ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ"

Transcript

1 ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ Βρυξέλλες, COM (2009) 380 ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ σχετικά µε µια ευρωπαϊκή πρωτοβουλία για τη νόσο του Αλτσχάιµερ και άλλες µορφές άνοιας {SEC(2009) 1040} {SEC(2009) 1041} EL EL

2 ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ σχετικά µε µια ευρωπαϊκή πρωτοβουλία για τη νόσο του Αλτσχάιµερ και άλλες µορφές άνοιας 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΟΡΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ 1.1. Το πλαίσιο Η άνοια είναι η έκπτωση των νοητικών λειτουργιών, µε βραδεία συνήθως εξέλιξη, η οποία προκαλεί βλάβες στη µνήµη, την αντίληψη και την κρίση και ενδεχοµένως µεταβολές της προσωπικότητας. Προσβάλλει κυρίως (αλλά όχι αποκλειστικά) άτοµα ηλικίας άνω των 60 ετών, είναι σηµαντική αιτία αναπηρίας για τους ηλικιωµένους και η αυξανόµενη αναλογία ατόµων µεγαλύτερης ηλικίας σε πολλούς πληθυσµούς σηµαίνει ότι ο αριθµός των ασθενών µε άνοια είναι πιθανόν να αυξηθεί. Οι άνοιες είναι µια οµάδα νευροεκφυλιστικών νόσων και δεν αποτελούν µέρος της φυσιολογικής διαδικασίας γήρανσης. Το πιο κοινό είδος άνοιας στην ΕΕ είναι η νόσος του Αλτσχάιµερ που αντιστοιχεί στο 50-70% των περιπτώσεων, και συνοδεύεται από διαδοχικά εγκεφαλικά επεισόδια που οδηγούν σε πολυεµφρακτική άνοια (περίπου 30%) άλλες µορφές άνοιας περιλαµβάνουν, µεταξύ άλλων, τη µετωπιαία άνοια, τη νόσο του Πικ, τη νόσο του Mπινσβάνγκερ, την άνοια µε σωµάτια του Λιούη. Σε µελέτη που πραγµατοποιήθηκε από την πλατφόρµα ασθενών της Ευρωπαϊκής Ένωσης «Alzheimer Europe» 1, µε την υποστήριξη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, προσδιορίζονται µεταξύ άλλων οι πιο σηµαντικές σπάνιες µορφές άνοιας 2. Σύµφωνα µε τις καλύτερες εκτιµήσεις 3 που διαθέτουµε, 7,3 εκατοµµύρια Ευρωπαίοι (από τα 27 κράτη µέλη), ηλικίας µεταξύ 30 και 99 ετών, έπασχαν το 2006 από διάφορα είδη άνοιας (12,5 ανά κατοίκους). Από την οµάδα αυτή οι περισσότεροι ασθενείς ήταν γυναίκες - 4,9 εκατοµµύρια έναντι 2,4 εκατοµµυρίων ανδρών. Με την αύξηση του προσδόκιµου ζωής, ιδίως στις αναπτυγµένες χώρες, η επίπτωση της άνοιας αυξήθηκε σηµαντικά και µε βάση µερικές σηµερινές προβλέψεις ο αριθµός των ασθενών θα διπλασιάζεται κάθε 20 χρόνια 4. 5 Φυσικά, η άνοια δεν επηρεάζει µόνο τους πάσχοντες αλλά και αυτούς που τους φροντίζουν. Εάν θεωρήσουµε ότι σε κάθε οικογένεια µε έναν ασθενή είναι κατά µέσο όρο τρία άτοµα που Alzheimer s disease: Scientific, medical and societal implications, Synthesis and recommendations, (Νόσος του Αλτσχάιµερ: επιστηµονικές, ιατρικές και κοινωνικές πτυχές, σύνθεση και συστάσεις). Συλλογικό έργο εξειδικευµένων επιστηµόνων του INSERM (Γαλλικό Εθνικό Ινστιτούτο για την Υγεία και την Ιατρική Έρευνα), Πρώτα αποτελέσµατα από την έρευνα για την υγεία, τη γήρανση και τη συνταξιοδότηση στην Ευρώπη ( ) EL 2 EL

3 επιµερίζονται το βάρος 6, αυτό σηµαίνει ότι οι διάφορες µορφές της νόσου έχουν άµεση επίπτωση στη ζωή 19 εκατοµµυρίων Ευρωπαίων. Οι άνοιες έχουν πολύ µεγάλο κόστος για την κοινωνία στο σύνολό της: σύµφωνα µε την επετηρίδα «Dementia in Europe Yearbook» (2008), το συνολικό άµεσο και έµµεσο κόστος περίθαλψης για τη νόσο του Αλτσχάιµερ και τις άλλες µορφές άνοιας ανερχόταν, το 2005, σε 130 δισεκατοµµύρια ευρώ για την ΕΕ των 27 ( ευρώ ανά ασθενή/έτος) το 56% των δαπανών αφορούσε άτυπη µορφή περίθαλψης 7. Ωστόσο, εξακολουθεί να είναι προβληµατική η διάγνωση της νόσου στην ΕΕ σύµφωνα µε τα διαθέσιµα επιδηµιολογικά στοιχεία, µόνο οι µισοί από τους ασθενείς έχουν διαγνωστεί µε τη νόσο 8. Η σηµασία των νόσων αυτών έχει αναγνωριστεί από παλιά σε ευρωπαϊκό επίπεδο, όχι µόνο από την Επιτροπή αλλά και από το Κοινοβούλιο και το Συµβούλιο. Στη συνέχεια που δόθηκε εντάσσονται τα ψηφίσµατα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου το 1996 και το , τα οποία συνοδεύτηκαν από τη διάθεση κονδυλίων από τον προϋπολογισµό για συγκεκριµένα έργα στον τοµέα αυτόν 10. Η λευκή βίβλος «Μαζί για την υγεία: στρατηγική προσέγγιση για την ΕΕ » της 23ης Οκτωβρίου 2007 [COM(2007) 630], στην οποία παρουσιάζεται η στρατηγική της ΕΕ για την υγεία 11, επισηµαίνει ότι υπάρχει η ανάγκη καλύτερης κατανόησης των νευροεκφυλιστικών νόσων, όπως η νόσος του Αλτσχάιµερ, στο πλαίσιο της γήρανσης του πληθυσµού. Το Συµβούλιο υιοθέτησε πρόσφατα δύο σύνολα συµπερασµάτων για την καταπολέµηση των νευροεκφυλιστικών νόσων και ιδίως της νόσου του Αλτσχάιµερ 12,13, µε τα οποία καλούσε, µεταξύ άλλων, την Επιτροπή να ενεργήσει. Την κύρια ευθύνη για την αντιµετώπιση αυτών των προκλήσεων την έχουν τα κράτη µέλη. Ωστόσο, σύµφωνα µε το άρθρο 152 της Συνθήκης, ο ρόλος της Κοινότητας στον τοµέα της υγείας συνίσταται στην ενθάρρυνση της συνεργασίας µεταξύ των κρατών µελών και, εν ανάγκη, στη στήριξη της δράσης τους. Επιπλέον, το άρθρο 165 της Συνθήκης ορίζει ότι η Κοινότητα και τα κράτη µέλη συντονίζουν τις δραστηριότητές τους στον τοµέα της έρευνας και της τεχνολογικής ανάπτυξης για να εξασφαλίσουν ότι υπάρχει συνέπεια µεταξύ εθνικών και κοινοτικών πολιτικών. Η Επιτροπή µπορεί, σε στενή συνεργασία µε τα κράτη µέλη, να αναλάβει χρήσιµες πρωτοβουλίες για την προώθηση του συντονισµού. Λόγω των ειδικών χαρακτηριστικών της νόσου του Αλτσχάιµερ και των άλλων µορφών άνοιας, οι νόσοι αυτές αποτελούν τοµείς στους οποίους οι συντονισµένες ενέργειες σε επίπεδο ΕΕ µπορούν να αποφέρουν πρόσθετα οφέλη και να στηρίξουν τα κράτη µέλη. Στόχος της παρούσας ανακοίνωσης είναι να προσδιορίσει τις ενέργειες που θα στηρίξουν τις Alzheimer's disease in real life--the dementia carer's survey (Η νόσος του Αλτσχάιµερ στην πραγµατική ζωή από τη σκοπιά των ατόµων που φροντίζουν τους ανοϊκούς ασθενείς: Alzheimer Europe (2008) Dementia in Europe Yearbook 2008 Έκθεση για τις σοβαρές και χρόνιες νόσους, 2007, Οµάδα έργου για τις σοβαρές και χρόνιες νόσους, DG SANCO Ψήφισµα της 17ης Απριλίου 1996 σχετικά µε τη νόσο του Αlzheimer και την πρόληψη των διαταραχών των διανοητικών λειτουργιών των ηλικιωµένων και ψήφισµα της 11ης Μαρτίου 1998 σχετικά µε τη νόσο του Alzheimer. Βλ. EL 3 EL

4 προσπάθειες των κρατών µελών για τη διασφάλιση αποτελεσµατικής και αποδοτικής αναγνώρισης, πρόληψης, διάγνωσης, αγωγής, περίθαλψης και έρευνας για τη νόσο του Αλτσχάιµερ και τις άλλες µορφές άνοιας στην Ευρώπη. Για το σκοπό αυτό, το 2010 θα γίνουν κοινές ενέργειες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και των κρατών µελών, όπως προβλέπεται στο πρόγραµµα εργασίας για την υλοποίηση του δεύτερου προγράµµατος «Υγεία» ( ) 14. Αυτό µε τη σειρά του θα συµβάλει στην επίτευξη του γενικότερου στόχου: τη βελτίωση των δεικτών υγείας και, κατά συνέπεια, την αύξηση των ετών υγιούς ζωής, έναν από τους κύριους δείκτες της στρατηγικής της Λισαβόνας Τα θέµατα Υπάρχουν τέσσερα βασικά θέµατα που θα µπορούσαν να αντιµετωπιστούν µε ενέργειες σε κοινοτικό επίπεδο: Οι άνθρωποι µπορούν να κάνουν κάτι για να προλάβουν την άνοια, ιδίως την αγγειακή άνοια και, σε κάποιο βαθµό, τη νόσο του Αλτσχάιµερ, και η έγκαιρη διάγνωση µπορεί να εξασφαλίσει ότι η ιατρική παρέµβαση πραγµατοποιείται τη στιγµή που είναι περισσότερο αποτελεσµατική. υστυχώς, υπάρχει µειωµένη συνειδητοποίηση της σηµασίας της πρόληψης και της έγκαιρης παρέµβασης σε όλη την ΕΕ. Υπάρχει σαφής ανάγκη για καλύτερη κατανόηση των διαφόρων µορφών άνοιας, ιδίως της νόσου του Αλτσχάιµερ και άλλων νευροεκφυλιστικών νόσων. Παρ όλα αυτά είναι ελάχιστος ο συντονισµός της έρευνας ζήτηµα που θα µπορούσε να βελτιωθεί σηµαντικά µε ενέργειες σε κοινοτικό επίπεδο και ανεπαρκή τα επιδηµιολογικά στοιχεία για την ενίσχυση της έρευνας και τη λήψη αποφάσεων στο µέλλον. Υπάρχουν καλές πρακτικές σε διάφορα µέρη της ΕΕ ως προς τη διάγνωση, την αγωγή και τη χρηµατοδότηση θεραπευτικών αγωγών για τις νόσους αυτές, αλλά δεν διαχέονται σε όλη την Ένωση. Και το πρόβληµα αυτό αποκτά µεγαλύτερη σηµασία εάν ληφθεί υπόψη ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση αντιµετωπίζει ήδη και θα συνεχίσει να αντιµετωπίζει έλλειψη νοσηλευτικού προσωπικού µε τα τυπικά προσόντα αλλά και παρεµφερή προβλήµατα λόγω έλλειψης υποστήριξης των ατόµων που αναλαµβάνουν ανεπίσηµα την παροχή φροντίδας. εν δίνεται επαρκής προσοχή στα δικαιώµατα των ατόµων που πάσχουν από γνωστικές ανεπάρκειες. Επίσης, δεν αναγνωρίζονται αρκετά οι νοητικές ικανότητες των ατόµων µεγαλύτερης ηλικίας, το ευρύ κοινό δεν γνωρίζει και δεν καταλαβαίνει τι είναι η νόσος του Αλτσχάιµερ και οι ασθενείς στιγµατίζονται, γεγονός που µπορεί να έχει επίδραση στην υγεία τους Απόφαση αριθ. 1350/2007/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συµβουλίου, της 23ης Οκτωβρίου 2007, που αφορά τη θέσπιση προγράµµατος κοινοτικής δράσης στον τοµέα της υγείας για την περίοδο Βλ. EL 4 EL

5 2. ΣΤΟΧΟΙ ΚΑΙ ΚΟΙΝΟΤΙΚΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΕΣ 2.1. Έγκαιρη δραστηριοποίηση για τη διάγνωση της άνοιας και την προαγωγή της καλής διαβίωσης σε µεγάλες ηλικίες Η διατήρηση της καλής σωµατικής και πνευµατικής υγείας (π.χ. µε την ανάπτυξη υγιούς καρδιαγγειακού συστήµατος, την ενθάρρυνση της µάθησης σε όλη τη διάρκεια της ζωής) µπορεί να βοηθήσει να αποφευχθεί η έκπτωση των γνωστικών λειτουργιών που οδηγεί στην άνοια. Η πρόληψη είναι αµεσότερη για την αγγειακή άνοια από ό,τι για τη νόσο του Αλτσχάιµερ, διότι οι παράγοντες κινδύνου για τα εγκεφαλικά επεισόδια είναι καλά προσδιορισµένοι και παρεµφερείς µε εκείνους για τις καρδιαγγειακές νόσους (όπως η στεφανιαία νόσος). Στους παράγοντες κινδύνου περιλαµβάνονται η υψηλή αρτηριακή πίεση, τα υψηλά επίπεδα χοληστερόλης και το κάπνισµα. εδοµένου ότι οι µισές περιπτώσεις άνοιας συνοδεύονται και από αγγειακή πάθηση, ο έλεγχος του αγγειακού παράγοντα κινδύνου θα µπορούσε να προστατεύσει από την εµφάνιση άνοιας 16. Απαιτείται περισσότερη στοχευµένη έρευνα για να γίνει καλύτερα κατανοητό ότι ένας «υγιεινός τρόπος ζωής» για τις εγκεφαλικές λειτουργίες είναι ένα ζήτηµα που αποκτά µεγαλύτερη σηµασία όσο γερνάει ο πληθυσµός της Ευρώπης. Για την κατανόηση του προβλήµατος από τον ίδιο τον ασθενή και την οικογένειά του αλλά και από τις δηµόσιες αρχές, σηµασία έχει η ακριβής και συνεπής διάγνωση. Ο εντοπισµός και η προβολή των βέλτιστων πρακτικών για την έγκαιρη διάγνωση της νόσου του Αλτσχάιµερ και των άλλων µορφών άνοιας είναι αναγκαίες συνιστώσες για την καλύτερη αξιοποίηση των διαθέσιµων παρεµβάσεων στα πρώιµα στάδια, οπότε θα είναι και αποτελεσµατικές. Μέσω της πρώιµης διάγνωσης και παρέµβασης είναι ίσως δυνατή η καθυστέρηση της εξέλιξης της νόσου στα τελευταία στάδια και, συνεπώς, η αναβολή της ιδρυµατοποίησης, οπότε και µειώνεται το υψηλό κόστος της µακροχρόνιας περίθαλψης στο τερµατικό στάδιο. Σε επίπεδο ΕΕ έχει ήδη πραγµατοποιηθεί πρόοδος ως προς τη διαµόρφωση της βάσης για µια έγκαιρη, ακριβή διάγνωση κατά τρόπο ώστε να γίνεται καλύτερη χρήση των υφιστάµενων αγωγών 17. Η Επιτροπή θα στηρίξει τη συνέχιση των προσπαθειών ώστε να διαµορφωθούν βέλτιστες πρακτικές για την έγκαιρη διάγνωση της νόσου του Αλτσχάιµερ και των άλλων µορφών άνοιας. Επιπλέον, αυξάνονται τα στοιχεία που δείχνουν ότι η πνευµατική δραστηριότητα και εγρήγορση (µέσω της διά βίου µάθησης, όπως και µέσω κοινωνικών δραστηριοτήτων) µειώνει τον κίνδυνο της προσβολής από άνοια, συµπεριλαµβανοµένης της νόσου του Αλτσχάιµερ. Αντίστροφα, η αδράνεια φαίνεται να είναι παράγοντας κινδύνου. Σύµφωνα µε στοιχεία, όταν έρχεται η ώρα της συνταξιοδότησης και τα άτοµα δεν προσαρµόζουν σωστά τη ζωή τους, τότε η συνταξιοδότηση λειτουργεί καταλυτικά για την µείωση των γνωστικών λειτουργιών λόγω ηλικίας 18. Η εξέλιξη αυτή θα µπορούσε να αναχαιτιστεί από ευέλικτες ρυθµίσεις αποχώρησης από την εργασία και από την εξεύρεση απασχόλησης µετά τη λήξη της κανονικής επαγγελµατικής δραστηριότητας (συµβάλλοντας έτσι και στη βιωσιµότητα των συνταξιοδοτικών συστηµάτων), καθώς και από άλλες ρυθµίσεις των συστηµάτων υγειονοµικής περίθαλψης και κοινωνικής πρόνοιας Alzheimer Europe (2008) Dementia in Europe Yearbook 2008 Στα µέσα που διατίθενται περιλαµβάνεται η εξέταση MMSE (Mini Mental State Examination: σύντοµη δοκιµασία γνωστικής εκτίµησης) και το σχέδιο DESCRIPA της ΕΕ (Development of Screening guidelines and diagnostic Criteria for Predementia Alzheimer's disease) βλ. EL 5 EL

6 Στο συνέδριο υψηλού επίπεδου της ΕΕ µε θέµα «Together for Mental Health and Well-being» που πραγµατοποιήθηκε στις 13 Ιουνίου 2008 παρουσιάστηκε το «ευρωπαϊκό σύµφωνο για την ψυχική υγεία και ευεξία» 19. Η έναρξη ισχύος του συµφώνου είναι µια ευκαιρία για να ληφθεί υπόψη και αυτή η διάσταση της νόσου, να διαµορφωθεί ένα πλαίσιο για δραστηριότητες ευαισθητοποίησης και να γίνει ανταλλαγή καλών πρακτικών στην αντιµετώπιση των σχετικών µε τη νόσο του Αλτσχάιµερ προκλήσεων, ως µια πτυχή στον κεντρικό άξονα του συµφώνου που είναι η ψυχική υγεία, η ευεξία και οι διαταραχές. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δηµοσίευσε στις 14 Ιουνίου 2007 την ανακοίνωση µε θέµα «Η ευγηρία στην κοινωνία της πληροφορίας» [COM(2007) 332] 20 στην οποία προτείνονται συγκεκριµένες ενέργειες. Σε αυτές περιλαµβάνονται πρωτοβουλίες που εντάσσονται στο τµήµα του 7ου προγράµµατος-πλαισίου (ΠΠ) που αφορά τις τεχνολογίες των πληροφοριών και των επικοινωνιών (ΤΠΕ), καθώς και πιλοτικά σχέδια µεγάλης κλίµακας µε περιφέρειες στο πλαίσιο του προγράµµατος «Ανταγωνιστικότητα και καινοτοµία», τα οποία θα επικεντρώνονται σε λύσεις ΤΠΕ για τους ηλικιωµένους µε γνωστικά προβλήµατα και ήπιες άνοιες, καθώς και σε αυτούς που τους φροντίζουν. Επιπλέον, ένα κοινό πρόγραµµα έρευνας και καινοτοµίας 21 έχει αρχίσει να εφαρµόζεται µεταξύ της ΕΕ και 23 ευρωπαϊκών χωρών για νέα προϊόντα και υπηρεσίες ΤΠΕ που θα συµβάλουν στην οµαλή γήρανση, ενώ µπορούν να αναπτυχθούν και λύσεις υποβοήθησης για τη νόσο του Αλτσχάιµερ. Ενέργειες: Να ενσωµατωθεί η διάσταση της άνοιας στις εν εξελίξει και µελλοντικές πρωτοβουλίες της ΕΕ για την πρόληψη, ιδίως σε όσες αφορούν την καρδιαγγειακή υγεία και τη σωµατική άσκηση. Να διατυπωθούν συστάσεις που θα βοηθήσουν τους πολίτες να προλάβουν την εκδήλωση µορφών άνοιας. Να συµπεριληφθεί η διάσταση της άνοιας σε ευέλικτες ευρωπαϊκές πολιτικές για τη σύνταξη και στις πρωτοβουλίες που θα αναληφθούν στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού συµφώνου για την ψυχική υγεία και ευεξία Κοινή ευρωπαϊκή προσπάθεια για την καλύτερη κατανόηση της άνοιας: βελτίωση των επιδηµιολογικών στοιχείων και συντονισµός της έρευνας Είναι ουσιαστικό να διαθέτουν τα κράτη µέλη αξιόπιστα στοιχεία για τον επιπολασµό και την επίπτωση των ανοιών, για να µπορέσουν να καταρτίσουν τα κατάλληλα σχέδια και να λάβουν µέτρα πρόνοιας, λαµβάνοντας υπόψη τις σηµαντικές συνέπειες για τα δηµόσια οικονοµικά σε όλη την Ευρώπη. Η Επιτροπή θα συνεχίσει τις εργασίες της για την απόκτηση αξιόπιστων στοιχείων για τον επιπολασµό και την επίπτωση ανάλογα µε την ηλικία και βάσει της µεθοδολογίας του σχεδίου ευρωπαϊκής συνεργασίας για την άνοια (EuroCoDe) 22. Ειδικότερα, η Επιτροπή θα προωθήσει, στο πλαίσιο του προγράµµατος «Υγεία» πρωτοβουλίες για την απόκτηση καλύτερων στοιχείων σχετικά µε τον επιπολασµό, τους παράγοντες κινδύνου και τους τρόπους αντιµετώπισής τους, καθώς και σχετικά µε την επικύρωση νέων κριτηρίων για Απόφαση αριθ. 742/2008/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συµβουλίου της 9ης Ιουλίου 2008, ΕΕ L 201/49 της EL 6 EL

7 την έγκαιρη διάγνωση. Στο µέλλον, η σχεδιαζόµενη ευρωπαϊκή έρευνα εξέτασης της υγείας (EHES) 23 θα είναι σε θέση να παρέχει πολύτιµες πληροφορίες µέσω της γνωστικής δοκιµασίας, οι οποίες θα έχουν µεγάλη διαγνωστική αξία για το συγκεκριµένο πρόβληµα. Το 7ο πρόγραµµα-πλαίσιο (ΠΠ) για την έρευνα και την τεχνολογική ανάπτυξη 24 θα επιδιώξει τη διαµόρφωση συνεργειών µε ιδιαίτερη έµφαση στο θέµα «Υγεία» του ειδικού προγράµµατος «Συνεργασία», όπου η έρευνα για τις νευροεκφυλιστικές νόσους αποτελεί ειδικό ερευνητικό τοµέα και η έρευνα για τη γήρανση είναι διαθεµατικό ζήτηµα. Οι ερευνητικές προσπάθειες της Κοινότητας στον τοµέα αυτό έχουν ενταθεί στο 7ο ΠΠ στο πλαίσιο του θέµατος «Υγεία», επικεντρώνονται στα πεδία της έρευνας για τον εγκέφαλο και της έρευνας για τη δηµόσια υγεία και καλύπτουν θέµατα όπως οι µηχανισµοί κατανόησης της νόσου, η νοητική υγεία των ασθενών, οι στρατηγικές πρόληψης για υγιή γήρανση και η ίση πρόσβαση στην περίθαλψη. Ενόψει των σηµαντικών προκλήσεων που θέτουν για τη δηµόσια υγεία η νόσος του Αλτσχάιµερ και άλλες µορφές άνοιας, µπορούν να ενισχυθούν πολλά υποσχόµενοι τοµείς έρευνας, ιδίως µε την ενίσχυση του συντονισµού της βασικής και της κλινικής έρευνας. Παραδείγµατα τοµέων δυνητικού ενδιαφέροντος είναι η έρευνα για την παθοφυσιολογία της νόσου, συµπεριλαµβανοµένων επιδηµιολογικών και κλινικών δοκιµών, η έρευνα για τα οικονοµικά της υγείας, οι κοινωνικές και ανθρωπιστικές επιστήµες που βοηθούν στην κατανόηση των ψυχολογικών και κοινωνικών πτυχών της νόσου και η έρευνα για τα µοντέλα κοινωνικής πρόνοιας, συµπεριλαµβανοµένης της ανταλλαγής βέλτιστων πρακτικών όσον αφορά την κατάρτιση αυτών που φροντίζουν τους ασθενείς, κατά τρόπο ώστε η φροντίδα των ασθενών να µην περιορίζεται στη φαρµακευτική αγωγή, αλλά να περιλαµβάνει και µη φαρµακολογικές προσεγγίσεις, όπως είναι κοινά αποδεκτό. Εντός της θεµατικής ενότητας «Υγεία» του ειδικού προγράµµατος «Συνεργασία», η τρίτη δραστηριότητα µε τίτλο «Βελτιστοποίηση της παροχής ιατροφαρµακευτικής περίθαλψης στους Ευρωπαίους πολίτες» προβλέπει ερευνητικές εργασίες για τη δηµόσια υγεία που θα συµβάλουν στο να τεθούν τα θεµέλια για τη λήψη τεκµηριωµένων πολιτικών αποφάσεων για τα συστήµατα υγείας και τη χάραξη αποτελεσµατικών στρατηγικών για την προαγωγή της υγείας, την πρόληψη των νόσων, τη διάγνωση και τη θεραπεία. Μέχρι σήµερα έχουν ολοκληρωθεί δύο προσκλήσεις υποβολής προτάσεων µε θέµα τον αντίκτυπο της γήρανσης και έχουν οδηγήσει σε ερευνητικά σχέδια για τα συστήµατα υγείας και τη µακροχρόνια φροντίδα των ηλικιωµένων, την οργάνωση της περίθαλψης για τους ασθενείς που πάσχουν από άνοια, έναν χάρτη πορείας για την έρευνα στον τοµέα της γήρανσης, κοόρτες γήρανσης και δείκτες για την υγεία, καθώς και για τη δηµογραφική γήρανση. Επίσης, µε βάση τα σχέδια αυτά πρέπει γίνει έρευνα και να καθοριστούν οι προτεραιότητες των κρατών µελών. Τα πρώτα βήµατα για την προώθηση της συνεργασίας στον τοµέα των δηµόσιων ερευνητικών προσπαθειών που στοχεύουν σε προτεραιότητες συναφείς µε τις νευροεκφυλιστικές νόσους, ιδίως τη νόσο του Αλτσχάιµερ, γίνονται σε ευρωπαϊκό επίπεδο Απόφαση αριθ. 1982/2006/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συµβουλίου, της 18ης εκεµβρίου 2006, σχετικά µε το έβδοµο πρόγραµµα-πλαίσιο δραστηριοτήτων έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης της Ευρωπαϊκής Κοινότητας ( ) (ΕΕ L 412 της , σ. 1) και απόφαση 2006/971/ΕΚ του Συµβουλίου, της 19ης εκεµβρίου 2006, σχετικά µε το ειδικό πρόγραµµα Συνεργασία για την εκτέλεση του 7ου προγράµµατος-πλαισίου της Ευρωπαϊκής Κοινότητας για τις δραστηριότητες έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης ( ) (ΕΕ L 54 της , σ. 30). EL 7 EL

8 µέσω της προσέγγισης του κοινού προγραµµατισµού 25. Η προσέγγιση αυτή συνεπάγεται προαιρετική συµµετοχή των κρατών µελών, βάσει µεταβλητής γεωµετρίας, στον καθορισµό, την κατάρτιση και την εφαρµογή κοινών στρατηγικών προγραµµάτων ερευνών, βασισµένων σε κοινό όραµα όσον αφορά τον τρόπο αντιµετώπισης σοβαρών προκλήσεων που απασχολούν την κοινωνία σήµερα. Οι νευροεκφυλιστικές νόσοι έχουν χαρακτηριστεί από τα κράτη µέλη ως τοµέας όπου η κοινωνική ζήτηση είναι µεγάλη και όπου µια κοινή πρωτοβουλία, υλοποιούµενη µέσω κοινού προγραµµατισµού, θα βελτίωνε πάρα πολύ τις τρέχουσες κατακερµατισµένες προσπάθειες στον ευρωπαϊκό ερευνητικό χώρο. Σήµερα, οι πόροι σκορπίζονται ανάµεσα σε πολλά και διαφορετικά χρηµατοδοτικά όργανα διεσπαρµένα στα 27 κράτη µέλη της ΕΕ και χωρίς να υπάρχει ευθυγράµµιση σε επίπεδο πολιτικής. Το γεγονός αυτό δηµιουργεί κίνδυνο σπατάλης των πόρων, µε επικάλυψη της δηµόσιας χρηµατοδότησης της έρευνας σε επίπεδο ΕΕ. Χρειάζεται, συνεπώς, µια κοινή ευρωπαϊκή προσπάθεια για τη δηµιουργία ενός κοινού οράµατος για τις ερευνητικές ανάγκες και τα µέτρα προς υλοποίηση στον τοµέα αυτό, ώστε να προαχθεί η συνεργασία σε επίπεδο ΕΕ, να σχεδιαστούν και να τελειοποιηθούν καινοτόµοι προσεγγίσεις ανάλογες των επιστηµονικών, ιατρικών και κοινωνικών διακυβευµάτων, να αποφευχθεί η κατασπατάληση των προσπαθειών και να αυξηθούν η απόδοση και η αποτελεσµατικότητα των εθνικών και κοινοτικών πόρων για την έρευνα και ανάπτυξη (Ε&A). Για το σκοπό αυτό, µαζί µε την ανακοίνωση, η Επιτροπή υποβάλλει πρόταση σύστασης του Συµβουλίου σχετικά µε πρωτοβουλία δοκιµαστικού κοινού προγραµµατισµού για την καταπολέµηση των νευροεκφυλιστικών νόσων, ιδίως της νόσου του Αλτσχάιµερ, για τη συνένωση και το συντονισµό των προσπαθειών των ευρωπαίων ερευνητών της βασικής και κλινικής έρευνας στον τοµέα αυτόν. Σκοπός της σύστασης είναι να αναπτυχθεί µια νέα προσέγγιση, µέσω συνεργασίας και συνδυασµού των εθνικών ερευνητικών προγραµµάτων για την αποτελεσµατικότερη αντιµετώπιση των κοινών ευρωπαϊκών προκλήσεων στον τοµέα των νευροεκφυλιστικών νόσων, ιδίως της νόσου του Αλτσχάιµερ, και για την καλύτερη αξιοποίηση των περιορισµένων ευρωπαϊκών δηµόσιων πόρων για την Ε&Α. Η προσέγγιση αυτή συνεπάγεται ότι τα κράτη µέλη θα αναπτύξουν κοινή προοπτική για τους τρόπους µε τους οποίους η συντονισµένη και συνεργατική έρευνα µπορούν να συµβάλουν στην καλύτερη κατανόηση, ανίχνευση, πρόληψη και καταπολέµηση των νευροεκφυλιστικών νόσων, ιδίως της νόσου του Αλτσχάιµερ, και ότι θα καταρτίσουν και θα εφαρµόσουν µια στρατηγική ατζέντα για την έρευνα που θα υλοποιήσει τα σχέδια τους. Καλείται, συνεπώς, η Επιτροπή να µεριµνήσει για συµπληρωµατικά µέτρα υποστήριξης της δοκιµαστικής πρωτοβουλίας κοινού προγραµµατισµού, στα οποία µπορεί να περιλαµβάνεται η υποστήριξη της διαχειριστικής δοµής και η κατάρτιση µιας στρατηγικής ατζέντας για την έρευνα, η παροχή στοιχείων, πληροφοριών και ανάλυσης για τις τελευταίες εξελίξεις στον τοµέα αυτό σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο. Ενέργειες: Να βελτιωθούν τα επιδηµιολογικά στοιχεία για τη νόσο του Αλτσχάιµερ και άλλες µορφές άνοιας, κατ εφαρµογή των συµπερασµάτων του σχεδίου EuroCoDe. 25 Συµπεράσµατα του Συµβουλίου σχετικά µε κοινή δέσµευση των κρατών µελών για την καταπολέµηση των νευροεκφυλιστικών νόσων, ιδίως της νόσου του Αλτσχάιµερ. EL 8 EL

9 Να χρησιµοποιηθεί η σχεδιαζόµενη ευρωπαϊκή έρευνα εξέτασης της υγείας για την παροχή νέων στοιχείων σε επίπεδο ΕΕ σχετικά µε τον επιπολασµό των ατόµων µε πρώιµες διαταραχές της γνωστικής λειτουργίας. Να εγκριθεί πρόταση σύστασης του Συµβουλίου για µια πρωτοβουλία κοινού προγράµµατος για την καταπολέµηση των νευροεκφυλιστικών νόσων, ιδίως της νόσου του Αλτσχάιµερ Υποστήριξη της εθνικής αλληλεγγύης ως προς τις άνοιες: ανταλλαγή των βέλτιστων πρακτικών για τη φροντίδα των ανοϊκών ασθενών Η ανοικτή µέθοδος συντονισµού στον τοµέα της κοινωνικής προστασίας, της κοινωνικής ένταξης και της µακροχρόνιας φροντίδας µε τις συναφείς δραστηριότητες (διαδικασία αξιολόγησης από οµολόγους, διάσκεψη, θέµα για την προσεχή κοινή έκθεση) µπορεί να αποτελέσει το µέσο για την ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών, ιδίως όσον αφορά πρότυπα περίθαλψης και για τη χρηµατοδότηση της κοινωνικής προστασίας για τα άτοµα µε νευροεκφυλιστικές παθήσεις και τις οικογένειές τους. Επιπλέον, πρέπει να γίνονται γνωστές ευρύτερα οι βέλτιστες πρακτικές για την καλύτερη υποστήριξη προς τα µέλη της οικογένειας που φροντίζουν τα άτοµα που πάσχουν από τη νόσο του Αλτσχάιµερ και άλλες µορφές άνοιας. Μαζί µε αυτό η Επιτροπή θα ενισχύσει και την ανάπτυξη καλών πρακτικών, όπου αυτές χρειάζονται, µε την παροχή πληροφοριών για το πώς µπορούν τα τρέχοντα κοινοτικά προγράµµατα (ιδίως τα διαρθρωτικά ταµεία) να συνδράµουν στη χρηµατοδότηση τέτοιων εξελίξεων στα κράτη µέλη. Η φροντίδα σε επίπεδο τοπικής κοινότητας, η κατ οίκον περίθαλψη, η παραµονή σε ίδρυµα και τα κέντρα ηµερήσιας φροντίδας είναι τοµείς έντασης εργασίας στους οποίους το κόστος προσωπικού αντιστοιχεί στο µεγαλύτερο µέρος των συνολικών δαπανών. Η εξεύρεση προσωπικού στους κλάδους αυτούς είναι µεγάλο πρόβληµα για τα κράτη µέλη, ιδίως λόγω της έλλειψης ιατρικού και νοσηλευτικού προσωπικού αλλά και προσωπικού στον τοµέα της κοινωνικής πρόνοιας. Πρέπει να προαχθεί η εξειδικευµένη κατάρτιση των νοσηλευτών και των µελών της οικογένειας των ασθενών µε Αλτσχάιµερ. Συνεπώς, η Επιτροπή θα διερευνήσει τη δυνατότητα ενίσχυσης της συνεργασίας για την ανάπτυξη ιδεών και λύσεων τόσο σε εθνικό όσο και σε ευρωπαϊκό επίπεδο, µε την προαγωγή µιας ολιστικής προσέγγισης για την περίθαλψη. Θα επικεντρωθεί επίσης στη διαµόρφωση ποιοτικών πλαισίων για τις υπηρεσίες υγειονοµικής περίθαλψης και κοινωνικής πρόνοιας για τους ανοϊκούς ασθενείς µέσω του προγράµµατος «Υγεία». Η ισχυροποίηση των εθνικών και διεθνών ενώσεων για τη νόσο Αλτσχάιµερ και των οργανώσεων των ασθενών πρέπει να εξασφαλίζει ότι λαµβάνεται δεόντως υπόψη η γνώµη των ασθενών και των εκπροσώπων τους. Πρόκειται για στόχο του δεύτερου προγράµµατος «Υγεία» και των υφιστάµενων εθνικών στρατηγικών για την άνοια. Το πρόγραµµα PROGRESS της ΕΕ ( ) 26 για την καταπολέµηση του κοινωνικού αποκλεισµού και των διακρίσεων, την προαγωγή της ισότητας των φύλων και την ενσωµάτωση των ατόµων µε αναπηρίες θα συνεχίσει να παρέχει υποστήριξη στις οργανώσεις που εκπροσωπούν τους ασθενείς και τους συγγενείς τους. Θα χρησιµοποιηθούν επίσης οι δυνατότητες που παρέχει το σχέδιο δράσης της ΕΕ για την αναπηρία (DAP) Απόφαση αριθ. 1672/2006/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συµβουλίου της 24ης Οκτωβρίου 2006 για τη θέσπιση κοινοτικού προγράµµατος για την απασχόληση και την κοινωνική αλληλεγγύη Progress. EL 9 EL

10 Ενέργειες: Να καταγραφούν οι τρέχουσες και υπό σχεδιασµό καλές πρακτικές που έχουν σχέση µε την αγωγή και την περίθαλψη των πασχόντων από τη νόσο του Αλτσχάιµερ και άλλες µορφές άνοιας και να βελτιωθεί η διάχυση και εφαρµογή τέτοιων πρακτικών (µε τη χρήση, όπου αυτό είναι δυνατό, των διαρθρωτικών ταµείων). Να διαµορφωθούν, µέσω της ανοικτής µεθόδου συντονισµού, ποιοτικά πλαίσια για την παροχή ιατρικής αγωγής και φροντίδας στους ανοϊκούς ασθενείς. Να αξιοποιηθούν οι δυνατότητες του σχεδίου δράσης της ΕΕ για την αναπηρία (DAP) για την ενίσχυση των οργανώσεων των ασθενών Σεβασµός των δικαιωµάτων των ασθενών µε άνοια Η εικόνα που επικρατεί στην ευρωπαϊκή κοινωνία για τη νόσο του Αλτσχάιµερ και άλλες µορφές άνοιας είναι αρνητική και συνήθως συνδέεται µε φόβο και απόγνωση που µπορεί να έχει επίδραση στην υγεία των ασθενών. Η σταδιακή απώλεια των ικανοτήτων εµποδίζει τα άτοµα µε άνοια να διατηρήσουν τη θέση τους και να συµµετάσχουν ενεργητικά στην κοινωνία. Οι φροντιστές µπορούν επίσης να βιώνουν τον κοινωνικό αποκλεισµό ως απόρροια των συνεπειών της άνοιας των αγαπηµένων τους προσώπων. Ωστόσο, η διατήρηση των κοινωνικών επαφών και της κινητικότητας βοηθά στη διατήρηση της αυτονοµίας και της σωµατικής και ψυχικής ευεξίας για µεγαλύτερο χρονικό διάστηµα, στην ελαχιστοποίηση της ανάγκης για βοήθεια και στην αποτροπή της κοινωνικής αποµόνωσης και κατάθλιψης. Η ανακοίνωση της διάγνωσης της νόσου στα ανοϊκά άτοµα έχει µεγάλη σηµασία, διότι τους επιτρέπει να λάβουν ενεργητικό µέρος στις αποφάσεις που επηρεάζουν τη ζωή τους. υστυχώς, οι γνωστικές λειτουργίες φθίνουν σταδιακά και φθάνει µια στιγµή που το ανοϊκό άτοµο δεν µπορεί πλέον να διαχειριστεί τη ζωή του µόνο του και χρειάζεται βοήθεια για τη λήψη αποφάσεων λίγο ή πολύ σηµαντικών, όπως οικονοµικά θέµατα ή ιατρικές αποφάσεις. Βοήθεια στο ανοϊκό άτοµο µπορεί να παρασχεθεί από έναν κηδεµόνα ή νόµιµο εκπρόσωπο, αλλά οι εθνικοί νόµοι διαφέρουν στο θέµα αυτό ευρέως, όπως διαπίστωσε η µελέτη της«alzheimer Europe» κατά τη διεξαγωγή των σχεδίων της Lawnet 27. Πάντως, είναι πολύ σηµαντικό να δίνεται η δυνατότητα στον ανοϊκό ασθενή να εκφράσει τις επιθυµίες του, στο βαθµό που είναι σε θέση να το κάνει. Η Επιτροπή µπορεί να συµβάλει στην ανάληψη ηγετικού ρόλου σε ό,τι αφορά τη χάραξη πολιτικής για την αναγνώριση των δικαιωµάτων των ηλικιωµένων µε γνωστικές διαταραχές. Έχει µάλιστα διοργανώσει την πρώτη ευρωπαϊκή διάσκεψη για την πρόληψη της παραµέλησης και της κακοποίησης των ηλικιωµένων (2008). Σχεδιάζει επίσης να δηµιουργήσει ένα ευρωπαϊκό δίκτυο στο οποίο θα συµµετέχουν οι παράγοντες του δηµόσιου και του ιδιωτικού τοµέα που έχουν άµεση σχέση µε τα δικαιώµατα και την αξιοπρέπεια των ατόµων µε άνοια, οι οποίοι θα διατυπώσουν συστάσεις για την αξιοπρέπεια, την αυτονοµία και την κοινωνική ένταξη ως µέσο διατήρησης της σωµατικής και ψυχικής υγείας των ατόµων αυτών. Αυτό θα συµβάλει στην απόδοση ηγετικού ρόλου στην ΕΕ για τη µείωση του στιγµατισµού λόγω της νόσου του Αλτσχάιµερ και άλλων µορφών άνοιας και θα συµβάλλει 27 Alzheimer Europe (2002): Comparative analysis of legislation in Europe relating to the rights of people with dementia (Συγκριτική ανάλυση της νοµοθεσίας στην Ευρώπη για τα δικαιώµατα των ατόµων µε άνοια) στη διεύθυνση: EL 10 EL

11 στην καλή διαβίωση των ασθενών αυτών. Το προτεινόµενο ευρωπαϊκό δίκτυο θα συνεισφέρει επίσης στην ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών για το σεβασµό των δικαιωµάτων των ευπαθών ενηλίκων και στην πάταξη της κακοποίησης των ασθενών. Ενέργειες: Να δηµιουργηθεί, στο πλαίσιο των δυνατοτήτων που παρέχει το πρόγραµµα «Υγεία» ένα ευρωπαϊκό δίκτυο για τα δικαιώµατα και την αξιοπρέπεια των ανοϊκών ασθενών, το οποίο θα διατυπώσει συστάσεις για την αξιοπρέπεια, την αυτονοµία και την κοινωνική ένταξη και θα προωθήσει την ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών για το σεβασµό των δικαιωµάτων των ευπαθών ενηλίκων και την πάταξη της κακοποίησης των ασθενών. 3. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΕΠΟΜΕΝΑ ΒΗΜΑΤΑ Η δηµόσια υγεία, η έρευνα, η κοινωνική προστασία και τα δικαιώµατα και η αυτονοµία συνιστούν τις τέσσερις συνιστώσες των ενεργειών που πρέπει να γίνουν για την αντιµετώπιση µιας πραγµατικότητας στις κοινωνίες µας. Ο πληθυσµός της Ευρώπης γερνάει και είναι ευθύνη όλων να εξασφαλίσουν ότι οι άνθρωποι γερνούν µε αξιοπρέπεια, διατηρούν όσο είναι δυνατόν την υγεία τους και απολαµβάνουν τα ίδια δικαιώµατα µε κάθε άλλο άνθρωπο. Η Επιτροπή προτίθεται να χρησιµοποιήσει, για τους σκοπούς της παρούσας ανακοίνωσης, τα διάφορα νοµικά µέσα που έχει στη διάθεσή της (πρόγραµµα «Υγεία», έβδοµο πρόγραµµαπλαίσιο, δράση της ΕΕ για την αναπηρία, ανοικτή µέθοδος συντονισµού και στατιστικό πρόγραµµα) µε ολοκληρωµένο τρόπο για να εξασφαλίσει αποτελεσµατικότητα και συντονισµό υψηλού επιπέδου και τη βέλτιστη χρήση των πόρων. Η κοινοτική δράση µπορεί να συνεισφέρει στηρίζοντας τα κράτη µέλη στην αντιµετώπιση του προβλήµατος των διαφόρων µορφών άνοιας µε δεδοµένη τη δηµογραφική γήρανση. Τέλος, η Κοινότητα µπορεί να προβεί σε διορθωτικές ενέργειες, αλλά η επιτυχία του εγχειρήµατος θα εξαρτηθεί κατά κύριο λόγο από τον πρωταγωνιστικό ρόλο των κρατών µελών και της κοινωνίας των πολιτών. Για το σκοπό αυτό, η Επιτροπή θα υποστηρίξει τη διοργάνωση της παγκόσµιας ηµέρας Αλτσχάιµερ (21 Σεπτεµβρίου) µέσω ευρωπαϊκών και εθνικών πρωτοβουλιών. Η Επιτροπή, εργαζόµενη µε γνώµονα τα µέτρα που προωθεί η παρούσα ανακοίνωση και σε συνεργατικό πλαίσιο, θα συµµετέχει στις συλλογικές προσπάθειες για τη µεγιστοποίηση της υγείας σε µια γηράσκουσα κοινωνία σε όλη την Ευρώπη. Η πρωτοβουλία της Επιτροπής για τη νόσο του Αλτσχάιµερ και τις άλλες µορφές άνοιας πρέπει να στοχεύει στην ενίσχυση της συνεργασίας σε διεθνές επίπεδο µε όλες τις ενδιαφερόµενες χώρες και σε στενή συνεργασία µε την Παγκόσµια Οργάνωση Υγείας. Η διεθνής συνεργασία είναι ήδη αναπόσπαστο τµήµα του περιοδικού προγράµµατος-πλαισίου για την έρευνα. Η Επιτροπή θα ετοιµάσει έως το 2013 έκθεση για την εφαρµογή της παρούσας ανακοίνωσης την οποία θα απευθύνει στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συµβούλιο στο τέλος της κοινής δράσης που θα αναλάβουν η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τα κράτη µέλη για την εφαρµογή των ενεργειών που προτείνονται στην παρούσα ανακοίνωση. EL 11 EL

ΣΧΕΔΙΟ ΕΚΘΕΣΗΣ. EL Eνωμένη στην πολυμορφία EL 2010/2084(INI) 30.9.2010

ΣΧΕΔΙΟ ΕΚΘΕΣΗΣ. EL Eνωμένη στην πολυμορφία EL 2010/2084(INI) 30.9.2010 ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 2009-2014 Επιτροπή Περιβάλλοντος, Δημόσιας Υγείας και Ασφάλειας των Τροφίμων 30.9.2010 2010/2084(INI) ΣΧΕΔΙΟ ΕΚΘΕΣΗΣ σχετικά με μια ευρωπαϊκή πρωτοβουλία για την Νόσο του Αλτσχάιμερ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΣΥΜΦΩΝΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΣΥΜΦΩΝΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΣΥΜΦΩΝΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΔΙΑΣΚΕΨΗ ΥΨΗΛΟΥ ΕΠΙΠΕΔΟΥ ΜΑΖΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ Βρυξελλες, 12-13 ιουνιου 2008 Slovensko predsedstvo EU 2008 Slovenian Presidency

Διαβάστε περισσότερα

2. Επιστημονικές προτεραιότητες και υποστηρικτικές-ενισχυτικές δράσεις

2. Επιστημονικές προτεραιότητες και υποστηρικτικές-ενισχυτικές δράσεις Περίληψη 1. Ιστορικό και σκοπός της ερευνητικής στρατηγικής Οι Νευροεκφυλιστικές Νόσοι (ND) είναι σε μεγάλο βαθμό ανίατες καταστάσεις που εξασθενούν τον ασθενή και συνδέονται στενά με την ηλικία. Μεταξύ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Για τη Διεθνή Ημέρα Κατά της Κακοποίησης των Ηλικιωμένων (15 Ιουνίου)

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Για τη Διεθνή Ημέρα Κατά της Κακοποίησης των Ηλικιωμένων (15 Ιουνίου) ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Αθήνα, 15-07-2012 Για τη Διεθνή Ημέρα Κατά της Κακοποίησης των Ηλικιωμένων (15 Ιουνίου) Κατά τα τελευταία χρόνια, το θέμα της κακοποίησης και αμέλειας κατά της ευάλωτης ομάδας των ηλικιωμένων

Διαβάστε περισσότερα

Ευρώπη 2020 Αναπτυξιακός προγραμματισμός περιόδου 2014-2020 ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗ ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2012

Ευρώπη 2020 Αναπτυξιακός προγραμματισμός περιόδου 2014-2020 ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗ ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2012 ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ & ΘΡΑΚΗΣ Ενδιάμεση Διαχειριστική Αρχή Ευρώπη 2020 Αναπτυξιακός προγραμματισμός περιόδου 2014-2020 ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗ ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2012 Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Μακεδονία Θράκη»

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙ ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΟΙ ΤΩΝ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΝ ΤΩΝ ΚΡΑΤΩΝ ΜΕΛΩΝ, I. ΕΙΣΑΓΩΓΗ

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙ ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΟΙ ΤΩΝ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΝ ΤΩΝ ΚΡΑΤΩΝ ΜΕΛΩΝ, I. ΕΙΣΑΓΩΓΗ 14.6.2014 EL Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης C 183/5 Ψήφισμα του Συμβουλίου και των αντιπροσώπων των κυβερνήσεων των κρατών μελών, συνερχομένων στα πλαίσια του Συμβουλίου, της 20ής Μαΐου 2014,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΥΝΟΧΗΣ 2014-2020

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΥΝΟΧΗΣ 2014-2020 ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΒΙΩΣΙΜΗ ΑΣΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΥΝΟΧΗΣ 2014-2020 Οι νέοι κανόνες και η νομοθεσία που διέπουν τον επόμενο γύρο επένδυσης από την πολιτική συνοχής της ΕΕ για την περίοδο 2014-2020 υιοθετήθηκαν

Διαβάστε περισσότερα

Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ. για το ευρωπαϊκό έτος ενεργού γήρανσης (2012)

Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ. για το ευρωπαϊκό έτος ενεργού γήρανσης (2012) ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, 6.9.2010 COM(2010) 462 τελικό 2010/0242 (COD) C7-0253/10 Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ για το ευρωπαϊκό έτος ενεργού γήρανσης (2012) (κείµενο

Διαβάστε περισσότερα

Τεύχος 6 ο - Άρθρο 2 α

Τεύχος 6 ο - Άρθρο 2 α Τεύχος 6 ο - Άρθρο 2 α ΚΑΘΟΔΗΓΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΠΑΘΕΙΑ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟΥ ΓΙΑ ΤΗ ΓΗΡΑΝΣΗ ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΝΟΣΟΥ ALZHEIMER ΓΙΑ ΝΑ ΕΚΣΥΓΧΡΟΝΙΣΘΟΥΝ ΤΑ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΑ ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΝΟΣΟ ALZHEIMER Μετάφραση:

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΕΚΘΕΣΗΣ. EL Eνωμένη στην πολυμορφία EL 2014/2236(INI) 15.4.2015

ΣΧΕΔΙΟ ΕΚΘΕΣΗΣ. EL Eνωμένη στην πολυμορφία EL 2014/2236(INI) 15.4.2015 ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 2014-2019 Επιτροπή Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων 15.4.2015 2014/2236(INI) ΣΧΕΔΙΟ ΕΚΘΕΣΗΣ σχετικά με την κοινωνική επιχειρηματικότητα και την κοινωνική καινοτομία στην καταπολέμηση

Διαβάστε περισσότερα

Ο στόχος αυτός είναι σε άμεση συνάρτηση με τη στρατηγική της Λισαβόνας, και συγκεκριμένα την ενίσχυση της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής μέσω:

Ο στόχος αυτός είναι σε άμεση συνάρτηση με τη στρατηγική της Λισαβόνας, και συγκεκριμένα την ενίσχυση της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής μέσω: ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΥΠΟΥ Δελτίο Τύπου Ομιλία Γενικού Γραμματέα Διαχείρισης Κοινοτικών & Άλλων Πόρων Του Υπουργείου Απασχόλησης και Κοινωνικής Προστασίας Κυρίου Κωνσταντίνου

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΤΩΝ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΜΕΤΑΦΟΡΩΝ ΤΗΣ ΕΕ

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΤΩΝ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΜΕΤΑΦΟΡΩΝ ΤΗΣ ΕΕ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΘΕΜΑΤΙΚΟ ΤΜΗΜΑ Β: ΔΙΑΡΘΡΩΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΥΝΟΧΗΣ ΜΕΤΑΦΟΡΕΣ ΚΑΙ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΤΩΝ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΜΕΤΑΦΟΡΩΝ ΤΗΣ ΕΕ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 2004 2009 Επιτροπή Δικαιωμάτων των Γυναικών και Ισότητας των Φύλων 2008/0047(COD) 30.6.2008 ΣΧΕΔΙΟ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗΣ της Επιτροπής Δικαιωμάτων των Γυναικών και Ισότητας των Φύλων προς

Διαβάστε περισσότερα

Το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο κατά τη Νέα Προγραμματική Περίοδο (2014-2020) Βασικά σημεία και διερευνητικές προσεγγίσεις

Το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο κατά τη Νέα Προγραμματική Περίοδο (2014-2020) Βασικά σημεία και διερευνητικές προσεγγίσεις Το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο κατά τη Νέα Προγραμματική Περίοδο (2014-2020) Βασικά σημεία και διερευνητικές προσεγγίσεις Εμμανουέλα Κουρούση Μονάδα Β Ειδική Υπηρεσία Συντονισμού και Παρακολούθησης Δράσεων

Διαβάστε περισσότερα

εργαλείο αξιολόγησης για τη μέτρηση της επιβάρυνσης των μυοσκελετικών παθήσεων πρότυπα περίθαλψης που θα πρέπει να αναμένουν οι πολίτες

εργαλείο αξιολόγησης για τη μέτρηση της επιβάρυνσης των μυοσκελετικών παθήσεων πρότυπα περίθαλψης που θα πρέπει να αναμένουν οι πολίτες Πώς μπορεί να διασφαλιστεί ότι οι άνθρωποι με οστεοαρθρίτιδα και ρευματοειδή αρθρίτιδα λαμβάνουν τη βέλτιστη δυνατή περίθαλψη σε ολόκληρη την Ευρώπη: συστάσεις του EUMUSC.NET Σε συνεργασία με τον EULAR

Διαβάστε περισσότερα

3 ο Πρόγραμμα της ΕΕ στον τομέα της Υγείας (2014-2020)- Κοινές Δράσεις Εθνικά σημεία επαφής

3 ο Πρόγραμμα της ΕΕ στον τομέα της Υγείας (2014-2020)- Κοινές Δράσεις Εθνικά σημεία επαφής 3 ο Πρόγραμμα της ΕΕ στον τομέα της Υγείας (2014-2020)- Κοινές Δράσεις Εθνικά σημεία επαφής Βασιλική Ευθ. Καραούλη Πολ. Μηχανικός ΕΜΠ, ΜSc Υγιεινομική Μηχανική και Δημ. Υγεία EPFL ΜSc Υγιεινή & Ασφάλεια

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΤΑΞΗ ΤΩΝ ΚΙΝΗΤΙΚΑ ΑΝΑΠΗΡΩΝ ΣΤΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΔΡΩΜΕΝΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ»

ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΤΑΞΗ ΤΩΝ ΚΙΝΗΤΙΚΑ ΑΝΑΠΗΡΩΝ ΣΤΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΔΡΩΜΕΝΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ» «H AΠΑΣΧΟΛΗΣΗ A ΩΣ ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΤΑΞΗ ΤΩΝ ΚΙΝΗΤΙΚΑ ΑΝΑΠΗΡΩΝ ΣΤΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΔΡΩΜΕΝΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ» Ημερίδα του ΠΑΣΥΠΚΑ «Δράσεις ένταξης των κινητικά αναπήρων στην παραγωγική διαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

Άρθρο 1: Πεδίο Εφαρμογής

Άρθρο 1: Πεδίο Εφαρμογής ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΔΟΜΗΣ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΚΑΙ ΣΤΑΔΙΟΔΡΟΜΙΑΣ (ΔΑΣΤΑ) ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ ΠΡΑΞΕΩΝ (ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΓΡΑΦΕΙΟ ΔΙΑΣΥΝΔΕΣΗΣ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ)

Διαβάστε περισσότερα

Η αποκάλυψη της διάγνωσης: ελληνικές και ευρωπαϊκές απόψεις και πρακτικές

Η αποκάλυψη της διάγνωσης: ελληνικές και ευρωπαϊκές απόψεις και πρακτικές Η αποκάλυψη της διάγνωσης: ελληνικές και ευρωπαϊκές απόψεις και πρακτικές Δρ. Παρασκευή Σακκά Νευρολόγος - Ψυχίατρος Πρόεδρος Εταιρείας Νόσου Alzheimer και Συναφών Διαταραχών Αθηνών Διευθύντρια Τµήµατος

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΕΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ. Ευγενία Β. Γκιντώνη Ψυχολόγος, MSc Επιστημονική Συνεργάτης Ψ.Ν.Τ ΚΕΔΔΥ Αρκαδίας

ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΕΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ. Ευγενία Β. Γκιντώνη Ψυχολόγος, MSc Επιστημονική Συνεργάτης Ψ.Ν.Τ ΚΕΔΔΥ Αρκαδίας ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΕΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ Ευγενία Β. Γκιντώνη Ψυχολόγος, MSc Επιστημονική Συνεργάτης Ψ.Ν.Τ ΚΕΔΔΥ Αρκαδίας ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ Εντάσσεται στο Μέτρο 2.3 «Ενέργειες Πρόληψης Ενίσχυσης της Κοινωνικής

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΧΑΤΖΗΣΤΕΦΑΝΟΥ ΦΑΝΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ Τ.Ε. Β Γ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Η στεφανιαία µονάδα είναι ένας χώρος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑνΕΚ 2014-2020. ΤΟΣ Υγεία. Τομεακό Σχέδιο. Αθήνα, 03.04.2014

ΕΠΑνΕΚ 2014-2020. ΤΟΣ Υγεία. Τομεακό Σχέδιο. Αθήνα, 03.04.2014 ΕΠΑνΕΚ 2014-2020 ΤΟΣ Υγεία Τομεακό Σχέδιο Αθήνα, 03.04.2014 1 Το κείμενο που ακολουθεί αποτελεί μια σύνθεση των απόψεων που μέχρι τώρα διατυπώθηκαν από Υπηρεσίες, Κοινωνικούς Εταίρους και Εμπειρογνώμονες

Διαβάστε περισσότερα

διοτι ολος ο νομος εις εναν λογο συμπληρουται εις τον θελεις αγαπα τον πλησιον σου ως σεαυτον Γαλάτας, κεφ. Ε, εδ. 14

διοτι ολος ο νομος εις εναν λογο συμπληρουται εις τον θελεις αγαπα τον πλησιον σου ως σεαυτον Γαλάτας, κεφ. Ε, εδ. 14 διοτι ολος ο νομος εις εναν λογο συμπληρουται εις τον θελεις αγαπα τον πλησιον σου ως σεαυτον Γαλάτας, κεφ. Ε, εδ. 14 το όραμα φιλοδοξούμε σε ένα κόσμο που η ανθρωπότητα πλήγεται καθημερινά από ασθένειες,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΔΙΑΣΚΕΨΗ ΝΕΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΠΡΟΕΔΡΙΑΣ. Θεσσαλονίκη, 10-12 Μαρτίου 2014 ΚΟΙΝΕΣ ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΔΙΑΣΚΕΨΗ ΝΕΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΠΡΟΕΔΡΙΑΣ. Θεσσαλονίκη, 10-12 Μαρτίου 2014 ΚΟΙΝΕΣ ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΔΙΑΣΚΕΨΗ ΝΕΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΠΡΟΕΔΡΙΑΣ Θεσσαλονίκη, 10-12 Μαρτίου 2014 ΚΟΙΝΕΣ ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ Η Ευρωπαϊκή Διάσκεψη Νέων είναι ένα στοιχείο της διαδικασίας του Διαρθρωμένου Διαλόγου που φέρνει σε επικοινωνία

Διαβάστε περισσότερα

Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή ΨΗΦΙΣΜΑ

Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή ΨΗΦΙΣΜΑ Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή Βρυξέλλες, 15 Φεβρουαρίου 2007 ΨΗΦΙΣΜΑ της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα "Η εφαρμογή της ανανεωμένης στρατηγικής της Λισσαβώνας" CESE

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΧΟΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΕΣΠΑ 2014-2020

ΣΤΟΧΟΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΕΣΠΑ 2014-2020 ΣΤΟΧΟΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΕΣΠΑ 2014-2020 - Με την παρούσα εγκύκλιο γίνεται αποτύπωση της προόδου των διαπραγµατεύσεων για τη διαµόρφωση του Κανονιστικού πλαισίου της νέας περιόδου, καθώς και των σηµαντικών

Διαβάστε περισσότερα

ΚΡΑΤΗΣΤΕ ΤΟ ΜΥΑΛΟ ΣΑΣ ΣΕ ΦΟΡΜΑ!

ΚΡΑΤΗΣΤΕ ΤΟ ΜΥΑΛΟ ΣΑΣ ΣΕ ΦΟΡΜΑ! > της Νεκταρίας Καρακώστα ΟΛΓΑ ΛΥΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΥ ΚΡΑΤΗΣΤΕ ΤΟ ΜΥΑΛΟ ΣΑΣ ΣΕ ΦΟΡΜΑ! 16 Άνοια/Alzheimer: Γιατί λαμβάνουν επιδημικές διαστάσεις; Η άνοια και το Alzheimer είναι δύο όροι αλληλένδετοι, αλλά όχι ταυτόσημοι,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΕΚΘΕΣΗΣ. EL Eνωμένη στην πολυμορφία EL 2015/2107(INI) 29.5.2015

ΣΧΕΔΙΟ ΕΚΘΕΣΗΣ. EL Eνωμένη στην πολυμορφία EL 2015/2107(INI) 29.5.2015 EΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 2014-2019 Επιτροπή Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων 29.5.2015 2015/2107(INI) ΣΧΕΔΙΟ ΕΚΘΕΣΗΣ σχετικά με το στρατηγικό πλαίσιο της ΕΕ για την υγεία και την ασφάλεια στην εργασία

Διαβάστε περισσότερα

Περιφερειακή Στρατηγική για την κοινωνική ένταξη (ΠΕΣΚΕ) Μονάδα Α1 Προγραμματισμού & Αξιολόγησης Προγράμματος

Περιφερειακή Στρατηγική για την κοινωνική ένταξη (ΠΕΣΚΕ) Μονάδα Α1 Προγραμματισμού & Αξιολόγησης Προγράμματος Περιφερειακή Στρατηγική για την κοινωνική ένταξη (ΠΕΣΚΕ) Μονάδα Α1 Προγραμματισμού & Αξιολόγησης Προγράμματος Δημήτρης Κοντογιαννόπουλος τι είναι η ΠΕΣΚΕ; προώθηση κοινωνικής ένταξης καταπολέμηση της φτώχειας

Διαβάστε περισσότερα

11256/12 IKS/nm DG G1A

11256/12 IKS/nm DG G1A ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ Βρυξέλλες, 6 Ιουλίου 2012 (OR. en) 11256/12 UEM 211 ECOFIN 585 SOC 562 COMPET 430 ENV 526 EDUC 203 RECH 266 ENER 295 ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΑΛΛΕΣ ΠΡΑΞΕΙΣ Θέµα: ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Βασικοί άξονες του Εθνικού Σχεδίου Δράσης για την Άνοια νόσο Alzheimer

Βασικοί άξονες του Εθνικού Σχεδίου Δράσης για την Άνοια νόσο Alzheimer Βασικοί άξονες του Εθνικού Σχεδίου Δράσης για την Άνοια νόσο Alzheimer Παρασκευή Σακκά Νευρολόγος Ψυχίατρος Πρόεδρος Εταιρείας Νόσου Alzheimer και Συναφών Διαταραχών Αθηνών Διευθύντρια Τμήματος Νευροεκφυλιστικών

Διαβάστε περισσότερα

«Υγεία 2014-2020» Απολογισμός έργων ΕΣΠΑ- Σχεδιασμός για τη νέα Προγραμματική Περίοδο. Αθήνα, 05-11-2014

«Υγεία 2014-2020» Απολογισμός έργων ΕΣΠΑ- Σχεδιασμός για τη νέα Προγραμματική Περίοδο. Αθήνα, 05-11-2014 «Υγεία 2014-2020» Απολογισμός έργων ΕΣΠΑ- Σχεδιασμός για τη νέα Προγραμματική Περίοδο Ο Τομέας Υγείας στο ΕΣΠΑ 2007-13 Αρχικός Σχεδιασμός (2007), προϋπολογισμός: 1,22 δις Προϋπολογισμός 2014: 720,276 εκ.

Διαβάστε περισσότερα

Ανανεωμένο Ευρωπαϊκό θεματολόγιο για την Eκπαίδευση Eνηλίκων 2012-14

Ανανεωμένο Ευρωπαϊκό θεματολόγιο για την Eκπαίδευση Eνηλίκων 2012-14 Ανανεωμένο Ευρωπαϊκό θεματολόγιο για την Eκπαίδευση Eνηλίκων 2012-14 (A renewed European agenda for adult learning 2012-14) Μαθαίνω για καλύτερη ζωή και καλύτερες ευκαιρίες απασχόλησης Ανανεωμένο Ευρωπαϊκό

Διαβάστε περισσότερα

Στρατηγικές ενίσχυσης της συμμετοχής του ασθενή στην κατ οίκον φροντίδα

Στρατηγικές ενίσχυσης της συμμετοχής του ασθενή στην κατ οίκον φροντίδα Τμήμα Νοσηλευτικής Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου Στρατηγικές ενίσχυσης της συμμετοχής του ασθενή στην κατ οίκον φροντίδα Δρ Πέτρος Κολοβός Ειδικό Εργαστηριακό Διδακτικό Προσωπικό Η Συμμετοχή στη Φροντίδα Υγείας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΘΕΤΟΥΣΑ ΑΡΧΗ: ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ (ΟΚΕ)

ΑΝΑΘΕΤΟΥΣΑ ΑΡΧΗ: ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ (ΟΚΕ) 2012 ΑΝΑΘΕΤΟΥΣΑ ΑΡΧΗ: ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΕΡΓΟ: «ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΔΙΑΔΡΑΣΤΙΚΗΣ ΠΛΑΤΦΟΡΜΑΣ ΠΡΟΛΗΠΤΙΚΗΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΤΟΥ ΖΗΤΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΕΝΕΡΓΟΥ ΓΗΡΑΝΣΗΣ» ΠΑΡΑΔΟΤΕΟ ΠΑ 1.1.3: «ΜΕΛΕΤΗ ΑΠΟΤΥΠΩΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 1999 Επιτροπή Αναφορών 2004 22 Ιουλίου 2004 ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΠΡΟΣ ΤΑ ΜΕΛΗ Αναφορά 893/2003 του Antonio Cecoro ιταλικής ιθαγένειας σχετικά µε περιβαλλοντικό ζήτηµα που αφορά την ακτή της

Διαβάστε περισσότερα

Περιφερειακή Στρατηγική

Περιφερειακή Στρατηγική ΕΙΔΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΕΠ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΝΟΤΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ Περιφερειακή Στρατηγική Κοινωνικής Ένταξης, Καταπολέμησης της Φτώχειας και κάθε Μορφής Διακρίσεων Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου ΙΟΥΛΙΟΣ 2015 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

Η χρηματοδότηση των Διευρωπαϊκών Δικτύων

Η χρηματοδότηση των Διευρωπαϊκών Δικτύων Η χρηματοδότηση των Διευρωπαϊκών Δικτύων Τα Διευρωπαϊκά Δίκτυα (ΔΕΔ) χρηματοδοτούνται εν μέρει από την Ευρωπαϊκή Ένωση και εν μέρει από τα κράτη μέλη. Η χρηματοδοτική ενίσχυση της ΕΕ λειτουργεί ως καταλύτης,

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικε ςκαιευρωπαι κε ς Πολιτικε ςστοντομεάτηςδια βιόυμα θησης. Παράλληλα Κείµενα

Εθνικε ςκαιευρωπαι κε ς Πολιτικε ςστοντομεάτηςδια βιόυμα θησης. Παράλληλα Κείµενα Εθνικε ςκαιευρωπαι κε ς Πολιτικε ςστοντομεάτηςδια βιόυμα θησης Παράλληλα Κείµενα Θεσμοί, όργανα και της ευρωπαϊκής πολιτικής Hεκπαιδευτικήπολιτικήκαιτασυστήματαδιαβίου εκπαίδευσης στη σύγχρονη Ευρώπη σε

Διαβάστε περισσότερα

Στρατηγικές συμπράξεις στους τομείς της εκπαίδευσης, της κατάρτισης και της νεολαίας

Στρατηγικές συμπράξεις στους τομείς της εκπαίδευσης, της κατάρτισης και της νεολαίας KA2 Συνεργασία για Καινοτομία και Ανταλλαγή Καλών Πρακτικών Αναμενόμενα αποτελέσματα Τα σχέδια που υποστηρίζονται στο πλαίσιο αυτής της Δράσης αναμένονται να επιφέρουν τα παρακάτω αποτελέσματα: Καινοτόμες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΑΞΙΟΛΟΓΗΤΗ Α. Σ

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΑΞΙΟΛΟΓΗΤΗ Α. Σ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΣ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΝΕΥΡΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΑΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΧΕΠΑ, ΑΠΘ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΙΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΜΕ ΤΗ ΛΗΞΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Αειφορικός σχεδιασµός & κατασκευή κτιρίων

Αειφορικός σχεδιασµός & κατασκευή κτιρίων 2η Ηµερίδα για την Ελληνική Πλατφόρµα για την Έρευνα και Τεχνολογία στην Κατασκευή Αειφορικός σχεδιασµός & κατασκευή κτιρίων στο πλαίσιο των στόχων της Πλατφόρµας για την Έρευνα και Τεχνολογία στην Κατασκευή

Διαβάστε περισσότερα

«Κοινωνία σε κρίση, αυτοδιοίκηση σε δράση»

«Κοινωνία σε κρίση, αυτοδιοίκηση σε δράση» Συνέδριο «Κοινωνία σε κρίση, αυτοδιοίκηση σε δράση» Έκθεση ΠΟΛΙΣ, Θεσσαλονίκη 21-22 / 11/ 2013 «Κοινωνικές Δράσεις στη Νέα Προγραμματική Περίοδο» Αγγελική Ωραιοπούλου Προϊσταμένη ΕΔΑ Περιφέρειας Κεντρικής

Διαβάστε περισσότερα

ψυχικής νόσου Εθνικό Ίδρυµα Ερευνών 2010

ψυχικής νόσου Εθνικό Ίδρυµα Ερευνών 2010 H ποιότητα ζωής στον αντίποδα της ψυχικής νόσου Εθνικό Ίδρυµα Ερευνών 16-2-2010 2010 Μ. Τζινιέρη Κοκκώση, Ph.D Επικ. Καθηγήτρια Κλινικής Ψυχολογίας Α Ψυχιατρική Κλινική Πανεπιστηµίου Αθηνών-Αιγινήτειο

Διαβάστε περισσότερα

Το Μανιφέστο των Δικαιωμάτων του Παιδιού

Το Μανιφέστο των Δικαιωμάτων του Παιδιού Το Μανιφέστο των Δικαιωμάτων του Παιδιού Τα παιδιά αποτελούν το μισό του πληθυσμού στις αναπτυσσόμενες χώρες. Περίπου 100 εκατομμύρια παιδιά ζουν μέσα στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η ζωή των παιδιών σε ολόκληρο

Διαβάστε περισσότερα

«Ενημερωθείτε για την Υγεία σας, Ζήστε καλύτερα! Άνοια Νευροπαθητικός Πόνος λόγω Σακχαρώδη Διαβήτη Σεξουαλική Ζωή στην Τρίτη Ηλικία - Ακράτεια»

«Ενημερωθείτε για την Υγεία σας, Ζήστε καλύτερα! Άνοια Νευροπαθητικός Πόνος λόγω Σακχαρώδη Διαβήτη Σεξουαλική Ζωή στην Τρίτη Ηλικία - Ακράτεια» Το Εθνικό Διαδημοτικό Δίκτυο Υγιών Πόλεων Προαγωγής Υγείας και οι Δήμος Νεάπολης-Συκεών, στα πλαίσια της συνεργασίας τους για την έγκυρη ενημέρωση των πολιτών σε θέματα Υγείας και Πρόληψης, διοργάνωσαν

Διαβάστε περισσότερα

Προτάσεις για την εξειδίκευση της διάστασης της αναπηρίας κατά την εφαρμογή του Ε.Π. Περιφερειακή Στρατηγική για την Αναπηρία

Προτάσεις για την εξειδίκευση της διάστασης της αναπηρίας κατά την εφαρμογή του Ε.Π. Περιφερειακή Στρατηγική για την Αναπηρία Προτάσεις για την εξειδίκευση της διάστασης της αναπηρίας κατά την εφαρμογή του Ε.Π. Περιφερειακή Στρατηγική για την Αναπηρία Κομοτηνή, 25.11.2015 Εισηγητής: Λογαράς Δημήτρης, στέλεχος ΕΣΑμεΑ Το Υποέργο

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνική και Επαγγελματική Εκπαίδευση - Πραγματικότητα και Προοπτικές στις Αρχές του 21 ου αιώνα

Τεχνική και Επαγγελματική Εκπαίδευση - Πραγματικότητα και Προοπτικές στις Αρχές του 21 ου αιώνα ΗΜΕΡΙΔΑ ΓΙΑ ΤΑ 40 ΧΡΟΝΑ ΤΗΣ ΟΛΤΕΚ Τεχνική και Επαγγελματική Εκπαίδευση - Πραγματικότητα και Προοπτικές στις Αρχές του 21 ου αιώνα Δημοσιογραφική Εστία Παρασκευή 22 Ιανουαρίου 2010 Γραφείο Προγραμματισμού

Διαβάστε περισσότερα

Ισότητα των φύλων. http://www.esfhellas.gr/images/upcontent/documents/new/odefarm.zip

Ισότητα των φύλων. http://www.esfhellas.gr/images/upcontent/documents/new/odefarm.zip Ισότητα των φύλων Πηγή: http://www.esfhellas.gr/index.asp?node=111 ΟΡΙΣΜΟΣ - ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΠΛΑΙΣΙΟ ΑΝΑΦΟΡΑΣ - ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΙΑ ΡΟΜΗ ΚΟΙΝΟΤΙΚΑ ΚΑΙ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΟΙ ΕΘΝΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΙΣΟΤΗΤΑΣ ΤΟ Γ' ΚΟΙΝΟΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

MEDLAB: Mediterranean Living Lab for Territorial Innovation

MEDLAB: Mediterranean Living Lab for Territorial Innovation MEDLAB: Mediterranean Living Lab for Territorial Innovation Παραδοτέο 4.1.2 ΣΥΝΟΨΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ: ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗ «ΖΩΝΤΑΝΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ» ΚΑΙ ΑΝΤΙΚΤΥΠΟΣ ΣΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ Θεσσαλονίκη, Δεκέμβριος

Διαβάστε περισσότερα

Οµάδα προστασίας των προσώπων έναντι της επεξεργασίας δεδοµένων προσωπικού χαρακτήρα του ΑΡΘΡΟΥ 29

Οµάδα προστασίας των προσώπων έναντι της επεξεργασίας δεδοµένων προσωπικού χαρακτήρα του ΑΡΘΡΟΥ 29 Οµάδα προστασίας των προσώπων έναντι της επεξεργασίας δεδοµένων προσωπικού χαρακτήρα του ΑΡΘΡΟΥ 29 00393/08/EL WP 146 Πρόγραµµα εργασίας 2008-2009 Οµάδα εργασίας του άρθρου 29 18 Φεβρουαρίου 2008 Η οµάδα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ Στο Σχέδιο Νόμου

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ Στο Σχέδιο Νόμου ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ Στο Σχέδιο Νόμου «Προσαρμογή της εθνικής νομοθεσίας στις διατάξεις της Οδηγίας 2011/24/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 9 ης Μαρτίου 2011 περί εφαρμογής των δικαιωμάτων

Διαβάστε περισσότερα

Παιδιά και νέοι με χρόνια προβλήματα υγείας και ειδικές ανάγκες. Σύγχρονες ιατρικές θεωρήσεις και ελληνική πραγματικότητα.

Παιδιά και νέοι με χρόνια προβλήματα υγείας και ειδικές ανάγκες. Σύγχρονες ιατρικές θεωρήσεις και ελληνική πραγματικότητα. Παιδιά και νέοι με χρόνια προβλήματα υγείας και ειδικές ανάγκες. Σύγχρονες ιατρικές θεωρήσεις και ελληνική πραγματικότητα. Μαρία Φωτουλάκη Επίκουρη καθηγήτρια Παιδιατρικής-Παιδιατρικής Γαστρεντερολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΣΕΠ: Ένα Χρήσιμο Εργαλείο για τις Τοπικές Κοινωνίες

ΚΟΙΝΣΕΠ: Ένα Χρήσιμο Εργαλείο για τις Τοπικές Κοινωνίες ΚΟΙΝΣΕΠ: Ένα Χρήσιμο Εργαλείο για τις Τοπικές Κοινωνίες Βασικές αρχές: Αλληλεγγύη Κοινωνική συνοχή Υπεροχή του ατόμου έναντι του κεφαλαίου, Κοινωνική υπευθυνότητα και δημοκρατική λήψη αποφάσεων Στην Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

Η συµβολή του ΕΣΠΑ ( ΚΠΣ) στην ενδυνάµωση του Ανθρώπινου υναµικού

Η συµβολή του ΕΣΠΑ ( ΚΠΣ) στην ενδυνάµωση του Ανθρώπινου υναµικού Η συµβολή του ΕΣΠΑ ( ΚΠΣ) στην ενδυνάµωση του Ανθρώπινου υναµικού ΙΩΑΝΝΗΣ ΙΑΜ, ΜΕΞΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Ε.Σ.Π.Α. (Εθνικό Στρατηγικό Πλαίσιο Αναφοράς) ) 2007-2013 Ε.Π. Ανάπτυξη Ανθρώπινου υναµικού Ενίσχυση της

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΚΟΙΝΟΤΙΚΗΣ ΡΑΣΗΣ. Απόφαση 1295/99/EΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συµβουλίου 1999 ΕΤΗΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟ Ο 1999-2000

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΚΟΙΝΟΤΙΚΗΣ ΡΑΣΗΣ. Απόφαση 1295/99/EΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συµβουλίου 1999 ΕΤΗΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟ Ο 1999-2000 ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΓΕΝΙΚΗ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΟΥ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΗ ιεύθυνση ΣΤ - ηµόσια υγεία Μονάδα ΣΤ4 -Μεταδοτικές, σπάνιες και νεοεµφανιζόµενες νόσοι ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΚΟΙΝΟΤΙΚΗΣ ΡΑΣΗΣ ΟΣΟΝ ΑΦΟΡΑ ΤΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΟΝΕΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ Ε.Π. «EΘΝΙΚΟ ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΟ ΑΠΡΟΒΛΕΠΤΩΝ 2007-2013»

ΑΞΟΝΕΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ Ε.Π. «EΘΝΙΚΟ ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΟ ΑΠΡΟΒΛΕΠΤΩΝ 2007-2013» ΑΞΟΝΕΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ Ε.Π. «EΘΝΙΚΟ ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΟ ΑΠΡΟΒΛΕΠΤΩΝ 2007-2013» ΑΞΟΝΑΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ 1 «Μέσο-μακροπρόθεσμη στήριξη του ανθρώπινου δυναμικού που υφίσταται τις συνέπειες απρόβλεπτων τοπικών η

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό Πρόγραμμα Μεταρρυθμίσεων

Εθνικό Πρόγραμμα Μεταρρυθμίσεων Η συμβολή του ΕΚΤ στην επιτυχή εφαρμογή της Σύστασης «ΕΠΕΝ ΥΣΗ ΣΤΑ ΠΑΙ ΙΑ: ΣΠΑΖΟΝΤΑΣ ΤΟΝ ΚΥΚΛΟ ΤΗΣ ΜΕΙΟΝΕΞΙΑΣ» Σταματία Παπούλια Προϊσταμένη Ειδικής Υπηρεσίας Συντονισμού & Παρακολούθησης ράσεων ΕΚΤ (ΕΥΣΕΚΤ)

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ ΤΗΣ ΑΛΑΜΠΡΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΟΙΚΤΗ ΠΡΟΣΒΑΣΗ

ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ ΤΗΣ ΑΛΑΜΠΡΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΟΙΚΤΗ ΠΡΟΣΒΑΣΗ ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ ΤΗΣ ΑΛΑΜΠΡΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΟΙΚΤΗ ΠΡΟΣΒΑΣΗ Συστάσεις για πολιτικές για την ανάπτυξη της Ανοικτής Πρόσβασης στη Νότια Ευρώπη Σχέδιο δράσης για την ανάπτυξη της Ανοικτής Πρόσβασης στη Νότια Ευρώπη ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΙΑ ΠΡΟΕ ΡΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑΣ ΕΝΩΣΗΣ ΝΕΩΝ ΑΓΡΟΤΩΝ ΘΕΟ ΩΡΟΥ ΒΑΣΙΛΟΠΟΥΛΟΥ ΗΜΕΡΙ Α ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΕΚΘΕΣΗΣ AGROQUALITY FESTIVAL. Αγαπητοί φίλοι και φίλες,

ΟΜΙΛΙΑ ΠΡΟΕ ΡΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑΣ ΕΝΩΣΗΣ ΝΕΩΝ ΑΓΡΟΤΩΝ ΘΕΟ ΩΡΟΥ ΒΑΣΙΛΟΠΟΥΛΟΥ ΗΜΕΡΙ Α ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΕΚΘΕΣΗΣ AGROQUALITY FESTIVAL. Αγαπητοί φίλοι και φίλες, ΟΜΙΛΙΑ ΠΡΟΕ ΡΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑΣ ΕΝΩΣΗΣ ΝΕΩΝ ΑΓΡΟΤΩΝ ΘΕΟ ΩΡΟΥ ΒΑΣΙΛΟΠΟΥΛΟΥ ΗΜΕΡΙ Α ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΕΚΘΕΣΗΣ AGROQUALITY FESTIVAL Αγαπητοί φίλοι και φίλες, Αποτελεί κοινή διαπίστωση πως η κρίση που βιώνει η χώρα

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, 20-21 Νοεμβρίου 2014 ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ

Αθήνα, 20-21 Νοεμβρίου 2014 ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ Αθήνα, 20-21 Νοεμβρίου 2014 ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ Oι πολυάριθμοι φορείς της κοινωνικής οικονομίας και επιχειρηματικότητας που συμμετείχαν και συνεργάστηκαν στο Φόρουμ Κοινωνικής Επιχειρηματικότητας, 20-21 Νοεμβρίου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΚΑΥΚΙΑ ΘΕΟΔΩΡΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ 1 ο Μάθημα Προγραμματισμένα μαθήματα 2/10, 9/10, 16/10, 23/10, 30/10, 6/11, 13/11, 20/11, 27/11, 4/12, 11/12,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΣΑΚΚΑ. Nευρολόγος-Ψυχίατρος, Πρόεδρος της Εταιρείας Νόσου Alzheimer και Συναφών Διαταραχών Αθηνών ALZHEIMER

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΣΑΚΚΑ. Nευρολόγος-Ψυχίατρος, Πρόεδρος της Εταιρείας Νόσου Alzheimer και Συναφών Διαταραχών Αθηνών ALZHEIMER ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΣΑΚΚΑ Nευρολόγος-Ψυχίατρος, Πρόεδρος της Εταιρείας Νόσου Alzheimer και Συναφών Διαταραχών Αθηνών ALZHEIMER ΤΟ ΦΟΡΤΙΟ ΤΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ ΤΟ ΦΟΡΤΙΟ ΤΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΚ Πειραιά. Ιούνιος 2015

ΙΕΚ Πειραιά. Ιούνιος 2015 ΙΕΚ Πειραιά Ιούνιος 2015 ιάδοση Αποτελεσµάτων Ευρωπαϊκού Προγράµµατος Κινητικότητας Erasmus+ Τίτλος: Καινοτόµες Τεχνικές Μαγειρικής Μοριακή Γαστρονοµία Ροές: ΙΤΑΛΙΑ ΙΤΑΛΙΑ ΙΣΠΑΝΙΑ Οµάδα Στόχος: 45 Καταρτιζόµενοι

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΕΡΙΔΑ: «ΤΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ: Συστημικές και Κοινωνικές Αποτυπώσεις» ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΔΟΜΕΣ στους ΟΤΑ και ΜΕΤΑΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΗ ΦΡΟΝΤΙΔΑ

ΗΜΕΡΙΔΑ: «ΤΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ: Συστημικές και Κοινωνικές Αποτυπώσεις» ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΔΟΜΕΣ στους ΟΤΑ και ΜΕΤΑΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΗ ΦΡΟΝΤΙΔΑ 24 Απριλίου 2015 09:00-15:00 - Αμφιθέατρο Γ.Ν.Αττικής ΚΑΤ Γ.Ν.Αττικής ΚΑΤ/ Τμήμα Κοινωνικής Εργασίας ΥΠΟ ΤΗΝ ΑΙΓΙΔΑ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΥΓΕΙΑΣ ΗΜΕΡΙΔΑ: «ΤΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ: Συστημικές και Κοινωνικές Αποτυπώσεις»

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.)

ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.) ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.) ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΔΡΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΣΟΤΗΤΑ ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΣΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ (Π.Ι.Ε.)

Διαβάστε περισσότερα

Γενική Αιρεσιμότητα 3. Σχεδιασμός Εκπαιδευτικής παρέμβασης

Γενική Αιρεσιμότητα 3. Σχεδιασμός Εκπαιδευτικής παρέμβασης Γενική Αιρεσιμότητα 3 ΑΝΑΠΗΡΙΑ ΕΣΠΑ 2014-2020 Σχεδιασμός Εκπαιδευτικής παρέμβασης Το κείµενο αυτό αποτελεί το σχεδιασµό εκπαιδευτικής παρέµβασης, η οποία θα επιτρέψει τη δηµιουργία µιας κοινής αντίληψης

Διαβάστε περισσότερα

Οι οικονομικές και κοινωνικές διαστάσεις της άνοιας. Τομέας Οικονομικών της Υγείας, Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας

Οι οικονομικές και κοινωνικές διαστάσεις της άνοιας. Τομέας Οικονομικών της Υγείας, Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας Οι οικονομικές και κοινωνικές διαστάσεις της άνοιας Γιάννης Κυριόπουλος, MD, MPH, MSc, PhD Τομέας Οικονομικών της Υγείας, Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας Εισαγωγή Ως ένα νόσημα με σοβαρό και υψηλό φορτίο

Διαβάστε περισσότερα

Οι οικονομικές και κοινωνικές διαστάσεις της άνοιας Γιάννης Κυριόπουλος, MD, MPH, MSc, PhD

Οι οικονομικές και κοινωνικές διαστάσεις της άνοιας Γιάννης Κυριόπουλος, MD, MPH, MSc, PhD Οι οικονομικές και κοινωνικές διαστάσεις της άνοιας Γιάννης Κυριόπουλος, MD, MPH, MSc, PhD Τομέας Οικονομικών της Υγείας, Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας Εισαγωγή Ως ένα νόσημα με σοβαρό και υψηλό φορτίο

Διαβάστε περισσότερα

MEDLAB: Mediterranean Living Lab for Territorial Innovation

MEDLAB: Mediterranean Living Lab for Territorial Innovation MEDLAB: Mediterranean Living Lab for Territorial Innovation Παραδοτέο 2.1.2 ΣΥΝΟΨΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ: ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΓΙΑ Ε&Α, ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ Θεσσαλονίκη, Αύγουστος 2010 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Σύνθεση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ, ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ & ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ» 2014-2020. Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ, ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ & ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ» 2014-2020. Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ, ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ & ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ» 2014-2020 Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση Οι Άξονες Προτεραιότητας 6,7,8,και 9 περιλαµβάνουν τις παρεµβάσεις του τοµέα

Διαβάστε περισσότερα

Η πολιτική Συνοχής στην περίοδο 2007-2013. Προτάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής

Η πολιτική Συνοχής στην περίοδο 2007-2013. Προτάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Η πολιτική Συνοχής στην περίοδο 2007-2013. Προτάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Στον Πίνακα 1 παρατίθενται εν συντοµία οι προτάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη νέα προγραµµατική περίοδο 2007-2013 σε

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, 18 Ιουλίου 2006 Αρ. Πρωτ.: Υ190

Αθήνα, 18 Ιουλίου 2006 Αρ. Πρωτ.: Υ190 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ο ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΣ Αθήνα, 18 Ιουλίου 2006 Αρ. Πρωτ.: Υ190 ΠΡΟΣ: 1. Όλους τους Υπουργούς και Υφυπουργούς 2. Τον Γενικό Γραμματέα της Κυβέρνησης 3. Όλους τους Γενικούς Γραμματείς Υπουργείων

Διαβάστε περισσότερα

Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ. σχετικά με την τριμερή κοινωνική σύνοδο κορυφής για την ανάπτυξη και την απασχόληση

Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ. σχετικά με την τριμερή κοινωνική σύνοδο κορυφής για την ανάπτυξη και την απασχόληση ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, 31.10.2013 COM(2013) 740 final 2013/0361 (APP) Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ σχετικά με την τριμερή κοινωνική σύνοδο κορυφής για την ανάπτυξη και την απασχόληση EL EL 1.

Διαβάστε περισσότερα

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Κάθε παιδί έχει το δικαίωμα να ζει και να μεγαλώνει σ ένα υγιές περιβάλλον, το οποίο θα διασφαλίζει και θα προάγει την σωματική και ψυχική

Διαβάστε περισσότερα

Οικογένεια και ψυχική υγεία: Η πολιτική της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Της Μαρίας Παναγιωτοπούλου-Κασσιώτου Ευρωβουλευτού

Οικογένεια και ψυχική υγεία: Η πολιτική της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Της Μαρίας Παναγιωτοπούλου-Κασσιώτου Ευρωβουλευτού Οικογένεια και ψυχική υγεία: Η πολιτική της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Της Μαρίας Παναγιωτοπούλου-Κασσιώτου Ευρωβουλευτού Η παγκοσμιοποίηση της οικονομίας και η ταχύτατη πρόοδος της τεχνολογίας συμβάλλουν στη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΗΜΟΥ ΖΗΡΟΥ 2014-2019

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΗΜΟΥ ΖΗΡΟΥ 2014-2019 ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΗΜΟΥ ΖΗΡΟΥ 2014-2019 ΔΗΜΟΣΙΑ ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗ Α ΦΑΣΗΣ «ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ» ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ Φύλο Άνδρας Γυναίκα Ηλικία 18-30 30-65 65- και πάνω Περιοχή Κατοικίας Προσωπικά Στοιχεία

Διαβάστε περισσότερα

Διακήρυξη. των Δικαιωμάτων. και Ευθυνών. των Εθελοντών ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΡΟΕΔΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΜΕΓΑΡΟ

Διακήρυξη. των Δικαιωμάτων. και Ευθυνών. των Εθελοντών ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΡΟΕΔΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΜΕΓΑΡΟ ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΡΟΕΔΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΜΕΓΑΡΟ ΓΡΑΦΕΙΟ ΕΠΙΤΡΟΠΟΥ ΕΘΕΛΟΝΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΜΗ ΚΥΒΕΡΝΗΤΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΩΣΕΩΝ Διακήρυξη των Δικαιωμάτων και Ευθυνών των Εθελοντών Συμμετέχω Διαμορφώνω Συμμετέχω Έχω ρόλο

Διαβάστε περισσότερα

Η προώθηση της Διασφάλισης Ποιότητας στο πεδίο της Διά Βίου Μάθησης

Η προώθηση της Διασφάλισης Ποιότητας στο πεδίο της Διά Βίου Μάθησης Η προώθηση της Διασφάλισης Ποιότητας στο πεδίο της Διά Βίου Μάθησης Παρουσίαση 23.9.2014 Παυλίνα Φιλιπποπούλου Εθνικός Εκπρόσωπος στο δίκτυο EQAVET & Προϊσταμένη Τμήματος Εθνικού Συστήματος Ποιότητας-

Διαβάστε περισσότερα

Με FAX & E-MAIL Αθήνα, 16 Ιουνίου 2014 Α.Π. 23680

Με FAX & E-MAIL Αθήνα, 16 Ιουνίου 2014 Α.Π. 23680 Ελληνική ΕΞ. ΕΠΕΙΓΟΝ- ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΓΕΝ. Δ/ΝΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ Δ/ΝΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΤΜΗΜΑ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ Ταχ. Δ/νση

Διαβάστε περισσότερα

Αρετή Ευθυμίου. Υπεύθυνη Κέντρων Ημέρας Εταιρεία Νόσου Alzheimer & Συναφών Διαταραχών Αθηνών

Αρετή Ευθυμίου. Υπεύθυνη Κέντρων Ημέρας Εταιρεία Νόσου Alzheimer & Συναφών Διαταραχών Αθηνών Αρετή Ευθυμίου Υπεύθυνη Κέντρων Ημέρας Εταιρεία Νόσου Alzheimer & Συναφών Διαταραχών Αθηνών Ποιος είναι ο Φροντιστής Σύμφωνα με τον ορισμό που δίνει το δίκτυο EUROCARERS (www.eurocarers.org), φροντιστής

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΒΛΙΑΡΙΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ

ΒΙΒΛΙΑΡΙΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΒΙΒΛΙΑΡΙΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ Εισαγωγή Η προστασία των δικαιωμάτων των ασθενών αποτελεί ουσιαστικό παράγοντα διασφάλισης του επιπέδου φροντίδας για την υγεία των πολιτών. Τα ανθρώπινα δικαιώματα στον τομέα

Διαβάστε περισσότερα

Συνεργαζόμαστε για μια

Συνεργαζόμαστε για μια NEWSLETTER 2 ο Ειδικό Αφιέρωμα Συνεργαζόμαστε για μια ανοιχτή, πολυπολιτισμική κοινωνία ΣΥΜΒΟΥΛΙΑ ΕΝΤΑΞΗΣ ΜΕΤΑΝΑΣΤΩΝ Με μεγάλη επιτυχία και ουσιαστικά αποτελέσματα ολοκληρώθηκε το Έργο 4.1.β/12: «Ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

European Year of Citizens 2013 Alliance

European Year of Citizens 2013 Alliance European Year of Citizens 2013 Alliance MANIFESTO Η ενεργός συμμετοχή του ευρωπαίου πολίτη είναι άμεσα συνδεδεμένη με την επιδίωξη των Ευρωπαϊκών συλλογικών στόχων και αξιών που προβλέπονται στις Συνθήκες

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ ΤΗΣ ΛΟΥΜΠΛΙΑΝΑΣ

ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ ΤΗΣ ΛΟΥΜΠΛΙΑΝΑΣ ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ ΤΗΣ ΛΟΥΜΠΛΙΑΝΑΣ Δήλωση συνέχισης με σκοπό τη στήριξη και την ενίσχυση πρωτοβουλιών για την ενεργειακή αναβάθμιση των κτιρίων «Πολιτικές στήριξης και τεχνολογικές λύσεις για την ενεργειακή αναβάθμισης

Διαβάστε περισσότερα

«Συντονισμός του Σχεδιασμού και της Εφαρμογής Δημόσιων Πολιτικών»

«Συντονισμός του Σχεδιασμού και της Εφαρμογής Δημόσιων Πολιτικών» Πέμπτη 4 Δεκεμβρίου 2014 «Συντονισμός του Σχεδιασμού και της Εφαρμογής Δημόσιων Πολιτικών» Αποτελεσματική Παρακολούθηση και Αξιολόγηση της Εφαρμογής Δημόσιων Πολιτικών Νίκος Παπαδάτος, Μέλος & τ. Πρόεδρος

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΔΙΟΡΘΩΤΙΚΟΥ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ αριθ. 1 ΣΤΟΝ ΓΕΝΙΚΟ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟ ΤΟΥ 2015

ΣΧΕΔΙΟ ΔΙΟΡΘΩΤΙΚΟΥ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ αριθ. 1 ΣΤΟΝ ΓΕΝΙΚΟ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟ ΤΟΥ 2015 ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Στρασβούργο, 13.1.2015 COM(2015) 11 final ΣΧΕΔΙΟ ΔΙΟΡΘΩΤΙΚΟΥ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ αριθ. 1 ΣΤΟΝ ΓΕΝΙΚΟ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟ ΤΟΥ 2015 ΠΟΥ ΣΥΝΟΔΕΥΕΙ ΤΗΝ ΠΡΟΤΑΣΗ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΥ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΟΝΑΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ 10: «Ενίσχυση του ανθρώπινου κεφαλαίου για την προαγωγή της έρευνας και της καινοτομίας στις 8 Περιφέρειες Σύγκλισης»

ΑΞΟΝΑΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ 10: «Ενίσχυση του ανθρώπινου κεφαλαίου για την προαγωγή της έρευνας και της καινοτομίας στις 8 Περιφέρειες Σύγκλισης» ΑΞΟΝΑΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ 10: «Ενίσχυση του ανθρώπινου κεφαλαίου για την προαγωγή της έρευνας και της καινοτομίας στις 8 Περιφέρειες Σύγκλισης» Στρατηγική Η ανάπτυξη του ανθρώπινου κεφαλαίου μέσω α) της προώθησης

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΕΣ Α Γενική Γραµµατεία ηµόσιας ιοίκησης & Ηλεκτρονικής ιακυβέρνησης ΕΥΡΥΖΩΝΙΚΑ ΙΚΤΥΑ

ΥΠΕΣ Α Γενική Γραµµατεία ηµόσιας ιοίκησης & Ηλεκτρονικής ιακυβέρνησης ΕΥΡΥΖΩΝΙΚΑ ΙΚΤΥΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΗΜΟΣΙΑΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ & ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΣΗΣ Γενική Γραµµατεία ηµόσιας ιοίκησης& Ηλεκτρονικής ιακυβέρνησης ΕΥΡΥΖΩΝΙΚΑ ΙΚΤΥΑ Ο ΠΥΛΩΝΑΣ ΓΙΑ ΤΟ ΠΕΡΑΣΜΑ ΤΗΣ ΗΜΟΣΙΑΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΣΤΗΝ ΨΗΦΙΑΚΗ ΕΠΟΧΗ & ΤΗΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ» του ΠΤ Κ Θ του ΤΕΕ

ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ» του ΠΤ Κ Θ του ΤΕΕ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΧΗΜΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ HELLENIC ASSOCIATION OF CHEMICAL ENGINEERS Αριστείδου 99, 17672, Καλλιθέα Αττικής Τηλ.: 210 9536775-6, Fax: 210 9536777 99 Aristidou, Kallithea EL17672 Attiki Greece

Διαβάστε περισσότερα

INRES. Συνεργασία νησιωτικών περιφερειών για τη μεγιστοποίηση των περιβαλλοντικών και οικονομικών ωφελειών από την έρευνα στις ΑΠΕ

INRES. Συνεργασία νησιωτικών περιφερειών για τη μεγιστοποίηση των περιβαλλοντικών και οικονομικών ωφελειών από την έρευνα στις ΑΠΕ Regions of Knowledge FP7 229947 INRES Συνεργασία νησιωτικών περιφερειών για τη μεγιστοποίηση των περιβαλλοντικών και οικονομικών ωφελειών από την έρευνα στις ΑΠΕ Αρτέμης Σαϊτάκης Διευθυντής Επιστημονικό

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ, ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΚ) αριθ. 2232/96 ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ της 28ης Οκτωβρίου 1996 σχετικά µε τη θέσπιση κοινοτικής διαδικασίας για τις αρωµατικές ύλες που χρησιµοποιούνται ή προορίζονται

Διαβάστε περισσότερα

Ε.Π. ΚΡΗΤΗ 2014-2020

Ε.Π. ΚΡΗΤΗ 2014-2020 Βασικά Στοιχεία του Ε.Π. ΚΡΗΤΗ 2014-2020 Ηράκλειο 29 Ιουνίου 2015 Το όραμα του αναπτυξιακού σχεδιασμού Δυναμική και Βιώσιμη Κρήτη Βιώσιμη σε όρους οικονομικούς, περιβαλλοντικούς, κοινωνικούς Δυναμική με

Διαβάστε περισσότερα

Ανα τυξιακή Σύµ ραξη «ΝΕΑ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ» "Ολοκληρωµένη Παρέµβαση για την Ισότιµη Συµµετοχή των Ατόµων µε Ανα ηρία στην Εργασία"

Ανα τυξιακή Σύµ ραξη «ΝΕΑ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ» Ολοκληρωµένη Παρέµβαση για την Ισότιµη Συµµετοχή των Ατόµων µε Ανα ηρία στην Εργασία Newsletter No. 3 Α ρίλιος 2007 Ανα τυξιακή Σύµ ραξη «ΝΕΑ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ» Έργο: "Ολοκληρωµένη Παρέµβαση για την Ισότιµη Συµµετοχή των Ατόµων µε Ανα ηρία στην Εργασία" Επιµέλεια: ΕΜΠΟΡΙΚΟ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΞΗΣΗ ΠΑΡΟΧΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΠΡΟΣ ΕΥΑΛΩΤΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΟΜΑΔΕΣ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ

ΑΥΞΗΣΗ ΠΑΡΟΧΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΠΡΟΣ ΕΥΑΛΩΤΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΟΜΑΔΕΣ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ Αθήνα, 22 Ιανουαρίου, 2014 Σύνολο σελίδων: 8 ΑΥΞΗΣΗ ΠΑΡΟΧΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΠΡΟΣ ΕΥΑΛΩΤΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΟΜΑΔΕΣ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ Το Ίδρυμα Μποδοσάκη, ως Διαχειριστής Επιχορήγησης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑ ΑΣ «ΑΛΕΞΑΝ ΡΟΣ ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ» 2007-2013

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑ ΑΣ «ΑΛΕΞΑΝ ΡΟΣ ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ» 2007-2013 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑ ΑΣ «ΑΛΕΞΑΝ ΡΟΣ ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ» 2007-2013 Γενική Περιγραφή: Το Πρόγραµµα Αγροτικής Ανάπτυξης 2007-2013 (ΠΑΑ) αποτελεί το µέσο για την υλοποίηση του Εθνικού Στρατηγικού

Διαβάστε περισσότερα

ΜΝΗΜΟΝΙΟ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΕΤΑΞΥ ΤΟΥ ΕΠΙΤΡΟΠΟΥ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ, ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ ΚΑΙ ΕΝΤΑΞΗΣ

ΜΝΗΜΟΝΙΟ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΕΤΑΞΥ ΤΟΥ ΕΠΙΤΡΟΠΟΥ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ, ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ ΚΑΙ ΕΝΤΑΞΗΣ ΜΝΗΜΟΝΙΟ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΕΤΑΞΥ ΤΟΥ ΕΠΙΤΡΟΠΟΥ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ, ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ ΚΑΙ ΕΝΤΑΞΗΣ κυρίου LÁSZLÓ ANDOR ΚΑΙ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΥΓΕΙΑΣ κυρίου ΑΝΔΡΕΑ ΛΥΚΟΥΡΕΝΤΖΟΥ Εκτιμώντας τα ακόλουθα: I. Το Υπουργείο Υγείας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΑΣΥΝΟΡΙΑΚΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ "ΕΛΛΑΔΑ - ΚΥΠΡΟΣ 2007-2013" ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΕΡΓΩΝ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΑΣΥΝΟΡΙΑΚΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΛΛΑΔΑ - ΚΥΠΡΟΣ 2007-2013 ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΕΡΓΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΑΣΥΝΟΡΙΑΚΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ "ΕΛΛΑΔΑ - ΚΥΠΡΟΣ 2007-2013" ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΕΡΓΩΝ Τα ακόλουθα κριτήρια επιλογής έργων θα χρησιμοποιηθούν για την αξιολόγηση των προτάσεων που θα υποβληθούν στο πλαίσιο

Διαβάστε περισσότερα

Δικαιώματα & Υπηρεσίες για τα Άτομα με Νοητική Αναπηρία

Δικαιώματα & Υπηρεσίες για τα Άτομα με Νοητική Αναπηρία Δικαιώματα & Υπηρεσίες για τα Άτομα με Νοητική Αναπηρία Ελένη Δημητρίου Ψυχολόγος Λειτουργός Έγκαιρης Παιδικής Παρέμβασης Επιτροπή Προστασίας των Δικαιωμάτων των Ατόμων με Νοητική Αναπηρία Επιτροπή Προστασίας

Διαβάστε περισσότερα