Γιαννικοπούλου, Α. Α. (1999). Τα ποιήματα της βροχής: Μια απόπειρα παρουσίασης της ποίησης στο Νηπιαγωγείο (σελ ). Στο Β. Αποστολίδου & Ε.

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Γιαννικοπούλου, Α. Α. (1999). Τα ποιήματα της βροχής: Μια απόπειρα παρουσίασης της ποίησης στο Νηπιαγωγείο (σελ. 199-219). Στο Β. Αποστολίδου & Ε."

Transcript

1 Γιαννικοπούλου, Α. Α. (1999). Τα ποιήματα της βροχής: Μια απόπειρα παρουσίασης της ποίησης στο Νηπιαγωγείο (σελ ). Στο Β. Αποστολίδου & Ε. Χοντολίδου (Επιμ.). Λογοτεχνία και Εκπαίδευση. Τυπωθήτω Γ. Δαρδανός. 1

2 Τα ποιήματα της Βροχής: Απόπειρα παρουσίασης της ποίησης στο νηπιαγωγείο Α. Α. Γιαννικοπούλου Αντίθετα με ό,τι συμβαίνει για τα πεζά λογοτεχνικά κείμενα που αποτελούν συνηθισμένο ανάγνωσμα στο νηπιαγωγείο, η ποίηση, ακόμη και στις περιπτώσεις που δεν έχει πλήρως εξορισθεί από τη σχολική τάξη 1, καλύπτει ένα ελαχιστότατο, και σαφώς περιθωριακό, μέρος του ωρολόγιου προγράμματος. Η μορφή του ποιήματος, οι λέξεις που το συνθέτουν -ακόμη και οι πιο κοινές φαίνεται να καυχώνται για τη μοναδικότητά τους- η συχνή παραβίαση των επιλεκτικών κανόνων, συντελούν στη δημιουργία ενός κλίματος δέους απέναντί του, που φθάνει μέχρι και τον αποκλεισμό του από τη σχολική αίθουσα. Μια πρόχειρη έρευνά μας σε νηπιαγωγεία της Αθήνας και της Ρόδου έδειξε ότι οι νηπιαγωγοί αποφεύγουν ή παραμελούν να παρουσιάσουν ποιήματα μέσα στην τάξη. Και ενώ ιστορίες ακούγονται συχνά, τα νήπια έρχονται σε επαφή με έμμετρα έργα συνήθως μέσα από τα παιδικά τραγουδάκια, που διεκδικούν αρκετό μερίδιο του σχολικού προγράμματος. Δυστυχώς, ποιήματα απασχολούν την τάξη μόνο σε εθνικές εορτές και επετείους όταν τα παιδιά απαγγέλλουν στροφές από μεγαλύτερα ποιήματα, τα οποία συνήθως δεν διακρίνονται για την αισθητική τους ποιότητα. Εκείνο που ενδιαφέρει είναι η σχέση του περιεχομένου τους με τη γιορτή, και η ενασχόληση των μαθητών μαζί τους εξαντλείται στην απομνημόνευση και την απαγγελία τους. Είναι μάλλον αμφίβολο αν τα νήπια καταλαβαίνουν τι λένε και γιατί το λένε. Όμως, η θέση του ποιήματος στο νηπιαγωγείο θα μπορούσε να ήταν διαφορετική. Τα νήπια πραγματικά αγαπούν το ρυθμό, την ομοιοκαταληξία, και χαίρονται όταν ακούν ποιήματα. Άλλωστε η σχέση ανάμεσα στο παιδί προσχολικής ηλικίας και την 1 Τον τελευταίο καιρό η θεματική ποίηση στο σχολείο συγκεντρώνει το ενδιαφέρον αρκετών μελετητών. Γιαυτό και τα σχετικά θεωρητικά βιβλία πληθαίνουν χρόνο με το χρόνο στην ελληνική αγορά. Από τους πρώτους που ασχολήθηκαν με το θέμα η Μ. Μιράσγεζη (1978). Ποίηση και Διδασκαλία. Αθήνα. Πιο πρόσφατα τα βιβλία: *Γ. Σπανός (1995). Η Διδασκαλία του Ποιήματος. Αθήνα. * B. Δ. Αναγνωστόπουλος (1995). Ποίηση και Σχολείο. Πατάκης. *Γ. Στεφανίδης & Π. Τσακρής (1995). Ο Λόγος των Ποιητών. Η διδακτική του Ποιητικού Λόγου. Πατάκης. *Δ. Κουκουλομάτης (1993). Λογοτεχνία και Παιδαγωγική. Βιβλιογονία. *Α. Ακριτόπουλος (1993). Η Ποίηση για Παιδιά και Νέους. Έρευνα, Μελέτη και Διδασκαλία. Ηρόδοτος. *Δ. Σουλιώτης (1993). Αλφαβητάριο για την Ποίηση. Εκδ. Δεδούση. Χ. Σακελλαρίου (1989). Η Μοντέρνα Ποίηση και τα Προβλήματα Διδασκαλίας της. Gutenberg. Ειδικά για το νηπιαγωγείο δες: Τ. Τσιλιμένη (1994). Ποίηση στο νηπιαγωγείο. Διαδρομές, 34, * K. Κουλουμπή-Παπαπετροπούλου (1988). Η ποίηση στο νηπιαγωγείο. Στο Η Παιδική Λογοτεχνία και το Μικρό Παιδί. Εισηγήσεις στο Β Σεμινάριο του Κύκλου του Ελληνικού Παιδικού Βιβλίου. Καστανιώτης, σελ *Ρ. Παπανικολάου & Τ. Τσιλιμένη (1988). Ποίηση και Φαντασία σε Μικρά Παιδιά. Θεσσαλονίκη. 2

3 ποίηση είναι σαφής και γνωστή 2. Όπως ο ποιητής βλέπει τα ίδια πράγματα με εμάς αλλά με μια διαφορετική, εντελώς νέα ματιά, και τα μικρά παιδιά νιώθουν ανάλογη έκπληξη και παρόμοιο θαυμασμό μπρος σε έναν πρωταντίκρυστο νέο κόσμο. Ποιητές και παιδιά παρατηρούν, καταγράφουν και χαίρονται την κάθε λεπτομέρεια της πραγματικότητας που ανοίγεται εμπρός τους. Ακόμη, ο παιδικός ανιμισμός δίνει μια ατέλειωτη σειρά από ποιητικές προσωποποιήσεις και η παιδική γλώσσα βρίθει από ποιητικές προτάσεις: Το δέντρο θύμωσε με τη βροχή και κουνάει τα χέρια του 3, για τη γυμνή από φύλλα μυγδαλιά της αυλής που χτυπιέται από τον αέρα, ή όταν βρέχει, τα αγγελάκια κάνουν μπάνιο. Άλλες φορές πάλι υποβάλλουν ερωτήσεις άκρως ποιητικές: Πού πάνε τα τραγούδια όταν σταματήσουν; ή Ποιος μουτζουρώνει τον ουρανό τη νύχτα; Δεδομένης της αγάπης του παιδιού για την ποίηση, ποιήματα θα μπορούσαν να παρουσιάζονται στο νηπιαγωγείο πολύ συχνότερα. Εκτός από τις προγραμματισμένες δραστηριότητες ενασχόλησης με την ποίηση, καλό είναι να ακούγονται ποιήματα με κάθε ευκαιρία. Οι Χρωματιστές ιστορίες της Παμπούδη, για παράδειγμα, ή η Μηλιά της Χορτιάτη δεν χρειάζονται ιδιαίτερη εισαγωγή, αφού μια ζωγραφική δραστηριότητα ή η θέα του οπωροφόρου δέντρου αποτελούν μοναδικές στιγμές για να δοθούν τα αντίστοιχα ποιήματα. Φθάνει να επιλέγονται κάθε φορά τα ωραιότερα και τα καταλληλότερα από αυτά. Επειδή το θέμα της επιλογής ποιημάτων είναι ένα από εκείνα που συνήθως βασανίζουν τη νηπιαγωγό, ανάμεσα στα άλλα, ιδιαίτερη βαρύτητα πρέπει να δοθεί στα ακόλουθα κριτήρια: * Η αισθητική ποιότητα. Πρώτο και κύριο κριτήριο παραμένει η αισθητική ποιότητα του ποιήματος. Δυστυχώς, η αγορά είναι γεμάτη από υποπροϊόντα του είδους, αφού μια σειρά από στιχουργήματα με ομοιοκαταληξία και πλήθος υποκοριστικών θεωρούνται ποιήματα για παιδιά. Βιβλία με κακή εικονογράφηση, με ποιηματάκια στα οποία εικονογράφος και ποιητής δεν αποκαλύπτουν την ταυτότητά τους, βρίσκουμε όχι μόνο στα βιβλιοπωλεία αλλά και στις βιβλιοθήκες πολλών νηπιαγωγείων. * Οι προσωπικές επιλογές του διδάσκοντος. Αν η νηπιαγωγός θεωρεί ότι κάποιο ποίημα, ανεξάρτητα από το ποιος το έχει συνθέσει, είναι ανιαρό, βαρετό, 2 Δες: *Α. Καρακίτσιος (1996). Ποίηση για Μικρά Παιδιά. Το Limerick. Θεσσαλονίκη: Προμηθεύς. *K. Κουλουμπή-Παπαπετροπούλου (1988), όπ. π. 3 Οι απαντήσεις των παιδιών προέρχονται από το προσωπικός μας αρχείο. 3

4 παιδαριώδες, είναι καλύτερα να αποφύγει να το παρουσιάσει στην τάξη. Ό,τι δεν εκτιμούμε είναι προτιμότερο να το αποσιωπούμε, ακόμη και αν όλοι και όλα μάς βεβαιώνουν πως είναι κατάλληλο για παιδιά. Σε αντίθετη περίπτωση, το αλάνθαστο παιδικό ένστικτο θα νιώσει τη δυσφορία μας και είναι πιθανόν να προβεί σε ανεπίτρεπτες γενικεύσεις όπως τα ποιήματα δεν είναι τόσο σπουδαία ώστε να αρέσουν και στους μεγάλους. Μάλιστα ο Dunning 4 απαριθμώντας τις αρχές διδασκαλίας της ποίησης ορίζει ως πρώτη Ο ίδιος ο δάσκαλος να είναι αναγνώστης και λάτρης της ποίησης, αλλιώς να μη διδάσκει και ως δεύτερη Από όλα τα ποιήματα να διδάσκει μόνο εκείνα για τα οποία έχει αληθινό ενθουσιασμό. Τις ευαισθησίες του διδάσκοντος θεώρησε σημαντικές και ο Τ. Άγρας 5 που έφθασε μέχρι το σημείο να προτείνει ότι η λογοτεχνία οφείλει να διδάσκεται στα σχολεία αποκλειστικά και μόνο από λογοτέχνες. * Η γλώσσα. Στα ποιήματα για μικρά παιδιά συνήθως υπερέχει ο ήχος σε σχέση με το νόημα. Από τα πρώτα νανουρίσματα και τα ταχταρίσματα, τα λαχνίσματα και τα ακατανόητα ποιήματα (nonsense poems), o ήχος καθορίζει τη συνεύρεση των λέξεων 6. Υπάρχει όμως και μια άλλη κατηγορία ποιημάτων, όπως για παράδειγμα το λαϊκό παιδικό, που χτίζεται πάνω στο ρήμα και το ουσιαστικό και όχι πάνω στη χρήση των επιθέτων. Κυριαρχεί η στέρεη λογική της πραγματικότητας και όχι η φανταχτερή επιφάνεια των επιθέτων. Είναι αξιοσημείωτο πόσο η γλώσσα του παιδιού προσχολικής ηλικίας, μοιάζει με τη γλώσσα των λαϊκών παιδικών τραγουδιών 7. * Οι εικόνες. Επειδή, όπως υποστηρίζει ο Chukovsky 8, τα νήπια σκέπτονται με εικόνες, γιαυτό και αγαπούν τα ποιήματα που ζωντανεύουν μπρος στα μάτια τους έντονες εικόνες. Στροφές που κλείνουν μέσα τους μια εικόνα, στίχοι που μπορούν να ολοκληρώσουν την περιγραφή μιας σκηνής γοητεύουν τα μικρά παιδιά. * Ο ρυθμός. Ο ρυθμός ενθουσιάζει τα παιδιά όλων των ηλικιών αφού από μωρά ακόμη, πριν καν αρχίσουν να κατανονούν τη γλώσσα, χαίρονται τα νανουρίσματα, τα ταχταρίσματα και την τρυφερή μουσικότητα της μητρικής ομιλίας. Ρυθμικές κινήσεις 4 Dunning, S. (1966). Teaching Literature to Adolescents: Poetry. Illinois: Stott, Foresman and Company, σελ Τ. Άγρας, Εστία, τ. 4, 1044β. 6 Μ. Μερακλής (1990). Παιδικά άσματα. Η σημασία του ήχου. Επιθεώρηση Παιδικής Λογοτεχνίας, Α. Καρακίτσιος (1995). Λαϊκά παιδικά τραγούδια στο νηπιαγωγείο. Τα Εκπαιδευτικά, 41-42, σελ K. Chukovsky (1971). From Two to Five. Translated by M. Morton. Berkeley: University of California Press. 4

5 του σώματός τους, παλαμάκια και χτυπήματα των ποδιών, ως αντίδραση στα παιδικά τραγουδάκια που ακούν, εξωτερικεύουν την αγάπη τους για το ρυθμό. Ακόμη και οι αρχικές προσπάθειες των μικρών να μιλήσουν αποτελούν ρυθμικές ασκήσεις, μια και τα βαβίσματα και οι ατέλειωτες επαναλήψεις των πρώτων λέξεων δημιουργούν ευχάριστα ρυθμικά παιγνίδια. Έτσι, τα ποιήματα που έχουν ρυθμό γοητεύουν τα παιδιά. * Το χιούμορ. Τα παιδιά λατρεύουν να γελούν και κάθε αστείο ποίημα συνήθως τυγχάνει ενθουσιώδους υποδοχής. Όμως, όπως είναι γνωστό 9, τα παιδιά δε γελούν με τα ίδια αστεία που χαίρονται οι μεγάλοι. Τα νήπια δεν εκτιμούν ιδιαίτερα το λεκτικό χιούμορ γιαυτό και δε χαίρονται ποιήματα που στηρίζονται πάνω σε αυτό. Πολλά από τα Παιχνιδόλεξα και Παιχνιδόγελα της Χορτιάτη που θα γοητεύσουν παιδιά σχολικής ηλικίας θα αφήσουν μάλλον αδιάφορα τα νήπια. Αντίθετα, αυτά θα χαρούν περιγραφές καταστασιακού χιούμορ και θα γελάσουν με το γνωστό λίμερικ του Σεφέρη για την κοπέλα από το Καλαμάκι 10. * Αφηγηματικά ποιήματα. Ποιήματα που ολοκληρώνουν μια ιστορία συνήθως ενθουσιάζουν τους μικρούς ακροατές τους. Άλλωστε ανάλογες ποιητικές συνθέσεις αιχμαλώτιζαν και το κοινό πολύ παλιότερων εποχών. Η ύπαρξη ιστορίας λειτουργεί επικουρικά στην απομνημόνευσή τους και γιαυτό, από την αυγή των πολιτισμών, όλα τα μακροσκελή ποιητικά έργα ήσαν αφηγηματικά (δες τα ομηρικά έπη ή το έπος του Γκιλγκαμές). Παρόμοια ποιήματα είναι κατάλληλα για δραματοποίηση. Όμως, όποιο ποίημα και αν επιλέξει η νηπιαγωγός, θα πρέπει να το χαρίσει στα παιδιά ως δώρο ανεκτίμητο και εμπειρία μοναδική και ανεπανάληπτη. Η λογοτεχνία αποτελεί προσφορά αγάπης και περίσσευμα καρδίας, και αυτό πρέπει να τονίζεται καθόλη τη διάρκεια της ενασχόλησης μαζί της. Πριν δοθεί το ποίημα, η νηπιαγωγός καλλιεργεί ένα αίσθημα προσμονής και έκπληξης. Όταν παρουσιάζεται, η ατμόσφαιρα γίνεται εορταστική και ευχάριστη. Και όταν η όλη διαδικασία έχει πια τελειώσει, παραμένει μια αίσθηση μαγείας και νοσταλγίας. Παρόλο που μεμονωμένα ποιήματα ενδέχεται και πρέπει να ακούγονται με διάφορες ευκαιρίες καθόλη τη διάρκεια της ημέρας, συστάδες ποιημάτων, 9 Δες: *Μ. Κανατσούλη (1993). Ο Μεγάλος Περίπατος του Γέλιου. Έκφραση. *Μ. Τζαφειροπούλου (1991). Το χιούμορ στην ελληνική παιδική λογοτεχνία. Διαδρομές, 23, *Αφιέρωμα περ. Διαβάζω, 1994, τ Είτανε μια κοπέλα απ το Καλαμάκι/ που ψάρευε αχινούς με ένα καμάκι./ Μα ξάφνου ένα γουρούνι/ της μπήκε στο ρουθούνι/ και πνίγηκε η κοπέλα απ το Καλαμάκι. 5

6 προσεκτικά επιλεγμένα, αποτελούν το υλικό για μαθήματα ποίησης 11. Ποίηματα που μοιράζονται κάποιο κοινό γνώρισμα, π.χ. το ίδιο θέμα, τον ίδιο ποιητή ή το ίδιο χαρακτηριστικό, όπως έλλειψη ομοιοκαταληξίας, συχνά διαβάζονται ή απαγγέλλονται στα νήπια. Τα Ποιήματα της Βροχής αποτελούν μια απόπειρα παρουσίασης και ανάλυσης ποιημάτων καθώς και ευκαιρία για δημιουργική ενασχόληση στο νηπιαγωγείο. Στην επιλογή των Ποιημάτων της Βροχής 12 ιδιαίτερη φροντίδα κατεβλήθη ώστε τα ποιήματα να καλύπτουν μια όσο το δυνατόν ευρύτερη περιοχή τάσεων, σχολών, ρευμάτων. Μαζί με τα λαϊκά παιδικά ποιηματάκια 13, επιλέχθησαν και λίμερικ 14, χαϊκού 15, ποίημα με ή χωρίς ομοιοκαταληξία, καθώς και ένα οπτικό ποίημα 16 του 11 Ακόμη και ο θησαυρός των μελοποιημένων ποιημάτων δεν θα πρέπει να μένει ανεκμετάλλευτος. Όταν το πάντρεμα ποιήματος και μουσικής είναι επιτυχές, τα παιδιά βιώνουν σημαντικές αισθητικές εμπειρίες. Για παράδειγμα η Μάγια του Ελύτη σε μουσική Μίκη Θεοδωράκη, τραγουδισμένη από τη Ν. Γιαννακοπούλου αξίζει να ακουσθεί στο νηπιαγωγείο. 12 Τα Ποιήματα της Βροχής ήταν: α) Η ανοιξιάτικη βροχή της Μ. Λοϊζου β) Έβρεξε, του Β. Ρώτα γ) Για πες αλεύρι του Γ. Κρόκου δ) Παιχνίδι με τη λάσπη του Γ. Κυπριωτάκη ε) Η βροχή της Ντ. Χατζηνικολάου στ) Ο ήλιος εστεκότανε στα σύννεφα χωμένος, λίμερικ της Λ. Αρανίτου ζ) Νύχτα, βροχούλα / στα κρινάκια πληθαίνουν/ τα σαλιγκάρια, χαϊκού η) Βρέχει, βρέχει και χιονίζει/ κι η γιαγιά μου κοσκινίζει, λαϊκό θ) Τι έχασες δυστυχισμένη, οπτικό του Γ. Σεφέρη. 13 Τα παιδικά λαϊκά τραγούδια αρέσουν σε όλα τα παιδιά. Έτσι ανεξάρτητα από την οικονομική τους κατάσταση, τον τόπο διαμονής τους ή ακόμη και την εθνικότητά τους, τα παιδιά τραγουδούν και χαίρονται τα λαϊκά παιδικά τραγούδια. Μάλιστα, η εμμονή των τραγουδιών στην επανάληψη και το γρήγορο ρυθμό, η έντονη παρουσία συνοδευτικών κινήσεων και παρόμοια θεματολογία χαρακτηρίζουν τα λαϊκά παιδικά τραγουδάκια ανεξάρτητα από τη γλώσσα και τη χώρα που έχουν δημιουργηθεί και ακούγονται. Για περισσότερα δες: *J. Opie & P. Opie (1959). The Lore and Language of School Children. London: OUP. *S. Durojaiye (1977). Children s traditional games and rhymes in three cultures. Educational Research, 19 (3) Αξιόλογη, και κυρίως χρηστική, η συλλογή παιδικών τραγουδιών που έγινε από τον Β. Δ. Αναγνωστόπουλο (1991). Λαϊκά Τραγούδια και Παιγνίδια για Παιδιά. Ψυχογιός. 14 Τώρα πια, ακόμη και στην Ελλάδα, στο είδος αποδίδεται ο σεβασμός που του αρμόζει. Και πώς θα μπορούσε να ήταν αλλιώς όταν το τιμά με την παρουσία του ένας Σεφέρης; Τα Ποιήματα με ζωγραφιές για μικρά παιδιά του Σεφέρη είναι μια συλλογή από λίμερικς που έχει εικονογραφήσει ο ίδιος ο ποιητής. Αξίζει να αναφερθεί ότι πολύ πρόσφατα το λίμερικ συγκέντρωσε την προσοχή Ελλήνων μελετητών και ήδη έχουν δημοσιευθεί οι πρώτες σχετικές εργασίες. Δες: *Α. Καρακίτσιος (1996). όπ.π. *Δ. Πολίτης (1994). Γιώργος Σεφέρης: Μια δοκιμή στην παιδική διάσταση της ποίησής του. Επιθεώρηση Παιδικής Λογοτεχνίας, 9, Διεθνώς, καλλιεργήθηκε και αγαπήθηκε κυρίως στην Αγγλία από όπου κατάγεται και ο Lear, ο πρώτος που έγραψε λίμερκς. Ακόμη, δημιουργοί του ποιητικού αναστήματος ενός Tennyson, ενός Kipling, ή ενός Stevenson, για να αναφέρουμε μόνο ορισμένους, κατέστησαν, με την αυγή του 20αι., το λίμερικ ένα αξιοπρόσεκτο και αξιοσέβαστο ποιητικό είδος. 15 Πρόκειται για ιαπωνικό ποιητικό είδος, δείγματα του οποίου βρίσκουμε και στον 13 αι. Αυστηρή ποιητική φόρμα απαιτεί τρεις μόνο στίχους και περιορισμένο αριθμό συλλαβών, πέντε στον πρώτο και τον τρίτο, επτά στο δεύτερο στίχο. Σε αρκετά χαϊκού μπορούμε να διακρίνουμε δύο μέρη: στο πρώτο μια περιγραφή, μια ζωντανή εικόνα, και στο δεύτερο ένα συναίσθημα, ένα σκίρτημα που επιβεβαιώνει ή αντιβαίνει σε ό,τι το πρώτο τμήμα περιγράφει. Το κείμενο συνοδεύει μια εικόνα, η εικαστική εκδοχή της φύσης και της διάθεσης. 16 Για τα οπτικά ποιήματα δες: *Α. Γιαννικοπούλου (1995). Το οπτικό ποίημα: Θεωρία και σχολική πράξη. Παρνασσός, ΛΖ, *Α. Χιδίρογλου (1983). Πρότυπα των Καλλιγραφημάτων του Σεφέρη. Εκηβόλος, 12,

7 Σεφέρη. Η επιλογή των ποιημάτων είναι καθαρώς ενδεικτική αφού υπάρχουν κι άλλα 17 με την ίδια θεματική που θα μπορούσαν να δοθούν στα νήπια. Φυσικά η ιδανικότερη περίπτωση για να ακουσθούν τα ποιήματα της βροχής είναι η ίδια η βροχή. Μια συννεφιασμένη, βροχερή μέρα, με ακόμη νωπές και νοτισμένες τις εμπειρίες, τα παιδιά εισαγάγονται φυσικά και αβίαστα στον κύκλο των ποιημάτων της βροχής. Όλες οι αισθήσεις, και όχι μόνο η όραση, ενεργοποιούνται για να βιώσουν το φαινόμενο και το ποίημα. Η ακοή ( Αφουγκραστείτε τους ήχους της βροχής ), η όσφρηση ( Μυρίστε τη βροχή ), η αφή ( Βγάλτε τα χεράκια έξω και πιάστε τη βροχή ) ακόμη και η γεύση ( Αλήθεια τη γεύση έχει μια μπόρα; ) βοηθούν τα παιδιά να νιώσουν καλύτερα τη βροχή και να πλουτίσουν τις εμπειρίες τους γύρω από το θέμα. Επειδή η ίδια η φύση έχει συνθέσει το οπτικό και ακουστικό σκηνικό της δραστηριότητας 18, η νηπιαγωγός δε χρειάζεται ούτε σχετικές εικόνες 19 να φέρει, ούτε για τη μουσική υπόκρουση των ποιημάτων να νοιασθεί. Ο μονότονος ήχος της βροχής και τα δέντρα που στάζουν συνοδεύουν θαυμάσια την όλη διαδικασία. Για την παρουσίαση των Ποιημάτων της Βροχής στην τάξη μπορούν να υιοθετηθούν διάφοροι τρόποι, αρκεί να υπογραμμίζουν την ιδιαιτερότητα της εμπειρίας και τη μοναδικότητα της στιγμής. Ενδεικτικά αναφέρονται οι εξής: Το δένδρο της χαράς 20. Σε έναν τοίχο της τάξης φτιάχνεται με έντονα χρώματα ένα δέντρο. Κάθε φύλλο του δένδρου αποκαλύπτει ένα ποίημα. Εκτός από τα φύλλα-ποίηματα και πουλιά-ποιήματα ενδέχεται να στολίζουν τα κλαδιά του. Ο γλάρος με τα ποιήματα. Ένα γλαροπούλι από αυτά που βρίσκονται εύκολα στο εμπόριο, κρέμεται με σκοινί από το ταβάνι. Το πουλί φέρνει σχεδόν κάθε πρωί ένα ποίημα. Τα παιδιά ανυπομονούν να το κατεβάσουν από το στόμα του και να το ακούσουν. Τα ποιήματα των προηγούμενων ημερών φυλάσσονται σε ντοσιέ και ξαναδιαβάζονται. Παρατηρήθηκε ότι τα παιδιά συχνά ζητούν να ξανακούσουν το 17 Ακόμη παιδικά τραγούδια εμπλουτίζουν τη συλλογή, δίνοντας μια νέα διάσταση αισθητικής απόλαυσης.. Δες για παράδειγμα το τραγούδι του Γ. Σακελλαρίδη Η βροχή από το βιβλίο του Τα Παιδιά Τραγουδούν. Gutenberg, Για ιδέες που εισαγάγουν ομαλότερα τα παιδιά στην ανάγνωση ποιημάτων δες: *Α. Κατσίκη- Γκίβαλου (1994). Η διδασκαλία της υπερρεαλιστικής ποίησης στο δημοτικό σχολείο. Επιθεώρηση Παιδικής Λογοτεχνίας. Βιβλιογονία, σελ *Γ. Ξανθάκου, Μ. Καϊλα, Μ. Ανδρεαδάκης (1990). Ποίηση και δημιουργική έκφραση των παιδιών (έρευνα). Επιθεώρηση Παιδικής Λογοτεχνίας. Σμυρνιωτάκης, σελ Σε περίπτωση όμως που η νηπιαγωγός το θελήσει μια σειρά από αξιόλογους πίνακες μπορούν και τις εμπειρίες των μικρών να εμπλουτίσουν, και σε θέματα τέχνης να τους ευαισθητοποιήσουν. Ενδεικτικά αναφέρονται Η θύελλα του Κουρμπέ, Τοπίο με ουράνιο τόξο του Ρούμπενς ή και φωτογραφία της κατασκευής του Ζογγολόπουλου Οι ομπρέλες. 20 Πρόταση της K. Κουλουμπή-Παπαπετροπούλου (1988), όπ. π., σελ

8 ποίημα που τους έφερε ο γλάρος τη μέρα της γιορτής τους, όταν είχαν τα γενέθλιά τους ή όταν ξαναγύρισαν στο σχολείο μετά από πολυήμερη αρρώστια. Η πόλη των ποιητών. Μια σειρά από παράθυρα φτιαγμένα από χαρτόνι και με ανοιχτά τα πολύχρωμα παραθυρόφυλλά τους στολίζουν έναν τοίχο της αίθουσας. Κάθε φορά που η νηπιαγωγός αποφασίζει να παρουσιάσει ποιήματα, τα τοποθετεί γραμμένα σε χαρτονάκια μέσα στα τζάμια τους, ούτως ώστε να δίνεται η εντύπωση ότι τα παράθυρα είναι ανοιχτά στη χώρα των ποιητών. Το τραπέζι της ποίησης. Σε μια γωνιά του νηπιαγωγείου βρίσκεται ένα μικρό τραπεζάκι. Ριγμένα πάνω του δυο, τρία αντικείμενα συναφή με το θέμα του ποιήματος -ένα μουσκεμένο ζευγάρι γάντια, ένα αδιάβροχο, μια ομπρέλα- και δίπλα το βιβλίο ή τα βιβλία με τα σχετικά ποιήματα ανοιγμένα στην κατάλληλη σελίδα. Με αυτόν τον τρόπο τα παιδιά έρχονται σε επαφή με ανθολογίες ποιημάτων, φυλλομετρούν συλλογές, αντιλαμβάνονται τη διαφορά ανάμεσα σε ένα βιβλίο με ιστορίες και σε ένα με ποιήματα, σχολιάζουν την εικονογράφηση. Η τυχερή βουτιά στο μαγικό κουτί. Ένα κουτί ντυμένο με χρωματιστό χαρτί σε έντονα χρώματα γεμίζει με ποιήματα. Τα παιδιά διαλέγουν στην τύχη κάποιο και η νηπιαγωγός αναλαμβάνει να τους το διαβάσει. Έτσι καλλιεργείται ένα αίσθημα έκπληξης, και κάθε παιδί νιώθει τυχερό για αυτό που ανακάλυψε. Όταν βρέχει ποιήματα. Μια παραλλαγή του παραπάνω, ειδικά για το θέμα της βροχής, θα ήταν η αντικατάσταση του κουτιού με ένα αδιάβροχο ή μια ομπρέλα. Στις τσέπες ενός παλιού αδιάβροχου ή καρφιτσωμένα πάνω σε μια χαλασμένη ομπρέλα τα παιδιά ανακαλύπτουν και χαίρονται τα ποιήματα που έφερε η βροχή. Το κυνήγι του θησαυρού. Ποιήματα γραμμένα σε πολύχρωμα χαρτάκια κρυμμένα σε διάφορες γωνιές της αίθουσας περιμένουν τα παιδιά να τα ανακαλύψουν και να τα απολαύσουν. Το μουσκεμένο ποίημα αποτελεί εναλλακτική επιλογή του προηγούμενου. Ποιήματα γραμμένα σε χαρτονάκια προστατευμένα με αδιάβροχη διαφανή μεμβράνη έχουν σκορπισθεί στη νοτισμένη αυλή του σχολείου. Τα παιδιά ανακαλύπτουν τα δικά τους ποιήματα, τα καθαρίζουν και τα παραδίδουν στη νηπιαγωγό για να τα διαβάσει. Ψιχαλίζει ποιήματα. Ποιήματα γραμμένα σε χαρτονάκια σε σχήμα σταγόνας ή ομπρέλας, που ενδεχομένως έχουν κόψει τα ίδια παιδιά σε προηγουμένη άσκηση, κρέμονται με χρυσές κορδέλες από το ταβάνι ή βρίσκονται κολημένα στα τζάμια. 8

9 Άγραφες σταγόνες/ομπρέλες περιμένουν να γεμίσουν με τις δημιουργίες των ίδιων των νηπίων. Το μπερδεμένο ποίημα 21. Αφού η νηπιαγωγός σπάσει το ποίημα σε δύο ή περισσότερα τμήματα, ανακατώνει τα κομμάτια του και ζητά από τα νήπια να τη βοηθήσουν να τα ξεμπερδέψει. Μετά από αρκετές αναγνώσεις τα παιδιά είναι σε θέση να δώσουν στο ποίημα την αληθινή του μορφή. Ενδείκνυται, τουλάχιστον στην αρχή, η επιλογή αφηγηματικών ποιημάτων. Η περίπτωση να μπερδευτούν δύο ποιήματα και να χρειασθεί να διαχωρισθούν δεν θα πρέπει να αποκλεισθεί, αρκεί ο αριθμός των επιμέρους τμημάτων να είναι πολύ περιορισμένος και οι διαφορές, θεματικές, αισθητικές κ.λπ., ανάμεσα στα δύο, από απλώς εμφανείς έως κραυγαλέες. Ξεχωρίζοντας το καλύτερο 22. Με ένα σκοινί οριοθετούμε το χώρο. Τα παιδιά με τη νηπιαγωγό κάθονται κυκλικά μέσα σε αυτόν. Η νηπιαγωγός διαβάζει το ποίημα αρκετές φορές. Όταν κάποιο παιδί ακούσει κάτι που του φαίνεται πραγματικά ενδιαφέρον σηκώνεται και γυρίζοντας έξω από τον κύκλο, επαναλαμβάνει το στίχο, τη φράση, τη λέξη που το εντυπωσίασε. Στο τέλος η νηπιαγωγός τραβά το σκοινί, σπάζοντας τον κύκλο και τα παιδιά ξεχύνονται προς κάθε κατεύθυνση ψιθυρίζοντας, φωνάζοντας, τραγουδώντας ό,τι τους άρεσε περισσότερο. Σε όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης η ανάγνωση του ποιήματος συνοδεύεται από έναν αγώνα ανακάλυψης του νοήματός του και μια αγωνία για την αποκατάσταση αυτού που πραγματικά εννοεί. Η αντιμετώπιση της ποίησης ως αινίγματος -προέχει η εύρεση της μιας και μοναδικής λύσης- επηρεάζει τον τρόπο παρουσίασή της στη σχολική πράξη. Ξεκινώντας από διάφορες προκαταλήψεις, όπως για παράδειγμα την άποψη ότι κάθε παραδοσιακό ποίημα είναι εύκολο και κάθε μοντέρνο δυσνόητο, η ανάγνωση ενός ποίηματος επιζητά την ανάλυσή του που τις περισσότερες φορές καταστρέφει τη γοητεία του και διαστρεβλώνει το νόημά του. Άλλωστε η λέξη ανάλυση, δανεισμένη από την τυπική λογική, τα μαθηματικά και τις φυσικές επιστήμες, προϋποθέτει το ποιητικό κείμενο ως σύνθεμα που μπορεί και πρέπει να αναλυθεί στα συστατικά του στοιχεία Η ιδέα προτείνεται από R. Carter & M. N. Lond (1991). Teaching Literature. Essex: Longman Group, με το όνομα jigsaw reading. Για την παρουσίαση ποιημάτων στη σχολική τάξη δες ακόμη: *Τζ. Καλογήρου (1994). Η συμβολιστική ποίηση και η διδασκαλία της. Διαβάζω, 333, *Benton, M. & Fox, G. (1990). Teaching Literature. Oxford: Oxford University Press. 22 Η ιδέα ανήκει στον Τζαμαριά και παρουσιάσθηκε σε Συνέδριο του οργάνωσε η Επιθεώρηση Παιδικής Λογοτεχνίας στην Αθήνα (1993). 23 Δ. Κ. Μαρωνίτης (1978). Παρανάγνωση, ανάγνωση, φιλολογική ανάγνωση ενός ποιήματος. Η Διδασκαλία της Σύγχρονης Ποίησης στη Μέση Εκπαίδευση. Εκπ. Ζηρίδη, σελ

10 Την ποίηση δεν την αναλύουμε για να την κατανοήσουμε. Αντίθετα τη νιώθουμε, την απολαμβάνουμε, τη βιώνουμε. Άλλωστε, πολλοί από τους διδακτικούς στόχους του νηπιαγωγείου επιτυγχάνονται μόνο και μόνο με τη συχνή επαφή των παιδιών με την ποίηση. Για παράδειγμα, η συνειδητοποίηση της μορφής του ποιήματος και η διάκρισή του από εκείνη της ιστορίας -η αναγνώριση δηλαδή ότι πρόκειται για ποίημα ή για πεζό, έτσι καθώς το κοιτάμε και πριν ακόμη το διαβάσουμε- γίνεται εύκολα αντιληπτή από τα νήπια που έχουν την ευκαιρία να βλέπουν γραμμένα/τυπωμένα πεζά και έμμετρα λογοτεχνικά έργα. Κοιτώντας τη σελίδα, το χώρο που καταλαμβάνουν οι γραμμές, το ποίημα ξεχωρίζει σχεδόν αμέσως. Βέβαια η έννοια της διάταξης του ποιήματος στο χαρτί, τα μεγάλα περιθώρια, οι στίχοι που δεν ενδιαφέρονται να καλύψουν όλο το χώρο που τους προσφέρεται έχουν τη δική τους σημασία στην προσέγγιση του ποιήματος. Αξίζει να αναφέρουμε -σε ελεύθερη απόδοση, δεν θα τολμούσα να πω μετάφραση- την άποψη των Benton & Fox για το χώρο που σπαταλά το ποίημα στη σελίδα: Είναι ο χώρος που εμείς ως αναγνώστες γεμίζουμε νοητικά. Οπως όταν κοιτάμε ένα γλυπτό και χρειάζεται να γυρνάμε γύρω του για να δούμε κάθε του πλευρά, κάθε του σημείο, και αυτό που βλέπουμε εξαρτάται από τη γωνία που το παρατηρούμε, έτσι και σε ένα ποίημα δίνουμε νοήματα ανάλογα με την οπτική γωνία που το κοιτάμε, αφού ο άσπρος χώρος του χαρτιού διευκολύνει την κίνησή μας γύρω του και μέσα του. Παρόλο που το ποίημα δεν μπορεί να διεκδικήσει τον τρισδιάστατο χώρο, σε σύγκριση με την ορθογώνια ομοιομορφία του πεζού κειμένου, το δισδιάστατο σχήμα του παραχωρεί πολύ μεγαλύτερη ελευθερία προσέγγισης 24. Ακόμη και τις διαφορές ανάμεσα σε διαφορετικά είδη ποιημάτων μπορούν να ανακαλύψουν τα νήπια αν παρακινηθούν να συγκρίνουν ποιήματα μεταξύ τους. Το χαϊκού και το οπτικό ποίημα για παράδειγμα αποκαλύπτουν εύκολα τις ιδιαιτερότητές τους σε όποιον αποφασίσει να τα παρατηρήσει. Ανάμεσα στις απαραίτητες γνώσεις που καλό θα ήταν να αποκτήσουν τα νήπια, και κατακτάται με μόνη την επαφή τους με ποιήματα, είναι και η συνειδητοποίηση του γεγονότος ότι όλα τα ποιήματα δεν έχουν ομοιοκαταληξία. Το αντίθετο, δηλαδή καθετί με ομοιοκαταληξία δεν προβιβάζεται απαραίτητα σε ποίημα, αποτελεί κατοπινότερη γνώση που, όπως φαίνεται από την εκδοτική αγορά -συνήθως φθηνές εκδόσεις στις οποίες δεν 24 B. Benton & G. Fox (1987). What happens when we read poems? In V. J. Lee (Ed) English Literature in Schools. Philadelphia: Open University Press, σελ

11 αναφέρεται ο δημιουργός- αγνοούν ακόμη κι εκείνοι στους οποίους λιγότερο επιτρέπεται. Παρόλο που η απλή ακρόαση δίνει την ευκαιρία στα παιδιά να αποκτήσουν αρκετές γνώσεις για την ποίηση, κανένας δεν υποστηρίζει ότι η ενασχόληση με το ποίημα οφείλει να σταματά σε αυτήν. Όπως συμβαίνει και σε μας, τα παιδιά θέλουν να μιλήσουν για ό,τι αγαπούν και ευχαριστιούνται. Ένα ποίημα που τα εντυπωσίασε και τα άγγιξε επιθυμούν να το συζητήσουν και να το σχολιάσουν. Ακόμη, συχνά ρωτούν για μια λέξη που δε γνωρίζουν, μια στροφή που δεν καταλαβαίνουν, ή μια πρόταση που διαφωνούν. Τα παιδιά έχουν ανάγκη να εκφράσουν τα συναισθήματά τους. Επιμένουν να τους δοθεί η ευκαιρία να πουν, με βάση το ποίημα, πώς νιώθουν όταν βρέχει, τι φοβούνται, τι τους αρέσει, τι αντιπαθούν. Η ενασχόληση με το ποίημα μπορεί να περιλαμβάνει μια σειρά από δραστηριότητες που κινούνται από την απλή απομνημόνευσή του μέχρι τη δημιουργική παρέμβαση των παιδιών. Η απομνημόνευση των ποιημάτων δε θεωρείται απαραίτητη. Όμως, όπως όλες οι νηπιαγωγοί διαπιστώνουν, κατά τη διάρκεια της χρονιάς πολλά νήπια μαθαίνουν ποιήματα, ακόμη και χωρίς κανείς να τους το ζητήσει. Εξαρτάται και από τα ίδια τα ποιήματα. Έτσι, λαϊκά παιδικά ποιήματα με έντονες επαναλήψεις, ομοιοκαταληξία, ρυθμό, είναι περισσότερο ευκολομνημόνευτα από ένα ποίημα του Σινόπουλου για παράδειγμα. Γενικά η επανειλημμένη ακρόαση του ίδιου ποιήματος, τις περισσότερες φορές, καταλήγει στην εκμάθησή του από τα νήπια. Γιαυτό, αν η νηπιαγωγός θελήσει να απομνημονεύσουν τα παιδιά κάποιο ποίημα 25, θα το επιτύχει αν προσπαθήσει να προκαλέσει την πολλαπλή ακρόασή του, χρησιμοποιώντας το για μια σειρά από παιγνίδια απαγγελίας. Έτσι μπορεί να ζητήσει από τα νήπια να υιοθετήσουν ποικίλους τρόπους απαγγελίας 26 που να διαφέρουν στην ένταση, σιγά-δυνατά, στο ρυθμό, γρήγορα-αργά, ή στο ύφος, θυμωμένα, λυπημένα, κουρασμένα, χαρούμενα. Ακόμη, ενδέχεται να εφαρμοσθεί η εναλλαγή απαγγελίας με σόλο παιδιού και μιας ομάδας παιδιών 27. Οπωσδήποτε η δημιουργία της φωνοθήκης της τάξης, όπου εκτός από τα ποιήματα που κυκλοφορούν στο εμπόριο και ο ίδιος ο ποιητής διαβάζει τα 25 Για παράδειγμα παιδικά λαϊκά στιχουργήματα που έχουν ως κύριο στόχο να λειτουργήσουν ως μνημονικές πρακτικές έχουν νόημα μόνο αν τα παιδιά τα γνωρίζουν απέξω. Δείγμα τέτοιου ποιήματος: Μεγάλη Δευτέρα, ο Χριστός στη μαχαίρα/ Μεγάλη Τρίτη, ο Χριστός εκρίθη, που αποσκοπεί στην υπενθύμιση της πορείας του θείου δράματος έτσι όπως εκτυλίσσεται την εβδομάδα των Παθών. 26 Χρήσιμη θεωρείται η απαγγελία-συναπαγγελία ιδιαίτερα για τα δειλά παιδιά. Δες Σοφιανού- Ροδανάκη, Α. (1988). Η ποίηση στο νηπιαγωγείο. Διαδρομές, 11, σελ

12 έργα του, ποιήματα σε κασέτα που απαγγέλλονται από γονείς, εκπαιδευτικούς ή τα ίδια τα παιδιά, καταλήγουν στη συχνή ακρόαση επιλεγμένων ποιημάτων από τα νήπια. Η ενεργοποίηση όλων των αισθήσεων αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για τη βίωση του ποιήματος από τα παιδιά. Η νηπιαγωγός καλεί τα νήπια να ψάξουν για τις εικόνες της βροχής και να κοιτάξουν έξω από το παράθυρο προσπαθώντας να ανακαλύψουν το ποίημα. Οπτικές και ηχητικές εικόνες γεμίζουν τα μάτια και τα αυτιά των παιδιών. Αν τώρα τύχει τα Ποιήματα της Βροχής να ψάχνουν για ζωγράφους, δίνεται στα νήπια η δυνατότητα να σχολιάσουν εικαστικά ό,τι άκουσαν. Βιβλιαράκια φτιαγμένα και εικονογραφημένα από τα ίδια τα παιδιά μπορούν εύκολα να γίνουν αν τους δοθούν τα ποιήματα σε φωτοτυπίες. Αν μάλιστα οι σελίδες κόβονταν από τα νήπια σε σχήμα σταγόνας, κι αν το εξώφυλλο ζωγραφιζόταν ανάλογα, σίγουρα δημιουργούνταν θετικότερες προϋποθέσεις για πολλαπλές αναγνώσεις και απολαύσεις. Τα βιβλιαράκια, τα παιδιά θα μπορούσαν να τα πάρουν μαζί τους στο σπίτι και έτσι η απόλαυση της ποίησης θα περνούσε από το σχολικό στο οικογενειακό τους περιβάλλον. Οπωσδήποτε η ενασχόληση με τα Ποιήματα της Βροχής θα μπορούσε να περιλαμβάνει και τη δημιουργία ποιημάτων από τα νήπια 28. Άλλωστε τα ίδια τα παιδιά παράγουν στίχους. Όταν πηδούν, όταν χαίρονται, όταν ασχολούνται με κάτι, αυτοσχέδιοι στίχοι συνοδεύουν διαρκώς επαναλαμβανόμενες δραστηριότητες. Ο λόγος της συγκεκριμένης άσκησης δεν είναι να μεταμορφωθούν τα νήπια σε ποιητές αλλά μέσα από ανάλογα παιχνίδια φαντασίας να γίνουν επαρκέστεροι αναγνώστες της ποίησης. Τα ποιήματα των νηπίων είναι προτιμότερο να αποτελούν ομαδικές προσπάθειες που θα υποβοηθούνται και από τη νηπιαγωγό. Μάλιστα θα ήταν καλύτερο αν πριν συνθέσουν οποιοδήποτε ποίημα εξασκηθούν σε προπαρασκευαστικές ασκήσεις που θα λειτουργήσουν ως ένα είδος προθέρμανσης για ποιητική δημιουργία. Ανάμεσα σε άλλες προτείνονται οι εξής: 27 Για περισσότερα δες Καρακίτσιος, 1995, όπ. π. 28 Για τα παιδιά δημιουργούς ποιημάτων δες: Μ. Αργυρίδης (1989). Η ποιητική δημιουργία των παιδιών και η σωστή αντιμετώπισή της στο Δημοτικό Σχολείο. Διαδρομές, 14, *Τζ. Καλογήρου (1994). Τύχη, τέχνη, τόλμη : Τα παιδιά ως δημιουργοί ποιημάτων. Επιθεώρηση Παιδικής Λογοτεχνίας. Βιβλιογονία, σελ *S. Brownjohn (1992). Teaching Children to Write Poetry. Hodder and Stoughton. *H. Hadley (1993). Inspirations for Poetry. Scholastic Publication. *M. Harrison & C. Stuart-Clark (1985). Writing Poems. Oxford University Press. 12

13 Ανακαλύπτω τις εικόνες της βροχής. Με κολλημένα τα πρόσωπα στο τζάμι, τα παιδιά βρίσκουν και περιγράφουν όσες περισσότερες οπτικές και ηχητικές εικόνες μπορούν να απαριθμήσουν. Οι μεταφορές της βροχής. Η παιδική γλώσσα έχει να επιδείξει μερικές από τις ωραιότερες μεταφορές 29. Όμως εκτός από αυτές που αυθόρμητα παράγονται από τα ίδια τα παιδιά, η νηπιαγωγός μπορεί να τα προκαλέσει να δημιουργήσουν και άλλες αν τα συνηθίσει να της λένε κάθε φορά με τι μοιάζει κάτι. Με τι μοιάζουν οι σταγόνες της βροχής; Ακόμη προτροπές του τύπου Κλείστε τα μάτια και ακούστε τη βροχή. Ξεχάστε ότι βρέχει. Φανταστείτε ότι έχει ήλιο. Τι είναι αυτό που ακούτε; παρακινούν τα παιδιά σε χαρούμενα παιγνίδια φαντασίας. Πρωτότυπες μεταφορές προκύπτουν ακόμη, αν παραχωρήσουμε την κυρίαρχη θέση της όρασης σε άλλες αισθήσεις: Μύρισε το κίτρινο, Τι γεύση έχει ο συννεφιασμένος ουρανός, Άκουσε το βρεγμένο χώμα. Τα αποτελέσματα πολλές φορές ενδέχεται να είναι εντυπωσιακά. Ακόμη, παλιά συνηθίζαμε να παίζουμε ένα παιχνίδι. Βάζαμε στο νου μας έναν κοινό γνωστό και οι άλλοι προσπαθούσαν να μαντεύσουν την ταυτότητά του με ερωτήσεις του τύπου: Αν ήταν λουλούδι ποιο θα ήταν, Αν ήταν τραγούδι ποιο;, κ.λπ. Σαφώς ποιητικές ερωτήσεις που αν απαντιώνταν εύστοχα κανένας δεν είχε αμφιβολία για ποιον επρόκειτο. Παρόμοια παιγνίδια μπορούμε να παίξουμε και στο νηπιαγωγείο. Μαζεύω τις λέξεις της βροχής. Τα ποιήματα φτιάχνονται με λέξεις και πριν ακόμη τα παιδιά επιχειρήσουν να δημιουργήσουν, καλό είναι να βρουν και να μαζέψουν τις λέξεις που τους χρειάζονται. Έχει προταθεί (Twist, 1993) στα παιδιά να φτιάχνουν αστερόλεξες (word-star), όπου το κέντρο κατέχει η λέξη που μας ενδιαφέρει, π.χ. Βροχή, και γύρω της συνωστίζονται όσες την περιγράφουν. ψιχάλα ψιχαλίζει μπόρα μπουμπουνίζει χαλάζι αστράφτει σταγόνα μουσκεύει Βροχή βρεγμένος πλιτς πλατς 29 Εδώ αξίζει να σημειωθεί ότι ενώ τα παιδιά παράγουν πλήθος πρωτότυπων μεταφορών, εντούτοις δυσκολεύονται να κατανοήσουν μεταφορικές εκφράσεις κλισέ των ενηλίκων, τις οποίες συνήθως εκλαμβάνουν ως κυριολεκτικές. Για παράδειγμα, για φράσεις όπως την πάτησα, μας καράφλιασες, 13

14 μούσκεμα τακ τακ υγρός μπλου μπλου Παραλλαγή της αστερόλεξης είναι οι πίνακες λέξεων που προτείνει η Brownjohn 30. Αναζητώντας 101 λέξεις που να εκφράζουν την έννοια μιλάω, σε μια εργασία που κράτησε αρκετές μέρες, παιδιά του Δημοτικού πάνω σε έναν πίνακα με ζωγραφισμένο ένα ανοικτό στόμα, προσπάθησαν να καταγράψουν κάθε λεκτικό ρήμα. Στην πραγματικότητα ανακάλυψαν περισσότερα, γιαυτό και όταν πέρασαν στις λέξεις κίνησης έθεσαν ως στόχο την καταγραφή 303 από αυτές. Σίγουρα οι στόχοι του νηπιαγωγείου δε μπορεί να είναι τόσο φιλόδοξοι. Όμως Ο Πίνακας του Νερού θα μπορούσε να αναρτηθεί και τα παιδιά να αναλάβουν να μαζέψουν τις υγρές λέξεις του, προτείνοντας ουσιαστικά όπως βροχή, λίμνη, ποτάμι, θάλασσα. Παιχνίδια ομοιοκαταληξίας. Τα παιδιά χαίρονται την ομοιοκαταληξία και πολλές φορές όταν ανακαλύψουν ότι ο λόγος τους τυχαία ριμάρει, αρέσκονται να επαναλαμβάνουν σε διάφορους τόνους, και τις περισσότερες φορές τραγουδιστά, τις επίμαχες φράσεις: Ο Γιώργος παίζει/κάτω από το τραπέζι. Επειδή η άσκηση δεν είναι απλή, η νηπιαγωγός μπορεί να αρχίσει με υποκοριστικά (π.χ. λέξεις σε -άκι ή -ούλα), μια και είναι ευκολότερο για τα παιδιά να βρούν λέξεις να ομοιοκαταληκτούν με αυτά. Ακόμη, το παιγνίδι της κουφής γιαγιάς ευαισθητοποιεί τα νήπια σε θέματα ομοιοκαταληξίας. Αρχικά η νηπιαγωγός παριστάνει τη γιαγιά, ενώ αργότερα οι ρόλοι αλλάζουν. Για παράδειγμα: -Κοίτα την ομπρέλα -Ποια κοπέλα; -Γιαγιά βρέχει -Ποιος τρέχει; -Ακούς που μπουμπουνίζει -Ποιος ξεφωνίζει; Αφού τα παιδιά εξοικειωθούν με παρόμοιες ασκήσεις μπορούν να προχωρήσουν στις πρώτες ομαδικές προσπάθειες δημιουργίας ποιημάτων. Επειδή πολλοί θεωρούν σημαντικό να πληρούν τα παιδικά ποιήματα ορισμένες προϋποθέσεις και να είναι ευπαρουσίαστα, δίνουν ορισμένες συνταγές για τη σύνθεσή τους: α) Οι δεδομένες φόρμες. Ο Andrews 31, δανειζόμενος όρο του Bruner, ονομάζει την υιοθέτηση παρόμοιων τακτικών από το δάσκαλο scaffolding. Με άλλα λόγια, η βοήθεια που προσφέρει η ή τα πήρα, ζητούν να μάθουν ποια πάτησες, σε διαβεβαιώνουν ότι τα μαλλιά σου βρίσκονται ακόμη στο κεφάλι σου ή θέλουν διευκρινίσεις για το τι πήρες. 30 Brownjohn, S. (1982). What Rhymes with Secret? London: Hodder & Stoughton. 31 Andrews, R. (1991). The Problem with Poetry. Buckingham: Open University Press, σελ

15 φόρμα λειτουργεί ως ένα είδος προστατευτικής σκαλωσιάς που θα υποστηρίξει τις πρώτες ποιητικές προσπάθειες των μικρών. Ορισμένες από αυτές είναι οι εξής: Κάθε στίχος αρχίζει με τη φράση: Θα ήθελα (Twist, 1993). Χρησιμοποιείται εναλλάξ ως αρχή στίχων: Πιο μικρός/ τώρα όμως ή Αν ήμουν/ θα (Twist, 1993). Υιοθετείται η φόρμα Βροχή είναι χ/ που κάνει ψ/ είναι χ που κάνει ψ. Για παράδειγμα, αν αντικαταστήσουμε τα χ, ψ, χ και ψ με τις εικόνες που μάζεψαν τα νήπια ή με τις μεταφορές που τους ζητήθηκαν (με τι μοιάζει αυτό που ακούτε) το ποίημα που προκύπτει είναι το εξής: Βροχή είναι ένα λουλούδι που χάλασε, μια λακούβα γεμάτη νερό που την πατάμε Βροχή είναι το κόκκινο αυτοκίνητο που πιστιλά και μια ομπρέλα που αφήσαμε ανοιχτή δίπλα στην πόρτα Βροχή είναι ένα μεγάλο ρολόι που φωνάζει δυνατά και μια χορεύτρια που τρέχει Βροχή είναι ένα παιδί που όλο μιλάει και ένα τρένο που πάει μακριά. β) Η τυχερή βουτιά Τα παιδιά τυχαία διαλέγουν στίχους από όλα τα Ποιήματα της Βροχής και φτιάχνουν το δικό τους ποίημα. -Σύννεφο, για πες αλεύρι Καλώς το μαστορόπουλο, (που) κρύωνε πάρα πολύ κι ήταν συναχωμένο μπλου μπλα μπλου μπλα μπλου Βρέχει, βρέχει και χιονίζει. 15

16 γ) Τα παράλογα ποιήματα Αφού η νηπιαγωγός ζητήσει από τα παιδιά να της πουν τι κάνουμε σε περιπτώσεις βροχής και ζέστης μπερδεύει τις απαντήσεις. Όταν βρέχει Όταν κάνει ζέστη φοράμε τα μαγιό μας μένουμε μέσα στο σπίτι και τα σχολεία κλείνουν και η αυλή γεμίζει νερά Όταν βρέχει Όταν κάνει ζέστη παίζουμε όλη μέρα ανοίγουμε τις ομπρέλες και βγάζουμε τα ρούχα μας και βρεχόμαστε Παρόμοια ποιήματα διασκεδάζουν τα παιδιά που έχοντας συνειδητοποιήσει πλήρως ορισμένες καταστάσεις τολμούν να παίξουν και να γελάσουν μαζί τους. Έτσι όταν διαχωρίσουν το χειμώνα από το καλοκαίρι και αποδώσουν στην κάθε εποχή τα αρμόζοντα καιρικά φαινόμενα και τις συνηθισμένες ασχολίες, το αναποδογύρισμά τους, τους φαίνεται ιδιαίτερα διασκεδαστικό 32. δ) Μίμηση γνωστού ποιήματος Τα παιδιά απαριθμούν τους φόβους τους και η νηπιαγωγός, στο γνωστό ποίημα της Ανοιξιάτικης βροχής, αντικαθιστά τα λόγια της ποιήτριας με προτάσεις των παιδιών. Δε σε φοβάμαι πια βροχή Το πολύ πολύ να λερώσω τα καλά μου τα παπούτσια και να πάω στο κρεβάτι της μαμάς μου να κοιμηθώ μαζί της Δε σε φοβάμαι πια βροχή Το πολύ πολύ να βρέξω το μπουφάν μου και να μείνω μέσα να δω τηλεόραση. Όποια όμως και να είναι τα ποιήματα των παιδιών η νηπιαγωγός οφείλει να τα περιβάλει με τον ίδιο σεβασμό που δείχνει και για τα ποιήματα των ποιητών. Αν τα Ποιήματα της Βροχής βρίσκονται αναρτημένα σε κάποιον πίνακα, οι παιδικές δημιουργίες θα καταλάβουν το χώρο ακριβώς δίπλα τους. Αν συμβεί κάτι τέτοιο το αίσθημα αυτοπεποίηθησης των παιδιών τονώνεται, εδραιώνεται μια θετική σχέση των παιδιών με την ποίηση και υποβοηθάται η απόκτηση (προ)αναγνωστικών εμπειριών. 32 Στην ίδια λογική στηρίζεται και το γνωστό παιδικό τραγούδι Στραβός βελόνα γύρευε. Το τραγουδάκι προκαλεί το γέλιο μόνο στα παιδιά που γνωρίζουν ότι ο τυφλός δε βλέπει, ο κουφός δεν ακούει και ο κόκορας δε γεννά και δη κολοκύθια. 16

17 Η σταθερότητα του γραπτού λόγου ή η αντιστοιχία προφορικού και γραπτού λόγου είναι από τα πρώτα πράγματα που αντιλαμβάνονται τα παιδιά όταν βλέπουν να μεταφέρονται στο χαρτί τα λεγόμενά τους. Ακόμη μια σειρά από παιχνίδια θα μπορούσαν να ξεκινήσουν με βάση τα ποιήματα. Προτείνουμε: Οι δέκα ερωτήσεις. Η νηπιαγωγός ή κάποιο παιδί κρατά στο χέρι του, ή στο νου του, ένα ποίημα, ενώ τα υπόλοιπα προσπαθούν να ανακαλύψουν ποιο είναι αυτό. Ερωτήσεις για το θέμα, τον ποιητή, το λεξιλόγιο, τα αισθητικά χαρακτηριστικά του ποιήματος ευαισθητοποιούν τα νήπια σε θέματα λογοτεχνίας, ενώ συγχρόνως τα κάνουν να περνούν ευχάριστα. Να βρούμε τον παρείσακτο. Ανάμεσα στα Ποιήματα της Βροχής και ένα ποίημα για το καλοκαίρι αποτελεί πρόκληση για τα νήπια που καλούνται να υποδείξουν αυτό που δεν ταιριάζει. Εννοείται ότι με πιο ώριμο ακροατήριο ο παρείσακτος μπορεί να προσδιορισθεί και με αισθητικά κριτήρια, π.χ. ανάμεσα σε λαϊκά ποιήματα ένα μοντέρνο. Λογοτεχνικοί διαγωνισμοί. Ανάμεσα στα ποιήματα που ακούγονται σε μια χρονική περίοδο (βδομάδα, μέρα, μήνας), τα νήπια ψηφίζουν για να αναδείξουν το καλύτερο. Πολλές ενδιαφέρουσες συζητήσεις ανάβουν με την ευκαιρία. Τα παιδιά ανακαλύπτουν ποιήματα. Με δεδομένο κάποιο κριτήριο τα παιδιά αναλαμβάνουν να βρουν και να φέρουν στο σχολείο μια σειρά από ποιήματα. Σε πρώτη φάση, καλό είναι τα ποιήματα να μοιράζονται ένα κοινό θέμα. Αργότερα, ενδέχεται οι προσπάθειες να γίνουν πιο φιλόδοξες και να ζητηθούν ποιήματα κάποιου ποιητή, ή με ορισμένα χαρακτηριστικά όπως λαϊκή καταγωγή, έλλειψη ομοιοκαταληξίας, κ.λπ. Βρες τις εικόνες που ταιριάζουν στο ποίημα. Μέσα στην τάξη ή έξω από αυτήν, στο σχολείο ή στο σπίτι, τα νήπια ξεφυλλίζουν βιβλία, φυλλομετρούν περιοδικά, κόβουν εφημερίδες, ψάχνουν κάρτες προκειμένου να βρουν την εικόνα που ταιριάζει καλύτερα στο ποίημα που άκουσαν. Δημιουργία ανθολογίας. Μπορεί η ανθολόγηση ποιημάτων να μην είναι τόσο δημιουργική δραστηριότητα όσο η σύνθεσή τους, όμως και πάλι αποτελεί μια προσπάθεια που φέρει την προσωπική στραγίδα του δημιουργού της. Ανθολογίες με συγκεκριμένο θέμα (π.χ. ζώα), ορισμένο ποιητή ή μια συλλογή των πιο αγαπημένων ποιημάτων των παιδιών μπορούν να γίνουν και στο νηπιαγωγείο. 17

18 33. Απλά πράγματα όλα κι η τάξη τους φροντισμένη απ το χέρι σου. Μια δέσμη από χρώματα στο βάζο του χρόνου. Άλλωστε, τι θαρρείς πως στο βάθος της είναι η ποίηση αν όχι η γύρη των πραγμάτων του σύμπαντος; Η γύρη σε πράξεις, η γύρη σε οδύνη, σε φως, σε αλλαγές, σε χαρά, σε πορεία, σε κίνηση. Η ζωή κι η ψυχή σ ένα αιώνιο καθρέφτισμα μέσα στο χρόνο. Τι νομίζεις, λοιπόν κατά βάθος η ποίηση είναι μια ανθρώπινη καρδιά φορτωμένη όλο τον κόσμο Ν. Βρεττάκος 33 Duthie & Zimet (1992). Poetry is like directions for your imagination! The Reading Teacher, 46 (1), σελ

Περιεχόµενα: 5 Ο στάδιο: γράφω και διαβάζω τρισύλλαβες λέξεις 6 ο στάδιο: γράφω και διαβάζω λέξεις που αρχίζουν µε φωνήεν 7 ο στάδιο: γράφω και διαβάζω λέξεις που έχουν τελικό σίγµα (-ς) 8 ο στάδιο: γράφω

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ τεύχος Β

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ τεύχος Β ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ τεύχος Β Ελένη ΚΑΜΠΕΡΗ - ΤΖΟΥΡΙΑΔΟΥ Σχολική Σύμβουλος Προσχολικής Αγωγής Σταυρούλα ΠΑΝΤΑΖΗ Νηπιαγωγός ΙΩΑΝΝΙΝΑ 2004 1 λίγα λόγια για τις δραστηριότητες Στο τεύχος αυτό περιλαμβάνονται:

Διαβάστε περισσότερα

Δημοτικό Σχολείο Σκανδάλου-Γαρδικίου. Τάξη Α Σχ. Έτος 2002-2003

Δημοτικό Σχολείο Σκανδάλου-Γαρδικίου. Τάξη Α Σχ. Έτος 2002-2003 Δημοτικό Σχολείο Σκανδάλου-Γαρδικίου Τάξη Α Σχ. Έτος 2002-2003 Διδακτικοί στόχοι: Ευαισθητοποίηση της όρασης των παιδιών. Επαφή με τις έννοιες βασικά και συμπληρωματικά χρώματα. Να προβληματιστούν να πειραματιστούν,

Διαβάστε περισσότερα

H Δημιουργική γραφή στο σχολείο. Κατερίνα Σαραφίδου Σχολική Σύμβουλος 39ης Π. Π. Α.Ν. Δράμας

H Δημιουργική γραφή στο σχολείο. Κατερίνα Σαραφίδου Σχολική Σύμβουλος 39ης Π. Π. Α.Ν. Δράμας H Δημιουργική γραφή στο σχολείο Κατερίνα Σαραφίδου Σχολική Σύμβουλος 39ης Π. Π. Α.Ν. Δράμας 1 Τα Νομοσχέδια και Προεδρικά Διαταγμάτων Π.Ε. και Δ.Ε. των δυο περασμένων αιώνων αναφορικά με τη διδασκαλία

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛΩΣΣΑ: ΠΡΟΦΟΡΙΚΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΓΡΑΦΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΤΡΟΠΟΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ ΜΙΑ ΟΛΟΚΛΗΡΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ

ΓΛΩΣΣΑ: ΠΡΟΦΟΡΙΚΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΓΡΑΦΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΤΡΟΠΟΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ ΜΙΑ ΟΛΟΚΛΗΡΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ ΓΛΩΣΣΑ: ΠΡΟΦΟΡΙΚΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΓΡΑΦΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΤΡΟΠΟΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ ΜΙΑ ΟΛΟΚΛΗΡΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ Ένας από τους σημαντικούς στόχους του Νηπιαγωγείου είναι και η ανάπτυξη του προφορικού και

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ Τμήμα Νηπίων 4 έως 5 χρονών Υπεύθυνη Νηπιαγωγός Αριστέα Κατσάρη & Αθηνά Λιώτη από 10/11/2014 έως 14/11/2014

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ Τμήμα Νηπίων 4 έως 5 χρονών Υπεύθυνη Νηπιαγωγός Αριστέα Κατσάρη & Αθηνά Λιώτη από 10/11/2014 έως 14/11/2014 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ Τμήμα Νηπίων 4 έως 5 χρονών Υπεύθυνη Νηπιαγωγός Αριστέα Κατσάρη & Αθηνά Λιώτη από 10/11/2014 έως 14/11/2014 Θέμα- Φωτοσύνθεση Συγκρίνοντας τις δύο εποχές παρατηρήσαμε ότι το φθινόπωρο

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Ειρήνη Σταματούδη, LL.M., Ph.D. Διευθύντρια Ο.Π.Ι.

Εισαγωγή. Ειρήνη Σταματούδη, LL.M., Ph.D. Διευθύντρια Ο.Π.Ι. Εισαγωγή Ο οδηγός που κρατάς στα χέρια σου είναι μέρος μιας σειράς ενημερωτικών οδηγών του Οργανισμού Πνευματικής Ιδιοκτησίας. Σκοπό έχει να δώσει απαντήσεις σε κάποια βασικά ερωτήματα που μπορεί να έχεις

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Το μάθημα της Θεατρικής Αγωγής θα διδάσκεται από φέτος στην Ε και Στ Δημοτικού. Πρόκειται για μάθημα βιωματικού χαρακτήρα, με κύριο

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η καλλιέργεια της ικανότητας για γραπτή έκφραση πρέπει να αρχίζει από την πρώτη τάξη. Ο γραπτός λόγος χρειάζεται ως μέσο έκφρασης. Βέβαια,

Διαβάστε περισσότερα

Μεγάλο βραβείο, μεγάλοι μπελάδες. Μάνος Κοντολέων. Εικονογράφηση: Τέτη Σώλου

Μεγάλο βραβείο, μεγάλοι μπελάδες. Μάνος Κοντολέων. Εικονογράφηση: Τέτη Σώλου Συλλογή Περιστέρια 148 Εικονογράφηση εξωφύλλου: Εύη Τσακνιά 1. Το σωστό γράψιμο Έχεις προσέξει πως κάποια βιβλία παρακαλούμε να μην τελειώσουν ποτέ κι άλλα, πάλι, από την πρώτη κιόλας σελίδα τα βαριόμαστε;

Διαβάστε περισσότερα

Ομαδική Εργασία Παραγωγής Γραπτού Λόγου με θέμα: «ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΜΟΥ»

Ομαδική Εργασία Παραγωγής Γραπτού Λόγου με θέμα: «ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΜΟΥ» Ομαδική Εργασία Παραγωγής Γραπτού Λόγου με θέμα: «ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΜΟΥ» Δ τάξη, 2013-2014 Παρουσίαση γραπτής εργασίας «ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΜΟΥ» ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2013 Τα βήματα που ακολουθήσαμε ήταν: 1. Αφού η δασκάλα μας έγραψε

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΣΧΕ ΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΘΕΜΑ: εξιότητες κοψίματος Σβούρες ΤΑΞΗ: Α-Β

ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΣΧΕ ΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΘΕΜΑ: εξιότητες κοψίματος Σβούρες ΤΑΞΗ: Α-Β ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΣΧΕ ΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΘΕΜΑ: εξιότητες κοψίματος Σβούρες ΤΑΞΗ: Α-Β ΗΜ/ΝΙΑ ΠΟΡΕΙΑ ΕΡΓΑΣΙΑ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ Σεπτέμβριος Αφόρμηση: ίνω στα παιδιά σε χαρτόνι φωτοτυπημένη μια σβούρα και τους

Διαβάστε περισσότερα

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού.

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. ημήτρης Γουλής Ο παραδοσιακός όρος αλφαβητισμός αντικαταστάθηκε από τον πολυδύναμο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ B ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ: Ποίηση και τραγούδι Tίτλος: Ποίηση και τραγούδι Γνωστικό αντικείμενο: Νεοελληνική λογοτεχνία Συμβατότητα με το νέο ΠΣ:

ΔΙΔΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ B ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ: Ποίηση και τραγούδι Tίτλος: Ποίηση και τραγούδι Γνωστικό αντικείμενο: Νεοελληνική λογοτεχνία Συμβατότητα με το νέο ΠΣ: ΔΙΔΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ B ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ: Ποίηση και τραγούδι Tίτλος: Ποίηση και τραγούδι Γνωστικό αντικείμενο: Νεοελληνική λογοτεχνία Συμβατότητα με το νέο ΠΣ: προβλέπεται ομότιτλη διδακτική ενότητα Είδος διδακτικής

Διαβάστε περισσότερα

Προσέλευση μαθητών. Πρωινή προσευχή.

Προσέλευση μαθητών. Πρωινή προσευχή. Προσέλευση μαθητών. Κολύμβηση Φυσική Αγωγή. Τα παιδιά χωρίζονται σε ομάδες υπό την επίβλεψη έμπειρων γυμναστών και κάνουν ασκήσεις για την καλύτερη φυσική κατάστασή τους και παιχνίδια ομαδικότητας, συνεργασίας

Διαβάστε περισσότερα

Προσπάθησα να τον τραβήξω, να παίξουμε στην άμμο με τα κουβαδάκια μου αλλά αρνήθηκε. Πιθανόν και να μην κατάλαβε τι του ζητούσα.

Προσπάθησα να τον τραβήξω, να παίξουμε στην άμμο με τα κουβαδάκια μου αλλά αρνήθηκε. Πιθανόν και να μην κατάλαβε τι του ζητούσα. Μια μέρα πήγαμε στην παιδική χαρά με τις μαμάδες μας. Ο Φώτης πάντα με το κορδόνι στο χέρι. Αν και ήταν ένα χρόνο μεγαλύτερός μου, ένιωθα πως έπρεπε πάντα να τον προστατεύω. Σίγουρα δεν ήταν σαν όλα τα

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος Μαθήματος: Εισαγωγή στην παιδική λογοτεχνία. Κωδικός Μαθήματος: ΓΛ0307. Διδάσκων: Διδάσκουσα: Τσιλιμένη Τασούλα, tsilimeni@uth.

Τίτλος Μαθήματος: Εισαγωγή στην παιδική λογοτεχνία. Κωδικός Μαθήματος: ΓΛ0307. Διδάσκων: Διδάσκουσα: Τσιλιμένη Τασούλα, tsilimeni@uth. Τίτλος Μαθήματος: Εισαγωγή στην παιδική λογοτεχνία Κωδικός Μαθήματος: ΓΛ0307 Διδάσκων: Διδάσκουσα: Τσιλιμένη Τασούλα, tsilimeni@uth.gr Είδος Μαθήματος: Υποχρεωτικό Εξάμηνο: 1 ο και 2 ο Μονάδες ECTS: 6

Διαβάστε περισσότερα

ΧΑΡΤΑΕΤΟΣ UÇURTMA Orkun Bozkurt

ΧΑΡΤΑΕΤΟΣ UÇURTMA Orkun Bozkurt ΧΑΡΤΑΕΤΟΣ UÇURTMA Orkun Bozkurt - Ι - Αυτός είναι ένας ανάπηρος πριν όμως ήταν άνθρωπος. Κάθε παιδί, σαν ένας άνθρωπος. έρχεται, καθώς κάθε παιδί γεννιέται. Πήρε φροντίδα απ τη μητέρα του, ανάμεσα σε ήχους

Διαβάστε περισσότερα

Ποια είναι η ερώτηση αν η απάντηση είναι: Τι έχει τέσσερις τοίχους;

Ποια είναι η ερώτηση αν η απάντηση είναι: Τι έχει τέσσερις τοίχους; Τι έχει τέσσερις τοίχους; Ένα δωμάτιο. Τι υπάρχει απέναντι από το πάτωμα; Το ταβάνι η οροφή. Πού υπάρχουν λουλούδια και δέντρα; Στον κήπο. Πού μπορώ να μαγειρέψω; Στην κουζίνα. Πού μπορώ να κοιμηθώ; Στο

Διαβάστε περισσότερα

Φωνή: Θανούλη! Φανούλη! Μαριάννα! Φανούλης: Μας φωνάζει η μαμά! Ερχόμαστε!

Φωνή: Θανούλη! Φανούλη! Μαριάννα! Φανούλης: Μας φωνάζει η μαμά! Ερχόμαστε! 20 Χειμώνας σε μια πλατεία. Χιονίζει σιωπηλά. Την ησυχία του τοπίου διαταράσσουν φωνές και γέλια παιδιών. Μπαίνουν στη σκηνή τρία παιδιά: τα δίδυμα, ο Θανούλης και ο Φανούλης, και η αδελφή τους η Μαριάννα.

Διαβάστε περισσότερα

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ 2015 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΠΙΒΛΕΠΟΥΣΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: ΓΡΙΒΑ ΕΛΕΝΗ 5/2/2015 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Αυτό το portfolio φτιάχτηκε

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτηματολόγιο αυτοαξιολόγησης μαθησιακού τύπου (προφίλ)

Ερωτηματολόγιο αυτοαξιολόγησης μαθησιακού τύπου (προφίλ) VAK Learning Styles Self-Assessment Questionnaire Ερωτηματολόγιο αυτοαξιολόγησης μαθησιακού τύπου (προφίλ) Κυκλώστε ή επιλέξτε την απάντηση που αντιπροσωπεύει καλύτερα τη γενικότερη συμπεριφορά σας. Θυμηθείτε

Διαβάστε περισσότερα

Μαθαίνω Πληροφορική δίχως Υπολογιστή!

Μαθαίνω Πληροφορική δίχως Υπολογιστή! Μαθαίνω Πληροφορική δίχως Υπολογιστή! Πώς; Μα ψάχνοντας..."ψάχνοντας στην Πυθωνία". Ψάχνοντας λοιπόν κι εμείς, βρήκαμε και προτείνουμε στους μικρούς μας φίλους το καινούριο βιβλίο της Αριάδνης Δάντε που

Διαβάστε περισσότερα

Σοφία Παράσχου. «Το χάνουμε!»

Σοφία Παράσχου. «Το χάνουμε!» 1 Σειρά Σπουργιτάκια Εκδόσεις Πατάκη «Το χάνουμε!» Σοφία Παράσχου Εικονογράφηση: Βαγγέλης Ελευθερίου Σελ. 52 Δραστηριότητες για Α & Β τάξη Συγγραφέας: Η Σοφία Παράσχου γεννήθηκε στην Κάρπαθο και ζει στην

Διαβάστε περισσότερα

ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΤΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ. Αφόρμηση. Πώς αποφασίσαμε να ασχοληθούμε με τη μητρική στοργή;

ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΤΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ. Αφόρμηση. Πώς αποφασίσαμε να ασχοληθούμε με τη μητρική στοργή; 1 ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΤΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ Αφόρμηση Πώς αποφασίσαμε να ασχοληθούμε με τη μητρική στοργή; Με αφορμή τη γιορτή της μητέρας επιλέξαμε να ασχοληθούμε με τη μητρική στοργή γιατί πιστεύουμε ότι η αναφορά

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν Κ Ε Ν Τ Ρ Ο Ε Λ Λ

Διαβάστε περισσότερα

Extract from the book Play and Laugh- Language games for teaching Greek as a foreign. language. by Ifigenia Georgiadou, 2004, Hellenic Culture Centre

Extract from the book Play and Laugh- Language games for teaching Greek as a foreign. language. by Ifigenia Georgiadou, 2004, Hellenic Culture Centre Απόσπασμα από το βιβλίο Παίξε-Γέλασε/ γλωσσικά παιχνίδια για τη διδασκαλία της ελληνικής ως ξένης γλώσσας Της Ιφιγένειας Γεωργιάδου, 2004, εκδ. Κέντρο Ελληνικού Πολιτισμού Extract from the book Play and

Διαβάστε περισσότερα

1 / 15 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 3 ης Γυµνασίου. Μάρτιος 2007

1 / 15 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 3 ης Γυµνασίου. Μάρτιος 2007 1 / 15 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Έρευνα υποστηριζόµενη από τη Γενική ιεύθυνση Εκπαίδευσης και Πολιτισµού της Ε.Ε., στο πλαίσιο του προγράµµατος Σωκράτης «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο

Διαβάστε περισσότερα

Ν Η Π Ι Α Γ Ω Γ Ε Ι Ο

Ν Η Π Ι Α Γ Ω Γ Ε Ι Ο ΙΔΙΩΤΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ «Ο ΑΓΙΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ» Ν Η Π Ι Α Γ Ω Γ Ε Ι Ο ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ Α. ΣΚΟΠΟΣ ΤΟΥ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟΥ Σκοπός του Νηπιαγωγείου είναι να βοηθήσει τα παιδιά να αναπτυχθούν σωματικά, συναισθηματικά,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΡΑΖΟΝΤΑΣ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΑ Η ΑΓΑΠΗ

ΕΚΦΡΑΖΟΝΤΑΣ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΑ Η ΑΓΑΠΗ ΕΚΦΡΑΖΟΝΤΑΣ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΑ Η ΑΓΑΠΗ Μεθοδολογία: Συνεργατική Βιωματική προσέγγιση. Στόχοι: Ανάπτυξη δεξιοτήτων δημιουργικού χειρισμού εννοιών σε κλίμα καλής επικοινωνίας και συνεργασίας. Απόπειρα δημιουργικής

Διαβάστε περισσότερα

Παραδειγματικό σενάριο στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας. «Ζώα στη ζωγραφική»

Παραδειγματικό σενάριο στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας. «Ζώα στη ζωγραφική» Π.3.1.4 Ολοκληρωμένα παραδείγματα εκπαιδευτικών σεναρίων ανά γνωστικό αντικείμενο με εφαρμογή των αρχών σχεδίασης Παραδειγματικό σενάριο στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας «Ζώα στη ζωγραφική» ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

1) Γιατί ασχοληθήκατε με το Έργο EduRom

1) Γιατί ασχοληθήκατε με το Έργο EduRom Στις 28 Φεβρουαρίου, δύο από τους εθελοντές του Edurom από το Μεσογειακό Σχολείο της Ταρραγόνα βρέθηκαν στην Ημέρα Εκπαίδευσης του «Δικτύου για τη δημοκρατική εκπαίδευση των ενηλίκων: μπροστά με τη δύναμη

Διαβάστε περισσότερα

11 ο Νηπιαγωγείο Ασπροπύργου Ελένη Κουντουρά Ελισάβετ Ταουφίκ

11 ο Νηπιαγωγείο Ασπροπύργου Ελένη Κουντουρά Ελισάβετ Ταουφίκ 11 ο Νηπιαγωγείο Ασπροπύργου Ελένη Κουντουρά Ελισάβετ Ταουφίκ Παιδαγωγικοί στόχοι του προγράμματος: Ευαισθητοποίηση των νηπίων απέναντι στα αδέσποτα Κατανόηση των δικαιωμάτων/αναγκών/συναισθημάτων των

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις.

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις. Α ομάδα ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1. Η συγγραφέας του βιβλίου μοιράζεται μαζί μας πτυχές της ζωής κάποιων παιδιών, άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε δυσάρεστες. α) Ποια πιστεύεις ότι είναι τα μηνύματα που θέλει να περάσει μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Τα βιβλία της σειράς «ΕΤΣΙ ΓΡΑΦΩ ΚΑΙ ΙΑΒΑΖΩ µε µικρά βήµατα µέσα από συγκεκριµένους στόχους» πρώτο, δεύτερο και τρίτο µέρος, αποτελούν πολύ καλό βοήθηµα για την πρώτη ανάγνωση και γραφή. Οι µαθητές της

Διαβάστε περισσότερα

Αν δούµε κάπου τα παρακάτω σήµατα πώς θα τα ερµηνεύσουµε; 2. Πού µπορείτε να συναντήσετε αυτό το σήµα; (Κάθε σωστή απάντηση 1 βαθµός)

Αν δούµε κάπου τα παρακάτω σήµατα πώς θα τα ερµηνεύσουµε; 2. Πού µπορείτε να συναντήσετε αυτό το σήµα; (Κάθε σωστή απάντηση 1 βαθµός) ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1 Φύλλο εργασίας 1 Ερµηνεύουµε σύµβολα! Αν δούµε κάπου τα παρακάτω σήµατα πώς θα τα ερµηνεύσουµε; Επικοινωνούµε έτσι κι αλλιώς 26 2. Πού µπορείτε να συναντήσετε αυτό το σήµα; Σύνολο: (Κάθε σωστή.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΕΤΗ ΚΑΜΠΟΥΡΟΛΙΑ. Δασκάλα Τμήματος Ένταξης Μαράσλειο Διδασκαλείο ΕΑΕ

ΑΡΕΤΗ ΚΑΜΠΟΥΡΟΛΙΑ. Δασκάλα Τμήματος Ένταξης Μαράσλειο Διδασκαλείο ΕΑΕ ΑΡΕΤΗ ΚΑΜΠΟΥΡΟΛΙΑ Δασκάλα Τμήματος Ένταξης Μαράσλειο Διδασκαλείο ΕΑΕ Οι αποτελεσματικοί εκπαιδευτικοί γνωρίζουν: - Τους μαθητές - Το γνωστικό αντικείμενο - Τις θεωρίες μάθησης - Αποτελεσματικές πρακτικές

Διαβάστε περισσότερα

Ο εγωιστής γίγαντας. Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία. Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης. «Αλέξανδρος Δελμούζος»

Ο εγωιστής γίγαντας. Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία. Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης. «Αλέξανδρος Δελμούζος» Ο εγωιστής γίγαντας Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης «Αλέξανδρος Δελμούζος» 2010-2011 Κάθε απόγευμα μετά από το σχολείο τα παιδιά πήγαιναν για να παίξουν στον κήπο του γίγαντα.

Διαβάστε περισσότερα

ΨΗΦΙΑΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΣΕ ΣΥΣΚΕΥΕΣ ΚΙΝΗΤΗΣ

ΨΗΦΙΑΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΣΕ ΣΥΣΚΕΥΕΣ ΚΙΝΗΤΗΣ 1 of 18 4/16/2015 4:11 PM ΨΗΦΙΑΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΣΕ ΣΥΣΚΕΥΕΣ ΚΙΝΗΤΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ Το ερωτηματολόγιο αυτό έχει διάφορες ενότητες για τα ψηφιακά παιχνίδια που παίζονται σε συσκευές κινητής τεχνολογίας και ειδικότερα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3 ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3 Όνομα Εκπαιδευτικού: Νικολάου Χριστιάνα Σχολείο: Περιφερειακό Δημοτικό Σχολείο Τίμης Τάξη: Α Ζήτημα της Αειφόρου Περιβαλλοντικής Εκπαιδευτικής Πολιτικής του σχολείου: Οι καταναλωτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΚΑΤΑΠΛΗΚΤΙΚΟ ΜΑΣ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΗ ΘΑΛΑΣΣΑ ΤΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ ΜΙΑ ΦΑΝΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΑ

ΤΟ ΚΑΤΑΠΛΗΚΤΙΚΟ ΜΑΣ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΗ ΘΑΛΑΣΣΑ ΤΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ ΜΙΑ ΦΑΝΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΑ ΤΟ ΚΑΤΑΠΛΗΚΤΙΚΟ ΜΑΣ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΗ ΘΑΛΑΣΣΑ ΤΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ ΜΙΑ ΦΑΝΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΑ Με τους μαθητές τις μαθήτριες και τη δασκάλα της P2ELa 2013-2014 Η ΑΝΑΧΩΡΗΣΗ- ΟΙ ΣΤΟΧΟΙ Μια μέρα ξεκινήσαμε από τις Βρυξέλλες

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α

Διαβάστε περισσότερα

Ι.Ε.Κ. ΧΑΝΙΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΚΦΡΑΣΗΣ ΤΕΧΝΙΚΑ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ 2012-2013 ΜΑΘΗΜΑ 11

Ι.Ε.Κ. ΧΑΝΙΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΚΦΡΑΣΗΣ ΤΕΧΝΙΚΑ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ 2012-2013 ΜΑΘΗΜΑ 11 Ι.Ε.Κ. ΧΑΝΙΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΚΦΡΑΣΗΣ ΤΕΧΝΙΚΑ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ 2012-2013 ΜΑΘΗΜΑ 11 ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ ΔΑΣΚΑΛΑΚΗ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ ΠΕΚΗΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ Παιδική λογοτεχνία

Διαβάστε περισσότερα

Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου

Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου Είδος διδακτικής πρακτικής: project, ομαδοσυνεργατική διδασκαλία Προτεινόμενη διάρκεια: 20 ώρες Εισαγωγικές παρατηρήσεις Η διδακτική ενότητα «Τα φύλα στη λογοτεχνία»

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ Στις ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών για την ειδικότητα των νηπιαγωγών των εκπαιδευτικών πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση, ακριβώς λόγω του μεγάλου ανταγωνισμού και των υψηλών βαθμολογιών

Διαβάστε περισσότερα

Τα βιβλία θα τα βρείτε στο βιβλιοπωλείο: Βιβλία γνώσεων και δραστηριοτήτων ΣΦΡΑΓΙΔΑ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟΥ

Τα βιβλία θα τα βρείτε στο βιβλιοπωλείο: Βιβλία γνώσεων και δραστηριοτήτων ΣΦΡΑΓΙΔΑ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟΥ Τα βιβλία θα τα βρείτε στο βιβλιοπωλείο: Βιβλία γνώσεων και δραστηριοτήτων ΣΦΡΑΓΙΔΑ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟΥ Συντονισμός χεριού-ματιού Βοηθούν στην ανάπτυξη των κινητικών δεξιοτήτων του παιδιού. Παίζω με τους κύβους

Διαβάστε περισσότερα

ένας τρόπος να μιλήσουμε στα παιδιά για αξίες και συναισθήματα»

ένας τρόπος να μιλήσουμε στα παιδιά για αξίες και συναισθήματα» Ημερομηνία 8/4/2015 Μέσο Συντάκτης Link http://artpress.sundaybloody.com/ Βασίλης Κάργας http://goo.gl/di6ugf Μαρίνα Γιώτη, συγγραφέαςεικονογράφος : «Τα παραμύθια είναι ένας τρόπος να μιλήσουμε στα παιδιά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ Τίτλος προγράμματος: «Ταξίδι στην Παραμυθοχώρα» Τάξη: Α Εκπαιδευτικός: Βασιλική Αντωνογιάννη Σχολικό έτος: 2013-14 Σύνολο μαθητών

Διαβάστε περισσότερα

ρόλο στην προετοιμασία του θέματός μας αποτέλεσε το ιστόγραμμα που φτιάξαμε με τα παιδιά με πράγματα που ήθελαν να μάθουν για τους ζωγράφους.

ρόλο στην προετοιμασία του θέματός μας αποτέλεσε το ιστόγραμμα που φτιάξαμε με τα παιδιά με πράγματα που ήθελαν να μάθουν για τους ζωγράφους. Προπρονήπια Α 2015 ΠΙΝΑΚΕΣ ΖΩΓΡΑΦΙΚΗΣ Το δίμηνο Οκτωβρίου-Νοεμβρίου ασχοληθήκαμε με το θέμα «Πίνακες Ζωγραφικής». Αφορμή στάθηκε μια συζήτηση που κάναμε με τα παιδιά για το φθινόπωρο και τις αλλαγές του

Διαβάστε περισσότερα

1 / 13 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 5 ης ηµοτικού. Μάρτιος 2007

1 / 13 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 5 ης ηµοτικού. Μάρτιος 2007 1 / 13 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Έρευνα υποστηριζόµενη από τη Γενική ιεύθυνση Εκπαίδευσης και Πολιτισµού της Ε.Ε., στο πλαίσιο του προγράµµατος Σωκράτης «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο

Διαβάστε περισσότερα

Ι.Ε.Κ. ΧΑΝΙΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΚΦΡΑΣΗΣ ΤΕΧΝΙΚΑ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ 2012-2013 ΜΑΘΗΜΑ 10

Ι.Ε.Κ. ΧΑΝΙΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΚΦΡΑΣΗΣ ΤΕΧΝΙΚΑ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ 2012-2013 ΜΑΘΗΜΑ 10 Ι.Ε.Κ. ΧΑΝΙΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΚΦΡΑΣΗΣ ΤΕΧΝΙΚΑ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ 2012-2013 ΜΑΘΗΜΑ 10 ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ ΔΑΣΚΑΛΑΚΗ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ ΠΕΚΗΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ Μουσικοκινητική

Διαβάστε περισσότερα

Όμιλος Παραμύθι και Αφήγηση. Βασιλική Αντωνογιάννη Δασκάλα. Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Φλώρινας. bantonog@yahoo.gr

Όμιλος Παραμύθι και Αφήγηση. Βασιλική Αντωνογιάννη Δασκάλα. Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Φλώρινας. bantonog@yahoo.gr Όμιλος Παραμύθι και Αφήγηση Βασιλική Αντωνογιάννη Δασκάλα Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Φλώρινας bantonog@yahoo.gr Εισαγωγή Τίτλος: «Παραμύθι και Αφήγηση» Υλοποίηση: στο πλαίσιο του νέου θεσμού

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΣΤΕΡΕΟ ΠΟΥ ΤΡΩΕΙ ΣΟΚΟΛΑΤΑ

ΤΟ ΣΤΕΡΕΟ ΠΟΥ ΤΡΩΕΙ ΣΟΚΟΛΑΤΑ g Μια ιστορία για µικρούς και µεγάλους ένα παραµύθι τεχνολογίας και ζαχαροπλαστικής. ΤΟ ΣΤΕΡΕΟ ΠΟΥ ΤΡΩΕΙ ΣΟΚΟΛΑΤΑ Μια ιστορία της. Λίνα ΣΤΑΡ!!! Τ.Ε.Ε. ΕΙ ΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΣΥΡΟΥ Μαθήτρια: Λίνα Βαρβαρήγου (Λίνα

Διαβάστε περισσότερα

Χριστούγεννα. Ελάτε να ζήσουμε τα. όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά

Χριστούγεννα. Ελάτε να ζήσουμε τα. όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά Ελάτε να ζήσουμε τα όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά Χριστούγεννα (μέσα από ιστορίες και χριστουγεννιάτικα παιχνίδια) 1 Στόχοι: Μέσα από διάφορες

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Επιμέλεια εργασίας: Παναγιώτης Γιαννόπουλος Περιεχόμενα Ερώτηση 1 η : σελ. 3-6 Ερώτηση 2 η : σελ. 7-9 Παναγιώτης Γιαννόπουλος Σελίδα 2 Ερώτηση 1 η Η συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΑ ΜΕΡΑ ΣΤΟ ΠΑΙΔΚΟ ΣΤΑΘΜΟ

ΜΙΑ ΜΕΡΑ ΣΤΟ ΠΑΙΔΚΟ ΣΤΑΘΜΟ ΜΙΑ ΜΕΡΑ ΣΤΟ ΠΑΙΔΚΟ ΣΤΑΘΜΟ ΤΟ ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΤΗΣ ΧΑΡΑΣ ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΠΟΥΛΕΑ Μια μέρα στο παιδικό σταθμό «Το παιχνίδι της χαράς» Στο παιχνίδι της χαράς υπάρχει ένα περιβάλλον όπου παρέχει στα παιδιά ασφάλεια, φροντίδα,

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ

Διαβάστε περισσότερα

Ο Αϊ-Βασίλης και...το όνομα του παιδιού σας...

Ο Αϊ-Βασίλης και...το όνομα του παιδιού σας... Διαβάστε αποσπασματικά το παραμύθι: Ο Αϊ-Βασίλης και...το όνομα του παιδιού σας... Το παραμύθι είναι και για αγοράκι αλλά, για της ανάγκες του δείγματος σας παρουσιάζουμε πώς μπορεί να δημιουργηθεί ένα

Διαβάστε περισσότερα

σόκ. Σιώπησε και έφυγε μετανιωμένος χωρίς να πει τίποτα, ούτε μια λέξη.» Σίμος Κάρμιος Λύκειο Λειβαδιών Σεπτέμβριος 2013

σόκ. Σιώπησε και έφυγε μετανιωμένος χωρίς να πει τίποτα, ούτε μια λέξη.» Σίμος Κάρμιος Λύκειο Λειβαδιών Σεπτέμβριος 2013 Εμπειρίες που αποκόμισα από το Διήμερο Σεμινάριο που αφορά στην ένταξη Παιδιών με Απώλεια Ακοής στη Μέση Γενική και Μέση Τεχνική και Επαγγελματική Εκπαίδευση Είχα την τύχη να συμμετάσχω στο διήμερο σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

ΗΧΟΣ 10-0133.indb 143 25/2/2013 3:35:01 μμ

ΗΧΟΣ 10-0133.indb 143 25/2/2013 3:35:01 μμ ΗΧΟΣ 10-0133.indb 143 25/2/2013 3:35:01 μμ 144 ΦΕ1: ΠΩΣ ΠΑΡΑΓΕΤΑΙ Ο ΗΧΟΣ Παρατήρησε τις εικόνες. Πώς παράγεται ο ήχος; 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 Πείραμα Στήριξε με το χέρι σου στην άκρη του θρανίου

Διαβάστε περισσότερα

Naoki HigasHida. Γιατί χοροπηδώ. Ένα αγόρι σπάει τη σιωπή του αυτισμού. david MiTCHELL. Εισαγωγή:

Naoki HigasHida. Γιατί χοροπηδώ. Ένα αγόρι σπάει τη σιωπή του αυτισμού. david MiTCHELL. Εισαγωγή: Naoki HigasHida Γιατί χοροπηδώ Ένα αγόρι σπάει τη σιωπή του αυτισμού Εισαγωγή: david MiTCHELL 41 Ε13 Προτιμάς να είσαι μόνος σου; «Α, μην ανησυχείτε γι αυτόν προτιμά να είναι μόνος του». Πόσες φορές το

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτηματολόγιο Προγράμματος "Ασφαλώς Κυκλοφορώ" (αρχικό ερωτηματολόγιο) Για μαθητές Δ - Ε - ΣΤ Δημοτικού

Ερωτηματολόγιο Προγράμματος Ασφαλώς Κυκλοφορώ (αρχικό ερωτηματολόγιο) Για μαθητές Δ - Ε - ΣΤ Δημοτικού Ερωτηματολόγιο Προγράμματος "Ασφαλώς Κυκλοφορώ" (αρχικό ερωτηματολόγιο) Για μαθητές Δ - Ε - ΣΤ Δημοτικού Tάξη & Τμήμα:... Σχολείο:... Ημερομηνία:.../.../200... Όνομα:... Ερωτηματολόγιο Προγράμματος "Ασφαλώς

Διαβάστε περισσότερα

Δεύτερη διδακτική πρόταση Έλεγχος επίδοσης στο σχολείο. 1 φωτοτυπία ανά μαθητή με τον έλεγχο παραγωγή προφορικού λόγου, παραγωγή γραπτού λόγου

Δεύτερη διδακτική πρόταση Έλεγχος επίδοσης στο σχολείο. 1 φωτοτυπία ανά μαθητή με τον έλεγχο παραγωγή προφορικού λόγου, παραγωγή γραπτού λόγου Κατανόηση προφορικού λόγου Επίπεδο B Δεύτερη διδακτική πρόταση Έλεγχος επίδοσης στο σχολείο Ενδεικτική διάρκεια: Ομάδα-στόχος: Διδακτικός στόχος: Στρατηγικές: Υλικό: Ενσωμάτωση δραστηριοτήτων: 1 διδακτική

Διαβάστε περισσότερα

Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών

Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών Γιατί ακόμα και όταν η αγάπη είναι δεδομένη, η επικοινωνία είναι κάτι που μαθαίνεται* *Προγράμματα βασισμένα στην «Επικοινωνία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΕΤΟΥΣ 2006 ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ Κλάδος: ΠΕ 60 ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ ΕΞΕΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΠΡΩΤΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ (Γνωστικό αντικείμενο) Σάββατο 27-1-2007

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολογήστε την ικανότητα του μαθητή στην κατανόηση των προφορικών κειμένων και συγκεκριμένα να:

Αξιολογήστε την ικανότητα του μαθητή στην κατανόηση των προφορικών κειμένων και συγκεκριμένα να: Αξιολογήστε την ικανότητα του μαθητή στην κατανόηση των προφορικών κειμένων και συγκεκριμένα να: Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΚΑΙ Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΠΟΛΥΤΡΟΠΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΜΑΘΗΣΙΑΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ Ανταποκρίνονται στην ακρόαση του προφορικού

Διαβάστε περισσότερα

Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής

Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής Ο Μικρός Πρίγκιπας έφτασε στη γη. Εκεί είδε μπροστά του την αλεπού. - Καλημέρα, - Καλημέρα, απάντησε ο μικρός πρίγκιπας, ενώ έψαχνε να βρει από πού ακουγόταν η

Διαβάστε περισσότερα

Mουσειοσκευή «Ζωγραφίζω το δέντρο» Το µάθηµα των εικαστικών ως µέσο περιβαλλοντικής εκπαίδευσης

Mουσειοσκευή «Ζωγραφίζω το δέντρο» Το µάθηµα των εικαστικών ως µέσο περιβαλλοντικής εκπαίδευσης Mουσειοσκευή «Ζωγραφίζω το δέντρο» Το µάθηµα των εικαστικών ως µέσο περιβαλλοντικής εκπαίδευσης Ελένη - Φαίη Σταµάτη ιευθύντρια Μουσείου Ελληνικής Παιδικής Τέχνης email: contact@childrensartmuseum.gr ΠΕΡΙΛΗΨΗ

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση γραπτού λόγου

Κατανόηση γραπτού λόγου Κατανόηση γραπτού λόγου Επίπεδο Β Τρίτη διδακτική πρόταση Κατοικίδια ζώα Ενδεικτική διάρκεια: Ομάδα στόχος: Διδακτικός στόχος: Στρατηγικές: Ενσωμάτωση δεξιοτήτων: Υλικό: 1 διδακτική ώρα παιδιά ή ενήλικες

Διαβάστε περισσότερα

Για παιδιά 5-8 ετών. Με προεγγραφή. Στη Βιβλιοθήκη.

Για παιδιά 5-8 ετών. Με προεγγραφή. Στη Βιβλιοθήκη. Δημόσια Κεντρική Βιβλιοθήκη Τρίπολης Δολιανών 1,Τ.Κ. 22100 2710-224238 Δευτέρα - Παρασκευή 7:00-15:00 28 εκδηλώσεις 16 Ιουνίου, 6:00-8:00, το απόγευμα Η μέρα της γνώσης και όχι της αμάθειας. Το κουτί των

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚ ΟΣΕΙΣ ΨΥΧΟΓΙΟΣ Α.Ε.

ΕΚ ΟΣΕΙΣ ΨΥΧΟΓΙΟΣ Α.Ε. ιστορίες της 17 ιστορίες της Πρωτοχρονιάς Παραμύθια: Βαλερί Κλες, Έμιλι-Ζιλί Σαρμπονιέ, Λόρα Μιγιό, Ροζέ-Πιερ Μπρεμό, Μονίκ Σκουαρσιαφικό, Καλουάν, Ιμπέρ Μασουρέλ, Ζαν Ταμπονί-Μισεράτσι, Πολ Νέισκενς,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΤΕΡΑ Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης: Κολύμβηση/ Φυσική αγωγή:

ΕΥΤΕΡΑ Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης: Κολύμβηση/ Φυσική αγωγή: ΕΥΤΕΡΑ * Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης: Το ελεύθερο παιχνίδι είτε ατομικό, είτε ομαδικό σε ελκυστικά οργανωμένες γωνιές επιτρέπει στα παιδιά να αναπτύσσονται,

Διαβάστε περισσότερα

Προσέλευση μαθητών, ελεύθερες δραστηριότητες. Τα παιδιά απασχολούνται με οικοδομικό υλικό (τουβλάκια, κ.λπ.), πλαστελίνη, παζλ, ζωγραφική κ.ά.

Προσέλευση μαθητών, ελεύθερες δραστηριότητες. Τα παιδιά απασχολούνται με οικοδομικό υλικό (τουβλάκια, κ.λπ.), πλαστελίνη, παζλ, ζωγραφική κ.ά. Τα παιδιά απασχολούνται με οικοδομικό υλικό (τουβλάκια, κ.λπ.), πλαστελίνη, παζλ, ζωγραφική κ.ά. Τουαλέτα, υγιεινή, πρωινό. Πρωινή προσευχή, ημερολόγιο, αναφορά στο θέμα εβδομάδας. Πρόκειται για τη θεματική

Διαβάστε περισσότερα

Πώς να μάθετε το παιδί, να προστατεύει τον εαυτό του!

Πώς να μάθετε το παιδί, να προστατεύει τον εαυτό του! Πώς να μάθετε το παιδί, να προστατεύει τον εαυτό του! Όλοι οι γονείς, αλλά ιδιαίτερα οι μονογονείς, έχουν ένα άγχος παραπάνω σε ό,τι αφορά την ασφάλεια του παιδιού τους. Μία φίλη διαζευγμένη με ένα κοριτσάκι

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ»

«ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ» «ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ» ΤΑΞΗ Γ1 2 ο Δ Σ ΓΕΡΑΚΑ ΔΑΣΚ:Αθ.Κέλλη ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Κατά τη διάρκεια της περσινής σχολικής χρονιάς η τάξη μας ασχολήθηκε με την ανάγνωση και επεξεργασία λογοτεχνικών βιβλίων

Διαβάστε περισσότερα

Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο

Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο Ο Ηλίας ανεβαίνει Ψηλά Ψηλότερα Κάθε Μάρτιο, σε μια Χώρα Κοντινή, γινόταν μια Γιορτή! Η Γιορτή των Χαρταετών. Για πρώτη φορά,

Διαβάστε περισσότερα

Εάν όμως πείτε να κάνετε το πάρτι γενεθλίων στο σπίτι ή τον κήπο σας, τα πράγματα δυσκολέυουν. Πρέπει να οργανώσετε μόνοι σας ένα σωρό πράγματα.

Εάν όμως πείτε να κάνετε το πάρτι γενεθλίων στο σπίτι ή τον κήπο σας, τα πράγματα δυσκολέυουν. Πρέπει να οργανώσετε μόνοι σας ένα σωρό πράγματα. Ιδέες για Γενέθλια παιδιών Πόσες φορές σπάσατε το κεφάλι σας, που να κάνετε το πάρτι γενεθλίων των παιδιών σας; Στο σπίτι, στον κήπο ή τελικά σε κάποιον παιδότοπο; Εάν επιλέξετε έναν παιδότοπο, τα πράγματα

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη Χωρικής Αντίληψης και Σκέψης

Ανάπτυξη Χωρικής Αντίληψης και Σκέψης Ανάπτυξη Χωρικής Αντίληψης και Σκέψης Clements & Sarama, 2009; Sarama & Clements, 2009 Χωρική αντίληψη και σκέψη Προσανατολισμός στο χώρο Οπτικοποίηση (visualization) Νοερή εικονική αναπαράσταση Νοερή

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΦΑΣΗ 1 η )

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΦΑΣΗ 1 η ) ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΦΑΣΗ 1 η ) 1 ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΟΥ JACKSON POLLOCK ΣΤΟΝ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟ WILLIAM WRIGHT ΤΟ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ ΤΟΥ 1950. Το καλοκαίρι του 1950 o δημοσιογράφος William Wright πήρε μια πολύ ενδιαφέρουσα ηχογραφημένη

Διαβάστε περισσότερα

ΝΗΠΙΑΓΩΓΟΣ ΛΗΜΝΙΟΥ ΤΑΝΙΑ. Νηπ\γείο Κοκκίμη Χάμι- Κλασικό Τμήμα Σχολικό έτος: 2009-2010

ΝΗΠΙΑΓΩΓΟΣ ΛΗΜΝΙΟΥ ΤΑΝΙΑ. Νηπ\γείο Κοκκίμη Χάμι- Κλασικό Τμήμα Σχολικό έτος: 2009-2010 ΝΗΠΙΑΓΩΓΟΣ ΛΗΜΝΙΟΥ ΤΑΝΙΑ Νηπ\γείο Κοκκίμη Χάμι- Κλασικό Τμήμα Σχολικό έτος: 2009-2010 Επιλέξαμε ν ασχοληθούμε με τα Παραμύθια, καθώς είναι πάντα ευχάριστα στα παιδιά προσχολικής ηλικίας και τα οφέλη τους

Διαβάστε περισσότερα

Παραμυθένια μεσημέρια Σαββάτου

Παραμυθένια μεσημέρια Σαββάτου Κλάδος Λυκόπουλων Περιφέρεια Αθηνών ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2012 Ένας μήνας γεμάτος εκδηλώσεις Παραμυθένια μεσημέρια Σαββάτου Τα Παραμυθένια μεσημέρια Σαββάτου περιμένουν για 9η χρονιά μικρούς και μεγάλους να ανακαλύψουν,

Διαβάστε περισσότερα

Απευθύνεται σε μειονεκτούντες μαθητές/οικογένειες Πολυγλωσσική δραστηριότητα Απευθύνεται ειδικά σε. Ναι αλλά όχι μόνο. Ναι Όχι

Απευθύνεται σε μειονεκτούντες μαθητές/οικογένειες Πολυγλωσσική δραστηριότητα Απευθύνεται ειδικά σε. Ναι αλλά όχι μόνο. Ναι Όχι www.lifelongreaders.org Περιγραφή της Δραστηριότητας για Προώθηση Ανάγνωσης / Δράση ΠΑΙΖΟΝΤΑΣ ΜΕ ΜΙΑ ΕΙΚΟΝΑ Η περιγραφή δημιουργήθηκε από τον εταίρο στο πρόγραμμα LiRe: CARDET Απευθύνεται σε μειονεκτούντες

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ

Διαβάστε περισσότερα

Οι ιχνηλάτες ταξιδεύουν σε άγνωστα νερά

Οι ιχνηλάτες ταξιδεύουν σε άγνωστα νερά Οι ιχνηλάτες ταξιδεύουν σε άγνωστα νερά Μια φορά κι έναν καιρό μια παρέα από μαθητές και μαθήτριες που αγαπούσαν την περιπέτεια και ήθελαν να γνωρίσουν τον κόσμο αποφάσισε να κάνει ένα ταξίδι μακρινό.

Διαβάστε περισσότερα

Δραστηριότητα «ΜΥΘΙΚΑ ΤΑΞΙΔΙΑ» Γενικές κατευθύνσεις για την εφαρμογή των δραστηριοτήτων. Θεματική ενότητα: «Επίλυση συγκρούσεων»

Δραστηριότητα «ΜΥΘΙΚΑ ΤΑΞΙΔΙΑ» Γενικές κατευθύνσεις για την εφαρμογή των δραστηριοτήτων. Θεματική ενότητα: «Επίλυση συγκρούσεων» Εταιρεία Σχολικής και Οικογενειακής Συμβουλευτικής και Έρευνας (ΕΣΟΣΕ) Κέντρο Έρευνας και Εφαρμογών Σχολικής Ψυχολογίας (ΚΕΕΣΧΟΨΥ) Πανεπιστήμιο Αθηνών «Ε.Μ.Ε.Ι.Σ.: Πρόγραμμα εξειδικευμένης κατάρτισης εκπαιδευτικών

Διαβάστε περισσότερα

ΖΑΚ ΠΡΕΒΕΡ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΣΕΝΑ ΑΓΑΠΗ ΜΟΥ

ΖΑΚ ΠΡΕΒΕΡ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΣΕΝΑ ΑΓΑΠΗ ΜΟΥ ΖΑΚ ΠΡΕΒΕΡ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΣΕΝΑ ΑΓΑΠΗ ΜΟΥ Πήγα στην αγορά με τα πουλιά Κι αγόρασα πουλιά Για σένα αγάπη μου Πήγα στην αγορά με τα λουλούδια Κι αγόρασα λουλούδια Για σένα αγάπη μου Πήγα στην αγορά με τα σιδερικά

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση προφορικού λόγου

Κατανόηση προφορικού λόγου Κατανόηση προφορικού λόγου Επίπεδο Α (αρχάριο) Δεύτερη διδακτική πρόταση Ανέκδοτα-Αινίγματα Ενδεικτική διάρκεια: 1 διδακτική ώρα (εναλλακτικά, να δίνονται ένα ή δύο ανέκδοτα στο πρώτο ή τελευταίο δεκάλεπτο

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΚΡΟΙ ΜΕΤΕΩΡΟΛΟΓΟΙ. 1 ο Ολοήμερο Νηπιαγωγείο Πορταριάς «Αθανασάκειο» Περίοδος Υλοποίησης Απρίλιος Ιούνιος 2013

ΜΙΚΡΟΙ ΜΕΤΕΩΡΟΛΟΓΟΙ. 1 ο Ολοήμερο Νηπιαγωγείο Πορταριάς «Αθανασάκειο» Περίοδος Υλοποίησης Απρίλιος Ιούνιος 2013 1 ο Ολοήμερο Νηπιαγωγείο Πορταριάς «Αθανασάκειο» Περίοδος Υλοποίησης Απρίλιος Ιούνιος 2013 ΜΙΚΡΟΙ ΜΕΤΕΩΡΟΛΟΓΟΙ Υπεύθυνη Νηπιαγωγός: Ευαγγέλου Δέσποινα 1 ο Ολοήμερο Νηπιαγωγείο Πορταριάς Μικρή Περιγραφή:

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου

Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας Πιστοποίηση Επάρκειας της Ελληνομάθειας 18 Ιανουαρίου 2013 A2 Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου Διάρκεια Εξέτασης 30 λεπτά Διάρκεια Εξέτασης 30 λεπτά Ερώτημα 1 (7 μονάδες) Διαβάζετε

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΡΑΘΩΝΙΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ

ΜΑΡΑΘΩΝΙΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ Ο θαυμαστός κόσμος της ΑΛΚΗΣ ΖΕΗ ΜΑΡΑΘΩΝΙΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ για τους μαθητές και τις μαθήτριες της Δ, Ε και ΣΤ Δημοτικού Νοέμβριος 2011-Μάιος 2012 Υπό την αιγίδα του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Μαραθώνιος

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ: Β06Σ03 «Στατιστική περιγραφική εφαρμοσμένη στην ψυχοπαιδαγωγική» ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ:

ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ: Β06Σ03 «Στατιστική περιγραφική εφαρμοσμένη στην ψυχοπαιδαγωγική» ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ 2011-2012 ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ: Β06Σ03 «Στατιστική περιγραφική εφαρμοσμένη στην ψυχοπαιδαγωγική» Διδάσκων: Κ. Χρήστου

Διαβάστε περισσότερα

Το Εικονογραφημένο Βιβλίο στην Προσχολική Εκπαίδευση

Το Εικονογραφημένο Βιβλίο στην Προσχολική Εκπαίδευση Το Εικονογραφημένο Βιβλίο στην Προσχολική Εκπαίδευση Ενότητα 1.1: Αγγελική Γιαννικοπούλου Τμήμα Εκπαίδευσης και Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία (ΤΕΑΠΗ) Διδακτική Πρακτική Διδακτική πρακτική: Μαρία-Πηγή Ευταξιοπούλου.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ 27-05-2004

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ 27-05-2004 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ 27-05-2004 1. Πράγματι, τα προαναφερθέντα αποτελούν κυρίαρχα χαρακτηριστικά της ποίησης του Ελύτη, που πιστοποιούνται σαφέστατα- και στο δοθέν ποίημα. Συγκεκριμένα:

Διαβάστε περισσότερα

Αφροδίτη Βακάλη: «Σε όλες τις εποχές ο δρόμος της συγγραφής ήταν και είναι μοναχικός»

Αφροδίτη Βακάλη: «Σε όλες τις εποχές ο δρόμος της συγγραφής ήταν και είναι μοναχικός» Αφροδίτη Βακάλη: «Σε όλες τις εποχές ο δρόμος της συγγραφής ήταν και είναι μοναχικός» Η Αφροδίτη Βακάλη γεννήθηκε στην Αθήνα το 1965 και είναι εκπαιδευτικός. Σπούδασε Αγγλική Φιλολογία στο Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

Η ΜΕΤΑΚΙΝΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΠΟΥ ΠΑΙΡΝΕΙ "ΆΡΙΣΤΑ"

Η ΜΕΤΑΚΙΝΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΠΟΥ ΠΑΙΡΝΕΙ ΆΡΙΣΤΑ 1 Μια πρωτοβουλία: Η ΜΕΤΑΚΙΝΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΠΟΥ ΠΑΙΡΝΕΙ "ΆΡΙΣΤΑ" Το όπως κάθε χρόνο έτσι και φέτος με αφορμή την έναρξη της νέας σχολικής χρονιάς, ενημερώνει όλους τους χρήστες του Οδικού δικτύου και συγκεκριμένα

Διαβάστε περισσότερα

Ατομικό ιστορικό νηπίου

Ατομικό ιστορικό νηπίου σημαντικές πληροφορίες στοιχεία επικοινωνίας Ατομικό ιστορικό νηπίου στοιχεία της προσωπικότητας του παιδιού Βοηθείστε μας να γνωρίσουμε καλύτερα το παιδί σας Σχολική χρονιά 2015-2016 Όνομα Παιδιού: Συμπληρώστε

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το όνειρο Ένα ζευγάρι περιμένει παιδί. Τότε αρχίζει να ονειρεύεται αυτό το παιδί. Κτίζει την εικόνα ενός παιδιού μέσα στο μυαλό του. Βάσει αυτής της εικόνας, κάνει

Διαβάστε περισσότερα

Μιχάλης Μακρή EFIAP. www.michalismakri.com

Μιχάλης Μακρή EFIAP. www.michalismakri.com Μιχάλης Μακρή EFIAP www.michalismakri.com Γιατί κάποιες φωτογραφίες είναι πιο ελκυστικές από τις άλλες; Γιατί κάποιες φωτογραφίες παραμένουν κρεμασμένες σε γκαλερί για μήνες ή και για χρόνια για να τις

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιασμός μαθήματος σε τμήματα αλλόγλωσσων μαθητών με βάση τη διαφοροποίηση

Σχεδιασμός μαθήματος σε τμήματα αλλόγλωσσων μαθητών με βάση τη διαφοροποίηση Σχεδιασμός μαθήματος σε τμήματα αλλόγλωσσων μαθητών με βάση τη διαφοροποίηση ΕΝΟΤΗΤΑ 7 Τότε και Τώρα (Βιβλίο Ελληνικά με την παρέα μου 2) ΜΑΘΗΜΑ 1 Πώς ήσασταν έτσι; ΣΚΟΠΟΣ Προχωρημένοι Να μπορούν να αφηγηθούν

Διαβάστε περισσότερα

TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ

TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ Η λέξη ΠΑΙΧΝΊΔΙ προέρχεται από την λέξη παίχτης παίζω παις. Με την έννοια παιχνίδι ορίζουμε την κατ εξοχήν αυθόρμητη και ενδιαφέρουσα δραστηριότητα των παιδιών που έχει ως στόχο

Διαβάστε περισσότερα