτικού»

Θέµατα: «Βιβλία Γλώσσας Α, Β, Γ ηµοτικού», «Μαθηµατικά Α, Β ηµοτικού» 1 ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΤΜΗΜΑ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ Για την ενηµέρωση των υποψηφίων συγγραφέων εγχειριδίων Γλώσσας και Μαθηµατικών, κοινοποιούµε απάντηση σε σχετικό ερωτηµατολόγιο που µας είχαν υποβάλει

Διαβάστε περισσότερα

Η Λογοτεχνία είναι «μια ακολουθία λέξεων», ο κινηματογράφος «μια ακολουθία εικόνων». Ωστόσο και οι δυο αυτές τέχνες διατήρησαν κοινά αφηγηματικά

Η Λογοτεχνία είναι «μια ακολουθία λέξεων», ο κινηματογράφος «μια ακολουθία εικόνων». Ωστόσο και οι δυο αυτές τέχνες διατήρησαν κοινά αφηγηματικά Η Λογοτεχνία είναι «μια ακολουθία λέξεων», ο κινηματογράφος «μια ακολουθία εικόνων». Ωστόσο και οι δυο αυτές τέχνες διατήρησαν κοινά αφηγηματικά στοιχεία. Τη δράση, τους χαρακτήρες, τους διαλόγους Αναδρομική

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΙΜΕΝΟ Κωνσταντῖνος Καβάφης. Μελαγχολία τοῦ Ἰάσωνος Κλεάνδρου ποιητοῦ ἐν Κομμαγηνῇ 595 μ.χ.

ΚΕΙΜΕΝΟ Κωνσταντῖνος Καβάφης. Μελαγχολία τοῦ Ἰάσωνος Κλεάνδρου ποιητοῦ ἐν Κομμαγηνῇ 595 μ.χ. ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ Δ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 25 ΜΑΪΟΥ 2012 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΚΕΙΜΕΝΟ Κωνσταντῖνος Καβάφης Μελαγχολία

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ Α. ΠΟΙΗΣΗ

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ Α. ΠΟΙΗΣΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ Α. ΠΟΙΗΣΗ Για τον ιονύσιο Σολωµό («Ο Κρητικός») ΑΠΟΣΤΟΛΑΚΗΣ Γ., Η ποίηση στη ζωή µας, εκδ. Εστία, Αθήνα χ.χ. FURST L. R., Ροµαντισµός, µτφρ. Ι. Ράλλη - Κ. Χατζηδήµου, εκδ. Ερµής, Αθήνα 2 1988.

Διαβάστε περισσότερα

Πλαίσιο Σχεδιασμού και Οργάνωσης Διδασκαλίας

Πλαίσιο Σχεδιασμού και Οργάνωσης Διδασκαλίας ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΦΑΣΗ Β (2013-2014) Πλαίσιο Σχεδιασμού και Οργάνωσης Διδασκαλίας Ενότητα που αφορά στη διδασκαλία (βάσει του σχολικού γλωσσικού εγχειριδίου):

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παιδική ηλικία είναι ένα ζήτημα για το οποίο η κοινωνιολογία έχει δείξει μεγάλο ενδιαφέρον τα τελευταία χρόνια. Από τις αρχές της δεκαετίας του 1980 έως σήμερα βρίσκεται υπό εξέλιξη ένα πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

Διήμερο σεμινάριο. Εισαγωγή στη θεατρική Σκηνοθεσία. Bar theater

Διήμερο σεμινάριο. Εισαγωγή στη θεατρική Σκηνοθεσία. Bar theater Διήμερο σεμινάριο Εισαγωγή στη θεατρική Σκηνοθεσία Bar theater & Γιατί η υποκριτική είναι Τέχνη Σάββατο και Κυριακή 19 και 20 Οκτωβρίου 2013 στην αίθουσα του ''Θυρεάτη''(παραπλεύρως Αφων Καρκούλη) Έναρξη

Διαβάστε περισσότερα

Δ ι α γ ω ν ί ς μ α τ α π ρ ο ς ο μ ο ί ω ς η σ 1

Δ ι α γ ω ν ί ς μ α τ α π ρ ο ς ο μ ο ί ω ς η σ 1 Δ ι α γ ω ν ί ς μ α τ α π ρ ο ς ο μ ο ί ω ς η σ 1 2 s c h o o l t i m e. g r Ο Άρης Ιωαννίδης Γεννήθηκε το 1973 στο Βόλο. Το 1991 εισήχθη στο Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, απ όπου έλαβε

Διαβάστε περισσότερα

Στρατηγική έρευνας. Στρατηγική έρευνας. Η ερευνητική διαδικασία στη βιβλιοθήκη αρχίζει από τη στιγμή που χρειάζεται

Στρατηγική έρευνας. Στρατηγική έρευνας. Η ερευνητική διαδικασία στη βιβλιοθήκη αρχίζει από τη στιγμή που χρειάζεται Η ερευνητική διαδικασία στη βιβλιοθήκη αρχίζει από τη στιγμή που χρειάζεται Στρατηγική έρευνας κάποιος να λύσει ένα πρόβλημα, να κάνει μια εργασία για την εκπλήρωση κάποιου μαθήματος, να συγγράψει ένα

Διαβάστε περισσότερα

Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την. επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση.

Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την. επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση. Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση. Γραμματισμός: έννοια-παιδαγωγικές συνέπειες Σήμερα, στην αναπτυγμένη τεχνολογικά

Διαβάστε περισσότερα

η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού

η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού 1 η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού Το βιβλίο αυτό, του ψυχοθεραπευτή Gestalt Πέτρου Θεοδώρου, κυκλοφορεί από τις εκδόσεις ΒΙΒΛΙΟΦΟΡΟΣ και σε Ελληνική και

Διαβάστε περισσότερα

Σταυρούλα Τσιπλάκου Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Ελληνική Γλώσσα και Λογοτεχνία Ανοικτό Πανεπιστήμιο Κύπρου stavroula.tsiplakou@ouc.ac.

Σταυρούλα Τσιπλάκου Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Ελληνική Γλώσσα και Λογοτεχνία Ανοικτό Πανεπιστήμιο Κύπρου stavroula.tsiplakou@ouc.ac. Σταυρούλα Τσιπλάκου Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Ελληνική Γλώσσα και Λογοτεχνία Ανοικτό Πανεπιστήμιο Κύπρου stavroula.tsiplakou@ouc.ac.cy 2 ο Π α γ κ ύ π ρ ι ο Σ υ ν έ δ ρ ι ο, 29 Ν ο ε μ β ρ ί ο υ 2 0 1 4,

Διαβάστε περισσότερα

Μεγάλο βραβείο, μεγάλοι μπελάδες. Μάνος Κοντολέων. Εικονογράφηση: Τέτη Σώλου

Μεγάλο βραβείο, μεγάλοι μπελάδες. Μάνος Κοντολέων. Εικονογράφηση: Τέτη Σώλου Συλλογή Περιστέρια 148 Εικονογράφηση εξωφύλλου: Εύη Τσακνιά 1. Το σωστό γράψιμο Έχεις προσέξει πως κάποια βιβλία παρακαλούμε να μην τελειώσουν ποτέ κι άλλα, πάλι, από την πρώτη κιόλας σελίδα τα βαριόμαστε;

Διαβάστε περισσότερα

Η σταδιακή ανάπτυξη της δοµής του, ήταν και το µοντέλο για όλα τα πρώτα ανάλογα εργαστήρια του Θεοδώρου, τα οποία κινούνταν σε αυτήν την θεµατική.

Η σταδιακή ανάπτυξη της δοµής του, ήταν και το µοντέλο για όλα τα πρώτα ανάλογα εργαστήρια του Θεοδώρου, τα οποία κινούνταν σε αυτήν την θεµατική. ΠΟΛΥΤΕΧΝΟ από το 2000 µέχρι σήµερα ένα εργαστήρι σκηνικής έκφρασης και δηµιουργίας, ή µια πρόταση ασκήσεων δηµιουργικής φαντασίας -------------------------------------------- (α) αντικείµενο και ιστορικό

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Μαρία Καραγιάννη Σύμβουλος Αγωγής Υγείας Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού

Δρ. Μαρία Καραγιάννη Σύμβουλος Αγωγής Υγείας Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Δρ. Μαρία Καραγιάννη Σύμβουλος Αγωγής Υγείας Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού 3.2 Ανάπτυξη κοινωνικών δεξιοτήτων και σχέσεων Να επιδεικνύουν τρόπους αποτελεσματικής επικοινωνίας Να επιδεικνύουν ικανότητες

Διαβάστε περισσότερα

Θεμελιώδεις αρχές επιστήμης και μέθοδοι έρευνας

Θεμελιώδεις αρχές επιστήμης και μέθοδοι έρευνας A. Montgomery Θεμελιώδεις αρχές επιστήμης και μέθοδοι έρευνας Καρολίνα Δουλουγέρη, ΜSc Υποψ. Διαδάκτωρ Σήμερα Αναζήτηση βιβλιογραφίας Επιλογή μεθοδολογίας Ερευνητικός σχεδιασμός Εγκυρότητα και αξιοπιστία

Διαβάστε περισσότερα

Η καλλιέργεια της κριτικής ανάγνωσης µέσα από το µάθηµα της λογοτεχνίας

Η καλλιέργεια της κριτικής ανάγνωσης µέσα από το µάθηµα της λογοτεχνίας Η καλλιέργεια της κριτικής ανάγνωσης µέσα από το µάθηµα της λογοτεχνίας Η εµπειρία της χρήσης των «Αναγνωστικών Ηµερολογίων» στην Α Γυµνασίου της Βάλιας Λουτριανάκη Η χρήση αναγνωστικών ηµερολογίων (reading

Διαβάστε περισσότερα

Παροράµατα βιβλίου Κείµενα Νεοελληνικής Λογοτεχνίας Α Γυµνασίου

Παροράµατα βιβλίου Κείµενα Νεοελληνικής Λογοτεχνίας Α Γυµνασίου Κείµενα Νεοελληνικής Λογοτεχνίας Α Γυµνασίου 1 4 η αράδα 1 ης διαθεµατικής 2 75 4 η αράδα από το τέλος 157 11 η αράδα 4 194 19 η αράδα 5 149 4 η αράδα 1 ης διαθεµατικής 6 152 Τελευταία αράδα 7 240 ιαθεµατική

Διαβάστε περισσότερα

σόκ. Σιώπησε και έφυγε μετανιωμένος χωρίς να πει τίποτα, ούτε μια λέξη.» Σίμος Κάρμιος Λύκειο Λειβαδιών Σεπτέμβριος 2013

σόκ. Σιώπησε και έφυγε μετανιωμένος χωρίς να πει τίποτα, ούτε μια λέξη.» Σίμος Κάρμιος Λύκειο Λειβαδιών Σεπτέμβριος 2013 Εμπειρίες που αποκόμισα από το Διήμερο Σεμινάριο που αφορά στην ένταξη Παιδιών με Απώλεια Ακοής στη Μέση Γενική και Μέση Τεχνική και Επαγγελματική Εκπαίδευση Είχα την τύχη να συμμετάσχω στο διήμερο σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

Φωνή: Θανούλη! Φανούλη! Μαριάννα! Φανούλης: Μας φωνάζει η μαμά! Ερχόμαστε!

Φωνή: Θανούλη! Φανούλη! Μαριάννα! Φανούλης: Μας φωνάζει η μαμά! Ερχόμαστε! 20 Χειμώνας σε μια πλατεία. Χιονίζει σιωπηλά. Την ησυχία του τοπίου διαταράσσουν φωνές και γέλια παιδιών. Μπαίνουν στη σκηνή τρία παιδιά: τα δίδυμα, ο Θανούλης και ο Φανούλης, και η αδελφή τους η Μαριάννα.

Διαβάστε περισσότερα

Γιώργης Παυλόπουλος. Τι είναι ποίηση...

Γιώργης Παυλόπουλος. Τι είναι ποίηση... Γιώργης Παυλόπουλος Τι είναι ποίηση... "Αν ένα πουλί μπορούσε να πει με ακρίβεια τι τραγουδάει, γιατί τραγουδάει, και τι είναι αυτό που το κάνει να τραγουδάει, δεν θα τραγούδαγε". Κυρίες και Κύριοι Φίλες

Διαβάστε περισσότερα

Mουσειοσκευή «Ζωγραφίζω το δέντρο» Το µάθηµα των εικαστικών ως µέσο περιβαλλοντικής εκπαίδευσης

Mουσειοσκευή «Ζωγραφίζω το δέντρο» Το µάθηµα των εικαστικών ως µέσο περιβαλλοντικής εκπαίδευσης Mουσειοσκευή «Ζωγραφίζω το δέντρο» Το µάθηµα των εικαστικών ως µέσο περιβαλλοντικής εκπαίδευσης Ελένη - Φαίη Σταµάτη ιευθύντρια Μουσείου Ελληνικής Παιδικής Τέχνης email: contact@childrensartmuseum.gr ΠΕΡΙΛΗΨΗ

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος. Στις μέρες μας, η ελεύθερη πληροφόρηση και διακίνηση της πληροφορίας

Πρόλογος. Στις μέρες μας, η ελεύθερη πληροφόρηση και διακίνηση της πληροφορίας Πρόλογος Στις μέρες μας, η ελεύθερη πληροφόρηση και διακίνηση της πληροφορίας αποτελεί δημόσιο αγαθό, το οποίο πρέπει να παρέχεται χωρίς περιορισμούς και εμπόδια στα μέλη της κοινωνίας. Οι πολύπλευρα πληροφορημένοι

Διαβάστε περισσότερα

Η ιστορία του φωτός σαν παραμύθι

Η ιστορία του φωτός σαν παραμύθι Η ιστορία του φωτός σαν παραμύθι περιγραφή της δράσης Χρήστος Γκοτζαρίδης Φυσικός ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΚΑΤΑΡΤΙΚΗ ΦΑΣΗ Μικρή Περιγραφή: Οι μαθητές θα παρακολουθήσουν μία ιστορία, για την εξέλιξη των

Διαβάστε περισσότερα

φιλολογικές σελίδες, λογοτεχνία

φιλολογικές σελίδες, λογοτεχνία ΝΕΑ ΑΘΗΝΑΪΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΟ ΜΥΘΙΣΤΟΡΗΜΑ Από την εισαγωγή του σχολικού βιβλίου Κείµενα Νεοελληνικής Λογοτεχνίας, β τεύχος (σελ. 10-11) Μυθιστόρηµα Ιστορία περιπετειών ενός βασικού ήρωα Βίος και Πολιτεία Αλέξη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ 27-05-2004

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ 27-05-2004 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ 27-05-2004 1. Πράγματι, τα προαναφερθέντα αποτελούν κυρίαρχα χαρακτηριστικά της ποίησης του Ελύτη, που πιστοποιούνται σαφέστατα- και στο δοθέν ποίημα. Συγκεκριμένα:

Διαβάστε περισσότερα

Η εκμάθηση μιας δεύτερης/ξένης γλώσσας. Ασπασία Χατζηδάκη, Επ. Καθηγήτρια Π.Τ.Δ.Ε 2011-12

Η εκμάθηση μιας δεύτερης/ξένης γλώσσας. Ασπασία Χατζηδάκη, Επ. Καθηγήτρια Π.Τ.Δ.Ε 2011-12 Η εκμάθηση μιας δεύτερης/ξένης γλώσσας Ασπασία Χατζηδάκη, Επ. Καθηγήτρια Π.Τ.Δ.Ε 2011-12 Βασικοί όροι και έννοιες- Δεύτερη # Ξένη γλώσσα Δεύτερη γλώσσα είναι οποιαδήποτε γλώσσα κατακτά ή μαθαίνει ένα άτομο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του Σολωμού. Το μεταφυσικό στοιχείο εντοπίζεται λόγου χάρη στο στίχο 54 όπου ανιχνεύουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΤΩΝ ΤΡΙΩΝ ΚΥΚΛΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΤΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΤΩΝ ΤΡΙΩΝ ΚΥΚΛΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΤΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΤΩΝ ΤΡΙΩΝ ΚΥΚΛΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Έκδοση Α Διεύθυνση Επιμόρφωσης & Κατάρτισης Ιανουάριος 2013 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Το μοντέλο των τριών κύκλων... 3 1.1 Α κύκλος:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 20 ΜΑΪΟΥ 2009 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 20 ΜΑΪΟΥ 2009 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 20 ΜΑΪΟΥ 2009 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΤΡΕΙΣ (3) ΚΕΙΜΕΝΟ Mίλτος Σαχτούρης Ὁ Ἐλεγκτής

Διαβάστε περισσότερα

Σόφη Θεοδωρίδου: "Αν δε συμπάσχεις με τους ήρωές σου, δεν είναι αληθινοί"

Σόφη Θεοδωρίδου: Αν δε συμπάσχεις με τους ήρωές σου, δεν είναι αληθινοί Σόφη Θεοδωρίδου: "Αν δε συμπάσχεις με τους ήρωές σου, δεν είναι αληθινοί" Το clickatlife επιλέγει ρήσεις από έντεκα συγγραφείς της παγκόσμιας κλασσικής λογοτεχνίας για να ανοίξει διάλογο με σύγχρονους

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις.

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις. Α ομάδα ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1. Η συγγραφέας του βιβλίου μοιράζεται μαζί μας πτυχές της ζωής κάποιων παιδιών, άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε δυσάρεστες. α) Ποια πιστεύεις ότι είναι τα μηνύματα που θέλει να περάσει μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Σ ένα συνοριακό σταθμό

Σ ένα συνοριακό σταθμό Σ ένα συνοριακό σταθμό - Αντώνη Σαμαράκη Σχεδιασμός πρότασης: Μαρία Παπαλεοντίου, Φιλόλογος Δημιουργία κλίματος δεκτικότητας Προβάλλονται εικόνες σχετικές με σταθμούς και τρένα με μουσική υπόκρουση και

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Επιμέλεια εργασίας: Παναγιώτης Γιαννόπουλος Περιεχόμενα Ερώτηση 1 η : σελ. 3-6 Ερώτηση 2 η : σελ. 7-9 Παναγιώτης Γιαννόπουλος Σελίδα 2 Ερώτηση 1 η Η συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

Τηλεόραση και διαφήμιση

Τηλεόραση και διαφήμιση Τηλεόραση και διαφήμιση Δείτε τι έγραψαν μερικά παιδιά για τις διαφημίσεις:... Σε κάθε σπίτι σήμερα έχει μπει η τηλεόραση και, όπως γνωρίζουμε, κάθε μέρα βομβαρδιζόμαστε από τις διάφορες διαφημίσεις που

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Α ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Α ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Α ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Το μάθημα της Νέας Ελληνικής Γλώσσας στην Α Γυμνασίου διδάσκεται τρεις (3) περιόδους την εβδομάδα. Συνεπώς, το σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ 1. ΚΕ Φ ΑΛ ΑΙ Ο 2 : Περ ιγ ραφ ή της κ ίν ησ ης

ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ 1. ΚΕ Φ ΑΛ ΑΙ Ο 2 : Περ ιγ ραφ ή της κ ίν ησ ης 1 Σκοπός ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ 1 ΚΕ Φ ΑΛ ΑΙ Ο 2 : Περ ιγ ραφ ή της κ ίν ησ ης Να αποκτήσουν οι μαθητές τη δυνατότητα να απαντούν σε ερωτήματα που εμφανίζονται στην καθημερινή μας ζωή και έχουν σχέση με την

Διαβάστε περισσότερα

Γ φάση: Γιατί έτσι κι όχι αλλιώς;

Γ φάση: Γιατί έτσι κι όχι αλλιώς; Ζωγραφιά: Β. Χατζηβαρσάνης 2014, ΚΠΕ Ελευθερίου Κορδελιού & Βερτίσκου Γ φάση: Γιατί έτσι κι όχι αλλιώς; 95 Οδηγίες για τις δραστηριότητες της Γ φάσης Έχοντας συζητήσει για την κατάσταση της γειτονιάς μας

Διαβάστε περισσότερα

Νοημοσύνη. Μπορεί να μετρηθεί; Βασίλειος Κωτούλας 2 η Περιφέρεια ΔΕ Καρδίτσας

Νοημοσύνη. Μπορεί να μετρηθεί; Βασίλειος Κωτούλας 2 η Περιφέρεια ΔΕ Καρδίτσας Νοημοσύνη Μπορεί να μετρηθεί; Βασίλειος Κωτούλας 2 η Περιφέρεια ΔΕ Καρδίτσας S Αμφισβήτηση S Αξιολόγηση της νοημοσύνης (Νασιάκου, (1980): Νοημοσύνη είναι ό,τι μετρούν τα τεστ νοημοσύνης) S Τρόπος αξιολόγησης

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη Χωρικής Αντίληψης και Σκέψης

Ανάπτυξη Χωρικής Αντίληψης και Σκέψης Ανάπτυξη Χωρικής Αντίληψης και Σκέψης Clements & Sarama, 2009; Sarama & Clements, 2009 Χωρική αντίληψη και σκέψη Προσανατολισμός στο χώρο Οπτικοποίηση (visualization) Νοερή εικονική αναπαράσταση Νοερή

Διαβάστε περισσότερα

Απαντήσεις λυρισµό 2.

Απαντήσεις λυρισµό 2. Απαντήσεις 1. Η λιτότητα, η εκφραστική καθαρότητα, ο δωρικός χαρακτήρας της αφήγησης, το απλό και λιτό ύφος, ο αφαιρετικός και συνάµα περιεκτικός λόγος, είναι µερικά από εκείνα τα χαρακτηριστικά γνωρίσµατα

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση της ξένης λογοτεχνίας στα εγχειρίδια διδασκαλίας της λογοτεχνίας στη ευτεροβάθμια Εκπαίδευση. Παρασκευή 20/3/2015

Η θέση της ξένης λογοτεχνίας στα εγχειρίδια διδασκαλίας της λογοτεχνίας στη ευτεροβάθμια Εκπαίδευση. Παρασκευή 20/3/2015 Η θέση της ξένης λογοτεχνίας στα εγχειρίδια διδασκαλίας της λογοτεχνίας στη ευτεροβάθμια Εκπαίδευση Παρασκευή 20/3/2015 ΕΠΠΣ-ΑΠΣ λογοτεχνίας Το Πρόγραμμα Σπουδών στη λογοτεχνία δομείται για όλη την υποχρεωτική

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Ν. ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΓΕ.Λ.

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Ν. ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΓΕ.Λ. ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Ν. ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΓΕ.Λ. Α.1. Πεζολογία: Παρά το γεγονός ότι το ποίημα εκφράζει συναισθηματικές καταστάσεις, αποπνέει έντονη συγκίνηση. Ο λυρισμός, ωστόσο, εκφράζεται μόνο

Διαβάστε περισσότερα

Κωνσταντίνος Καβάφης: Η Σατραπεία (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 25-26)

Κωνσταντίνος Καβάφης: Η Σατραπεία (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 25-26) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Κωνσταντίνος Καβάφης: Η Σατραπεία (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 25-26) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Στοιχεία που αφορούν στο συγγραφέα, λογοτεχνικό περιβάλλον και λοιπά γραµ- µατολογικά στοιχεία:

Διαβάστε περισσότερα

Β2. α) 1 ος τρόπος πειθούς: Επίκληση στη λογική Μέσο πειθούς: Επιχείρημα («Να γιατί η αρχαία τέχνη ελευθερίας»)

Β2. α) 1 ος τρόπος πειθούς: Επίκληση στη λογική Μέσο πειθούς: Επιχείρημα («Να γιατί η αρχαία τέχνη ελευθερίας») Α1. ΠΕΡΙΛΗΨΗ Το κείμενο πραγματεύεται το διαχρονικό ρόλο και τη συμβολή της αρχαίας ελληνικής τέχνης σε παγκόσμια κλίμακα. Αρχικά, επισημαίνεται ότι ο καλλιτέχνης προσπαθεί μέσω της τέχνης να αποστασιοποιηθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ ΤΗΣ ΛΟΓΙΚΗΣ

ΤΟ ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ ΤΗΣ ΛΟΓΙΚΗΣ 1. ΤΟ ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ ΤΗΣ ΛΟΓΙΚΗΣ Στόχος Να γνωρίζουν οι μαθητές: να αξιοποιούν το σύμβολο της συνεπαγωγής και της ισοδυναμίας να αξιοποιούν τους συνδέσμους «ή», «και» ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η συννενόηση μεταξύ των ανθρώπων

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. Όσο μπορείς, Κ. Π. Καβάφη ( Παράλληλο κείμενο: Τριαντάφυλλα στο παράθυρο, Α. Εμπειρίκου)

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. Όσο μπορείς, Κ. Π. Καβάφη ( Παράλληλο κείμενο: Τριαντάφυλλα στο παράθυρο, Α. Εμπειρίκου) ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Κείμενο: Όσο μπορείς, Κ. Π. Καβάφη ( Παράλληλο κείμενο: Τριαντάφυλλα στο παράθυρο, Α. Εμπειρίκου) 1 2 ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Κείμενο: Χρόνος: Όσο μπορείς, Κ. Π. Καβάφη

Διαβάστε περισσότερα

www.synodoiporos,weebly.com Page 1

www.synodoiporos,weebly.com Page 1 ΓΡΑΦΟΝΤΑΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΚΕΙΜΕΝΟΥ Σε πρώτη φάση διαβάζουμε τουλάχιστον 2 φορές ολόκληρο το κείμενο και φροντίζουμε να το κατανοήσουμε πλήρως. Προσέχουμε ιδιαίτερα τη στάση - άποψη του συγγραφέα και το σκοπό

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΩΡΗΤΙΚΑ ΜΟΝΤΕΛΑ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΕΦΟΡΜΑΓΗ ΤΟΥΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ

ΘΕΩΡΗΤΙΚΑ ΜΟΝΤΕΛΑ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΕΦΟΡΜΑΓΗ ΤΟΥΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Ι ΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ, 5 CFU 1. prof. Paola Maria Minucci (6 ιδακτικές ώρες): 1 CFU Α ΜΕΡΟΣ, 0,5 CFU (In data da stabilire) ιδακτική της νεοελληνικής ποίησης 1: Ανάλυση του κειµένου Β ΜΕΡΟΣ,

Διαβάστε περισσότερα

Με την προσδοκία ότι το βιβλίο αυτό θα αποβεί χρήσιμο σε μαθητές και συναδέλφους φιλολόγους, εύχομαι καλή επιτυχία στο έργο τους.

Με την προσδοκία ότι το βιβλίο αυτό θα αποβεί χρήσιμο σε μαθητές και συναδέλφους φιλολόγους, εύχομαι καλή επιτυχία στο έργο τους. 5 Πρόλογος Το βιβλίο αυτό αποτελεί μια βελτιωμένη έκδοση του Συντακτικού της αρχαίας ελληνικής γλώσσας σε πίνακες που κυκλοφόρησε τον Οκτώβριο του 2000. Η επανέκδοσή του κρίθηκε αναγκαία προκειμένου να

Διαβάστε περισσότερα

Νέα Ελληνική Λογοτεχνία Α Λυκείου Κωδικός 4528 Ενότητα: «Παράδοση και μοντερνισμός στη νεοελληνική ποίηση»

Νέα Ελληνική Λογοτεχνία Α Λυκείου Κωδικός 4528 Ενότητα: «Παράδοση και μοντερνισμός στη νεοελληνική ποίηση» Νέα Ελληνική Λογοτεχνία Α Λυκείου Κωδικός 4528 Ενότητα: «Παράδοση και μοντερνισμός στη νεοελληνική ποίηση» ΛΑΜΠΡΟΣ ΠΟΡΦΥΡΑΣ (1879-1932), Είδα Εἶδα μία χώρα ξωτικιὰ στ ἀνήσυχο ὄνειρό μου: πόσ ὄμορφη δὲ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΑΔΙΟ 1. ΜΕΓΑΕΠΙΠΕΔΟ. (ΤΟ ΕΘΝΙΚΟ. ΑΥΤΟ ΔΕΝ ΕΠΙΔΕΧΕΤΑΙ «ΑΝΑΔΟΜΗΣΕΙΣ»

ΣΤΑΔΙΟ 1. ΜΕΓΑΕΠΙΠΕΔΟ. (ΤΟ ΕΘΝΙΚΟ. ΑΥΤΟ ΔΕΝ ΕΠΙΔΕΧΕΤΑΙ «ΑΝΑΔΟΜΗΣΕΙΣ» Πως γίνομαι δημιουργός Αναλυτικού Προγράμματος: B= (Τι γνωρίζουν οι συνάδελφοι πριν από το σεμινάριο για το Θέμα) (BEFORE) D= (Τι λαμβάνουν οι συνάδελφοι κατά το σεμινάριο για το Θέμα) (DURING) A= (Τι

Διαβάστε περισσότερα

Σύγχρονος χορός: Ιστορία, εκπαίδευση, σύνθεση και χορογραφία. Ενότητα 9: Χοροθέατρο Γαλάνη Μαρία (Μάρω) PhD Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης

Σύγχρονος χορός: Ιστορία, εκπαίδευση, σύνθεση και χορογραφία. Ενότητα 9: Χοροθέατρο Γαλάνη Μαρία (Μάρω) PhD Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης Σύγχρονος χορός: Ιστορία, εκπαίδευση, σύνθεση και χορογραφία Ενότητα 9: Χοροθέατρο Γαλάνη Μαρία (Μάρω) PhD Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης 1 Σκοπός της ενότητας Γνωριμία με την τέχνη του χοροθεάτρου

Διαβάστε περισσότερα

Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015

Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015 Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015 Δημητριάννα Σκουρτσή Γ2 Σχολικό έτος 2014-15 Τάξη Γ Γυμνασίου Λογοτεχνικό Εξωσχολικό

Διαβάστε περισσότερα

Οδυσσέας Ελύτης: Η Μαρίνα των βράχων (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 55-58)

Οδυσσέας Ελύτης: Η Μαρίνα των βράχων (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 55-58) 1. ΚΕΙΜΕΝO Οδυσσέας Ελύτης: Η Μαρίνα των βράχων (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 55-58) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Στοιχεία που αφορούν στο συγγραφέα, λογοτεχνικό περιβάλλον και λοιπά γραµ- µατολογικά στοιχεία:

Διαβάστε περισσότερα

Η ζωή είναι αλλού. < <Ηλέκτρα>> Το διαδίκτυο είναι γλυκό. Προκαλεί όμως εθισμό. Γι αυτό πρέπει τα παιδιά. Να το χρησιμοποιούν σωστά

Η ζωή είναι αλλού. < <Ηλέκτρα>> Το διαδίκτυο είναι γλυκό. Προκαλεί όμως εθισμό. Γι αυτό πρέπει τα παιδιά. Να το χρησιμοποιούν σωστά Δράση 2 Σκοπός: Η αποτελεσματικότερη ενημέρωση των μαθητών σχετικά με όλα τα είδη συμπεριφορικού εθισμού και τις επιπτώσεις στην καθημερινή ζωή! Οι μαθητές εντοπίζουν και παρακολουθούν εκπαιδευτικά βίντεο,

Διαβάστε περισσότερα

Η διδασκαλία της Ιστορίας από τις πηγές

Η διδασκαλία της Ιστορίας από τις πηγές Η διδασκαλία της Ιστορίας από τις πηγές Αντώνης Μαστραπάς Σχολικός Σύμβουλος ΠΕ02 02 Πειραιά Η διδασκαλία της Ιστορίας Πλουραλιστική στις μεθόδους Εκλεκτιστική στις πρακτικές/τεχνικές τεχνικές Παράμετροι

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ (2013-2014) Πλαίσιο Σχεδιασμού και Οργάνωσης Διδασκαλίας

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ (2013-2014) Πλαίσιο Σχεδιασμού και Οργάνωσης Διδασκαλίας ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ (2013-2014) Πλαίσιο Σχεδιασμού και Οργάνωσης Διδασκαλίας Ενότητα που αφορά στη διδασκαλία (βάσει του σχολικού γλωσσικού εγχειριδίου):

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ ΙΟΥΛΙΟΣ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ ΙΟΥΛΙΟΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ ΙΟΥΛΙΟΣ 2007 ΑΝΑΛΥΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΟΥ CYPRUS COLLEGE ΓΙΑ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟ ΤΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ 1 Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ (µε αποτίµηση

Διαβάστε περισσότερα

Αισθητική φιλοσοφία της τέχνης και του ωραίου

Αισθητική φιλοσοφία της τέχνης και του ωραίου Αισθητική φιλοσοφία της τέχνης και του ωραίου Αικατερίνη Καλέρη, Αν. Καθηγήτρια το μάθημα Αισθητική διδάσκεται στο 4ο έτος, Ζ εξάμηνο εισάγει στις κλασσικές έννοιες και θεωρίες της φιλοσοφίας της τέχνης

Διαβάστε περισσότερα