ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ ΚΑΙ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΙΑΣΠΟΡΑ ΣΤΗ ΔΥΣΗ (16ος-19ος αι). ΠΕΡΙΟΔΟΛΟΓΗΣΗ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΠΑΡΟΙΚΙΩΝ. ΟΡΓΑΝΩΣΗ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ ΚΑΙ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΙΑΣΠΟΡΑ ΣΤΗ ΔΥΣΗ (16ος-19ος αι). ΠΕΡΙΟΔΟΛΟΓΗΣΗ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΠΑΡΟΙΚΙΩΝ. ΟΡΓΑΝΩΣΗ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ"

Transcript

1 ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ ΚΑΙ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΙΑΣΠΟΡΑ ΣΤΗ ΔΥΣΗ (16ος-19ος αι). ΠΕΡΙΟΔΟΛΟΓΗΣΗ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΠΑΡΟΙΚΙΩΝ. ΟΡΓΑΝΩΣΗ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ Όλγα Κατσιαρδή-Hering Δηµοσεύθηκε στο διαδίκτυο στο πρόγραµµα e-learning του ΕΚΠΑ Το 1791 οι Δηµητριείς (Δανιήλ Φιλιππίδης και Γρηγόριος Κωνσταντάς) στη Γεωγραφία Νεωτερική που εξέδωσαν µε τη χρηµατοδότηση του αµπελακιώτη Ίβου Δροσινού Χατζή Ίβου στη Βιέννη, όπου άκµαζε ελληνική εµπορική παροικία, έγραφαν: «Η τοποθεσία της Ελλάδος οπού είναι αναµεταξύ εις τη λοιπή Ευρώπη, Ασία και Αφρική, εις το κέντρο να ειπώ έτζι του παλαιού κόσµου, το ευεπίµικτο, οπού ηµπορεί να έχη µε διάφορα έθνη δια της Μεσογείου [ ] είναι νεκρή σχεδόν». Στις αρχές του ίδιου αιώνα (1714) ο λόγιος Αναστάσιος ο εκ Ναούσης έγραφε διατριβή µε τίτλο Περί της καταστάσεως των φιλοµαθών Ελλήνων των εν ταις επαρχίαις της Ευρώπης διατριβόντων παιδείας χάριν. Τον ίδιο αιώνα τα καράβια των Υδραίων «ταξιδεύουν στην Ευρώπη», ο «καπετάν Χριστόδουλος ερχόµενος από Ευρώπην» επιστρέφει στην Ύδρα. Ως Ευρώπη εννοείται ο ασαφής στην πολιτισµική, οικονοµική /εµπορική γλώσσα χώρος της Δυτικής Ευρώπης, στον οποίο εντάσσουν οι Έλληνες τις οικονοµικές και ναυτιλιακές επιχειρήσεις τους. Χώρος που διακρίνεται στη συνείδησή τους από το Οθωµανικό περιβάλλον, την Ανατολή όπου ζουν. Είναι ο χώρος όπου, πριν και αµέσως µετά την Άλωση από τους Τούρκους (1453), έχουν καταφύγει οι λόγιοι συµβάλλοντας και στην ακµή των αναγεννησιακών τάσεων. Προς τους ηγεµόνες των επί µέρους κρατών της απευθύνονται, ταξιδεύοντας, µε εκκλήσεις τους απόγονοι βυζαντινών οικογενειών, λόγιοι, ιερωµένοι αλλά και αξιωµατούχοι stradioti αποσκοπώντας να προκαλέσουν το ενδιαφέρον των ιθυνόντων για την απελευθέρωση περιοχών του ελλαδικού χώρου, επιστροφή στο status quo, αλλαγή διοίκησης υπέρ δυτικών ηγεµόνων κ.ο.κ. Είναι δηλαδή η Ευρώπη, η δυτική Ευρώπη, ο χώρος µε τον οποίο οι ορθόδοξοι Γραικοί, Ρωµηοί θα βρίσκονται σε διαρκή διάλογο. Το 1816 ο φωτισµένος δάσκαλος Κωνσταντίνος Ασώπιος θα έγραφε:«ευρωπαίοι κατήγοροι! Πίπτει και το Ελληνικόν κράτος, αλλ εχρειάζετο η πτώσις της Κωνσταντινουπόλεως ίνα διασπείρη τους σοφούς άνδρας να φωτίσωσι την Ιταλίαν και δι αυτής την Ευρώπην άπασαν. Τοιαύτη είναι Γραικοί, της παιδείας η ιστορία. Έκτοτε πλέον οι Ευρωπαίοι εγκολπώθηκαν τας Ελληνικάς µαθήσεις, εφωτίσθησαν, επολιτίσθησαν και ηµείς εµείναµεν εξοπίσω». Ευκρινέστερα, όµως, διατυπώνει το διάλογο αυτό, το 1783, ο Φαναριώτης εκπρόσωπος του Νεοελληνικού Διαφωτισµού Δηµήτριος Καταρτζής: «Απ τους Ρωµηούς µ όµως, άλλος έχει γενικώτερον σε φαυλότατ υπόληψι τους Ευρωπαίους και τους µισά, βδελύττεται κ εκείνους που τους αγαπούν, οπού διδάσκονται της γλώσσαις τους, όπ

2 αναγινώσκουν τα βιβλία τους κ όπου λαλούνε της ιδέαις τους, ας είν και καλαίς και τούτο, γιατί ακούει πώς είν στην Ευρώπη άλλοι κατόλικοι, άλλοι λουτράνοι, άλλοι καλβίνοι και άλλοι άθεοι, πως τα ήθη τους είναι διεφθορότα και όλως τεχνίτες[ ] Άλλος τους θαυµάζει µε υπερβολή, εκθειάζει εξ ίσου όσα έχουν καλά ή κακά, πνέει τα φρονήµατά τους και συχαίνεται τους οµοεθνείς του όλους, όσους λένε τα ενάντια. Άλλος µετριώτερος πάλ εγκωµιάζει, γενικώ λόγω, τα καλά πώχουν, και κατακρίνει τα κακά οµοίως τους επιλαµβάνεται όµως ιδιαιτέρως στης επιστήµαις, πώς ό,τι έχουν από αυταίς, το έχουν από τους Έλληναις, κ ότι εκείνα που θαρρούνε να εφεύρηκαν, πως είναι λίγα ή τίποτες: γιατί κ αυτά που δέ φαίνονται να βρίσκονται τώρα στους παλαιούς µας, νοµίζει να ήταν κ εχάθηκαν στης περίφλεκταις βιβλιοθήκαις των Πτολεµαίων ή των Ρωµαίων [ ]». Με την παράθεση αυτών των αποσπασµάτων αποσκοπούµε να εισάγουµε το µελετητή του σύντοµου σχεδιάσµατος, που ακολουθεί, στους παράγοντες που συναποτέλεσαν τον ιστό του του διαλόγου. Ένας, λοιπόν, από αυτούς τους παράγοντες είναι και οι ατοµικές και µαζικές µετακινήσεις-µεταναστεύσεις των Ελλήνων υπηκόων της Οθωµανικής Αυτοκρατορίας αλλά και της Βενετικής Δηµοκρατίας προς τη Δύση κατά την περίοδο που εξετάζεται εδώ. Αντίθετα από την άποψη που επικρατεί γενικά, οι πληθυσµοί της Ευρώπης κατά την πρώιµη νεότερη εποχή δεν ήταν εδραίοι, αλλά βρίσκονταν εν κινήσει. Κατά την περίοδο που µας απασχολεί εδώ πραγµατοποιούνται µαζικές και ατοµικές µετακινήσεις πληθυσµών στη Νοτιοανατολική Ευρώπη, συνήθως από ανατολών προς δυσµάς, καθώς και από βορρά προς νότο και το αντίστροφο, ενώ η εβραϊκή µετακίνηση έχει τη φορά από δυσµών προς ανατολάς. Οι µαζικές µεταναστεύσεις διακρίνονται στις α) εθελοντική ή αναγκαστική (εξ αιτίας εχθρικής κατάκτησης, κυρίως προς αποφυγή του τουρκικού κινδύνου ή τις µετακινήσεις των stradioti που υπηρετούσαν στις δυτικές δυνάµεις, οι οποίες κατά καιρούς µάχονταν την Οθωµανική Αυτοκρατορία), β) κατακτητική µετακίνηση (τουρκικοί εποικισµοί ή µεταφορά πληθυσµών για εποίκιση στο Βασίλειο της Νεάπολης, στην Τοσκάνη, Κορσική, κ.α.). Δεν θα αναφερθούµε εδώ στις µεγάλες εθνοτικές µεταναστεύσεις Αλβανών, Ελλήνων, Σλάβων (ιδίως Σέρβων), που κατά τους αι., αλλά και αργότερα, µετακινήθηκαν λόγω της τουρκικής επέκτασης και όχι µόνο, ούτε και στις εσωτερικές µεταναστεύσεις αγροτών, κτηνοτρόφων από τα ορεινά στα πεδινά και το αντίστροφο, τεχνιτών, στη µετακίνηση προς τις πόλεις, για λόγους οικονοµικούς και εξ αιτίας επιδηµιών. Θα επιµείνουµε κυρίως στις µετακινήσεις και µεταναστεύσεις εµπόρων και λογίων, κατά συνέπεια, εκτός των ορίων των επικρατειών (Οθωµανικής Αυτοκρατορίας και βενετοκρατούµενων ελληνικών περιοχών της Ανατολής). Οι µετακινήσεις αυτές, γνωστές στην ιστοριογραφία ώς παροικιακό φαινόµενο, στήριξαν διαχρονικά το διάλογο, για τόν οποίο έγινε λόγος στην προηγούµενη παράγραφο.

3 Η εγκατάσταση ελληνοαλβανικών πληθυσµών (αγροτοκτηνοτρόφων στην πλειονότητά τους) στις ορεινές περιοχές της Κάτω Ιταλίας και Σικελίας, κατά τους πρώιµους αιώνες της οθωµανικής κατάκτησης, ήταν προορισµένη να παραµείνει αποκοµµένη από τις εξελίξεις που συνέβαλαν στο διάλογο. Η περιθωριακή ορεινή ζωή τους και η διατήρηση ώς σήµερα των γρέγικων ή των grecoalbanese ιδιωµάτων και τραγουδιών δεν θυµίζει τίποτε από την οικονοµική, πολιτισµική ακµή που γνώρισαν οι αντίστοιχες παροικίες τους στην κεντρική και βόρεια Ιταλία (Νεάπολη, Αγκώνα, Βενετία). Το παροικιακό φαινόµενο θα το εξετάσουµε, λοιπόν, µε στόχο να αναφανούν οι τάσεις που διαµορφώθηκαν κατά τη µακρά επικοινωνία των Ελλήνων µε τη Δύση. Τις παροικίες που ίδρυσαν οι Έλληνες, ανάµεσα σε άλλους λαούς της Βαλκανικής, στη δυτική και την κεντρική αλλά και την ανατολική Ευρώπη, µπορούµε να διακρίνουµε σε τρεις χρονικές περιόδους: α)15ος-16ος αι., β) 17ος-αρχές 19ου αι. και γ) 19ος-20ός αι. Μολονότι, σύµφωνα µε τελευταίες έρευνες, ερωτήµατα που αφορούν τα σύγχροναµεταναστευτικά ρεύµατα µπορούν να τεθούν και για το παροικιακό φαινόµενο από τη γένεσή του, δεδοµένου ότι οι µετακινήσεις κατά το 19-20ό αι. εντάσσονται περισσότερο µέσα στις συνθήκες που αναπτύχθηκαν στο πλαίσιο της βιοµηχανικής και καπιταλιστικής εξέλιξης της διεθνούς οικονοµίας, θα επικεντρωθούµε περισσότερο στις δύο πρώτες περιόδους. Το φαινόµενο αυτό εξετάζεται όχι µόνο ως ζήτηµα της νεοελληνικής ιστοριογραφίας, αλλά και των χωρών, στις οποίες εγκαταστάθηκαν οι πάροικοι, και εποµένως πρέπει να ιδωθεί µέσα στο πλαίσιο των σχέσεων των λαών, που κατοικούσαν στα πολυεθνικά κρατικά σχήµατα της εποχής, αλλά και των πολιτικοοικονοµικών συνθηκών που αναπτύσσονταν ανάµεσα σ αυτά τα κράτη. Στην πρώιµη νεότερη εποχή τα σύνορα δεν είναι υπαρκτά στις λεπτοµέρειες που τα γνωρίζουµε σήµερα, εν τούτοις υφίστανται υπό την ευρύτερη έννοια και επιτρέπουν άλλοτε ευκολότερη άλλοτε δυσχερέστερη µετακίνηση των υπηκόων των υπό εξέταση δυνάµεων. Χρησιµοποιείται και εδώ ό όρος παροικιακό φαινόµενο ως µια µόνο µορφή µετανάστευσης από τις πολλές, υπό τις οποίες είναι γνωστό στην ιστοριογραφία (π.χ. ελληνισµός της διασποράς, απόδηµος ελληνισµός), κι αυτό γιατί επιτρέπει να ασχοληθούµε περισσότερο µε συγκεκριµένες οργανωµένες εστίες διαρκούς παρουσίας των Ελλήνων σε κρατικά σχήµατα εκτός της Οθωµ. Αυτοκρατορίας και των βενετοκρατούµενων κτήσεων της Ανατολής, που τους επιτρέπουν να αποτελούν πόλους διαρκούς επικοινωνίας ανάµεσα σ ανατολή και δύση και ταυτόχρονα να εξελίσσουν αυτόνοµα κέντρα ύπαρξης. Πηγές για τη µελέτη του φαινοµένου αυτού αποτελούν τα τοπικά αρχεία των κοινοτήτων που ίδρυσαν οι Έλληνες στους χώρους υποδοχής, τα κρατικά αρχεία των χωρών που τους φιλοξένησαν, καταστατικά κανονισµών κοινοτήτων, λειτουργίας σχολείων, εφηµερίδες,

4 περιοδικά, αποµνηµονεύµατα, αλλά και ιδιωτικά αρχεία οικονοµικού περιεχοµένου, αρχεία εµπορικών και ασφαλιστικών εταιρειών κ.ά. Οι µετακινήσεις των Ελλήνων κατά τήν πρώτη περίοδο (15-16ος αι.) έχουν το χαρακτήρα α)µετανάστευσης µεµονωµένων προσωπικοτήτων, λογίων ή άλλων, προς την ελεύθερη και αναγεννησιακή Δύση και β) µετακίνησης οµάδων πληθυσµών (Ελλήνων, Αλβανών, Σλάβων) πρός τη νότια ιταλική χερσόνησο αλλά και µετακινήσεις, ύστερα από πρόσκληση αρχηγών κρατών της Δύσης ή ηγεµόνων (κυρίως από τη Βενετία, Ισπανία, το Βασίλειο των Δύο Σικελιών και της Νεάπολης κ.ά.). Οι µετακινήσεις της β οµάδας υπάγονται συνήθως στα οργανωµένα προγράµµατα εποικισµών δυτικών ηγεµόνων, οι οποίοι επεδίωκαν να επανδρώσουν τις ερηµωµένες λόγω πολέµων ή καιρικών φαινοµένων εύφορες περιοχές ή να συστήσουν ετοιµοπόλεµα στρατιωτικά σώµατα, καθώς αρκετοί από τους µετακινούµενους ανήκαν στα στρατιωτικά σώµτα των stradioti. Οι µετακινούµενοι επεδίωκαν ή αναγκάζονταν να µεταναστεύσουν, ύστερα από τους συχνούς πολέµους που λάβαιναν χώρα ανάµεσα στην Οθωµανική Αυτοκρατορία και τη Βενετία και Ισπανία αλλά και άλλες δυτικοευρωπαϊκές Δυνάµεις, κατά τους αιώνες 15ο-16ο, εποχή, κατά την οποία δεν είχε γίνει ακόµη αποδεκτό το οθωµανικό κράτος ως ισότιµη ευρωπαϊκή δύναµη. Μόλις µε τις Διοµολογήσεις 1535; ανάµεσα στην Οθωµανική Αυτοκρατορία και τη Γαλλία θα άνοιγε ο δρόµος αναγνώρισης των Οθωµανών ως υπολογίσιµης ανταγωνιστικής δύναµης ή ως κράτους, µε το οποίο θά έπρεπε οι δυτικοί ηγεµόνες να συνοµιλούν πολιτικά και οικονοµικά. Σ αυτή τη νέα µορφή διαλόγου Ανατολής και Δύσης θα εξελίσσονταν και οι µετακινήσεις των Ελλήνων περισσότερο πλέον εµπορικού παρά λόγιου χαρακτήρα. Στην πρώτη αυτή περίοδο οι µετακινήσεις από την Κρήτη, Πελοπόννησο, Κύπρο και τις άλλες βενετοκρατούµενες περιοχές της Ανατολής θα πρέπει να θεωρούνται ως εσωτερικές µετακινήσεις εντός του ίδιου κράτους, όµως ο τύπος οργάνωσης της κοινότητας και της παροικίας οδηγεί το µελετητή να προχωρήσει σε κοινή, λίγο ώς πολύ συνεξέταση όλων των παρόµοιων οργανωτικών σχηµάτων. Οι µετακινήσεις της α οµάδας περιλαµβάνουν τους βυζαντινούς λογίους που έχουν καταφύγει σε πόλεις της ιταλικής χερσονήσου ήδη πριν και µετά τη Σύνοδο της Φερράρας- Φλωρεντίας ( ) και παραµένουν εκεί για λόγους θρησκευτικοπολιτικούς αλλά και πολιτισµικούς ως προσκεκληµένοι πολλών ηγεµόνων-προστατών των Γραµµάτων και των Τεχνών και συµβάλλουν, όπως έχει φανεί σε άλλη ενότητα, στην ανάπτυξη των κλασσικών γραµµάτων και στην καλλιέργεια της ελληνικής γλώσσας. Συντάσσουν τα πρώτα εγχειρίδια της ελληνικής γραµµατικής, µεταφράζουν αρχαίους Έλληνες Κλασσικούς και διδάσκουν στους δυτικούς λόγιους την ελληνική γλώσσα. Σχεδιάζουν τους πρώτους ελληνικούς

5 τυπογραφικούς χαρακτήρες και συνεργάζονται ως διορθωτές και επιµελητές βιβλίων στα πρώτα τυπογραφεία της Βενετίας και αλλού. Η κοινότητα που θα γνωρίσει τη µεγαλύτερη ανάπτυξη κατά την περίοδο αυτή είναι εκείνη της Βενετίας και κατά δεύτερο λόγο της Αγκώνας και Νάπολης. Οι µετακινήσεις κατά τη δεύτερη περίοδο (17ο-αρχές 19υ αι.) είναι και αυτές: 1) οµαδικές, ιδίως Μανιατών και άλλων Πελοποννησίων που µεταφέρονται το 17ο αι. στην Τοσκάνη αλλά και την Κορσική, άλλων που εγκαθίστανται στο Βασίλειο της Νάπολης, ιδίως µετά τά ατελέσφορα επαναστατικά κινήµατα στο πλαίσιο των πολεµικών συρράξεων των Δυτικών µε τους Οθωµανούς που διαρκούν και το 17ο αιώνα στους εγκαθιστάµενους δίδονται προνόµια που αφορούν συνήθως προσωρινή απαλλαγή από στρατιωτικές υποχρεώσεις, γαίες προς καλλιέργεια µε προνοµιακούς όρους, διευκολύνσεις για εγκατάσταση και οικοδόµηση οικιών και µεταφορά ολόκληρων οικογενειών κ.ά. Παραδειγµατική οργάνωση αναπτύσοουν ιδίως οι Μανιάτες στην Κορσική και οι εγκαθιστάµενοι στη Νάπολη και τη Μινόρκα 2) ατοµικές ή κατά µικρές οµάδες εµπόρων κυρίως που επωφελούνται από τις νέες συνθήκες εµπορίου, όπως διαµορφώνονται στο πλαίσιο του οικονοµικού ανταγωνισµού των δυτικών αλλά και κεντροευρωπαϊκών δυνάµεων στο χώρο της Ανατολής οικονοµικός είνια ο βασικός χαρακτήρας των παροικιών και κοινοτήτων που οργανώνονται αυτή την περίοδο. Η διασπορά των Ελλήνων, αλλά και άλλων λαών της Βαλκανικής αυτή την περίοδο, πρέπει να συνεξετασθεί µέσα από τους γενικούς παράγοντες που σχετίζονται µε την αρχόµενη παρακµή της Οθωµανικής Αυτοκρατορίας (από την πολιτική και οικονοµική κρίση του τέλους του 16ου αι.) αλλά και µέσα από το αυξανόµενο ενδιαφέρον των δυτικών ναυτικών δυνάµεων (Γαλλίας, Αγγλίας, Ολλανδίας πλήν της Βενετίας) για το εµπόριο στο Levante. Παρά την ανακάλυψη του Νέου Κόσµου από τα τέλη του 15ου αιώνα, η Μεσόγειος δεν θα πάψει να αποτελεί τό κέντρο του εµπορίου και της ναυτιλίας, της οικονοµίας, γενικά, των Δυτικών, καθώς οι θαλάσσιοι δρόµοι δεν έχουν γίνει ακόµη ταχύπλοοι (µόλις από τα µέσα του 19ου αι. θα αρχίσουν να επικρατούν στις θάλασσες ατµόπλοια). Στην ανατολική Μεσόγειο κατέληγαν οι δρόµοι από τη Μέση και Άπω Ανατολή που µετέφεραν στη Δύση τα εµπορεύµατα της Ασίας (ιδίως µπαχαρικά, βαµβάκι, µετάξι, βαφικές ύλες και άλλα είδη απαραίτητα για τις βιοτεχνίες-βιοµηχανίες της Δύσης). Στα λιµάνια της Οθωµανικής Αυτοκρατορίας επεδίωκαν, λοιπόν, οι Δυτικοί να εγκαταστήσουν τα δικά τους εµπορικά πρακτορεία και παροικίες για να εκµεταλλεύονται το διεθνές για την εποχή εµπόριο και να επιβάλλουν τους όρους του οικονοµικού παιχνιδιού, στο οποίο οι Οθωµανοί δεν κατόρθωσαν να δαδραµατίσουν τον κύριο ρόλο. Πρώτοι οι Βενετοί είχαν πετύχει ανάµεσα στον πόλεµο και τη διπλωµατία να διεκδικούν µια ισορροπία στην ανατολική Μεσόγειο. Από την περίοδο

6 των Διοµολογήσεων ο κύριος ναυτικός τους αντίπαλος έγιναν οι Γάλλοι, για να ακολουθήσουν οι Άγγλοι (ίδρυση της Levant Company το 1581µε πρακτορεία στην οθωµανική Ανατολή) και οι Ολλανδοί, µε αντίστοιχα προνόµια από τις αρχές του 17ου αιώνα. Στην υπηρεσία αυτών των δυτικών ναυτικών δυνάµεων εργάζονταν και Έλληνες, οθωµανοί υπήκοοι, γίνονταν οι Προστατευόµενοί τους, οι µπερατλήδες δηλαδή οι οποίοι απολάµβαναν προνόµια και εµπορικές ελευθερίες που παρέχονταν από τους Οθωµανούς στους δυτικούς εµπόρους και όσους βρίσκονταν στην υπηρεσία τους. Οι Έλληνες ασκούνταν, λοιπόν, στη διεξαγωγή του διεθνούς εµπορίου, και αποκτούσαν σταδιακά αυτόνοµη εµπορική υπόσταση ώστε το 18ο αιώνα θα διακρίνονταν τόσο στο χερσαίο όσο και στο θαλάσσιο εµπόριο. Στην εµπορική πρόοδο των Ελλήνων οθωµανών υπηκόων συνέβαλαν οι πολιτικοοικονοµικές συνθήκες που διαµορφώθηκαν από τα τέλη του 17ου αιώνα, µετά τους πολέµους του Ιερού Συνασπισµού (Sacra Liga), τους τουρκοβενετικούς πολέµους και ιδίως τις συνθήκες του Κάρλοβιτς (1699) και του Πασσάροβιτς (1718), που καθόριζαν το νέο status quo για περισσότερο από ένα αιώνα στη νοτιοανατολική Ευρώπη. Συγκεκριµένα µε τις συνθήκες αυτές αναφαινόταν πλέον η ηγετική θέση της Αψβουργικής Μοναρχίας στο χώρο της κεντρικής και νοτιοανατολικής Ευρώπης και ο ρόλος που επεδίωκε να διαδραµατίσει στο οικονοµικό πεδίο: καταρχήν ένταξη στο χερσαίο εµπόριο µε τις χώρες της γειτονικής αυτοκρατορίας στα νότια σύνορά της και σταδιακά επέκταση και στο θαλάσσιο εµπόριο, αλλά αυτό θα γινόταν µε αρκετή καθυστέρηση το 19ο αιώνα. Η ανάγκη για την επικράτηση στο χερσαίο εµπόριο επέβαλε τη λήψη µέτρων για την οικονοµική διευκόλυνση των οθωµανών υπηκόων εµπόρων (και επρόκειτο κυρίως για Έλληνες, Βλάχους και Σέρβους), που µετακινούνταν ατοµικά, οικογενειακά και ενίοτε κατά οµάδες, ώστε να εγκατασταθούν στις αψβουργικές χώρες, επωφελούµενοι από τα προνόµια που εξέδιδαν για λογαριασµό τους οι αψβουργικές αρχές, τα οποία τους επέτρεπαν δασµολογικές ελαφρύνσεις κατά τη διακίνηση του εµπορίου µε την Οθωµανική Αυτοκρατορία, διευκολύνσεις εγκατάστασης, απόκτησης γαιών και οικιών, ίδρυσης κοινοτήτων, ανέγερσης ορθόδοξων ναών και λειτουργίας σχολείων, οργάνωσης εµπορικών επιχειρήσεων κ.λ.π. Τα µέτρα αυτά, που για την Τρανσυλβανία είχαν αρχίσει ήδη από τα µέσα του 17ου αιώνα, όταν ήταν ακόµη ηµιαυτόνοµη ηγεµονία υπό τους Οθωµανούς, συνέβαλαν ώστε να αποκτήσουν σταδιακά και οι Αυστριακοί την απαιτούµενη διοικητική και εµπορική εµπειρία που θα τους επέτρεπε να µειώσουν, βαθµιαία από τα τέλη του 18ου αιώνα, τις προνοµιακές ρυθµίσεις αλλά και να διεκδικούν και αυτοί πρωταγωνιστικό και ανταγωνιστικό, προς τις άλλες ευρωπαϊκές οικονοµικές Δυνάµεις, ρόλο στη νοτιοανατολική Ευρώπη. Σ αυτό το παιχνίδι των

7 ανταγωνισµών θα παρενέβαινε και ο «κατακτητής ορθόδοξος βαλκάνιος έµπορος», κατά την επιτυχηµένη έκφραση του Trajan Stojanovich. Από τα τέλη του 18ου αιώνα και συγκεκριµένα µετά τη συνθήκη του Κιουτσούκ Καϊναρτζή (1774) τους ρωσοτουρκικούς πολέµους ( και ) η ρωσική δύναµη θα παρενέβαινε και αυτή στο παιχνίδι των ανταγωνισµών, ακολουθώντας και αυτή παρόµοιους δρόµους: προνόµια για µετακίνηση και εγκατάσταση ορθόδοξων υπηκόων της Οθωµανικής Αυτοκρατορίας (Σέρβων και κυρίως Ελλήνων) στις νέες, νότιες επαρχίες της, τη Νέα Ρωσία (Novorossija), ίδρυση και συνοικισµό νέων πόλεων (Μαριούπολη, Ταγανρόκ, Οδησσός κ.ά.), διευκολύσεις εµπορίου, προστασία των ορθόδοξων εµπόρων-ναυτικών και κατά συνέπεια της ναυτιλίας, ίδρυση ελληνικών κοινοτήτων, ανάπτυξη καί άνθηση εµπορικών επιχειρήσεων. Το 15-16ο αι. ο χώρος στον οποίο εκτείνονταν οι µετακινήσεις και κατά συνέπεια οι εγκαταστάσεις των Ελλήνων, εκτός της νοτιοανατολικής Ευρώπης, ήταν η Ιταλική Χερσόνησος και περιοχές που υπάγονταν έµµεσα ή άµεσα στην Ισπανία. ΟΙ λόγοι είναι εµφανείς: ήταν οι χώρες που οι ηγεµόνες τους βρίσκονταν σε συχνές πολεµικές ή ειρηνικές επαφές µε τους Οθωµανούς και ενδιαφέρονταν για επικράτηση στη Μεσόγειο. Η Βενετία, η Αγκώνα που υπαγόταν στο Παπικό κράτος, το Λιβόρνο -για σύντοµο διάστηµα-, η Νάπολη φιλοξένησαν κοινότητες ή επέτρεψαν να εγερθούν ελληνικοί ορθόδοξοι ναοί. Σηµαντικότερη αλλά και µε διαρκή παρουσία, σ όλη την περίοδο που µελετούµε εδώ, υπήρξε η κοινότητα στη Βενετία και η παρουσία των Ελλήνων εκεί ήταν πολυσχιδής, τόσο στο πνευµατικό όσο και στο οικονοµικό πεδίο. Από το 17ο αιώνα ο χώρος φιλοξενίας παροικιών διευρύνθηκε προς την κεντρική Ευρώπη: α) την Τρανσυλβανία, Ουγγαρία, οι οποίες, ώς τα τέλη του αιώνα, υπάγονταν απολύτως ή µε ηµιαυτόνοµο καθεστώς στην οθωµανική διοίκηση, και β) από το 18ο αιώνα µετά τις συνθήκες του Κάρλοβιτς και του Πασσάροβιτς και προς την Αυστρία, αλλά και πρός την Ολλανδία, Γαλλία, Αγγλία. Από τα τέλη του 19ου αιώνα η Νότια Ρωσία θα φιλοξενούσε νέες πολυάνθρωπες ελληνικές παροικίες και κοινότητες. Στη δεύτερη αυτή περίοδο Έλληνες ίδρυσαν κοινότητες, από τίς οποίες οι πιο ανθηρές και µε µεγάλη διάρκεια ήταν οι: Sibiu, Brasov (Τρανσυλβανία), Πέστη, Σεντ-Εντρέ (Szentendre), Μίσκολτς, Κετσκεµέτ, Τόκαϊ, Έγκερ, Györ, Gyöngyös, κ.α. (Ουγγαρία), Τεργέστη, Βιέννη (Αυστρία), Λειψία (Γερµανία), Νίζνα, Μαριούπολη, Ταγανρόκ (Ταϊγάνιον), Σεβαστούπολη, και κυρίως Οδησσός (Νότια Ρωσία-Ουκρανία), Άµστερνταµ (Ολλανδία), Μασσαλία (Ν. Γαλλία), Λονδίνο (Αγγλία). Εκτός Ευρώπης θα εγκαθίσταντο στην Αίγυπτο από τα τέλη του 18ου αι., αλλά η ακµή θα επραγµατοποιείτο µετά την τρίτη δεκαετία του 19ου αιώνα.

8 Με αφετηρία την κοινότητα-παροικία της Βενετίας θα επιχειρηθεί στις επόµενες παραγράφους να δοθεί σκιαγράφηµα οργάνωσης και λειτουργίας των Ελλήνων που εγκαθίσταντο στις πιο πάνω πόλεις. Από τις παραµονές της Άλωσης της Κωνσταντινούπολης από τους Οθωµανούς, λόγιοι και διδάσκαλοι αλλά και απόγονοι βυζαντινών οικογενειών µετακινήθηκαν προς τις βενετικές κτήσεις στο Αιγαίο και τη Δύση και προ παντός προς τη Βενετία, όπου µε την πάροδο του χρόνου ήλθαν αντιµέτωποι µε το πρόβληµα απρόσκοπτης άσκησης των θρησκευτικών τους καθηκόντων. Είχαν να αντιµετωπίσουν δύσκολα εµπόδια ώστε να υπερβούν τις αρνήσεις των καθολικής Βενετικής Γερουσίας και να αποκτήσουν µόλις το 1456 την πρώτη άδεια να τελούν λειτουργία σε καθολικούς ναούς. Το 1498 τους επετράπη να συγκροτήσουν ορθόδοξη Αδελφότητα, κατά τα καθιερωµένα των συντεχνιών στη βενετική επικράτεια. Η Αδελφότητα καθόριζε το Καταστατικό της, µε το οποίο θα ρυθµίζονταν ο αριθµός και οι υποχρεώσεις των µελών της, καθώς και τα διοικητικά όργανά της, θα τηρούνταν τα αρχεία της και θα διευθετούνταν οικονοµικά ζητήµατα µεταξύ των µελών και µε τις Αρχές. Η Αδελφότητα θα επέλεγε τους ιερείς και θα φρόντιζε για την ανέγερση ναού. Η πρώτη Αδελφότητα έφερε το όνοµα Scuola delle Nazione Greca e Serva, καθώς Έλληνες και Σέρβοι, ως ορθόδοξοι, αντιµετωπίζονταν από κοινού ως greci non uniti ή scismatici από τα προνόµια που τους δόθηκαν από τις αρχές. Πρόκειται για µια πορεία οργάνωσης που θα συναντήσουµε στις περισσότερες κοινότητες των Έλλήνων της Διασποράς. Ο ακαθόριστος εθνικού περιεχοµένου όρος Greco, που για αρκετό διάστηµα αναφερόταν από την πλευρά των δυτικών Αρχών στους ανατολικούς ορθοδόξους, δηµιούργησε τις προϋποθέσεις για τη συµβίωση αλλά και τη διάσπαση, όταν, ιδίως από το 18ο αι., θα δηµιουργούνταν οι προϋποθέσεις για την ανάπτυξη του εθνικισµού και τη διαµόρφωση εθνικών ιδεολογιών. Στην περίπτωση της Βενετίας πολύ γρήγορα την πλειοψηφία αποτέλεσαν ελληνόφωνοι υπήκοοι της Βενετικής Δηµοκρατίας που προέρχονταν από τις κτήσεις της στην Ανατολή αλλά, βαθµιαία, και υπήκοοι της Οθωµανικής Αυτοκρατορίας, ιδίως από την Ήπειρο και την Πελοπόννησο, µάλιστα, από το 1572, µε καθορισµένο ποσοστό συµµετοχής στα κοινά ανάλογα µε τον τόπο καταγωγής των µελών. Το ελληνικό στοιχείο επικράτησε και η κοινότητα της Βενετίας έγινε η ελληνική κοινότητα πρότυπο οργάνωσης. Τόσο η κοινότητα αυτή, όσο και οι άλλες που δηµιουργήθηκαν σε άλλα κράτη, αποτελούσαν τη νοµική, διοικητική εκπροσώπηση της παροικίας, του συνόλου δηλαδή όσων εγκαθίσταντο στις ξένες πόλεις, απέναντι στις Αρχές αλλά και µεταξύ τους. Στο παρελθόν έχει επιχειρηθεί η εντόπιση προτύπου στην οργάνωση της κοινότητας από τους τόπους καταγωγής των Ελλήνων, στα πλαίσια της ιστοριογραφικής αναζήτησης περί συνεχειών και συνεκτικών δεσµών των παροίκων µε τούς τόπους αφετηρίας τους και της

9 ενίσχυσης εθνικών ιδεολογηµάτων. Το πρόβληµα είναι πιο περίπλοκο και µάλλον θα πρέπει και στον τοµέα αυτό να στοχασθούµε ότι πρόκειται για συγκερασµό συνηθειών που µετέφεραν οι πάροικοι αλλά και τακτικής που επικρατούσε στους τόπους καταγωγής. Είναι αυτός ο διάλογος, που θα τον δούµε να αναπτύσσεται και σέ άλλους τοµείς της ζωής των Ελλήνων µεταναστών. Βασικά όργανα διοίκησης της Αδελφότητας αποτελούσαν η Γενική Συνέλευση των Αδελφών, το 15µελές Συµβούλιο, που εκλεγόταν µε διετή θητεία, και η τριµελής εκτελεστική επιτροπή. Ανάλογα σώµατα θα απαντούσαν και στη διοίκηση άλλων κοινοτήτων της Διασποράς, µε άµεση και έµµεση εκπροσώπηση. Η τριµελής ή αλλού εξαµελής επιτροπή (όπως π.χ. στη Βιέννη αργότερα) είχε ουσιαστικά τη διοικτηική, οικονοµική ευθύνη για τη λειτουργία της κοινότητας, τη διαχείρηση εσόδων-εξόδων, των κληροδοτηµάτων, την ίδρυση και λειτουργία της εκκλησίας και του σχολείου αλλά και την άσκηση κοινωνικής µέριµνας απέναντι στους φτωχούς και ασθενείς-µέλη της κοινότητας. Καθώς η αφορµή για να ιδρυθεί τόσο η Αδελφότητα της Βενετίας, όσο και οι άλλες κοινότητες, ήταν η πρωταρχικής σηµασίας ανάγκη των παροίκων να αποκτήσουν ορθόδοξο ναό για να ασκούν τα θρησκευτικά τους καθήκοντα µέσα σε κατ εξοχήν καθολικά κράτη, και αν αναλογιστούµε και την αντιπαράθεση Ανατολικής και Δυτικής Εκκλησίας, ιδίως µετά τη Σύνοδο Φερράρας-Φλωρεντίας, κύριο µέληµα των µελών ήταν η ανέγερση ναού, η διακόσµησή του κατά το ορθόδοξο τυπικό όσο πιο πλούσια και επιµεληµένα ήταν δυνατό και η πρόσληψη κατάλληλων ιερέων. Αυτό φάνηκε αδρά στην περίπτωση του ναού του Αγίου Γεωργίου της Βενετίας, όπου από τους κύριους διακοσµητές αναδείχθηκε ο Μιχαήλ Δαµασκηνός. Η Βενετία, άλλωστε, είχε προσελκύσει πολλούς καλλιτέχνες από την Κρήτη και αλλού, όπως τούς Μάρκο και Θωµά Μπαθά, Εµµανουήλ Τζανφουρνάρη, Δοµήνικο Θεοτοκόπουλο κ.ά. Η κοινότητα στηβενετία, περισσότερο από τις άλλες (π.χ. Αγκώνα, Νάπολη, Λιβόρνο) που αναδείχθηκαν στην πρώτη περίοδο, ανέπτυξε και ξεχωριστή πνευµατική δραστηριότητα, για την οποία θα γίνει περισσότερο λόγος στη δεύτερη ενότητα αυτής της θεµατικής που διαπραγµατευόµαστε εδώ. Η Βενετία είχε αποτελέσει κέντρο καλλιέργειας των ανθρωπιστικών γραµµάτων και εποµένως συγκέντρωσε και τα πρώτα τυπογραφεία ελληνικών βιβλίων, τυπογραφεία που ιδρύθηκαν από Βενετούς αλλά και Έλληνες, όπως θα δούµε. Η εκδοτική δραστηριότητα ήταν λοιπόν µια από τις πρώτες οικονοµικές δραστηριότητες, στις οποίες επιδόθηκαν οι Έλληνες πάροικοι, ευνοούµενοι και από τη γειτνίαση του Πανεπιστηµίου της Πάδοβας, που υπαγόταν στη βενετική Δηµοκρατία.

10 Άδεια για οργάνωση κοινότητας στην Αγκώνα και το Λιβόρνο είχαν δώσει το 16ο αι. και οι Αρχές της Τοσκάνης και το Παπικό κράτος µε σκοπό την προσέλκυση εµπόρων από την οθωµανική Ανατολή, χωρίς όµως οι κοινότητες αυτές να φτάσουν, κατά την πρώτη αυτή περίοδο τη σπουδαιότητα της βενετικής, και για τον πρόσθετο λόγο ότι το παπικό κράτος ήταν αντίθετο στην παραχώρηση προνοµίων για την απρόσοπτη λειτουργία ορθόδοξου ναού, στοιχείο καθ όλα ανασταλτικό σ αυτή την πρώιµη εποχή. Τόσο η Αγκώνα όσο και το Λιβόρνο θα άκµαζαν το 18ο και τις αρχές του 19ου αι., όταν θα εντάσσονταν στους εµπορικούς δρόµους που θα ένωναν τη Μαύρη Θάλασσα και την Αίγυπτο µε την Ιταλική Χερσόνησο αλλά και τη νότια Γαλλία. Στη Νάπολη, εκτός από τους λόγιους και γόνους βυζαντινών οικογενειών, που µετανάστευαν από το 15ο αιώνα, κατέφυγαν και stradioti, αλλά από το 16ο και 17ο αιώνα και µετανάστες από τη δυτική πελοπόννησο και έµποροι, ώστε γύρω από τον ορθόδοξο ναό των Αγίων Αποστόλων, που ιδρύθηκε το 1518, οργανώθηκε η κοινότητα µε το πρώτο καταστατικό της που ψηφίσθηκε το Τη δεύτερη περίοδο (17ο-αρχες 19ου αι.) οι αιτίες εγκατάστασης Ελλήνων και άλλων οθωµανών υπηκόων εκτός της Αυτοκρατορίας ήταν, όπως είπαµε, κατά βάση οικονοµικές. Από τα µέσα του 17ου αιώνα οι ηγεµόνες της Τρανσυλβανίας επέτρεπαν στους Έλληνες που ασκούσαν εµπόριο στην ηγεµονία να οργανώνονται σε κοµπανία, µορφή, δηλαδή, εµπορικής συσσωµάτωσης, µε κυριότερες αυτή στο Sibiu και στο Brasov, µε µικτές εµπορικές, διοικητικές και δικαστικές δικαιοδοσίες. Τα µέλη της κοµπανίας ασκούσαν εµπόριο µε την Οθωµανική Αυτοκρατορία και διαµετακοµιστικό πρός τις Παραδουνάβιες Ηγεµονίες και την Αψβουργική Μοναρχία και στην κοµπανία εύρισκαν τη δυναµική εκπροσώπησή τους απέναντι στις αρχές αλλά και απέναντι στους αντιπάλους τους ντόπιους εµπόρους και γερµανούς µετανάστες. Τα προνόµια σεβάστηκαν και οι αυστριακοί αυτοκράτορες το 18ο αιώνα, όταν η Τρανσυλβανία περιήλθε στην Αψβουργική Μοναρχία. Από τις λοιπές παροικίες της δεύτερης περιόδου των περισσοτέρων η οργάνωση προσοµοίαζε προς αυτήν της Βενετίας, δηλαδή µε το Καταστατικό της Κοινότητας, που καθόριζε τα διοικητικά όργανα (Γενική Συνέλευση, Βουλευτήριο (Capitolo), επίτροποι, εύφοροι, σύνδικοι, επόπτες σχολείων κ.ά), την εποπτεία στη λειτουργία του ναού και του σχολείου. Οι κοινότητες δεν ασχολούνταν µε την εµπορική δραστηριότητα των µελών τους, όπως γινόταν στις κοµπανίες της Τρανσυλβανίας και εν µέρει σε κάποιες της ανατολικής Ουγγαρίας, όπως για παράδειγµα στο Μίσκολτς, Τόκαϊ κ.α. Τις περισσότερες πληροφορίες και σχετικές έρευνες διαθέτουµε για την Τεργέστη, Βιέννη, Βουδαπέστη, Οδησσό και εν µέρει για το Μίσκολτς, Κέτσκεµετ, Τόκαϊ. Από αυτές η Τεργέστη και η Βιέννη συνεχίζουν ώς σήµερα να συγκεντρώνουν τον Ελληνισµό γύρω από τους κοινοτικούς πυρήνες, ε νω για

11 πολλές από τις άλλες οι περικαλλείς ναοί, τα κοινοτικά µέγαρα, τα κτίρια ιδιοκτησίας Ελλήνων δεσπόζουν στο κέντρο των πόλεων. Αρχεία κοινοτικά και κρατικά προσφέρουν στους µελετήτες άγνωστες ακόµη πτυχές της ζωής τους. Η ζωή αυτή εκτυλισσόταν κατά βάση γύρω από τον εµπορικό τοµέα. Οι έµποροι ακολουθώντας το δρόµο των καραβανιών κινούνταν από την κεντρική καί βόρεια ελληνική χερσόνησο (ιδίως Θεσσαλία, Ήπειρο, Μακεδονία) και δια µέσου των εµπορικών σταθµών της κεντρικής Βαλκανικής (Φιλιππούπολη, Νίς, Ζέµουν -Σεµλίνο-) έφταναν στην Ουγγαρία, την Αυστρία αλλά και τη Λειψία και τις Παραδουνάβιες Ηγεµονίες και τη Ρωσία. Προερχόµενοι από τα νησιά του Αιγαίου, τα παράλια της Μικράς Ασίας (ιδίως τη Σµύρνη), την Κρήτη, την Πελοπόννησο, τα παράλια της Ηπείρου και τα νησιά του Ιονίου και πλέοντας τους θαλάσσιους δρόµους του Αιγαίου, του Ιονίου και της Αδριατικής εγκαθίσταντο στην Τεργέστη -το ελεύθερο αυστριακό λιµάνι από το 1719-, στο Λιβόρνο, την Αγκώνα και τη Μασσαλία και από τα τέλη του 18ου αιώνα και την Οδησσό. Πολύ γρήγορα, από το τελευταίο τέταρτο του 18ου αιώνα και ιδίως το 19ο, τη θέση των µεµονωµένων µετακινούµενων εµπόρων πήραν οι εδραίες εµπορικές, ατοµικές και οικογενειακές, επιχειρήσεις και αναπτύχθηκαν εµπορικά δίκτυα, µε κυριότερο, το 19ο αιώνα, αυτό του χιώτικου εµπορίου. Στοιχεία αυτών των εµπορικών δικτύων ήταν καταρχήν οι οικογενειακοί δεσµοί των εµπόρων που συναπάρτιζαν τις εταιρείες, η εντοπιότητα, η προσαρµοστικότητα στους νέους τρόπους οργάνωσης, η διακινδύνευση επενδύσεων και ανοίγµατος προς νέες τακτικές, έτσι που πολύ γρήγορα οι έµποροι έγιναν µεγάλοι κεφαλαιούχοι, µέτοχοι οµόρρυθµων εταιρειών, χρηµατιστές, τραπεζίτες, γαιοκτήµονες, εφοπλιστές, ασφαλιστές και, πολύ λίγοι, και βιοµήχανοι. Διαµετακοµιστικό ήταν κυρίως το είδος του εµπορίου που ασκούσαν. Εξήγαν προϊόντα από την Οθωµανική Αυτοκρατορία, κυρίως πρώτες ύλες (βαµβάκι, νήµατα, δέρµατα, µαλλί, βαλανίδια, λάδι, κηκκίδια, βαφικές ύλες, καπνό, κρασί κ.ά.) και εισήγαν βιοµηχανοποιηµένα προϊόντα (υφάσµατα, υαλικά, προϊόντα µεταλλευµάτων κ.ά.) και νοµίσµατα χρυσά και αργυρά (δουκάτα, τάλληρα κ.ά.). Η Οθωµανική Αυτοκρατορία ανήκε στην περιφέρεια και ηµιπεριφέρεια της ευρωπαϊκής οικονοµίας και οι ορθόδοξοι υπήκοοί της, ανάµεσά τους κυρίως οι Έλληνες, εντάσσονταν στο παιχνίδι των ανταγωνισµών των Δυνάµεων και κατόρθωσαν να αποκτήσουν κεντρικό ρόλο στο διεθνές για την εποχή εµπόριο. Οι εµπορικές επιχειρήσεις που ίδρυσαν, λειτουργούσαν σε πόλεις-εµπορικά κέντρα της Οθωµανικής Αυτοκρατορίας (από τις σπουδαιότερες ήταν η Σµύρνη, Χίος, Κωνσταντινούπολη, Πάτρα, Θεσσαλονίκη) και ίδρυαν και θυγατρικές εταιρείες σε πόλεις της Διασποράς. Συχνά, και καθώς τα κέντρα στη Δύση αναπτύσσονταν, παρατηρείται µετάθεση του κέντρου βάρους των

12 επιχειρήσεων σε µια από τις πόλεις όπου άκµαζαν οι παροικίες, έτσι ώστε από τα τέλη του 18ου αιώνα σηµειώνεται η αντίστροφη πορεία. Οι κεντρικές, δηλαδή, επιχειρήσεις έδρευαν στη Δύση µέσα σε ένα δίκτυο χερσαίων και παραθαλάσσιων πρακτορείων αλλά και θυγατρικών εταιρειών. Οι εµπορικές εταιρείες ήταν απλές προσωπικές ή εταιρείες in accommandita (ετερόρρυθµες) δυό ή περισσότερων προσώπων, που τα µέλη τους δεν ήταν απαραίτητο να εδρεύουν σε ένα µόνο µέρος, αλλά διακλαδώνονταν σε περισσότερες εµπορικές εστίες, ώστε να είναι δυνατό να ελέγχουν, συχνά, εµπορικές πράξεις που έφταναν από τη Λειψία, Βιέννη, Βουδαπέστη, Τεργέστη ώς τη Θεσσαλονίκη, Δυτική Μακεδονία, Θεσσαλία (π.χ. Αµπελάκια), Κωνσταντινούπολη, Σµύρνη, ή από την Οδησσό, Κωνσταντινούπολη, Ύδρα, Χίο, Σµύρνη, Τεργέστη, Αγκώνα, το Λιβόρνο, τη Μασσαλία, το Λονδίνο. Μια µατιά στο χάρτη της Ευρώπης το 18ο και τις αρχές του 19ου αιώνα δείχνει διάσπαρτα κέντρα ελληνικών µικρών ή µεγάλων επιχειρήσεων. Οι εµπορικές επιχειρήσεις ειδικεύονταν σε commissioni, αποστολές εµπορευµάτων (spedizioni), µεσιτείες αλλά και τραπεζικές/ χρηµατιστηριακές εργασίες (speculazioni, προεξοφλήσεις συναλλαγµατικών κ.ά.). Καθώς είναι η εποχή που τραπεζικά ιδρύµατα, όπως τα γνωρίζουµε το 19ο αιώνα, δεν απαντούν, τη θέση τους επιδιώκουν και αναπληρώνουν ιδιώτες µεγαλέµποροι και επιχειρήσεις. Ράλληδες, Σκαραµαγκάδες, Αντωνόπουλοι κ. ά. στην Τεργέστη, Σίνας, Δούµπας κ.ά. στη Βιέννη, Ράλληδες, Ροδοκανάκηδες, Σκαραµαγκάς, Μαρασλής κ.ά. στην Οδησσό είναι µερικά µόνο από τα ονόµατα των µεγαλεµπόρων και πρώτων τραπεζιτών που έδρασαν στη Διασπορά. Η διαχείρηση και το εµπόριο των συναλλαγµατικών ήταν στην ηµερησία διάταξη των χρηµατοπιστωτικών τους εργασιών. Επενδύσεις έκαναν οι έµποροι, των χερσαίων παροικιών σε κτίρια και γαίες -πολλοί µάλιστα γαιοκτήµονες αποκτούσαν και τίτλους ευγενείας, ιδίως στην Αυστρία-Ουγγαρία καιτη Ρωσία-, και των παράκτιων παροικιών σε ακίνητα αλλά και µετοχές ασφαλιστικών εταιρειών και πλοία. Πλούσιοι πλοιοκτήτες και συµπλοιοκτήτες είχαν ανθηρές επιχειρήσεις την Οδησσό, την Τεργέστη, το Λιβόρνο, το Λονδίνο. Ένας από τους τοµείς οικονοµικών δραστηριοτήτων των εµπόρων ήταν η ναυτιλία, κλάδος στον οποίο διέπρεψαν οι Έλληνες οθωµανοί υπήκοοι, ιδίως µετά τη Συνθήκη του Κιουτσούκ Καϊνάρτζη (1774), είτε ως ιδιοκτήτες πλοίων ή παρτσινέβελοι ή καπεταναίοι. Πλοία Μεσολογγιτών, Κεφαλλήνων, Υδραίων, Ψαριανών διέσχιζαν το Αιγαίο, τη Μαύρη Θάλασσα, το Ιόνιο, την Αδριατική και έφταναν ώς τη Μασσαλία, την Αίγυπτο τόσο σε καιρό ειρήνης, ασκώντας µεταφορές εµπορευµάτων ή µετέχοντας στις επιχειρηµατικές δραστηριότητες εµπορικών επιχειρήσεων, όσο και σε καιρό πολέµου, όπως στην περίπτωση των ρωσοτουρκικών και των ναπολεοντέιων πολέµων και του ηµπειρωτικού αποκλεισµού. Η

13 πειρατεία ήταν συχνά τρόπος οικονοµικής δράσης και πλουτισµού, που τα κέρδη δεν καταγράφονταν σε κατάστιχα και επίσηµα ταµειακά βιβλία, ώστε παραµένουν άγνωστα στην έρευνα, υπαρκτά όµως στο µέγεθος. Καθώς η ναυτιλία και η πλοιοκτησία ήταν από τις κύριες ασχολίες των Ελλήνων και ιδιαίτερα των παροίκων, ένας άλλος κλάδος επιχειρήσεων, αυτός των ασφαλιστικών /ναυτασφαλιστικών εταιρειών, ήταν ανθηρός για τους Έλληνες και ορισµένους Δαλµατούς, τουλάχιστον στο λιµάνι τηςτεργέστης. Ίδρυαν ή συµµετείχαν σε µεγάλες ασφαλιστικές ή λάβαιναν µέρος στη διοίκησή τους. Η πρώτη µεγάλη ελληνική ασφαλιστική εταιρεία (Società Greca di Assicurazione) ίδρύθηκε στην Τεργέστη το To Adriatico banco di Assicurazione (1826) και η Riunione Adriatica di Sicurtà (1838) οφείλουν την ίδρυσή τους στο Ζακυνθινό Άγγελο Γιαννικέση και άλλους Έλληνες κεφαλαιούχους. Καθώς οι ασφαλιστικές εταιρείες ήταν µετοχικής µορφής αποτελούσαν αποδοτικό και επικερδή κλάδο επενδύσεων. Έµποροι δικαιούνταν και επεδίωκαν να αποκτούν µετοχές σε περισσότερες από µια εταιρείες, επιµερίζοντας έτσι τους κινδύνους αλλά και αυξάνοντας τις πιθανότητες κερδών. Οι µετακινούµενοι ήταν, κατά πλειοψηφία, έµποροι, όπως είπαµε, και εγκαθίσταντο συνήθως σε εµπορικά κέντρα, τα οποία δεν διακρίνονταν για τη βιοτεχνική-βιοµηχανική τους ανάπτυξη. Άλλωστε η περίοδος και οι περιοχές όπου µετακινήθηκαν οι Έλληνες προς την κεντρική και δυτική Ευρώπη δεν εµφάνιζαν ιδιαίτερη βιοµηχανική πρόοδο. Έτσι λοιπόν περιθωριακά µόνο ασχολήθηκαν και µε την ίδρυση βιοτεχνικών εργαστηρίων. Όπου αυτό συνέβη, σχετίσθηκε συνήθως µε προϊόντα που τις πρώτες ύλες εµπορεύονταν οι ίδιοι. Έτσι µαρτυρούνται εργαστήρια κατασκευής επενδυτών (cappoti) στην περιοχή των Marche, κοντά στην Αγκώνα, στη Βενετία, σαπωνοποιίες στην Τεργέστη, ερυθροβαφεία βαµβακονηµάτων στην Τεργέστη, Βιέννη, στο Βανάτο του Τέµεσβαρ, στην Τρανσυλβανία, βιοτεχνίες εκτύπωσης σχεδίων σε βαµβακερά υφάσµατα, εργαστήρια παρασκευής κεριών αλλά και ποτοποιεία, ιδίως παραγωγής του ηδύποτου rosoglio κ.ά. Ιδίως όσον αφορά στα ερυθροβαφεία, παρατηρήθηκε έντονο ενδιαφέρον τόσο από την πλευρά των νότιων Γάλλων όσο και κυρίως από τους Αυστριακούς να προσελκύσουν στις χώρες τους Έλληνες τεχνίτες, γνώστες της ερυθροβαφικής τεχνικής βαµβακονηµάτων προκειµένου να πετύχουν την αυτάρκεια στην παραγωγή των νηµάτων απαραίτητων στις ανθηρές ή υπό άνθιση βαβακοβιοµηχανίες τους. Με προνόµια προς τους τεχνίτες και τους συνεργαζόµενους εµπόρους επιδιωκόταν η µεταφορά και οικείωση ντόπιων τεχνιτών µε το ακριβό µυστικό της Ανατολής, όχι πάντοτε µε αποτελέσµατα διαρκείας αλλά µε συνέπειες που φανέρωναν την έντονη δραστηριότητα και κινητικότητα τεχνιτών και εµπόρων. Τελικά το σχεδόν

14 µονοπωλιακό εµπόριο ερυθρών βαµβακονηµάτων των Αµπελακίων κατέστησε απαραίτητο το προϊόν για περισσότερο από 50 χρόνια και τα Αµπελάκια µια πρώτη µορφή συνεργασίας πολυπρόσωπων συντροφιών βιοτεχνικού και εµπορικού προσανατολισµού. Οι πάροικοι αυτής της δεύτερης περιόδου ήταν κατά πλειοψηφία πλούσιοι ή ευκατάστατοι. Μολονότι απαντούν και κάποιοι πτωχοί, συνήθως βοηθητικό προσωπικό, εντούτοις οι περισσότεροι εντάσσονται στην αστική κοινωνία των πόλεων όπου κατοικούν και προοδεύουν και µετέχουν στα διοικητικά στρώµατα οικονοµικών υπηρεσιών ή σωµάτων, όπως ήταν η Borsa (Χρηµατιστήριο), το Εµποροδικείο ή και, ενίοτε, τοπικές διοικητικές υπηρεσίες. Εκπροσωπούσαν ξένα κράτη ως πρόξενοι, ιδίως κράτη τα οποία είχαν ιδιαίτερη σχέση µε την Οθωµανική Αυτοκρατορία (όπως η Ρωσία), ή επεδίωκαν να έχουν, αλλά δεν διέθεταν την εµπειρία, δεν κατείχαν τις απαραίτητες τακτικές και κατέφευγαν στους Έλληνες µεγαλεµπόρους, που επωφελούνταν έτσι και για τις επιχειρήσεις τους. Αυτοί οι αστοί Έλληνες δηµιουργούσαν, χωρίς πάντοτε να τους επιβάλλεται περιορισµός από τις αρχές, τις δικές τους γειτονιές. Αυτές αναπτύσσονταν γύρω από τον ελληνικό ορθόδοξο ναό, το κοινοτικό µέγαρο, το σχολικό κτίριο. Έκτιζαν ή αγόραζαν κτίρια, τα κοσµούσαν ή τα ανακαίνιζαν µε τρόπο, ώστε επεδείκνυαν τον πλούτο τους, συµβάλλοντας στη δηµιουργία του κλασσικιστικού ή άλλου οικοδοµικού στυλ της εποχής. Το Campo dei Greci στη Βενετία, η Griechen Gasseστη Βιέννη, η Görög utca στο Szentendre -το επίνειο της Βουδαπέστης- καθώς και άλλες γειτονιές δηλώνουν ακόµη και σήµερα το πέρασµα των εύπορων Ελλήνων εµπόρων από τις πόλεις αυτές και τη συµβολή τους στην τοπογραφική, αρχιτεκτονική αλλά και οικονοµική ευµάρεια των τόπων εγκατάστασής τους. Ο διάλογος, για τον οποίο έγινε λόγος στην αρχή αυτού του κεφαλαίου, µπορεί και µέσα από τα κτίρια, τα ονόµατα δρόµων, τις αρχιτεκτονικές διακοσµήσεις να είναι διαρκώς ζωντανός. Ενδεικτική Βιβλιογραφία Δ. Β. ΒΑΓΙΑΚΑΚΟΣ, Οι Μανιάται της Κορσικής. Αθήνα, , τ Απ. ΒΑΚΑΛΟΠΟΥΛΟΣ, «Οι Δυτικοµακεδόνες απόδηµοι επί Τουρκοκρατίας», Παγκαρπία Μακεδονικής Γης, Θεσσαλονίκη 1980, Δέσποινα ΒΛΑΜΗ, Το φιορίνι, το σιτάρι και η οδός του κήπου: Έλληνες έµποροι στο Λιβόρνο, Αθήνα, Θεµέλιο, A. DUCELLIER, «Δηµογραφία, µεταναστεύσεις και πολιτισµικά σύνορα από τα τέλη του Μεσαίωνα στη νεώτερη εποχή», Τα Ιστορικά, 3/5 (Ιούν. 1986) Pierre ECHINARD, Grecs et Philhellènes à Marseille de la Révolution française à l Indépendance de la Grèce. Μασσαλία 1973.

15 Σωφρ. ΕΥΣΤΡΑΤΙΑΔΗΣ, Ο εν Βιέννη Ναός του Αγίου Γεωργίου και η Κοινότης των Οθωµανών Υπηκόων. Αθήνα, β έκδοση, Κ.Χ.Σπανός, Ödön FÜVES, Οι Έλληνες της Ουγγαρίας. Θεσσαλονίκη Ath. E. KARATHANASSIS, L Hellénisme en Transylvanie. L activité culturelle, nationale et religieuse des compagnies commerciales helleniques de Sibiu et de Brasov aux XVIII-XIX siècles. Θεσσαλονίκη, ΙΜΧΑ, Βασίλης ΚΑΡΔΑΣΗΣ, Έλληνες οµογενείς στη Νότια Ρωσία, Αθήνα, Αλεξάνδρεια,1998. Όλγα ΚΑΤΣΙΑΡΔΗ-HERING, Η ελληνική παροικία της Τεργέστης, Αθήνα, Σαριπόλειο Κληροδότηµα, Παν/µιο Αθηνών, 1986, τ. Α-Β. Όλγα ΚΑΤΣΙΑΡΔΗ-HERING, Λησµονηµένοι ορίζοντες Ελλήνων εµπόρων. Το πανηγύρι στη Senigallia (18ος-αρχές 19ου αιώνα). Αθήνα Γεώργιος ΛΕΟΝΤΑΡΙΤΗΣ, Ελληνική εµπορική ναυτιλία, Αθήνα 1981 (επανέκδ.). Σπ. ΛΟΥΚΑΤΟΣ, «Ο πολιτικός βίος των Ελλλήνων της Βιέννης κατά την τουρκοκρατίαν και τα αυτοκρατορικά προς αυτούς προνόµια», Δελτίον Ιστορικής και Εθνολογικής Εταιρείας της Ελλάδος, 15 (1961) 287o350. Φανή ΜΑΥΡΟΕΙΔΗ, Συµβολή στην ιστορία της ελληνικής αδελφότητας Βενετίας στο ΙΣΤ αιώνα. Έκδοση του Β Μητρώου εγγράρων ( ). Αθήνα, Νότης Καραβίας, Άρτεµη ΞΑΝΘΟΠΟΥΛΟΥ-ΚΥΡΙΑΚΟΥ, Η ελληνική κοινότητα της Βενετίας ( ). Διοικητική και οικονοµική οργάνωση, εκπαιδευτική και πολιτική δραστηριότητα. Θεσσαλονίκη, Αριστοτ. Παν/µιο, επιστηµ. Επετηρ. Φιλοσοφ. Σχολής, Leslie PAGE MOCH, Moving Eropeans. Migration in Western Europe since Indiana Universiy Ress. Bloomington Γ. ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ, «Συµβολή στην ιστορία της ελληνικής παροικίας της Αγκώνας κατά τόν 19ο αιώνα», Δωδώνη, 4 (1975) Ιωάννης Α. ΠΑΠΑΔΡΙΑΝΟΣ, Οι Έλληνες απόδηµοι στις Γιουγκοσλαβικές Χώρες (18ος- 20ός αι.). Θεσσαλονίκη, Βάνιας, Αικ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ, Ελληνικές εµπορικές επιχειρήσεις στην Κεντρική Ευρώπη το β µισό του 18ου αιώνα. Η οικογένεια Πόνδικα. Διδ. Διατριβή Παν/µιο Αθηνών, Φιλοσ. Σχολή

16 Proceedings of the First International Congress on the Hellenic Diaspora (επιµ. J. M. Fossey), τοµ, 2. Άµστερνταµ 1991 ( ενδιαφέροντα άρθρα που αφορούν την ελληνική Διασπορά). Νίκος ΨΥΡΟΥΚΗΣ, Το νεοελληνικό παροικιακό φαινόµενο. Αθήνα Βασ. ΣΕΙΡΗΝΙΔΟΥ, Έλληνες στη Βιέννη, Διδ. Διατριβή Παν/µιο Αθηνών, Φιλοσ. Σχολή Ευθύµιος ΣΟΥΛΟΓΙΑΝΝΗΣ, Η ελληνική κοινότητα Αλεξανδρείας, Αθήνα, ΕΛΙΑ, Trajan STOJANOVICH, «Ο κατακτητής ορθόδοξος Βαλκάνιος έµπορος», στο: Σπ. Ασδραχάς (επιµ.), Η οικονοµική δοµή των βαλκανικών χωρών (15ος-19ος αι.). Αθήνα, Μέλισσα, 1979, σ Ζαχ. ΤΣΙΡΠΑΝΛΗΣ, «Οι Μανιάτες της Τοσκάνης και της περιοχής του Τάραντα» Λακωνικαί Σπουδαί, 4 (1979) Ζαχ. ΤΣΙΡΠΑΝΛΗΣ, Ελληνικές παροικίες και εκκλησίες στην περιοχή του Ότραντο (16ος αι.). Μαρτυρίες και προβλήµαα. Πάτρα Δέσπ.-Ειρ. ΤΣΟΥΡΚΑ-ΠΑΠΑΣΤΑΘΗ, Η ελληνική εµπορική κοµπανία του Σιµπιού Τρανσυλβανίας, Οργάνωση και δίκαιο. Θεσσαλονίκη, ΙΜΧΑ, Ι.Κ.ΧΑΣΙΩΤΗΣ, «Ελληνικοί εποικισµοί στο Βασίλειο της Νεάπολης κατά τόν 17ο αιώνα», Ελληνικά, 22(1969) Ι.Κ.ΧΑΣΙΩΤΗΣ, Επισκόπηση της Ιστορίας της Νεοελληνικής Διασποράς. Θεσσαλονίκη, Βάνιας, Christos HADJIIOSSIF, La colonie grecque en Egypte, , Παρίσι (διδ. Διατρ.) Χρ. ΧΑΤΖΗΙΩΣΗΦ, Εµπορικές παροικίες και ανεξάρτητη Ελλάδα. Ερµηνείες και προβλήµατα, Ο Πολίτης, αριθ. 62 (Σεπτ. 1983).

2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός

2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός κεφάλαιο 6 ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΩΣΗ ΤΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗΣ ΚΑΙ ΤΙΣ ΑΝΑΚΑΛΥΨΕΙΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΧΩΡΩΝ ΩΣ ΤΗ ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΗΣ ΒΕΣΤΦΑΛΙΑΣ (1453-1648) 2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός Ορισμός Πρόκειται για μια γενικότερη πνευματική

Διαβάστε περισσότερα

Σ ΧΕ ΙΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ Σ ΤΟ Γ ΚΕΦΑΛΑΙΟ

Σ ΧΕ ΙΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ Σ ΤΟ Γ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Σ ΧΕ ΙΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ Σ ΤΟ Γ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 142 Ι ΑΚΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ιάρκεια: 1 διδακτική ώρα Θέµατα: 4 1ο ΣΧΕ ΙΟ Ευνοϊκές συγκυρίες για τον Ελληνισµό κατά τον 18 ο αιώνα Ο Νεοελληνικός ιαφωτισµός

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης 2 η εργασία 2012 13 ΘΕΜΑ: «Στις παραμονές της λεγόμενης βιομηχανικής επανάστασης,

Διαβάστε περισσότερα

Η ιστορική πατρότητα του όρου «Μεσόγειος θάλασσα» ανήκει στους Λατίνους και μάλιστα περί τα μέσα του 3ου αιώνα που πρώτος ο Σολίνος τη ονομάζει

Η ιστορική πατρότητα του όρου «Μεσόγειος θάλασσα» ανήκει στους Λατίνους και μάλιστα περί τα μέσα του 3ου αιώνα που πρώτος ο Σολίνος τη ονομάζει Η ιστορική πατρότητα του όρου «Μεσόγειος θάλασσα» ανήκει στους Λατίνους και μάλιστα περί τα μέσα του 3ου αιώνα που πρώτος ο Σολίνος τη ονομάζει χαρακτηριστικά «Mare Mediterraneum» ως μεταξύ δύο ηπείρων

Διαβάστε περισσότερα

ο ΡΗΓΑΧ Φ^ΑΙ Χ ο ΡΗΓΑΧ Φ^ΑΙ Σ Η Χάρτα Διασυνδέσεις ΒιΒλιογραφία

ο ΡΗΓΑΧ Φ^ΑΙ Χ ο ΡΗΓΑΧ Φ^ΑΙ Σ Η Χάρτα Διασυνδέσεις ΒιΒλιογραφία Η Χάρτα ο ΡΗΓΑΧ Φ^ΑΙ Χ Εκείνη την εποχή η περιοχή που καλύπτει τη σημερινή Ελλάδα ήταν τμήμα της Οθωμανικής αυτοκρατορίας. Ο Ρήγας σπούδασε στην Κωνσταντινούπολη, έμαθε γαλλικά, ιταλικά και γερμανικά και

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΥΤΕΡΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Οι Έήήηνε5 κάτω από την οθωμανική και τη λατινική κυριαρχία (1453-1821)

ΔΕΥΤΕΡΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Οι Έήήηνε5 κάτω από την οθωμανική και τη λατινική κυριαρχία (1453-1821) Οι ΈΑήΙηνεδ κάτω από την οθωμανική και τη λατινική κυριαρχία (1453-1821) ΔΕΥΤΕΡΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Οι Έήήηνε5 κάτω από την οθωμανική και τη λατινική κυριαρχία (1453-1821) 1. Ανπστοιχίστε τους όρους της στήλης Α'

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑΞΗ ΣΥΓΚΛΗΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΒΟΥΛΕΥΤΩΝ-Βουλευτές:

ΤΑΞΗ ΣΥΓΚΛΗΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΒΟΥΛΕΥΤΩΝ-Βουλευτές: ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΔΙΑΡΘΡΩΣΗ ΣΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΑΣΚΑΙΟΙΠΕΡΙΑΥΤΟΝ ΣΥΓΚΛΗΤΙΚΟΙKAI BOYΛΕΥΤΕΣ (HONESTIORES ΕΝΤΙΜΟΤΑΤΟΙ) - ΣΤΡΑΤΟΣ- ΚΛΗΡΟ ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑΣ Αυτοκράτορας: H ανάρρηση στο θρόνο χάρη στο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΕΣ ΕΚΤΟΣ ΟΘΩΜΑΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΒΕΝΕΤΙΚΗΣ ΕΠΙΚΡΑΤΕΙΑΣ 1453-1821

ΕΛΛΗΝΕΣ ΕΚΤΟΣ ΟΘΩΜΑΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΒΕΝΕΤΙΚΗΣ ΕΠΙΚΡΑΤΕΙΑΣ 1453-1821 Βενετία Λιβόρνο Νάπολη Παλέρµο Συρακούσες Τεργέστη Βλαχία Βοσνία Σερβία Βουλγαρία Φιλιππούπολη Σέρρες Τάραντας Θεσσαλονίκη Καστοριά Ιόνιο πέλαγος Άργος Μεθώνη Ν. Κρήτη Χάνδαξ µεταναστεύσεις Ελλήνων προς

Διαβάστε περισσότερα

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ 2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ Συμπλήρωση κενών ακόλουθες λέξεις (τρεις λέξεις περισσεύουν): βιβλιοθήκη, Βαλκανική, ανθρωπιστικός, πανεπιστήμιο, χειρόγραφο, Ιταλική, τυπογραφία, σπάνιος. Η Αναγέννηση και

Διαβάστε περισσότερα

α. Προς αναζήτηση νέων δρόμων της τουρκικής κατάκτησης που είχε διακόψει την επικοινωνία Ευρώπης Ασίας της έλλειψης πολύτιμων μετάλλων στην Ευρώπη

α. Προς αναζήτηση νέων δρόμων της τουρκικής κατάκτησης που είχε διακόψει την επικοινωνία Ευρώπης Ασίας της έλλειψης πολύτιμων μετάλλων στην Ευρώπη Σελ. 122 3. Οι ανακαλύψεις α. Προς αναζήτηση νέων δρόμων Η αναζήτηση νέων δρόμων είναι αναγκαία εξαιτίας : της τουρκικής κατάκτησης που είχε διακόψει την επικοινωνία Ευρώπης Ασίας της έλλειψης πολύτιμων

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (διαγώνισμα 1)

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (διαγώνισμα 1) ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (διαγώνισμα 1) ΟΜΑΔΑ Α ΘΕΜΑ Α1 Α.1.1.α Το Νοέμβριο του 1919 υπογράφηκε η συνθήκη του Νεϊγύ.πριν από την υπογραφή της συνθήκης) σελ 140 σχ.βιβλ. Β. Κατά

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΑ ΣΤΗΝΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ

ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΑ ΣΤΗΝΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΑ ΣΤΗΝΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ εμφανίζεται ΣΤΗ ΒΟΡΕΙΑ ΙΤΑΛΙΑ Επηρεάζεται από το ελληνικό και ρωμαϊκό πολιτισμό ΟΥΜΑΝΙΣΜΟΣ ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ ΘΕΑΤΡΟ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑ Αξία στον ΝΤΑ ΒΙΝΤΣΙ ΣΑΙΞΠΗΡ ΚΟΠΕΡΝΙΚΟΣ Άνθρωπο ΜΙΧΑΗΛ

Διαβάστε περισσότερα

Λιμάνι Πατρών: Ολοκληρωμένος πολυτροπικός διάδρομος στο Διευρωπαϊκό Δίκτυο Μεταφορών

Λιμάνι Πατρών: Ολοκληρωμένος πολυτροπικός διάδρομος στο Διευρωπαϊκό Δίκτυο Μεταφορών Λιμάνι Πατρών: Ολοκληρωμένος πολυτροπικός διάδρομος στο Διευρωπαϊκό Δίκτυο Μεταφορών Το λιμάνι της Πάτρας από τον 11 ο π.χ. αιώνα έχει συνδεθεί με την ιστορική ανάπτυξη της Πάτρας και της ευρύτερης περιφέρειας.

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΗΜΑΙΑ ΚΑΙ ΤΟ ΕΘΝΟΣΗΜΟ

Η ΣΗΜΑΙΑ ΚΑΙ ΤΟ ΕΘΝΟΣΗΜΟ Η ΒΟΥΛΓΑΡΙΑ Η ΣΗΜΑΙΑ ΚΑΙ ΤΟ ΕΘΝΟΣΗΜΟ Η σημαία της Βουλγαρίας αποτελείται από τρεις ισομεγέθεις οριζόντιες λωρίδες χρώματος λευκού(στην κορυφή), πράσινου και κόκκινου. Το λευκό αντιπροσωπεύει την ειρήνη,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦ. 4. ΟΙ ΑΡΑΒΙΚΕΣ ΚΑΤΑΚΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ

ΚΕΦ. 4. ΟΙ ΑΡΑΒΙΚΕΣ ΚΑΤΑΚΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΚΕΦ. 4. ΟΙ ΑΡΑΒΙΚΕΣ ΚΑΤΑΚΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ α. η αραβική εξάπλωση με την καθοδήγηση των δύο πρώτων χαλιφών οι Άραβες εισέβαλαν και κατέκτησαν σε σύντομο χρονικό διάστημα τις πλούσιες χώρες της Εγγύς

Διαβάστε περισσότερα

Φιλική Εταιρεία. Τόπος Ίδρυσης Χρόνος Ίδρυσης Ιδρυτικά. Οδησσός. 14 Σεπτεµβρίου 1814. Νικόλαος Σκουφάς Αθανάσιος Τσακάλωφ Εµµανουήλ Ξάνθος

Φιλική Εταιρεία. Τόπος Ίδρυσης Χρόνος Ίδρυσης Ιδρυτικά. Οδησσός. 14 Σεπτεµβρίου 1814. Νικόλαος Σκουφάς Αθανάσιος Τσακάλωφ Εµµανουήλ Ξάνθος Φιλική Εταιρεία Τόπος Ίδρυσης Χρόνος Ίδρυσης Ιδρυτικά µέλη Οδησσός 14 Σεπτεµβρίου 1814 Νικόλαος Σκουφάς Αθανάσιος Τσακάλωφ Εµµανουήλ Ξάνθος Σφραγίδα οργάνου Σφραγίδα της Μυστικής Αρχής Σφραγίδες Ελευθερίας,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΡΕΥΝΩΝ [επιστήμης κοινωνία]

ΕΘΝΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΡΕΥΝΩΝ [επιστήμης κοινωνία] ΕΘΝΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΡΕΥΝΩΝ [επιστήμης κοινωνία] ειδικές μορφωτικές εκδηλώσεις 2014 2015 www.eie.gr Νέες προσεγγίσεις στην Ιστορία του Νότου της Ρωσικής Aυτοκρατορίας, 1784-1914 ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΙΣΤΟΡΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ. Τμήμα Τουρκικών και Μεσανατολικών Σπουδών

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ. Τμήμα Τουρκικών και Μεσανατολικών Σπουδών ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ Τμήμα Τουρκικών και Μεσανατολικών Σπουδών Ίδρυση Το Τμήμα Τουρκικών Σπουδών ιδρύθηκε το 1989. Δέχθηκε τους πρώτους φοιτητές του στο πρώτο έτος λειτουργίας του Πανεπιστημίου Κύπρου,

Διαβάστε περισσότερα

Τοµπάζης /Τουµπάζης - Γιακουµάκης

Τοµπάζης /Τουµπάζης - Γιακουµάκης Επώνυµο Τοµπάζης /Τουµπάζης - Γιακουµάκης Όνοµα Υπογραφή Μανώλης Σφραγίδα Υπογραφές Αγωνιστών της Ελληνικής Επαναστάσεως, ΙΕΕΕ, Αθήνα, 1984 Σφραγίδες Ελευθερίας, ΙΕΕΕ, Αθήνα, 1983 Ιδιότητα Γέννησης Χρόνος

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΒΔΟΜΗ Η ΠΡΩΙΜΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΒΔΟΜΗ Η ΠΡΩΙΜΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΒΔΟΜΗ Η ΠΡΩΙΜΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ 1. Εισαγωγή - Η πιο παραμελημένη περίοδος της ιστορίας της Ελληνικής είναι η μεσαιωνική. Για λόγους καθαρά ιδεολογικούς και πολιτικούς, το

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Χωρίς αµφιβολία οι αρχαίοι Έλληνες στοχαστές, ποιητές και φιλόσοφοι πρώτοι έχουν αναπτύξει τις αξίες πάνω στις οποίες θεµελιώνεται η Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

Ενδεικτικές απαντήσεις στα θέματα της Ιστορίας. κατεύθυνσης των Πανελλαδικών εξετάσεων 2014

Ενδεικτικές απαντήσεις στα θέματα της Ιστορίας. κατεύθυνσης των Πανελλαδικών εξετάσεων 2014 Θέμα Α1 Ενδεικτικές απαντήσεις στα θέματα της Ιστορίας κατεύθυνσης των Πανελλαδικών εξετάσεων 2014 ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ Α) Με τη βιομηχανική επανάσταση καθώς η κατοχή γης έπαυε προοδευτικά να είναι πηγή εξουσίας

Διαβάστε περισσότερα

Χαρτογράφηση της εξαγωγικής δραστηριότητας της Ελλάδας ανά Περιφέρεια και Νοµό 2008-2012

Χαρτογράφηση της εξαγωγικής δραστηριότητας της Ελλάδας ανά Περιφέρεια και Νοµό 2008-2012 Χαρτογράφηση της εξαγωγικής δραστηριότητας της Ελλάδας ανά Περιφέρεια και Νοµό 2008-2012 Ινστιτούτο Εξαγωγικών Ερευνών και Σπουδών Σύνδεσµος Εξαγωγέων Βορείου Ελλάδος Θεσσαλονίκη, 23/05/13 Σκοπός της µελέτης:

Διαβάστε περισσότερα

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»;

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Ο όρος«βυζαντινόν» αναφέρεται στο Μεσαιωνικό κράτος που εδιοικείτο από την Κωνσταντινούπολη, τη μεγάλη πόλη των ακτών του Βοσπόρου. Οι ιστορικοί χρησιμοποιούν τον όρο αυτόν

Διαβάστε περισσότερα

Η ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ. Παρουσίαση του προβλήματος της λαθρομετανάστευσης στην Κύπρο:

Η ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ. Παρουσίαση του προβλήματος της λαθρομετανάστευσης στην Κύπρο: Η ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ Ο όρος μετανάστευση (migration), τόσο στις κοινωνικές επιστήμες όσο και στο Διεθνές Δίκαιο αναφέρεται στην, για διάφορους λόγους, γεωγραφική μετακίνηση ανθρώπων είτε μεμονωμένα είτε κατά

Διαβάστε περισσότερα

ΗΕΠΟΧΗΤΗΣΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054

ΗΕΠΟΧΗΤΗΣΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054 ΗΕΠΟΧΗΤΗΣΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054 Η ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054 867 886 912 913

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΚΡΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΤΗΣ ΙΔΡΥΣΗΣ

ΜΙΚΡΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΤΗΣ ΙΔΡΥΣΗΣ Κεφαλαιο Πρωτο ΜΙΚΡΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΤΗΣ ΙΔΡΥΣΗΣ ΤΟΥ χρηματιστηριου Αξιων Αθηνων Χρηματιστήριο είναι ο τόπος όπου διεξάγονται αγοραπωλησίες αξιών, οι τιμές των οποίων διαμορφώνονται σύμφωνα με τους κανόνες προσφοράς

Διαβάστε περισσότερα

Η Ευρωπαϊκή εμπειρία από θεσμούς ένταξης μεταναστών

Η Ευρωπαϊκή εμπειρία από θεσμούς ένταξης μεταναστών Η Ευρωπαϊκή εμπειρία από θεσμούς ένταξης μεταναστών Δήμητρα Κονδύλη, ερευνήτρια ΕΚΚΕ Καλαμάτα 6/6/2010 Η Ευρωπαϊκή Εμπειρία στον τομέα ένταξης μεταναστών Το ευρωπαϊκό θεσμικό πλαίσιο για τη μετανάστευση

Διαβάστε περισσότερα

ποδράσηη Διονυσία Διονυσίου Σιδώνια Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ Γυμνάσιο Αγιάς Λάρισας

ποδράσηη Διονυσία Διονυσίου Σιδώνια Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ Γυμνάσιο Αγιάς Λάρισας ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ 9 ποδράσηη 5 Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 «Αθανασάκειο» Αρχαιολογικό Μουσείο Βόλου Γυμνάσιο Αγιάς Λάρισας Διονυσία Διονυσίου Σιδώνια ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Γενικά Αρχεία του Κράτους Αρχεία Νομού Λευκάδας

Γενικά Αρχεία του Κράτους Αρχεία Νομού Λευκάδας Γενικά Αρχεία του Κράτους Αρχεία Νομού Λευκάδας Ελένη Δ. Γράψα Προϊσταμένη Γ.Α.Κ. Αρχείων Ν. Λευκάδας e-mail: mail@gak. lef.sch. g Ιστορικά στοιχεία Τον Ιούλιο του 1684 ο Βενετός αρχιστράτηγος Φραγκίσκος

Διαβάστε περισσότερα

Η Ευρώπη συνοπτικά. Ευρώπη η ήπειρός μας. Τι είναι η Ευρωπαϊκή Ένωση;

Η Ευρώπη συνοπτικά. Ευρώπη η ήπειρός μας. Τι είναι η Ευρωπαϊκή Ένωση; Η Ευρώπη συνοπτικά Τι είναι η Ευρωπαϊκή Ένωση; Είναι Ευρωπαϊκή Είναι μια ένωση = βρίσκεται στην Ευρώπη. = ενώνει τα κράτη και τους ανθρώπους Ας ρίξουμε μια ματιά: Ποιο είναι το κοινό στοιχείο των Ευρωπαίων;

Διαβάστε περισσότερα

Εικονογραφία. Μιχαήλ Βόδας Σούτσος Μεγάλος Διερµηνέας και ηγεµόνας της Μολδαβίας Dupré Louis, 1820

Εικονογραφία. Μιχαήλ Βόδας Σούτσος Μεγάλος Διερµηνέας και ηγεµόνας της Μολδαβίας Dupré Louis, 1820 Φαναριώτες Ονοµασία που δόθηκε στα µέλη της παλαιάς βυζαντινής αριστοκρατίας (µεταξύ εκείνων που δεν διέφυγαν στη Δύση ή δεν εξισλαµίσθηκαν) και σε εµπόρους από τις περιοχές του Πόντου, της Ανατολίας (:

Διαβάστε περισσότερα

Η Σπιναλόγκα του Σαρωνικού. Γιώργος Πρίμπας

Η Σπιναλόγκα του Σαρωνικού. Γιώργος Πρίμπας Η Σπιναλόγκα του Σαρωνικού Γιώργος Πρίμπας Η Σπιναλόγκα του Σαρωνικού. Φεύγοντας απ το λιμάνι του Περάματος για το λιμάνι των Παλουκιών της Σαλαμίνας, στο δεξί μας μέρος, βλέπουμε το νησί του Αγίου Γεωργίου

Διαβάστε περισσότερα

334 Παιδαγωγικό Δημοτικής Εκπαίδευσης Δυτ. Μακεδονίας (Φλώρινα)

334 Παιδαγωγικό Δημοτικής Εκπαίδευσης Δυτ. Μακεδονίας (Φλώρινα) 334 Παιδαγωγικό Δημοτικής Εκπαίδευσης Δυτ. Μακεδονίας (Φλώρινα) Ιστορικό Σημείωμα γαι την Παιδαγωγική Σχολή Φλώρινας Η Παιδαγωγική Ακαδημία Φλώρινας ιδρύθηκε τον Νοέμβριο του 1941, δηλ. κατά την διάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

H ANEK σε μια ματιά: 12 Ιδιόκτητα πλοία 13 υπό διαχείρηση. 50 Λιμάνια σε προσέγγιση. >100 διαφορετικοί προορισμοί και εξυπηρετούμενες γραμμές.

H ANEK σε μια ματιά: 12 Ιδιόκτητα πλοία 13 υπό διαχείρηση. 50 Λιμάνια σε προσέγγιση. >100 διαφορετικοί προορισμοί και εξυπηρετούμενες γραμμές. Παρουσίαση έργου, Πάτρα 2 Οκτωβρίου 2012 H ANEK σε μια ματιά: Ο Όμιλος εταιρειών ΑΝΕΚ LINES ασχολείται, κυρίως, με τη διαχείριση ιδιόκτητων και ναυλωμένων πλοίων επιβατηγού και φορτηγού ναυτιλίας για 44

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΟΘΩΜΑΝΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Η ΓΕΩΡΓΙΑ 4/5/2015. Halil Inalcik Donald Quataert

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΟΘΩΜΑΝΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Η ΓΕΩΡΓΙΑ 4/5/2015. Halil Inalcik Donald Quataert ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΟΘΩΜΑΝΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Κωνσταντίνος Κ. Χατζόπουλος Καθηγητής ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΟΘΩΜΑΝΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΜΑΘΗΜΑ ΕΝΑΤΟ Η οικονοµική ζωή Η ΓΕΩΡΓΙΑ Halil Inalcik Donald Quataert (επιµ.), Οικονοµική και κοινωνική

Διαβάστε περισσότερα

% Μεταβολή 08/07 44.367.891.178 12,13% 9,67% 42.277.469.831 11,21% 6,08% 4.785.906.605 1,31% 3,39% 7.098.635.823 1,88% 7,45%

% Μεταβολή 08/07 44.367.891.178 12,13% 9,67% 42.277.469.831 11,21% 6,08% 4.785.906.605 1,31% 3,39% 7.098.635.823 1,88% 7,45% Εµπορικό Ισοζύγιο Για το, ο όγκος εµπορίου της Ιταλίας ανήλθε σε 743 δισ. ευρώ, εκ των οποίων οι ιταλικές εξαγωγές ήταν 365 δισ. ευρώ και οι εισαγωγές 377 δισ. ευρώ. Το έλλειµµα του εµπορικού ισοζυγίου

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα Περιφερειακής Κατανοµής της Ετήσιας Τουριστικής απάνης

Έρευνα Περιφερειακής Κατανοµής της Ετήσιας Τουριστικής απάνης Έρευνα Περιφερειακής Κατανοµής της Ετήσιας Τουριστικής απάνης Πίνακας 1:Πλήθος αποκρινόμενων ανά περιφέρεια - Σεπτέμβριος 2013 Περιφέρεια Αποκρινόμενοι Παρατηρήσεις - Θράκη >100 - Κεντρική >100 -

Διαβάστε περισσότερα

ΑΦΙΞΕΙΣ ΚΑΙ ΔΙΑΝΥΚΤΕΡΕΥΣΕΙΣ ΣΤΑ ΠΑΣΗΣ ΦΥΣΕΩΣ ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΑΚΑ ΚΑΤΑΛΥΜΑΤΑ ΚΑΙ ΚΑΜΠΙΝΓΚ, ΕΤΟΥΣ 2005

ΑΦΙΞΕΙΣ ΚΑΙ ΔΙΑΝΥΚΤΕΡΕΥΣΕΙΣ ΣΤΑ ΠΑΣΗΣ ΦΥΣΕΩΣ ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΑΚΑ ΚΑΤΑΛΥΜΑΤΑ ΚΑΙ ΚΑΜΠΙΝΓΚ, ΕΤΟΥΣ 2005 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΘΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Πειραιάς, 5 Ιουλίου 26 ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Διαβάστε περισσότερα

Τα Αίτια και οι Επιπτώσεις της Διεθνούς Μετανάστευσης. Πραγματικοί Μισθοί, Παγκόσμια Παραγωγή, Ωφελημένοι και Ζημιωμένοι

Τα Αίτια και οι Επιπτώσεις της Διεθνούς Μετανάστευσης. Πραγματικοί Μισθοί, Παγκόσμια Παραγωγή, Ωφελημένοι και Ζημιωμένοι Τα Αίτια και οι Επιπτώσεις της Διεθνούς Μετανάστευσης Πραγματικοί Μισθοί, Παγκόσμια Παραγωγή, Ωφελημένοι και Ζημιωμένοι Η Παγκόσµια Μετανάστευση Το 2010, 214 εκατομμύρια άνθρωποι ήταν μετανάστες, κατοικούσαν

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 2ης ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 2ης ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΕΛΠ 11: Ελληνική Ιστορία Ακ. Έτος: 2008-9 ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 2ης ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΘΕΜΑ: Η βυζαντινή αριστοκρατία κατά τους 9 ο έως 12 ο αιώνα: δομή και χαρακτηριστικά, ανάπτυξη και σχέσεις

Διαβάστε περισσότερα

7ος αι. 610 641 8 ος αι. ΗΡΑΚΛΕΙΟΣ. αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις

7ος αι. 610 641 8 ος αι. ΗΡΑΚΛΕΙΟΣ. αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις 7ος αι. 610 641 8 ος αι. ΗΡΑΚΛΕΙΟΣ αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις πώς διαχειρίστηκε ο Ηράκλειος τόσο τους κινδύνους που απειλούσαν τα σύνορα του ανατολικού ρωμαϊκού κράτους όσο και τα σοβαρά προβλήματα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΑΒΒΑΤΟ 1 ΙΟΥΝΙΟΥ 2002 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ: ΘΕΜΑΤΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΟΜΑ Α Α

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΑΒΒΑΤΟ 1 ΙΟΥΝΙΟΥ 2002 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ: ΘΕΜΑΤΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΟΜΑ Α Α ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΑΒΒΑΤΟ 1 ΙΟΥΝΙΟΥ 2002 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ: ΘΕΜΑΤΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΟΜΑ Α Α ΘΕΜΑ Α1 α. Να περιγράψετε το πρόγραµµα του καθενός από

Διαβάστε περισσότερα

Η ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΑΥΤ Κ*ΑΤοΡ1Α. Η ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΑΥΤ*Κ*ΑΤοΡ1Α. Η 3υζαντινή εποχή Γ* - * **-^ Διασυνδέσεις. ΒιΒλιογραφία Τ Τ"*-*

Η ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΑΥΤ Κ*ΑΤοΡ1Α. Η ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΑΥΤ*Κ*ΑΤοΡ1Α. Η 3υζαντινή εποχή Γ* - * **-^ Διασυνδέσεις. ΒιΒλιογραφία Τ Τ*-* Η ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΑΥΤΚΑΤοΡ1Α Η 3υζαντινή εποχή Η ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΑΥΤ ΚΑΤοΡ1Α Κωνσταντινούπολη, Μ' ένα λεωφορείο τριγυρνάμε όλοι μέσα στην πόλη, σελ. 59-63. Βυζαντινή αυτοκρατορία, Εμπορικοί δρόμοι, σελ 34 Μύθοι και

Διαβάστε περισσότερα

Πρόσκληση απασχόλησης στο έργο ''Πανδέκτης: Ψηφιακός θησαυρός πρωτογενών τεκµηρίων ελληνικής ιστορίας και πολιτισµού''

Πρόσκληση απασχόλησης στο έργο ''Πανδέκτης: Ψηφιακός θησαυρός πρωτογενών τεκµηρίων ελληνικής ιστορίας και πολιτισµού'' Πρόσκληση απασχόλησης στο έργο ''Πανδέκτης: Ψηφιακός θησαυρός πρωτογενών τεκµηρίων ελληνικής ιστορίας και πολιτισµού'' Οι παρακάτω προσκλήσεις εντάσσονται στο Έργο «ΠΑΝ ΕΚΤΗΣ Νο2- Ψηφιακός Θησαυρός Πρωτογενών

Διαβάστε περισσότερα

17. 12.2008-20. 03. 2009. «...ανέφερα εγγράφως...» Διάρκεια Έκθεσης: ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΘΝΙΚΟΥ ΑΡΧΕΙΟΥ ΜΝΗΜΕΙΩΝ

17. 12.2008-20. 03. 2009. «...ανέφερα εγγράφως...» Διάρκεια Έκθεσης: ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΘΝΙΚΟΥ ΑΡΧΕΙΟΥ ΜΝΗΜΕΙΩΝ «...ανέφερα εγγράφως...» ΘΗΣΑΥΡΟΙ ΤΟΥ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ ΑΡΧΕΙΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ Διάρκεια Έκθεσης: 17. 12.2008-20. 03. 2009 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΘΝΙΚΟΥ ΑΡΧΕΙΟΥ ΜΝΗΜΕΙΩΝ Το αρχειακό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

Μαντούβαλος Ίκαρος (Υποψήφιος µεταδιδάκτορας) Όλγα Κατσιαρδή Hering (Επιστηµονική Υπεύθυνος)

Μαντούβαλος Ίκαρος (Υποψήφιος µεταδιδάκτορας) Όλγα Κατσιαρδή Hering (Επιστηµονική Υπεύθυνος) Μαντούβαλος Ίκαρος (Υποψήφιος µεταδιδάκτορας) Όλγα Κατσιαρδή Hering (Επιστηµονική Υπεύθυνος) Α) Σύντοµη περιγραφή συνολικής προόδου φυσικού αντικειµένου από την έναρξη του έργου (1/12/2007) µέχρι 23/01/2012.

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ Α1 α. σχολικό βιβλίο, σελ. 46. Φεντερασιόν: ήταν μεγάλη πολυεθνική εργατική οργάνωση της Θεσσαλονίκης, με πρωτεργάτες σοσιαλιστές από την ανοικτή σε νέες ιδέες

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ 2015

ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ 2015 ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ 2015 ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α1 α. σχολικό βιβλίο σελίδα 77 «Οι ορεινοί των πλοιοκτητών» β. σχολικό βιβλίο σελίδα 157 «Για τη στέγαση των προσφύγων τηρήθηκε (αυτεπιστασία)»

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΓΡΑΦΟΙ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ

ΓΕΩΓΡΑΦΟΙ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ Ηµερίδα «Σπουδές στη Γεωγραφία και Προοπτικές Σταδιοδροµίας», Τµήµα Γεωγραφίας, Πανεπιστηµίου Αιγαίου, Αθήνα, 24 Φεβρουαρίου 2006. ΓΕΩΓΡΑΦΟΙ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ Παναγιώτης

Διαβάστε περισσότερα

Έτσι η αλλαγή στα ζητήµατα των ΒΕΠΕ ήλθε το 1997 µε την εφαρµογή του Ν.2545.

Έτσι η αλλαγή στα ζητήµατα των ΒΕΠΕ ήλθε το 1997 µε την εφαρµογή του Ν.2545. ΚΕΦΑΛΑΙO 5 ΘΕΣΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΤΟΥ ΒΙΟ.ΠΑ. ΠΤΟΛΕΜΑΪ ΑΣ Η εγκατάσταση επιχειρήσεων στο ΒΙΟ.ΠΑ., αφορά µικρές βιοµηχανίες και βιοτεχνίες χαµηλής όχλησης, επαγγελµατικά εργαστήρια, επιχειρήσεις παροχής

Διαβάστε περισσότερα

ΟΑΕΔ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΕΓΓΕΓΡΑΜΜΕΝΟΙ ΣΤΟ ΜΗΤΡΩΟ ΤΟΥ ΟΑΕΔ ΙΟΥΛΙΟΣ 2015

ΟΑΕΔ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΕΓΓΕΓΡΑΜΜΕΝΟΙ ΣΤΟ ΜΗΤΡΩΟ ΤΟΥ ΟΑΕΔ ΙΟΥΛΙΟΣ 2015 ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΕΓΓΕΓΡΑΜΜΕΝΟΙ ΣΤΟ ΜΗΤΡΩΟ ΤΟΥ ΙΟΥΛΙΟΣ 2015 ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΕΡΓΑΤΙΚΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΕΓΓΕΓΡΑΜΜΕΝΟΙ ΣΤΟ ΜΗΤΡΩΟ ΤΟΥ ΙΟΥΛΙΟΣ 2015 2 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΓΓΕΓΡΑΜΜΕΝΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

49η ιδακτική Ενότητα ΕΝΙΑΙΑ ΑΓΟΡΑ ΣΥΝΘΗΚΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ. ιευκρινίσεις, Συµπληρώσεις, Παρατηρήσεις

49η ιδακτική Ενότητα ΕΝΙΑΙΑ ΑΓΟΡΑ ΣΥΝΘΗΚΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ. ιευκρινίσεις, Συµπληρώσεις, Παρατηρήσεις 49η ιδακτική Ενότητα ΕΝΙΑΙΑ ΑΓΟΡΑ ΣΥΝΘΗΚΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ ιευκρινίσεις, Συµπληρώσεις, Παρατηρήσεις 1. «Η υλοποίηση αυτών των στόχων ζήτηση» (σ. 195) Ήδη σήµερα 500 περίπου Ευρωσύµβουλοι βοηθούν

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα της διδακτικής πρότασης: «Η ανάπτυξη δυναμικών ομάδων και ο ρόλος τους στον ελλαδικό χώρο από το το 1453 έως το 1820».

Θέμα της διδακτικής πρότασης: «Η ανάπτυξη δυναμικών ομάδων και ο ρόλος τους στον ελλαδικό χώρο από το το 1453 έως το 1820». M ί α δ ι δ α κ τ ι κ ή π ρ ό τ α σ η μ ε α ν α ζ ή τ η σ η κ α ι α ξ ι ο π ο ί η σ η ι σ τ ο ρ ι κ ο ύ υ λ ι κ ο ύ α π ό τ ο λ ο γ ι σ μ ι κ ό 2 1 Ε Ν Π Λ Ω Σύντομη περιγραφή: Οι μαθητές/τριες αντλούν

Διαβάστε περισσότερα

Α. 2. α. Λάθος β. Λάθος γ. Σωστό δ. Λάθος ε. Σωστό

Α. 2. α. Λάθος β. Λάθος γ. Σωστό δ. Λάθος ε. Σωστό ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 - Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ 29 ΜΑΪΟΥ 2015 ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΩΝ: ΧΑΙΡΗ ΤΡΙΠΑΜΠΟΥΚΗ ΑΜΑΛΙΑ, ΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΚΩΣΤΑΣ, ΓΚΟΤΣΟΠΟΥΛΟΥ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ, ΖΟΥΠΟΥ ΑΘΗΝΑ, ΣΤΕΦΟΠΟΥΛΟΥ ΑΙΜΙΛΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Από τα παιδιά της Β 2

Από τα παιδιά της Β 2 Από τα παιδιά της Β 2 Γιαλούσα Η Γιαλούσα βρίσκεται στην Καρπασία. Είναι κοντά στο Μοναστήρι του Αποστόλου Ανδρέα. Το χωριό οφείλει το όνομα του στη θέση του, που είναι δίπλα από τη θάλασσα. Οι κάτοικοι

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΥΤΕΡΟ: Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ 1821 ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΑΝΑΔΥΣΗΣ ΤΩΝ ΕΘΝΙΚΩΝ ΙΔΕΩΝ ΚΑΙ ΤΟΥ ΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΙΣΜΟΥ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΥΤΕΡΟ: Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ 1821 ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΑΝΑΔΥΣΗΣ ΤΩΝ ΕΘΝΙΚΩΝ ΙΔΕΩΝ ΚΑΙ ΤΟΥ ΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΙΣΜΟΥ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ Νεότερη και Σύγχρονη Ιστορία 35 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΥΤΕΡΟ: Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ 1821 ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΑΝΑΔΥΣΗΣ ΤΩΝ ΕΘΝΙΚΩΝ ΙΔΕΩΝ ΚΑΙ ΤΟΥ ΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΙΣΜΟΥ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ Οι μεταβολές που έγιναν στους κόλπους του

Διαβάστε περισσότερα

Η Γαλλική επανάσταση (1789-1794)

Η Γαλλική επανάσταση (1789-1794) Η Γαλλική επανάσταση (1789-1794) Το πλαίσιο 18 ος αιώνας, Γαλλία: Παλαιό Καθεστώς, δηλ. 3 θεσμοθετημένες τάξεις: Κλήρος (0,5%) Ευγενείς (1,5%) Υπόλοιποι, δηλ. αστοί, αγρότες εργάτες (98%) Κριτήρια ένταξης:

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραµµα εξεταστικής Σεπτεµβρίου 2013 ανά διδάσκοντα

Πρόγραµµα εξεταστικής Σεπτεµβρίου 2013 ανά διδάσκοντα Πρόγραµµα εξεταστικής Σεπτεµβρίου 2013 ανά διδάσκοντα FARRINGTON ANDREW 2 09:00-12:00 ΑΜΦΙΘΕΑΤΡΟ Π.Ν. Ιστορική Γεωγραφία και ηµογραφία του Ρωµαϊκού Κράτους Η Ελληνική Αναγέννηση Οικονοµική και Κοινωνική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ. Κράτος μέλος: Ελλάδα. που συνοδεύει το έγγραφο

ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ. Κράτος μέλος: Ελλάδα. που συνοδεύει το έγγραφο ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, XXX [ ](2012) XXX σχέδιο ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ Κράτος μέλος: Ελλάδα που συνοδεύει το έγγραφο ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

«H ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΘΑΛΑΣΣΑΣ ΑΠΟ ΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΧΡΟΝΙΑ ΕΩΣ ΣΗΜΕΡΑ»

«H ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΘΑΛΑΣΣΑΣ ΑΠΟ ΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΧΡΟΝΙΑ ΕΩΣ ΣΗΜΕΡΑ» «H ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΘΑΛΑΣΣΑΣ ΑΠΟ ΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΧΡΟΝΙΑ ΕΩΣ ΣΗΜΕΡΑ» Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΚΑΙ Η ΘΑΛΑΣΣΑ Οι χρησιμότητες της θάλασσας είναι πολλές όπως πολλές είναι κι οι ωφέλειες που η θάλασσα παρέχει στον άνθρωπο. Ο ι

Διαβάστε περισσότερα

ΟΑΕΔ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΕΓΓΕΓΡΑΜΜΕΝΟΙ ΣΤΟ ΜΗΤΡΩΟ ΤΟΥ ΟΑΕΔ

ΟΑΕΔ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΕΓΓΕΓΡΑΜΜΕΝΟΙ ΣΤΟ ΜΗΤΡΩΟ ΤΟΥ ΟΑΕΔ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΕΓΓΕΓΡΑΜΜΕΝΟΙ ΣΤΟ ΜΗΤΡΩΟ ΤΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΕΡΓΑΤΙΚΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΕΓΓΕΓΡΑΜΜΕΝΟΙ ΣΤΟ ΜΗΤΡΩΟ ΤΟΥ 2 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΓΓΕΓΡΑΜΜΕΝΟΙ ΣΤΟ ΜΗΤΡΩΟ ΤΟΥ 4 1. Εγγεγραμμένοι

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ

ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ Επισκόπηση της Ελληνικής Ιστορίας, Β. Θ. Θεοδωρακόπουλος, Ph.D. Διόρθωση - Επιμέλεια: Λίλυ Πανούση Εκδόσεις Γιαλός Αθήνα, Δεκέμβριος 2015 ISBN: 978 960 82275 0 7 Εκδόσεις

Διαβάστε περισσότερα

www.kalymnikifilia.gr

www.kalymnikifilia.gr Η επιρροή του ελληνικού πολιτισμού και της ελληνικής γλώσσας στη διαμόρφωση του ρωσικού εκπαιδευτικού συστήματος (το παράδειγμα των Εκπαιδευτικών ιδρυμάτων της Μόσχας) ΒΑΝΤΙΜ ΓΙΑΡΟΒΟÏ Kαθηγητής μουσικής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΝΘΡΩΠΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΝΘΡΩΠΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΝΘΡΩΠΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ Μυτιλήνη, 15.05.2014 Αρ. Πρ. 765 Το Τμήμα Κοινωνικής Ανθρωπολογίας και Ιστορίας του Πανεπιστημίου Αιγαίου

Διαβάστε περισσότερα

Επενδυτικός Νόμος 3908/2011: Ειδικό Καθεστώς Επιχειρηματικότητας των Νέων

Επενδυτικός Νόμος 3908/2011: Ειδικό Καθεστώς Επιχειρηματικότητας των Νέων Επενδυτικός Νόμος 3908/2011: Ειδικό Καθεστώς Επιχειρηματικότητας των Νέων Ανθέων 34-36 - 111 43 Αθήνα Τ 210 2512701 F 210 2512701 U www.kontokolias.gr email info@kontokolias.gr Σκοπός του Προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

ΙΚΤΥΟ ΟΙΝΟΠΟΙΩΝ ΝΟΜΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ

ΙΚΤΥΟ ΟΙΝΟΠΟΙΩΝ ΝΟΜΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΙΚΤΥΟ ΟΙΝΟΠΟΙΩΝ ΝΟΜΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ Το ίκτυο Οινοποιών Νοµού Ηρακλείου ιδρύθηκε ως αστική µη κερδοσκοπική εταιρεία τον Νοέµβριο του 2006 και αποτελεί την κύρια συλλογική, συγκροτηµένη και συντονισµένη έκφραση

Διαβάστε περισσότερα

H ANEK σε μια ματιά: 12 Ιδιόκτητα πλοία 16 υπό διαχείρηση. 50 Λιμάνια σε προσέγγιση. >100 διαφορετικοί προορισμοί και εξυπηρετούμενες γραμμές.

H ANEK σε μια ματιά: 12 Ιδιόκτητα πλοία 16 υπό διαχείρηση. 50 Λιμάνια σε προσέγγιση. >100 διαφορετικοί προορισμοί και εξυπηρετούμενες γραμμές. Παρουσίαση έργου, Χανιά 10 Μαΐου 2012 H ANEK σε μια ματιά: Ο Όμιλος εταιρειών ΑΝΕΚ LINES ασχολείται, κυρίως, με τη διαχείριση ιδιόκτητων και ναυλωμένων πλοίων επιβατηγού και φορτηγού ναυτιλίας για 44 και

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΕΓΓΕΓΡΑΜΜΕΝΟΙ ΣΤΟ ΜΗΤΡΩΟ ΤΟΥ ΟΑΕΔ ΙΟΥΛΙΟΣ 2011

ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΕΓΓΕΓΡΑΜΜΕΝΟΙ ΣΤΟ ΜΗΤΡΩΟ ΤΟΥ ΟΑΕΔ ΙΟΥΛΙΟΣ 2011 ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΕΩΣ ΕΡΓΑΤΙΚΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΕΓΓΕΓΡΑΜΜΕΝΟΙ ΣΤΟ ΜΗΤΡΩΟ ΤΟΥ ΟΑΕΔ ΙΟΥΛΙΟΣ 2011 Άνεργοι [Αναζητούντες εργασία] Λοιποί [Μη αναζητούντες εργασία] [1] >= 12 Μήνες [2] 267.924 34.817

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΩΝ ΣΛΑΒΩΝ Α. Αγγελική Παπαγεωργίου Δρ. Βυζαντινής Ιστορίας

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΩΝ ΣΛΑΒΩΝ Α. Αγγελική Παπαγεωργίου Δρ. Βυζαντινής Ιστορίας ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΩΝ ΣΛΑΒΩΝ Α Αγγελική Παπαγεωργίου Δρ. Βυζαντινής Ιστορίας ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Συγγράμματα: Γ. Κάτσοβσκα-Μαλιγκούδη, Οι Σλάβοι των Βαλκανίων, Εισαγωγή στην ιστορία και στον πολιτισμό τους,

Διαβάστε περισσότερα

κάντε κλικ στη Τρίτη επιλογή : Οι Θεσσαλονικείς αδελφοί ισαπόστολοι Κύριλλος και Μεθόδιος

κάντε κλικ στη Τρίτη επιλογή : Οι Θεσσαλονικείς αδελφοί ισαπόστολοι Κύριλλος και Μεθόδιος ΤΑΞΗ Δ ΜΑΘΗΜΑ : ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΣΤ ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Κύριλλος και Μεθόδιος : Ιεραπόστολοι στους σλαβικούς λαούς. ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ 1. Να αντιληφθούν οι μαθητές ότι μέσα από την ιεραποστολή του Κυρίλλου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΟΧΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΒΑΣΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ

ΕΠΟΧΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΒΑΣΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΠΟΧΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΒΑΣΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Η συγκέντρωση της τουριστικής ζήτησης σε λίγους μήνες του έτους Μέτρηση Εποχικότητας Διανυκτερεύσεις Αφίξεις Δαπάνες Δείκτες Συγκέντρωσης Herfindahl - Hirschman

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνη Καθηγήτρια ΤΣΑΤΣΟΥΛΑ ΜΑΡΙΑ ΟΜΑΔΑ Μητρετόδη Νατάσα Ζώρας Θοδωρής Πένκης Γιάννης

Υπεύθυνη Καθηγήτρια ΤΣΑΤΣΟΥΛΑ ΜΑΡΙΑ ΟΜΑΔΑ Μητρετόδη Νατάσα Ζώρας Θοδωρής Πένκης Γιάννης Υπεύθυνη Καθηγήτρια ΤΣΑΤΣΟΥΛΑ ΜΑΡΙΑ ΟΜΑΔΑ Μητρετόδη Νατάσα Ζώρας Θοδωρής Πένκης Γιάννης 1 Η Μεσόγειος θάλασσα βρέχει την Ευρώπη, την Ασία και την Αφρική Στην Ευρώπη βρέχει τις εξής χώρες: Ισπανία, Γαλλία,

Διαβάστε περισσότερα

Συµπληρωµατικό Κείµενο 1. Με βάση τα παρακάτω συµπληρωµατικά κείµενα οι διδάσκοντες µπορούν να δώσουν σχετικές εργασίες στους µαθητές.

Συµπληρωµατικό Κείµενο 1. Με βάση τα παρακάτω συµπληρωµατικά κείµενα οι διδάσκοντες µπορούν να δώσουν σχετικές εργασίες στους µαθητές. Συµπληρωµατικά Κείµενα Με βάση τα παρακάτω συµπληρωµατικά κείµενα οι διδάσκοντες µπορούν να δώσουν σχετικές εργασίες στους µαθητές. ΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ ΠΑΡΟΙΚΟΙ ΤΗΣ ΑΙΓΥΠΤΟΥ ΙΑΦΟΡΕΣ ΚΡΙΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΕΛΛΗΝΕΣ ΠΑΡΟΙΚΟΥΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΕΓΓΕΓΡΑΜΜΕΝΟΙ ΣΤΟ ΜΗΤΡΩΟ ΤΟΥ ΟΑΕΔ ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2011

ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΕΓΓΕΓΡΑΜΜΕΝΟΙ ΣΤΟ ΜΗΤΡΩΟ ΤΟΥ ΟΑΕΔ ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2011 ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΕΩΣ ΕΡΓΑΤΙΚΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΕΓΓΕΓΡΑΜΜΕΝΟΙ ΣΤΟ ΜΗΤΡΩΟ ΤΟΥ ΟΑΕΔ ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2011 Άνεργοι [Αναζητούντες εργασία] Λοιποί [Μη αναζητούντες εργασία] [1] [2] 284.491 35.105 < 12

Διαβάστε περισσότερα

Α Μέρος: Η οικονοµική, πολιτική και πολιτισµική κατάσταση του ελληνισµού στην Ο Γ

Α Μέρος: Η οικονοµική, πολιτική και πολιτισµική κατάσταση του ελληνισµού στην Ο Γ Αποτελεί προτεινόµενη ενδεικτική λύση Μελετήστε και δώστε τη δική σας προσωπική µατιά Σε περίπτωση αντιγραφής ή τυπογραφικών λαθών δε φέρουµε καµία ευθύνη. ΕΛΠ 43 Σχεδιάγραµµα δεύτερης γραπτής εργασίας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΪΚΗ ΕΠΟΧΗ 800 479 π.χ.

ΑΡΧΑΪΚΗ ΕΠΟΧΗ 800 479 π.χ. ΑΡΧΑΪΚΗ ΕΠΟΧΗ 800 479 π.χ. ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΑΚΗΣ ΧΡΗΣΤΟΣ ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ Ποιες ήταν οι αιτίες της διάσπασης του φυλετικού κράτους; Η αύξηση του πληθυσμού και η έλλειψη καλλιεργήσιμης γης. Η καταπίεση που ασκούσαν

Διαβάστε περισσότερα

Η ελληνική και η ευρωπαϊκή ταυτότητα

Η ελληνική και η ευρωπαϊκή ταυτότητα ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΝΔΟΦΡ/ΚΗΣ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΥΡΙΑΚΗ 14 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2008 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: (4) ΚΕΙΜΕΝΟ Η ελληνική

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραµµα εξεταστικής Σεπτεµβρίου 2013 ανά ηµέρα ευτέρα, 2/9/2013 ιδακτική της Ιστορίας ΠΑΛΗΚΙ ΗΣ ΑΓΓΕΛΟΣ 09:00-12:00 ΑΙΘΟΥΣΑ Α

Πρόγραµµα εξεταστικής Σεπτεµβρίου 2013 ανά ηµέρα ευτέρα, 2/9/2013 ιδακτική της Ιστορίας ΠΑΛΗΚΙ ΗΣ ΑΓΓΕΛΟΣ 09:00-12:00 ΑΙΘΟΥΣΑ Α Πρόγραµµα εξεταστικής Σεπτεµβρίου 2013 ανά ηµέρα ευτέρα, 2/9/2013 ιδακτική της Ιστορίας ΠΑΛΗΚΙ ΗΣ ΑΓΓΕΛΟΣ Ευρωπαϊκή Ιστορία, 19ος αιώνας ΣΥΡΙΑΤΟΥ ΑΘΗΝΑ 18:00-21:00 ΑΜΦΙΘΕΑΤΡΟ Π.Ν. Ευρωπαϊκή Ιστορία, 20ος

Διαβάστε περισσότερα

Ο θεσμός των Ευρωπαϊκών Σχολείων. οργάνωση και λειτουργία

Ο θεσμός των Ευρωπαϊκών Σχολείων. οργάνωση και λειτουργία Ο θεσμός των Ευρωπαϊκών Σχολείων οργάνωση και λειτουργία Μαρία Φουσέκα, φιλόλογος 1 Τα Ευρωπαϊκά Σχολεία είναι επίσημα εκπαιδευτικά ιδρύματα που συστάθηκαν, αρχικά, για τα παιδιά των υπαλλήλων της Ε.Ε.

Διαβάστε περισσότερα

5. Συνολική πρόταση ΤΑΑ για την α επιλογή

5. Συνολική πρόταση ΤΑΑ για την α επιλογή 1. Γενικές Αρχές 155 2. Εναλλακτικές Επιλογές για το ΤΑΑ 162 3. Απαιτούµενες ιαδικασίες 168 ΠΕ 4: ιερεύνηση προοπτικής δηµιουργίας Ταµείου Αστικής Ανάπτυξης και Αξιολόγηση της Σκοπιµότητας 5. Συνολική

Διαβάστε περισσότερα

Αναλυτικό Πρόγραµµα Σπουδών του Μαθήµατος. Α Τάξη 1 ου Κύκλου Τ.Ε.Ε. 2 ώρες /εβδοµάδα. Αθήνα, Απρίλιος 2001

Αναλυτικό Πρόγραµµα Σπουδών του Μαθήµατος. Α Τάξη 1 ου Κύκλου Τ.Ε.Ε. 2 ώρες /εβδοµάδα. Αθήνα, Απρίλιος 2001 Αναλυτικό Πρόγραµµα Σπουδών του Μαθήµατος Α Τάξη 1 ου Κύκλου Τ.Ε.Ε. 2 ώρες /εβδοµάδα Αθήνα, Απρίλιος 2001 Σελίδα 1 από 8 Μάθηµα: «Ιστορία Ενδυµασίας Ι». Α. ΣΚΟΠΟΣ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Το µάθηµα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΣΠΑ 2014-2020. Πρόγραμμα «Νεοφυής Επιχειρηματικότητα»

ΕΣΠΑ 2014-2020. Πρόγραμμα «Νεοφυής Επιχειρηματικότητα» ΕΣΠΑ 2014-2020 Πρόγραμμα «Νεοφυής Επιχειρηματικότητα» ΕΠΑνΕΚ Κεντρικός στρατηγικός στόχος του ΕΠΑνΕΚ είναι η ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας και της εξωστρέφειας των επιχειρήσεων, η μετάβαση στην ποιοτική

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΕΡΗΣΙΑ ΓΕΝΙΚΑ ΛΥΚΕΙΑ

ΗΜΕΡΗΣΙΑ ΓΕΝΙΚΑ ΛΥΚΕΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΙΑΙΟΣ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ Π/ΘΜΙΑΣ & Δ/ΘΜΙΑΣ ----- ΕΚΠ/ΣΗΣ Δ/ΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ Ταχ. Δ/νση: ΤΜΗΜΑ Ανδρέα Παπανδρέου Α 37 Τ.Κ. Πόλη: 15180

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Ρωμαϊκή Ιστορία (55 ΒΥ1) Διδάσκων: Andrew Farrington (eduserv@otenet.gr)

Εισαγωγή στη Ρωμαϊκή Ιστορία (55 ΒΥ1) Διδάσκων: Andrew Farrington (eduserv@otenet.gr) Εισαγωγή στη Ρωμαϊκή Ιστορία (55 ΒΥ1) Διδάσκων: Andrew Farrington (eduserv@otenet.gr) Ενότητα 2: H ρωμαϊκή αυτοκρατορία: Εξάπλωση της κυριαρχίας της Ρώμης μέχρι το τέλος της Δημοκρατίας 1.). Η γεωγραφία

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα από το 1914 ως το 1924

Η Ελλάδα από το 1914 ως το 1924 Γ. ΕΡΓΑΣΙΕΣ - ΑΣΚΗΣΕΙΣ (ενδεικτικά παραδείγµατα) Η Ελλάδα από το 1914 ως το 1924 Με βάση τα στοιχεία που παρέχει το κεφάλαιο ΚΒ του σχολικού σας βιβλίου (σσ. 73-119) να συντάξετε έναν χρονολογικό πίνακα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2012-13

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2012-13 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2012-13 ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΕΠΟ10 ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΣΥΝΤΑΚΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορική διαδρομή της ασφάλισης

Ιστορική διαδρομή της ασφάλισης Ιστορική διαδρομή της ασφάλισης Η ιδέα της ιδιωτικής ασφάλισης δεν είναι νέα. Ανάγεται στους αρχαίους χρόνους, με ισχυρές ενδείξεις ότι τα πρώτα ψήγματα ασφάλισης εμφανίστηκαν στη Μεσοποταμία. Στο πλαίσιο

Διαβάστε περισσότερα

33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1

33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1 ΕΝΑ ΓΟΗΤΕΥΤΙΚΟ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΑ ΧΡΟΝΙΑ, ΓΕΜΑΤΟ ΕΚΠΛΗΞΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΛΑ ΣΗΜΑΝΤΙΚΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ. 33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1 Εικόνα 1 Εικόνα 2 Ρωμαϊκές λεγεώνες

Διαβάστε περισσότερα

Η Βυζαντινή Κωνσταντινούπολη

Η Βυζαντινή Κωνσταντινούπολη Η Βυζαντινή Κωνσταντινούπολη ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ Ε ΤΑΞΗ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Σελίδα 1 Κωνσταντινούπολη Η ξακουστή και δοξασµένη πολιτεία, µε τη λαµπρή, χιλιόχρονη ιστορία, που για δέκα αιώνες δέσποζε πρωτεύουσα της

Διαβάστε περισσότερα

Φυτά και ζώα στα νομίσματα και στον διάκοσμο του Νομισματικού Μουσείου. 24o Δημοτικό Αχαρνών. Νομισματικό Μουσείο Αθηνών

Φυτά και ζώα στα νομίσματα και στον διάκοσμο του Νομισματικού Μουσείου. 24o Δημοτικό Αχαρνών. Νομισματικό Μουσείο Αθηνών Νομισματικό Μουσείο Αθηνών 24o Δημοτικό Αχαρνών Φυτά και ζώα στα νομίσματα και στον διάκοσμο του Νομισματικού Μουσείου 1 Υποδράση: Εκπαιδευτικές Επισκέψεις Μαθητών Συμμετέχοντες Σχολείο: 24o Δημοτικό Αχαρνών

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνη καθηγήτρια: κα. Π. Γιαννακοπούλου Μαθήτριες: Ασσάτωφ Άννα, Μιχαλιού Μαντώ, Αργύρη Μαρία, Τσαουσίδου - Πετρίτση Σοφία Τμήμα: Α3

Υπεύθυνη καθηγήτρια: κα. Π. Γιαννακοπούλου Μαθήτριες: Ασσάτωφ Άννα, Μιχαλιού Μαντώ, Αργύρη Μαρία, Τσαουσίδου - Πετρίτση Σοφία Τμήμα: Α3 Υπεύθυνη καθηγήτρια: κα. Π. Γιαννακοπούλου Μαθήτριες: Ασσάτωφ Άννα, Μιχαλιού Μαντώ, Αργύρη Μαρία, Τσαουσίδου - Πετρίτση Σοφία Τμήμα: Α3 Η Σπάρτη ήταν πόλη- κράτος στην Αρχαία Ελλάδα, χτισμένη στις όχθες

Διαβάστε περισσότερα

108 Ιστορίας και Εθνολογίας Θράκης (Κομοτηνή)

108 Ιστορίας και Εθνολογίας Θράκης (Κομοτηνή) 108 Ιστορίας και Εθνολογίας Θράκης (Κομοτηνή) Το Τμήμα ιδρύθηκε το 1990 και άρχισε να λειτουργεί το ακαδημαϊκό έτος 1991-1992. Δέχεται κατ' έτος 200 περίπου φοιτητές. Σκοπός Σκοπός του Τμήματος είναι:

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα. Προϋπολογισμός

Πρόγραμμα. Προϋπολογισμός «ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΩΘΗΣΗΣ ΣΤΗΝ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ ΜΕΣΩ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΩΝ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΩΝ, 2.000 ΑΝΕΡΓΩΝ ΝΕΩΝ ΗΛΙΚΙΑΣ ΕΩΣ 35 ΕΤΩΝ, ΜΕ ΤΟ ΔΙΑΚΡΙΤΙΚΟ ΤΙΤΛΟ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΝΕΩΝ ΜΕ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΗΝ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ»

Διαβάστε περισσότερα

Συγκριτική Ανάλυση των Στοιχείων Η θέση των συµβουλίων στη διάρθρωση του εκπαιδευτικού συστήµατος

Συγκριτική Ανάλυση των Στοιχείων Η θέση των συµβουλίων στη διάρθρωση του εκπαιδευτικού συστήµατος 4. Συγκριτική Ανάλυση των Στοιχείων Από τη σύντοµη επισκόπηση που προηγήθηκε προκύπτει ότι στον ορισµό και στα χαρακτηριστικά ενός συµβουλίου παιδείας που θέσαµε στην αρχή της µελέτης ανταποκρίνονται αρκετά

Διαβάστε περισσότερα

Φλώρινα, Δεκέμβριος 2012 Η εξωτερική μετανάστευση από και προς τη Δυτική Μακεδονία στην περίοδο 1990-2009 και οι επιπτώσεις στην αγορά εργασίας

Φλώρινα, Δεκέμβριος 2012 Η εξωτερική μετανάστευση από και προς τη Δυτική Μακεδονία στην περίοδο 1990-2009 και οι επιπτώσεις στην αγορά εργασίας Φλώρινα, Δεκέμβριος 2012 Η εξωτερική μετανάστευση από και προς τη Δυτική Μακεδονία στην περίοδο 1990-2009 και οι επιπτώσεις στην αγορά εργασίας Χρήστος Νίκας Εισαγωγή Η εισροή μεταναστών στην Ελλάδα και

Διαβάστε περισσότερα

ΕΣΠΑ 2014-2020. Πρόγραμμα «Ενίσχυση Τουριστικών ΜΜΕ Επιχειρήσεων για τον Εκσυγχρονισμό τους και την Ποιοτική αναβάθμιση των Παρεχόμενων Υπηρεσιών»

ΕΣΠΑ 2014-2020. Πρόγραμμα «Ενίσχυση Τουριστικών ΜΜΕ Επιχειρήσεων για τον Εκσυγχρονισμό τους και την Ποιοτική αναβάθμιση των Παρεχόμενων Υπηρεσιών» ΕΣΠΑ 2014-2020 Πρόγραμμα «Ενίσχυση Τουριστικών ΜΜΕ Επιχειρήσεων για τον Εκσυγχρονισμό τους και την Ποιοτική αναβάθμιση των Παρεχόμενων Υπηρεσιών» ΕΠΑνΕΚ Κεντρικός στρατηγικός στόχος του ΕΠΑνΕΚ είναι η

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΠΟΥ ΑΦΟΡΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ «ΝΕΟΦΥΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ»

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΠΟΥ ΑΦΟΡΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ «ΝΕΟΦΥΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ» ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΠΟΥ ΑΦΟΡΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ «ΝΕΟΦΥΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ» Το πρόγραμμα «Νεοφυής Επιχειρηματικότητα» συγχρηματοδοτείται από το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο (ΕΚΤ) στο πλαίσιο του

Διαβάστε περισσότερα

186 Γλώσσας Φιλολογίας και Πολιτισμού Παρευξείνειων Χωρών Θράκης (Κομοτηνή)

186 Γλώσσας Φιλολογίας και Πολιτισμού Παρευξείνειων Χωρών Θράκης (Κομοτηνή) 186 Γλώσσας Φιλολογίας και Πολιτισμού Παρευξείνειων Χωρών Θράκης (Κομοτηνή) Σκοπός Το Τμήμα σύμφωνα με το ιδρυτικό του διάταγμα, έχει ως κύρια αποστολή «την καλλιέργεια, προαγωγή και διάδοση, με τη διδασκαλία

Διαβάστε περισσότερα