Η ΟΡΝΙΘΟΠΑΝΙΔΑ ΤΟΥ ΜΕΡΑΜΠΕΛΛΟΥ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Η ΟΡΝΙΘΟΠΑΝΙΔΑ ΤΟΥ ΜΕΡΑΜΠΕΛΛΟΥ"

Transcript

1 Η ΟΡΝΙΘΟΠΑΝΙΔΑ ΤΟΥ ΜΕΡΑΜΠΕΛΛΟΥ

2 Κοκκινοκεφαλάς Lanius senator ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΝΕΑΠΟΛΗΣ ΚΡΗΤΗΣ Η ΟΡΝΙΘΟΠΑΝΙΔΑ ΤΟΥ ΜΕΡΑΜΠΕΛΛΟΥ ΝΕΑΠΟΛΗ ΚΡΗΤΗΣ 2009

3 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΚΔΟΤΗΣ Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Νεάπολης Κρήτης Αναπήρων Πολέμου 3, Τ.Κ , Νεάπολη Κρήτης Τηλ./Fax: ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ Γιάννης Τσιχλής ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ - ΚΕΙΜΕΝΑ Μιχάλης Δρετάκης ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΕΚΔΟΣΗΣ Μαμάκης Γεώργιος, Υπεύθυνος του ΚΠΕ Νεάπολης Δρακωνάκη Χρυσούλα, Αν. Υπεύθυνη Βασιλάκη Ασπασία, μέλος Παιδαγωγικής Ομάδας Δαρδιώτη Αντωνία, μέλος Παιδαγωγικής Ομάδας Πλουσάκη Κρυστάλλω, μέλος Παιδαγωγικής Ομάδας Εισαγωγή...7 Τα πουλιά στο Μεραμπέλο...11 Στις ακτές, στη θάλασσα, στα βραχονήσια...13 Στους υγρότοπους...21 Στους θαμνώνες και στα δάση...31 Στα βουνά και στα φαράγγια...45 Στους οικισμούς και στις καλλιέργειες...51 Παράρτημα...61 ΑΡΧΕΙΑΚΗ ΕΡΕΥΝΑ Μαμάκης Γεώργιος ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΗ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ Ηλίας Κουρτέσης ΕΚΤΥΠΩΣΗ - ΒΙΒΛΙΟΔΕΣΙΑ Τυποκρέτα Το παρόν επανεκτυπώθηκε στο πλαίσιο της πράξης «Κέντρα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης στις 8 Περιφέρειες Σύγκλισης» του Επιχειρησιακού Προγράμματος Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση του ΕΣΠΑ με τη συγχρηματοδότηση του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου και εθνικών πόρων. Η αναφορά στο βιβλίο είναι η εξής: Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Νεάπολης Κρήτης Τσιχλής Γ. - Δρετάκης Μ.) 2008 Η Ορνιθοπανίδα του Μεραμπέλλου ΚΠΕ Νεάπολης Κρήτης, 6.71

4 Ε Ι Σ Α Γ Ω Γ Η t u t u t u t u t u t u t u τις 18 Μαϊου του 1938, οι μαθητές του Δημοτικού Σχολείου Μιλάτου συνήλθαν στη μεγάλη αίθουσα του σχολείου τους, προκειμένου να αντιμετωπίσουν το πρόβλημα της καθημερινής εξόντωσης των πουλιών με λάστιχα και της καταστροφής των φωλιών τους από ομάδες παιδιών. Αποφάσισαν να γίνουν οι ίδιοι οι φύλακες της ζωής των πτηνών. Χώρισαν την περιοχή τους σε τομείς, τοποθέτησαν υπεύθυνους ανά τομέα, όρισαν συμβουλευτική επιτροπή και «εννεαμελές δικαστήριο εκλεγόμενον δια κλήρου που θα δικάζη κάθε Σάββατο τους παραβάτας». Ορκίστηκαν όλοι μαζί και ο καθένας χωριστά: «Ορκίζομαι ενώπιον του Θεού και του Χριστού του ότι θα προστατεύσω τη ζωή των πτηνών με κάθε τρόπο. Δεν θα καταστρέψω ούτε φωλιά πτηνού, ούτε θα σπάσω τα αυγά της, ούτε θα σκοτώσω πουλάκια και θα έχω τη μεγαλύτερή μου χαρά και τιμή να με λένε προστάτη της ζωής των πτηνών, ο Θεός και ο Χριστός ας με βοηθήση στη δουλειά μου αυτή». βλέπε σελ ) Σήμερα η ζωή των πουλιών δεν απειλείται μόνο από τις σφεντόνες των παιδιών και το παράνομο κυνήγι. Η καταστροφή των βιοτόπων τους από την επέκταση των ανθρώπινων δραστηριοτήτων, οι πετρελαιοκηλίδες, τα ατυχήματα στα εναέρια σύρματα και τα δηλητηριασμένα δολώματα δυσχεραίνουν ολοένα και περισσότερο την επιβίωσή τους. Πριν 70 χρόνια στη Μίλατο τα παιδιά αντιμετώπισαν με ευαισθησία ένα περιβαλλοντικό ζήτημα της περιοχής τους και ανέλαβαν δράση. Τα σημερινά παιδιά θα κληθούν στο μέλλον να αντιμετωπίσουν πολλά και σύνθετα περιβαλλοντικά ζητήματα. Αν στην αγάπη για τη ζωή και την ευαισθησία των παιδιών «μπολιάσουμε» την απαραίτητη γνώση και τις δεξιότητες, η αντιμετώπιση των περιβαλλοντικών ζητημάτων θα είναι εφικτή. Τα σημερινά παιδιά μελλοντικοί ενεργοί πολίτες, θα οργανωθούν, θα αντιδράσουν, θα δράσουν και θα δώσουν λύσεις. Τα Κέντρα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης ιδρύθηκαν και λειτουργούν για αυτό τον σκοπό. Η παρούσα έκδοση του Κέντρου Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Νεάπολης Λασιθίου αξιοποιεί Τσίχλα Turdus philomelos 7

5 για εκπαιδευτικούς σκοπούς μία μοναδική συλλογή φωτογραφιών πουλιών που συναντά κανείς στην περιοχή Μεραμπέλου. Οι λεπτομέρειες, τα χρώματα και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά των πουλιών, εμφανή στις περισσότερες φωτογραφίες, σε συνδυασμό με τα κείμενα που συνοδεύουν κάθε κεφάλαιο, μπορούν να βοηθήσουν τον μεγάλο και τον μικρό αναγνώστη στην εξοικείωση με την ορνιθοπανίδα του τόπου του και στην αναγνώριση πολλών ειδών κατά την παρατήρησή τους στη φύση. Τα κείμενα με πολύ ενδιαφέρουσες πληροφορίες για τη ζωή των πουλιών, ταξιδεύουν τον αναγνώστη πότε με τη ματιά ενός επιστήμονα ορνιθολόγου, πότε με τη ματιά ενός μικρού παιδιού πού θέλει να εντρυφήσει στην παρατήρηση και αναγνώριση πουλιών. Ευχαριστούμε τον κύριο Γιάννη Τσιχλή που μας εμπιστεύτηκε τις φωτογραφίες που για χρόνια συγκέντρωνε με περίσσεια υπομονής και πάθους, ορμώμενος από την αγάπη για τη φύση και τα πουλιά σε συνδυασμό με το φωτογραφικό του ταλέντο. Αυτή η έκδοση δεν θα είχε την ίδια αξία, χωρίς την επιστημονική στήριξη και τα κείμενα του κυρίου Μιχάλη Δρεττάκη, ορνιθολόγου του Μουσείου Φυσικής Ιστορίας Πανεπιστημίου Κρήτης, τον οποίο ευχαριστούμε ιδιαιτέρως για τη διάθεση που έδειξε να βοηθήσει με μόνο κίνητρο την αγάπη για το αντικείμενο της έρευνάς του. Ελπίζουμε, τέλος, η έκδοση αυτή να αποτελέσει μια μικρή συμβολή στην προσπάθεια να μη γίνουν κάποτε αυτές οι φωτογραφίες αναμνηστικές... Νεάπολη, Ιούνης 2008 Η παιδαγωγική ομάδα του ΚΠΕ Νεάπολης Μαμάκης Γεώργιος, Υπεύθυνος του ΚΠΕ Δρακωνάκη Χρυσούλα, Αν. Υπεύθυνη Βασιλάκη Ασπασία, μέλος Παιδαγωγικής Ομάδας Δαρδιώτη Αντωνία, μέλος Παιδαγωγικής Ομάδας Πλουσάκη Κρυστάλλω, μέλος Παιδαγωγικής Ομάδας Οι φωτογραφίες αυτής της έκδοσης αφιερώνονται στους µικρούς µαθητές της Κρήτης, µε µια ελπίδα και µια ευχή... Η ελπίδα: Ότι θα τους παρακινήσει να µάθουν όσο το δυνατόν περισσότερα πράγµατα για τα πουλιά, τα ονόµατά τους, τα χρώµατά τους, το κελάηδισµά τους, τις συνήθειές τους, τον τρόπο που τρέφονται κι αναπαράγονται... Για τα µακρινά ταξίδια των αποδηµητικών και για τη γοητευτική συµπεριφορά των επιδηµητικών. Η γνώση αυτή θα τους αποκαλύψει το µεγαλείο της φύσης και θα τους κάνει να εκτιµήσουν και να προστατέψουν αυτόν τον «άλλο» κόσµο που ζει δίπλα µας και γύρω µας... Και η ευχή: Όταν θα µεγαλώσουν να εκτονώνουν τα όποια κυνηγετικά τους ένστικτα µ ένα «κλικ» κι όχι µ ένα «µπαµ»... Γιάννης Τσιχλής Εκ μέρους του φορέα υλοποίησης ο Δήμαρχος Νεάπολης Νίκος Καστρινάκης 8 9

6 Θαμνοφυλλοσκόπος Phylloscopus trochilus HΤα πουλιά στο Μεραμπέλο δυνατότητα να γνωρίσει ο κάτοικος και ο επισκέπτης του Μεραμπέλου τα πουλιά της περιοχής και κυρίως να αρχίσει να εξοικειώνεται με αυτά ο κόσμος των μικρών παιδιών είναι ένα ζητούμενο. Η ευκαιρία παρουσιάστηκε με τις φωτογραφιες του κ. Γιάννη Τσιχλή και οι άνθρωποι του Κ.Π.Ε. Νεάπολης ανταποκρίθηκαν με ενθουσιασμό. Το Μεραμπέλο διαθέτει μια μεγάλη ποικιλία ενδιαιτημάτων που προσελκύουν τα πουλιά. Έτσι αντίστοιχη είναι και η ποικιλία τους. Σχεδόν το σύνολο των πουλιών που διαβιούν μόνιμα στην Κρήτη, διαχειμάζουν ή περνάνε τακτικά όταν μεταναστεύουν, χρησιμοποιούν και το Μεραμπέλο. Πάνω από 270 είδη από τα 350 της Κρήτης) έχουν καταγραφεί στην περιοχή. Από αυτά ξεχωρίζουν ορισμένα είδη που είναι σπάνια στην Κρήτη, στην Ελλάδα ή ακόμα και στην Ευρώπη. Πολλά επίσης προστατεύονται αυστηρά από την ελληνική και ευρωπαϊκή νομοθεσία. Τα πουλιά θα τα συναντήσουμε παντού. Στους ελαιώνες, στους θαμνώνες, στα δάση, στις ακτές, στα βραχονήσια, στα φαράγγια, στα οροπέδια και στις ψηλότερες κορυφές. Κάποια είδη είναι εξειδικευμένα και τα συναντούμε μόνο σε κατάλληλα ενδιαιτήματα, ενώ άλλα είδη είναι προσαρμοσμένα σε περισσότερα περιβάλλοντα. Οι όμορφες φωτογραφίες του Γιάννη Τσιχλή μας δίνουν την ευκαιρία για μια ιδιαίτερη παρουσίαση των πουλιών του Μεραμπέλου. Ξεκινώντας από τα πουλιά που συναντούμε στη θάλασσα και στις ακτές, περνάμε στους μικρούς αλλά πολύτιμους υγροτόπους της περιοχής, στους μεσογειακούς θαμνώνες φρύγανα, μακί) και στα δάση των βουνών, τα φαράγγια και τα βουνά χωρίς να παραλείψουμε τις περιοχές με οικισμούς και καλλιέργειες που δεν στερούνται ενδιαφέροντος. Με το μάτι ενός παρατηρητή πουλιών περισσότερο, παρά του εξειδικευμένου επιστήμονα θα γίνει αυτή η «ξενάγηση». Τα 75 είδη πουλιών που παρουσιάζονται είναι αντιπροσωπευτικά της ορνιθοπανίδας της περιοχής, παρόλο που οι επαΐοντες θα βρουν ορισμένες απουσίες. Οι φωτογραφίες αντιστοιχούν σε πίνακες οι οποίοι περιέχουν πληροφορίες για την κατάσταση παρουσίας των πουλιών, δηλαδή αν αναπαράγονται ή όχι και την εποχή που θα τα δούμε, τα ενδιαιτήματα τους και αν υπάρχει καθεστώς απειλής για αυτά τα είδη, σύμφωνα με το Παράρτημα Ι της Ευρωπαϊκής Οδηγίας 79/409 για την προστασία των πουλιών

7 1 Στις ακτές, στη θάλασσα, στα βραχονήσια... Το κάστρο παρατήρησης των πειρατών & των πετούμενων Το πλοιάριο μας έβγαλε στο κάστρο της Σπιναλόγκας. Είναι τέλη Αυγούστου και το μελτέμι φυσάει σταθερά και δυνατά. Οι περισσότεροι τουρίστες κατεβαίνουν για να επισκεφθούν το κάστρο. Εμείς τραβάμε το βλέμμα στην ανοιχτή θάλασσα, αλλά και προς στον κόλπο της Ελούντας. Στήνουμε τηλεσκόπιο και ψάχνουμε την ανοιχτή θάλασσα. Σύντομα παρατηρούμε τον πρώτο Αρτέμη 3), το Άλμπατρος της Μεσογείου. Κανένα άλλο είδος στη Μεσόγειο δεν είναι καλύτερος θαλασσοπόρος από αυτόν. Με θαυμαστό τρόπο ανεμοπορεί, εκμεταλλεύεται τα θαλασσινά ρεύματα και τον άνεμο και καταφέρνει να πιάσει τα αφρόψαρα που αποτελούν την τροφή του. Αν ήταν βράδυ ίσως να ακούγαμε το μελαγχολικό τραγούδι των νεοσσών από τα λαγούμια τους. Ένα μονάχα για κάθε ζευγάρι αρτέμηδων. Μόνο τη νύχτα επισκέπτονται τα ώριμα τη φωλιά, να ταΐσουν τους νεοσσούς Τον Οκτώβρη θα φύγουν όλα μαζί για το νότιο Ατλαντικό. Αλλά το τηλεσκόπιο πιάνει και ένα κοπάδι Μύχων 1), του μικρότερου συγγενή των αρτέμηδων, θαλασσοπόροι και αυτοί αν και δεν μεταναστεύουν το ίδιο μακριά. Γι αυτά πλέον έχει τελειώσει η αναπαραγωγική περίοδος. Καθώς το τηλεσκόπιο ξεζουμάρει βρίσκει ένα μαύρο πουλί που πετάει με δυνατά φτεροκοπήματα παράλληλα στην ακτή. Είναι ο Θαλασσοκόρακας 5), χαρακτηριστικός κάτοικος των ακτών του Αιγαίου και της Κρήτης. Αποκλειστικά ψαροφάγος και καλός βουτηχτής αποφεύγει τα εσωτερικά ύδατα. 1 2 Aριστερά: Μύχος Puffinus yelkouan Αιγαιόγλαρος Larus audouinii 12 13

8 3 Αρτέμης Calonectris diomedea Ο συγγενής του, ο Κορμοράνος 13), θα έρθει στην περιοχή από τον Οκτώβρη. Αρκετοί κορμοράνοι διαχειμάζουν σε ακτές αλλά και σε λίμνες που έχουν ψάρια στην Κρήτη. Ο θαλασσοκόρακας σταματάει σε μια κάθετη ακτή της Κολοκύθας και αυτόματα από κει βλέπουμε να βγαίνει ένα κοπάδι αγριοπερίστερα. Κάτοικοι των ακτών και παράλληλα και των ψηλών βουνών όπου φωλιάζουν σε σπηλιές και βάραθρα), τα Αγριοπερίστερα 9) επιμένουν να επιβιώνουν σε μεγάλες αποικίες παρά το συνεχές κυνήγι τους. Παράλληλα, στη χαλικώδη ακτή δίπλα μας γυροφέρνει διαρκώς η Λευκοσουσουράδα 8), μόνιμη κάτοικος και αυτή των ακτών και των βραχονησιών της Κρήτης. Το χειμώνα θα είναι εδώ πολύ περισσότερες λευκοσουσουράδες, επισκέπτες από το βορρά επεκτεινόμενες σε υγροτόπους, οικισμούς και καλλιέργειες. Εκείνη τη στιγμή, σε ένα βραχάκι δίπλα μας το κάλεσμα ενός μικρού παρυδάτιου προσελκύει το βλέμμα. Είναι ο Ακτίτης 6) που έχει πιάσει ένα καλό πόστο στάθμευσης στο ταξίδι του για το μακρινό νότο. Θα ξαναβρεθεί εδώ την επόμενη άνοιξη. Τον Αύγουστο και το Σεπτέμβρη είναι από τα πιο κοινά χαραδριόμορφα στις ακτές και στους υγροτόπους της Κρήτης. Μια έκπληξη μας περιμένει καθώς στρέφουμε το βλέμμα προς την Πλάκα. Ενας ανώριμος Μαυροκέφαλος γλάρος 11). Μια πρώιμη άφιξη, αφού κανονικά έρχονται από το Νοέμβρη για να διαχειμάσουν στην Κρήτη, σε λιμάνια και σε παράκτιους υγροτόπους. Και κάπου δίπλα του περνάει με χάρη ένα άλλος γλάρος μα όχι κάποιος οποιοσδήποτε γλάρος! Με χαρά αναγνωρίζουμε ένα Αιγαιόγλαρο 2), το πλέον σπάνιο είδος γλάρου στην Ευρώπη! Το Μεραμπέλο έχει το πλεονέκτημα να διαθέτει μια από τις ελάχιστες αποικίες του είδους στην Ελλάδα. Οι περισσότεροι από αυτούς έχουν αναχωρήσει για τη νοτιοδυτική Μεσόγειο τον Αύγουστο, κάποιοι ελάχιστοι παραμένουν και το φθινόπωρο. Όμως, ο Αύγουστος και ο Σεπτέμβρης δεν είναι η καλύτερη εποχή για γλάρους στην Κρήτη. Ακόμα και οι κοινοί Ασημόγλαροι 4), οι γνωστοί σκουπιδοφάγοι, μακριά από τις ακτές, έχουν, στην πλειοψηφία τους, αναχωρήσει. Βεβαίως όλο και κάποιος, κυρίως από τους νεαρούς ασημόγλαρους, γυροφέρνει την ακτή της Σπιναλόγκας. Την επόμενη άνοιξη θα είναι εδώ πολλές εκατοντάδες και τα βραχονήσια του κόλπου γεμάτα με τις φωλιές τους. Οι δραστηριότητες του ανθρώπου τους ευνοούν και οι πληθυσμοί τους, χρόνο με το χρόνο, αυξάνονται. Το βλέμμα στρέφεται στον αέρα. Πολύβουες ομάδες από Σταχτάρες 10) πετούν διαρκώς και συλλαμβάνουν έντομα. Σε λίγες ημέρες ίσως να μην ακούγονται πλέον καθώς θα αναχωρούν όλες μαζί για την Αφρική. Δύσκολα εξηγείς πως αυτά τα πουλιά τρέφονται, ζευγαρώνουν και είναι ικανά ακόμα και να κοιμούνται στον αέρα! Παράλληλα το μάτι πέφτει σε μια ομάδα με γεράκια που γυροπετούν με απίστευτη χάρη και ακροβατικές κινήσεις. Είναι Μαυροπετρίτες 12), γνωστά στην Κρήτη ως θαλασσογέρακα ή βαρβάκια. Είναι σε πλήρη δραστηριότητα, κάποια από αυτά θα έχουν κιόλας νεοσσούς στη φωλιά τους. Κιόλας; Μα είναι Αύγουστος στα τέλη του; Και όμως οι μαυροπετρίτες είναι η εξαίρεση ανάμεσα στα πουλιά, κανένα άλλο Ευρωπαϊκό είδος δε φωλιάζει τόσο αργά όσο αυτό. Έρχονται αργά την άνοιξη από τη Μαδαγασκάρη, όπου πέρασαν το χειμώνα τους, και πιάνουν τα πόστα για τις φωλιές στα βραχονήσια μόλις τον Ιούλιο. Εκμεταλλεύονται τα τακτικά μελτέμια για να κυνηγήσουν τα μεταναστευτικά μικρά πουλιά που διασχίζουν το Αιγαίο στο δρόμο για την Αφρική. Είναι η απαραίτητη πηγή πρωτεΐνης για τα μικρά τους. Όλο τον υπόλοιπο χρόνο είναι βασικά 5 4 Ασημόγλαρος Larus michahellis Θαλασσοκόρακας Phalacrocorax aristotelis 14 15

9 εντομοφάγα. Είναι πολύ σπάνιο πουλί, μερικές χιλιάδες ζευγάρια όλα και όλα από τα οποία το 80% φωλιάζουν στα νησιά του Αιγαίου και τα βραχονήσια της Κρήτης. Η Ελλάδα είναι η βασική υπεύθυνη για τη διαιώνιση του είδους. Είδαμε και ακούσαμε πολλά ακόμη πουλιά στην Σπιναλόγκα, σε μια σύντομη επίσκεψη εκείνο το πρωινό στα τέλη Αυγούστου. Ήταν μαζί μας ένας περαστικός λευκοτσικνιάς που ψάρευε στην ακτή και ένας θαμνοφυλλοσκόπος που φυλλοσκοπούσε στο αλμυρίκι της παραλίας, αγαπημένη στάση αυτό το είδος δέντρου Aριστερά: Ακτίτης Actitis hypoleucos Πετροτουρλίδα Burhinus oedicnemus Λευκοσουσουράδα Motacilla alba όταν μεταναστεύει. Περαστικά στο διάβα τους για Αφρική ήταν τα τρυγόνια και ένας νερός αετομάχος. Διαπιστώσαμε ότι τα τρυγόνια έφθασαν τρομαγμένα στη μικρή λόχμη αλμυρικιών της νησίδας καθώς τα ακολουθούσε ο ταχύτατος πετρίτης. Παράλληλα μας συντρόφευε το τραγούδι του γαλαζοκότσυφα, το κρώξιμο του κόρακα και, ως έκπληξη της τελευταίας στιγμής, το μελαγχολικό συρτό σφύριγμα της Πετροτουρλίδας 7), ένα είδος αρκετά σπάνιο που όμως εξακολουθεί να φωλιάζει σε βραχονήσια, ακτές, ξηρές φρυγανικές εκτάσεις αλλά και ανοιχτούς ελαιώνες της Κρήτης. Δυστυχώς, το πλοιάριο αναχωρούσε σύντομα, πόσα ακόμα είδη πουλιών θα είχαμε δει αν καθόμαστε μια ολόκληρη μέρα; 9 Αγριοπερίστερο Columba livia 16 17

10 Σταχτάρα Apus apus Μαυροκέφαλος Γλάρος Larus melanocephalus 13 Κορμοράνος Phalacrocorax carbo 12 Μαυροπετρίτης Falco eleonorae 18 19

11 2 Στους υγρότοπους... Παρακολουθώντας τον παρατηρητή πουλιών Στο μικρό οροπέδιο της Φουρνής, ένα πρωινό στα τέλη του Απρίλη, ο Άγγλος παρατηρητής πουλιών κοιτούσε μια γερακίνα να πετά χαμηλά πάνω από τους ελαιώνες και έτσι κατάφερε να εντοπίσει μια μικρή λιμνούλα, από αυτές που δεν υπάρχουν στους τουριστικούς οδηγούς και στους χάρτες. Αυθόρμητα κατέβηκε προς τα εκεί. Όταν πλησίασε κατάλαβε ότι είχε βρει μια μικρή όαση γεμάτη με πουλιά. Στις όχθες παραμόνευαν, τσαλαβουτούσαν και πλατσούριζαν υδροβατικά και παρυδάτια είδη. Από αυτά οι ερωδιοί, τρείς Λευκοτσικνιάδες 15) και ένας Κρυπτοτσικνιάς 16) έψαχναν για βατράχια ενώ, τα άλλα παρυδάτια, όπως ένας Καλαμοκανάς 23), πέντε Λασπότρυγγες 30) και μια Νανοσκαλίδρα 25) για τα άφθονα μικρά ασπόνδυλα ζώα που ζουν στο ρηχό νερό και στην όχθη. Μαζί τους και κοπαδάκι με Κιτρινοσουσουράδες 29). Ήταν εκεί όμως και μια περαστική Νερόκοτα 22) που έτρεξε να κρυφθεί σε μια συστάδα με βούρλα και έδωσε την ευκαιρία στο φίλο μας να καταγράψει και ένα Μικροτσικνιά 14), το μικρότερο ερωδιό στην Ευρώπη που έκανε τέλειο καμουφλάζ με τις όρθιες καλαμιές. Τέλος, κατέγραψε και ένα κοπάδι από Μαχητές 26) που περπατούσαν και κυνηγούσαν μικρά βαδιστικά σκαθάρια στο βαλτώδες έδαφος γύρω από τη λιμνούλα. Όλα τα πουλιά ήταν από τα μεταναστευτικά είδη, που σταμάτησαν εδώ, στο δρόμο για την Ευρώπη και τη δυτική Ασία. 14 Aριστερά: Μικροτσικνιάς Ixobrychus minutus 15 Λευκοτσικνιάς Egretta garzetta 20 21

12 19 Σταχτοτσικνιάς Ardea cinerea 16 Κρυπτοτσικνιάς Ardeola ralloides 18 Αργυροτσικνιάς Casmerodius albus 17 Νυχτοκόρακας Nycticorax nycticorax Βέβαια, ο παρατηρητής μας δεν έχασε την ευκαιρία να παρατηρήσει πολλά ακόμα πουλιά που ζουν μόνιμα στη γύρω θαμνώδη περιοχή, κατέγραψε έτσι, μεταξύ πολλών άλλων, τον κότσυφα, το μαυροτσιροβάκο, τον καλόγερο, την καρδερίνα και τον σπίνο. Μετά συνέχισε το δρόμο κατεβαίνοντας στην Ελούντα με προορισμό τις πανάρχαιες αλυκές της. Ήταν πλέον μεσημέρι και η σχετικά ζεστή μέρα με το φως της δυσκόλευε την παρατήρηση των πουλιών στις Αλυκές. Όμως, οι εκατοντάδες ασημόγλαροι πετούσαν συνεχώς και οι ντόπιες λευκοσουσουράδες ήταν αρκετά ενεργές επίσης. Μια παρέα από μαχητές και άλλη μια από νανοσκαλίδρες προστέθηκαν σε αυτές που είχε δει στη λιμνούλα

13 20 Φαλαρίδα Fulica atra Ήταν και εδώ παρόντες ψαροφαγάδες ερωδιοί όπως ο λευκοτσικνιάς και ο Σταχτοτσικνιάς 19), αλλά η παρουσία του Αργυροτσικνιά 18) ήταν η πλέον συναρπαστική για το βιότοπο! Άραγε ήταν ένα πουλί που έμενε εδώ από το χειμώνα ή ήταν κάποιο περαστικό; Την ίδια απορία είχε για τους τρεις Κοκκινοσκέληδες 27) που κατάφερε να εντοπίσει. Γυρνώντας το τηλεσκόπιο σε μια ομάδα Κιτρινοσουσουράδων εντόπισε, μια σπάνια μορφή αυτού του είδους, την ξανθόφρυδη 29). Ο ενθουσιασμός που προέκυψε από την παρατήρηση αυτή συνοδεύτηκε από έναν ακόμη, όταν είδε μαζί τους μερικές Κοκκινοκελάδες 27), με το καλοκαιρινό τους ένδυμα, καθώς στο δρόμο τους από τη νότια Αφρική προς την Αρκτική, η Ελούντα αποτελούσε για αυτές πολύτιμο σταθμό Ο οικοτουριστικός οδηγός που κρατούσε ο παρατηρητής μας τον οδήγησε στο Αλμυρό του Αγίου Νικολάου. Ήταν σχετικά αργά το απόγευμα και οι επισκέπτες, ακόμα και οι λίγοι, αυτήν την εποχή, κολυμβητές, είχαν φύγει.σκέ- 21 Αριστερά: Κιρκίρι Anas crecca 22 Δεξιά: Νερόκοτα Gallinula chloropus 24 25

14 24 Ποταμοσφυριχτής Charadrius dubius 25 Νανοσκαλίδρα Calidris minuta 23 Καλαμοκανάς Himantopus himantopus Στην άκρη της θάλασσας ένας Ποταμοσφυριχτής 24) σφύριζε συνέχεια έτσι ήταν φανερό ότι είχε φωλιά κάπου εδώ, παρά το γεγονός ότι η παραλία είναι πολύ τουριστική. Πατώντας στο βούρκο του υφάλμυρου βάλτου, ο φίλος μας κατάφερε να φθάσει στο πλέον κατάλληλο σημείο της όχθης του μικρού ποταμού που σχηματίζουν οι, απίστευτες σε όγκο νερού, πηγές. Είδε έτσι τις νερόκοτες να χτίζουν τις φωλιές τους αλλά και ένα ζευγάρι Φαλαρίδες 20) με τους πολύ όμορφους νεοσσούς τους με το κοκκινωπό λοφίο. Παρατήρησε επίσης ένα Κιρκίρι 21), τη μικρότερη ευρωπαϊκή πάπια, αυτή σίγουρα σχεδόν είχε ξεμείνει από το χειμώνα. Η λίστα του παρατηρητή μεγάλωνε διαρκώς με διάφορα μικρά στρουθίομορφα των καλαμιώνων. Τα άφθονα περαστικά σταυλοχελιδονα κούρνιαζαν στις καλαμιές καθώς έφθανε το βράδυ την ίδια στιγμή που ψηλά στα δέντρα φάνηκαν ενεργοί μερικοί Νυχτοκόρακες 17). Ο φίλος μας γύρισε στο ξενοδοχείο του πολύ ευχαριστημένος. Είχε καταγράψει σε μια μέρα 65 είδη πουλιών! Ο στόχος των εκατό για την εβδομάδα παραμονής του στην Κρήτη φαινόταν πλέον εφικτός! 26 Μαχητής, Philomachus pugnax 27 Κοκκινοσκέλης Tringa totanus 26 27

15 28 Κοκκινοκελάδα Anthus cervinus 30 Λασπότρυγγας Tringa glareola 29 Κιτρινοσουσουράδα Motacilla flava 28 29

16 3 Στους θαμνώνες και στα δάση... Μετρώντας τα κοινά είδη πουλιών Hομάδα των πέντε καταμετρητών για τα κοινά αναπαραγόμενα είδη πουλιών περιλαμβάνει δύο ορνιθολόγους και τρεις εθελοντές παρατηρητές. Είναι μια δραστηριότητα που πρόσφατα, το 2006, ξεκίνησε στην Ελλάδα από την Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία, αλλά είναι γνωστή ως πάγια δραστηριότητα στην Ευρώπη. Η ομάδα χάραξε μια ζώνη κάλυψης από τη Νεάπολη ως το Μαύρο Δάσος. Προετοιμάστηκε κατάλληλα και μερίμνησε για την προσπελασιμότητα των περιοχών στόχων. Η καταμέτρηση ξεκινά πριν ακόμα το ξημέρωμα μιας μαγιάτικης μέρας. Από τα χαμηλά βοσκοτόπια με τα φρύγανα, το θυμάρι, την αστοιβίδα και τον ασπάλαθο. Είναι φανερό από την πρώτη στιγμή, ο Μαυροτσιροβάκος 41) είναι το πιο άφθονο είδος σε αυτό το βιότοπο. Σε μια ακτίνα 25 μέτρων γύρω από τον προσεχτικό παρατηρητή, ως και πέντε αρσενικά του είδους τραγουδούν επανειλημμένα. Είναι άλλωστε το πλέον χαρακτηριστικό είδος των μεσογειακών θαμνώνων. Αυτό που αγνοούν οι περισσότεροι κάτοικοι της Κρήτης είναι ότι είναι και το πλέον πολυάριθμο. Αν και η πλειοψηφία αγνοεί και την ύπαρξή του ακόμη! Ένας καταμετρητής καταγράφει και τον άμεσο συγγενή του, τον Αιγαιοτσιροβάκο 40). Πολύ σημαντική καταγραφή αφού το μεταναστευτικό αυτό είδος είναι πολύ πιο σπάνιο και στην Κρήτη αναπαράγεται σε πολύ λίγες περιοχές του νότου Αριστερά: Τρυποφράκτης Troglodytes troglodytes Νησιώτικη Πέρδικα Alectoris chukar 30 31

17 Θα χρειαστεί επιβεβαίωση αν φωλιάζει και στο σταθμό αυτής της μέτρησης! Ιδιαίτερα άφθονος είναι και ο Κατσουλιέρης 52), ο κοινός κορυδαλλός ασκορδαλός) της Κρήτης και αποσπά την προσοχή με το συνεχές μελωδικό κελάηδισμα σε πτήση και από το έδαφος. Είναι όμως η Ασπροκώλα 46) αυτή που επιμένει να δείχνει περισσότερο την παρουσία της, καθώς πετάει από βράχο σε βράχο. Δεν είναι τόσα πολλά σε αριθμό, αλλά τα αρσενικά της με το άσπρο ουροπήγιο και την ασπρό- 36 Γερακαετός Hieraaetus pennatus 33 Φάσσα Columba palumbus 35 Γερακίνα Buteo buteo 34 Τρυγόνι Streptopelia turtur μαυρη σιλουέτα, ξεχωρίζουν εύκολα. Παρομοίως δραστήριος, ο αρσενικός Μαυρολαίμης 47) μαγνητίζει το βλέμμα καθώς πετιέται από τον ένα θάμνο σε κάποιο άλλο, συχνά ακολουθούμενο από το, όχι μαυρόλαιμο, θηλυκό του ταίρι. Αλλά ο Κοκκινοκεφαλάς 48) είναι εκείνος που τραβάει περισσότερο το ενδιαφέρον. Σε ένα συρματόπλεγμα ανακαλύπτεται μια ακρίδα καρφωμένη, έργο δικό του, αφού θέλει να επιδεικνύει, μεταξύ άλλων, και την επικράτεια του. Από την άλλη ένας ώριμος Αετομάχος 54), είδος κεφαλά και αυτό, σπάνιο ως περαστικό την άνοιξη, αντίθετα από το φθινόπωρο, επιθεωρεί την περιοχή για τον αν τον βολεύει για προσωρινός σταθμός. Από τα ωδικά σποροφάγα είδη, το Φανέτο 50) που προτιμά να χτίζει τη φωλιά του στο έδαφος, είναι περισσότερο άφθονο από την Καρδερίνα 44) που τη χτίζει σε δέντρα. 37 Σπιζαετός Hieraaetus fasciatus 32 33

18 38 Καλόγερος Parus major 41 Μαυροτσιροβάκος Sylvia melanocephala 40 Αιγαιοτσιροβάκος Sylvia rueppelli 39 Θαμνοτσιροβάκος Sylvia communis Καθοδόν για τον επόμενο σταθμό ο ουρανός αποκτά ενδιαφέρον. Η μέρα ξεκινά με υψηλή νέφωση γαλακτωδών νεφών, ιδανική για την παρατήρηση των μεταναστευτικών ειδών. Είναι λοιπόν οι Μελισσοφάγοι 45), τα πιο πολύχρωμα πουλιά της Ευρώπης, που ακούγονται πρώτοι, μια παρέα δεκάδων ίσως και εκατοντάδων ατόμων πετάει ψηλά. Ελάχιστα από αυτά γίνονται αντιληπτά στο μάτι καθώς σταματούν πρόσκαιρα σε σύρματα και απόκρημνα σημεία. Ένα ζευγάρι κοινών Γερακίνων 35), λαγουδογέρακα τα ξέρουν οι Κρητικοί, γυροπετούν, ενώ ένα ζευγάρι κουρούνες προσπαθεί να τις απομακρύνει. Σύντομα όμως κάνουν μια από τις παληκαριές τους σε ένα μεγαλύτερο επισκέπτη. Είναι ένας Γερακαετός 36) που συνεχίζει το ταξίδι του, ίσως καθυστερημένα, για το βορρά. Μερικοί από αυτούς ξεχειμωνιάζουν σε περιοχές με χαμηλό υψόμετρο στην Κρήτη

19 43 Τσίχλα Turdus philomelos 42 Κότσυφας Turdus merula Στον επόμενο σταθμό η βλάστηση είναι ψηλότερη και πυκνότερη. Χαμηλά πρίνα, αγριελιές, χαρουπιές δημιουργούν συστάδες υψηλής μακκίας. Στην ουσία είναι ένα μωσαϊκό βλάστησης, κάπου υπάρχει και το φρύγανο με τις λαδανιές, ίσως αποτέλεσμα πρόσφατης φωτιάς και αναγέννησης. Χμ άραγε για αυτό είναι τόσα πολλά τα πουλιά εδώ; Μεγάλη πυκνότητα! 44 Καρδερίνα Carduelis carduelis 36 37

20 45 Μελισσοφάγος Merops apiaster 46 Ασπροκώλα Oenanthe hispanica Εντάξει και εδώ πρωταγωνιστής ο μαυροτσιροβάκος, αλλά ίσως ο Σπίνος 53) τον ανταγωνίζεται σε πληθυσμό. Είναι μάλλον το δεύτερο αριθμητικά είδος στην Κρήτη. Πολλοί και οι Κοτσυφοί 42) που τα τελευταία χρόνια επανακάμπτουν πληθυσμιακά σε ύπαιθρο και οικισμούς καθώς μειώθηκε η πίεση από το κυνήγι τους! Χαρακτηριστική η παρουσία του Καλόγερου 38) σε οικογενειακές ομάδες μέσα στα κλαδιά, πρόκειται για το υποείδος που ζει μόνο στην Κρήτη, ενδημικό. Αλλά οι καταγραφείς περισσότερο ακούν παρά βλέπουν. Και είναι το βαθύ σκληρό τουρρρρρρ τουρρρρρ τουρρρρρρ που προδίδει την παρουσία αναπαραγόμενων Τρυγονιών 34) στα ψηλότερα από τα δέντρα. Παράλληλα, η παρουσία μεταναστευτικών ειδών δεν περνάει απαρατήρητη, είναι πολλοί σήμερα οι Θαμνοτσιροβάκοι 39), ελάχιστοι από αυτούς μένουν να αναπαραχθούν στην Κρήτη, ενώ η παρουσία του Θαμνοφυλλοσκόπου 49) είναι αξιοσημείωτη για την εποχή αυτή, το φθινόπωρο είναι και αυτό περισσότερο άφθονο στην Κρήτη. Καθοδόν για ψηλότερα οι Πέρδικες 32) ακούγονται στις πλαγιές. Μια μητέρα με την κομπανία της, καμιά 15αριά κουτσούβελα, παρατηρείται να διασχίζει ένα κατσικο-μονοπάτι όταν ξαφνικά εξαφανίζονται όλα μαζί στους θάμνους και νεκρική σιγή επικρατεί. Εύκολα συνειδητοποιούμε την αιτία. Είναι οι λεγόμενοι Φιλάδελφοι, ένα ζευγάρι Σπιζαετών 37) που πετάει χαμηλά στην πλαγιά. Γίνονται ορατοί για λίγα δευτερόλεπτα πριν χαθούν σε παρακείμενο φαράγγι. Οι φωνές των πουλιών ξαναρχίζουν. Μεταξύ τους και αυτή μιας Τσίχλας 43). Αυτό και αν είναι έκπληξη! Ξεχωρίζει εύκολα η μελωδία της ανάμεσα σε 47 Μαυρολαίμης Saxicola torquata 38 39

21 αυτήν του κότσυφα, του σπίνου και της καρδερίνας, όμως τι ζητάει τέτοιο καιρό; Ίσως κάποιο μικρό τραύμα την εμπόδισε να μεταναστεύσει βορειότερα. Εδώ κανονικά απλώς ξεχειμωνιάζει. Λίγο μετά, σε ένα άνοιγμα με ορεινές καλλιέργειες αμπελιού, σε πεζούλες καταγράφεται το Συρλοτσίχλονο 51), χαρακτηριστικό ορεινό είδος στην Κρήτη, παρά το ότι σε άλλα μέρη της Ελλάδας είναι κοινό ακόμη και σε ακτές. Γιατί αυτή η ντόπια ιδιοτροπία; Αριστερά: Κοκκινοκεφαλάς Lanius senator Κέντρο: Θαμνοφυλλοσκόπος Phylloscopus trochilus Δεξιά: Φανέτο Carduelis cannabina Και τέλος η ομάδα φθάνει στο Μαύρο Δάσος. Αιωνόβιοι αζίλακες αριές) και μερικοί πρίνοι δεντρώδη πουρνάρια) το χαρακτηρίζουν, από τους μοναδικούς βιότοπους της Κρήτης. Αν και η μέρα έχει προχωρήσει εδώ υπάρχει ακόμα αρκετή δροσιά και τα πουλιά συνεχίζουν να δραστηριοποιούνται με εξαιρετική ζωτικότητα. Εδώ αφθονούν δύο πολύ μικρά είδη πουλιών που κάνουν τη διαφορά. Είναι ο Τρυποφράχτης 31) με το απίστευτα δυνατό και με μελωδικές νότες τραγούδι του, ένα από τα μικρότερα πουλιά της Ευρώπης και, η παρομοίου μεγέθους, Γαλαζοπαπαδίτσα 55). Ήταν και αυτή παρούσα στα χαμηλότερα υψόμετρα αλλά εδώ στο δάσος, τον τυπικό της βιότοπο, κυριαρχεί. Όμως, αντίθετα με τα άτομα του είδους που ζουν στα ηπειρωτικά, η γαλαζοπαπαδίτσα φωλιάζει ακόμα και σε περιοχές με ελάχιστη βλάστηση στα ψηλά βουνά της Κρήτης, σε τρύπες 51 Συρλοτσίχλονο Emberiza cirlus 40 41

22 52 Κατσουλιέρης Galerida cristata ανάμεσα στις πέτρες, μια χαρακτηριστική περίπτωση νησιωτικής προσαρμογής. Υπάρχουν και εδώ λίγα τρυγόνια όμως το περιστεροειδές που επικρατεί είναι η Φάσσα 33), είδος που αρέσκεται ιδιαίτερα στα βελανίδια της αριάς και του πρίνου. Η ποικιλία σε πουλιά του δάσους ιδιαίτερη. Είναι εδώ όλα σχεδόν τα κοινά πουλιά των υψηλών θαμνώνων της Κρήτης και κάποια σπανιότερα. Γύρω στις 11 το πρωί η καταγραφή σταματά και η ομάδα κατηφορίζει για ξεκούραση. Θα ακολουθήσει η συγγραφή της αναφοράς, πόσα είδη, σε τι βιότοπο, με ποια αφθονία, με ποια ποικιλότητα. Θα την περιμένουμε λοιπόν με αγωνία! 55 Γαλαζοπαπαδίτσα Parus caeruleus 53 Σπίνος Fringilla coelebs 54 Αετομάχος Lanius collurio 42 43

23 4 Στα βουνά και στα φαράγγια... Μια αποστολή στα όρια της επιστήμης Τα δύο μικρά Όρνια 56) που είχαν οριστεί ως δέκτες ήταν ήδη αρκετά αναπτυγμένα. Ίσως σε λίγες μέρες να είναι σε θέση να πετάξουν. Ήταν προχωρημένος Μάρτης και παρά τα όψιμα χιόνια του, επιτέλους ξημέρωσε μια ηλιόλουστη μέρα με καταγάλανο ουρανό. Στο φαράγγι του Αη Γιώργη του Σεληνάρη η ομάδα έφτασε στις 8 το πρωί. Δύο επιστήμονες ορνιθολόγοι και δύο αναρριχητές μαζί τους. Η δουλειά να φθάσει κανείς στις δύο απόκρημνες θέσεις φωλιάσματος καθόλου εύκολη. Οι πομποί θα βοηθήσουν να εξεταστούν οι κινήσεις που κάνουν αυτά τα πουλιά στην περίοδο δύο και παραπάνω ετών. Τα δακτυλίδια, ένα πλαστικό και ένα μεταλλικό, θα αποτελούν τη μόνιμη ταυτότητα τους. Το μικρό όρνιο στην πρώτη φωλιά θα ονομαστεί Ανέμιος, έτσι θα τον αναγνωρίζει ως σήμα ο δέκτης σήματος. Όση ώρα γινόταν η κάθοδος στη φωλιά ο ένας από τους ορνιθολόγους εξέταζε τις κινήσεις του ζευγαριού-γονέων που ανήσυχο γυροπετούσε. Ήθελε να τους εξηγήσει, μας πως ήταν αυτό δυνατόν, πόσο σημαντική για την επιβίωση του πληθυσμού είναι αυτή η μελέτη! 56 Αριστερά: Όρνιο Gyps fulvus 57 Χρυσαετός Aquila chrysaetos 44 45

24 58 59 Φιδαετός Circaetus gallicus Σταχτοπετρόκλης Oenanthe oenanthe Πριν ακόμα η ομάδα των δύο ο έτερος ορνιθολόγος και ένας αναρριχητής) φθάσει, ένας Κόρακας 62) είχε μπει στη φωλιά. Σκοπός του να αρπάξει την ευκαιρία, μια και λείπουν οι γονείς και να πάρει μερίδιο από την τροφή που είχαν αφήσει στο νεοσσό. Είναι ένα πανέξυπνο στρουθιόμορφο, το μεγαλύτερο σε μέγεθος ωδικό πτηνό στον κόσμο και ξέρει να αξιοποιεί κάθε δυνατή πηγή τροφής! Άλλωστε είχε και αυτό να θρέψει νεοσσούς, λίγα σπηλάρια παραπάνω στον ίδιο βράχο! Η δουλειά η πρώτη έγινε χωρίς προβλήματα και ο νεαρός Ανέμιος πήρε ως δώρο περίσσια τροφή που η ομάδα είχε φέρει μαζί της. Σε λίγο οι γονείς προσγειώθηκαν πίσω στη φωλιά και η ομάδα μας έγειρε το βλέμμα στην επόμενη μεγάλη τρύπα. Πολύ δυσκολότερη θέση στην κορυφή του βουνού Περπάτημα λοιπόν σε κακοτράχαλο έδαφος, αλλά με πολύ κέφι! Γιατί η περιοχή προσφέρει και άλλες ευκαιρίες για να δούμε πουλιά. Ένας Πετρίτης 60) έκανε εντύπωση καθώς πέρασε με απίστευτη ταχύτητα μπροστά στην παρέα των τεσσάρων. Στη συνέχεια παρατηρήθηκε να εφορμά κάθετα προς τα κάτω με άγνωστο στόχο. Εδώ συνειδητοποιεί κανείς ότι τα 400 χιλιόμετρα την ώρα που αναφέρονται ως μέγιστη ταχύτητα δεν είναι υπερβολή και είναι ο πρωταθλητής ταχύτητας ανάμεσα σε όλα τα ζώα! Λίγο πριν η ομάδα φθάσει κοντά στη δεύτερη φωλιά είχε μια όμορφη συνάντηση, είδε τον πρώτο αρσενικό Σταχτοπετρόκλη 59) της άνοιξης να τραγουδά ψηλά σε ένα βράχο. Να λοιπόν ένα ακόμη σημάδι της άνοιξης. Και ακόμα μετρούσε εδώ και εκεί τρυποφράχτες, κοτσύφια, γαλαζοπαπαδίτσες, σπίνους και τόσα άλλα πουλιά. Αλλά και σπουργίτια πολλά! Στην Κρήτη δεν φωλιάζουν μόνο σε οικισμούς αλλά ακόμα και στα φαράγγια και στα ψηλά βουνά! Αλλά ήταν το τραγούδι του Γαλαζοκότσυφα 61), περισσότερο γνωστού ως πετροκοτσυφού, μοναδικό σε μελωδικότητα παρά το μελαγχολικό του τόνο που τους συντρόφευε συνεχώς ως το δεύτερο στόχο Εδώ τα πράγματα δεν ήταν το ίδιο εύκολα. Οι δύο αναρριχητές όμως ήταν πολύ έμπειροι και εξοικειωμένοι, θα σήκωναν στον αέρα τον ένα από τους ορνιθολόγους, αυτόν που έκανε τον παρατηρητή πρωτύτερα! Θα κατηφόριζαν στη συνέχεια με το σκοινί και θα τον πέταγαν από το κενό μέσα στη φωλιά των όρνιων. Ο επιστήμονας έκλεισε τα μάτια και αφέθηκε, για λίγο ένιωσε ότι ήταν εκτός ελέγχου και ότι το ρίσκο ήταν μεγάλο, οι σκέψεις εναλάσσονται αστραπιαία: είναι αυτή επιστήμη που διάλεξα; τα φαράγγια και οι κάθετες ορθοπλαγιές δεν είναι ανθρώπινο ενδιαίτημα!, αλλά αμέσως μετά πάτησε γερά στη γη δίπλα σε ένα περίεργο νεοσσό γύπα που τον κοίταξε με λοξό μάτι γυρνώντας περίτεχνα το γυμνό λαιμό του! 60 Πετρίτης Falco peregrinus 46 47

25 61 Γαλαζοκότσυφας Monticola solitarius Η δουλειά και πάλι στέφθηκε με επιτυχία, η Ηλιακτίδα πήρε το δικό της δακτυλίδι και το δικό της πομπό! Η ομάδα των τεσσάρων ανέβηκε στη συνέχεια πάνω από τη φωλιά σε ένα μικρό χαμηλό διάσελο στα βόρεια της οροσειράς της Σελένας. Ξάπλωσαν όλοι να ξεκουραστούν αλλά το βλέμμα δεν έφευγε από τον ουρανό που ήταν γεμάτο με όρνια που γυροπετούσαν με μοναδικό τρόπο. Η μέρα ζέστανε αρκετά πλέον και τα ανοδικά ρεύματα του αέρα τα βοηθούσαν να πετούν χωρίς κόπο. Και τους έδωσε την ευκαιρία να δουν ένα Χρυσαετό 57), το περήφανο αρπακτικό να πετά μαζί με τα όρνια με εκπληκτική χάρη, ο πραγματικός αφέντης των βουνών της Κρήτης. Αν βλέπανε και κάποιο από τους λίγους γυπαετούς Η Κρήτη εξακολουθεί να είναι ένας παράδεισος των αρπακτικών πουλιών, ισχυρίζονται πολλοί. Ίσως ισχύει, ίσως όχι. Πολλά έχουν γίνει για την προστασία και την ενημέρωση, πολλά πρέπει να γίνουν ακόμα. Αν η Κρήτη αλλάξει ρότα στην κτηνοτροφία; Τα ερωτήματα πολλά. Η ομάδα αρχίζει να κατεβαίνει και σαν επιστέγασμα της προσπάθειας, καταγράφει και δύο Φιδαετούς 58) στο δρόμο τους για το βορρά, ή μήπως διαχείμασαν εδώ στην Κρήτη; Γιατί φίδια μπορεί να βρίσκουν στο νησί και το χειμώνα, αν δεν αλλάζουν το διαιτολόγιο τους 62 Κόρακας Corvus corax 48 49

26 5 Στους οικισμούς και στις καλλιέργειες... Ο μικρός ερευνητής ανακαλύπτει Αγόρασε, από το χαρτζιλίκι του, τον καινούργιο οδηγό αναγνώρισης πουλιών. Μα είναι δυνατόν αναρωτήθηκε, να υπάρχουν τόσα διαφορετικά είδη; Το δώρο που ζήτησε για τα γενέθλιά του, ένα καλό ζευγάρι κιάλια, το είχε επίσης. Στα 12 του χρόνια άνοιγε ένας μεγάλος ορίζοντας. Να γνωρίσει τα πουλιά. Από πού να αρχίσει άραγε, μα γιατί όχι, από το χωριό του, από το μέρος που ζει και μεγαλώνει! Όμως ήταν ακόμα προχωρημένο καλοκαίρι, Ιούλιος μήνας. Λίγα πουλιά έκαναν αισθητή την παρουσία τους μέσα στον καυτό ήλιο. Σιγά σιγά, άρχισε να εξοικειώνεται με τα κοινά είδη, τον κοτσυφό, το σπίνο, την καρδερίνα, τη γερακίνα, τον ασημόγλαρο, ακόμα και τον μαυρολαίμη ή τη νερόκοτα στο κοντινό ποταμάκι. Και όμως ήταν το Σπουργίτι 70), ο γνωστός ατσέλεγας στην Κρήτη που του κίνησε την περιέργεια! «Γιατί στον οδηγό δεν το περιγράφει σωστά; αναρωτιέται! Που είναι το γκρίζο που θα έπρεπε να έχει το αρσενικό στο κεφάλι του; Μήπως είναι το Ιταλοσπούργιτο; Μπα!» Πήρε τηλέφωνο στο Μουσείο Φυσικής Ιστορίας στο Ηράκλειο, και έμαθε το γιατί «Α μάλιστα! Έχουν άλλη γενετική ποικιλότητα τα Κρητικά σπουργίτια λοιπόν! Και είναι περισσότερο άγρια!» Αριστερά: Τυτώ Tyto alba Ορτύκι Coturnix coturnix 50 51

27 65 Ξεφτέρι Accipiter nisus Είχε πιάσει Σεπτέμβρης και παρακολουθούσαν, μαζί με ένα φίλο του, τους μαυροπετρίτες κοντά στην ακτή εντυπωσιασμένοι. Είδαν μια ομάδα από αυτούς να κυνηγούν ένα κατακίτρινο μεγαλόσωμο πουλί, αυτό τελικά κατάφερε να χωθεί μέσα σε ένα μεγάλο κήπο με εσπεριδοειδή και συκιές και να τους ξεφύγει. Τι είδος να ήταν; Ο μικρός ερευνητής άνοιξε τον οδηγό και το βρήκε! Χαρούμενος είχε ανακαλύψει τον πρώτο του Συκοφάγο 68)! Μετανάστευε για την Αφρική. Παράλληλα έστρεψε το βλέμμα του στις καλαμιές στην εκβολή. Ήταν γεμάτες με χελιδόνια, κυρίως με Σταυλοχελίδονα 71). Φανερό ότι περίμεναν τον κατάλληλο καιρό για να φύγουν. Του προκαλούσε απορία η μετανάστευση, αλλά ταυτόχρονα αισθανόταν το μεγαλείο της Δεν ήταν παρά ένας μήνας πριν, που έβλεπε το ζευγάρι σταβλοχελίδονων στην αποθήκη του παππού του να ταΐζει τους νεοσσούς του Εκεί που άκουσε για πρωτη φορά το κάλεσμα, σαν κλάμα μωρού της Τυτούς 63), της Ζάρας όπως του την ανέφερε ο παππούς του, μιας πανέμορφης Κουκουβάγιας. Τι όμορφα και ανάλαφρα πετούσε! Όμως οι ωραίες σκέψεις σταμάτησαν απότομα καθώς ακούστηκε μια κοντινή τουφεκιά. Ένας σκύλος έτρεξε μπροστά τους και γύρισε σχεδόν αμέσως κρατώντας στο στόμα ένα πουλί. Πήγαν τότε να δουν τι είχε χτυπήσει ο κυνηγός. Είναι ένα Ορτύκι 64) τους είπε και τους το έδειξε, στρουμπουλό αλλά ματωμένο. Το κυνήγι τους επιτρέπεται, είναι πάρα πολλά αυτήν την εποχή, κατεβαίνουν για την Αφρική είπε και έφυγε. Ένα δάκρυ κύλησε στο πρόσωπο του μικρού φυσιοδίφη. Συνειδητοποιούσε για πρώτη φορά ίσως τη σκληρότητα του ανθρώπου. Πώς είναι δυνατόν να σκοτώνουν μια ελεύθερη ψυχούλα σαν αυτή; Με άδεια μάλιστα; Που να ξέρει πόσο ακόμα μεγαλύτερη σκληρότητα υπάρχει στον άνθρωπο Λίγο καιρό μετά, αρχές Δεκέμβρη, μια ψυχρή και υγρή μέρα με το βοριά αρκετά ισχυρό και ο μικρός μας φίλος 66 Κιρκινέζι Falco naumanii 52 53

28 67 Ψαρόνι Sturnus vulgaris Αριστερά: Συκοφάγος Oriolus oriolus Κέντρο: Κάργια Corvus monedula 70 Δεξιά: Σπουργίτι Passer domesticus ανακαλύπτει τον Κοκκινολαίμη 73). Γνωστή φιγούρα σε βιβλία και παραμύθια αλλά τώρα τον παρατηρεί στην πραγματικότητα. Θα είναι ο κυρίαρχος του χειμώνα στον μικρό του κήπο. Μένει κρυμμένος στο παράθυρο και τον παρατηρεί. Μαθαίνει τις κινήσεις του, τις συνήθειές του, τι τρώει ακόμα μαθαίνει να αναγνωρίζει τη φωνή του. Έχει ορίσει επικράτεια και διώχνει τυχόν άλλους επισκέπτες του είδους του! Διώχνει ακόμα και άλλα είδη. Για τρεις μήνες θα είναι η πιο καλή παρέα! Αλλά κάτι συμβαίνει εδώ! Τι είναι αυτό το σμήνος; Πω πω! Χιλιάδες πουλιά μαζί στον αέρα! Τι να είναι άραγε; Και γιατί κάνουν αυτά τα σχήματα; Και τι τα ακολουθεί; Είναι αρπακτικό πουλί! Μάλιστα λοιπόν. Είναι ένα Ξεφτέρι 65) ή τσιχλογέρακο που ακολουθεί τα κοπάδια των Ψαρονιών 67). Και τα δύο είδη είναι χειμερινοί επισκέπτες εδώ. Διαβάζει να μάθει όσα μπορεί και έτσι μαθαίνει ότι η κοινωνική συμπεριφορά και τα σχήματα που κάνουν τα ψαρόνια είναι μια απόκριση στο συνεχές κυνήγι του από τα αρπακτικά, τα ξεφτέρια και τους πετρίτες κυρίως! Πόσα ακόμα έχει να μάθει! Αλλά θα τα μάθει καλύτερα όσο τα παρατηρεί 71 Σταυλοχελίδονο Hirundo rustica 54 55

29 72 Τσιφτάς Emberiza calandra Ήταν πλέον Φλεβάρης, 18 του μήνα, του Η πολύ ισχυρή ψυχρή εισβολή δίνει χιόνια ακόμα και δίπλα στην παραλία, στον κόλπο του Ίστρου. Κατά διαστήματα το έδαφος χιονίζεται και ασπρίζει. Ο μικρός φυσιοδίφης είναι ενθουσιασμένος που ίσως καταφέρει να φτιάξει και χιονάνθρωπο! Όμως από την άλλη σκέφτεται πως τα πουλιά δεν βρίσκουν τροφή. Παίρνει ψίχουλα, μικρούς καρπούς και τους σκορπάει στην αυλή. Γυρίζει στο σπίτι και κοιτάει από το μισάνοιχτο παραθύρι. Λίγο μετά η αυλή γεμίζει πουλάκια. Σπουργίτια, καρδερίνες, σπίνοι, αλλά και κάτι παρόμοια με αυτά, τι είναι; Είναι μεγαλύτερο από σπουργίτι και έχει περισσότερο ψαλιδωτή ουρά; Και άλλη φωνή! Φωνάζουν όλα μαζί; Α κατάλαβα! Είναι Τσιφτάδες 72)! Ίσως έχουν κατέβει από τα ορεινά που φωλιάζουν στα κριθαροχώραφα, ίσως πάλι να ήρθαν από τα βόρεια! Νέο είδος για μένα, και έφθασα τον αριθμό 50 αναγνωρισμένων ελληνικών ειδών, εντός Ελλάδας, ποιος ξέρει, ίσως μια μέρα να γίνω ένας από το κλαμπ των 300, είναι ελάχιστοι στην Ελλάδα, μετρημένοι στα δάκτυλα! Λίγες μέρες αργότερα ο καιρός είναι πολύ καλός. Στην αυλή του δεν υπάρχει πλέον ο κοκκινολαίμης, έφυγε χωρίς να αφήσει ίχνη. Αλλά ένα συνεχές πολύ μελωδικό κελάηδισμα πήρε τη θέση του, είναι ο Φλώρος 75), εύκολα αναγνωρίσιμος που έχει κάπου κοντά φτιάξει τη φωλιά του, πόσο θα ήθελε να τη βρει χωρίς να την ενοχλήσει! Αναγνωρίζει εύκολα το τραγούδι του κότσυφα, του σπίνου, του μαυροτσιροβάκου. Όλα είναι εκεί. Καλά είναι και η Κουρούνα 74) εκεί, δεν του κάνει εντύπωση, είναι άλλωστε από τα πρώτα πουλιά που αναγνώρισε. Κρα κρα όλη την ώρα. Αλλά τι είναι αυτά τα μικρότερα σε μέγεθος κοράκια με την παράξενη φωνή; Να που ήρθε η ώρα να ανακαλύψει τις Κάργιες 69)! 73 Κοκκινολαίμης Erithacus rubecola 56 57

30 74 Κουρούνα Corvus corone Με τα κιάλια ανακάλυψε την αποικία τους, ψηλά στους βράχους του γειτονικού βουνού, στην είσοδο ενός μικρού φαραγγιού. Πηγαίνοντας κοντύτερα και κοιτώντας προσεκτικά με τα κιάλια είδε να πετούν δύο μικρά γεράκια. Νόμισε στην αρχή πως ήταν βραχοκιρκίνεζα, που είναι αρκετά κοινά και τα έμαθε από τα πρώτα και δεν έδωσε σημασία, αλλά μετά είπε να ρίξει μια ματιά στον οδηγό. Μα υπάρχει και ένα ακόμα είδος που τους μοιάζει πολύ! Και είναι πολύ σπάνιο! Μα μήπως είναι Κιρκινέζια 66), ένα ιδιαίτερα απειλούμενο είδος; Μα ναι! Φωνάζει δυνατά! Το αρσενικό δεν έχει καθόλου μουστάκι! Είχε κάνει την πρώτη μεγάλη του ανακάλυψη λοιπόν! Είχε αναγνωρίσει τα κιρκινέζια από τα βραχοκιρκίνεζα, μπορεί σε άλλα μέρη της Ελλάδας να έχουν μεγαλύτερες αποικίες σε πόλεις και χωριά αλλά εδώ στην Κρήτη είναι σπανιότατα! Έσπευσε να τηλεφωνήσει στους αρμόδιους, στη δασική υπηρεσία, στους ορνιθολόγους. Αυτό το ζευγάρι έπρεπε να προστατευτεί! Ο μικρός ερευνητής διεύρυνε πλέον τους ορίζοντές του, ήταν πλέον εκκολαπτόμενος ορνιθολόγος και υπερασπιστής της διατήρησης της φυσικής ποικιλίας 75 Φλώρος Carduelis chloris 58 59

31 Ελληνική Δημοκρατία Υπουργείον Παιδείας και Θρησκευμάτων. Διεύθυνσις Παιδείας Προς τους λειτουργούς της στοιχειώδους και μέσης εκπαιδεύσεως. Περίληψις περί της ανάγκης της προστασίας των μικρών πτηνών. Παρά τας επανειλημμένας ημών οδηγίας παρετηρήσαμεν ότι οι μικροί μαθηταί όχι δε ολίγοι και από τους των σχολείων της Μέσης Εκπαιδεύσεως και ιδίως των γεωργικών περιφερειών εξακολουθούν να ευρίσκουν ιδιαιτέραν ευχαρίστησιν εις το να κυνηγούν και να φονεύουν τα μικρά πτηνά με όλα τα μέσα, που μέχρι σήμερον είναι γνωστά, λάστιχο, παγίδες κ.λ.π. Όλα όμως τα μικρά πτηνά είναι κατά κανόνα ωφέλημα εις την γεωργίαν, την δενδροκομίαν και τα δάση. Κατά τον μέγαν εντομολόγον Fabre οι άνθρωποι θα απέθνησκον εκ πείνης εάν δεν υπήρχον τα πτηνά. Τοιαύτη τεραστία δύναμις υπάρχει εις ταύτα. Κάθε λοιπόν καταδίωξις και καταστροφή τούτων φέρει μοιραίως ανυπολογίστους καταστροφάς τας οποίας όχι μόνον οι μικροί παίδες δεν δύνανται να αντιληφθούν, αλλ ουδέ και αυτοί οι αμέσως εκ τούτων πάσχοντες γεωργοί γονείς και κηδεμόνες των. Και αυτή είναι η υλική βλάβη η οποία επέρχεται. Αλλά δεν είναι μόνον αυτή. Η καταδίωξις των πτηνών και η επιδίωξις του φόνου των τραχύνει τον χαρακτήρα και τον κάμνει αντικοινωνικόν. Αμβλύνει τα αισθήματα της αγάπης και της συμπόνιας με τα οποία πρέπει να αναπτύσσηται η μαθητιώσα νεολαία. Απομακρύνει τους παίδας από τας παιδιάς, αι οποίαι διαπαιδαγωγούν τον χαρακτήρα των και τους αποδίδουν ικανωτέρους και κοινωνικώς χρησιμωτέρους. Αυτό τούτο το θέμα του κυνηγίου τούτου είναι αποκρουστικόν και απάνθρωπον. Αλλά και το κλείσιμον των μικρών πτηνών εις κλωδία και η εμπορία τούτων δεν δημιουργεί ολιγωτέρους κινδύνους. Τούτο κυρίως έχει διαδοθή εις μεγάλην έκτασιν εις τας μεγάλας πόλεις, όπου θεωρείται ως στόλισμα η διατήρησις τοιούτων πτηνών εις κλωβούς. Τα πτηνά όμως ταύτα, ως είναι αποδεδειγμένον δεν δύνανται να ζήσουν πλέον των 3-5 ετών. Ως εκ τούτου, η ευχαρίστησις, εάν ευχαρίστησις δύναται να προέρχηται από την καταπίεσιν και καταστροφήν αδυνάτων όντων, την οποίαν δίδουν εις τους κατόχους των είναι λίαν περιωρισμένης διάρκειας, ώστε να μη δικαιολογή ουδέ κατ ελάχιστον την διαρκή στέρησιν της γεωργίας από τους φυσικούς της προστάτας Θαμνοτσιροβάκος Sylvia communis ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ t t t t t t t t t

32 t T Δια ταύτα παραγγέλλομεν όπως εις κάθε παρουσιαζομένην ευκαιρίαν και εις την σχολικήν ζωήν και εις την εξωσχολικήν καταβάλλητε πάσαν προσπάθειαν δια να εκριζώσητε τας κακάς ταύτας συνηθείας των μαθητών και αντιστοίχως αναπτύσσητε τα συναισθήματα της οφειλομένης άλλως τε αγάπης και στοργής προς τα μικρά και αδύνατα αυτά όντα τα οποία όμως τοιαύτην ωφέλιαν δύνανται εις την κοινωνίαν να παράσχουν. oεν Αθήναις τη 9 Δεκεμβρίου 1929 Ο Υπουργός Κ. Γόντικας Βασίλειον της Ελλάδος Διτάξον Δημοτικόν Σχολείον Μιλάτου, Προς την υποδιοίκησιν της Χωροφυλακής Εις Άγιον Νικόλαον F Κύριε Διοικητά Ενταύθα εξ αρχής της ανοίξεως μία ομάς αλητοπαίδων ανέλαβεν να εξοντώση τα πτηνά της περιφερείας κυνηγούσα αυτά καθημερινώς με λάστιχα και καταστρέφουσα τας φωλιάς αυτών όπου δήποτε και αν υπάρχουν. Επειδή δια της τακτικής αυτής γίνονται το κακόν παράδειγμα και εις τους μαθητάς του σχολείου, λαμβάνω την τιμήν να παρακαλέσω υμάς και ποιούμαι έκκλησιν προς τούτο, όπως επέμβητε δια των οργάνων υμών και ιδίως της Αγροφυλακής και σταματήσητε το κακόν αυτό το οποίον γίνεται εις βάρος του ήθους των μαθητών και του πολιτισμού. t Μετά τιμής Ο διευθυντής του σχολείου Πρακτικόν Εν Μιλάτω και εν τω δημοτικώ σχολείω σήμερον τη 18η του μηνός Μαΐου 1938 ημέραν της εβδομάδος Τρίτην και ώραν 9 π.μ. συνελθόντες οι μαθηταί όλων των τάξεων του σχολείου εις την μεγάλην αίθουσαν αυτού. Επειδή τα πτηνά μας είναι πολύ χρήσιμα διότι καταστρέφουν τα μικρόβια από τον αέρα, τις κάμπιες από τα λαχανικά και τα φυτά και τα δένδρα και επομένως ωφελούν τον γεωργό, διότι προστατέβουν τα προϊόντα του Επειδή όμως υπάρχουν παιδιά που καταστρέφουν τα πτηνά, είτε με τα λάστιχα, είτε με τις πέτρες, είτε γιατί χαλούν τις φωλιές των, που η καταστροφή είναι πιο μεγάλη, και επομένως φανερά ζημιώνεται ο γεωργός Γι αυτό εμείς όλα τα παιδάκια ζητούμε με μια φωνή να προστατεύσωμε τα αθώα αυτά πλασματάκια του Θεού από τον κίνδυνο που τα περιμένει. u Και αποφασίζομεν Διορίζομεν φύλακας των πτηνών 1) εις τον α τομέα Πλάκα Καλαμιώνα, τον Κων/νον Μεταξαράκη και Εμμ. Μανουσάκην και αναπληρωτάς των τον Γεώργιον Κυριακάκη και τον Ιωάννην Ροβίθην, 2) εις τον β τομέαν Καλαμιώνας-δρόμος Ροβάλωνα τον Μιχαήλ Μπουνιαλέτον και Νικόλαον Χουρδάκην και αναπληρωτάς τον Εμμ. Κυριακάκην και τον Εμμ. Ανδρουλάκην, 3) Εις τον γ τομέαν δρόμος Ροβάλωνα-δρόμος Σπήλιου τον Γεώργιον Λαυρεντάκη και τον Γεώργιον Κατσαράκην και αναπληρωτάς τον Μίμην Συλλιγαρδάκην και τον Εμμ. Σκοντινάκην, 4) εις τον δ τομέαν δρόμος σπήλιου-δρόμος Αμπεριάς τον Κων/νον Ρουσάκην και Εμμ. Σταματάκην και αναπληρωτάς τον Γεώργιον Μανουσάκην και Νικόλαον Λαυρεντάκην, 5) εις τον ε τομέα δρόμος Αμπεριάς-δρόμος Αγ. Φανουρίου τον Εμμ. Λαυδάκην και Νικόλαον Ροβίθην και αναπληρωτάς τον Αριστοτέλην Καμαράτον και Νικόλαον Διαμαντουλάκην, 6) εις τον στ τομέα δρόμος Αγ. Φανουρίου-δρόμος Ηρακλείου τον Αντώνιον Συλλιγαρδάκην, Ιωάννην Χουρδάκην και Εμμ. Συλλιγραδάκην και αναπληρωτάς τον Αντώνιον Χουρδάκην, Ιωάννην Πετράκην και Ζαχαρίαν Διαμαντουλάκην και 7) εις τον ζ τομέαν Κουνάλι-Τσαμπί τον Ιωάννην Καμαράτον και Γεώργιον Αστρουλάκην και αναπληρωτάς τον Κων/νον Καμαράτον και Κων/νον Αστρουλάκην. Όλοι αυτοί θα λέγονται φύλακες της ζωής των πτηνών και θα φροντίζουν με κάθε τρόπο να προστατεύουν τα πτηνά όχι μόνον από τους μαθητάς του σχολείου αλλά και από τα αρπακτικά ζώα και από τους κακούς ανθρώπους. Βάζομεν επιτροπήν, που θα τους επιβλέπει και η οποία θα φροντίζη να τους επιβλέπη και να τους 62 63

33 δίνη οδηγίας για την προστασία των πτηνών, τους μαθητάς της έκτης τάξεως τον Μιχαήλ Καμαράτον τον Γεώργιον Χουρδάκη, και τον Ευάγγελον Χουρδάκην. Αυτοί θα φροντίσουν ακόμη να συννεοηθούν με τους αγροφύλακας του χωριού για να είναι η προστασία των πτηνών η πιο μεγάλη. Τους παραβάτας θα δικάζη κάθε Σάββατο την τελευταίαν ώραν του μαθήματος εννεαμελές δικαστήριον εκλεγόμενον δια κλήρου μεταξύ των τριών ανωτέρων τάξεων του σχολείου με εισηγητάς τους επόπτας. Και ορκιζόμεθα σήμερον καθένας χωριστά και όλοι μαζί ενώπιον του Χριστού με υψωμένο το δεξί χέρι με τρία δάκτυλα προς τον ουρανό, τον παρακάτω όρκο: Ορκίζομαι ενώπιον του Θεού και του Χριστού του ότι θα προστατεύσω τη ζωή των πτηνών με κάθε τρόπο. Δεν θα καταστρέψω ούτε φωλιά πτηνού ούτε θα σπάσω τ αυγά της ούτε θα σκοτώσω πουλάκια και θα έχω τη μεγαλύτερή μου χαρά και τιμή να με λένε προστάτη της ζωής των πτηνών, ο Θεός και ο Χριστός του ας με βοηθήση στη δουλειά μου αυτή. Το πρακτικό τούτο εδιαβάσθηκε μεγάλα και ξεκαθαριστά μπροστά σε όλους τους μαθητές του σχολείου την ίδια ώρα και υπογράφηκε εξ ονόματος όλων από ένα μαθητή από κάθε τάξη. Οι μαθηταί: Πρακτικόν β Εν Μιλάτω την ίδια μέρα Ευάγγελος Χουρδάκης, Ευαγγελία Διαμαντουλάκη, Γεώργιος Λαυρεντάκης, Μιχαήλ Μπουνιαλετάκης, Αριστοτέλης Καμαράτος, Γιάννης Πετράκης. u Το δικαστήριον εξέλεξε πρόεδρον την Δέσποιναν Κατσαράκη. Το δικαστήριον εκάλεσε τους επόπτας να μας πουν τους παραβάτας. Οι επόπται μάς ανέφερον κατά σειράν ότι παιδιά εκτός του σχολείου κατέστρεψαν πτηνά. Το δικαστήριον εκφράζει τη λύπη του ότι ευρέθησαν παιδιά να καταστρέφουν πτηνά και ανέθεσε εις τους επόπτας να το πουν και εις τους δυο αγροφύλακας του χωριού, δια να τους τιμωρήσουν. Δια τους μαθητάς του σχολείου μας που παρέβησαν τη διαταγή, Ι. Π. παρόντα και Ε. Κ. και Γ. Μ. απόντας, το δικαστήριον αφού σκέφθηκε ιδιαιτέρως Απεφάσισε Επειδή κατά πρώτην φοράν ο μαθητής Ι. Π. καταγγέλεται ότι κατέστρεψε μια φωλιά και ίσως να μην ήξευρε το κακό που έκαμε επειδή δεν ήτο εδώ τον καιρόν που λέγαμε αυτά, το δικαστήριο ηρκέσθη να τον μαλώση και να τον νουθετήση μόνον και εάν το επαναλάβη να τον τιμωρήση αυστηρά. Δια τους απόντας αναβάλη τη δίκη δια να απολογηθούν. Εγένετο σήμερον. Ο Πρόεδρος Δέσποινα Κατσαράκη Εν Μιλάτω τη 22α του μηνός Μαΐου, όλοι οι μαθηταί του σχολείου συναθρησθέντες εις την μεγάλην αίθουσαν, όπως δικάσουν τους παραβάτας που κατέστρεψαν φωλιές ή πτηνά, εξέλεξαν δια κλήρου το δικαστήριον αποτελούμενον από 9 μέλη: Ειρήνη Ρουσσάκη, Ελένη Χουρδάκη, Δέσποινα Κατσαράκη, Ευαγγελία Ανδρουλάκη, Χρυσούλα Καμαρατάκη, Φωτεινή Χουρδάκη, Κων/νος Αστρουλάκης, Γεώργιος Αστρουλάκης και Εμμ. Συλλιγαρδάκης. t t t t t t t t 64 65

34 1 2 Aκτές, θάλασσα και βραχονήσια Κοινό όνομα Επιστημονικό όνομα Κατάσταση παρουσίας Βιότοποι - Ενδιατήματα Απειλή Υγρότοποι Κοινό όνομα Επιστημονικό όνομα Κατάσταση παρουσίας Βιότοποι - Ενδιατήματα Απειλή Μύχος Puffinus yelkouan Καλοκαιρινός επισκέπτης, φωλιάζει, Βραχονήσια, ανοιχτή θάλασσα ναι ίσως διαχειμάζει Αιγαιόγλαρος Larus audouinii Καλοκαιρινός επισκέπτης, φωλιάζει Ακτές, βραχονήσια, ανοιχτή θάλασσα ναι Αρτέμης Calonectris diomedea Καλοκαιρινός επισκέπτης, φωλιάζει Βραχονήσια, ανοιχτή θάλασσα ναι Ασημόγλαρος Larus michahellis Καλοκαιρινός επισκέπτης, φωλιάζει, Ακτές, υγρότοποι, καλλιέργειες διαχειμάζον και περαστικό και άλλοι βιότοποι Θαλασσοκόρακας Phalacrocorax aristotelis Μόνιμο, φωλιάζει Ακτές, βραχονήσια ναι Ακτίτης Actitis hypoleucos Περαστικό, σταθμεύει κατά τη μετανάστευση Ακτές, υγρότοποι Πετροτουρλίδα Burhinus oedicnemus Μόνιμο, φωλιάζει / περαστικό Βραχονήσια, χέρσες εκτάσεις ναι και φρυγανότοποι, καλλιέργειες Λευκοσουσουράδα Motacilla alba Μόνιμος πληθυσμός που φωλιάζει Ακτές, βραχονήσια, υγρότοποι, και διαχειμάζον ή περαστικό οικισμοί και καλλιέργειες Αγριοπερίστερο Columba livia Μόνιμο, φωλιάζει Ακτές, βραχονήσια, φαράγγια, ψηλά βουνά Σταχτάρα Apus apus Καλοκαιρινός επισκέπτης, Ακτές, οικισμοί φωλιάζει / περαστικό Μικροτσικνιάς Ixobrychus minutus Περαστικό, σταθμεύει κατά τη μετανάστευση Υγρότοποι ναι Λευκοτσικνιάς Egretta garzetta Διαχειμάζον και περαστικό Υγρότοποι, ακτές ναι Κρυπτοτσικνιάς Ardeola ralloides Περαστικό, σταθμεύει κατά τη μετανάστευση Υγρότοποι, ακτές ναι Νυχτοκόρακας Nycticorax nycticorax Περαστικό, σταθμεύει κατά τη μετανάστευση Υγρότοποι ναι Αργυροτσικνιάς Casmerodius albus Διαχειμάζον και περαστικό Υγρότοποι, ακτές ναι Σταχτοτσικνιάς Ardea cinerea Διαχειμάζον και περαστικό Υγρότοποι, ακτές Φαλαρίδα Fulica atra Μόνιμος πληθυσμός που φωλιάζει Υγρότοποι και διαχειμάζον ή περαστικό Κιρκίρι Anas crecca Διαχειμάζον και περαστικό Υγρότοποι Νερόκοτα Gallinula chloropus Μόνιμος πληθυσμός που φωλιάζει Υγρότοποι και διαχειμάζον ή περαστικό Καλαμοκανάς Himantopus himantopus Περαστικό, σταθμεύει κατά τη μετανάστευση Υγρότοποι ναι Ποταμοσφυριχτής Charadrius dubius Καλοκαιρινός επισκέπτης, φωλιάζει, περαστικό Υγρότοποι, παραλίες Νανοσκαλίδρα Calidris minuta Περαστικό, σταθμεύει κατά τη μετανάστευση Υγρότοποι, παραλίες Μαυροκέφαλος Larus melanocephalus Διαχειμάζον και περαστικό Ακτές, ανοιχτή θάλασσα, υγρότοποι Γλάρος Μαυροπετρίτης Falco eleonorae Καλοκαιρινός επισκέπτης, φωλιάζει Ακτές, βραχονήσια, καλλιέργειες, υγρότοποι ναι Κορμοράνος Phalacrocorax carbo Διαχειμάζον και περαστικό Ακτές, υγρότοποι Μαχητής Philomachus pugnax Περαστικό, σταθμεύει κατά τη μετανάστευση Υγρότοποι Κοκκινοσκέλης Tringa totanus Διαχειμάζον και περαστικό Υγρότοποι, ακτές Κοκκινοκελάδα Anthus cervinus Διαχειμάζον και περαστικό Υγρότοποι, ανοιχτές καλλιέργειες Κιτρινοσουσουράδα Motacilla flava Περαστικό, φωλιάζει μερικές φορές Υγρότοποι, ανοιχτές καλλιέργειες 30 Λασπότρυγγας Tringa glareola Περαστικό, σταθμεύει κατά τη μετανάστευση Υγρότοποι ναι 66 67

3. ΚΟΛΠΟΣ ΚΑΙ ΑΛΥΚΕΣ ΕΛΟΥΝΤΑΣ - ΧΕΡΣΟΝΗΣΟΣ ΣΠΙΝΑΛΟΓΚΑΣ ΤΟΠΟΘΕΣΙΑ: Η Ελούντα βρίσκεται 10 χλµ βόρεια του Αγίου Νικολάου στη θέση της αρχαίας Ολούς.

3. ΚΟΛΠΟΣ ΚΑΙ ΑΛΥΚΕΣ ΕΛΟΥΝΤΑΣ - ΧΕΡΣΟΝΗΣΟΣ ΣΠΙΝΑΛΟΓΚΑΣ ΤΟΠΟΘΕΣΙΑ: Η Ελούντα βρίσκεται 10 χλµ βόρεια του Αγίου Νικολάου στη θέση της αρχαίας Ολούς. 3. ΚΟΛΠΟΣ ΚΑΙ ΑΛΥΚΕΣ ΕΛΟΥΝΤΑΣ - ΧΕΡΣΟΝΗΣΟΣ ΣΠΙΝΑΛΟΓΚΑΣ ΤΟΠΟΘΕΣΙΑ: Η Ελούντα βρίσκεται 10 χλµ βόρεια του Αγίου Νικολάου στη θέση της αρχαίας Ολούς. Πρόκειται για οικισµό στο µυχό ενός κλειστού κόλπου που

Διαβάστε περισσότερα

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός»

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 «Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» (Φλώρινα - Μακεδονία Καύκασος) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011

Διαβάστε περισσότερα

Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο

Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο Ο Ηλίας ανεβαίνει Ψηλά Ψηλότερα Κάθε Μάρτιο, σε μια Χώρα Κοντινή, γινόταν μια Γιορτή! Η Γιορτή των Χαρταετών. Για πρώτη φορά,

Διαβάστε περισσότερα

Δακτυλιώσεις πουλιών στο Ινστιτούτο Δασικών Ερευνών

Δακτυλιώσεις πουλιών στο Ινστιτούτο Δασικών Ερευνών Δακτυλιώσεις πουλιών στο Ινστιτούτο Δασικών Ερευνών Δρ Σάββας Καζαντζίδης, Εντεταλμένος Ερευνητής Ινστιτούτο Δασικών Ερευνών Ένα ζευγάρι Κότσυφες (το αρσενικό δεξιά). Η δακτυλίωση είναι μια μέθοδος για

Διαβάστε περισσότερα

Μικρά ζώα, μικρές δράσεις

Μικρά ζώα, μικρές δράσεις Με τη συνεισφορά του χρηματοδοτικού μέσου LIFE της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Μικρά ζώα, μικρές δράσεις Η Κύπρος είναι νησί και η θάλασσα τη χωρίζει από Ασία Ευρώπη Αφρική Χάρη στην απομόνωση εξελίχτηκαν μοναδικά

Διαβάστε περισσότερα

Η Λίμνη. Κείμενο: Μαρίνα Μιχαηλίδου - Καδή Εικονογράφηση: Ελίζα Βαβούρη

Η Λίμνη. Κείμενο: Μαρίνα Μιχαηλίδου - Καδή Εικονογράφηση: Ελίζα Βαβούρη Η Λίμνη Κείμενο: Μαρίνα Μιχαηλίδου - Καδή Εικονογράφηση: Ελίζα Βαβούρη Κείμενο Μαρίνα Μιχαηλίδου - Καδή Εικονογράφηση Ελίζα Βαβούρη Γραφιστική επιμέλεια Χριστιάνα Χαραλάμπους Επιμέλεια κειμένου και εικόνων

Διαβάστε περισσότερα

Ο εγωιστής γίγαντας. Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία. Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης. «Αλέξανδρος Δελμούζος»

Ο εγωιστής γίγαντας. Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία. Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης. «Αλέξανδρος Δελμούζος» Ο εγωιστής γίγαντας Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης «Αλέξανδρος Δελμούζος» 2010-2011 Κάθε απόγευμα μετά από το σχολείο τα παιδιά πήγαιναν για να παίξουν στον κήπο του γίγαντα.

Διαβάστε περισσότερα

«Εθνικό Πάρκο Δέλτα Αξιού: 12 χρόνια δράσεις για τη φύση και τον άνθρωπο»

«Εθνικό Πάρκο Δέλτα Αξιού: 12 χρόνια δράσεις για τη φύση και τον άνθρωπο» «Εθνικό Πάρκο Δέλτα Αξιού: 12 χρόνια δράσεις για τη φύση και τον άνθρωπο» 10 Οκτωβρίου 2015 Μέγαρο Μουσικής Θεσσαλονίκης «Τα πουλιά: οι πρωταγωνιστές του Εθνικού Πάρκου» Εύα Κατράνα Βιολόγος Msc Εθνικό

Διαβάστε περισσότερα

Μια μέρα μπήκε η δασκάλα στην τάξη κι είπε ότι θα πήγαιναν ένα μακρινό ταξίδι.

Μια μέρα μπήκε η δασκάλα στην τάξη κι είπε ότι θα πήγαιναν ένα μακρινό ταξίδι. ΤΟ ΦΑΝΤΑΣΤΙΚΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΙΑΣ ΠΑΡΕΑΣ ΠΑΙΔΙΩΝ Μια μέρα μπήκε η δασκάλα στην τάξη κι είπε ότι θα πήγαιναν ένα μακρινό ταξίδι. Αμέσως χάρηκαν πολύ, αλλά κι απογοητεύτηκαν ταυτόχρονα όταν έμαθαν ότι θα ήταν ένα

Διαβάστε περισσότερα

Τα πουλιά της Άνδρου και οι δράσεις για τη μελέτη και προστασία τους

Τα πουλιά της Άνδρου και οι δράσεις για τη μελέτη και προστασία τους Τα πουλιά της Άνδρου και οι δράσεις για τη μελέτη και προστασία τους Ρούλα Τρίγκου ασολόγος MSc Συντονίστρια Ενημέρωσης ράσεων ιατήρησης ΘΕΡΙΝΟ ΣΧΟΛΕΙΟ 28 ΙΟΥΝΙΟΥ- 1 ΙΟΥΛΙΟΥ 2013, ΑΝ ΡΟΣ ιαχρονική παρουσία

Διαβάστε περισσότερα

Τα περισσότερα παιδιά έχουν κατοικίδια στην αυλή τους. Υπάρχουν πολλά αδέσποτα στο Δήμο που δηλητηριάζονται. Η επιθυμία των παιδιών να γνωρίσουν τα

Τα περισσότερα παιδιά έχουν κατοικίδια στην αυλή τους. Υπάρχουν πολλά αδέσποτα στο Δήμο που δηλητηριάζονται. Η επιθυμία των παιδιών να γνωρίσουν τα ΣΤ τάξη Δημοτικού Σχολείου Μακρυγιάλου 2009-2010 1 Τα περισσότερα παιδιά έχουν κατοικίδια στην αυλή τους. Υπάρχουν πολλά αδέσποτα στο Δήμο που δηλητηριάζονται. Η επιθυμία των παιδιών να γνωρίσουν τα άγρια

Διαβάστε περισσότερα

Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής

Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής Ο Μικρός Πρίγκιπας έφτασε στη γη. Εκεί είδε μπροστά του την αλεπού. - Καλημέρα, - Καλημέρα, απάντησε ο μικρός πρίγκιπας, ενώ έψαχνε να βρει από πού ακουγόταν η

Διαβάστε περισσότερα

Τα παραμύθια της τάξης μας!

Τα παραμύθια της τάξης μας! Τα παραμύθια της τάξης μας! ΟΙ λέξεις κλειδιά: Καρδιά, γοργόνα, ομορφιά, πυξίδα, χώρα, πεταλούδα, ανηφόρα, θάλασσα, φάλαινα Μας βοήθησαν να φτιάξουμε αυτά τα παραμύθια! «Χρυσαφένια χώρα» Μια φορά κι έναν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΔΙΚΗ ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ

ΕΙΔΙΚΗ ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΕΙΔΙΚΗ ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ COSMOTE ΚΙΝΗΤΕΣ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΕΣ Α.Ε. 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΓΕΝΙΚΑ 3 ΣΥΝΟΨΗ ΤΗΣ ΚΕΙΜΕΝΗΣ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ 4 ΣΚΟΠΟΣ ΕΙΔΙΚΗΣ ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ 5 ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΦΥΣΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ 5 ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ»

«ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ» «ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ» ΤΑΞΗ Γ1 2 ο Δ Σ ΓΕΡΑΚΑ ΔΑΣΚ:Αθ.Κέλλη ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Κατά τη διάρκεια της περσινής σχολικής χρονιάς η τάξη μας ασχολήθηκε με την ανάγνωση και επεξεργασία λογοτεχνικών βιβλίων

Διαβάστε περισσότερα

Κλείδα αναγνώρισης για τα κυριότερα είδη πουλιών της λίμνης της Ορόκλινης

Κλείδα αναγνώρισης για τα κυριότερα είδη πουλιών της λίμνης της Ορόκλινης Κλείδα αναγνώρισης για τα κυριότερα είδη πουλιών της λίμνης της Ορόκλινης 1 Μέρη πουλιού 2 3 Κλείδα αναγνώρισης για τα κυριότερα είδη πτηνών της λίμνης της Ορόκλινης Συγγραφή κειμένων κλείδας Δρ. Μαρίνος

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό δασικό πάρκο Πέτρας του Ρωμιού

Εθνικό δασικό πάρκο Πέτρας του Ρωμιού Εθνικό δασικό πάρκο Πέτρας του Ρωμιού Στις 17 Φεβρουαρίου 2014, οι τετάρτες τάξεις του Θ Δημοτικού Σχολείου Πάφου πήγαν εκδρομή στο Εθνικό δασικό πάρκο Πέτρας του Ρωμιού. Ο σκοπός τους ήταν να περπατήσουν

Διαβάστε περισσότερα

Χριστούγεννα. Ελάτε να ζήσουμε τα. όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά

Χριστούγεννα. Ελάτε να ζήσουμε τα. όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά Ελάτε να ζήσουμε τα όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά Χριστούγεννα (μέσα από ιστορίες και χριστουγεννιάτικα παιχνίδια) 1 Στόχοι: Μέσα από διάφορες

Διαβάστε περισσότερα

ΖΩΝΗ ΕΙΔΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ «ΧΑ-ΠΟΤΑΜΙ» ΟΡΝΙΘΟΠΑΝΙΔΑ ΚΑΙ ΒΙΟΤΟΠΟΙ

ΖΩΝΗ ΕΙΔΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ «ΧΑ-ΠΟΤΑΜΙ» ΟΡΝΙΘΟΠΑΝΙΔΑ ΚΑΙ ΒΙΟΤΟΠΟΙ ΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΣΤΟΧΩΝ ΔΙΑΤΗΡΗΣΗΣ & ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΤΙΚΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΓΙΑ ΤΙΣ ΖΩΝΕΣ ΕΙΔΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ (ΖΕΠ) ΠΟΥ ΕΧΟΥΝ ΚΑΘΟΡΙΣΤΕΙ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΗΝ ΟΔΗΓΙΑ ΓΙΑ ΤΑ ΑΓΡΙΑ ΠΤΗΝΑ (2009/147/ΕΚ) ΖΩΝΗ ΕΙΔΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ο Φώτης και η Φωτεινή

Ο Φώτης και η Φωτεινή Καλλιόπη Τσακπίνη Ο Φώτης και η Φωτεινή Μια ιστορία για ένα παιδί με αυτισμό Επιστημονική επιμέλεια: Σοφία Μαυροπούλου Εικονογράφηση: Κατερίνα Μητρούδα Βόλος 2007 Περιεχόμενα Προλογικό σημείωμα...1 Ο

Διαβάστε περισσότερα

Μια φορά και έναν καιρό ζούσε στα βάθη του ωκεανού µια µικρή σταγόνα, ο Σταγονούλης. Έπαιζε οληµερίς διάφορα παιχνίδια µε τους ιππόκαµπους και τις

Μια φορά και έναν καιρό ζούσε στα βάθη του ωκεανού µια µικρή σταγόνα, ο Σταγονούλης. Έπαιζε οληµερίς διάφορα παιχνίδια µε τους ιππόκαµπους και τις Μια φορά και έναν καιρό ζούσε στα βάθη του ωκεανού µια µικρή σταγόνα, ο Σταγονούλης. Έπαιζε οληµερίς διάφορα παιχνίδια µε τους ιππόκαµπους και τις µικρές γοργόνες και ήταν πολύ ευτυχισµένος. Όµως, ήταν

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ Αγαπητό μου ημερολόγιο

ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ Αγαπητό μου ημερολόγιο ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ Αγαπητό μου ημερολόγιο Ήρθε ο Γενάρης και ο ήλιος κρύφτηκε αμέσως πίσω από τα σύννεφα. Οι φίλοι του οι συλλέκτες τον περιμένουν με αγωνία αλλά απ ότι φαίνετε θα συνεχίσουν να τον περιμένουν

Διαβάστε περισσότερα

Γιώργος Μάρλης, Γεωργία Κοντονή, Κωνσταντίνα Παλαιοθοδώρου

Γιώργος Μάρλης, Γεωργία Κοντονή, Κωνσταντίνα Παλαιοθοδώρου H Γ τάξη του 6 ου Δημοτικού Σχολείου Ζακύνθου Στα πλαίσια της ευέλικτης ζώνης μελέτησε το θέμα: «Χλωρίδα και πανίδα της Ζακύνθου» Εκπαιδευτικοί: Γιώργος Μάρλης, Γεωργία Κοντονή, Κωνσταντίνα Παλαιοθοδώρου

Διαβάστε περισσότερα

22 Ιανουαρίου ΖΩΝΗ ΕΙΔΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ «ΠΕΡΙΟΧΗ ΑΤΣΑ- ΑΓ.ΘΕΟΔΩΡΟΥ» ΟΡΝΙΘΟΠΑΝΙΔΑ ΚΑΙ ΒΙΟΤΟΠΟΙ

22 Ιανουαρίου ΖΩΝΗ ΕΙΔΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ «ΠΕΡΙΟΧΗ ΑΤΣΑ- ΑΓ.ΘΕΟΔΩΡΟΥ» ΟΡΝΙΘΟΠΑΝΙΔΑ ΚΑΙ ΒΙΟΤΟΠΟΙ ΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΣΤΟΧΩΝ ΔΙΑΤΗΡΗΣΗΣ & ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΤΙΚΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΓΙΑ ΤΙΣ ΖΩΝΕΣ ΕΙΔΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ (ΖΕΠ) ΠΟΥ ΕΧΟΥΝ ΚΑΘΟΡΙΣΤΕΙ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΗΝ ΟΔΗΓΙΑ ΓΙΑ ΤΑ ΑΓΡΙΑ ΠΤΗΝΑ (2009/147/ΕΚ) ΖΩΝΗ ΕΙΔΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς A...Τα αισθήματα και η ενεργεία που δημιουργήθηκαν μέσα μου ήταν μοναδικά. Μέσα στο γαλάζιο αυτό αυγό, ένιωσα άτρωτος, γεμάτος χαρά και αυτοπεποίθηση.

Διαβάστε περισσότερα

Πες μου για τα ζώα που κάνουν αυγά μεγάλα και μικρά

Πες μου για τα ζώα που κάνουν αυγά μεγάλα και μικρά Πες μου για τα ζώα που κάνουν αυγά μεγάλα και μικρά Όλα τα πουλιά γεννούν αυγά. Δεν είναι όμως μόνο αυτά! Και άλλα από τα ζώα κάνουνε αυγά. Θα σου πω για μερικά Η κότα Κάθε μέρα η κότα γεννάει ένα με δύο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚ ΟΣΕΙΣ ΨΥΧΟΓΙΟΣ Α.Ε.

ΕΚ ΟΣΕΙΣ ΨΥΧΟΓΙΟΣ Α.Ε. ιστορίες της 17 ιστορίες της Πρωτοχρονιάς Παραμύθια: Βαλερί Κλες, Έμιλι-Ζιλί Σαρμπονιέ, Λόρα Μιγιό, Ροζέ-Πιερ Μπρεμό, Μονίκ Σκουαρσιαφικό, Καλουάν, Ιμπέρ Μασουρέλ, Ζαν Ταμπονί-Μισεράτσι, Πολ Νέισκενς,

Διαβάστε περισσότερα

Επιμέλεια: Χριστίνα Τσώτα

Επιμέλεια: Χριστίνα Τσώτα ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ ΟΜΙΛΟΣ ΙΔΙΩΤΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΕΙΡΑΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ Σχολ. Έτος: 2011 2012 Επιμέλεια: Χριστίνα Τσώτα ΦΩΚΙΑ ΜΟΝΑΧΟΥΣ - ΜΟΝΑΧΟΥΣ Κοινό όνομα: Μεσογειακή φώκια Μήκος: 2 3 μέτρα Βάρος: 300

Διαβάστε περισσότερα

Μια φορά κι έναν καιρό, όχι πολλά χρόνια πριν, μια ζεστή καλοκαιρινή μέρα, είχε τόση ζέστη, καύσωνα, που μέχρι και ο ήλιος αναγκάστηκε να φορέσει

Μια φορά κι έναν καιρό, όχι πολλά χρόνια πριν, μια ζεστή καλοκαιρινή μέρα, είχε τόση ζέστη, καύσωνα, που μέχρι και ο ήλιος αναγκάστηκε να φορέσει Κατευθυνόμενη συμμετοχική δουλειά όλης της τάξης 2ο Δημοτικό Σχολείο Συκεών Θεσσαλονίκης Τάξη Γ1 2005-2006 Μια φορά κι έναν καιρό, όχι πολλά χρόνια πριν, μια ζεστή καλοκαιρινή μέρα, είχε τόση ζέστη, καύσωνα,

Διαβάστε περισσότερα

Ένας δράκος στην Ανάποδη Παραμυθοχώρα

Ένας δράκος στην Ανάποδη Παραμυθοχώρα Ένας δράκος στην Ανάποδη Παραμυθοχώρα Εκδόσεις Λευκή Σελίδα ΠΑΡΑΜΥΘΙ Κέλλυ Παντελίδη Ένας δράκος στην Ανάποδη Παραμυθοχώρα Διορθώσεις: Ελένη Ζαφειρούλη Σελιδοποίηση: Γιάννης Χατζηχαραλάμπους Μακέτα εξωφύλλου:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΤΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΤΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΓΟΜΕΝΩΝ ΚΟΙΝΩΝ ΕΙΔΩΝ ΠΟΥΛΙΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΤΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΤΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΓΟΜΕΝΩΝ ΚΟΙΝΩΝ ΕΙΔΩΝ ΠΟΥΛΙΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΤΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΤΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΓΟΜΕΝΩΝ ΚΟΙΝΩΝ ΕΙΔΩΝ ΠΟΥΛΙΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ HELLENIC COMMON BREEDING BIRD MONITORING SCHEME ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΡΝΙΘΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ, 2013 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Εισαγωγή...

Διαβάστε περισσότερα

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ 2015 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΠΙΒΛΕΠΟΥΣΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: ΓΡΙΒΑ ΕΛΕΝΗ 5/2/2015 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Αυτό το portfolio φτιάχτηκε

Διαβάστε περισσότερα

Η φίλη μας η ανακύκλωση. Ειδική έκδοση για τους μαθητές του Δημοτικού Σχολείου

Η φίλη μας η ανακύκλωση. Ειδική έκδοση για τους μαθητές του Δημοτικού Σχολείου Η φίλη μας η ανακύκλωση Ειδική έκδοση για τους μαθητές του Δημοτικού Σχολείου Στην όμορφη πολιτεία με το γαλάζιο ουρανό μια μικρή παρέα από σκουπίδια συναντήθηκε για να κουβεντιάσει το μέλλον της. Ο Αλουμίνης,

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ. Όμορφος κόσμος

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ. Όμορφος κόσμος ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Όμορφος κόσμος Φροντίζουμε όλα τα πλάσματα Η Αγία Μελανγκέλ: η προστάτιδα του περιβάλλοντος Εξακόσια χρόνια μετά τη γέννηση του Χριστού, γεννήθηκε στα καταπράσινα δάση της Ιρλανδίας μια

Διαβάστε περισσότερα

Τουρισμός για παρατήρηση πουλιών στην Κεφαλονιά: Ένας δυναμικός τομέας εναλλακτικών μορφών τουρισμού

Τουρισμός για παρατήρηση πουλιών στην Κεφαλονιά: Ένας δυναμικός τομέας εναλλακτικών μορφών τουρισμού Τουρισμός για παρατήρηση πουλιών στην Κεφαλονιά: Ένας δυναμικός τομέας εναλλακτικών μορφών τουρισμού Δρ. Μιχαήλ Ξανθάκης Συντονιστής Φορέα Διαχείρισης Ε.Δ. Αίνου Αργοστόλι, 15 Νοεμβρίου 2014 Οικοτουρισμός

Διαβάστε περισσότερα

Η ΛΙΜΝΗ ΚΟΡΩΝΕΙΑ ΩΣ ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΠΑΓΙΔΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΤΗΝΟΠΑΝΙΔΑ. Μπίρτσας Π. Κ., Χ. Κ. Σώκος, & Κ. Ε. Σκορδάς Κυνηγετική Ομοσπονδία Μακεδονίας & Θράκης

Η ΛΙΜΝΗ ΚΟΡΩΝΕΙΑ ΩΣ ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΠΑΓΙΔΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΤΗΝΟΠΑΝΙΔΑ. Μπίρτσας Π. Κ., Χ. Κ. Σώκος, & Κ. Ε. Σκορδάς Κυνηγετική Ομοσπονδία Μακεδονίας & Θράκης Η ΛΙΜΝΗ ΚΟΡΩΝΕΙΑ ΩΣ ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΠΑΓΙΔΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΤΗΝΟΠΑΝΙΔΑ Μπίρτσας Π. Κ., Χ. Κ. Σώκος, & Κ. Ε. Σκορδάς Κυνηγετική Ομοσπονδία Μακεδονίας & Θράκης Η λίμνη Κορώνεια βρίσκεται στην Κεντρική Μακεδονία, 20 km

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α

Διαβάστε περισσότερα

«Ο Ντίνο Ελεφαντίνο και η παρέα του»

«Ο Ντίνο Ελεφαντίνο και η παρέα του» 6/θ Δημοτικό Σχολείο Πολυδενδρίου Τάξη Γ «Ο Ντίνο Ελεφαντίνο και η παρέα του» Ζνα παραμφθι για το δικαίωμα των παιδιών ςτη φιλία, ςτο παιχνίδι και ςτο ςεβαςμό τησ προςωπικότητάσ τουσ. 6/Θ Δθμοτικό Σχολείο

Διαβάστε περισσότερα

Ο χαρούμενος βυθός. Αφηγητής : Ένας όμορφος βυθός. που ήταν γαλαζοπράσινος χρυσός υπήρχε κάπου εδώ κοντά και ήταν γεμάτος όλος με χρυσόψαρα.

Ο χαρούμενος βυθός. Αφηγητής : Ένας όμορφος βυθός. που ήταν γαλαζοπράσινος χρυσός υπήρχε κάπου εδώ κοντά και ήταν γεμάτος όλος με χρυσόψαρα. Ο χαρούμενος βυθός Σχόλιο [D2]: Σπανουδάκης Κύματα Αφηγητής : Ένας όμορφος βυθός. που ήταν γαλαζοπράσινος χρυσός υπήρχε κάπου εδώ κοντά και ήταν γεμάτος όλος με χρυσόψαρα. Ψαροτουφεκάδες, δύτες και ψαράδες

Διαβάστε περισσότερα

www.ornithologiki.gr Θεμιστοκλέους 80, 10681 Αθήνα, Tηλ. Fax: 210 8228704, 210 8227937 Κομνηνών 23, 54624 Θεσσαλονίκη, Τηλ.

www.ornithologiki.gr Θεμιστοκλέους 80, 10681 Αθήνα, Tηλ. Fax: 210 8228704, 210 8227937 Κομνηνών 23, 54624 Θεσσαλονίκη, Τηλ. Επιμέλεια έκδοσης: Ευγενία Πανώριου Εικονογράφηση: Βασίλης Χατζηρβασάνης Γραφιστική επιμέλεια: Sandipo Όλγα Βλάχου Εκτύπωση: COLORPRINT - Τσεκούρας Ε.Π.Ε. ISBN: 978-960 - 6861-29 -1 Ελληνική Ορνιθολογική

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου

Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας Πιστοποίηση Επάρκειας της Ελληνομάθειας 18 Ιανουαρίου 2013 A2 Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου Διάρκεια Εξέτασης 30 λεπτά Διάρκεια Εξέτασης 30 λεπτά Ερώτημα 1 (7 μονάδες) Διαβάζετε

Διαβάστε περισσότερα

Η ΟΡΝΙΘΟΠΑΝΙΔΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ

Η ΟΡΝΙΘΟΠΑΝΙΔΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Η ΟΡΝΙΘΟΠΑΝΙΔΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Γυπαετός -Gypaetus barbatus Τα πουλιά που φωλιάζουν, διαχειμάζουν και σταματούν κατά την μετανάστευση. Ποικιλότητα - καταγωγή - ιδιαιτερότητες - απειλές - σημαντικά είδη και

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Επιμέλεια εργασίας: Παναγιώτης Γιαννόπουλος Περιεχόμενα Ερώτηση 1 η : σελ. 3-6 Ερώτηση 2 η : σελ. 7-9 Παναγιώτης Γιαννόπουλος Σελίδα 2 Ερώτηση 1 η Η συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

ΔΡΑΣΗ D4: ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ ΣΧΕΔΙΟΥ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΤΟΥ ΥΓΡΟΤΟΠΟΥ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΟΡΝΙΘΟΠΑΝΙΔΑΣ

ΔΡΑΣΗ D4: ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ ΣΧΕΔΙΟΥ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΤΟΥ ΥΓΡΟΤΟΠΟΥ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΟΡΝΙΘΟΠΑΝΙΔΑΣ ΔΡΑΣΗ D4: ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ ΣΧΕΔΙΟΥ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΤΟΥ ΥΓΡΟΤΟΠΟΥ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΟΡΝΙΘΟΠΑΝΙΔΑΣ Εισαγωγή Στο πλαίσιο του προγράμματος LIFE «Υλοποίηση μέτρων διαχείρισης στον υγρότοπο του Άγρα» και ειδικότερα για

Διαβάστε περισσότερα

Κυψέλη - το σπίτι της μέλισσας

Κυψέλη - το σπίτι της μέλισσας Κυψέλη - το σπίτι της μέλισσας Ο ΘΑΥΜΑΣΤΟΣ ΚΟΣΜΟΣ ΤΗΣ ΜΕΛΙΣΣΑΣ του ΣΠΥΡΟΥ ΣΚΑΡΕΑ, Γεωπόνου-Εντομολόγου Όλοι μας έχουμε δει μέλισσες να πετούν από λουλούδι σε λουλούδι. Όλοι μας έχουμε απολαύσει το μέλι,

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικοί Βιότοποι. Τάξη Οδηγίες Μάθημα Ε Δημοτικού Πώς συμπληρώνουμε τα φύλλα εργασίας Γεωγραφία

Ελληνικοί Βιότοποι. Τάξη Οδηγίες Μάθημα Ε Δημοτικού Πώς συμπληρώνουμε τα φύλλα εργασίας Γεωγραφία Τάξη Οδηγίες Μάθημα Ε Δημοτικού Πώς συμπληρώνουμε τα φύλλα εργασίας Γεωγραφία Στόχος της δραστηριότητας αυτής είναι να γνωρίσουμε και να καταγράψουμε τους ελληνικούς βιότοπους και να εντοπίσουμε τα ζώα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #14. «Ο μικρός βλάκας» (Τραγάκι Ζακύνθου - Επτάνησα) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #14. «Ο μικρός βλάκας» (Τραγάκι Ζακύνθου - Επτάνησα) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #14 «Ο μικρός βλάκας» (Τραγάκι Ζακύνθου - Επτάνησα) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #14 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε όλα

Διαβάστε περισσότερα

Έρικα Τζαγκαράκη. Τα Ηλιοβασιλέματα. της μικρής. Σταματίας

Έρικα Τζαγκαράκη. Τα Ηλιοβασιλέματα. της μικρής. Σταματίας Έρικα Τζαγκαράκη Τα Ηλιοβασιλέματα της μικρής Σταματίας στην μικρη Ριτζάκη Σταματία-Σπυριδούλα Τα Ηλιοβασιλέματα της μικρής Σταματίας ISBN: 978-618-81493-0-4 Έρικα Τζαγκαράκη Θεσσαλονίκη 2014 Έρικα Τζαγκαράκη

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΤΟΥΡΙΣΤΙΚΟΣ Ο ΗΓΟΣ ΥΓΡΟΤΟΠΩΝ ΚΡΗΤΗΣ

ΟΙΚΟΤΟΥΡΙΣΤΙΚΟΣ Ο ΗΓΟΣ ΥΓΡΟΤΟΠΩΝ ΚΡΗΤΗΣ LIFE ENVIRONMENT «ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΟΙ ΥΓΡΟΤΟΠΟΙ ΚΑΙ ΛΙΜΝΟ ΕΞΑΜΕΝΕΣ: ΕΠΙ ΕΙΞΗ ΠΟΛΥΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΗΣ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΣΤΟ ΝΗΣΙ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ» LIFE00ENV/GR/000685 ΟΙΚΟΤΟΥΡΙΣΤΙΚΟΣ Ο ΗΓΟΣ ΥΓΡΟΤΟΠΩΝ ΚΡΗΤΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Είναι µια γης

Διαβάστε περισσότερα

ΧΑΡΤΑΕΤΟΣ UÇURTMA Orkun Bozkurt

ΧΑΡΤΑΕΤΟΣ UÇURTMA Orkun Bozkurt ΧΑΡΤΑΕΤΟΣ UÇURTMA Orkun Bozkurt - Ι - Αυτός είναι ένας ανάπηρος πριν όμως ήταν άνθρωπος. Κάθε παιδί, σαν ένας άνθρωπος. έρχεται, καθώς κάθε παιδί γεννιέται. Πήρε φροντίδα απ τη μητέρα του, ανάμεσα σε ήχους

Διαβάστε περισσότερα

Ταξίδι στις ρίζες «Άραγε τι μπορεί να κρύβεται εδώ;»

Ταξίδι στις ρίζες «Άραγε τι μπορεί να κρύβεται εδώ;» Ταξίδι στις ρίζες Είχε φτάσει πια η μεγάλη ώρα για τα 6 αδέρφια Ήταν αποφασισμένα να δώσουν απάντηση στο ερώτημα που τόσα χρόνια τα βασάνιζε! Η επιθυμία τους ήταν να μάθουν την καταγωγή τους και να συλλέξουν

Διαβάστε περισσότερα

«Ο Σάββας η κλώσσα και ο αετός»

«Ο Σάββας η κλώσσα και ο αετός» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #26 «Ο Σάββας η κλώσσα και ο αετός» (Πόντος) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #26 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε όλα τα παραμύθια

Διαβάστε περισσότερα

LIFE09 NAT/GR/000323 Demonstration of the Biodiversity Action Planning approach, to benefit local biodiversity on an Aegean island.

LIFE09 NAT/GR/000323 Demonstration of the Biodiversity Action Planning approach, to benefit local biodiversity on an Aegean island. Σχέδιο Δράσης για την Διατήρηση της Βιοποικιλότητας των Ακατοίκητων Νησίδων της Σκύρου Ιούνιος 2011 Στην παρούσα έκδοση του Σχεδίου Δράσης για την Διατήρηση της Βιοποικιλότητας των Ακατοίκητων Νησίδων

Διαβάστε περισσότερα

«ΠΩΣ Ν ΑΛΛΑΞΟΥΜΕ ΤΟΝ ΚΟΣΜΟ!!!» ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «ΗΤΕΧΝΗ ΣΑΝ ΠΑΡΑΜΥΘΙ» ΤΜΗΜΑ ΕΝΤΑΞΗΣ ΟΜΑΔΑ Γ (ΜΑΘΗΤΕΣ Γ ΤΑΞΗΣ)

«ΠΩΣ Ν ΑΛΛΑΞΟΥΜΕ ΤΟΝ ΚΟΣΜΟ!!!» ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «ΗΤΕΧΝΗ ΣΑΝ ΠΑΡΑΜΥΘΙ» ΤΜΗΜΑ ΕΝΤΑΞΗΣ ΟΜΑΔΑ Γ (ΜΑΘΗΤΕΣ Γ ΤΑΞΗΣ) «ΠΩΣ Ν ΑΛΛΑΞΟΥΜΕ ΤΟΝ ΚΟΣΜΟ!!!» ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «ΗΤΕΧΝΗ ΣΑΝ ΠΑΡΑΜΥΘΙ» ΤΜΗΜΑ ΕΝΤΑΞΗΣ ΟΜΑΔΑ Γ (ΜΑΘΗΤΕΣ Γ ΤΑΞΗΣ) Τουλίπες της Ολλανδίας, Κλωντ Μονέ Μια φορά κι ένα καιρό σε μια χώρα μακρινή οι άνθρωποι

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗ ΦΩΚΙΑ. (Monachus monachus)

ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗ ΦΩΚΙΑ. (Monachus monachus) ΑΠΕΙΛΟΥΜΕΝΑ ΕΙ Η ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗ ΦΩΚΙΑ (Monachus monachus) Η Μεσογειακή Φώκια είναι το µόνο είδος φώκιας που συναντάται στη Μεσόγειο και αποτελεί ένα από τα πλέον απειλούµενα είδη θαλάσσιων θηλαστικών στον

Διαβάστε περισσότερα

Αντουάν ντε Σαιντ-Εξυπερύ. Ο Μικρός Πρίγκιπας. Μετάφραση: Μελίνα Καρακώστα. Διασκευή: Ανδρονίκη

Αντουάν ντε Σαιντ-Εξυπερύ. Ο Μικρός Πρίγκιπας. Μετάφραση: Μελίνα Καρακώστα. Διασκευή: Ανδρονίκη Αντουάν ντε Σαιντ-Εξυπερύ Ο Μικρός Πρίγκιπας Μετάφραση: Μελίνα Καρακώστα Διασκευή: Ανδρονίκη 2 Μια φορά κι έναν καιρό ήταν ένα νεαρό αγόρι, που του άρεσε πολύ να ζωγραφίζει. Μια μέρα ζωγράφισε ένα βόα

Διαβάστε περισσότερα

Όνομα Ομάδας:... Μέλη της ομάδας :...... Τάξη:... Ημερομηνία επίσκεψης:...

Όνομα Ομάδας:... Μέλη της ομάδας :...... Τάξη:... Ημερομηνία επίσκεψης:... Φυτά του Θαμνώνα και προσαρμογές στην Ξηρασία Όνομα Ομάδας:... Μέλη της ομάδας :...... Σχολείο:... Τάξη:... Ημερομηνία επίσκεψης:... Καταγραφή Περιβαλλοντικών συνθηκών Καλή σας μέρα. Ονομάζομαι Άγγελος

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΘΙΖΟΥΝ ΤΑ ΛΟΥΛΟΥΔΙΑ ΚΑΙ ΒΓΑΙΝΟΥΝ ΠΕΤΑΛΟΥΔΕΣ ΝΑ ΑΝΟΙΞΟΥΝ ΤΑ ΦΤΕΡΑ ΤΟΥΣ ΚΑΙ ΝΑ ΦΥΓΟΥΝ ΜΑΚΡΙΑ

ΑΝΘΙΖΟΥΝ ΤΑ ΛΟΥΛΟΥΔΙΑ ΚΑΙ ΒΓΑΙΝΟΥΝ ΠΕΤΑΛΟΥΔΕΣ ΝΑ ΑΝΟΙΞΟΥΝ ΤΑ ΦΤΕΡΑ ΤΟΥΣ ΚΑΙ ΝΑ ΦΥΓΟΥΝ ΜΑΚΡΙΑ ΑΝΟΙΞΗ οθξξ ΑΝΘΙΖΟΥΝ ΤΑ ΛΟΥΛΟΥΔΙΑ ΚΑΙ ΒΓΑΙΝΟΥΝ ΠΕΤΑΛΟΥΔΕΣ ΝΑ ΑΝΟΙΞΟΥΝ ΤΑ ΦΤΕΡΑ ΤΟΥΣ ΚΑΙ ΝΑ ΦΥΓΟΥΝ ΜΑΚΡΙΑ ΦΘΙΝΟΠΩΡΟ ΓΛΥΚΟ ΑΡΧΙΖΕΙ ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΚΑΙ ΠΕΦΤΟΥΝ ΤΑ ΦΥΛΛΑΡΑΚΙΑ ΑΠΟ ΤΑ ΟΜΟΡΦΑ ΚΛΑΔΙΑΚΙΑ ΠΑΜΕ ΘΑΛΑΣΣΑ

Διαβάστε περισσότερα

Φωνή: Θανούλη! Φανούλη! Μαριάννα! Φανούλης: Μας φωνάζει η μαμά! Ερχόμαστε!

Φωνή: Θανούλη! Φανούλη! Μαριάννα! Φανούλης: Μας φωνάζει η μαμά! Ερχόμαστε! 20 Χειμώνας σε μια πλατεία. Χιονίζει σιωπηλά. Την ησυχία του τοπίου διαταράσσουν φωνές και γέλια παιδιών. Μπαίνουν στη σκηνή τρία παιδιά: τα δίδυμα, ο Θανούλης και ο Φανούλης, και η αδελφή τους η Μαριάννα.

Διαβάστε περισσότερα

Τάξη: Γ. Τμήμα: 2ο. Υπεύθυνη τμήματος : ΑΝΕΣΤΗ ΑΣΗΜΙΝΑ. Εκθέσεις μαθητών.. ΜΑΘΗΤΗΣ: ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΟΠΟΥΛΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ.

Τάξη: Γ. Τμήμα: 2ο. Υπεύθυνη τμήματος : ΑΝΕΣΤΗ ΑΣΗΜΙΝΑ. Εκθέσεις μαθητών.. ΜΑΘΗΤΗΣ: ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΟΠΟΥΛΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ. Τάξη: Γ Τμήμα: 2ο Υπεύθυνη τμήματος : ΑΝΕΣΤΗ ΑΣΗΜΙΝΑ. Εκθέσεις μαθητών.. ΜΑΘΗΤΗΣ: ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΟΠΟΥΛΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ. Θέμα :Τι θέλω να αλλάξει στον κόσμο το 2011. Το έτος 2010 έγιναν πολλές καταστροφές στον κόσμο.

Διαβάστε περισσότερα

Θ Δημοτικό Σχολείο Πάφου. «Κουπάτειο» Τάξη : Δ

Θ Δημοτικό Σχολείο Πάφου. «Κουπάτειο» Τάξη : Δ Θ Δημοτικό Σχολείο Πάφου «Κουπάτειο» Τάξη : Δ Σχολική χρονιά 2013-2014 αγρινό: Είναι το μεγαλύτερο χερσαίο θηλαστικό και ενδημικό είδος στην Κύπρο. Χαρακτηρίζεται ως ο σημαντικότερος εκπρόσωπος της πανίδας

Διαβάστε περισσότερα

Το παραμύθι της αγάπης

Το παραμύθι της αγάπης Το παραμύθι της αγάπης Μια φορά και ένα καιρό, μια βασίλισσα έφερε στον κόσμο ένα παιδί τόσο άσχημο που σχεδόν δεν έμοιαζε για άνθρωποs. Μια μάγισσα που βρέθηκε σιμά στη βασίλισσα την παρηγόρησε με τούτα

Διαβάστε περισσότερα

3 ο βραβείο ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΣΤΑΜΟΥΛΗ. Βασιλεία Παπασταύρου. 1 ος Πανελλήνιος διαγωνισμός λογοτεχνικής έκφρασης για παιδιά (2010-2011)

3 ο βραβείο ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΣΤΑΜΟΥΛΗ. Βασιλεία Παπασταύρου. 1 ος Πανελλήνιος διαγωνισμός λογοτεχνικής έκφρασης για παιδιά (2010-2011) ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΣΤΑΜΟΥΛΗ 1 ος Πανελλήνιος διαγωνισμός λογοτεχνικής έκφρασης για παιδιά (2010-2011) 3 ο βραβείο Βασιλεία Παπασταύρου 1 ο Δημοτικό Σχολείο Ν. Ερυθραίας 2 Μια φορά κι έναν καιρό ζούσε ο Καραγκιόζης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΚΑΙ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΚΑΙ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 11 ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΚΑΙ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ 11.1 ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ Στα κεφάλαια της παρούσας μελέτης που προηγήθηκαν πραγματοποιήθηκε λεπτομερής εκτίμηση και αξιολόγηση των επιπτώσεων

Διαβάστε περισσότερα

Όνομα Ομάδας:... Μέλη της ομάδας :...... Τάξη:... Ημερομηνία επίσκεψης:...

Όνομα Ομάδας:... Μέλη της ομάδας :...... Τάξη:... Ημερομηνία επίσκεψης:... Φυτά της Αλυκής και προσαρμογές στην Ξηρασία Όνομα Ομάδας:... Μέλη της ομάδας :...... Σχολείο:... Τάξη:... Ημερομηνία επίσκεψης:... Καταγραφή Περιβαλλοντικών συνθηκών Καλή σας μέρα. Ονομάζομαι Άγγελος

Διαβάστε περισσότερα

Αναγνώριση φύλου στα καναρίνια

Αναγνώριση φύλου στα καναρίνια Αναγνώριση φύλου στα καναρίνια Η διάκριση του φύλου στα καναρίνια αποτελούσε και αποτελεί ένα πάγιο ερώτημα των ερασιτεχνών εκτροφέων καναρινιών. Πόσοι από μας που ερασιτεχνικά και μόνο από αγάπη εκτρέφουμε

Διαβάστε περισσότερα

E N O T H T A YΠOMNHMA. Οδηγοί του κόσμου, Τα ελληνικά νησιά, εκδ. ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, Αθήνα, 1998

E N O T H T A YΠOMNHMA. Οδηγοί του κόσμου, Τα ελληνικά νησιά, εκδ. ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, Αθήνα, 1998 0-0086_D3_GLOSSA_TEYXOS C GLOSSA 2/9/2 0:6 AM Page 78 6 Η Ρόδος Η Ρόδος είναι το μεγαλύτερο νησί των Δωδεκα - νήσων. Δίκαια την αποκαλούν το μαργαριτάρι της Μεσογείου. Οι σπάνιες ομορφιές της ξεδιπλώ νο

Διαβάστε περισσότερα

Η ΜΙΚΡΗ ΕΛΕΝΗ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «ΗΤΕΧΝΗ ΣΑΝ ΠΑΡΑΜΥΘΙ» ΤΜΗΜΑ ΕΝΤΑΞΗΣ ΟΜΑΔΑ ΣΤ (ΜΑΘΗΤΕΣ ΣΤ ΤΑΞΗΣ)

Η ΜΙΚΡΗ ΕΛΕΝΗ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «ΗΤΕΧΝΗ ΣΑΝ ΠΑΡΑΜΥΘΙ» ΤΜΗΜΑ ΕΝΤΑΞΗΣ ΟΜΑΔΑ ΣΤ (ΜΑΘΗΤΕΣ ΣΤ ΤΑΞΗΣ) Η ΜΙΚΡΗ ΕΛΕΝΗ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «ΗΤΕΧΝΗ ΣΑΝ ΠΑΡΑΜΥΘΙ» ΤΜΗΜΑ ΕΝΤΑΞΗΣ ΟΜΑΔΑ ΣΤ (ΜΑΘΗΤΕΣ ΣΤ ΤΑΞΗΣ) Μια φορά κι ένα καιρό ήταν ένα μακρινό χωριό σε μια χώρα πανέμορφη. Τα σπίτια του ήταν μικρά και παραμυθένια.

Διαβάστε περισσότερα

Παρακολούθηση και αξιολόγηση της κατάστασης. του Εθνικού Πάρκου Χελμού-Βουραϊκού Μ. Τζάλη, Ν. Προμπονάς, Τ. Δημαλέξης, J. Fric

Παρακολούθηση και αξιολόγηση της κατάστασης. του Εθνικού Πάρκου Χελμού-Βουραϊκού Μ. Τζάλη, Ν. Προμπονάς, Τ. Δημαλέξης, J. Fric Παρακολούθηση και αξιολόγηση της κατάστασης διατήρησης της ορνιθοπανίδας του Εθνικού Πάρκου Χελμού-Βουραϊκού Μ. Τζάλη, Ν. Προμπονάς, Τ. Δημαλέξης, J. Fric Εθνικό Πάρκο Χελμού Βουραϊκού, «Βιοποικιλότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΗΤΑΝ ΚΑΠΟΤΕ ΕΝΑ ΝΤΟΝΤΟ

ΗΤΑΝ ΚΑΠΟΤΕ ΕΝΑ ΝΤΟΝΤΟ ΗΤΑΝ ΚΑΠΟΤΕ ΕΝΑ ΝΤΟΝΤΟ Το κιρκινέζι που το κυνηγούσαν οι Κινέζοι, όλα τα πουλιά του βιβλίου κι εγώ ευχαριστούμε την Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία για τις συμβουλές και τη βοήθειά της στον εμπλουτισμό

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 02

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 02 Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν

Διαβάστε περισσότερα

Τάξη: Ciconiiformes (Πελαργόµορφα) Οικογένεια: Ardeidae (Ερωδιοί) Είδος: Ardea cinerea (Σταχτοτσικνιάς)

Τάξη: Ciconiiformes (Πελαργόµορφα) Οικογένεια: Ardeidae (Ερωδιοί) Είδος: Ardea cinerea (Σταχτοτσικνιάς) Τάξη: Ciconiiformes (Πελαργόµορφα) Οικογένεια: Ardeidae (Ερωδιοί) Είδος: Ardea cinerea (Σταχτοτσικνιάς) Γνωρίσµατα: Είναι ο µεγαλύτερος σε µέγεθος ερωδιός (91εκ.). Αναγνωρίζεται εύκολα από το σταχτί πάνω

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία Α.Ε.Κ. Πρόγραμμα Προστασίας των Απειλούμενων Αετών της Ελλάδας

Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία Α.Ε.Κ. Πρόγραμμα Προστασίας των Απειλούμενων Αετών της Ελλάδας Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία Α.Ε.Κ. Πρόγραμμα Προστασίας των Απειλούμενων Αετών της Ελλάδας ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Βασικά απειλούμενα είδη 1.1. Βασιλαετός..σελ.2 1.2. Χρυσαετός..σελ.3 1.3. Σπιζαετός..σελ.4 2.

Διαβάστε περισσότερα

Παραμύθι για την υγιεινή διατροφή

Παραμύθι για την υγιεινή διατροφή Παραμύθι για την υγιεινή διατροφή Τζήκου Βασιλική Το δίλημμα της Λένιας 1 Παραμύθι πού έχω κάνει στο πρόγραμμα Αγωγής Υγείας που είχε τίτλο: «Γνωρίζω το σώμα μου, το αγαπώ και το φροντίζω» με την βοήθεια

Διαβάστε περισσότερα

Βούλα Μάστορη. Ένα γεμάτο μέλια χεράκι

Βούλα Μάστορη. Ένα γεμάτο μέλια χεράκι 1 Σειρά Σπουργιτάκια Εκδόσεις Πατάκη Ένα γεμάτο μέλια χεράκι Βούλα Μάστορη Εικονογράφηση: Σπύρος Γούσης Σελ. 91 Δραστηριότητες για Γ & Δ τάξη Συγγραφέας: Η Βούλα Μάστορη γεννήθηκε στο Αγρίνιο. Πέρασε τα

Διαβάστε περισσότερα

WWW.KINDYKIDS.GR. Όταν η ζωή στο νηπιαγωγείο γίνεται παιχνίδι! Το Site για γονείς και νηπιαγωγούς

WWW.KINDYKIDS.GR. Όταν η ζωή στο νηπιαγωγείο γίνεται παιχνίδι! Το Site για γονείς και νηπιαγωγούς WWW.KINDYKIDS.GR Όταν η ζωή στο νηπιαγωγείο γίνεται παιχνίδι! Το Site για γονείς και νηπιαγωγούς Το υλικό αυτό αποτελεί πνευματική ιδιοκτησία του KindyKids.gr και διανέμεται δωρεάν. ΖΩΑ ΠΟΥ ΚΙΝΔΥΝΕΥΟΥΝ

Διαβάστε περισσότερα

Ο γιος του ψαρά. κόκκινη κλωστή δεμένη στην ανέμη τυλιγμένη, δώστου κλότσο να γυρίσει παραμύθι ν' αρχινήσει...

Ο γιος του ψαρά. κόκκινη κλωστή δεμένη στην ανέμη τυλιγμένη, δώστου κλότσο να γυρίσει παραμύθι ν' αρχινήσει... Ο γιος του ψαρά κόκκινη κλωστή δεμένη στην ανέμη τυλιγμένη, δώστου κλότσο να γυρίσει παραμύθι ν' αρχινήσει... ια φορά κι έναν καιρό ήταν ένας ψαράς που δεν είχε παιδιά. Κάποια μέρα, εκεί που πήγαινε με

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΕΜΟΣ ΦΩΤΙΤΣΑΣ - ΣΤΑΓΟΝΙΤΣΑΣ

ΠΟΛΕΜΟΣ ΦΩΤΙΤΣΑΣ - ΣΤΑΓΟΝΙΤΣΑΣ ΠΟΛΕΜΟΣ ΦΩΤΙΤΣΑΣ - ΣΤΑΓΟΝΙΤΣΑΣ Copyright Συνοδινού Ράνια Follow me on Twitter: @RaniaSin Smashwords Edition ΑΠΑΓΟΡΕΥΕΤΑΙ η αναδημοσίευση, η αναπαραγωγή, ολική, μερική ή περιληπτική ή κατά παράφραση ή διασκευή

Διαβάστε περισσότερα

Modern Greek Stage 6 Part 2 Transcript

Modern Greek Stage 6 Part 2 Transcript 1. Announcement Καλημέρα, παιδιά. Θα ήθελα να δώσετε μεγάλη προσοχή σε ό,τι πω σήμερα, γιατί όλες οι ανακοινώσεις είναι πραγματικά πολύ σημαντικές. Λοιπόν ξεκινάμε: Θέμα πρώτο: Αύριο η βιβλιοθήκη του σχολείου

Διαβάστε περισσότερα

Οι εντυπώσεις μας από την επίσκεψη της SAPT Hellas

Οι εντυπώσεις μας από την επίσκεψη της SAPT Hellas Την Πέμπτη 26/3/15 η SAPT Hellas επισκέφτηκε το σχολείο μας. Η Sapt είναι μια μη κερδοσκοπική οργάνωση η οποία μαζεύει αδέσποτα σκυλιά και τα φροντίζει. H φιλοζωική ομάδα του σχολείου μας, που οργάνωσε

Διαβάστε περισσότερα

Επιµέλεια: ΗΛΙΑΣ ΗΜΗΤΡΙΟΥ & Ε Υ Α Κ Ο Λ Ο Μ Π Α Ρ Η,

Επιµέλεια: ΗΛΙΑΣ ΗΜΗΤΡΙΟΥ & Ε Υ Α Κ Ο Λ Ο Μ Π Α Ρ Η, ράσεις ιατήρησης των Μεσογειακών Εποχικών Λιµνίων (Μ.Ε.Λ.) στην Κρήτη ((LLIIFFEE0044NAATT//GGRR//000000110055)) Καταγραφή ειιδών Ορνιιθοπανίίδας στιις περιιοχές των Μ.Ε.Λ. της υτιικής Κρήτης Επιµέλεια:

Διαβάστε περισσότερα

Γνωρίζω Δεν ξεχνώ Διεκδικώ

Γνωρίζω Δεν ξεχνώ Διεκδικώ 2014-2015 Γνωρίζω Δεν ξεχνώ Διεκδικώ Η τουρκική εισβολή μέσα από φωτογραφίες Εργασίες από τα παιδιά του Γ 2 Το πρωί της 20 ης Ιουλίου 1974, οι Κύπριοι ξύπνησαν από τον ήχο των σειρήνων. Ο ουρανός ήταν

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2013-2014 Μάθημα: Ελληνικά σε Ξενόγλωσσους Επίπεδο: Ε3 Διάρκεια:

Διαβάστε περισσότερα

Λόγια αποχαιρετισμού ενός τελειόφοιτου μαθητή

Λόγια αποχαιρετισμού ενός τελειόφοιτου μαθητή Λόγια αποχαιρετισμού ενός τελειόφοιτου μαθητή Εργασία από τα παιδιά της Στ 1 2014-2015 Να που φτάσαμε πάλι στο τέλος μιας ακόμα χρονιάς. Μιας χρονιάς που καθορίζει πολλές στιγμές που θα γίνουν στο μέλλον.

Διαβάστε περισσότερα

Στέφανος Λίβος: «Η συγγραφή δεν είναι καθημερινή ανάγκη για μένα. Η έκφραση όμως είναι!»

Στέφανος Λίβος: «Η συγγραφή δεν είναι καθημερινή ανάγκη για μένα. Η έκφραση όμως είναι!» Ημερομηνία 27/4/2015 Μέσο Συντάκτης Link www.thinkover.gr Ανδριάνα Βούτου http://www.thinkover.gr/2015/04/27/stefanos-livos/ Στέφανος Λίβος: «Η συγγραφή δεν είναι καθημερινή ανάγκη για μένα. Η έκφραση

Διαβάστε περισσότερα

Οι ιχνηλάτες ταξιδεύουν σε άγνωστα νερά

Οι ιχνηλάτες ταξιδεύουν σε άγνωστα νερά Οι ιχνηλάτες ταξιδεύουν σε άγνωστα νερά Μια φορά κι έναν καιρό μια παρέα από μαθητές και μαθήτριες που αγαπούσαν την περιπέτεια και ήθελαν να γνωρίσουν τον κόσμο αποφάσισε να κάνει ένα ταξίδι μακρινό.

Διαβάστε περισσότερα

7. ΑΛΜΥΡΟΣ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΤΟΠΟΘΕΣΙΑ: Βρίσκεται 10 χλµ δυτικά της πόλης του Ηρακλείου µε πρόσβαση τόσο από παλιό παραλιακό δρόµο (Αµµουδάρα) είτε και από

7. ΑΛΜΥΡΟΣ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΤΟΠΟΘΕΣΙΑ: Βρίσκεται 10 χλµ δυτικά της πόλης του Ηρακλείου µε πρόσβαση τόσο από παλιό παραλιακό δρόµο (Αµµουδάρα) είτε και από 7. ΑΛΜΥΡΟΣ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΤΟΠΟΘΕΣΙΑ: Βρίσκεται 10 χλµ δυτικά της πόλης του Ηρακλείου µε πρόσβαση τόσο από παλιό παραλιακό δρόµο (Αµµουδάρα) είτε και από τη νέα εθνική οδό. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ: Ο ποταµός δέχεται τα νερά

Διαβάστε περισσότερα

Πέστροφα. Χέλι. Τσιρόνι

Πέστροφα. Χέλι. Τσιρόνι Πέστροφα Χέλι Τσιρόνι «Θεέ µου, πρώτη φορά στη ζωή µου τρόµαξα τόσο! Τραβούσα κουπί στην ελληνική πλευρά της Μεγάλης Πρέσπας, και ενώ ήµουν αρκετά µακριά από την ακτή ένα µεγάλο ψάρι πήδηξε ξαφνικά από

Διαβάστε περισσότερα

Στην ζωή πρέπει να ξέρεις θα σε κάνουν να υποφέρεις. Μην λυγίσεις να σταθείς ψηλά! Εκεί που δεν θα μπορούν να σε φτάσουν.

Στην ζωή πρέπει να ξέρεις θα σε κάνουν να υποφέρεις. Μην λυγίσεις να σταθείς ψηλά! Εκεί που δεν θα μπορούν να σε φτάσουν. Αποστόλη Λαμπρινή (brines39@ymail.com) ΔΥΝΑΜΗ ΨΥΧΗΣ Στην ζωή πρέπει να ξέρεις θα σε κάνουν να υποφέρεις Μην λυγίσεις να σταθείς ψηλά! Εκεί που δεν θα μπορούν να σε φτάσουν. Θα σε χτυπάνε, θα σε πονάνε,

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ:

ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2007-2008 Τάξη: Γ 3 Όνομα: Η μύτη μου είναι μεγάλη. Όχι μόνο μεγάλη, είναι και στραβή. Τα παιδιά στο νηπιαγωγείο με λένε Μυτόγκα. Μα η δασκάλα τα μαλώνει: Δεν

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕ ΕΝΑ ΚΟΥΒΑΡΙ ΚΑΙ ΕΝΑ ΚΑΡΑΒΙ ΑΠ ΤΗΝ ΚΡΗΤΗ ΩΣ ΤΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ!!

ΜΕ ΕΝΑ ΚΟΥΒΑΡΙ ΚΑΙ ΕΝΑ ΚΑΡΑΒΙ ΑΠ ΤΗΝ ΚΡΗΤΗ ΩΣ ΤΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ!! ΜΕ ΕΝΑ ΚΟΥΒΑΡΙ ΚΑΙ ΕΝΑ ΚΑΡΑΒΙ ΑΠ ΤΗΝ ΚΡΗΤΗ ΩΣ ΤΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ!! etwinning συνεργασία του Νηπιαγωγείου Σεισίου και του 1 ου Νηπιαγωγείου Μουρικίου στα πλαίσια του προγράμματος «Ας ζήσουμε ένα ταξίδι με τους

Διαβάστε περισσότερα

Θεατρικό. Σκηνή 1η Σκηνικό: Αυλή σπιτιού Πρόσωπα: Παππούς, γιαγιά, Ηλίας, Ξανθούλα

Θεατρικό. Σκηνή 1η Σκηνικό: Αυλή σπιτιού Πρόσωπα: Παππούς, γιαγιά, Ηλίας, Ξανθούλα Θεατρικό Ηλίας Ξανθούλα παππούς γιαγιά μαμά αρκούδα αρκουδάκι Σκηνή 1η Σκηνικό: Αυλή σπιτιού Πρόσωπα: Παππούς, γιαγιά, Ηλίας, Ξανθούλα Παππούς: Καλώς τα παιδιά! Γιαγιά: Καλώς τα εγγονάκια μας. Ηλίας: Γεια

Διαβάστε περισσότερα

Ας προσπαθήσουμε όλοι να μη χαθεί κανένα είδος ζώου από την Κύπρο

Ας προσπαθήσουμε όλοι να μη χαθεί κανένα είδος ζώου από την Κύπρο ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΓΕΩΡΓΙΑΣ, ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Ας προσπαθήσουμε όλοι να μη χαθεί κανένα είδος ζώου από την Κύπρο Ξέρεις ότι: Πανίδα ονομάζουμε όλα τα ζώα μιας περιοχής. Αυτά

Διαβάστε περισσότερα

Οι «πουλάκηδες», το FaceBook, ο Αριστοτέλης, και το BBC.

Οι «πουλάκηδες», το FaceBook, ο Αριστοτέλης, και το BBC. Αγαπητοί Φίλοι, Σας ευχαριστούμε ιδιαίτερα για την τιμή που κάνετε στην εκδήλωσή μας, για την τιμή που κάνετε στον τόπο μας, στη Μυτιλήνη. Σε μια κοινή εκδήλωση, μαζί με το Σύλλογο Καλλονιατών Λέσβου,

Διαβάστε περισσότερα

[TYPE ΤΑ ΠΟΥΛΙΑ ΤΩΝ ΥΓΡΟΤΟΠΩΝ ΤΗΣ ΑΤΤΙΚΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΟΡΝΙΘΟΠΑΝΙΔΑΣ THE COMPANY NAME] ΣΤΟΥΣ ΥΓΡΟΤΟΠΟΥΣ ΤΗΣ ΑΤΤΙΚΗΣ

[TYPE ΤΑ ΠΟΥΛΙΑ ΤΩΝ ΥΓΡΟΤΟΠΩΝ ΤΗΣ ΑΤΤΙΚΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΟΡΝΙΘΟΠΑΝΙΔΑΣ THE COMPANY NAME] ΣΤΟΥΣ ΥΓΡΟΤΟΠΟΥΣ ΤΗΣ ΑΤΤΙΚΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΡΝΙΘΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ [TYPE THE 2011 COMPANY NAME] ΤΑ ΠΟΥΛΙΑ ΤΩΝ ΥΓΡΟΤΟΠΩΝ ΤΗΣ ΑΤΤΙΚΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΟΡΝΙΘΟΠΑΝΙΔΑΣ ΣΤΟΥΣ ΥΓΡΟΤΟΠΟΥΣ ΤΗΣ ΑΤΤΙΚΗΣ Συντάκτες: Μαργαρίτα Τζάλη, Νίκος Προμπονάς,

Διαβάστε περισσότερα

Η ΆΝΝΑ ΚΑΙ Ο ΑΛΈΞΗΣ ΕΝΆΝΤΙΑ ΣΤΟΥΣ ΠΑΡΑΧΑΡΆΚΤΕΣ

Η ΆΝΝΑ ΚΑΙ Ο ΑΛΈΞΗΣ ΕΝΆΝΤΙΑ ΣΤΟΥΣ ΠΑΡΑΧΑΡΆΚΤΕΣ ΤΟ ΠΑΙΧΝΙΔΙ EURO RUN www.nea-trapezogrammatia-euro.eu Η ΆΝΝΑ ΚΑΙ Ο ΑΛΈΞΗΣ ΕΝΆΝΤΙΑ ΣΤΟΥΣ ΠΑΡΑΧΑΡΆΚΤΕΣ - 2 - Η Άννα και ο Αλέξης είναι συμμαθητές και πολύ καλοί φίλοι. Μπλέκουν πάντοτε σε φοβερές καταστάσεις.

Διαβάστε περισσότερα

Όχι μια φορά ούτε έναν καιρό μα στο δικό μας τον καιρό και στο δικό μας ποταμό που τον λένε Αλμυρό «Καλημέρα, περάστε στο μαγαζί μας!

Όχι μια φορά ούτε έναν καιρό μα στο δικό μας τον καιρό και στο δικό μας ποταμό που τον λένε Αλμυρό «Καλημέρα, περάστε στο μαγαζί μας! ΗΡΑΚΛΕΙΟ 2013 Όχι μια φορά ούτε έναν καιρό μα στο δικό μας τον καιρό και στο δικό μας ποταμό που τον λένε Αλμυρό «Καλημέρα, περάστε στο μαγαζί μας!», θροϊζουν καλάμια και βούρλα και μάραθα και αλμυρίκια

Διαβάστε περισσότερα

σόκ. Σιώπησε και έφυγε μετανιωμένος χωρίς να πει τίποτα, ούτε μια λέξη.» Σίμος Κάρμιος Λύκειο Λειβαδιών Σεπτέμβριος 2013

σόκ. Σιώπησε και έφυγε μετανιωμένος χωρίς να πει τίποτα, ούτε μια λέξη.» Σίμος Κάρμιος Λύκειο Λειβαδιών Σεπτέμβριος 2013 Εμπειρίες που αποκόμισα από το Διήμερο Σεμινάριο που αφορά στην ένταξη Παιδιών με Απώλεια Ακοής στη Μέση Γενική και Μέση Τεχνική και Επαγγελματική Εκπαίδευση Είχα την τύχη να συμμετάσχω στο διήμερο σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Ας γνωρίσουμε τη γεωγραφία της Ελλάδας

Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Ας γνωρίσουμε τη γεωγραφία της Ελλάδας Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Ας γνωρίσουμε τη γεωγραφία της Ελλάδας Ενότητα: Γεωγραφία (2 φύλλα εργασίας) Επίπεδο: Β1, Β2 Κοινό: αλλόγλωσσοι ενήλικες ιάρκεια: 4 ώρες (2 δίωρα) Υλικοτεχνική υποδομή: Για τον διδάσκοντα:

Διαβάστε περισσότερα