ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «ΑΠΟΨΕΙΣ ΚΑΙ ΑΝΤΙΛΗΨΕΙΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΡΟΛΟΥΣ ΤΩΝ ΔΥΟ ΦΥΛΩΝ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ» Μαρία Γ ιώτα

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «ΑΠΟΨΕΙΣ ΚΑΙ ΑΝΤΙΛΗΨΕΙΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΡΟΛΟΥΣ ΤΩΝ ΔΥΟ ΦΥΛΩΝ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ» Μαρία Γ ιώτα"

Transcript

1 Τ.Ε.Ι ΚΑΒΑΛΑΣ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «ΑΠΟΨΕΙΣ ΚΑΙ ΑΝΤΙΛΗΨΕΙΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΡΟΛΟΥΣ ΤΩΝ ΔΥΟ ΦΥΛΩΝ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ» Μαρία Γ ιώτα ΕΠΟΠΤΕΥΟΥΣΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ Σεβαστή Χατζηφωτίου ΚΑΒΑΛΑ 2009

2 ΑΠΟΨΕΙΣ ΚΑΙ ΑΝΤΙΛΗΨΕΙΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΡΟΛΟΥΣ ΤΩΝ ΔΥΟ ΦΥΛΩΝ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Εισαγωγή...4 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Έννοια φύλου Έννοια φύλου. Βιολογικό - κοινωνικό φύλο Η θέση των δύο φύλων μέσα στην ιστορία Επικοινωνία ανάμεσα στα φύλα - Απόψεις θεωρητικών Κοινωνικοποίηση και φύλο Θεωρίες της διαμόρφωσης του ρόλου των φύλων Φορείς Κοινωνικοποίησης...15 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Οι ρόλοι των δύο φύλων στην οικογένεια Η φεμινιστική θεωρία και η συνεισφορά της Μορφές Οικογένειας: Παραδοσιακή-Πυρηνική-Σύγχρονη Ρόλος γυναίκας στην παραδοσιακή και πυρηνική οικογένεια Οι ρόλοι των δύο φύλων στην σύγχρονη οικογένεια Μια διαπραγματευόμενη αυτονομία Ο θεσμός του γάμου ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 Οι ρόλοι των δύο φύλων στην κοινωνία Η αναβάθμιση της θέσης των Ελληνίδων. Σχέση Νομοθεσίας και Κοινωνικής Πραγματικότητας Γυναίκα και εργασία Διακρίσεις στην εργασία Ανδρικά και γυναικεία επαγγέλματα Φύλο και εργασιακές σχέσεις στην Ευρωπαϊκή Ένωση Στην κοινωνία της πληροφορίας Φύλο και Τεχνολογία της πληροφορίας Παράγοντες που αναστέλλουν την ισότιμη πρόσβαση των δύο φύλων στις νέες τεχνολογίες Φύλο και γλώσσα: Η αντανάκλαση των κοινωνικών προκαταλήψεων στο σύστημα της γλώσσας

3 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 Οικογενειακή και επαγγελματική ζωή: Σύγκρουση ή συμφ ιλίω ση; Οι στάσεις για το ρόλο των δύο φύλων ως παράγοντας που επηρεάζει την γονιμότητα και τη γυναικεία απασχόληση Οικογένεια και Απασχόληση: ανάμεσα σε δύο κόσμους Η Συμφιλίωση της επαγγελματικής και οικογενειακής ζωής Μέτρα συμφιλίωσης επαγγελματικής και οικογενειακής ζωής...79 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 Παραδείγματα ερευνών για το θέμα της ισότητας των δύο φ ύλω ν Το Εικονικό σχολείο. Απόψεις παιδιών Δημοτικού για τους ρόλους των γονέων μέσα στην οικογένεια Απόψεις των γονέων για τις ταυτότητες φύλου στην οικογένεια ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6 Μεθοδολογία έρευνας Σκοπός της έρευνας Επιλογή δείγματος Υποθέσεις έρευνας Το ερευνητικό εργαλείο Ερευνητικά ερωτήματα Ανάλυση δεδομένων ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7 Αποτελέσματα έρευνας Απόψεις ερωτώμενων ανδρών και γυναικών για τους ρόλους των δύο φύλων στην οικογένεια Απόψεις ερωτώμενων ανδρών και γυναικών για τους ρόλους των δύο φύλων στην κοινωνία Απόψεις ερωτώμενων ανδρών και γυναικών για θέματα που αφορούν τη φιλία και την ερωτική-συντροφική σχέση Απόψεις ερωτώμενων ανδρών και γυναικών για θέματα που αφορούν την επαγγελματική ζωή ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8 Συμπεράσματα έρευνας Παράρτημα: Εργαλείο έρευνας - Ερωτηματολόγιο Βιβλιογραφία

4 ΑΠΟΨΕΙΣ ΚΑΙ ΑΝΤΙΛΗΨΕΙΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΡΟΛΟΥΣ ΤΩΝ ΔΥΟ ΦΥΛΩΝ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η σχέση των δύο φύλων έχει απασχολήσει και παράλληλα επηρεάσει από τα αρχαία χρόνια όλες τις εκφάνσεις της καθημερινότητας. Σε παλαιότερες εποχές, η γυναίκα παρουσιαζόταν και συμπεριφερόταν σαν ένα αδύναμο πλάσμα, χωρίς βούληση, το οποίο περιοριζόταν στα όρια του σπιτιού. Μέλημα της γυναίκας και πρωταρχικός της σκοπός ήταν ο γάμος και η δημιουργία οικογένειας. Η γυναίκα βρισκόταν υπό την «κατοχή» του άνδρα της και αρχηγού της οικογένειας ταυτόχρονα, καθώς ήταν το άτομο που εργαζόταν έξω από το σπίτι και έφερνε χρήματα σε αυτό. Η ασχολία της γυναίκας αφορούσε στο νοικοκυριό, στο μεγάλωμα των παιδιών και στη φροντίδα των μελών της οικογένειας. Με το πέρασμα όμως των χρόνων, ο ρόλος της γυναίκας σιγά - σιγά αρχίζει να παίρνει άλλη διάσταση. Τα φεμινιστικά κινήματα και οι πρώτοι νόμοι περί ισότητας των δικαιωμάτων μεταξύ ανδρών και γυναικών άρχισαν να κάνουν την εμφάνισή τους. Οι γυναίκες ζήτησαν την αυτονόμησή τους, την εισαγωγή τους στην αγορά εργασίας, ζήτησαν θέση στην κοινωνία και να γίνουν πολίτες ενεργοί με δικαιώματα και φιλοδοξίες. Όμως έχουν όντως αλλάξει οι αντιλήψεις για το ρόλο των δύο φύλων; Υπάρχει ουσιαστική ισότητα ανάμεσα στα δύο φύλα ή όλο αυτό είναι μια ουτοπία; Το γεγονός ότι οι γυναίκες έχουν μπει πλέον στο χώρο εργασίας και έχουν αναλάβει «νέους» ρόλους τις καθιστά ισότιμες με τους άνδρες; Οι γυναίκες εξακολουθούν να υλοποιούν παραδοσιακούς ρόλους; Οι στερεότυποι ρόλοι για τα δύο φύλα εξακολουθούν να υπάρχουν ή χαρακτηριστικά που αποδίδονταν στους άνδρες ή στις γυναίκες αποδίδονται πλέον και στα δύο φύλα; Ερωτήματα που σε άλλες εποχές φάνταζαν ξένα για την ελληνική κοινωνία στη σημερινή εποχή αποτελούν αντικείμενο έντονης σκέψης και προβληματισμού, γεγονός που καθιστά απαραίτητη την κινητοποίηση της πολιτείας και την ευαισθητοποίηση όλων μας σχετικά με την ισότιμη κατανομή των ρόλων των δύο φύλων στην οικογένεια και την κοινωνία. 4

5 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΕΝΝΟΙΑ ΦΥΛΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΈΝΝΟΙΑ ΦΥΛΟΥ 1.1 Έννοια φύλου. Βιολογικό-Κοινωνικό Φύλο Σύμφωνα με τον Τέρνερ (1998) το φύλο, δομή κοινωνική, οικονομική και πολιτισμική, αναγνωρίζεται ως η βάση της κοινωνικής οργάνωσης, η «αρχή του σχετίζεσθαι» και αν δεν υποκαθιστά πλήρως ακόμη την κατηγορία της συγγένειας, στέκεται ισότιμα στο πλάι της τάξης ή της φυλής. Αντίθετα, εγκαταλείπεται σιγά -σιγά η αντίληψη που ανάγει στη φυσιολογία ή στη βιολογία τις ανθρώπινες σχέσεις: «η Ανθρωπολογία των γυναικών και η Ανθρωπολογία του φύλου συνέβαλαν στο να διαφανεί ο δυτικοκεντρικός και κοινωνικά κατασκευασμένος χαρακτήρας της αντιπαράθεσης φύση-πολιτισμός και να γίνει επομένως δυνατός ο διαχωρισμός της έννοιας του φύλου από την βιολογική του διάσταση». Πολλές έρευνες έδειξαν ότι το φύλο δεν αποτελεί αναλλοίωτη φυσική οντότητα, αλλά προϊόν κοινωνικό-πολιτιστικών όρων, που αλλάζουν μέσα στο χρόνο. Το περιεχόμενο της έννοιας του φύλου αποτελεί επομένως και αυτό κοινωνική κατασκευή με ιστορική διάσταση και συγκροτείται-αναπαράγεται μέσα από ένα πλέγμα σχέσεων τόσο ανάμεσα στα φύλα όσο και στο εσωτερικό τους» (Turner, 1991:67). Ο όρος βιολογικό φύλο, χρησιμοποιείται για να περιγράψει τις βιολογικές κατηγορίες του άνδρα και της γυναίκας και καθορίζεται στον άνθρωπο από τα χρωμοσώματα και τα ανατομικά χαρακτηριστικά του φύλου. Ο όρος κοινωνικό φύλο, χρησιμοποιείται για να περιγράψει τις κοινωνικές κατηγορίες της αρρενωπότητας και της θηλυκότητας, τα χαρακτηριστικά και τη συμπεριφορά δηλαδή εκείνη που αποδίδονται στο καθένα από τα δυο φύλα. Επιπρόσθετα το κοινωνικό φύλο προσδιορίζεται από κοινωνικούς παράγοντες (δεδομένου ότι ο κοινωνικός του ρόλος αναφέρεται σε συμπεριφορές, ενδιαφέροντα και υποχρεώσεις που ορίζονται από την κοινωνία ως κατάλληλα- αρμόζοντα για τους άνδρες και τις γυναίκες, αλλά και η ταυτότητα του αναφέρεται στην αντίληψη που διαθέτει το άτομο για το φύλο του) (Turner, 1991). Τέλος, υπάρχουν πολλά διαφορετικά στοιχεία της διαμόρφωσης του κοινωνικού ρόλου του φύλου. Υπάρχουν κοινές διακρίσεις ως προς τα χαρακτηριστικά συμπεριφοράς μεταξύ των δύο φύλων, χαρακτηριστικά τα οποία περιλαμβάνουν δραστηριότητες και ενδιαφέροντα (παιχνίδια, 5

6 ΑΠΟΨΕΙΣ ΚΑΙ ΑΝΤΙΛΗΨΕΙΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΡΟΛΟΥΣ ΤΩΝ ΔΥΟ ΦΥΛΩΝ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ επαγγέλματα, οικιακοί ρόλοι), ατομικά και κοινωνικά χαρακτηριστικά (επιθετικότητα, κυριαρχία, εξάρτηση, στοργική φροντίδα), κοινωνικές σχέσεις (φύλο των φίλων, ερωτικοί σύντροφοι), και χαρακτηριστικά του προσωπικού στιλ και της συμβολικής επικοινωνίας (χειρονομίες, τρόποι καθίσματος, γλωσσικό στιλ). Σύμφωνα με τον Turner (1991) η ταύτιση ενός ατόμου με καθεμιά από τις παραπάνω κατηγορίες περιγράφεται με διαφορετικούς τρόπους, οι οποίοι ονομάζονται «δομές» ή «στερεότυπα» και είναι οι παρακάτω: Φ Πεποιθήσεις για τους άνδρες και τις γυναίκες (π.χ οι άνδρες είναι συνήθως πιο διεκδικητικοί απ' ότι οι γυναίκες), Φ Προτιμήσεις (π.χ η επιθυμία να είναι κανείς διεκδικητικός) Φ Υιοθέτηση ορισμένων τρόπων συμπεριφοράς (π.χ το να συμπεριφέρεται κανείς διεκδικητικά). 1.2 Η θέση των δυο φύλων μέσα στην ιστορία Είναι γνωστό σε όλους ότι οι ρόλοι των δύο φύλων δεν προέκυψαν αυθαίρετα αλλά δημιουργήθηκαν και στηρίχθηκαν πάνω στη θέση που κατείχαν τα δύο φύλα, αρσενικό και θηλυκό, από την αρχαιότητα ακόμη έως και σήμερα. Η θέση των δύο φύλων καθόρισε και τους ρόλους που διαδραμάτιζαν τα άτομα σε κάθε κοινωνία. Το σύστημα των φύλων μπορεί ανάλογα την κοινωνία που αναφερόμαστε να ορίζεται διαφορετικά, αλλά παραμένει για όλες τις κοινωνίες ένα σύστημα ασύμμετρο καθώς το ένα φύλο θεωρείται κατώτερο από το άλλο και αυτό είναι πάντα το γυναικείο. Δεν είναι καθόλου τυχαίο το γεγονός ότι σε όλες τις κοινωνίες και τους αιώνες οι άνθρωποι θεωρούσαν ότι τα αρσενικά και τα θηλυκά είναι διαφορετικά αφού κατ' αρχάς διαφέρουν ανατομικά αλλά και ποιοτικά, στο πνεύμα, στην ψυχή και στις ικανότητες. Διάχυτη ήταν η άποψη ότι δεν είναι δυνατόν να κάνουν τα ίδια πράγματα ούτε να σκέφτονται με τον ίδιο τρόπο. Η θέση των δύο φύλων από την εμφάνιση του ανθρώπου και μετά έχει υποστεί αρκετές αλλαγές μέχρι να φτάσει στη σημερινή πραγματικότητα. Ξεκινώντας από τους πρώτους ανθρώπους είναι βέβαιο πως δεν κατανοούσαν τη σχέση ανάμεσα στη σεξουαλική επαφή και τη γέννηση. Οι άνδρες που γίνονταν πατέρες δεν είχαν καμία απόδειξη ότι αυτό το γεγονός ήταν το αποτέλεσμα της σεξουαλικής τους επαφής με κάποια γυναίκα. Έτσι για πολλά χρόνια οι γυναίκες είχαν σαφέστατα μεγαλύτερη εξουσία απέναντι στους άντρες 6

7 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΕΝΝΟΙΑ ΦΥΛΟΥ αφού αυτές θεωρούνταν οι μοναδικές υπεύθυνες για αυτό το "θαύμα" της ικανότητας τους να δίνουν ζωή. Αυτή η θηλυκή αναπαραγωγική δύναμη δημιουργούσε στον πρωτόγονο άνθρωπο ένα πλήθος από αντιφατικά συναισθήματα. Από τη μια σεβασμό, δέος, υποταγή αλλά και αμφιβολία αφού δε μπορούσε να κατανοήσει την αντίφαση στο ότι η γυναίκα δίνει ζωή και από την άλλη χάνει ζωή με την έμμηνο ρύση. Στο μυαλό του πρωτόγονου ανθρώπου το πρώτο συνδέθηκε με το καλό και το δεύτερο με το κακό. Έτσι το θηλυκό από εκείνη την εποχή κιόλας αποτέλεσε την πηγή του καλού και του κακού. Αυτή η αντίληψη ρίζωσε στο μυαλό των ανθρώπων, με το πέρασμα των χρόνων εδραιώθηκε και έγινε ταμπού που επιβιώνει ακόμη και σήμερα. Πλήθος λαϊκές ρήσεις και παροιμίες επιβεβαιώνουν τον κίνδυνο που διατρέχουν οι άνθρωποι από τις γυναίκες. Χαρακτηριστικό το εξής: "Πυρ, γυνή και θάλασσα", οι τρεις μεγαλύτεροι κίνδυνοι για τον άνθρωπο. Αυτός ο ιστορικά αποδεδειγμένος φόβος για τις γυναίκες καθόρισε σε μεγάλο βαθμό την κοινωνική στάση απέναντι τους από τη στιγμή της γέννησης τους κιόλας. Όταν όμως έγινε γνωστός ο ρόλος του άντρα στην αναπαραγωγή οι ρόλοι αντιστράφηκαν. Τότε η εξουσία και το κύρος της γυναίκας μειώθηκαν και ο άντρας που μέχρι τότε ήταν στην αφάνεια απέκτησε τη μεγαλύτερη εξουσία από τα δύο φύλα. Αποτέλεσμα τούτου και για χάρη της εξασφάλισης της πατρότητας ήταν να περιορίσουν τη σεξουαλική ελευθερία των γυναικών χωρίς βέβαια να ισχύει το ίδιο και για τους άντρες, φαινόμενο που διατηρείται μέχρι και σήμερα. Με αυτό τον τρόπο γεννιέται η πατριαρχία για να εξυπηρετήσει ως μοναδικό της σκοπό την περιθωριοποίηση της γυναίκας κάτω από τον πλήρη έλεγχο των ανδρών. Την τέταρτη χιλιετία π.χ στη Μέση Ανατολή άνθησε ο πολιτισμός των Σουμέριων. Για ένα μεγάλο χρονικό διάστημα η πολυανδρία ήταν κάτι το πολύ συνηθισμένο. Υπήρξε όμως ένας άντρας, ένας Σουμέριος βασιλιάς που έβαλε τέλος στην πολυανδρία και αντέστρεψε τα έθιμα του γάμου καθιερώνοντας ως απόλυτο ανδρικό πρότυπο το σύζυγο που μπορούσε να παντρευτεί πολλές γυναίκες. Επιπρόσθετα γύρω στο 1700 Π.Χ ένας άλλος λαός της Μέσης Ανατολής οι Βαβυλώνιοι μέσω του βασιλιά τους καθιέρωσαν τον Κώδικα του βασιλιά Χαμουραμπί. Σύμφωνα με αυτόν τον κώδικα μια γυναίκα μπορούσε να χωρίσει μόνο στην περίπτωση που είχε σκληρό σύζυγο και ένας άντρας μπορούσε να παντρευτεί μια δεύτερη γυναίκα εάν η πρώτη δε μπορούσε να κάνει παιδιά. Ακόμη ο σύζυγος μπορούσε να είναι άπιστος προς τη γυναίκα του 7

8 ΑΠΟΨΕΙΣ ΚΑΙ ΑΝΤΙΛΗΨΕΙΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΡΟΛΟΥΣ ΤΩΝ ΔΥΟ ΦΥΛΩΝ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ χωρίς να τιμωρείται αλλά εάν αποπλανούσε ένα αθώο νέο κορίτσι η τιμωρία ήταν αποκεφαλισμός. Αντίθετα για τις γυναίκες η διάπραξη απιστίας συνεπάγεται με αυστηρή τιμωρία. Όπως αναφέρεται χαρακτηριστικά η γυναίκα σε αυτή την περίπτωση έπρεπε να "φασκιωθεί", να δεθεί σφιχτά και να ριχτεί στο ποτάμι για να πνιγεί. Μόνο στην περίπτωση που η απιστία της γυναίκας οφειλόταν σε παραμέληση του συζύγου της ο νόμος ήταν πιο "επιεικής" δίνοντας της την ευκαιρία να σωθεί αφού την έριχναν μεν στο ποτάμι για να πνιγεί αλλά δεν την έδεναν. Ο κώδικας του βασιλιά Χαμουραμπί επηρέασε σημαντικά τους νόμους του λαού των Εβραίων, που σχημάτισαν τρεις χιλιάδες χρόνια πριν το έθνος του Ισραήλ. Και σε αυτήν την ιστορική περίοδο η απιστία αποτελεί σοβαρότατο αμάρτημα και αυτό φαίνεται από την επιταγή της έβδομης εντολής : Ου μοιχεύσεις. Στο αρχαίο Ισραήλ οι γυναίκες είχαν ελάχιστα δικαιώματα και κάποια μικρή ιδιοκτησία. Ο προορισμός τους από τότε ακόμη ήταν να γίνουν σύζυγοι και μητέρες. Οι άντρες κυριαρχούσαν και είχαν σχεδόν απόλυτη εξουσία επιβάλλοντας τις απόψεις τους για κάθε ζήτημα. Με το Χριστιανισμό εδραιώνεται ακόμη περισσότερο η θέση της μητέρας στην κοινωνία. Η ενσάρκωση της Παναγίας ως μητέρας-τροφού είναι ίσως η πιο θετική εικόνα για τις γυναίκες. Τα κοσμητικά επίθετα που χρησιμοποιούν για να προσφωνήσουν την Παναγία ισοδυναμούν με τις αρετές που πρέπει να συγκεντρώνει η γυναίκα. Η Παναγία διέθετε όλες αυτές τις αρετές για να φέρει στον κόσμο τον Θεάνθρωπο που μετά τη γέννηση του αναγορεύτηκαν σε θείες αρετές και αδιαμφισβήτητες ηθικές αξίες για όλες τις γυναίκες. Με αυτό τον τρόπο το κράτος έχοντας ως βάση και στήριγμα την Εκκλησία και τα ιερά κείμενα μπορεί να υποτάσσει τις γυναίκες ακόμη περισσότερο. Επομένως το πατριαρχικό σύστημα εξουσίας ενσωματώνοντας τις αξίες του χριστιανισμού και τα ιερά κείμενα καθιερώνει το ρόλο της μητέρας και της γυναίκας ως τον υπέρτατο ρόλο λόγω και της θείας καταγωγής πλέον από την Παναγία. Από αυτή την ιστορική στιγμή και έπειτα η μητρότητα ως θεϊκή λειτουργία, εκτός βέβαια από κοινωνική αρετή ενισχύθηκε σε ύψιστο βαθμό. Όταν ένας κοινωνικός θεσμός που ήδη υπάρχει εμπλουτιστεί με κάποια θεϊκή προέλευση τότε μετασχηματίζεται σε ανώτερο κοινωνικό θεσμό, γίνεται δηλαδή απόλυτη κοινωνική αλήθεια, κάτι σαν τους φυσικούς νόμους. Τέλος αξίζει να αναφερθεί η συμβολή της ψυχολογίας στην ανάδειξη της κατωτερότητας του γυναικείου φύλου που με κύριο εκφραστή τον Ρτευά και 8

9 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΕΝΝΟΙΑ ΦΥΛΟΥ την ψυχαναλυτική προσέγγιση υποστήριξε ότι η ανατομία είναι πεπρωμένο, υποστηρίζοντας έτσι τις ανατομικές διαφορές των δύο φύλων και την κατά συνέπεια κατωτερότητα της γυναίκας έναντι του άνδρα. Η όποια διερεύνηση της γυναικείας προσωπικότητας και συμπεριφοράς ως διαφορετικής εστιάστηκε στη βιολογική λειτουργία της αναπαραγωγής. Η οπτική αυτή σύμφωνα με την παραδοσιακή κατανομή των φυλετικών ρόλων συνοδεύτηκε από την ταξινόμηση της πραγματικότητας με βάση τα φύλα και καθορίστηκε η απόλυτη ταύτιση του άντρα με τον πολιτισμό και της γυναίκας με τη φύση. Υπάρχουν ακόμη πολυάριθμα στοιχεία και παραδείγματα μέσα στην ιστορία που επιβεβαιώνουν τις αδιάκοπες προσπάθειες της ανδροκρατούμενης κοινωνίας για την ανάδειξη της κατωτερότητας του γυναικείου φύλου. Αυτές οι εικόνες και οι ρόλοι όμως που έχουν αποδοθεί στις γυναίκες από την ανδροκρατική κοινωνία είχαν ένα και μοναδικό σκοπό: να εξυπηρετούν τις ανάγκες των ανδρών και να υπερτονίζουν την υπεροχή τους. Είναι κάτι παραπάνω από βέβαιο όμως ότι αυτό δεν είναι αληθές διότι εάν η κατωτερότητα του γυναικείου φύλου ήταν κάτι το αυταπόδεικτο τότε δε θα ήταν ανάγκη να υπάρχουν τόσοι κανόνες και τόσες προδιαγραφές για τη γυναικεία συμπεριφορά. Στη σημερινή εποχή οι Ευρωπαίες και Αμερικανίδες γυναίκες τόσο οικονομικά όσο και θεσμικά βρίσκονται σαφώς σε πλεονεκτικότερη θέση από τις γυναίκες στην Ινδία, το Ισραήλ ή την Τουρκία χωρίς όμως αυτό να σημαίνει ότι οι άνδρες Ευρωπαίοι και Αμερικάνοι τις θεωρούν και τις αντιμετωπίζουν ως ισότιμες με αυτούς. Αυτό αποδεικνύεται περίτρανα με το πλήθος των ζητημάτων αναφορικά με την άνιση μεταχείριση των γυναικών που συνεχώς ασχολούνται στην Επιτροπή Ισότητας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Όμως και στην Ελλάδα γίνεται εμφανές από τα θέματα που απασχολούν τους φορείς για την υπεράσπιση των δικαιωμάτων των γυναικών, όπως είναι η Γενική Γραμματεία Ισότητας ή το Κέντρο Ερευνών για Θέματα Ισότητας. Σημαντική υπήρξε η συνεισφορά του γυναικείου κινήματος τόσο στην ανάδειξη των ανισοτήτων ανάμεσα στα φύλα όσο και στη διεκδίκηση των δικαιωμάτων των γυναικών. Το γυναικείο κίνημα εμφανίστηκε στα τέλη του 18ου αιώνα, επεκτάθηκε και θεμελιώθηκε το 19 και μαζικοποιήθηκε τον 20 και ιδιαίτερα στο τέλος της δεκαετίας του '60. Μέσα λοιπόν από τους αγώνες του κινήματος αναδείχτηκαν οι κοινωνικές ανισότητες εις βάρος των γυναικών σε όλους τους τομείς. 9

10 ΑΠΟΨΕΙΣ ΚΑΙ ΑΝΤΙΛΗΨΕΙΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΡΟΛΟΥΣ ΤΩΝ ΔΥΟ ΦΥΛΩΝ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ 1.3 Επικοινωνία ανάμεσα στα φύλα - Απόψεις θεωρητικών Είναι διαδεδομένη και παραδεκτή η άποψη ότι οι σχέσεις μεταξύ των δύο φύλων είναι κλονισμένες και παρουσιάζουν σοβαρά προβλήματα. Παρά τις προσπάθειες και προόδους που έχουν πραγματοποιηθεί, αναφορικά με την κατάκτηση της ισοτιμίας των γυναικών, οι σχέσεις ανάμεσα στους άνδρες και τις γυναίκες δεν έχουν φθάσει σε ικανοποιητικό ακόμα επίπεδο. Σήμερα υπάρχουν πολύ περισσότερα προβλήματα, καθώς ζούμε σε μια μεταβατική περίοδο, κατά την οποία οι ρόλοι των δυο φύλων αλλάζουν, καθώς επίσης αλλάζουν και οι στάσεις, αντιλήψεις και νοοτροπίες που αφορούν στα δύο φύλα. Οι αλλαγές αυτές δεν έχουν πάρει μια οριστική και ξεκάθαρη μορφή, γεγονός που εντείνει περισσότερο τη σύγχυση η οποία και κυριαρχεί. Ποικίλες απόψεις και ερωτήματα τίθενται τόσο για το πρόβλημα της σχέσης των δυο φύλων, των αιτιών οι οποίες δημιουργούν προβλήματα, όσο και για τις μεταβλητές που υπεισέρχονται και αντί να διευκολύνουν, δυσχεραίνουν την επικοινωνία με αποτέλεσμα την ύπαρξη περισσότερων προβλημάτων (Παρασκευόπουλος, 1998). Σύμφωνα με τον Παρασκευόπουλο (1998), οι απόψεις ορισμένων εκπροσώπων της Ψυχαναλυτικής σχολής για τις σχέσεις ανάμεσα στα φύλα, είναι οι ακόλουθες: Απόψεις Adler Ανάμεσα στα δύο φύλα υπάρχει δυσπιστία, η οποία δηλητηριάζει τις σχέσεις και την δυνατότητα επικοινωνίας τους. Σύμφωνα με τον Adler η δυσπιστία αυτή, οφείλεται στον κλονισμό της ψυχικής αρμονίας μεταξύ των δυο φύλων, αποτέλεσμα της υπεροχής του άνδρα στο σημερινό πολιτισμό. Αυτή η υπεροχή του έχει σχέση με την μια από τις πιο βασικές κατευθυντήριες γραμμές (οι οποίες επηρεάζουν όλα τα ψυχικά συμβάντα κατά την εκπλήρωση των τριών βασικών υποχρεώσεων της ζωής, που αφορούν στην αγάπη, στο επάγγελμα και στην κοινωνία), δηλαδή την επιδίωξη για αναγνώριση μέσω της προσπάθειας για κατάκτηση της εξουσίας και υπεροχής. Το γεγονός της υπεροχής του άνδρα στο σημερινό πολιτισμό εκφράζεται επίσης και με μια αρκετά διαδεδομένη προκατάληψη για την κατωτερότητα της γυναίκας, η οποία νομιμοποιεί την υπεροχή του άνδρα. Η θέση για την υπεροχή του άνδρα συνδυάζεται με το επιχείρημα ότι η ανωτερότητα του είναι δώρο της φύσης, κάτι το οποίο δεν ισχύει για τη γυναίκα. Αυτή η προκατάληψη για την κατωτερότητα της γυναίκας δημιουργεί σύμφωνα με τον Adler την γυναικεία 10

11 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΕΝΝΟΙΑ ΦΥΛΟΥ μειονεξία, και την επιθυμία των γυναικών να κατακτήσουν την δεσπόζουσα θέση του άνδρα. Αυτή ακριβώς η μειονεξία μπορεί να εκδηλωθεί στη γυναίκα με πολλούς τρόπους, κυριότεροι από τους οποίους είναι: η αντιπάθεια για τους άνδρες, η αποφυγή των ανδρών και η υιοθέτηση συμπεριφορών, οι οποίες θεωρούνται κατεξοχήν ανδρικές (Παρασκευόπουλος, 1998). Απόψεις Τζάνκ Ο Τζάνκ, αποδέχεται ως ένα βασικό στοιχείο της θεωρίας του την ύπαρξη του ομαδικού ασυνειδήτου, το οποίο περιέχει τα αρχέτυπα. Το αρχέτυπο αποτελεί πλούσιο απόθεμα των προγονικών εμπειριών, το οποίο έχει συσσωρευτεί κατά την διάρκεια των χιλιετιών και είναι ο απόηχος των προϊστορικών γεγονότων αλλά και η προσφορά των αιώνων, οι οποίοι ακολούθησαν. Η επικοινωνία των δυο φύλων, διευκολύνεται κυρίως από την ύπαρξη των δύο αρχετύπων του άνιμους και της άνιμα. Το άνιμους, είναι το αρσενικό στοιχείο στη γυναίκα το οποίο αντιπροσωπεύει την αρρενωπή κυριαρχία και ικανότητα, ενώ το άνιμα, είναι το θηλυκό στοιχείο στον άνδρα το οποίο αντιπροσωπεύει την τρυφερότητα και την αποδοχή. Τα δύο αυτά στοιχεία συνυπάρχουν τόσο στον άνδρα όσο και στη γυναίκα με αντίστοιχη κυριαρχία του ενός ή του άλλου, ανάλογα με το φύλο, και όχι μόνο καλλιεργούνται και στα δύο φύλα, αλλά κυρίως είναι αποδεκτά και επιτρέπεται η εκδήλωση και του άνιμα στον άνδρα και του άνιμους στη γυναίκα. Όταν αυτό συμβαίνει, η επικοινωνία μεταξύ των δυο διευκολύνεται, διότι μπορεί το καθένα να κατανοήσει ευχερέστερα το άλλο, κάτι που στην αντίθετη περίπτωση δεν ισχύει (Παρασκευόπουλος,1998). Απόψεις Χόρνι Η Χόρνι, όπως και ο Adler αναφέρεται στη δυσπιστία ανάμεσα στα δύο φύλα, η οποία είναι αποτέλεσμα πολλών ψυχολογικών αιτιών, κυριότερες από τις οποίες είναι: Η επικέντρωση της προσοχής, μόνο στις θετικές πλευρές των σχέσεων μεταξύ των ανθρώπων και κυρίως των δύο φύλων, με παράβλεψη του γεγονότος ότι υπάρχουν και οι αρνητικές. Η αγάπη θεωρείται δεδομένη ενώ η εχθρότητα όχι. Ωστόσο, η εχθρότητα και οι καταστρεπτικές τάσεις συνυπάρχουν στα συναισθήματα από τη γέννηση. Η τάση για παράβλεψη των επιθετικών παρορμήσεων, τις οποίες ο καθένας διαθέτει σε κάποιο βαθμό και συνυπάρχουν με τις θετικές. Συνήθως η συνειδητοποίηση των επιθετικών παρορμήσεων δημιουργεί ενοχές, οι οποίες ασκούν πίεση και για να υπάρξει απαλλαγή από αυτές και προβάλλονται πάνω στο/στη σύντροφο. Η διαδικασία αυτή 11

12 ΑΠΟΨΕΙΣ ΚΑΙ ΑΝΤΙΛΗΨΕΙΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΡΟΛΟΥΣ ΤΩΝ ΔΥΟ ΦΥΛΩΝ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ προκαλεί κάποια ανοιχτή ή κρυφή δυσπιστία απέναντι στην αγάπη, στην πίστη, στην ειλικρίνεια ή στην καλοσύνη του συντρόφου. Η ένταση, η οποία χαρακτηρίζει τα συναισθήματα από την μικρή ηλικία-και η δυσκολία για κυριαρχία πάνω σε αυτά. Αντίθετα τα συναισθήματα καταλαμβάνουν το άτομο από την παιδική ηλικία και έχουν χαρακτήρα ολοκληρωτικό και απόλυτο. Η ίδια η ένταση των ερωτικών συναισθημάτων, ξεσηκώνει τους κρυφούς πόθους και προσδοκίες για ευτυχία, οι οποίες υπάρχουν μέσα μας. Οι παιδικοί φόβοι, όσον αφορά έναν απειλητικό γονέα, πατέρα ή μητέρα. Τα παιδιά έχουν κατά την διάρκεια της μακράς αναπτυξιακής τους περιόδου δυσάρεστες και ταπεινωτικές εμπειρίες. Τα παιδικά βιώματα και εμπειρίες προκαθορίζουν σε μεγάλο βαθμό τις σχέσεις με το άλλο φύλο και πολύ αργότερα την ερωτική σχέση (Παρασκευόπουλος, 1998). Απόψεις Μόκο Ο Μόκο, φαίνεται ότι συγκλίνει με τη βασική άποψη της Χόρνι ότι η δυσπιστία μεταξύ των δύο φύλων έχει τις ρίζες της στην παιδική ηλικία. Συγκεκριμένα, δίνει μεγάλη έμφαση στον μη λεκτικό τρόπο επικοινωνίας που ονομάζει επικοινωνία ασυνειδήτων. Θεωρεί ότι, στην επικοινωνία μεταξύ των ατόμων τον καθοριστικότερο ρόλο διαδραματίζουν όχι τα λεκτικά, αλλά τα μη λεκτικά μηνύματα και κυρίως τα ασυνείδητα. Τα εσωτερικά βιώματα και κυρίως οι ασυνείδητες στάσεις και επιθυμίες γίνονται αντιληπτές από τους ανθρώπους με τους οποίους τα άτομα δημιουργούν διαπροσωπικές σχέσεις. Υπάρχει δηλαδή μια επικοινωνία των ασυνειδήτων, μέσω της οποίας γίνονται αντιληπτά τα εσωτερικά βιώματα και οι ασυνείδητες επιθυμίες. Έτσι στην περίπτωση δημιουργίας διαφυλικών σχέσεων, τα βιώματα, οι επιθυμίες και οι στάσεις, τις οποίες έχει το κάθε άτομο για λογαριασμό του όσον αφορά στο ίδιο ή στο άλλο φύλο διευκολύνει ή δυσχεραίνει τις σχέσεις άνδρα-γυναίκας (Παρασκευόπουλος, 1998). 1.4 Κοινωνικοποίηση και Φύλο Όπως αναφέρει ο Τάτσης (1991:327) υπάρχουν οι απόψεις των παρακάτω μελετητών για την έννοια της κοινωνικοποίησης. «Κοινωνικοποίηση είναι η 12

13 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΕΝΝΟΙΑ ΦΥΛΟΥ διαδικασία μέσα από την οποία το άτομο διαμορφώνει την συμπεριφορά του, μαθαίνει τους τρόπους ζωής, που η κοινωνική ομάδα στην οποία ανήκει του μεταβιβάζει». Η Wemreic αναφέρει, ότι «η κοινωνικοποίηση είναι η μετάδοση συμπεριφορών, ρόλων, στάσεων και απόψεων στην επόμενη γενιά». Με άμεση εντολή, με το παράδειγμα και με την έμμεση προσδοκία, διαφορετικά άτομα σε διαφορετικές σχέσεις επηρεάζουν το άτομο που αναπτύσσεται. Ο Serbm τονίζει, ότι «η κοινωνικοποίηση είναι η πορεία η οποία επιτρέπει στον άνθρωπο να μάθει να ζει στην κοινωνία του σύμφωνα με τις αξίες της. Του επιτρέπει να αναπτύξει ένα κοινωνικό εαυτό και να ανακαλύψει τη θέση του μέσα στο πλαίσιο του κόσμου του. Είναι μια πορεία που ενθαρρύνει τα άτομα να συμπεριφέρονται με τρόπους με τους οποίους θα κερδίσουν κοινωνική επιδοκιμασία και την ικανότητα να προβλέπουν τις αντιδράσεις τις οποίες θα προκαλέσουν οι πράξεις τους». Από τους παραπάνω ορισμούς γίνεται αντιληπτό ότι η κοινωνικοποίηση είναι μια δυναμική λειτουργία. Είναι βασική προϋπόθεση για την ύπαρξη και λειτουργία κάθε κοινωνίας ή κοινωνικής ομάδας. Μέσα από αυτή τα άτομα αφομοιώνουν πολιτισμικά στοιχεία, αξίες και κανόνες που εκφράζουν την κάθε κοινωνία. Είναι συνεχής και αδιάκοπη, επειδή η εξέλιξή και η κατανομή των ρόλων κατά την διάρκεια της ζωής είναι συνεχόμενη. Είναι μια πορεία που διαρκεί σε όλη τη ζωή του ατόμου και μέσω αυτής τα άτομα αποκτούν γνώσεις, δεξιότητες και στάσεις, οι οποίες τα κάνουν ικανά να συμμετέχουν στη ζωή και στις δραστηριότητες των κοινωνικών ομάδων. Τα αγόρια και τα κορίτσια κατά τη διάρκεια της κοινωνικοποίησης θα συνειδητοποιήσουν την κατηγοριοποίηση και τον διαχωρισμό των ανθρώπων σε φύλα, θα τοποθετήσουν τον εαυτό τους στη μια από τις δυο κατηγορίες και θα τον ενθαρρύνουν προκειμένου να υιοθετήσουν τους κοινωνικά αποδεκτούς τρόπους συμπεριφοράς με βάση τα στερεότυπα που αφορούν το φύλο τους. Τα στερεότυπα του ρόλου του φύλων είναι προκατασκευασμένες κοινωνικές αντιλήψεις σχετικά με μορφές συμπεριφοράς, ρόλους, στάσεις και ικανότητες, τις οποίες η κοινωνία προσδοκά από τα άτομα απλώς και μόνο επειδή είναι άνδρες ή γυναίκες (Κανταρτζή, 2003). Η όλη πορεία που αρχίζει από τα πρώτα λεπτά της γέννησης και ίσως νωρίτερα, περιλαμβάνει μια από τις πιο σημαντικές πλευρές της ευρύτερης κοινωνικοποίησης, γνωστή με τον όρο «κοινωνικοποίηση του ρόλου των φύλων». Η κοινωνικοποίηση του ρόλου των φύλων αποτελείται από πολλές πορείες, οι οποίες χρησιμοποιούνται για να 13

14 ΑΠΟΨΕΙΣ ΚΑΙ ΑΝΤΙΛΗΨΕΙΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΡΟΛΟΥΣ ΤΩΝ ΔΥΟ ΦΥΛΩΝ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ προετοιμάσουν τους άνδρες και τις γυναίκες για τους ρόλους, τους οποίους κάθε κοινωνία θεωρεί κατάλληλους για κάθε φύλο (Τάτσης, 1991). 1.5 Θεωρίες της διαμόρφωσης του ρόλου των φύλων Η θεωρία για την διαμόρφωση του ρόλου των φύλων είναι σχετική με το γενικό ερώτημα, αν η ανθρώπινη συμπεριφορά καθορίζεται από την κληρονομικότητα ή το περιβάλλον. Σύμφωνα με τον Τάτση (1991), υπάρχουν τρεις θεωρήσεις: α) η βιολογική, β) η περιβαλλοντική και γ) αυτή που αναφέρεται στην σχέση ανάμεσα στην κληρονομικότητα και το περιβάλλον. Βιολογικές θεωρίες Σύμφωνα με τις βιολογικές θεωρίες οι άνδρες και οι γυναίκες γεννιούνται με σαφώς διαφορετικά χαρακτηριστικά, καθώς είναι προορισμένοι να εκπληρώσουν διαφορετικά καθήκοντα στη διάρκεια της ζωής τους. Η θεωρία της Κοινωνικής Μάθησης Σε αντίθεση με τις βιολογικές θεωρίες, υπάρχουν θεωρίες που δέχονται το περιβάλλον ως καθοριστικό για τις διαφορές των δύο φύλων. Δύο από αυτές είναι πολύ σημαντικές: η θεωρία της κοινωνικής μάθησης και η θεωρία της γνωστικής ανάπτυξης. Σύμφωνα με τη θεωρία της κοινωνικής μάθησης, η κοινωνικοποίηση συμβαίνει μέσω της ταύτισης με κοινωνικά μοντέλα δίνοντας στο παιδί ένα περισσότερο ενεργητικό ρόλο καθώς αυτό μιμείται τα μοντέλα ρόλων. Το παιδί μαθαίνει ποιος τύπος συμπεριφοράς είναι «κατάλληλος» για το δικό του φύλο μέσω της ενίσχυσης και τιμωρίας καθώς και μέσω της παρατήρησης των ζωντανών (γονείς) και των συμβολικών μοντέλων (ταινίες, τηλεόραση, βιβλία κ.λ.π). Καθώς ωριμάζει, αρχίζει να υιοθετεί μοντέλα ρόλων και να τα μιμείται και σύμφωνα με την άποψη της κοινωνικής μάθησης οι προτιμήσεις των δυο φύλων και οι μορφές συμπεριφοράς, εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τις κοινωνικές προσδοκίες και την κοινωνική ενίσχυση (Τάτσης, 1991). Η θεωρία της Γνωστικής Ανάπτυξης Οι θεωρίες της γνωστικής ανάπτυξης, υποστηρίζουν ότι τα παιδιά συμμετέχουν ενεργητικά στην διαμόρφωση των εμπειριών και στο καθορισμό των απόψεων για τα δύο φύλα. Ο Kohlberg, κύριος εκφραστής της θεωρίας αυτής, υποστηρίζει ότι η κοινωνικοποίηση του ρόλου των δύο φύλων συνδέεται 14

15 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΕΝΝΟΙΑ ΦΥΛΟΥ άμεσα και είναι αποτέλεσμα της γνωστικής ανάπτυξης και των γνωστικών ικανοτήτων του παιδιού με βάση τις εμπειρίες του από το κοινωνικό περιβάλλον. Το παιδί κρίνει τον εαυτό του ως αγόρι ή κορίτσι και σύμφωνα με αυτή την κρίση τροποποιεί τη συμπεριφορά του υιοθετώντας τρόπους κατάλληλους για το δικό του φύλο. Τα παιδιά πρώτα κατηγοριοποιούν το δικό τους φύλο και μετά αναζητούν ρόλους σχετικούς με το φύλο τους. Ο Kohlberg, υποστήριξε ότι τα παιδιά αυτοκοινωνικοποιούνται, ότι παρακολουθούν δηλαδή και μιμούνται τα πρότυπα-μοντέλα του ίδιου φύλου και επιδίδονται σε κατάλληλες για το φύλο τους συμπεριφορές, επειδή έχουν την επίγνωση ότι αυτό συνήθως πράττει ένα άτομο που ανήκει στο ίδιο φύλο με αυτά (Τάτσης, 1991). Η Ψυχαναλυτική θεωρία Σύμφωνα με την ψυχαναλυτική θεωρία, τα παιδιά πρώτα μαθαίνουν για την σεξουαλικότητά τους και μετά αποκτούν πληροφορίες για τους ρόλους των δύο φύλων. Η διαφορετική ανατομική κατασκευή των σεξουαλικών οργάνων και η επιθυμία του παιδιού για το γονέα του αντίθετου φύλου, έχουν καθοριστική σημασία για την ανάπτυξη και επίδειξη διαφορετικών χαρακτηριστικών προσωπικότητας για τα δύο φύλα (Κανταρτζή,2003). 1.6 Φορείς Κοινωνικοποίησης Η κοινωνικοποίηση, σύμφωνα με τον Τσαούση (1985), διακρίνεται στην πρωτογενή και στην δευτερογενή. Συγκεκριμένα η πρωτογενής, είναι εκείνη που συντελείται κατά τα πρώτα χρόνια της ζωής του ατόμου, όπου βασικός φορέας άσκησης της είναι η οικογένεια και εντοπίζεται στην βρεφική και νηπιακή ηλικία του παιδιού. Ενώ κατά την διάρκεια της δευτερογενούς κοινωνικοποίησης, η οικογένεια έχει γίνει ένας από τους πολλούς φορείς κοινωνικοποίησης, που επηρεάζουν το άτομο κατά την διάρκεια της ζωής του. Οι φορείς κοινωνικοποίησης διακρίνονται σε πρωτογενείς και δευτερογενείς. Πρωτογενείς φορείς > Η οικογένεια Παρά τις σημαντικές μεταβολές που έχουν επέλθει στο περιβάλλον, η οικογένεια με την πάροδο του χρόνου εξακολουθεί να θεωρείται ένας από τους πιο σημαντικούς θεσμούς που συμβάλλουν στην κοινωνικοποίηση. Μέσω αυτής αλλά και των σχέσεων αλληλεπίδρασης που υπάρχουν μεταξύ των ατόμων που 15

16 ΑΠΟΨΕΙΣ ΚΑΙ ΑΝΤΙΛΗΨΕΙΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΡΟΛΟΥΣ ΤΩΝ ΔΥΟ ΦΥΛΩΝ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ απαρτίζουν το οικογενειακό περιβάλλον, το παιδί βοηθιέται να διαμορφώσει μια αντίληψη αυτού που θεωρείται κοινωνικά αποδεκτό ή μη αποδεκτό. Καθώς θα προσπαθήσει να μιμηθεί ή να ταυτιστεί με τα άτομα του περιβάλλοντος του και να αφομοιώσει τις αξίες και τα πρότυπα που τα άτομα αυτά έχουν εσωτερικεύσει, σιγά-σιγά μέσα από την ταύτιση, την μίμηση και την εσωτερίκευση θα συγκροτήσει την προσωπικότητα του, τον εαυτό του και θα προσπαθήσει να ενταχθεί μέσα στο κοινωνικό σύνολο. Η μετάδοση αυτών των αξιών, κανόνων και μορφών συμπεριφοράς μπορεί να γίνει ύστερα από μεθοδευμένη και συνειδητή προσπάθεια των ατόμων που προαναφέρθηκαν ή και ασυναίσθητα, χωρίς οι ίδιοι να το καταλάβουν (Τσαούσης, 1985). > Το σχολείο Το σχολείο, θεωρείται ο σημαντικότερος θεσμός κοινωνικοποίησης μετά την οικογένεια. Με την είσοδο του στο σχολείο, το παιδί απομακρύνεται από το κλειστό περιβάλλον της οικογένειας ενώ αρχίζει να αναλαμβάνει ευθύνες. Παράλληλα το παιδί αρχίζει σιγά-σιγά να «ανεξαρτητοποιείται» από την οικογένεια του, απουσιάζοντας αρκετές ώρες από αυτήν. Μέχρι την στιγμή αυτή, το παιδί δεν έχει ξεκαθαρίσει ακόμα μέσα του ποιες μορφές συμπεριφοράς είναι αποδεκτές από την κοινωνία και ποιες όχι. Το σχολείο θα του «διδάξει» θεσμούς, κανόνες και αξίες, ώστε να μπορέσει μέσα του να ξεκαθαρίσει το καλό από το κακό, το πρέπον από το μη πρέπον. Το σχολείο μεταβιβάζει κοινές αξίες, κανόνες και πρότυπα συμπεριφοράς, δηλαδή την κοινή πολιτισμική κληρονομιά, συμβάλλοντας έτσι στην διατήρηση της κοινωνικής συνοχής, αλλά και στην αναπαραγωγή του συστήματος. Είναι το μέσο που συμβάλει στην πειθάρχηση του υποκειμένου και παράλληλα στον έλεγχο της δράσης του (Τσαούσης, 1985). Σύμφωνα με τον Τσαούση (1985) το σχολείο: Μεταδίδει στο παιδί τα θεμελιώδη στοιχεία της κουλτούρας, τα οποία έχουν αναπτυχθεί στην συγκεκριμένη κοινωνία. Παρέχει στο παιδί την δυνατότητα διεύρυνσης των φιλικών του σχέσεων. Επιτρέπει στο παιδί την διερεύνηση και άλλων σημαντικών προσώπων που είναι αναγκαία για την κοινωνικοποίηση του. Παρέχει στο παιδί την δυνατότητα να μάθει τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί και συγκροτείται το κοινωνικό σύστημα. Διδάσκει το ομαδικό πνεύμα το οποίο στηρίζεται σε ένα γενικά αποδεκτό σύστημα αρχών. 16

17 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΕΝΝΟΙΑ ΦΥΛΟΥ Δημιουργεί για το παιδί μια «ομάδα ηλικίας», η οποία δρα καταλυτικά στον προσανατολισμό του, καθώς αποτελείται από άτομα της ίδιας ηλικίας με κοινά προβλήματα και ενδιαφέροντα. Δευτερογενείς φορείς > Το παιχνίδι Στο παιχνίδι, συχνά το παιδί μεταφέρει πλευρές του πραγματικού του κόσμου, ενώ πολλές φορές γίνεται και το αντίστροφο, δημιουργώντας δηλαδή ή μεταβάλλοντας σε πραγματικό, έναν κόσμο της φαντασίας. Το παιδί ενεργεί χωρίς την «βοήθεια» των μεγάλων και έχει την δυνατότητα να κάνει τις δικές του παρεμβάσεις και να λύσει τα προβλήματα του. Συχνά, ο τρόπος που τα παιδιά παίζουν αλλά και τα παιχνίδια ακόμα που επιλέγουν να παίξουν εξαρτώνται από τις αξίες και τα πρότυπα συμπεριφοράς που έχουν αφομοιώσει στα πλαίσια της οικογενειακής κοινωνικοποίησης, καθώς μέσα σε αυτά τα παιδιά μαθαίνουν να υποδύονται ρόλους, να μιμούνται αλλά και να βλέπουν τον εαυτό τους μέσα από τα μάτια των άλλων. Έτσι, όπως είναι φυσικό τα παιχνίδια δεν είναι ίδια για όλα τα άτομα, αλλά εξαρτώνται από την νοητική ικανότητα του κάθε παιδιού και από την ηλικία στην οποία βρίσκεται. Ανάλογα και με την ανάπτυξη του τα παιχνίδια γίνονται πιο σύνθετα, οργανωμένα και διέπονται από κανόνες, τους οποίους πρέπει το παιδί να ακολουθήσει. Το οργανωμένο παιχνίδι-το παιχνίδι με κανόνες, δεν είναι μόνο ένας τρόπος διασκέδασης, αλλά και ένας τρόπος εξερεύνησης, αναπαράστασης και ανάπλασης της πραγματικότητας. Σε αυτά το παιδί μαθαίνει να συνεργάζεται, να διαπραγματεύεται, να παίρνει υπόψη του τους άλλους, να χάνει και να κερδίζει (Τσαούσης, 1985). > Οι ομάδες συνομηλίκων, φίλοι Είναι ένας από τους σημαντικότερους άτυπους θεσμούς κοινωνικοποίησης. Οι κοινές αντιλήψεις και εμπειρίες που διαμορφώνονται στα πλαίσια της ομάδας βοηθούν το άτομο να οργανώσει την συμπεριφορά του, να της προσδώσει ένα κοινωνικό χαρακτήρα, αλλά και να αλλάξει ήδη υιοθετημένα πρότυπα συμπεριφοράς ή να δοκιμάσει νέα μοντέλα. Στόχος της δημιουργίας των ομάδων συνομηλίκων είναι η απομάκρυνση από σχήματα ενηλίκων (οικογένεια, σχολείο), όπου το παιδί δεν θα βρίσκεται κάτω από τον απόλυτο-άμεσο έλεγχό τους, γεγονός που θα το βοηθήσει να υιοθετήσει και άλλες μορφές συμπεριφοράς τις οποίες στην οικογένεια θα αναγκαζόταν να απωθήσει. Οι φιλίες με τους συνομηλίκους βοηθούν στην ανάπτυξη και ολοκλήρωση της 17

18 ΑΠΟΨΕΙΣ ΚΑΙ ΑΝΤΙΛΗΨΕΙΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΡΟΛΟΥΣ ΤΩΝ ΔΥΟ ΦΥΛΩΝ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ προσωπικότητας του ατόμου, αλλά συμβάλουν επίσης να δει το παιδί την εικόνα του εαυτού του μέσα από τις σχέσεις που έχει αναπτύξει με τους ομοίους του (Τσαούσης, 1985). > Τα μέσα μαζικής επικοινωνίας Σύμφωνα με τον Τσαούση (1985), η δύναμη των φορέων κοινωνικοποίησης μετατοπίστηκε τις τελευταίες δεκαετίες στα μέσα μαζικής επικοινωνίας. Τα μέσα επικοινωνίας έγιναν κυρίαρχοι κοινωνικοποιητικοί μηχανισμοί καθώς: Ενημερώνουν για τους κοινωνικούς ρόλους. Παρουσιάζουν επιλεκτικά ένα σύστημα αξιών. Παρέχουν πλαίσια ατομικής και ομαδικής ταύτισης. Δίνουν μια εικόνα του κόσμου γενικά. Καθορίζουν τις γνωστικές παραμέτρους 18

19 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: ΟΙ ΡΟΛΟΙ ΤΩΝ ΔΥΟ ΦΥΛΩΝ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: ΟΙ ΡΟΛΟΙ ΤΩΝ ΔΥΟ ΦΥΛΩΝ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ 2.1 Η Φεμινιστική θεωρία και η συνεισφορά της Τα φεμινιστικά κινήματα, κατά κύριο λόγο αναφέρονται στην ιστορική κατοχύρωση των ρόλων των δύο φύλων και στον αγώνα για την ανατροπή αυτών των ρόλων. Πιο συγκεκριμένα, το φεμινιστικό κίνημα θέτει σε αμφισβήτηση τη διαίρεση του κοινωνικού χώρου σε δημόσιο και ιδιωτικό και, κυρίως, την αντιστοίχησή του με τα δύο φύλα. Ο δημόσιος χώρος της εργασίας και της πολιτικής αποδίδεται προνομιακά στους άνδρες, ο ιδιωτικός της οικογένειας ανατίθεται στις γυναίκες. Οι γυναίκες δεν είναι άμοιρες αρετής και αξίας. Μόνο που οι αρετές τους (το συναίσθημα, η αφοσίωση, η ευαισθησία, η αυτοθυσία, η αυταπάρνηση) συνδέονται άρρηκτα με την ιδιωτική σφαίρα και άρα η αξία τους οφείλει να αποτιμάται με κριτήριο την ανταπόκρισή τους στις απαιτήσεις αυτού του χώρου (τη φροντίδα των παιδιών, τη διαχείριση της οικίας, την υποστήριξη του άνδρα στην επαγγελματική του σταδιοδρομία). Το φεμινιστικό κίνημα δεν ήταν τίποτε άλλο παρά οι συλλογικές προσπάθειες να αντικρουστεί θεωρητικά και πρακτικά το ανωτέρω επιχείρημα, ώστε να ξεπεράσει η γυναίκα τα όρια του ιδιωτικού και να εισέλθει, ισότιμα με τον άνδρα στο δημόσιο χώρο. Το εγχείρημα προϋποθέτει την αποδοχή της θέσης πως η γυναικεία υστέρηση δεν είναι φυσική και άρα αιώνια, αλλά κοινωνική και άρα δυνάμει αναστρέψιμη. Με άλλα λόγια, η ανισότητα των δύο φύλων είναι διαμορφωμένη ιστορικά. Η φεμινιστική προσέγγιση στοχεύει στην αλλαγή και στο μετασχηματισμό των αντιλήψεων για την παγκόσμια πολιτική. Ουσιαστικά ενδιαφέρεται για την κατανόηση της ισχύος: ποιός την κατέχει, σε ποια βάση, πως λειτουργεί και με ποια αποτελέσματα. Υποστηρίζει ότι η πολιτική και η οικονομία αφορούν τους ανθρώπους, ότι η εξουσία δεν είναι κάτι αόριστο, αλλά κάτι που θα πρέπει να κατανοηθεί στη βάση των ιστορικά διαμορφωμένων κοινωνικών σχέσεων, σε τόπο και χρόνο. Οι φεμινίστριες ήταν οι πρώτες που διακήρυξαν ότι η πολιτική αφορά και την δημόσια και την ιδιωτική σφαίρα. Οι φεμινιστικές πολιτικές, με την έμφαση στο ιδιωτικό, ήταν οι πολιτικές του «εδώ και τώρα», που διαπραγματεύτηκαν άμεσες αλλαγές στη θεωρία και στη πράξη και έχουν συμβάλει στην αλλαγή των αντιλήψεων και της ίδιας της φύσης της πολιτικής. 19

20 ΑΠΟΨΕΙΣ ΚΑΙ ΑΝΤΙΛΗΨΕΙΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΡΟΛΟΥΣ ΤΩΝ ΔΥΟ ΦΥΛΩΝ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ Τελευταία υποστηρίζουν ότι οι αναλύσεις για τις διεθνείς σχέσεις θα πρέπει να λάβουν υπόψη τις πατριαρχικές δομές ως κυρίαρχους δυναμικούς παράγοντες.(youngs, 1999). Η φεμινιστική ανάλυση στρέφει τη προσοχή στη παραδοσιακή έννοια του «ανδρισμού» ως αποφασιστικού παράγοντα διαμόρφωσης των προτιμήσεων της εξωτερικής πολιτικής. Οι φεμινιστές/στριες εξετάζουν τις πιέσεις και τις κοινωνικές προσδοκίες που δημιουργεί το πρότυπο του «πραγματικού άνδρα» και την επίδραση που έχει στη δομή της σκέψης και της συμπεριφοράς. Κάθε αξιωματούχος γνωρίζει πόσο επικίνδυνο είναι για οποιοδήποτε δημόσιο πρόσωπο να δίνει την εικόνα του «μαλθακού» ή ακόμη χειρότερα του «θηλυκού» (Enloe, 2000). H μιλιταριστική και «αρρενωπή» κουλτούρα ασκεί πολύ μεγάλη πίεση στους πολιτικούς να δείχνουν σκληροί και επιθετικοί, ιδιαίτερα σε θέματα ασφάλειας και άμυνας. Αυτός ο πολιτικός ανταγωνισμός και η πίεση για «δυναμισμό» έχει ως αποτέλεσμα τον ασφυκτικό περιορισμό των δυνατοτήτων, για παράδειγμα, της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής να διαδραματίσει ένα πιο χρήσιμο ρόλο στη δημιουργία μιας πραγματικά ασφαλούς διεθνούς κοινότητας. Ο πρόεδρος Μπους, με τον τρόπο που διαχειρίζεται την εξωτερική πολιτική είναι ένας «πραγματικός άνδρας», a man's man. Ο ίδιος δεν πιστεύει στις συμμαχίες, στη διπλωματία και άλλες ήπιες μορφές εξουσίας (Deelstra, 2004). Η AnnTickner υποστηρίζει, ότι ο πόλεμος στο Ιράκ είναι το αποτέλεσμα μιας καθαρά «ανδρικής» προσέγγισης. Η έμφαση σε μια ισχυρή στρατιωτική απάντηση απέκλεισε κάθε άλλη επιλογή. Άρα και ο πόλεμος κατά της τρομοκρατίας -το καλό εναντίον του κακού- αντανακλά ακριβώς αυτή τη προβληματική διχοτομική σκέψη, που αποκλείει άλλες ενδιάμεσες λύσεις. Η φεμινιστική θεωρία των διεθνών σχέσεων είναι η έκφραση ενός ευρύτερου πλαισίου φεμινιστικής σκέψης και προσεγγίσεων που ξεκίνησε στα τέλη της 10ετίας Οι φεμινιστές/στριες επιχείρησαν να αμφισβητήσουν τα όρια και τους θεωρητικούς φραγμούς της παράδοσης των Διεθνών Σχέσεων, επισημαίνοντας πως μια θεωρία που βασίζεται στη λειτουργία των κρατών, σε ένα άναρχο και κρατικοκεντρικό σύστημα, αφήνει ελάχιστα περιθώρια για τη φεμινιστική θεωρία (Tickner, 1997). Οι φεμινίστριες έδωσαν τη μάχη για τη κατάργηση των διαχωριστικών γραμμών μεταξύ εθνικού/διεθνούς και δημόσιου/ιδιωτικού και άνοιξαν τον διάλογο για τα ανθρώπινα δικαιώματα των γυναικών. Η κωδικοποίηση των δικαιωμάτων των γυναικών σε διεθνείς 20

21 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: ΟΙ ΡΟΛΟΙ ΤΩΝ ΔΥΟ ΦΥΛΩΝ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ συμβάσεις, όπως η CEDAW αναπόφευκτα έθεσε υπό αμφισβήτηση τα όρια και τους περιορισμούς της διεθνούς πολιτικής (Steans, 2003). Οι Peterson και Runyan τονίζουν, ότι οι φεμινιστικές θεωρίες για τις διεθνείς σχέσεις δεν αφορούν αποκλειστικά στις γυναίκες, ούτε προέρχονται μόνο από τις γυναίκες. Η φεμινιστική κριτική, όπως ερμηνεύτηκε από μη-φεμινιστές θεωρητικούς των διεθνών σχέσεων, φαίνεται σαν να προέρχεται από ένα διαφορετικό κόσμο, όπου οι «εμπειρίες των γυναικών» αποτελούν σημαντικό πλεονέκτημα που θα μπορούσε να εμπλουτίσει τη γνώση του κόσμου. Η φεμινιστική θεωρία, πολύ συνοπτικά, έχει την εξής συνεισφορά: Αποκαλύπτει τον ανδροκεντρικό χαρακτήρα της παραδοσιακής θεωρίας των διεθνών σχέσεων, ιδιαίτερα του ρεαλισμού Αναπτύσσει το θεωρητικό πλαίσιο του φύλου Υποχρεώνει τους ακαδημαϊκούς να αναγνωρίσουν τις διακρίσεις λόγω φύλου, παρά τις αιτιάσεις τους περί αντικειμενικότητας Παρέχει εμπειρικό υλικό που δείχνει τη σημασία της διάστασης του φύλου στη διεθνή πολιτική Θέτει ερωτήματα για την περιθωριοποίηση των γυναικών και τη διάκριση δημόσιου/ιδιωτικού Προωθεί εναλλακτικά πρότυπα απέναντι στη πατριαρχία Επιδιώκει να ανατρέψει την ιστορικά άνιση κατανομή της ισχύος μεταξύ των δύο φύλων και να μετασχηματίσει τις δομές και τις σχέσεις εξουσίας Θεωρεί ότι ο κόσμος θα ήταν λιγότερο ανταγωνιστικός και βίαιος, αν οι γυναίκες και οι άνδρες μοιράζονταν την πολιτική εξουσία Προωθεί το πρότυπο «Λυσσιστράτη» - γυναίκες εναντίον του πολέμου. 2.2 Μορφές Οικογένειας: Παραδοσιακή-Πυρηνική-Σύγχρονη Στην παραδοσιακή αγροτική-γεωργική κοινωνία, οι θέσεις και οι ρόλοι στην οικογένεια εξαρτώνται από το φύλο και την ηλικία, χαρακτηριστικά δηλαδή που είναι δεδομένα για το άτομο και δεν επηρεάζονται από την προσωπικότητα, την ιδιοσυγκρασία, τον χαρακτήρα, τις ικανότητες ή τις επιθυμίες του ατόμου. Η παραδοσιακή λοιπόν οικογενειακή δομή σύμφωνα με τον Παρασκευόπουλο (1998: 45) έχει τα παρακάτω χαρακτηριστικά: 21

22 ΑΠΟΨΕΙΣ ΚΑΙ ΑΝΤΙΛΗΨΕΙΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΡΟΛΟΥΣ ΤΩΝ ΔΥΟ ΦΥΛΩΝ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ > Οι θέσεις και οι ρόλοι των ατόμων, όπως και οι μεταξύ τους σχέσεις, προσδιορίζονται από ένα χαρακτηριστικό που παραμένει σταθερό κατά την διάρκεια της ζωής τους (το φύλο) και από ένα άλλο που εξ ορισμού μεταβάλλεται (την ηλικία). > Οι θέσεις, οι ρόλοι και οι μεταξύ τους σχέσεις, εκφράζουν την αναφερόμενη και στα δύο χαρακτηριστικά ανισότητα μεταξύ ανδρών και γυναικών, ενηλίκων και παιδιών. Η ανισότητα αυτή συνοψίζεται αλλά και αναπαράγεται στις σχέσεις εξουσίας (του άνδρα πάνω στην γυναίκα, του ενήλικα πάνω στο παιδί, του γέροντα πάνω στον νεότερο) και στις σχέσεις εξάρτησης (της γυναίκας από τον άνδρα, του παιδιού από τον ενήλικα, του νεότερου από τον γέροντα). > Οποιαδήποτε καινοτομία, ως προς τις θέσεις, τους ρόλους και τις μεταξύ τους σχέσεις απορρίπτεται και καταδικάζεται. Όσο πιο παραδοσιακή είναι μια κοινωνία τόσο πιο άκαμπτη είναι η οικογενειακή δομή, πιο απόλυτη η αναπαραγωγή των ρόλων μέσω της κοινωνικοποίησης και πιο αποτελεσματική η οικογένεια ως φορέας κοινωνικής σταθερότητας και συντηρητισμού. Στην παραδοσιακή οικογένεια οι σχέσεις των ατόμων χαρακτηρίζονται από ακαμψία και ανισότητα, αλλά χαρακτηρίζονται επίσης από σταθερότητα και ασφάλεια. Η ασφάλεια, οφείλεται στο δεδομένο χαρακτήρα των σχέσεων και απορρέει από την αβεβαιότητα του ατόμου ότι γνωρίζει επακριβώς την συμπεριφορά που οι άλλοι αναμένουν από αυτό, όπως και ότι μπορεί να προβλέψει με επιτυχία την συμπεριφορά των άλλων απέναντι του. Μια οικογένεια μπορεί να χαρακτηριστεί παραδοσιακή, στο μέτρο που υπερισχύουν τα παραδοσιακά χαρακτηριστικά της, δηλαδή ο απόλυτος προσδιορισμός των ρόλων με βάση το φύλο και την ηλικία, η απομόνωση των γυναικών και των παιδιών στο ιδιωτικό χώρο και η απουσία της έννοιας της ισότητας, των ισότιμων ρόλων (Παρασκευόπουλος, 1998). Οι κύριοι παράγοντες που συνέβαλλαν στη σταδιακή μετατροπή της παραδοσιακής-αγροτικής κοινωνίας σε σύγχρονη-αστική σύμφωνα με τον Παρασκευόπουλο (1998:50) είναι οι εξής : > Η μετατροπή των πόλεων σε αστικά κέντρα και σε μεγαλουπόλεις οδήγησε στην αποπροσωποποίηση των κοινωνικών σχέσεων. Οι οικογενειακοί ρόλοι γίνονται ασαφείς, ρευστοί ή και αντιφατικοί καθώς 22

23 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: ΟΙ ΡΟΛΟΙ ΤΩΝ ΔΥΟ ΦΥΛΩΝ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ο κοινωνικός περίγυρος δεν γνωρίζει τα προσδιοριστικά χαρακτηριστικά του κάθε ρόλου, δεν ενδιαφέρεται ή και δεν μπορεί να ελέγξει τον κάθε ρόλο, όπως έκανε στις προσωπικές κοινωνικές σχέσεις που χαρακτήριζαν την κοινότητα. > αυτονόμηση του ατόμου από την ομάδα που είχε ως συνέπεια: α) τη διάσπαση της οικονομικής μονάδας που είναι η οικογένεια και την οικονομική ανεξαρτητοποίηση β) την απώλεια της εξουσίας της οικογένειας πάνω στα μέλη της στο μέτρο που το επάγγελμα, το εισόδημα, η εκπαίδευση και η εξειδίκευση δεν εξαρτώνται από την οικογενειακή ομάδα. Αυτονόμηση σημαίνει ότι η οικογένεια παύει να είναι η μοίρα του ατόμου, που στα συμφέροντα της οποίας το άτομο οφείλει να προσαρμοστεί, θυσιάζοντας την ατομικότητα και τη προσωπική ευτυχία. Η οικογένεια γίνεται μέσο επιβίωσης της ατομικότητας και της προσωπικής ευτυχίας. Αν αυτοί οι ατομικοί στόχοι δεν επιτυγχάνονται ικανοποιητικά, η ομάδα πρέπει να διαλυθεί και το άτομο να αναζητήσει την επίτευξη αυτή στην δημιουργία άλλης ομάδας. > Η σταδιακή επικράτηση στις σύγχρονες κοινωνίες της ιδεολογίας της ισότητας, όπου η σημασία στην ισότητα ευκαιριών προσωπικού επιτεύγματος, στο σεβασμό των δικαιωμάτων του ανθρώπου, η έμφαση στην ισονομία και ισοτιμία των πολιτών αποτελούν χαρακτηριστικά της σύγχρονης κοινωνίας. Ενώ στην παραδοσιακή οικογένεια, όλοι οι στόχοι των ατόμων και οι εκδηλώσεις της ζωής τους υπήρξαν είτε άμεσα είτε έμμεσα συνδεδεμένες με μια ολόκληρη ανθρώπινη ομάδα χωρίς η υπόσταση τους να συνδέεται με συγκεκριμένα πρόσωπα, μέσα στην πυρηνική οικογένεια, ένα μέλος, το παιδί, αποκτά πρωταρχικό ρόλο και αποτελεί σκοπό πάνω στον οποίο βασίζεται ο γάμος και η δημιουργία της οικογένειας (Κατάκη, 1998). Η ιδιαιτερότητα της μορφής αυτής της ελληνικής οικογένειας, έχει σχέση με επιδιώξεις που αφορούν στην κοινωνική άνοδο των μελών της, καθώς μέσα από την προσαρμογή των παιδιών στις καινούριες συνθήκες της τεχνολογικά αναπτυγμένης κοινωνίας, προωθείται η οικογένεια ως σύνολο. Για την επίτευξη των επιδιώξεων αυτών, παρατηρείται μία υπερβολική προσήλωση στην προσπάθεια για μόρφωση των παιδιών, μία διάχυτη αγωνία και πίεση για την επίδοση τους στο σχολείο, καθώς η επιτυχία τους είναι στενά συνυφασμένη με 23

24 ΑΠΟΨΕΙΣ ΚΑΙ ΑΝΤΙΛΗΨΕΙΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΡΟΛΟΥΣ ΤΩΝ ΔΥΟ ΦΥΛΩΝ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ την προώθηση και ψυχολογική ανάταση των ίδιων των γονιών (Διώτη- Γιανοπούλου, 2000). Το μοντέλο της πυρηνικής οικογένειας, χαρακτηρίζεται από έντονα στοιχεία αλληλεξάρτησης, τα οποία όμως τελικά καταλήγουν σε αντιφάσεις και συγκρούσεις τόσο για τους γονείς όσο και για τα παιδιά. Ο αγώνας για την επίτευξη των προσωπικών επιδιώξεων(που είναι απαραίτητος όχι μόνο για την υλική ευημερία αλλά και για τη στήριξη της προσωπικότητας) συγκρούεται μοιραία με τις προσδοκίες των άλλων μελών της οικογένειας για συντροφικότητα, υποστήριξη και φροντίδα. Τις ίδιες αντιφατικές τάσεις και συναισθήματα βιώνουν και τα παιδιά, καθώς είτε επιτύχουν είτε αποτύχουν δε θα απελευθερωθούν από τη σύγκρουση με τους γονείς. Στη σύγχρονη αστική κοινωνία, η βιομηχανική οικονομία δημιουργεί καινούριες κοινωνικοοικονομικές συνθήκες, όπως η διεύρυνση της αγοράς εργασίας-ο πολλαπλασιασμός, η εξειδίκευση των θέσεων εργασίας και η ανάγκη συμπλήρωσης των αποδοχών του άνδρα (προμηθευτή-συζύγου-πατέρα) γιατί δεν επαρκούν για την κάλυψη των αναγκών της οικογένειας, (λόγω της αυξημένης κατανάλωσης αγαθών και υπηρεσιών που στις σύγχρονες κοινωνίες δεν παράγονται αλλά αγοράζονται). Οι συνθήκες αυτές καθιστούν δυνατή και συχνά επιτακτική την έξοδο της συζύγου-μητέρας από το σπίτι και την απασχόληση της στην αγορά. Η δυνατότητα αυτή επέδρασε αποφασιστικά στην παραδοσιακή δομή της οικογένειας, γιατί σήμανε την χαλάρωση της άκαμπτης και απόλυτης εξάρτησης του ρόλου από το φύλο και η παραδοσιακή ισορροπία εξουσίας-εξάρτησης διαταράχθηκε. Η σταδιακή μετατροπή της αγροτικής κοινωνίας σε αστική οδήγησε στην ρευστότητα των ρόλων και των θέσεων. Ρευστοποίηση η οποία δεν σήμανε την κατάργηση της οικογένειας, την μείωση της κοινωνικής της σημασίας, το χάος στις κοινωνικές και προσωπικές σχέσεις των φύλων, αλλά την εμφάνιση και επικράτηση παραλλαγών του παραδοσιακού. Στις σύγχρονες οικογένειες και κυρίως αυτές με πατέρεςελεύθερους επαγγελματίες, η κοινωνική δύναμη του πατέρα σε αντιδιαστολή με της μητέρας έχει μειωθεί. Η ανατροφή των παιδιών συνεχίζει να είναι ευθύνη της γυναίκας και οι γονείς από τις μικρές κοινότητες είναι ακόμη προσκολλημένοι στις αξίες των παραδοσιακών ρόλων, επειδή το είδος των οικονομικών απασχολήσεων στην επαρχία, η γεωργία και η αλιεία συνεχίζουν να βρίσκονται σε συνάρτηση με το είδος της παραδοσιακής εκτεταμένης οικογένειας δηλαδή αποτελεί λειτουργική κοινωνική δομή. (Παρασκευόπουλος, 1998). 24

25 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: ΟΙ ΡΟΛΟΙ ΤΩΝ ΔΥΟ ΦΥΛΩΝ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ 2.3 Ο ρόλος της γυναίκας στην παραδοσιακή και πυρηνική οικογένεια Ο ρόλος της γυναίκας στην παραδοσιακή οικογένεια Οι ιεραρχικοί ρόλοι στην παραδοσιακή οικογένεια ήταν αυστηρά προσδιορισμένοι. Ο πατέρας ήταν ο πατριάρχης της οικογένειας που έπαιρνε τις σημαντικές αποφάσεις, έλεγχε τα οικονομικά οικογένειας και είχε υψηλή κοινωνική θέση. Αντίθετα, ο ρόλος της μητέρας ήταν η φροντίδα, ανατροφή των παιδιών και η απασχόληση με το σπίτι (Παρασκευόπουλος, 1998). Μέσα στο πλέγμα των κοινωνικών και των οικογενειακών αλληλεξαρτήσεων, η γυναίκα κρατούσε ρόλο ιδιαίτερα σημαντικό. Πάρα πολλά πρόσφερε ακόμα και για την ίδια την επιβίωση της κοινότητας, βιολογική και κοινωνική, που φυσικά στηριζόταν στην συνεργασία και στην αλληλοβοήθεια ανάμεσα σε όλα τα μέλη της. Ένας συνδυασμός ο οποίος γινόταν αυτόματα, γιατί ο ρόλος της γυναίκας εναρμονιζόταν τόσο με τις δικές της ανάγκες όσο και με τις ανάγκες του κοινωνικού συνόλου (Κατάκη, 1998). Η κοινότητα περιέβαλλε την παραδοσιακή γυναίκα με σεβασμό και εκτίμηση. Όσο δηλαδή εκείνη «έδινε» και αποστερούσε τον εαυτό της από υλικές απολαύσεις, τόσο αύξανε τις ψυχολογικές και κοινωνικές απολαβές της. Με άλλα λόγια την δύναμη της την έπαιρνε μέσα από το συνεχές δόσιμο. Η ζωή της γυναίκας εκείνη την εποχή δεν ήταν εύκολη, καθώς πέρα από την κοπιαστική καθημερινή δουλειά, η γυναίκα περνούσε πολλές επώδυνες δοκιμασίες ώσπου να εδραιώσει την θέση της μέσα στον κύκλο της και στην ευρύτερη κοινότητα. Μόνο όταν γινόταν μητέρα δικαιωνόταν οι κόποι της ψυχικά και σωματικά. Η στάση της οικογένειας αλλά και της κοινότητας άλλαζε απέναντι στη γυναίκα από την στιγμή που έφερνε στον κόσμο ένα παιδί, από την στιγμή που γινόταν μητέρα. Εδώ μπορούν ίσως να εντοπιστούν τα σπέρματα των αντιφατικών στοιχείων που συνυπάρχουν στην έννοια «γυναίκα». Ενώ δηλαδή ο ρόλος της συνδέεται με αρνητικές αντιλήψεις του συνόλου για αυτήν και αρνητικά βιώματα της ίδιας, η έννοια «μάνα» είναι ιδιαίτερα εξιδανικευμένη (Κατάκη, 1998). Στον παραδοσιακό χώρο ενώ η γυναίκα μαζί με τον ρόλο της μητέρας αποκτά τεράστια κοινωνική επιρροή, εκπρόσωπος της οικογένειας ήταν πάντοτε ο άνδρας. Ενώ στην πραγματικότητα ο ρόλος της ήταν σημαντικός οικονομικά, κοινωνικά και μέσα στην οικογένεια έξω από το σπίτι εμφανιζόταν σαν πρόσωπο ασήμαντο, σαν να μην είχε καμία ισχύ. Ενώ μέσα στην οικογένεια εκείνη αποφάσιζε για πολύ σημαντικά θέματα που αφορούσαν στις ενδοοικογενειακές 25

Η θέση των δύο φύλων

Η θέση των δύο φύλων Η θέση των δύο φύλων Πηγή: ΣΧΕ ΙΑ ΡΑΣΗΣ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΩΝ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΩΝ ΥΠΕΡ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ Πηγή: www.draseis-gynaikon.gr 19/03/2007 Είναι γνωστό σε όλους ότι οι ρόλοι των δύο φύλων δεν προέκυψαν αυθαίρετα αλλά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ Ο ρόλος της Δια βίου Μάθησης στην καταπολέμηση των εκπαιδευτικών και κοινωνικών ανισοτήτων. Τοζήτηματωνκοινωνικώνανισοτήτωνστηνεκπαίδευσηαποτελείένα

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Φύλο (sex) Σεξουαλικότητα (sexuality) Σεξουαλική υγεία (sexual health) Κοινωνική ταυτότητα (γένος) (gender) Κοινωνική ταυτότητα φύλου (gender identity) Σεξουαλικός προσανατολισµός

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος Αντιλήψεις για το γάμο, οικογενειακές αξίες και ικανοποίηση από την οικογένεια: Μια εμπειρική μελέτη

Τίτλος Αντιλήψεις για το γάμο, οικογενειακές αξίες και ικανοποίηση από την οικογένεια: Μια εμπειρική μελέτη Τίτλος Αντιλήψεις για το γάμο, οικογενειακές αξίες και ικανοποίηση από την οικογένεια: Μια εμπειρική μελέτη Συγγραφέας Βασίλης Γ. Παυλόπουλος Περίληψη Οι κοινωνικές αναπαραστάσεις του γάμου και της οικογένειας

Διαβάστε περισσότερα

Απόψεις του φοιτητικού πληθυσμού για τα στερεότυπα και τους ρόλους των δύο φύλων

Απόψεις του φοιτητικού πληθυσμού για τα στερεότυπα και τους ρόλους των δύο φύλων ΑΝΩΤΑΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ Σχολή: ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ Τμήμα: ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ «Πτυχιακή Εργασία» Απόψεις του φοιτητικού πληθυσμού για τα στερεότυπα και τους ρόλους των δύο φύλων

Διαβάστε περισσότερα

V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ.

V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ. V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ. Η συμβολή της οικογένειας στην άσκηση κοινωνικής πολιτικής είναι μεγάλη και διαχρονική. Η μορφή και το περιεχόμενο, όμως, αυτής της συμβολής

Διαβάστε περισσότερα

Κυρίες και Κύριοι, Σας ευχαριστώ πάρα πολύ για την τιμή που μου κάνετε να απευθύνω χαιρετισμό στο συνέδριό σας για την «Οικογένεια στην κρίση», για

Κυρίες και Κύριοι, Σας ευχαριστώ πάρα πολύ για την τιμή που μου κάνετε να απευθύνω χαιρετισμό στο συνέδριό σας για την «Οικογένεια στην κρίση», για Κυρίες και Κύριοι, Σας ευχαριστώ πάρα πολύ για την τιμή που μου κάνετε να απευθύνω χαιρετισμό στο συνέδριό σας για την «Οικογένεια στην κρίση», για ένα τόσο εξαιρετικά σημαντικό θέμα που αγγίζει και αφορά

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΙΣΜΟΣ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ

ΟΡΙΣΜΟΣ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ Η κοινωνία μας περνά ένα στάδιο ταχύτατων μεταλλαγών και ανακατατάξεων, όπου αμφισβητούνται αξίες και θεσμοί. Σήμερα οι θεσμοί έχουν γίνει πολύμορφοι και σύνθετοι, ενώ ταυτόχρονα όσοι άντεξαν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΑΣΠΑΙΤΕ ΕΠΑΙΚ 2013-2014 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΔΙΔΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ : ΜΑΥΡΙΚΑΚΗΣ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ «Ο ΕΝΣΤΕΡΝΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΞΙΩΝ-ΕΝΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ» ΣΤΑΜΑΤΑΚΗ ΜΑΡΙΑ ΤΣΕΜΕΚΙΔΟΥ ΓΕΩΡΓΙΑ ΣΥΝΤΥΧΑΚΗΣ ΜΑΝΩΛΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΟ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ: Η ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΗΣ ΕΝΤΑΞΗΣ ΤΗΣ ΟΠΤΙΚΗΣ ΤΟΥ ΦΥΛΟΥ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙςΗ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ

ΦΥΛΟ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ: Η ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΗΣ ΕΝΤΑΞΗΣ ΤΗΣ ΟΠΤΙΚΗΣ ΤΟΥ ΦΥΛΟΥ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙςΗ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΦΥΛΟ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ: Η ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΗΣ ΕΝΤΑΞΗΣ ΤΗΣ ΟΠΤΙΚΗΣ ΤΟΥ ΦΥΛΟΥ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙςΗ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ Γκασούκα Μαρία Επίκουρη Καθηγήτρια Φύλου και Λαογραφίας Πανεπιστήμιο Αιγαίου Παράγοντες που συντελούν

Διαβάστε περισσότερα

Η συστημική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία

Η συστημική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία Ελευθερία Μαντέλου Ψυχολόγος Ψυχοθεραπεύτρια Η συστημική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία Τα τελευταία χρόνια, οι ειδικοί της οικογενειακής θεραπείας παροτρύνουν τους θεραπευτές του κλάδου να χρησιμοποιούν

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το όνειρο Ένα ζευγάρι περιμένει παιδί. Τότε αρχίζει να ονειρεύεται αυτό το παιδί. Κτίζει την εικόνα ενός παιδιού μέσα στο μυαλό του. Βάσει αυτής της εικόνας, κάνει

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους Εφηβεία και Πρότυπα Τι σημαίνει εφηβεία; Η εφηβεία είναι η περίοδος της ζωής του ανθρώπου που αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Είναι μια εξελικτική φάση που κατά τη

Διαβάστε περισσότερα

«Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΠΑΤΕΡΩΝ ΣΤΗΝ ΕΞΙΣΟΡΡΟΠΗΣΗ ΤΗΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΗΣ-ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ ΖΩΗΣ»

«Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΠΑΤΕΡΩΝ ΣΤΗΝ ΕΞΙΣΟΡΡΟΠΗΣΗ ΤΗΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΗΣ-ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ ΖΩΗΣ» «Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΠΑΤΕΡΩΝ ΣΤΗΝ ΕΞΙΣΟΡΡΟΠΗΣΗ ΤΗΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΗΣ-ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ ΖΩΗΣ» Τίτλος: «Ο Ρόλος των Πατέρων στην Εξισορρόπηση της Επαγγελματικής και Οικογενειακής/Προσωπικής Ζωής» Επιστημονική

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Αναπτύσσομαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Γιατί είναι απαραίτητη η ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

Μαίρη Κουτσελίνη, Καθηγήτρια Εκ μέρους της Πρωτοβουλίας για την Ενίσχυση της γυναικείας παρουσίας στην πολιτική ζωή.

Μαίρη Κουτσελίνη, Καθηγήτρια Εκ μέρους της Πρωτοβουλίας για την Ενίσχυση της γυναικείας παρουσίας στην πολιτική ζωή. Μαίρη Κουτσελίνη, Καθηγήτρια Εκ μέρους της Πρωτοβουλίας για την Ενίσχυση της γυναικείας παρουσίας στην πολιτική ζωή. Οι λόγοι άνισης παρουσίας της γυναίκας στην πολιτική ζωή Το Ευρωπαϊκό Κέντρο Έρευνας

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ. Ηγεσία

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ. Ηγεσία ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ Ηγεσία Διδάσκουσα: Αφροδίτη Δαλακούρα ΔΙΟΙΚΗΣΗ: ΟΙ ΡΟΛΟΙ ΤΟΥ ΠΡΟΪΣΤΑΜΕΝΟΥ ΗΓΕΤΗΣ MANAGER COACH 1 Κλασική-μηχανιστική αντίληψη Το παλιό μοντέλο διοίκησης: οικονομικές-υλικές

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΤΑ ΤΗ ΝΗΠΙΑΚΗ ΗΛΙΚΙΑ

ΨΥΧΟΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΤΑ ΤΗ ΝΗΠΙΑΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΨΥΧΟΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΤΑ ΤΗ ΝΗΠΙΑΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΓΕΝΙΚΑ Τα κυρίαρχα χαρακτηριστικά στη διαμόρφωση της προσωπικότητας κατά τη νηπιακή ηλικία είναι οι 2 αναπτυξιακές κρίσεις στην αρχή της περιόδου η απόκτηση

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παιδική ηλικία είναι ένα ζήτημα για το οποίο η κοινωνιολογία έχει δείξει μεγάλο ενδιαφέρον τα τελευταία χρόνια. Από τις αρχές της δεκαετίας του 1980 έως σήμερα βρίσκεται υπό εξέλιξη ένα πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

G.J. Craig, D. Baucum. (2007). Η ανάπτυξη του ανθρώπου. (Επιμέλεια μετάφρασης Α. Ιωαννίδου), τ. Α, 656-657. Αθήνα: Παπαζήση (διασκευή).

G.J. Craig, D. Baucum. (2007). Η ανάπτυξη του ανθρώπου. (Επιμέλεια μετάφρασης Α. Ιωαννίδου), τ. Α, 656-657. Αθήνα: Παπαζήση (διασκευή). ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Κείμενο 1 [Η φιλία] Τα παιδιά ωφελούνται πολύ από στενές φιλικές σχέσεις στις οποίες υπάρχει αμοιβαία εμπιστοσύνη. Οι φιλίες τα βοηθούν να συνειδητοποιήσουν κοινωνικές έννοιες, να συνυπάρχουν

Διαβάστε περισσότερα

Η διαφορετικότητα είναι μια σύνθετη έννοια, η οποία δεν θα πρέπει να συγχέεται με την έννοια της ποικιλομορφίας.

Η διαφορετικότητα είναι μια σύνθετη έννοια, η οποία δεν θα πρέπει να συγχέεται με την έννοια της ποικιλομορφίας. Diversity Διαφορετικότητα Ο σεβασμός στην διαφορετικότητα του άλλου καθώς και η έμπρακτή αποδοχή της, συμβάλει στην δημιουργία κοινωνιών οι οποίες χαρακτηρίζονται από ιδέες ισότητας, αλληλοσεβασμού και

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΠΡΟΣΟΝΤΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΠΡΟΣΟΝΤΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΠΡΟΣΟΝΤΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Η ανάπτυξη του

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ Νικόλαος Χ. Μπέκας Greek classroom of Masterστην "Κοινωνική Παιδαγωγική και μάχη ενάντια στη νεανική

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση Συνάντηση Εργασίας ρ Χριστίνα Θεοχάρη Περιβαλλοντολόγος Μηχανικός Γραµµατέας Οικολογίας και Περιβάλλοντος ΓΣΕΕ 7 Ιουνίου 2006 1 1. Η Κοινωνική εταιρική ευθύνη

Διαβάστε περισσότερα

2.5. ΗΘΙΚΗ-ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΑΞΙΕΣ

2.5. ΗΘΙΚΗ-ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΑΞΙΕΣ 2.5. ΗΘΙΚΗ-ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΑΞΙΕΣ [94] ΕΝΝΟΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΧΑΡΤΗΣ ΟΙ ΑΞΙΕΣ ΜΕΤΑΒΙΒΑΖΟΝΤΑΙ υλικές-οικονομικές πολιτικές πνευματικές ηθικές κοινωνικές αισθητικές θρησκευτικές ΜΕΣΩ ΤΩΝ ΦΟΡΕΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΠΟΙΗΣΗΣ Οικογένεια

Διαβάστε περισσότερα

Η έννοια της κοινωνικής αλλαγής στη θεωρία του Tajfel. Ο Tajfel θεωρούσε ότι η κοινωνική ταυτότητα είναι αιτιακός παράγοντας κοινωνικής αλλαγής.

Η έννοια της κοινωνικής αλλαγής στη θεωρία του Tajfel. Ο Tajfel θεωρούσε ότι η κοινωνική ταυτότητα είναι αιτιακός παράγοντας κοινωνικής αλλαγής. Η έννοια της κοινωνικής αλλαγής στη θεωρία του Tajfel. Ο Tajfel θεωρούσε ότι η κοινωνική ταυτότητα είναι αιτιακός παράγοντας κοινωνικής αλλαγής. Τρεις κατηγορίες κοινωνικών καταστάσεων είναι για τον Tajfel

Διαβάστε περισσότερα

ΩΡΑ ΓΙΑ ΚΙΝΟΥΜΕΝΑ ΣΧΕΔΙΑ ΕΠΙΡΡΟΗ ΚΙΝΟΥΜΕΝΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΣΤΗ ΠΑΙΔΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

ΩΡΑ ΓΙΑ ΚΙΝΟΥΜΕΝΑ ΣΧΕΔΙΑ ΕΠΙΡΡΟΗ ΚΙΝΟΥΜΕΝΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΣΤΗ ΠΑΙΔΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ 9 ο ΓΕΛ Πατρών ΩΡΑ ΓΙΑ ΚΙΝΟΥΜΕΝΑ ΣΧΕΔΙΑ ΕΠΙΡΡΟΗ ΚΙΝΟΥΜΕΝΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΣΤΗ ΠΑΙΔΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΚΑΡΑΚΙΤΣΟΥ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΟΛΙΑΒΡΑ ΦΩΤΕΙΝΗ ΚΥΡΙΑΚΟΠΟΥΛΟΥ ΦΩΤΕΙΝΗ ΣΥΛΑΙΔΟΥ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΟΜΑΔΑ: Tom&Jerry Υπεύθυνοι καθηγητές:

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Διοικώ 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Διοικώ 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Επαγγελματική Βελτίωση Διοικώ 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Τι είναι «διοίκηση» 2. Η «διοίκηση»

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ

ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ Ενισχύστε την Αυτοπεποίθηση των Παιδιών Βελτιώνοντας & Μαθαίνοντας τον Γονεϊκό Τύπο!!! ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ Κλεισθένους 12 (Στοά Κοββατζή) 1 ος όροφος Τηλ.: 2742029421 Κιν.: 6979985566

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχολογία της προσωπικότητας θεωρίες.

Ψυχολογία της προσωπικότητας θεωρίες. Ψυχολογία της προσωπικότητας θεωρίες. Οι διάφορες θεωρίες προσωπικότητας προσπαθούν να απαντήσουν και να ερμηνεύσουν τα ακόλουθα ερωτήματα: α) Πώς είναι τα άτομα; Ποια είναι τα χαρακτηριστικά του ατόμου

Διαβάστε περισσότερα

Περιγραφή ατοµικής περίπτωσης µεσήλικης γυναίκας µε Aποφευκτική ιαταραχή Προσωπικότητας και Αγοραφοβία 12ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ψυχολογικής Έρευνας 14 17 Μαϊου 2009, Βόλος, Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας Χ. Βαρβέρη-Γ.

Διαβάστε περισσότερα

Ηλικία - Επιχειρηματικότητα

Ηλικία - Επιχειρηματικότητα Ηλικία - Επιχειρηματικότητα 40% 35% 34,3% 34,0% 30% 25% 20% 21,3% 15% 10% 5% 0% 1,3% 18-24 25-34 35-44 45-54 55+ 9,0% 1 Τι επιλέγει 84% επιλέγει την έναρξη νέας δραστηριότητας ανεξάρτητα επιπέδου εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

Οργανωσιακή μάθηση. Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν

Οργανωσιακή μάθηση. Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν Οργανωσιακή μάθηση Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν 1 Μάθηση είναι: Η δραστηριοποίηση και κατεύθυνση δυνάμεων για την όσο το δυνα-τόν καλύτερη προσαρμογή στο φυσικό και ιστορικό περιβάλλον. Η απόκτηση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές) A1.

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές) A1. ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ HMEΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΡΙΤΗ 21 ΜΑΪΟΥ 2013 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΗΜΕΡΗΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

2000-2006 ( 2) 4, 4.1, 4.1.1, 4.1.1.

2000-2006 ( 2) 4, 4.1, 4.1.1, 4.1.1. 2000-2006 ( 2) 4, 4.1, 4.1.1, 4.1.1. : - :. : : ( /,, ) :...., -, -.,,... 1.,, 2,,,....,,,...,, 2008 1. 2. - : On Demand 1. 9 2. 9 2.1 9 2.2 11 2.3 14 3. 16 3.1 16 3.1.1 16 3.1.1. 16 3.1.1. 25 3.1.2 26

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή Συμπεριφορικοί παράγοντες στα προβλήματα της σχέσης του ζευγαριού Συμπεριφορικές παρεμβάσεις Συμπεράσματα

Εισαγωγή Συμπεριφορικοί παράγοντες στα προβλήματα της σχέσης του ζευγαριού Συμπεριφορικές παρεμβάσεις Συμπεράσματα Εισαγωγή Συμπεριφορικοί παράγοντες στα προβλήματα της σχέσης του ζευγαριού Συμπεριφορικές παρεμβάσεις Συμπεράσματα ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η συμπεριφορική θεραπεία ζεύγους συνδέεται με ορισμένες τεχνικές οι οποίες βασίζονται

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΘΟΔΟΣ -ΕΥΡΗΜΑΤΑ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΑΡΘΡΩΝ ΣΤΗΝ ΜΗΧΑΝΗ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗΣ PUBMED ΜΕ ΛΕΞΕΙΣ ΚΛΕΙΔΙΑ: ΙΚΑΝΟΠΟΙΗΣΗ, ΝΟΣΗΛΕΥΤΗΣ, ΑΥΤΟΝΟΜΙΑ, ΑΠΟΔΟΣΗ, ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ

ΜΕΘΟΔΟΣ -ΕΥΡΗΜΑΤΑ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΑΡΘΡΩΝ ΣΤΗΝ ΜΗΧΑΝΗ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗΣ PUBMED ΜΕ ΛΕΞΕΙΣ ΚΛΕΙΔΙΑ: ΙΚΑΝΟΠΟΙΗΣΗ, ΝΟΣΗΛΕΥΤΗΣ, ΑΥΤΟΝΟΜΙΑ, ΑΠΟΔΟΣΗ, ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΙΚΑΝΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΑΛΛΙΑΡΟΥ ΜΑΡΙΑ Λοχαγός, Νοσηλεύτρια Ψυχικής Υγείας M.Sc Πληροφορική Υγεία Μεταπτυχιακή φοιτήτρια Διοίκησης Μονάδων Υγείας

Διαβάστε περισσότερα

Μαίρη Κουτσελίνη Τµήµα Επιστηµών τη Αγωγή ιευθύντρια τη Έδρα ΟΥΝEΣΚO Για την Ισότητα και Ενδυνάµωση των Φύλων

Μαίρη Κουτσελίνη Τµήµα Επιστηµών τη Αγωγή ιευθύντρια τη Έδρα ΟΥΝEΣΚO Για την Ισότητα και Ενδυνάµωση των Φύλων Μαίρη Κουτσελίνη Τµήµα Επιστηµών τη Αγωγή ιευθύντρια τη Έδρα ΟΥΝEΣΚO Για την Ισότητα και Ενδυνάµωση των Φύλων «Η Εκπαίδευση είναι ένα από τα πιο σηµαντικά µέσα για Ενδυνάµωση των γυναικών µε τη Γνώση,

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς «ΝΗΡΕΑΣ»

Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς «ΝΗΡΕΑΣ» Εργαστήριο δικτύωσης σε εκπαιδευτικούς πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης με θέμα: «Η συναισθηματική νοημοσύνη και η επίδρασή της στην εκπαιδευτική διαδικασία» 6 7 Μαΐου 2014 Κέντρο Πρόληψης των

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

Το παιχνίδι της χαράς

Το παιχνίδι της χαράς Ανοιχτό πρόγραμμα εκπαίδευσης Κατερίνα Πουλέα Παιδαγωγός Το παιχνίδι της χαράς Το παιχνίδι της χαράς Αετιδέων 15 & Βουτσινά Χολαργός 6944 773597 Ανοιχτό πρόγραμμα εκπαίδευσης Το Παιδαγωγικό Κέντρο Προσχολικής

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΓΕΩΡΓΙΑ. Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Παν/μιο Αθηνών koutsouris@aua.gr

ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΓΕΩΡΓΙΑ. Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Παν/μιο Αθηνών koutsouris@aua.gr ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΓΕΩΡΓΙΑ Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Παν/μιο Αθηνών koutsouris@aua.gr Ενδογενής ανάπτυξη αξιοποίηση των τοπικών πόρων τοπικός προσδιορισμός των αναπτυξιακών προοπτικών - στόχων τοπικός

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΗΣ ΟΚΕ ΕΛΛΑΔΑΣ, κ. Χρήστου ΠΟΛΥΖΩΓΟΠΟΥΛΟΥ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ TRESMED 4 ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 10-11/9/2012

ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΗΣ ΟΚΕ ΕΛΛΑΔΑΣ, κ. Χρήστου ΠΟΛΥΖΩΓΟΠΟΥΛΟΥ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ TRESMED 4 ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 10-11/9/2012 ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΗΣ ΟΚΕ ΕΛΛΑΔΑΣ, κ. Χρήστου ΠΟΛΥΖΩΓΟΠΟΥΛΟΥ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ TRESMED 4 ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 10-11/9/2012 Αγαπητοί συνάδελφοι, κυρίες και κύριοι, Σας ευχαριστώ όλους που ήρθατε στη χώρα μας και

Διαβάστε περισσότερα

Η λειτουργία της εκπαίδευσης στην κοινωνικοποίηση των ατόμων για το ρόλο των φύλων

Η λειτουργία της εκπαίδευσης στην κοινωνικοποίηση των ατόμων για το ρόλο των φύλων Η λειτουργία της εκπαίδευσης στην κοινωνικοποίηση των ατόμων για το ρόλο των φύλων Μάριος Βρυωνίδης 5ο Εκπαιδευτικό Συνέδριο ΟΕΛΜΕΚ - ΠΟΕΔ ΟΛΤΕΚ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ «Φύλο και Εκπαίδευση : Μια εξίσωση ισότητας» Σάββατο

Διαβάστε περισσότερα

Γεωργικές Εφαρμογές και Εκπαίδευση για την Αειφόρο Αγροτική Ανάπτυξη

Γεωργικές Εφαρμογές και Εκπαίδευση για την Αειφόρο Αγροτική Ανάπτυξη Γεωργικές Εφαρμογές και Εκπαίδευση για την Αειφόρο Αγροτική Ανάπτυξη Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών koutsouris@aua.gr Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Tο ανθρώπινο στοιχείο είναι μοναδικής σημασίας

Διαβάστε περισσότερα

του παιδιού στο σπίτι και στο σχολείο Δρ Παναγιώηης Γαλάνης Σσνηονιζηής Εκπαίδεσζης Γραθείοσ Εκπαίδεσζης Σηοσηγάρδης

του παιδιού στο σπίτι και στο σχολείο Δρ Παναγιώηης Γαλάνης Σσνηονιζηής Εκπαίδεσζης Γραθείοσ Εκπαίδεσζης Σηοσηγάρδης του παιδιού στο σπίτι και στο σχολείο Δρ Παναγιώηης Γαλάνης Σσνηονιζηής Εκπαίδεσζης Γραθείοσ Εκπαίδεσζης Σηοσηγάρδης Κοινωνικοποίηση του παιδιού στο σπίτι και στο σχολείο Στους ρυθμούς με τους οποίους

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Συνεργάζομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Συνεργάζομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Συνεργάζομαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Τι είναι Συνεργασία 2. Γιατί χρειάζεται

Διαβάστε περισσότερα

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας Σκοποί Θεματικές ενότητες Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Ιστορική εξέλιξη των σκοπών της αγωγής Σύγχρονος προβληματισμός http://users.uoa.gr/~dhatziha/ Διαφάνεια:

Διαβάστε περισσότερα

TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ

TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ Η λέξη ΠΑΙΧΝΊΔΙ προέρχεται από την λέξη παίχτης παίζω παις. Με την έννοια παιχνίδι ορίζουμε την κατ εξοχήν αυθόρμητη και ενδιαφέρουσα δραστηριότητα των παιδιών που έχει ως στόχο

Διαβάστε περισσότερα

Διοίκηση Ανθρώπινων Πόρων Ενότητα 7: Διοίκηση της ατομικής συμπεριφοράς στην εργασία

Διοίκηση Ανθρώπινων Πόρων Ενότητα 7: Διοίκηση της ατομικής συμπεριφοράς στην εργασία Διοίκηση Ανθρώπινων Πόρων Ενότητα 7: Διοίκηση της ατομικής συμπεριφοράς στην εργασία Δρ. Σερδάρης Παναγιώτης Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Κοζάνη) Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε

Διαβάστε περισσότερα

Ορισµένες διαστάσεις της εξωτερικής πολιτικής της Γαλλίας

Ορισµένες διαστάσεις της εξωτερικής πολιτικής της Γαλλίας Ορισµένες διαστάσεις της εξωτερικής πολιτικής της Γαλλίας Τα κυριότερα χαρακτηριστικά της εξωτερικής πολιτικής της Γαλλίας είναι η συνέχεια στόχων και στρατηγικών επιλογών στη βάση των πολιτικών αντιλήψεων

Διαβάστε περισσότερα

από ευχάριστες δραστηριότητες, όπως εκείνες της προανάγνωσης,, ενώ παράλληλα συνειδητοποιούν το φωνημικό χαρακτήρα της γλώσσας και διακρίνουν τα

από ευχάριστες δραστηριότητες, όπως εκείνες της προανάγνωσης,, ενώ παράλληλα συνειδητοποιούν το φωνημικό χαρακτήρα της γλώσσας και διακρίνουν τα ΔΕΥΤΕΡΑ Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης. Το ελεύθερο παιχνίδι είτε ατομικό,είτε ομαδικό σε ελκυστικά οργανωμένες γωνιές επιτρέπει στα παιδιά να χρησιμοποιούν

Διαβάστε περισσότερα

( μαθήτρια Γ γυμνασίου) ***

( μαθήτρια Γ γυμνασίου) *** «...Η γλωσσομάθεια στις μέρες μας είναι απαραίτητη. Τα άτομα με επαρκή γνώση μιας ξένης γλώσσας έχουν τη δυνατότητα να είναι αποτελεσματικότεροι στις σπουδές τους, αφού μπορούν ψάχνοντας σε ξένες βιβλιογραφίες

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΩΤΟΥ ΜΕΡΟΥΣ

ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΩΤΟΥ ΜΕΡΟΥΣ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ β. φιλιας, μ. κουρουκλη γ. ρουσσης, κ. κασιματη λ. μουσουρου, α. παπαριζος ε. χατζηκωνσταντη μ. πετρονωτη, γ. βαρσος φ. τσαλικογλου-κωστοπουλου ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΩΤΟΥ ΜΕΡΟΥΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων]

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] 1. Είστε ικανοποιημένος/η από το Πρόγραμμα; Μ. Ο. απαντήσεων: 4,7 Ικανοποιήθηκαν σε απόλυτο

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης

Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ «Ολοκληρωμένη Ανάπτυξη και Διαχείριση του Αγροτικού Χώρου» Ενότητα 2: Αγροτική Κοινότητα και Αγροτικός Μετασχηματισμός (1/2) 2ΔΩ Διδάσκων:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΑΙΣΘΗΤΟΠΟΙΗΣΗ ΣΕ ΘΕΜΑΤΑ. Συντάκτριες - ηµιουργοί: Αγγέλου ήµητρα Ζορµπά Βασιλική

ΕΥΑΙΣΘΗΤΟΠΟΙΗΣΗ ΣΕ ΘΕΜΑΤΑ. Συντάκτριες - ηµιουργοί: Αγγέλου ήµητρα Ζορµπά Βασιλική ΕΥΑΙΣΘΗΤΟΠΟΙΗΣΗ ΣΕ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΦΥΛΩΝ Συντάκτριες - ηµιουργοί: Αγγέλου ήµητρα Ζορµπά Βασιλική ΙΣΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΦΥΛΩΝ ΣΤΕΡΕΟΤΥΠΑ ΤΑΥΤΟΤΗΤΕΣ ΦΥΛΟΥ ΣΤΗΝ ΕΦΗΒΕΙΑ ΒΙΑ ΚΑΙ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ ΡΟΛΟΙ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Οεαυτός και η κοινωνική γνώση. Η έννοια του εαυτού διαφέρει σηµαντικά από πολιτισµό σε πολιτισµό.

Οεαυτός και η κοινωνική γνώση. Η έννοια του εαυτού διαφέρει σηµαντικά από πολιτισµό σε πολιτισµό. Οεαυτός και η κοινωνική γνώση. Η έννοια του εαυτού διαφέρει σηµαντικά από πολιτισµό σε πολιτισµό. Οεαυτός στο χώρο: Σε ατοµοκεντρικούς πολιτισµούς θα περιµέναµε ότι οι άνθρωποι θα προσπαθούσαν να διατηρήσουν

Διαβάστε περισσότερα

Παιδαγωγική Ψυχολογία Βιομηχανική Ψυχολογία

Παιδαγωγική Ψυχολογία Βιομηχανική Ψυχολογία ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΟΑΕΔ Παιδαγωγική Ψυχολογία Βιομηχανική Ψυχολογία ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΣ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ: Μαρμαρινός Ιωάννης

Διαβάστε περισσότερα

Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών

Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών Δρ Μαριάννα Φωκαΐδου Δρ Παυλίνα Χατζηθεοδούλου Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Εκπαιδευτικών Μέσης Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. Κοινωνική Παθητικότητα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. Κοινωνική Παθητικότητα ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Κοινωνική Παθητικότητα Ο άνθρωπος στην πορεία της μετεξέλιξής του από βιολογικό σε κοινωνικό ον, πέρα από την εκμάθηση κάποιων ρόλων, ωθείται, πότε συνειδητά και πότε ασυνείδητα,

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη κοινωνικών δεξιοτήτων σε παιδιά με νοητική ανεπάρκεια μέσα από το παιχνίδι με τους συνομηλίκους τους: ένα πιλοτικό πρόγραμμα παρέμβασης

Ανάπτυξη κοινωνικών δεξιοτήτων σε παιδιά με νοητική ανεπάρκεια μέσα από το παιχνίδι με τους συνομηλίκους τους: ένα πιλοτικό πρόγραμμα παρέμβασης Ανάπτυξη κοινωνικών δεξιοτήτων σε παιδιά με νοητική ανεπάρκεια μέσα από το παιχνίδι με τους συνομηλίκους τους: ένα πιλοτικό πρόγραμμα παρέμβασης Γ. Μπάρμπας Ε. Γκιργκινούδη θεωρητικό πλαίσιο βασικός πυρήνας

Διαβάστε περισσότερα

«Μαθησιακές δυσκολίες και παραβατική συμπεριφορά»

«Μαθησιακές δυσκολίες και παραβατική συμπεριφορά» «Μαθησιακές δυσκολίες και παραβατική συμπεριφορά» Θεοδώρα Πάσχου α.μ 12181 Τμήμα Λογοθεραπείας-Τ.Ε.Ι ΗΠΕΙΡΟΥ Εισαγωγικές επισημάνσεις 1) η εκδήλωση διαταραχών στην κατάκτηση μαθησιακών δεξιοτήτων προκαλεί

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Γ: ΠΑΙΔΙΚΗ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ-ΠΑΙΔΙΚΟΙ ΦΟΒΟΙ

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Γ: ΠΑΙΔΙΚΗ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ-ΠΑΙΔΙΚΟΙ ΦΟΒΟΙ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Γ: ΠΑΙΔΙΚΗ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ-ΠΑΙΔΙΚΟΙ ΦΟΒΟΙ ΠΑΙΔΙΚΗ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ: ΕΓΓΕΝΗΣ Η ΕΠΙΚΤΗΤΗ; Η επιθετικότητα είναι η πιο κοινή συναισθηματική αντίδραση του νηπίου. Διαφορετικές απόψεις έχουν διατυπωθεί

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΑΝΑΤΡΟΦΗΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΕΦΗΒΩΝ. Ελευθέριος Μουτσάνας Παιδίατρος Παλαμάς 18/03/2012

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΑΝΑΤΡΟΦΗΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΕΦΗΒΩΝ. Ελευθέριος Μουτσάνας Παιδίατρος Παλαμάς 18/03/2012 Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΑΝΑΤΡΟΦΗΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΕΦΗΒΩΝ Ελευθέριος Μουτσάνας Παιδίατρος Παλαμάς 18/03/2012 Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΑΝΑΤΡΟΦΗΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΕΦΗΒΩΝ Γεννιόμαστε ή γινόμαστε;

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος των κινήτρων συμμετοχής σε δράσεις Διά Βίου μάθησης

Ο ρόλος των κινήτρων συμμετοχής σε δράσεις Διά Βίου μάθησης Ο ρόλος των κινήτρων συμμετοχής σε δράσεις Διά Βίου μάθησης Δια Βίου Μάθηση και Βιβλιοθήκες - ENTITLE Επίκ. καθηγήτρια Περιεχόμενα 1.Εισαγωγή 2.Θεωρίες Κινήτρων 2.1 Θεωρίες Προσωπικότητας 2.2 Γνωστικές

Διαβάστε περισσότερα

Ερώτηση:Ποιοι παράγοντες καθορίζουν τη μορφή της αγοράς ;

Ερώτηση:Ποιοι παράγοντες καθορίζουν τη μορφή της αγοράς ; Ερώτηση:Ποιοι παράγοντες καθορίζουν τη μορφή της αγοράς ; Απάντηση: Η μορφή της αγοράς καθορίζεται από μια σειρά παραγόντων. Οι σπουδαιότεροι από τους παράγοντες αυτούς είναι οι εξής: Πρώτον, ο αριθμός

Διαβάστε περισσότερα

Τα βιβλία θα τα βρείτε στο βιβλιοπωλείο: Βιβλία γνώσεων και δραστηριοτήτων ΣΦΡΑΓΙΔΑ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟΥ

Τα βιβλία θα τα βρείτε στο βιβλιοπωλείο: Βιβλία γνώσεων και δραστηριοτήτων ΣΦΡΑΓΙΔΑ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟΥ Τα βιβλία θα τα βρείτε στο βιβλιοπωλείο: Βιβλία γνώσεων και δραστηριοτήτων ΣΦΡΑΓΙΔΑ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟΥ Συντονισμός χεριού-ματιού Βοηθούν στην ανάπτυξη των κινητικών δεξιοτήτων του παιδιού. Παίζω με τους κύβους

Διαβάστε περισσότερα

Βία κατά των γυναικών ένα αρχαίο ζήτηµα που ανθεί και στον 21 αιώνα. Θεοφανώ Παπαζήση

Βία κατά των γυναικών ένα αρχαίο ζήτηµα που ανθεί και στον 21 αιώνα. Θεοφανώ Παπαζήση Βία κατά των γυναικών ένα αρχαίο ζήτηµα που ανθεί και στον 21 αιώνα Θεοφανώ Παπαζήση Αναπληρώτρια καθηγήτρια ΑΠΘ Από την απελευθέρωση των σεξουαλικών σχέσεων στα τέλη της δεκαετίας του 60 αρχές 70, µετά

Διαβάστε περισσότερα

Η Επιστήµη της Κοινωνιολογίας

Η Επιστήµη της Κοινωνιολογίας ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ Η Επιστήµη της Κοινωνιολογίας 1. Ορισµός και αντικείµενο της Κοινωνιολογίας 1.1. Κοινωνιολογία και κοινωνία Ερωτήσεις του τύπου «σωστό λάθος» Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις ως Σωστές ή Λανθασµένες,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Εισαγωγή Ενεργός συμμετοχή Κοινωνική αλληλεπίδραση Δραστηριότητες που έχουν νόημα Σύνδεση των νέων πληροφοριών με τις προϋπάρχουσες γνώσεις Χρήση στρατηγικών Ανάπτυξη της αυτορρύθμισης και εσωτερική σκέψη

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ Στις ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών για την ειδικότητα των νηπιαγωγών των εκπαιδευτικών πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση, ακριβώς λόγω του μεγάλου ανταγωνισμού και των υψηλών βαθμολογιών

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. «Η Επιχειρηματικότητα στην Ελλάδα 2012-13: Ενδείξεις ανάκαμψης της μικρής επιχειρηματικότητας;»

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. «Η Επιχειρηματικότητα στην Ελλάδα 2012-13: Ενδείξεις ανάκαμψης της μικρής επιχειρηματικότητας;» ΙΔΡΥΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ FOUNDATION FOR ECONOMIC & INDUSTRIAL RESEARCH Τσάμη Καρατάσου 11, 117 42 Αθήνα, Tηλ.: 210 92 11 200-10, Fax: 210 92 33 977, www.iobe.gr 11 Tsami Karatassou, 117

Διαβάστε περισσότερα

Έννοιες. Επιχειρηματικότητα είναι η διαδικασία μέσω της οποίας ένας ή περισσότεροι του ενός ανθρώπου, δημιουργούν και αναπτύσσουν μία επιχείρηση.

Έννοιες. Επιχειρηματικότητα είναι η διαδικασία μέσω της οποίας ένας ή περισσότεροι του ενός ανθρώπου, δημιουργούν και αναπτύσσουν μία επιχείρηση. Womens Business Gerasimos Tzamarelos, PhD 27 November 2014 Έννοιες Επιχειρηματικότητα είναι η διαδικασία μέσω της οποίας ένας ή περισσότεροι του ενός ανθρώπου, δημιουργούν και αναπτύσσουν μία επιχείρηση.

Διαβάστε περισσότερα

(γλώσσα και σχολική αποτυχία γλώσσα και. συµπεριφοράς) ρ. Πολιτικής Επιστήµης και Ιστορίας Σχολικός Σύµβουλος Π.Ε. 70

(γλώσσα και σχολική αποτυχία γλώσσα και. συµπεριφοράς) ρ. Πολιτικής Επιστήµης και Ιστορίας Σχολικός Σύµβουλος Π.Ε. 70 Προβλήµατα διγλωσσίας ίγλωσση εκπαίδευση (γλώσσα και σχολική αποτυχία γλώσσα και µαθησιακές δυσκολίες προβλήµατα συµπεριφοράς) Σαλτερής Νίκος ρ. Πολιτικής Επιστήµης και Ιστορίας Σχολικός Σύµβουλος Π.Ε.

Διαβάστε περισσότερα

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Θετική Ψυχολογία Καρακασίδου Ειρήνη, MSc Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Εισαγωγή Θετική-Αρνητική Ψυχολογία Στόχοι της Ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο.

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Τα τελευταία χρόνια βρισκόµαστε µπροστά σε µια βαθµιαία αποδόµηση της ανδροκρατικής έννοιας της ηγεσίας

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση της γυναίκας στο ισλάμ και στο χριστιανισμό. PROJECT 1 Υπεύθυνος καθηγητής Παπαγιάννης Γεώργιος ΠΕ01

Η θέση της γυναίκας στο ισλάμ και στο χριστιανισμό. PROJECT 1 Υπεύθυνος καθηγητής Παπαγιάννης Γεώργιος ΠΕ01 Η θέση της γυναίκας στο ισλάμ και στο χριστιανισμό PROJECT 1 Υπεύθυνος καθηγητής Παπαγιάννης Γεώργιος ΠΕ01 ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΣ ΚΑΙ ΞΕΝΟΦΟΒΙΑ ΟΜΑΔΑ Α PROJECT 3 Οι Γυναίκες Στον Ισλάμ Και Στον Χριστιανισμό ΟΜΑΔΑ

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Το να είσαι γονιός δεν είναι εύκολο πράγμα. Δεν υπάρχει ευκαιρία για πρόβα, δεν υπάρχουν σχολεία. Το μόνο που κουβαλάμε

Διαβάστε περισσότερα

ΘΗΛΥΚΟΤΗΤΑ ΑΝΔΡΟΠΡΕΠΕΙΑ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΤΟΥ ΕΑΥΤΟΥ ΑΥΤΟ-ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΑΥΤΟΠΡΟΣΩΠΟΓΡΑΦΙΑ/ΑΥΤΟΠΟΡΤΡΕΤΟ

ΘΗΛΥΚΟΤΗΤΑ ΑΝΔΡΟΠΡΕΠΕΙΑ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΤΟΥ ΕΑΥΤΟΥ ΑΥΤΟ-ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΑΥΤΟΠΡΟΣΩΠΟΓΡΑΦΙΑ/ΑΥΤΟΠΟΡΤΡΕΤΟ ΜΕΤΑΜΦΙΕΣΕΙΣ ΘΗΛΥΚΟΤΗΤΑ ΑΝΔΡΟΠΡΕΠΕΙΑ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΤΟΥ ΕΑΥΤΟΥ ΑΥΤΟ-ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΑΥΤΟΠΡΟΣΩΠΟΓΡΑΦΙΑ/ΑΥΤΟΠΟΡΤΡΕΤΟ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΕΙΣ ΤΟΥ ΕΑΥΤΟΥ ΜΕΣΩ ΤΟΥ ΑΛΛΟΥ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΤΗΣ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑΣ Το φύλο δεν είναι ένα απλό γεγονός

Διαβάστε περισσότερα

VI/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΕΘΕΛΟΝΤΙΚΟΥ ΤΟΜΕΑ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ

VI/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΕΘΕΛΟΝΤΙΚΟΥ ΤΟΜΕΑ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ VI/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΕΘΕΛΟΝΤΙΚΟΥ ΤΟΜΕΑ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ Ο εθελοντικός τομέας αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της κοινωνικής πολιτικής. Ιστορικά προηγείται του κράτους πρόνοιας, ενώ συνυπάρχει

Διαβάστε περισσότερα

Η χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών είναι από τα σημαντικότερα κοινωνικά προβλήματα.

Η χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών είναι από τα σημαντικότερα κοινωνικά προβλήματα. Η χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών είναι από τα σημαντικότερα κοινωνικά προβλήματα. Το ΚΕΣΑΝ - Κέντρο Πρόληψη Ηρακλείου, σε συνεργασία με τον ΟΚΑΝΑ, λειτουργεί με σκοπό την πρόληψη της χρήσης ψυχοδραστικών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 1 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 1. Εισαγωγή Το μάθημα εισάγει τους μαθητές και τις μαθήτριες στην σύγχρονη οικονομική επιστήμη, τόσο σε επίπεδο μικροοικονομίας αλλά και σε επίπεδο μακροοικονομίας. Ο προσανατολισμός

Διαβάστε περισσότερα

Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ

Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ Χριστίνα Τσακαρδάνου Εκπαιδευτικός Πανθομολογείται πως η ανάπτυξη του παιδιού ορίζεται τόσο από τα γενετικά χαρακτηριστικά του, όσο και από το πλήθος των ερεθισμάτων που δέχεται

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 Ο ΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ( σελίδες σχολικού βιβλίου 123 127, έκδοση 2014 : σελίδες 118 122 ) 3.3 ιεύθυνση 3.3.1 Ηγεσία Βασικές έννοιες Οι επιχειρήσεις

Διαβάστε περισσότερα

1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ

1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ 1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟ: Κοινωνικές ταυτότητες Οι κοινωνικές ταυτότητες είναι πολλές, είναι ιεραρχημένες και άνισες. Τις ταυτότητες τις αποκτάει ο άνθρωπος μέσα στην κοινωνία,

Διαβάστε περισσότερα

Γλωσσάρι Το γλωσσάρι του MATURE Ανδραγωγική Άτομα μεγαλύτερης ηλικίας Δεξιότητες Δέσμευση

Γλωσσάρι Το γλωσσάρι του MATURE Ανδραγωγική Άτομα μεγαλύτερης ηλικίας Δεξιότητες Δέσμευση Γλωσσάρι Η ομάδα MATURE διαθέτει σημαντική εμπειρία στη διαχείριση και υλοποίηση Ευρωπαϊκών προγραμμάτων και γνωρίζει ότι τα ζητήματα επικοινωνίας ενδέχεται να προκαλέσουν σύγχυση. Προκειμένου να ελαχιστοποιηθεί

Διαβάστε περισσότερα

Διακήρυξη. των Δικαιωμάτων. και Ευθυνών. των Εθελοντών ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΡΟΕΔΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΜΕΓΑΡΟ

Διακήρυξη. των Δικαιωμάτων. και Ευθυνών. των Εθελοντών ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΡΟΕΔΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΜΕΓΑΡΟ ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΡΟΕΔΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΜΕΓΑΡΟ ΓΡΑΦΕΙΟ ΕΠΙΤΡΟΠΟΥ ΕΘΕΛΟΝΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΜΗ ΚΥΒΕΡΝΗΤΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΩΣΕΩΝ Διακήρυξη των Δικαιωμάτων και Ευθυνών των Εθελοντών Συμμετέχω Διαμορφώνω Συμμετέχω Έχω ρόλο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΧΡ. ΜΠΟΥΡΑΣ Σκοπός του Μαθήματος Σκοπός του μαθήματος είναι η εισαγωγή στη

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Καβάλας. Ερωτηματολόγιο για τις μαθήτριες

Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Καβάλας. Ερωτηματολόγιο για τις μαθήτριες Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Καβάλας Ερωτηματολόγιο για τις μαθήτριες Τίτλος πράξης: Κατηγορία Πράξης: Ενέργεια: Μέτρο: Επιστ. Υπεύθυνος: "Επιμόρφωση - Πιστοποίηση Γυναικών Αρχικής Επαγγελματικής Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

Διοίκηση Επιχειρήσεων

Διοίκηση Επιχειρήσεων 10 η Εισήγηση Δημιουργικότητα - Καινοτομία 1 1.Εισαγωγή στη Δημιουργικότητα και την Καινοτομία 2.Δημιουργικό Μάνατζμεντ 3.Καινοτομικό μάνατζμεντ 4.Παραδείγματα δημιουργικότητας και καινοτομίας 2 Δημιουργικότητα

Διαβάστε περισσότερα

Η οικολογία μάθησης για τους υπολογιστές ΙII: Η δική σας οικολογία μάθησης

Η οικολογία μάθησης για τους υπολογιστές ΙII: Η δική σας οικολογία μάθησης Η οικολογία μάθησης για τους υπολογιστές ΙII: Η δική σας οικολογία μάθησης Παλαιγεωργίου Γιώργος Τμήμα Μηχανικών Η/Υ, Τηλεπικοινωνιών και Δικτύων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Ιανουάριος 2011 Ψυχομετρία Η κατασκευή

Διαβάστε περισσότερα

Γραφείο Επαγγελματικού Προσανατολισμού και Πληροφόρησης Νέων Δήμου Ρεθύμνης

Γραφείο Επαγγελματικού Προσανατολισμού και Πληροφόρησης Νέων Δήμου Ρεθύμνης Γραφείο Επαγγελματικού Προσανατολισμού και Πληροφόρησης Νέων Δήμου Ρεθύμνης ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σκοπός του παρόντος είναι να παρουσιάσει τον τρόπο δημιουργία και λειτουργίας Γραφείου Επαγγελματικού Προσανατολισμού

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΕΣ ΔΙΕΞΟΔΟΙ ΤΩΝ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΒΑΛΚΑΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ

ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΕΣ ΔΙΕΞΟΔΟΙ ΤΩΝ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΒΑΛΚΑΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ Φλώρινα, Ιούνιος 2012 ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΕΣ ΔΙΕΞΟΔΟΙ ΤΩΝ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΒΑΛΚΑΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΚΑΤΕΡΙΝΑ Κ. ΣΑΡΡΗ ΑΝ. ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΤΒΣ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΔΡΑΣΕΩΝ ΚΑΘΟΔΗΓΗΣΗΣ ΓΔ Στο πλαίσιο

Διαβάστε περισσότερα

www.psychologyonline.gr Newsletter Αθλητικής Ψυχολογίας, Ιανουαρίου Φεβρουαρίου 2009 Αγαπητοί Φίλοι,

www.psychologyonline.gr Newsletter Αθλητικής Ψυχολογίας, Ιανουαρίου Φεβρουαρίου 2009 Αγαπητοί Φίλοι, Newsletter Αθλητικής Ψυχολογίας, Ιανουαρίου Φεβρουαρίου 2009 Αγαπητοί Φίλοι, Μετά την σύντοµη ανάπαυλα των Χριστουγεννιάτικων διακοπών µας, έφτασε ένας ορεξάτος και Ολόφρεσκος Νέος Χρόνος που κουβαλά µαζί

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΑΔΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: ΔΙΑΦΥΛΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ

ΟΜΑΔΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: ΔΙΑΦΥΛΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ ΟΜΑΔΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: ΔΙΑΦΥΛΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ Μυρτώ Λεμονούδη και Έλλη Κουβαράκη MSc Κλινική Ψυχολογία Παν/μίου Αθηνών -Ψυχοθεραπεύτριες Επόπτης: Γιώργος Ευσταθίου Διδάκτωρ Κλινικής Ψυχολογίας Παν/μίου Αθηνών-Ψυχοθεραπευτής

Διαβάστε περισσότερα

Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα

Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΑΘΛΗΤΕΣ & ΑΘΛΗΤΡΙΕΣ: ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΨΥΧΟΛΟΓΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα ΕΠΕΑΕΚ: ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Μεταπτυχιακό στην Κοινωνική Εργασία

Μεταπτυχιακό στην Κοινωνική Εργασία Μεταπτυχιακό στην Κοινωνική Εργασία Εισαγωγικό Μήνυμα Καλώς ήλθατε στο εξ αποστάσεως πρόγραμμα «Μεταπτυχιακό στην Κοινωνική Εργασία». Αποστολή του Μεταπτυχιακού Προγράμματος Σπουδών στη Κοινωνική Εργασία

Διαβάστε περισσότερα

Επιχειρήσεις 2.0 & Η Νέα Επιχειρηματικότητα. Επιχειρηματικότητα. Εισηγητής: Βασίλης Δαγδιλέλης

Επιχειρήσεις 2.0 & Η Νέα Επιχειρηματικότητα. Επιχειρηματικότητα. Εισηγητής: Βασίλης Δαγδιλέλης Επιχειρήσεις 2.0 & Η Νέα Επιχειρηματικότητα Επιχειρηματικότητα Εισηγητής: Βασίλης Δαγδιλέλης Ποια είναι η «δημόσια εικόνα» της; Οπωσδήποτε δεν είναι πάντοτε μια έννοια «θετικά φορτισμένη» τουλάχιστον στη

Διαβάστε περισσότερα

Ο συμπεριφορισμός ή το μεταδοτικό μοντέλο μάθησης. Η πραγματικότητα έχει την ίδια σημασία για όλους. Διδάσκω με τον ίδιο τρόπο όλους τους μαθητές

Ο συμπεριφορισμός ή το μεταδοτικό μοντέλο μάθησης. Η πραγματικότητα έχει την ίδια σημασία για όλους. Διδάσκω με τον ίδιο τρόπο όλους τους μαθητές Ο συμπεριφορισμός ή το μεταδοτικό μοντέλο μάθησης Βασικές παραδοχές : Η πραγματικότητα έχει την ίδια σημασία για όλους Διδάσκω με τον ίδιο τρόπο όλους τους μαθητές Αυτοί που δεν καταλαβαίνουν είναι ανίκανοι,

Διαβάστε περισσότερα