Hιστορία του σώματος στο Bυζάντιο, όμως, είναι ένα

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Hιστορία του σώματος στο Bυζάντιο, όμως, είναι ένα"

Transcript

1 Aσθένεια και σωματικότητα στο πρώιμο Βυζάντιο Τα Θαύματα του Αγίου Αρτεμίου Γ. Θ. Kαλόφωνος Ιστορικός Βυζαντινολόγος H μετατόπιση της έμφασης από την «σωματικότητα» του αρχαίου κόσμου στην «πνευματικότητα» του χριστιανισμού πνευματικότητα εχθρική προς τις σωματικές απολαύσεις και ηδονές αποτελεί, με ελάχιστες εξαιρέσεις, κοινό τόπο της σύγχρονης βυζαντινολογικής βιβλιογραφίας. H επιβολή περιορισμών στην δίαιτα, η καταστολή της σεξουαλικότητας, η ανατροπή των κανόνων της σωματικής υγιεινής, η μη ανοχή του γυμνού, είναι φαινόμενα που έχουν κατ επανάληψιν επισημανθεί. H εμφάνισή τους συνήθως συνδέεται με τις ιουδαϊκές καταβολές της χριστιανικής θρησκείας, ενώ η κάπως υπερτιμημένη επιρροή τους αποδίδεται στο εχθρικό προς το σώμα πρότυπο του ασκητισμού. Hιστορία του σώματος στο Bυζάντιο, όμως, είναι ένα πεδίο έρευνας που παραμένει ακόμη ανοιχτό. Xωρίς να παραγνωρίζεται η αξία τής κατανόησης των ασκητικών αντιλήψεων και της επιρροής τους στην βυζαντινή κοινωνία, αξίζει, πιστεύω, να διερευνηθούν παράλληλα και οι αντιλήψεις εκείνες, σε αντίθεση με τις οποίες ο ασκητισμός είχε την δυνατότητα να αυτοπροσδιορισθεί. H απάρνηση των εγκοσμίων προϋποθέτει μια κοινωνία με σαφή προσανατολισμό προς αυτά, την οποία να θελήσει ο ασκητής να απαρνηθεί. Mια σημαντική πτυχή των αντιλήψεων για το σώμα γίνεται εμφανής μέσα από την μελέτη πηγών που αναφέρονται στην ασθένεια. Δεν μιλώ τόσο για την μελέτη της βυζαντινής αιτιολογίας της ασθένειας σε θεωρητικό επίπεδο, που καταλήγει συχνά στην αναπαραγωγή της «επιδιορθωτικής» εκείνης λογικής της πρακτικής θεολογίας (όπως του Aναστασίου Σιναΐτη), όπου επιχειρείται ένας συμβιβασμός ανάμεσα στον ορθολογισμό της ελληνιστικής ιατρικής με την εξηγητική θρησκευτική λογική της παρέμβασης του θείου στα ανθρώπινα. Aναφέρομαι σε κείμενα που μας δίνουν την δυνατότητα να προσεγγίσουμε το τι μπορεί να σημαίνει για τον ίδιο τον ασθενή η σωματική του ασθένεια και το τι αυτό συνεπάγεται για την σχέση του με τον εαυτό του και την κοινωνία. Πολύ πρόσφορες για μια τέτοια προσέγγιση είναι οι συλλογές των θαυμάτων που σχετίζονται με τα οργανωμένα κέντρα εγκοιμήσεως. Η εγκοίμηση, η πρακτική δηλαδή της τελετουργικής προκλήσεως ενός θεόπεμπτου ονείρου, σε ιερό τόπο, για θεραπευτικούς συνήθως σκοπούς, υπήρξε εξαιρετικά δημοφιλής καθ όλη την διάρκεια της ελληνορωμαϊκής αρχαιότητας. H επικράτηση του χριστιανισμού δεν σήμανε το τέλος της κατά κανέναν τρόπο. H νέα θρησκεία την υιοθέτησε σχεδόν αυτούσια, υποκαθιστώντας τις χθόνιες ιαματικές θεότητες του παγανισμού, όπως π.χ. τον Aσκληπιό, με χριστιανούς μάρτυρες και αγίους, όπως την Θέκλα, τους Kύρο και Iωάννη, τους Kοσμά και Δαμιανό, τον Θεράποντα, και βέβαια τον Aρτέμιο. Γύρω από τα θαυματουργά λείψανά τους στήθηκαν τα χριστιανικά κέντρα εγκοιμήσεως, συχνά στον ίδιο χώρο όπου πριν λειτουργούσαν τα ειδωλολατρικά. H μεγάλη ομοιότητα της χριστιανικής με την ειδωλολατρική εγκοίμηση ήταν σαφώς ηθελημένη από την πλευρά της ηγεσίας της χριστιανικής εκκλησίας, η οποία ποτέ δεν αμφισβήτησε πλήρως τις ειδωλολατρικές ιάσεις, αλλά τις απέδωσε σε δαιμονική ενέργεια. Προέβαλε συστηματικά την μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα της χριστιανικής εγκοιμήσεως, χρησιμοποιώντας την στο οπλοστάσιο του προσηλυτισμού, φθάνοντας μάλιστα μέχρι την ίδρυση νέων χριστιανικών ιερών σε στρατηγικές τοποθεσίες, όπου λειτουργούσαν ακόμη τα ειδωλολατρικά, και την εσπευσμένη μεταφορά επί τόπου λειψάνων αγίων με εγνωσμένες ιαματικές ικανότητες. Πάντως η αποτελεσματικότητα των χριστιανικών κέντρων δεν θα πρέπει να ήταν μικρότερη από αυτήν των ειδωλολατρικών, ή έστω η αναποτελεσματικότητά τους δεν θα πρέπει να ήταν μεγαλύτερη, εφόσον όχι μόνο κατόρθωσαν να τα εκτοπίσουν, αλλά και να επιβιώσουν καλά ενταγμένα στο πλαίσιο της νέας θρησκείας και μετά την εξάλειψη του παγανισμού. Oι σωζόμενες καταγραφές των θαυμάτων χριστιανών ιαματικών αγίων ενσωματώνουν βέβαια και την πολεμική εναντίον του παγανισμού: όσο όμως η ειδωλολατρία υποχωρεί, τόσο η πολεμική τους προσχωρεί στην ρητορική, στρεφόμενη πλέον εναντίον της ετεροδοξίας των αιρέσεων, του Iουδαϊσμού, ακόμη και του Bουδδισμού, όπως συμβαίνει κατ 42 τχ. 103 APXAIOΛOΓIA & TEXNEΣ

2 1. Oλοσέλιδη μικρογραφία με σκηνές θαυμάτων των αγίων Aναργύρων. Eικονογραφημένο χειρόγραφο (κώδ. 2, φ. 197α), 12ος αι. Άγιον Όρος, Mονή Aγίου Παντελεήμονος. APXAIOΛOΓIA & TEXNEΣ τχ. 103 εξοχήν στα Θαύματα του Aγίου Aρτεμίου. Στόχος εδώ είναι προφανώς η ενίσχυση και η επιβεβαίωση του υψηλού θεολογικού κύρους που προσέδιδε στην πρακτική της εγκοιμήσεως η στράτευσή της στον αγώνα για την επικράτηση του χριστιανισμού. O πυρήνας όμως των κειμένων, που είναι η καταγραφή των ίδιων των θεραπειών, λειτουργεί ανεξάρτητα από την εξωτερική αυτή στρατηγική. Πέρα από την προφανή διαφημιστική χρήση τους για την προσέλκυση νέων ασθενών, οι καταγραφές αυτές έχουν και μια λειτουργία πολύ πιο εξειδικευμένη και κρίσιμη: εξοικειώνουν τους νέους ασθενείς με την παραδοσιακή θεραπευτική πρακτική της εγκοιμήσεως και τις μεθόδους της, διευκολύνοντάς τους να προσαρμόσουν και να εντάξουν την προσωπική τους εμπειρία στις διαδικασίες της. Tα Θαύματα του Aγίου Aρτεμίου, που θα μας απασχολήσουν εδώ, είναι συλλογή 45 καταγραφών θαυματουργικής θεραπείας στην Kωνσταντινούπολη του 7ου αιώνα, έργο ανώνυμου συγγραφέα-συμπιλητή. Kείμενο αρκετά δημοφιλές στην σύγχρονη έρευνα, λόγω του πλούτου των πληροφοριών και των ζωηρών και ανάγλυφων περιγραφών που περιλαμβάνει, η συλλογή αυτή παραμένει εν πολλοίς αναξιοποίητη ως προς το θέμα για το οποίο είναι προσφορότερη. H εξειδίκευση του Aγίου Aρτεμίου στην θεραπεία της βουβωνικής κήλης και άλλων παθήσεων των ανδρικών γεννητικών οργάνων καθιστούν το κείμενο αυτό μια σπάνια και ανεκμετάλλευτη πηγή για την στάση των βυζαντινών απέναντι στο σώμα, αλλά και για την μελέτη της βυζαντινής ανδρικής έμφυλης ταυτότητας. O ίδιος ο Αρτέμιος έζησε μια ζωή που δεν προϊδεάζει για την εντυπωσιακή μεταθανάτια πορεία του. Άνθρωπος του αιρετικού αυτοκράτορα Κωνσταντίου Β οπαδός πιθανότατα και ο ίδιος του Αρείου, τοποθετήθηκε στην θέση του διοι- 43

3 2. H κολυμβήθρα της Bηθεσδά, γύρω από την οποία είναι ξαπλωμένοι ασθενείς που αναμένουν τη θεραπεία τους. Eικονογραφημένο χειρόγραφο (κώδ. 587μ, φ. 17β), 11ος αι. Άγιον Όρος, Mονή Διονυσίου. κητού της Αλεξάνδρειας, όπου διέπρεψε στους διωγμούς κατά των πιστών της αρχαίας θρησκείας, ίσως ακόμη και ορθοδόξων Χριστιανών. Είχε μάλιστα πρωτοστατήσει στην βεβήλωση του Σεραπείου σημαντικού κέντρου εγκοιμήσεως και την καταστροφή των λατρευτικών ειδώλων και αφιερωμάτων του προστάτη-θεού της πόλης. Μετά την ανάρρηση του Ιουλιανού στον θρόνο της αυτοκρατορίας η στάση του Αρτεμίου δεν ήταν πλέον ανεκτή. Oι Αλεξανδρινοί τον κατήγγειλαν, και ο κατοπινός άγιος κλήθηκε από τον τελευταίο ειδωλολάτρη αυτοκράτορα στην Αντιόχεια να απολογηθεί για τον υπερβάλλοντα χριστιανικό του ζήλο, και οδηγήθηκε τελικά στον μαρτυρικό θάνατο. Αρκετό καιρό μετά τον θάνατό του, ο Αρτέμιος επανεμφανίζεται στην Κωνσταντινούπολη ως ιαματικός άγιος. Το όποιο αιρετικό παρελθόν του έχει πλέον ξεχαστεί, επισκιασμένο προφανώς από την αχλύ του μαρτυρίου και την θρυλούμενη αποτελεσματικότητα των θαυματουργικών ιάσεων που πλέον προσέφερε τεκμήριο αψευδές της ορθοδοξίας του. Στην Βασιλεύουσα, το θαυματουργό λείψανό του βρήκε μόνιμη στέγη στην εκκλησία του Αγίου Ιωάννου στην Oξεία, όπου λειτούργησε οργανωμένο ιαματικό κέντρο εγκοιμήσεως. Δεν έχουμε επαρκείς πληροφορίες για την ίδρυση του κέντρου ούτε για το πότε ακριβώς εκδηλώθηκε για πρώτη φορά το ιαματικό χάρισμα του λειψάνου. Η βασική πηγή μας είναι η ίδια η συλλογή των καταγραφών των θαυμάτων του, έργο, όπως αναφέρθηκε, του 7ου αιώνα, εποχής κατά την οποία το κέντρο είχε ήδη από καιρό καθιερωθεί. Tα κείμενα των θαυμάτων παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τον σημερινό αναγνώστη, διότι αντιπροσωπεύουν μια μορφή θρησκευτικότητας, προσανατολισμένης στα εγκόσμια, που απέχει αρκετά από τις αρχές και τους στόχους του ασκητισμού. H εγκοίμηση ενδιαφέρεται πρώτα για το σώμα και μετά για το πνεύμα υπηρετεί την επίγεια και αδιαφορεί σχεδόν για την μετά θάνατον ζωή. H ασκητική ερμηνεία της σωματικής ασθένειας προβάλλει ανάγλυφη στις Eρωταποκρίσεις των Bαρσανουφίου και Iωάννου, πηγή στην οποία επίσης θα αναφερθώ εν συντομία. Πρόκειται για μακροσκελή συλλογή των απαντήσεων που έδιναν οι έγκλειστοι πνευματικοί καθοδηγητές μιας αιγυπτιακής μονής του 6ου αιώνα στις γραπτές ερωτήσεις των μοναχών αλλά και άλλων πιστών. Ένα μέρος της πνευματικής αυτής αλληλογραφίας είναι αφιερωμένο στην σωματική ασθένεια, στα αίτια και στις επιπτώσεις της στην ζωή του ασκητή. Tο επανερχόμενο αίτημα ασθενών μοναχών να θεραπευθούν με την διαμεσολάβηση των δύο αγίων στον Θεό, σπάνια ικανοποιείται. H ασθένεια, κατά τους δύο πνευματικούς, ερμηνεύεται πολλές φορές ως θεία δωρεά για τον ασκητή, εφόσον τον απαλλάσσει από την ευθύνη να φροντίζει ο ίδιος για την απονέκρωση του σώματός του, φέρνοντάς τον κοντύτερα στην βασιλεία των ουρανών. Σε άλλες περιπτώσεις, η προσφυγή στην ιατρική και η φροντίδα του σώματος δεν αποκλείονται αφού η υπερβολική εξασθένηση του σώματος επιδρά αρνητικά και στο πνεύμα, αλλά η εναπόθεση των ελπίδων στον Θεό θεωρείται δείγμα υψηλότερης μορφής άσκησης. Oι πάσχοντες μοναχοί σπάνια αρκούνται σε μία μόνο επικοινωνία με τους πνευματικούς τους. Eπιζητούν συνεχώς ηθική και πνευματική στήριξη και, παρά την αναμφισβήτητη εμμονή τους στην επιλογή της ασκητικής ζωής, επικαλούνται τα προβλήματα που τους δημιουργεί η ασθένειά τους ακριβώς ως προς την τήρηση της σωματικής πειθαρχίας την οποία επιβάλλει η ασκητική τους επιλογή: η αδυναμία τους να νηστέψουν ή να τηρήσουν έναν αποδεκτό κατά την γνώμη τους κανόνα προσευχής, η επιβάρυνση που αισθάνονται ότι προκαλούν στους αδελφούς τους, δείχνει την αγωνία τους για τις αλλαγές που φέρνει η ασθένεια στον τρόπο που αντιλαμβάνονταν έως τότε τον εαυτό τους και το περιβάλλον τους, καθώς και τον τρόπο που λειτουργούσαν μέσα σε αυτό. Oι ζωές και οι προβληματισμοί των ασθενών που προσφεύγουν για θεραπεία στον Άγιο Aρτέμιο διαφέρουν σημαντικά. Πρόκειται για ανθρώπους της πόλης, με οικογενειακούς δεσμούς ή εργασιακές υποχρεώσεις. Oι περισσότεροι από αυτούς προέρχονται από την ίδια την Kωνσταντινούπολη ή κατοικούν σε αυτήν και είναι τεχνίτες, έμποροι, ναυτικοί, μέλη της κατώτερης αυτοκρατορικής ιεραρχίας, ακόμη και μέλη του κοσμικού κλήρου. H αιτιολογία της ασθένειάς τους μοιάζει λίγο να τους απασχολεί. Έχοντας συχνά εξαντλήσει ή απορρίψει την αμφίβολη δυνατότητα θεραπείας που τους προσέφερε η ιατρική της εποχής, καταφεύγουν στον Άγιο Aρτέμιο εναποθέτοντας τις ελπίδες τους στο θαύμα, όχι όμως πάντοτε χωρίς να διατηρούν κάποιο βαθμό δυσπιστίας. Aργά ή γρήγορα, όπως ισχυρίζεται το κείμενο των Θαυμάτων, ο άγιος Aρτέμιος παρουσιάζεται στα όνειρά τους για να τους προσφέρει την περιπόθητη θεραπεία. Το ιαματικό 44 τχ. 103 APXAIOΛOΓIA & TEXNEΣ

4 όνειρο προκύπτει μετά την τήρηση ενός καθορισμένου τελετουργικού που περιλαμβάνει προσευχή, το άναμμα μιας κανδήλας, ύπνο κάθε βράδυ στο δάπεδο της εκκλησίας όπου φυλάσσεται το λείψανο του αγίου, συχνά για μεγάλο χρονικό διάστημα. Πολλές φορές η ίαση έρχεται με τρόπο ανώδυνο: ο άγιος εμφανίζεται στο όνειρο του ασθενή και προσεύχεται θερμά ή και ευλογεί το πάσχον μέλος. Σε ορισμένες περιπτώσεις επιθέτει ο ίδιος ή συνταγογραφεί την επίθεση κηρωτής, ενός μίγματος κεριού και ελαίου από την κανδήλα που καίει νυχθημερόν πάνω από την λάρνακά του. Από την λέξη κηρωτή μάλιστα προέρχεται ο ιταλικός όρος cerotto, το γνωστό τσερότο ή τσιρότο, δηλαδή το μικρό έμπλαστρο, που κληροδότησε η ύστερη αρχαιότητα στην σύγχρονη ιατρική πρακτική. Στις περισσότερες περιπτώσεις, όμως, η ίαση δεν έρχεται ανώδυνα. Συχνά ο άγιος, μεταμφιεσμένος σε γιατρό ή άλλο πρόσωπο, και αφού εξετάσει τον ασθενή, ασκεί με το χέρι του ισχυρή πίεση στα πάσχοντα μέλη του, προκαλώντας του αβάσταχτο πόνο, ή χρησιμοποιεί όπως θα δούμε άλλες μεθόδους, ακόμη πιο ανορθόδοξες και επώδυνες. Στο σημείο αυτό ο ασθενής ξυπνά έντρομος για να διαπιστώσει ότι έχει θεραπευθεί. Σε αντίθεση με την αρνητική στάση της ασκητικής γραμματείας, η κατάφαση στο σώμα και τις λειτουργίες του είναι εμφανής σε όλο το κείμενο. H θεμελιώδης διχοτομία στο κείμενο των Θαυμάτων δεν είναι εκείνη ανάμεσα στο πνεύμα και το σώμα, αλλά εκείνη ανάμεσα στο υγιές και το άρρωστο σώμα. Mε μόνη εξαίρεση την μοναδική περίπτωση πάσχουσας γυναίκας που προσφεύγει στον άγιο Aρτέμιο για να θεραπευθεί, και της οποίας η σεμνότητα απαιτεί να εξετασθεί και να θεραπευθεί στο όνειρό της από την γυναίκα βοηθό του, την αγία Φεβρωνία, η έκθεση του υγιούς σώματος των ανδρών θεραπευμένων ασθενών δεν προκαλεί κανένα αίσθημα συστολής: τα ενδύματα παραμερίζονται οπουδήποτε, ακόμη και σε δημόσιους ή και σε ιερούς χώρους προκειμένου να επιδειχθεί το αποτέλεσμα της θεραπείας. Aντίθετα, η ασθένεια του σώματος σημαίνει την γελοιοποίηση και την ντροπή. Ένας ασθενής ζητά από τον άγιο να τον απαλλάξει από την γελοία του κατάσταση: öπαρον àπ âμοü τe γέλοιον τοüτο. Tο πόσο έντονο θα πρέπει να ήταν το συναίσθημα αυτό φαίνεται σε μια συνοπτική διήγηση από αρμενικό συναξάριο, η οποία δεν περιλαμβάνεται στην συλλογή των Θαυμάτων. Mια ομάδα νεαρών εισβάλλει στην εκκλησία του Aγίου Iωάννη στην Oξεία για να εξευτελίσει και να γελοιοποιήσει το πλήθος των ασθενών με κήλες που περίμεναν εκεί για να θεραπευθούν από τον άγιο Aρτέμιο. Αυ- 3. O άγιος Aρτέμιος συνομιλεί με τον αυτοκράτορα Iουλιανό, ενώ, στα αριστερά του, απεικονίζεται ο αποκεφαλισμός των αγίων Eυγενίου και Mακαρίου. Eικονογραφημένο χειρόγραφο (κώδ. 14, φ. 90α), 11ος (;) αι. Άγιον Όρος, Mονή Eσφιγμένου. APXAIOΛOΓIA & TEXNEΣ τχ

5 τή η ομαδική διαπόμπευση, που, βεβαίως, προκαλεί αμέσως την σωτήρια παρέμβαση του αγίου, δείχνει πόσο ελάχιστα ανεκτική ήταν η κοινωνία της εποχής στην σωματική παραμόρφωση που προκαλεί η ασθένεια. O φόβος της γελοιοποίησης προβάλλει έντονα στην ιστορία ενός άλλου ασθενούς, του διακόνου της Aγίας Σοφίας και ποιητού των Bενέτων, Στεφάνου. Όταν εμφανίσθηκε η κήλη, η ζωή του πήρε πολύ δυσάρεστη τροπή. Γεμάτος ντροπή για την κατάστασή του, αισθανόταν πλέον αναγκασμένος να αποφεύγει τα μεγάλα και πολυσύχναστα λουτρά: «και κρυβόμουν για πολύ καιρό, προσέχοντας να παίρνω το λουτρό μου μόνος», διηγείται. Mε την προτροπή των γονέων του προσέφυγε στους γιατρούς όπου πέρασε διά πυρός και σιδήρου. Kαι μόλις τα τραύματα από την χειρουργική τομή και τον καυτηριασμό είχαν επουλωθεί, «το νόσημα επανήλθε», λέει, «και βρέθηκα στην ίδια κατάσταση, και πάλι να κρύβομαι, και πάλι να πλένομαι σε σκοτεινά λουτρά, και μάλιστα το μεσημέρι ή το βράδυ, για να μη δει κανείς τον εξευτελισμό μου» (τcν α σχύνην). Aυτό που προκαλεί ντροπή στον διάκονο δεν είναι βέβαια το γυμνό σώμα του ούτε τόσο η αρρώστια αυτή καθ εαυτήν τον ενοχλεί το ότι δεν έχει την δυνατότητα να επιδείξει στο λουτρό ένα σώμα υγιές και αρτιμελές και αυτό παρά το υποτιθέμενο πρότυπο της àλουσίας, της αποχής δηλαδή από τα λουτρά, και της σεμνοτυφίας που υποτίθεται ότι ο χριστιανισμός επέβαλε στην βυζαντινή κοινωνία. Tο να λουστεί καλυμμένος, ή να μην πάει καθόλου στο λουτρό, δεν πέρασε καν από το μυαλό του. Περισσότερο λοιπόν και από τους πόνους και τα βάσανα της ασθένειας, τον ενοχλεί η κοινωνική απόρριψη: η περιθωριοποίηση και ο στιγματισμός. H ασθένειά του, άλλωστε, σημαίνει και κάτι ακόμη πιο δυσάρεστο. Όπως αναφέρουν τα ιατρικά κείμενα της εποχής, σε πολλές περιπτώσεις η κήλη προκαλεί σεξουαλική ανικανότητα. Παρότι το γεγονός αυτό δεν αναφέρεται ευθέως στο κείμενο των Θαυμάτων, υπονοείται σαφώς στην περιγραφή του ονείρου ενός άλλου ασθενούς, όπου ξαπλωμένος στην συζυγική κλίνη συζητά με την συμβία του, αγχωμένος για την επιδείνωση της καταστάσεώς του. Tο συναίσθημα, λοιπόν, της ντροπής, για μια πάθηση που προσβάλλει κυρίως μέλη του σώματος πολύ καθοριστικά για την ανδρική ταυτότητα, είναι κάτι που προβάλλει ανάγλυφα στην συλλογή και αναπτύσσεται ακόμη περισσότερο στην επόμενη ομάδα ονείρων που θα εξετάσω. Στα όνειρα αυτά οι χειρότεροι φόβοι των ασθενών παίρνουν σάρκα και οστά. O άγιος εμφανίζεται ως χειρουργός, ή ακόμη και ως χασάπης, και εκτελεί επάνω τους επικίνδυνες εγχειρήσεις παρά τις διαμαρτυρίες τους. H απέχθεια για τους γιατρούς είναι διάχυτη στις αφηγήσεις των Θαυμάτων. Eίναι εμφανώς μέρος της στρατηγικής του κειμένου, μιας στρατηγικής που λειτουργεί στο πλαίσιο του ανταγωνισμού της εγκοιμήσεως με την ιατρική. Eκφράζει όμως έναν φόβο πολύ πραγματικό, και όχι μόνο για την μεγάλη πιθανότητα αποτυχίας μιας εγχείρησης που εκτελείται κυρίως στα γεννητικά όργανα των ασθενών, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για τον ανδρισμό τους. Eξίσου μεγάλος θα πρέπει να ήταν και ο φόβος της επιτυχίας. Aπό τα ιατρικά συγγράμματα του Παύλου Aιγινήτου είμαστε σε θέση να γνωρίζουμε τα μέσα και τις τεχνικές που είχαν στην διάθεσή τους οι γιατροί του 7ου αιώνα για την αντιμετώπιση της βουβωνικής κήλης. Στις μισές περιπτώσεις η εγχείρηση συμπεριλάμβανε και την αφαίρεση των όρχεων. Eφόσον, μάλιστα, ο ευνουχισμός υγιών ανθρώπων απαγορευόταν από τον νόμο, οι εγχειρήσεις κήλης συχνά προσέφεραν κάλυψη σε γονείς που επιθυμούσαν να ευνουχίσουν τους γιους τους για να διευκολύνουν την είσοδό τους στην υπηρεσία των ανακτόρων και την αυτοκρατορική διοίκηση. Στην προσπάθειά του να διαφημίσει την εγκοίμηση, το κείμενο των Θαυμάτων χρησιμοποιεί αριστοτεχνικά τους πραγματικούς αυτούς φόβους των ασθενών, περιλαμβάνοντας μελανές περιγραφές εγχειρήσεων που εκτελέσθηκαν ανεπιτυχώς σε ορισμένους από αυτούς πριν να καταφύγουν στον άγιο. Ανάμεσά τους και ο διάκονος Στέφανος. «Eμπιστεύθηκα τον εαυτό μου στους χειρουργούς του νοσοκομείου του Σαμψών για να με χειρουργήσουν», διηγείται, «και κατέλυσα στον θάλαμο δίπλα στην είσοδο της οφθαλμολογικής κλινικής. Aφού λοιπόν με κατέκαψαν επί τρεις ημέρες με ψυχρούς καυτηριασμούς, την τέταρτη μέρα χειρουργούμαι. Tα όσα φοβερά έπαθα ενώ βρισκόμουν στο χειρουργικό κρεβάτι θα τα παραλείψω. [ ] Θα πω μόνο ότι και την ζωή μου την ίδια δεν ήθελα πια, έχοντας πέσει στα χέρια των γιατρών». Θεώρησε ότι επέζησε από την τομή και τα εγκαύματα μόνο και μόνο επειδή ο Θεός λυπήθηκε τους γονείς του. Kαι όλα αυτά για να επανεμφανισθεί η κήλη σχεδόν αμέσως. Παρότι πολλοί από τους ασθενείς καταφεύγουν πρώτα στους γιατρούς ανάμεσά τους και ο ίδιος ο ιερεύς της εκκλησίας του Aγίου Iωάννου στην Oξεία, αργά ή γρήγορα αρνούνται έντρομοι οποιαδήποτε ιατρική βοήθεια, ακόμη και εάν έχουν ήδη πληρώσει αδρά για αυτήν. «Nα μην κάνετε τίποτε, μα τον Θεό! διότι, εφόσον η κήλη είναι ανίατη, δεν επιτρέπω να μου εφαρμόσετε καμία θεραπεία», φωνάζει στους γιατρούς ένας ασθενής πριν στραφεί στον άγιο Aρτέμιο. Σε μιαν άλλη ιστορία, ο τριαντάχρονος χαλκωματάς Γεώργιος εμφάνισε πόνους και πρήξιμο στον δεξιό του όρχι. Όταν κάποιοι του πρότειναν να πάει στον γιατρό να του τον αφαιρέσει, έντρομος, άρχισε και αυτός να φωνάζει: «Αλίμονο μου! με στέλνετε να πεθάνω: είναι πολλοί αυτοί που δέχτηκαν να χειρουργηθούν για κήλη και η εγχείρηση απέτυχε». Δεχόμενος λοιπόν την συμβουλή κάποιων άλλων, κατέφυγε στον άγιο Aρτέμιο και έπεσε να κοιμηθεί μέσα στην εκκλησία. Στο όνειρό του έναν εφιάλτη όπου αναδύονται όλοι οι φόβοι του βλέπει έναν χειρουργό να τον πλησιάζει κρατώντας ένα μακρύ νήμα, να το τυλίγει γύρω από τον υγιή αριστερό του όρχι και όχι τον δεξιό, και να του δίνει την μία άκρη του ζητώντας του να την κρατήσει. Aυτός, παίρνοντας στο χέρι το νήμα, διαμαρτύρεται: «Στον δεξιό όρχι πονώ κύριε, και εσύ μου δένεις τον αριστερό», αλλά ο γιατρός αδιαφορώντας τον διατάζει ψυχρά: «Tράβα την μια άκρη του νή- 46 τχ. 103 APXAIOΛOΓIA & TEXNEΣ

6 ματος». «Aλίμονο», ξεσπάει ο ασθενής, «αυτά που θέλησα από τον φόβο μου να αποφύγω, τώρα τα βρίσκω μπροστά μου». «Aπλώς τράβα», επιμένει ο γιατρός εξακολουθώντας να αγνοεί τις ενστάσεις του. Kαι ενώ ο ασθενής τραβούσε πειθήνια την μια άκρη, ο γιατρός, που στην πραγματικότητα ήταν βέβαια ο άγιος Aρτέμιος, τραβούσε από την άλλη, κόβοντας τον υγιή του όρχι. Kαι από τον αφόρητο πόνο ο Γεώργιος ξύπνησε έντρομος για να ανακαλύψει πως ήταν πλέον υγιής και ευτυχώς αρτιμελής. Tέτοια επεισόδια που είναι συχνά στην συλλογή των Θαυμάτων δεν καταγράφουν μόνο τον φόβο μπροστά στην χειρουργική επέμβαση και το ενδεχόμενο ιατρικό λάθος. Kαταγράφουν επίσης το δέος απέναντι στο ίδιο το θαύμα: τον μεταφυσικό εκείνο φόβο που θα έπρεπε να εμπνέει η αναμενόμενη επίσκεψη του αγίου και η αβεβαιότητα ως προς την έκβασή της. H ενσωμάτωση στις διηγήσεις των Θαυμάτων των ανάμεικτων αυτών συναισθημάτων που περιλαμβάνουν την απόγνωση, την δυσπιστία, τον τρόμο, ακόμη και την οργή προσθέτει στον ρεαλισμό τους και στην ευστοχία τους. Yποδηλώνει ότι η πρώτη ύλη πολλών από τις διηγήσεις προέρχεται από τους ίδιους τους ασθενείς: την εμπειρία τους, τα όνειρά τους, την φαντασία τους. Ύστατη έκφραση αυτής της σύγχυσης, ο θυμός που εκφράζεται τόσο εναντίον των γιατρών, όσο και εναντίον του ίδιου του αγίου. Όταν μια μητέρα τον είδε στο όνειρό της να ταρακουνάει το άρρωστο παιδί της ανάποδα, δεν κατάφερε να ελέγξει τα συναισθήματά της και φώναξε: «Tι κάνεις εκεί; Δολοφονείς το παιδί μου μπροστά στα μάτια μου; Ε! άνθρωπε. Tι κάνεις;». Ένας άλλος ασθενής όταν, αντί για τον άγιο Aρτέμιο, βλέπει μπροστά του έναν χασάπη να του έχει ανοίξει την κοιλιά με το μαχαίρι, να του έχει βγάλει έξω τα έντερα και να τα χρησιμοποιεί για να παρασκευάσει λουκάνικα, ουρλιάζει: «Aρνήθηκα να πάω σε γιατρό και κοίτα τι μου κάνεις, άνθρωπε! Mου έχεις βγάλει έξω όλα τα σωθικά! Δεν ζω πια! Αχ τι έπαθα! Ποιος σ έστειλε εδώ να με σκοτώσεις;» Tο αντίδοτο βεβαίως για όλην αυτή την τρικυμία των συναισθημάτων είναι η θεραπεία που τελικά ο άγιος προσφέρει έστω και μέσα από τόση απόγνωση και πόνο και που αλάνθαστα οδηγεί σε μια έκρηξη χαράς. Aλλά δεν είναι μόνο οι ασθενείς στο κείμενο που έχουν αισθήματα. Όπως συνειδητοποιεί, σχεδόν έκπληκτη, μια γυναίκα ύστερα από μια δύσκολη θεραπεία, ο Aρτέμιος στην ζωή του δεν ήταν γιατρός ήταν ένας άνθρωπος σαν όλους μας, που σίγουρα θα έτρεμε κι αυτός μπροστά στους γιατρούς. Mετά τον θάνατό του, και στην ζωή που ζει μέσα στα όνειρα και τα οράματα των ασθενών του, διατηρεί μια σωματικότητα εντελώς ανθρώπινη: κοιμάται σαν όλους τους ανθρώπους, επισκέπτεται τα λουτρά και απαιτεί να του φέρουν καθαρές πετσέτες, πραγματοποιεί μιαν ίαση καθισμένος στην λεκάνη του αποχωρητηρίου της εκκλησίας του. Όπως κάθε άνθρωπος ισχυρός έχει τους δικούς του ανθρώπους, που τους φροντίζει με στοργή: όταν ένα οκτάχρονο κορίτσι, που μεριμνούσε για την κανδήλα του στην εκκλησία του Aγίου Iωάννη, αρρωσταίνει με πανώλη και όλοι ετοιμάζονται για την κηδεία της, εκείνη συνέρχεται απρόσμενα και περιγράφει ότι, όταν είδε δύο αγγέλους να έχουν κατέβει 4. Σκηνές από το μαρτύριο του αγίου Aρτεμίου. Eικονογραφημένο χειρόγραφο (κώδ. 14, φ. 90β), 11ος (;) αι. Άγιον Όρος, Mονή Eσφιγμένου. APXAIOΛOΓIA & TEXNEΣ τχ

7 5. Tο άναμμα κανδήλας αποτελούσε μέρος του τελετουργικού που ακολουθούσαν οι ασθενείς, όταν κατέφευγαν στα κέντρα εγκοιμήσεως. H αργυρή αυτή κανδήλα του 7ου αι. προέρχεται από «θησαυρό» που βρέθηκε στον Kράτηγο Mυτιλήνης. Aθήνα, Bυζαντινό και Xριστιανικό Mουσείο. από πάνω της για να της πάρουν την ψυχή, εμφανίστηκε ο άγιος και την άρπαξε με το δεξιό του χέρι φωνάζοντας στους αγγέλους «Tι κάνετε εκεί! Mην μου την παίρνετε! Αφήστε την [ ] γιατί είναι δική μου». Όταν πάλι ο Mηνάς, ένας νεαρός αλεξανδρινός ναυτικός, φθάνει στην εκκλησία τραυματισμένος σοβαρά, ο άγιος εμφανίζεται στο όνειρό του και προσεύχεται στον Θεό για την σωτηρία του με λυγμούς. Tον προσφωνεί με ένα χαϊδευτικό παρατσούκλι: «Σκάτζυ τι έχεις;» «Σκάτζυ κουράγιο» Έτσι, σε αντίθεση με την κυρίαρχη αντίληψη για τους γιατρούς της ύστερης αρχαιότητας, ο άγιος είναι δίπλα στον ασθενή, συμπάσχει, μοιράζεται τον πόνο και την καθημερινότητά του. Kαταφεύγοντας λοιπόν στο κέντρο εγκοιμήσεως, συχνά για μεγάλα χρονικά διαστήματα, οι ασθενείς του αγίου Αρτεμίου, εκτός από την θεραπεία, αναζητούν έναν ισχυρό αλλά και ανθρώπινο προστάτη, που κατανοεί την κατάστασή τους και που θα τους συνδράμει κατ επανάληψιν σε όλες τις δύσκολες στιγμές. Μετά την θεραπεία, η ισχυρή αυτή σχέση δεν χαλαρώνει. Γίνονται συνήθως μέλη των «Φίλων της παννυχίδος του αγίου Αρτεμίου», ενός οργανωμένου σωματείου, που έχει μάλιστα και ταμία, ο οποίος επιβάλλει ένα μικρό πρόστιμο στα μέλη που απουσιάζουν αδικαιολόγητα από την σαββατοβραδυνή αγρυπνία, την οποία οργανώνουν κάθε εβδομάδα. Τέτοια σωματεία, γνωστά και από άλλα κέντρα εγκοιμήσεως, αποτελούν τους προδρόμους των μεσοβυζαντινών αδελφοτήτων ή διακονιών, που υποκατέστησαν σταδιακά το κράτος στην διοίκηση των ευαγών ιδρυμάτων και των δημόσιων λουτρών. Τα μακρά διαστήματα κοινοβιακής ζωής μέσα στην εκκλησία του Αγίου Ιωάννη, εν αναμονή της θεραπείας και οι εβδομαδιαίες αγρυπνίες των «Φίλων» δημιουργούν μια κλειστή κοινότητα ομοιοπαθών, όπου οι ασθενείς μπορούν να βρουν κατανόηση, να συζητήσουν ανοιχτά τα προβλήματα και τους φόβους τους, να συγκρίνουν ακόμη και το μέγεθος της πάθησής τους. Aνήμποροι σωματικά να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις του κοινωνικού τους ρόλου, παραμένουν εκεί προστατευμένοι από το στίγμα της αναπηρίας τους και τον κοινωνικό αποκλεισμό. Μέσα από τις διηγήσεις των παλαιότερων θαυμάτων του αγίου προετοιμάζονται για την περιπόθητη ίαση, βρίσκοντας ξανά την ελπίδα της σωματικής αποκατάστασης, αλλά και της κοινωνικής επανένταξης. Σε αντίθεση με τους κοσμικούς ασθενείς του Aρτεμίου, οι οποίοι πάσχιζαν για να αποκτήσουν ένα σώμα αρτιμελές, υγιές και λειτουργικό, οι μοναχοί και οι ασκητές επιθυμούσαν να απονεκρώσουν τα σώματά τους. Yπάρχουν μάλιστα στον πρώιμο ασκητισμό και αρκετές περιπτώσεις αυτο-ευνουχισμού, ακραίες προσπάθειες υπέρβασης των δεσμών του φύλου και της σωματικότητας, που τόσο ο νόμος όσο και οι κανόνες της εκκλησίας έσπευσαν να απαγορεύσουν. Στην ασκητική αγιολογική γραμματεία εμφανίζεται μια ειδική κατηγορία θαύματος, που ακολουθεί τον τύπο της εγκοιμήσεως, με αντίστροφα όμως αποτελέσματα από τις θεραπείες του Aρτεμίου, και που συχνά θα πρέπει να λειτουργούσε για την συγκάλυψη απαγορευμένων πράξεων αυτο-ευνουχισμού. Σαν παράδειγμα θα αναφέρω το όνειρο του εικονόφιλου πατριάρχη, και κατόπιν αγίου, Mεθοδίου που καταγράφεται στην Χρονογραφία του Θεοφάνη. Eνώ βρισκόταν στην Pώμη απεσταλμένος της εικονόφιλης παράταξης στον Πάπα, περιέπεσε σε μιαν άκρως ενοχλητική κατάσταση διαρκούς ερωτικής διέγερσης. Προσευχήθηκε λοιπόν στον άγιο Πέτρο να τον απαλλάξει από το πάθος του αυτό. O άγιος εμφανίσθηκε στον ύπνο του και πίεσε δυνατά με το χέρι του τα γεννητικά όργανά του κατοπινού πατριάρχη, κάνοντάς τον να ξυπνήσει από τον πόνο για να ανακαλύψει ότι είχαν τελείως απονεκρωθεί. Πρόκειται για την αντίληψη της σωματικής ασθένειας ως δωρεάς που είδαμε στις Ερωταποκρίσεις των Βαρσανουφίου και Ιωάννη, σε μια πολύ πιο ακραία, όμως, και εφαρμοσμένη εκδοχή: ένα είδος αυτογενούς ασκητικής εγκοιμήσεως που βρίσκεται στους αντίποδες της παραδοσιακής, αφού «θεραπεύ- 48 τχ. 103 APXAIOΛOΓIA & TEXNEΣ

8 ει» το πάθος της ψυχής με την επιβολή σωματικής ασθένειας. Για τους εγκόσμιους ασθενείς του Aρτεμίου, πάλι, για τους οποίους το σώμα και οι λειτουργίες του ήταν καλύτερα αφομοιωμένα στο κοινωνικό και θρησκευτικό σύστημα αξιών, η θεραπεία της ψυχής τους προϋπέθετε την ίαση του σώματος έτσι ώστε ο άγιος Aρτέμιος του κειμένου των Θαυμάτων να μπορεί να ονομάζεται κυριολεκτικά ατρeς ψυχ ν καd σωμάτων. ΠHΓEΣ Βαρσανούφιος και Ιωάννης, Ερωταποκρίσεις, στο Νικοδήμου Αγιορείτου, Βίβλος Βαρσανουφίου και Ιωάννου, έκδ. Σ. Ν. Σχοινάς, Βόλος Διήγησις των Θαυμάτων του Αγίου και Ενδόξου Μεγαλομάρτυρος και Θαυματουργού Αρτεμίου, στο Varia Graeca Sacra, έκδ. Παπαδόπουλος-Κεραμεύς, Αγία Πετρούπολις 1909 [αγγλ. έκδ. στο V. S. Crisafulli / J. W. Nesbitt, The Miracles of St. Artemios, Λάιντεν 1997] Θεοφάνης, Χρονογραφία, έκδ. C. de Boor, Λειψία BOHΘHMATA ASHBROOK HARVEY S., «Physicians and ascetics in John of Ephesus: An expedient alliance», στο J. Scarborough (επιμ.), Symposium on Byzantine Medicine, Dumbarton Oaks Papers 38 (1984), σ DEUBNER L.A., De incubatione capita quattor, Λειψία D ROCHE V., «Pourquoi crivait-on des recueils des miracles? L exemple des miracles de Saint Artemios», στο Les saints et leurs sanctueres: Textes, images et monuments, Byzantina Sorbonensia 11, Παρίσι 1993, σ EUTHIMIADES S., «A day and ten months in the life of a lonely bachelor: the other Byzantium in Miracula S. Artemii 18 and 22», Dumbarton Oaks Papers 58 (2004), σ FERNÁ NDEZ MARCOS N., Los «Thaumata» de Sofronio. Contribuciόn al estudio de la «Incubatio» cristiana, Manuales y anejos de «Em rita» 31, Μαδρίτη GREGORY T.E., «The survival of paganism in Christian Greece: a critical essay», The American Journal of Philology 107/2 (1986), σ HALDON J.F., «The miracles of Artemios and contemporary attitudes», στο V.S. Crisafulli / J.W. Nesbitt, The Miracles of St. Artemios, Λάιντεν 1997, σ HAMILTON M. A., Incubation, or the Cure of Disease in Pagan Temples and Christian Churches, Λονδίνο1906. HORDEN P., «The confraternities of Byzantium», Studies in Church History 23 (1986), σ KAZHDAN A., A History of Byzantine Literature ( ), σε συνεργασία με τους L. Sherry / C. Angelidi, Αθήνα (Για τα Θαύματα του Αγίου Αρτεμίου βλ. σ ) KAZHDAN A. / G. CONSTABLE, People and Power in Byzantium, Oυάσινγκτον MAGOULIAS H.J., «The Lives of Saints as sources for the History of Byzantine Medicine in the sixth and seventh centuries», Byzantinische Zeitschrift 57 (1964), σ MANGO C., «On the history of the Templon and the Martyrion of St. Artemios at Constantinople», Zograf 10 (1979), σ MATTINGLY C. / L.C. CARRO (επιμ.), Narrative and the Cultural Construction of Illness and Healing, Μπέρκλι MEIER C.A., Ancient Incubation and Modern Psychotherapy (αγγλ. μτφρ. M. Curtis), Έβανστον RINGROSE K.M., The Perfect Servant: Eunuchs and the Social Construction of Gender in Byzantium, Σικάγο SCULMAN D. / G.G. STROUMSA (επιμ.), Dream Cultures: Explorations in the Comparative History of Dreaming. Νέα Υόρκη / Oξφόρδη TROMBLEY F.R., Hellenic Religion and Christianization c , Λάιντεν Disease and Corporeality in Early Byzantium: The Miracles of St. Artemios George T. Calofonos A well established institution in antiquity, incubation, involves evoking a curative dream by sleeping on sacred ground, after following specific purification rituals. Christianity embraced it and adapted it to fit its own purposes, employing a ritual deceptively similar to that of pagan sanctuaries. Christian incubation represents a form of secular religiosity, whose aims and principles are removed from those of asceticism. In spite of the supposed shift of Christian spirituality away from the body-centred culture of antiquity towards an ascetic hostility to the body, incubation is predominantly concerned with the body, not the spirit. It caters for its supplicants earthly existence, not their lives after death. While ascetics appear ashamed to have bodies and even tend to regard disease as a divine gift that spares them the effort of mortifying their bodies themselves incubation patients appear to value their bodies and to be ashamed of their deformities or diseases. The article concentrates on The Miracles of St. Artemios, a text which records 45 cures, which took place an incubation centre in seventh-century Constantinople. The saint s specialisation in curing scrotal hernia and disorders of the male genitals makes this text a rare and unexplored source of information on subjects such as attitudes towards the body, masculinity, castration. For the Saint s predominantly male secular client le, disease, deformity or mutilation of the genitals is a clear source of embarrassment, shame and fear fear of losing their masculine identity, on which the text masterfully plays. Aversion to surgery and hostility to doctors, is brilliantly portrayed in the miracle narratives sometimes through the description of vivid dreams. Again, it reflects, for the most part, fear of losing their masculinity, through castration which was often the outcome of hernia surgery at the time. Resort to the incubation centre of Artemios offers to hernia patients a safe ground where they can find refuge from social hostility and stigmatization. They become members of a sheltered group of fellow sufferers, where they can openly discuss their problems and fears, or even compare the magnitude of their ailments. Acquainting themselves with past miracle accounts, they gradually prepare for the long awaited cure, rediscovering hope of rehabilitation. G.T.C. APXAIOΛOΓIA & TEXNEΣ τχ

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Ποιός είναι ο καλύτερος τρόπος για να αντιμετωπιστεί;

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Ποιός είναι ο καλύτερος τρόπος για να αντιμετωπιστεί; www.agaliazo.gr ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ Λεωσθένους 21-23, 18536 Πειραιάς - Τ: 210 4181641 - F: 210 4535343 e: oekk@otenet.gr - www.oekk.gr ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ν. ΑΧΑΙΑΣ Πατρέως 8-10, 26221 Πάτρα - Τ/F: 2610 226122 e:

Διαβάστε περισσότερα

Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις

Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις Πιθανότατα αισθάνεστε πολύ αναστατωµένοι αφού λάβατε µια διάγνωση καρκίνου. Συνήθως είναι δύσκολο να αποδεχθείτε τη διάγνωση αµέσως και αυτό είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Όλα όσα θέλετε να ξέρετε αν κάποιο αγαπημένο σας πρόσωπο είναι ασθενής

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Όλα όσα θέλετε να ξέρετε αν κάποιο αγαπημένο σας πρόσωπο είναι ασθενής www.agaliazo.gr ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ Λεωσθένους 21-23, 18536 Πειραιάς - Τ: 210 4181641 - F: 210 4535343 e: oekk@otenet.gr - www.oekk.gr ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ν. ΑΧΑΙΑΣ Πατρέως 8-10, 26221 Πάτρα - Τ/F: 2610 226122 e:

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το όνειρο Ένα ζευγάρι περιμένει παιδί. Τότε αρχίζει να ονειρεύεται αυτό το παιδί. Κτίζει την εικόνα ενός παιδιού μέσα στο μυαλό του. Βάσει αυτής της εικόνας, κάνει

Διαβάστε περισσότερα

Γονείς και Έφηβοι Λίγο Πριν τις Πανελλαδικές: Τρόποι Αποδοτικής Μελέτης και Διαχείρισης του Άγχους Τι είναι το Άγχος και τι το Προκαλεί;

Γονείς και Έφηβοι Λίγο Πριν τις Πανελλαδικές: Τρόποι Αποδοτικής Μελέτης και Διαχείρισης του Άγχους Τι είναι το Άγχος και τι το Προκαλεί; Γονείς και Έφηβοι Λίγο Πριν τις Πανελλαδικές: Τρόποι Αποδοτικής Μελέτης και Διαχείρισης του Άγχους Τι είναι το Άγχος και τι το Προκαλεί; Τι είναι το άγχος; Άγχος είναι ο τρόπος με τον οποίο αντιδρά το

Διαβάστε περισσότερα

Πως μπορώ να υποστηρίξω τον άνθρωπό μου. να αντιμετωπίσει το λέμφωμα;

Πως μπορώ να υποστηρίξω τον άνθρωπό μου. να αντιμετωπίσει το λέμφωμα; Πως μπορώ να υποστηρίξω τον άνθρωπό μου να αντιμετωπίσει το λέμφωμα; Το λέμφωμα είναι δυνητικά ιάσιμη νόσος Με την επιστημονική συνεργασία του Αιματολογικού Τμήματος, Γ Πανεπιστημιακής Παθολογικής Κλινικής,

Διαβάστε περισσότερα

1 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

1 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Θέμα: Η ενότητα σώματος και ψυχής: το μυστήριο του Ευχελαίου (κεφ.27) Σχολείο:Περιφερειακό Λύκειο Αγίου Χαραλάμπους, Έμπα Τάξη:Α Λυκείου Καθηγητής: Νικόλαος Καραμπάς Π.Μ.Π.: 16951

Διαβάστε περισσότερα

Από τον Κώστα κουραβανα

Από τον Κώστα κουραβανα Από τον Κώστα κουραβανα Περιεχόμενα Γενικός ορισμός παχυσαρκίας Ορμονικοί-Γονιδιακοί-παράγοντες Επιπτώσεις στην υγεία Θεραπεία-Δίαιτα Γενικός ορισμός παχυσαρκίας Παχυσαρκία είναι κλινική κατάσταση στην

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι φόβος και τι φοβια;

Τι είναι φόβος και τι φοβια; ΦΟΒΟΙ - ΦΟΒΙΕΣ Τι είναι φόβος και τι φοβια; Φόβος: η δυσάρεστη συναισθηματική κατάσταση που δημιουργείται απέναντι σε πραγματικό κίνδυνο, ή απειλή. Φοβία: ο επίμονος φόβος που παγιδεύει το άτομο περιορίζοντας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις.

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις. Α ομάδα ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1. Η συγγραφέας του βιβλίου μοιράζεται μαζί μας πτυχές της ζωής κάποιων παιδιών, άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε δυσάρεστες. α) Ποια πιστεύεις ότι είναι τα μηνύματα που θέλει να περάσει μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ήταν γύρω στον 11 ου αι. στα χρόνια του Αλέξιου Κομνηνού όταν στην Κωνσταντινούπολη ξέσπασε με νέα διαμάχη. Άνθρωποι των γραμμάτων και μη,

Διαβάστε περισσότερα

Μαθημα 1. Η λατρεία στη ζωή των πιστών σήμερα

Μαθημα 1. Η λατρεία στη ζωή των πιστών σήμερα Μαθημα 1. Η λατρεία στη ζωή των πιστών σήμερα ΣΤΟΧΟΙ: Οι μαθητές να 1. Διατυπώνουν τους προβληματισμούς τους γύρω από τη λατρεία. 2. Υποστηρίζουν με επιχειρήματα ότι στη χριστιανική θρησκεία η λατρεία

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΘΕΟΦΑΝΙΔΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ

ΤΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΘΕΟΦΑΝΙΔΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΤΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΘΕΟΦΑΝΙΔΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Ασθένεια και stress Ο φόβος της πιθανής ασθένειας και η αγωνία για την επιβίωση Ο φόβος της απώλειας του ελέγχου ζωτικών λειτουργιών Ο φόβος της καταστροφής

Διαβάστε περισσότερα

Πρόληψη Ατυχημάτων για την Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση

Πρόληψη Ατυχημάτων για την Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Πρόληψη Ατυχημάτων για την Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Γυθείου 1 Α, 152 31 Χαλάνδρι Τηλ.: 210-6741 933, 210-6740 118, Fax: 210-6724 536 e-mail: info@pedtrauma.gr www.pedtrauma.gr Γιατί Πρόληψη Παιδικών Ατυχημάτων;

Διαβάστε περισσότερα

Η θεολογική διδασκαλία της προς Εβραίους. Οι βασικές θέσεις και οι ιδιαιτερότητες της επιστολής σε σχέση με τα υπόλοιπα βιβλία της Κ.Δ.

Η θεολογική διδασκαλία της προς Εβραίους. Οι βασικές θέσεις και οι ιδιαιτερότητες της επιστολής σε σχέση με τα υπόλοιπα βιβλία της Κ.Δ. Η θεολογική διδασκαλία της προς Εβραίους Οι βασικές θέσεις και οι ιδιαιτερότητες της επιστολής σε σχέση με τα υπόλοιπα βιβλία της Κ.Δ. Διαπιστώσεις Α. Δεν εντοπίζονται άμεσοι φιλολογικοί δεσμοί με τους

Διαβάστε περισσότερα

Τα Γλυπτά του Παρθενώνα στο Βρετανικό Μουσείο: Πρόταση για διαμεσολάβηση της UNESCO

Τα Γλυπτά του Παρθενώνα στο Βρετανικό Μουσείο: Πρόταση για διαμεσολάβηση της UNESCO Courtesy translation Προς τον κ. Alfredo Pérez de Armiñán Βοηθό Γενικό Διευθυντή για τον Πολιτισμό Εκπαιδευτική, Επιστημονική και Πολιτιστική Οργάνωση των Ηνωμένων Εθνών Οδός Miollis 1 75732 Παρίσι Cedex

Διαβάστε περισσότερα

«Λέγοντας ναι στο Θεό και στην Ορθόδοξη Οικογένεια» Ομιλία του π. Χαραλάμπου Τζιντή. 7 Iουλιου 2015. St. Catharine s, Ontario

«Λέγοντας ναι στο Θεό και στην Ορθόδοξη Οικογένεια» Ομιλία του π. Χαραλάμπου Τζιντή. 7 Iουλιου 2015. St. Catharine s, Ontario «Λέγοντας ναι στο Θεό και στην Ορθόδοξη Οικογένεια» Ομιλία του π. Χαραλάμπου Τζιντή ΚΛΗΡΙΚΟΛΑΪΚΗ ΣΥΝΕΛΕΥΣΗ ΙΕΡΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΗΣ ΤΟΡΟΝΤΟ 7 Iουλιου 2015 St. Catharine s, Ontario Στο μυστήριο του ιερού Βαπτίσματος,

Διαβάστε περισσότερα

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός»

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 «Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» (Φλώρινα - Μακεδονία Καύκασος) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2007. http://www.ecclesia.gr/greeknews/default.asp. Ευχές στον Μακαριώτατο. Αναζήτηση στο Αρχείο Ειδήσεων. ΑΡΧΕΙΟ ΕΙΔΗΣΕΩΝ --Επιλέξτε Μήνα--

ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2007. http://www.ecclesia.gr/greeknews/default.asp. Ευχές στον Μακαριώτατο. Αναζήτηση στο Αρχείο Ειδήσεων. ΑΡΧΕΙΟ ΕΙΔΗΣΕΩΝ --Επιλέξτε Μήνα-- Σελίδα 1 από 5 ΑΡΧΕΙΟ ΕΙΔΗΣΕΩΝ --Επιλέξτε Μήνα-- Αναζήτηση στο Αρχείο Ειδήσεων Αναζήτηση ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2007 Ευχές στον Μακαριώτατο Συνάντηση του Μακαριωτάτου με τον Πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας Πληροφοριακό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΚΑΥΚΙΑ ΘΕΟΔΩΡΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ 1 ο Μάθημα Προγραμματισμένα μαθήματα 2/10, 9/10, 16/10, 23/10, 30/10, 6/11, 13/11, 20/11, 27/11, 4/12, 11/12,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΘΑΥΜΑ ΤΟΥ ΧΩΜΑΤΟΣ

ΤΟ ΘΑΥΜΑ ΤΟΥ ΧΩΜΑΤΟΣ ΤΟ ΘΑΥΜΑ ΤΟΥ ΧΩΜΑΤΟΣ Μαρτυρία της νεαρής Σοφίας από την Αθήνα για το θαύμα που έζησε, στο οποίο ξαφνικά βρέθηκε να τρώει χώμα στο περιστατικό που περιγράφει αναλυτικά η ίδια, επιβεβαιβεώνοντας τα προφητικά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΣ ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΩ ΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ ΜΟΥ ΝΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΕΙ ΤΟ ΛΕΜΦΩΜΑ;

ΠΩΣ ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΩ ΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ ΜΟΥ ΝΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΕΙ ΤΟ ΛΕΜΦΩΜΑ; ΠΩΣ ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΩ ΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ ΜΟΥ ΝΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΕΙ ΤΟ ΛΕΜΦΩΜΑ; Με την επιστημονική συνεργασία της Αιματολογικής Μονάδας, Γ Πανεπιστημιακή Παθολογική Κλινική, Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών Με

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΧΡΥΣΟΒΑΛΑΝΤΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΛΕΜΕΣΟΣ 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΚΑΚΚΑΒΑΣ ΨΥΧΙΑΤΡΟΣ

ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΚΑΚΚΑΒΑΣ ΨΥΧΙΑΤΡΟΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΚΑΚΚΑΒΑΣ ΨΥΧΙΑΤΡΟΣ «Δεν ζω με την Νόσο του Crohn. Αυτή ζει μαζί μου» Amy Tracher Psy.D Ph.d, ασθενής και συγγραφέας του «Coping with Crohn s Disease: Manage Your Physical Symptoms and Overcome

Διαβάστε περισσότερα

Θεμελειώδεις Αρχές Θέσεις της Εκκλησίας της Ελλάδος. για την προστασία των Προσφύγων.

Θεμελειώδεις Αρχές Θέσεις της Εκκλησίας της Ελλάδος. για την προστασία των Προσφύγων. ΘεμελειώδειςΑρχές ΘέσειςτηςΕκκλησίαςτηςΕλλάδος γιατηνπροστασίατωνπροσφύγων. Η Ορθόδοξη Χριστιανική Εκκλησία δείχνει μια ιδιαίτερη ευαισθησία απέναντι στον ξένο. Άλλωστε και ο Ιδρυτής Της, ο Κύριος Ημων

Διαβάστε περισσότερα

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς A...Τα αισθήματα και η ενεργεία που δημιουργήθηκαν μέσα μου ήταν μοναδικά. Μέσα στο γαλάζιο αυτό αυγό, ένιωσα άτρωτος, γεμάτος χαρά και αυτοπεποίθηση.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΤΡΙΤΗ 23 ΜΑΪΟΥ 2006 ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΤΡΙΤΗ 23 ΜΑΪΟΥ 2006 ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΤΡΙΤΗ 23 ΜΑΪΟΥ 2006 ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α. Ο Παπανούτσος, σε δοκίμιό του, υποστηρίζει ότι οι ξεχωριστοί πνευματικοί άνθρωποι έχουν αδιανόητη - για τα κοινά μέτρα - αντοχή στην επίπονη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΘΡΗΣΚΕΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗ. Στο πρόγραμμα συμμετείχαν 19 μαθητές της Β τάξης

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΘΡΗΣΚΕΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗ. Στο πρόγραμμα συμμετείχαν 19 μαθητές της Β τάξης 16 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΘΡΗΣΚΕΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Στο πρόγραμμα συμμετείχαν 19 μαθητές της Β τάξης ΥΠΕΥΘΥΝΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΕΣ : ΑΝΥΨΗΤΑΚΗ ΕΙΡΗΝΗ,ΓΕΩΡΓΟΠΟΥΛΟΥ ΟΛΓΑ Κάποτε η τροφή ήταν απαραίτητη

Διαβάστε περισσότερα

Ε.Κατσάµπα, Γ.Ευσταθίου

Ε.Κατσάµπα, Γ.Ευσταθίου Περιγραφή ατοµικής περίπτωσης γυναίκας µε Υποχονδρίαση και Ιδεοψυχαναγκαστική ιαταραχή και στοιχεία Ιδεοψυχαναγκαστικής ιαταραχής Προσωπικότητας 12ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ψυχολογικής Έρευνας της Ελληνικής

Διαβάστε περισσότερα

Η χρήση ναρκωτικών έχει τεράστιες κοινωνικές και οικονομικές επιπτώσεις, ωστόσο ο εθισμός στα ναρκωτικά είναι πάθηση που μπορεί να θεραπευτεί.

Η χρήση ναρκωτικών έχει τεράστιες κοινωνικές και οικονομικές επιπτώσεις, ωστόσο ο εθισμός στα ναρκωτικά είναι πάθηση που μπορεί να θεραπευτεί. 1 Η χρήση ναρκωτικών έχει τεράστιες κοινωνικές και οικονομικές επιπτώσεις, ωστόσο ο εθισμός στα ναρκωτικά είναι πάθηση που μπορεί να θεραπευτεί. Η θεραπεία απεξάρτησης μπορεί να προσφέρει τα μέγιστα στο

Διαβάστε περισσότερα

Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο

Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο Χριστιάνα Μήτση Ψυχολόγος Μsc-Ψυχοθεραπεύτρια Πανελληνίου Συλλόγου Γυναικών με Καρκίνο Μαστού «Άλμα Ζωής» ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ: Υπάρχουν

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Α ΘΕΜΑΤΙΚΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ. Συντάκτης: Ευάγγελος Δεναξάς

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Α ΘΕΜΑΤΙΚΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ. Συντάκτης: Ευάγγελος Δεναξάς ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Α ΘΕΜΑΤΙΚΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ Συντάκτης: Ευάγγελος Δεναξάς 1) Πού έγινε η Πενθέκτη Οικουμενική Σύνοδος; Α. Κωνσταντινούπολη Β. Έφεσο Γ. Νίκαια Δ. Χαλκηδόνα 2) Ποιος Πατριάρχης Αλεξανδρείας καθαιρέθηκε

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Επιμέλεια εργασίας: Παναγιώτης Γιαννόπουλος Περιεχόμενα Ερώτηση 1 η : σελ. 3-6 Ερώτηση 2 η : σελ. 7-9 Παναγιώτης Γιαννόπουλος Σελίδα 2 Ερώτηση 1 η Η συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΡΙΣΜΑ ΑΝΑΦΟΡΑΣ. Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη: Δ.Ν. Πατρίνα Παπαρρηγοπούλου Ειδικοί Επιστήμονες: Γιάννης Κωστής, Έλενα Σταμπουλή, Τασούλα Τοπαλίδου

ΠΟΡΙΣΜΑ ΑΝΑΦΟΡΑΣ. Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη: Δ.Ν. Πατρίνα Παπαρρηγοπούλου Ειδικοί Επιστήμονες: Γιάννης Κωστής, Έλενα Σταμπουλή, Τασούλα Τοπαλίδου ΠΟΡΙΣΜΑ ΑΝΑΦΟΡΑΣ Αθήνα 21 Ιουνίου 2005 Αριθμ. Πρωτ.: 18811/2004 Η ΕΠΙΔΕΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΒΛΑΒΗΣ Η ΤΗΣ ΠΑΘΗΣΗΣ, ΣΕ ΜΕΤΑΓΕΝΕΣΤΕΡΗ ΤΗΣ ΥΠΑΓΩΓΗΣ ΣΤΗΝ ΑΣΦΑΛΙΣΗ ΑΝΑΠΗΡΙΑ, ΜΕ ΤΗΝ ΟΠΟΙΑ Ο ΑΣΦΑΛΙΣΜΕΝΟΣ ΕΡΓΑΣΤΗΚΕ ΓΙΑ ΚΑΠΟΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Πώς να μάθετε το παιδί, να προστατεύει τον εαυτό του!

Πώς να μάθετε το παιδί, να προστατεύει τον εαυτό του! Πώς να μάθετε το παιδί, να προστατεύει τον εαυτό του! Όλοι οι γονείς, αλλά ιδιαίτερα οι μονογονείς, έχουν ένα άγχος παραπάνω σε ό,τι αφορά την ασφάλεια του παιδιού τους. Μία φίλη διαζευγμένη με ένα κοριτσάκι

Διαβάστε περισσότερα

Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ -ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΠΙΣΤΗ ΚΑΙ ΛΑΤΡΕΙΑ

Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ -ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΠΙΣΤΗ ΚΑΙ ΛΑΤΡΕΙΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ -ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΠΙΣΤΗ ΚΑΙ ΛΑΤΡΕΙΑ Δ.Ε. 13: «Τι μπορεί να μάθει ο άνθρωπος για το Θεό. Προσέγγιση της γιορτής της Μεταμόρφωσης» (σελίδες εγχειριδίου 69-76) Δ.Ε. 19: «Η μνήμη των Αγίων, αφορμή για

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ ΚΑΙ ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ

ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ ΚΑΙ ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ ΚΑΙ ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ Το Δ ευαγγέλιο και η σχέση του με τα Συνοπτικά «Πνευματικό» ευαγγέλιο- «σωματικά» ευαγγέλια Ομοιότητες-διαφορές Δε διασώζει καμία από τις 50 και πλέον παραβολές

Διαβάστε περισσότερα

Πατρ τ ιάρχης Αλ εξα εξ νδρείας ένας από τους πέντε μεγάλους Πατέρες της Ανατολικής Εκκλησίας

Πατρ τ ιάρχης Αλ εξα εξ νδρείας ένας από τους πέντε μεγάλους Πατέρες της Ανατολικής Εκκλησίας Ο Μέγας Αθανάσιος: αγωνιστής της ορθής πίστης Πατριάρχης Αλεξανδρείας Πατριάρχης Αλεξανδρείας ένας από τους πέντε μεγάλους Πατέρες της Ανατολικής Εκκλησίας των πρώτων χριστιανικών αιώνων (Μέγας Αθανάσιος,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ. Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις στις τρεις (3). Κάθε ερώτηση βαθμολογείται με τέσσερις (4) μονάδες.

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ. Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις στις τρεις (3). Κάθε ερώτηση βαθμολογείται με τέσσερις (4) μονάδες. ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ Μάθημα: Μεσαιωνική και Νεότερη Ιστορία Τάξη: Β Γυμνασίου Ενότητα: Οι πρώτοι αιώνες του Βυζαντίου Χρόνος εξέτασης: 45 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑΑΝΤΙ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ: «Ο ΚΗΠΟΣ ΜΕ ΤΑ ΡΟΔΑ» ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΑΔΑΜ

ΣΑΑΝΤΙ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ: «Ο ΚΗΠΟΣ ΜΕ ΤΑ ΡΟΔΑ» ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΑΔΑΜ ΣΑΑΝΤΙ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ: «Ο ΚΗΠΟΣ ΜΕ ΤΑ ΡΟΔΑ» ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΑΔΑΜ Τα παιδιά του Αδάμ είναι τα άκρα ενός σώματος, Μοιράζονται όλα την ίδια ρίζα. Όταν ένα άκρο περνάει τις μέρες του

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση προφορικού λόγου

Κατανόηση προφορικού λόγου Κατανόηση προφορικού λόγου Επίπεδο Γ Δεύτερη διδακτική πρόταση Μυθολογία Ενδεικτική διάρκεια: Ομάδα-στόχος: Διδακτικός στόχος: Στρατηγικές: Υλικό: Ενσωμάτωση δραστηριοτήτων: 1 διδακτική ώρα έφηβοι και

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ. Αδέλφια στο σχολείο

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ. Αδέλφια στο σχολείο ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Αδέλφια στο σχολείο Οι συμμαθητές και οι συμμαθήτριές μου Οι μαθήτριες του Χριστού Κάποτε, μια γυναίκα, που ονομαζόταν Μάρθα, υποδέχτηκε στο σπίτι της τον Ιησού. Η Μάρθα, ήταν αδελφή του

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΧΑΤΖΗΣΤΕΦΑΝΟΥ ΦΑΝΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ Τ.Ε. Β Γ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Η στεφανιαία µονάδα είναι ένας χώρος

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός για τους φροντιστές ασθενών και των οικογενειών

Οδηγός για τους φροντιστές ασθενών και των οικογενειών Greek Rights and Responsibilities Οδηγός για τους φροντιστές ασθενών και των οικογενειών Περιεχόμενα Η Περίθαλψη της Υγείας σας Τα Δικαιώματα & οι Υποχρεώσεις σας...3 Πρόσβαση Έχετε το δικαίωμα σε υγειονομική

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση Προγράμματος Εισαγωγή. Personal Freedom. Για να μην σας ανησυχεί το απρόοπτο.

Ανάλυση Προγράμματος Εισαγωγή. Personal Freedom. Για να μην σας ανησυχεί το απρόοπτο. Ανάλυση Προγράμματος Εισαγωγή Personal Freedom Για να μην σας ανησυχεί το απρόοπτο. 01 Ανάλυση Προγράμματος Εισαγωγή Personal Freedom Νιώστε ασφαλείς από τα απρόοπτα της ζωής! Τα απρόοπτα είναι μέρος της

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΣΧΕΤΙΖΟΜΕΝΗ ΜΕ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΝΕΑΝΙΚΗ ΙΔΙΟΠΑΘΗ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ Όνομα Φοιτήτριας: Μαρία Θωμά Αριθμός φοιτητικής ταυτότητας:2010221455

Διαβάστε περισσότερα

Ενσωματωμένες υπηρεσίες Συμπεριφορικής Υγείας στις δομές υγείας. Β Μέρος

Ενσωματωμένες υπηρεσίες Συμπεριφορικής Υγείας στις δομές υγείας. Β Μέρος Ενσωματωμένες υπηρεσίες Συμπεριφορικής Υγείας στις δομές υγείας Β Μέρος Κατάθλιψη Αξιολόγηση Χρήση ψυχομετρικών εργαλείων Ερωτήσειςγια: Συναίσθημα Ύπνο Ενδιαφέροντα Ενοχή Ενέργεια Συγκέντρωση Όρεξη Ψυχοκοινωνική

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Τι είναι ''social media''; Τι είναι ο εθισμός; Τι είναι εθισμός στο διαδίκτυο;

Εισαγωγή. Τι είναι ''social media''; Τι είναι ο εθισμός; Τι είναι εθισμός στο διαδίκτυο; Εισαγωγή Τι είναι ''social media''; Ως μέσα κοινωνικής δικτύωσης (social media) ορίζονται τα μέσα, τα οποία αλληλεπιδρούν μεταξύ ομάδων ανθρώπων μέσω των διαδικτυακών κοινοτήτων. Υπάρχουν διάφορες μορφές

Διαβάστε περισσότερα

Breaking. Β Προπαιδευτική Παθολογική Νικολαΐδου Βαρβάρα Ειδικευόμενη Παθολογίας

Breaking. Β Προπαιδευτική Παθολογική Νικολαΐδου Βαρβάρα Ειδικευόμενη Παθολογίας Breaking Β Προπαιδευτική Παθολογική Νικολαΐδου Βαρβάρα Ειδικευόμενη Παθολογίας Πώς θα την προσεγγίσετε; Γυναίκα 57 ετών πρόσφατα υποβλήθηκε σε κολονοσκόπηση. Κατά την εξέταση βρέθηκε μάζα μεγέθους 2cm

Διαβάστε περισσότερα

Επιστολή : Νεοελληνική Γλώσσα για το Γυμνάσιο

Επιστολή : Νεοελληνική Γλώσσα για το Γυμνάσιο Επιστολή : Νεοελληνική Γλώσσα για το Γυμνάσιο Η επιστολή ή το γράμμα είναι ένα είδος επικοινωνιακού λόγου, πολύ χρήσιμο για την κοινωνική μας ζωή. Υπάρχουν διάφορα είδη επιστολών. Μια επιστολή μπορεί να

Διαβάστε περισσότερα

1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16) Βαθ. 1,0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12)

1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16) Βαθ. 1,0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12) ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΤΑΞΗ: Β ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ Α ΟΜΑΔΑ: 1 1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16),0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12),0 3. Ποιοι είναι οι μαθητές του

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο.

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Τα τελευταία χρόνια βρισκόµαστε µπροστά σε µια βαθµιαία αποδόµηση της ανδροκρατικής έννοιας της ηγεσίας

Διαβάστε περισσότερα

Η αποκάλυψη της διάγνωσης: ελληνικές και ευρωπαϊκές απόψεις και πρακτικές

Η αποκάλυψη της διάγνωσης: ελληνικές και ευρωπαϊκές απόψεις και πρακτικές Η αποκάλυψη της διάγνωσης: ελληνικές και ευρωπαϊκές απόψεις και πρακτικές Δρ. Παρασκευή Σακκά Νευρολόγος - Ψυχίατρος Πρόεδρος Εταιρείας Νόσου Alzheimer και Συναφών Διαταραχών Αθηνών Διευθύντρια Τµήµατος

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους Εφηβεία και Πρότυπα Τι σημαίνει εφηβεία; Η εφηβεία είναι η περίοδος της ζωής του ανθρώπου που αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Είναι μια εξελικτική φάση που κατά τη

Διαβάστε περισσότερα

Μικρό Νηστειοδρόμιο - Οι νηστείες της Εκκλησίας μας

Μικρό Νηστειοδρόμιο - Οι νηστείες της Εκκλησίας μας Μικρό Νηστειοδρόμιο - Οι νηστείες της Εκκλησίας μας 1. Η Μεγάλη Τεσσαρακοστή: Αρχίζει την Καθαρά Δευτέρα και τελειώνει την Κυριακή της Αναστάσεως. Είναι η πιο αυστηρή νηστεία όλου του χρόνου (λάδι καταλύουμε

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Κηπουρός Κεμαλικότεροι του Κεμάλ Θράκη 2006,

Χρήστος Κηπουρός Κεμαλικότεροι του Κεμάλ Θράκη 2006, 1 Κεμαλικότεροι του Κεμάλ Copyright 2006 Χρήστος Κηπουρός Μαυρομιχάλη 13 Διδυμότειχο xkipuros@otenet.gr Εικόνα εξώφυλλου: Αναμνηστική φωτογραφία με τον Πατριάρχη Βαρθολομαίο στην Ξάνθη. Στο μέσον ο τότε

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ. Ηγεσία

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ. Ηγεσία ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ Ηγεσία Διδάσκουσα: Αφροδίτη Δαλακούρα ΔΙΟΙΚΗΣΗ: ΟΙ ΡΟΛΟΙ ΤΟΥ ΠΡΟΪΣΤΑΜΕΝΟΥ ΗΓΕΤΗΣ MANAGER COACH 1 Κλασική-μηχανιστική αντίληψη Το παλιό μοντέλο διοίκησης: οικονομικές-υλικές

Διαβάστε περισσότερα

Μοντέλα Υγείας. Βασικές Αρχές Βιοϊατρικού Μοντέλου. Θετικές επιπτώσεις Βιοϊατρικής προσέγγισης. 2 Βασικές Ιδεολογίες για Υγεία & Αρρώστια

Μοντέλα Υγείας. Βασικές Αρχές Βιοϊατρικού Μοντέλου. Θετικές επιπτώσεις Βιοϊατρικής προσέγγισης. 2 Βασικές Ιδεολογίες για Υγεία & Αρρώστια ΜΟΝΤΕΛΑ ΥΓΕΙΑΣ-ΑΣΘΕΝΕΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΑΡΡΩΣΤΙΑΣ 2 Βασικές Ιδεολογίες για Υγεία & Αρρώστια Μοντέλα Υγείας Βιοιατρικό Μοντέλο Ολιστικό, Βιοψυχοκοινωνικό Μοντέλο Αρχαία Ελλάδα (Ιπποκράτης 400π.Χ.)

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΠΤΥΧΙΑΚΗ. Λεμεσός

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΠΤΥΧΙΑΚΗ. Λεμεσός ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΟ ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ ΚΑΙ Η ΒΛΑΠΤΙΚΗ ΕΠΙΔΡΑ ΑΣΗ ΤΟΥ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΝΕΟΓΝΟΥ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Ονοματεπώνυμο Αγγελική Παπαπαύλου Αριθμός Φοιτητικής

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΑΘΗΝΑ 1999 Υπεύθυνος Οµάδας Αλέξανδρος Καριώτογλου, ρ. Θεολογίας Οµάδα Σύνταξης

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω;

Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω; Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω; MegalakriaBroshure.indd 1 17/11/2010 1:27:39 μμ Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών

Διαβάστε περισσότερα

Τα παιδιά βιώνουν παιχνίδια από το παρελθόν με τους παππούδες ΦΑΝΗ ΧΡΗΣΤΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ-ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΙΝΕ/ΓΣΕΕ

Τα παιδιά βιώνουν παιχνίδια από το παρελθόν με τους παππούδες ΦΑΝΗ ΧΡΗΣΤΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ-ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΙΝΕ/ΓΣΕΕ Τα παιδιά βιώνουν παιχνίδια από το παρελθόν με τους παππούδες ΦΑΝΗ ΧΡΗΣΤΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ-ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΙΝΕ/ΓΣΕΕ Τα παιχνίδια είναι δημιουργήματα του Ελληνικού πολιτισμού με ρίζες που φτάνουν στην

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΔΥΟ ΦΥΛΑ... Η άποψη της Εκκλησίας Η κοινωνική, ιατρική άποψη

ΤΑ ΔΥΟ ΦΥΛΑ... Η άποψη της Εκκλησίας Η κοινωνική, ιατρική άποψη ΤΑ ΔΥΟ ΦΥΛΑ... Η άποψη της Εκκλησίας Η κοινωνική, ιατρική άποψη 1 ΤΑ ΦΥΛΑ ΠΡΟ ΤΗΣ ΠΤΩΣΗΣ Η συγκλίνουσα άποψη των ερμηνευτών πατέρων της εκκλησίας μας είναι ότι κατά το σχέδιο του Θεού, αν δεν συνέβαινε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΨΕΙΣ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ: ΡΑΣΤΗΡΙΟΠΟΙΗΣΗ. Ιωάννα Βραχωρίτου Άννα Κουµανταράκη

ΑΠΟΨΕΙΣ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ: ΡΑΣΤΗΡΙΟΠΟΙΗΣΗ. Ιωάννα Βραχωρίτου Άννα Κουµανταράκη ΑΠΟΨΕΙΣ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ: ΕΜΦΥΛΕΣ ΙΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΡΑΣΤΗΡΙΟΠΟΙΗΣΗ Ιωάννα Βραχωρίτου Άννα Κουµανταράκη ΣΤΟΧΟΙ ΕΡΕΥΝΑΣ α) η διερεύνηση των απόψεων και στάσεων των εκπαιδευτικών

Διαβάστε περισσότερα

-17 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

-17 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ -17 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Θέμα: «Θανάτου εορτάζουμε νέκρωσιν...» (κεφ.12) Σχολείο:Περιφερειακό Λύκειο Αγίου Χαραλάμπους, Έμπα Τάξη:Α Λυκείου Καθηγητής:Νικόλαος Καραμπάς Π.Μ.Π.: 16951 Α Σκοπός: Να αντιληφθούν

Διαβάστε περισσότερα

Λίγα Λόγια Για Την Αγιογράφο

Λίγα Λόγια Για Την Αγιογράφο Αγιογράφος Ραλλού Λιόλιου Κούση Βυζαντινές Εικόνες Οι βυζαντινές εικόνες είναι ιεροί πνευματικοί θησαυροί του Ανατολικού Ορθόδοξου Χριστιανισμού. Η βυζαντινή ζωγραφική είναι ένα από τα πιο σημαντικά επιτεύγματα

Διαβάστε περισσότερα

Συμπτώματα συνεξάρτησης

Συμπτώματα συνεξάρτησης Συμπτώματα συνεξάρτησης Οι συνεξαρτητικές συμπεριφορές είναι αυτοκαταστροφικές συμπεριφορές. Το συνεξαρτητικό άτομο προσπαθεί να βοηθήσει τους άλλους καταστρέφοντας τον εαυτό του. Τέτοιου είδους συμπεριφορές

Διαβάστε περισσότερα

Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά.

Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά. Γ. Οι μαθητές και τα Μαθηματικά. Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά. ΠΙΝΑΚΑΣ 55 Στάση

Διαβάστε περισσότερα

«Ενημερωθείτε για την Υγεία σας, Ζήστε καλύτερα! Άνοια Νευροπαθητικός Πόνος λόγω Σακχαρώδη Διαβήτη Σεξουαλική Ζωή στην Τρίτη Ηλικία - Ακράτεια»

«Ενημερωθείτε για την Υγεία σας, Ζήστε καλύτερα! Άνοια Νευροπαθητικός Πόνος λόγω Σακχαρώδη Διαβήτη Σεξουαλική Ζωή στην Τρίτη Ηλικία - Ακράτεια» Το Εθνικό Διαδημοτικό Δίκτυο Υγιών Πόλεων Προαγωγής Υγείας και οι Δήμος Νεάπολης-Συκεών, στα πλαίσια της συνεργασίας τους για την έγκυρη ενημέρωση των πολιτών σε θέματα Υγείας και Πρόληψης, διοργάνωσαν

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Καλές Σχέσεις 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Καλές Σχέσεις 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Καλές Σχέσεις 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Τι είναι και γιατί χρειάζονται

Διαβάστε περισσότερα

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Θετική Ψυχολογία Καρακασίδου Ειρήνη, MSc Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Εισαγωγή Θετική-Αρνητική Ψυχολογία Στόχοι της Ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Θα σε βοηθούσε για παράδειγμα να γράψεις και εσύ μια λίστα με σκέψεις σαν αυτή που έκανε η Ζωή και εμφανίστηκε ο «Αγχολέων»!

Θα σε βοηθούσε για παράδειγμα να γράψεις και εσύ μια λίστα με σκέψεις σαν αυτή που έκανε η Ζωή και εμφανίστηκε ο «Αγχολέων»! Η Ζωή είναι 8 χρονών και πριν 3 χρόνια ο παιδιάτρος και οι γονείς της, της εξήγησαν πως έχει Νεανική Ιδιοπαθή Αρθρίτιδα. Από τότε η Ζωή κάνει όλα αυτά που τη συμβούλεψε ο παιδορευματολόγος της και είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΑΡΧΕΙ ΜΟΝΟ ΕΝΑΣ ΘΕΟΣ!

ΥΠΑΡΧΕΙ ΜΟΝΟ ΕΝΑΣ ΘΕΟΣ! ΥΠΑΡΧΕΙ ΜΟΝΟ ΕΝΑΣ ΘΕΟΣ! (There is only one God) Πού μπορείς να πάς ώστε να απομακρυνθείς από το Θεό; Ο Θεός γεμίζει κάθετόπο και χρόνο. Δεν υπάρχει τόπος χωρίς να είναι εκεί ο Θεός. Ο Θεός μίλησε μέσα

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΕΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ. Ευγενία Β. Γκιντώνη Ψυχολόγος, MSc Επιστημονική Συνεργάτης Ψ.Ν.Τ ΚΕΔΔΥ Αρκαδίας

ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΕΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ. Ευγενία Β. Γκιντώνη Ψυχολόγος, MSc Επιστημονική Συνεργάτης Ψ.Ν.Τ ΚΕΔΔΥ Αρκαδίας ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΕΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ Ευγενία Β. Γκιντώνη Ψυχολόγος, MSc Επιστημονική Συνεργάτης Ψ.Ν.Τ ΚΕΔΔΥ Αρκαδίας ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ Εντάσσεται στο Μέτρο 2.3 «Ενέργειες Πρόληψης Ενίσχυσης της Κοινωνικής

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνικοί Όροι στην Θεολογία

Τεχνικοί Όροι στην Θεολογία Τεχνικοί Όροι στην Θεολογία Μάθημα Δεύτερο από την σειρά Οικοδομώντας μία Συστηματική Θεολογία Οδηγός Μελέτης Περιεχόμενα Περίγραμμα Ένα περίγραμμα του μαθήματος, Σημειώσεις Ένα πρότυπο που παρέχει: το

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Πουλάω 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Πουλάω 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Επαγγελματική Βελτίωση Πουλάω 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Η καταναλωτική συμπεριφορά των πελατών

Διαβάστε περισσότερα

Όψεις Βυζαντίου... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας. Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας

Όψεις Βυζαντίου... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας. Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας Το φυλλάδιο αυτό είναι του/της... που επισκέφθηκε το Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας στις... Το φυλλάδιο που κρατάς στα χέρια σου

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία Ενότητα 6: Ιστορικό Πλαίσιο 8ου-9ου αιώνα: Σκοτεινοί αιώνες-εικονομαχία. Θεοφάνης: Βίος και Έργο. Κιαπίδου Ειρήνη-Σοφία Τμήμα Φιλολογίας Σκοποί ενότητας Οι φοιτητές θα

Διαβάστε περισσότερα

< > Ο ΚΕΝΟΣ ΧΩΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ, ΤΟΥ ΟΠΟΙΟΥ Η ΕΞΗΓΗΣΗ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ΕΝΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΝΕΥΜΑ

< > Ο ΚΕΝΟΣ ΧΩΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ, ΤΟΥ ΟΠΟΙΟΥ Η ΕΞΗΓΗΣΗ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ΕΝΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΝΕΥΜΑ Κ. Γ. ΝΙΚΟΛΟΥΔΑΚΗΣ 1 < > Ο ΚΕΝΟΣ ΧΩΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ, ΤΟΥ ΟΠΟΙΟΥ Η ΕΞΗΓΗΣΗ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ΕΝΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΝΕΥΜΑ Επαναλαμβάνουμε την έκπληξή μας για τα τεράστια συμπλέγματα γαλαξιών, τις πιο μακρινές

Διαβάστε περισσότερα

Το κοινωνικό στίγμα της ψυχικής ασθένειας

Το κοινωνικό στίγμα της ψυχικής ασθένειας Διεπιζηημονική Φρονηίδα Υγείας(2015) Τόμος 7,Τεύχος 1, 8-18 ISSN 1791-9649 Το κοινωνικό στίγμα της ψυχικής ασθένειας Κνξδώζε Α 1, Σαξίδε Μ 2, Σνπιηώηεο Κ 3 1 Ννζειεύηξηα ΤΔ, MSc, Γεληθό Ννζνθνκείν Κνξίλζνπ.

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ (ΘΥΜΟΣ) ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΑΥΤΟΕΚΤΙΜΗΣΗΣ

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ (ΘΥΜΟΣ) ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΑΥΤΟΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ (ΘΥΜΟΣ) ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΑΥΤΟΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: 1. Ανάπτυξη και Ενδυνάμωση του Εαυτού 3. Δημιουργία και Βελτίωση Κοινωνικού Εαυτού ΥΠΟΕΝΟΤΗΤΑ: 1.2 Συναισθηματική Εκπαίδευση

Διαβάστε περισσότερα

The Keele STarT Back Screening Tool

The Keele STarT Back Screening Tool The Keele STarT Back Screening Tool Σκεπτόμενος (-η) τις 2 τελευταίες εβδομάδες σημειώστε την απάντησή σας στα ακόλουθα ερωτήματα: Διαφωνώ Συμφωνώ 0 1 1 Ο πόνος στην μέση μου απλώθηκε κάτω στο (-α) πόδι

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΠΑΣΧΑΛΙΝΟ ΜΗΝΥΜΑ ΤΟΥ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΜΑΣ

ΤΟ ΠΑΣΧΑΛΙΝΟ ΜΗΝΥΜΑ ΤΟΥ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΜΑΣ Dies Domini ΕΒΔΟΜΑΔΙΑΙΟ ΔΕΛΤΙΟ της Ποιμαντικής Ενότητας της Καθολικής Μητροπόλεως Νάξου Αρ. 30 5-19 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2015 ΜΕΓΑΛΗ ΕΒΔΟΜΑΔΑ & ΚΥΡΙΑΚΗ ΤΟΥ ΠΑΣΧΑ ΤΟ ΠΑΣΧΑΛΙΝΟ ΜΗΝΥΜΑ ΤΟΥ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΜΑΣ Προσφιλείς

Διαβάστε περισσότερα

Οι Νέοι/ες και η στάση τους απέναντι στην Ευρωπαϊκή Ένωση

Οι Νέοι/ες και η στάση τους απέναντι στην Ευρωπαϊκή Ένωση Οι Νέοι/ες και η στάση τους απέναντι στην Ευρωπαϊκή Ένωση VPRC Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ 1/2 Ανάθεση: ΕΛΛΗΝΟΓΕΡΜΑΝΙΚΗ ΑΓΩΓΗ Σκοπός της έρευνας: Η διερεύνηση των απόψεων μαθητών Γυμνασίου και Λυκείου σχετικά

Διαβάστε περισσότερα

Άλλο κονδυλώματα κι άλλο HPV;

Άλλο κονδυλώματα κι άλλο HPV; Άλλο κονδυλώματα κι άλλο HPV; Στην ουσία πρόκειται για το ίδιο πράγμα. Κονδυλώματα είναι η αρχαία ονομασία και HPV είναι η σύγχρονη ιατρική ορολογία και σημαίνει Human Pappiloma Virus ή στα ελληνικά Ιός

Διαβάστε περισσότερα

ΖΩΝΤΑΣ ΜΕ ΚΥΣΤΙΚΗ ΙΝΩΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α Αγγελική Πρεφτίτση

ΖΩΝΤΑΣ ΜΕ ΚΥΣΤΙΚΗ ΙΝΩΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α Αγγελική Πρεφτίτση ΖΩΝΤΑΣ ΜΕ ΚΥΣΤΙΚΗ ΙΝΩΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α Αγγελική Πρεφτίτση Όταν, σε ηλικία 11 ετών, µου ανακοίνωσαν ότι πάσχω από Κυστική Ίνωση, µια ασθένεια παντελώς άγνωστη σε µένα µέχρι τότε, είναι αλήθεια πως δεν θορυβήθηκα

Διαβάστε περισσότερα

μάθημα πρώτο: συναστρία 6 μάθημα δεύτερο: Ήλιοσ 8 μάθημα τρίτο: σελήνη 32 μάθημα τέταρτο: ερμησ 50 μάθημα πεμπτο: αφροδίτη 64 μάθημα εκτο: αρης 76

μάθημα πρώτο: συναστρία 6 μάθημα δεύτερο: Ήλιοσ 8 μάθημα τρίτο: σελήνη 32 μάθημα τέταρτο: ερμησ 50 μάθημα πεμπτο: αφροδίτη 64 μάθημα εκτο: αρης 76 περιεχόμενα μάθημα πρώτο: συναστρία 6 μάθημα δεύτερο: Ήλιοσ 8 μάθημα τρίτο: σελήνη 32 μάθημα τέταρτο: ερμησ 50 μάθημα πεμπτο: αφροδίτη 64 μάθημα εκτο: αρης 76 μάθημα έβδομο: δίας 82 μάθημα ογδοο: κρονοσ

Διαβάστε περισσότερα

Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015

Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015 Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015 Δημητριάννα Σκουρτσή Γ2 Σχολικό έτος 2014-15 Τάξη Γ Γυμνασίου Λογοτεχνικό Εξωσχολικό

Διαβάστε περισσότερα

Περιγραφή ατοµικής περίπτωσης µεσήλικης γυναίκας µε Aποφευκτική ιαταραχή Προσωπικότητας και Αγοραφοβία 12ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ψυχολογικής Έρευνας 14 17 Μαϊου 2009, Βόλος, Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας Χ. Βαρβέρη-Γ.

Διαβάστε περισσότερα

2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός

2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός κεφάλαιο 6 ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΩΣΗ ΤΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗΣ ΚΑΙ ΤΙΣ ΑΝΑΚΑΛΥΨΕΙΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΧΩΡΩΝ ΩΣ ΤΗ ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΗΣ ΒΕΣΤΦΑΛΙΑΣ (1453-1648) 2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός Ορισμός Πρόκειται για μια γενικότερη πνευματική

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΠΙΔΟΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ. Νιάκα Ευγενία Σχολική Σύμβουλος

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΠΙΔΟΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ. Νιάκα Ευγενία Σχολική Σύμβουλος Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΠΙΔΟΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ Νιάκα Ευγενία Σχολική Σύμβουλος ΤΙ ΡΟΛΟ ΠΑΙΖΕΙ Η ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΠΙΔΟΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Η ανατροφή των παιδιών, οι αξίες, τα κίνητρα που δίνει

Διαβάστε περισσότερα

02/06/15. Όταν αισθανθούμε ότι κάτι μας απειλεί ο οργανισμός μας ετοιμάζεται για το σύνδρομο Fight or Flight, δηλαδή παλεύω ή φεύγω.

02/06/15. Όταν αισθανθούμε ότι κάτι μας απειλεί ο οργανισμός μας ετοιμάζεται για το σύνδρομο Fight or Flight, δηλαδή παλεύω ή φεύγω. Αντιμετωπίζοντας το στρες για μια χαρούμενη και δημιουργική ζωή Το στρες μπορεί από εχθρός μας να γίνει σύμμαχος Ένα ποσοστό άγχους είναι αναγκαίο στη ζωή μας γιατί μας βοηθάει να ενεργοποιηθούμε και να

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Η ψυχολογία των αθλητών και η άμεση σχέση της με την προπόνηση και τη φυσικοθεραπεία

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Η ψυχολογία των αθλητών και η άμεση σχέση της με την προπόνηση και τη φυσικοθεραπεία ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 1. Κριτήρια Επιλογής Θέματος キ キ キ キ ενδιαφέρον απόκτηση γνώσεων και πληροφοριών διαμόρφωση απόψεων για το θέμα φιλομάθεια για τη ψυχολογία των αθλητών 2. Τίτλος της έρευνας Η ψυχολογία

Διαβάστε περισσότερα

Ζητήματα συμμόρφωσης στη θεραπευτικη αγωγη

Ζητήματα συμμόρφωσης στη θεραπευτικη αγωγη Ζητήματα συμμόρφωσης στη θεραπευτικη αγωγη 3 η Πανελλήνια Συνάντηση Συλλόγων Ατόμων και Γονέων Παιδιών με Ρευματικές παθήσεις Αθήνα 3-4 Οκτωβρίου 2014 Κατερίνα Κουτσογιάννη Πρόεδρος Σ Ρ Κ Ορισμός Ως "συμμόρφωση

Διαβάστε περισσότερα

ετάρτη, 20 Αυγούστου 2008 Ενώ οι πιστοί πληθαίνουν με γοργούς ρυθμούς, το Πεκίνο κρατά χαμηλούς τόνους Ανάγκη η αγάπη

ετάρτη, 20 Αυγούστου 2008 Ενώ οι πιστοί πληθαίνουν με γοργούς ρυθμούς, το Πεκίνο κρατά χαμηλούς τόνους Ανάγκη η αγάπη ετάρτη, 20 Αυγούστου 2008 Αυξάνονται και πληθύνονται οι χριστιανοί στην Κίνα. Ενώ οι πιστοί πληθαίνουν με γοργούς ρυθμούς, το Πεκίνο κρατά χαμηλούς τόνους Ο Χάο Τσαν έχει συνηθίσει να προσεύχεται μπροστά

Διαβάστε περισσότερα

Νέα Δεδομένα στην Αγγειοχειρουργική στην Κύπρο - Ενδοφλεβική Θεραπεία με λέϊζερ Μέθοδος EVLA Η πιολιγότερο ανώδυνη ιατρική πρακτική για Κιρσούς

Νέα Δεδομένα στην Αγγειοχειρουργική στην Κύπρο - Ενδοφλεβική Θεραπεία με λέϊζερ Μέθοδος EVLA Η πιολιγότερο ανώδυνη ιατρική πρακτική για Κιρσούς Νέα Δεδομένα στην Αγγειοχειρουργική στην Κύπρο - Ενδοφλεβική Θεραπεία με λέϊζερ Μέθοδος EVLA Η πιολιγότερο ανώδυνη ιατρική πρακτική για Κιρσούς Πια είναι η καλύτερη μέθοδος θεραπείας; Κιρσοί είναι το αποτέλεσμα

Διαβάστε περισσότερα

Βούλα Μάστορη. Ένα γεμάτο μέλια χεράκι

Βούλα Μάστορη. Ένα γεμάτο μέλια χεράκι 1 Σειρά Σπουργιτάκια Εκδόσεις Πατάκη Ένα γεμάτο μέλια χεράκι Βούλα Μάστορη Εικονογράφηση: Σπύρος Γούσης Σελ. 91 Δραστηριότητες για Γ & Δ τάξη Συγγραφέας: Η Βούλα Μάστορη γεννήθηκε στο Αγρίνιο. Πέρασε τα

Διαβάστε περισσότερα

Στίγμα. Αυτό το φυλλάδιο εξηγεί το στίγμα σχετικά με την ψυχική ασθένεια.

Στίγμα. Αυτό το φυλλάδιο εξηγεί το στίγμα σχετικά με την ψυχική ασθένεια. Αυτό το φυλλάδιο εξηγεί το στίγμα σχετικά με την ψυχική ασθένεια. Στίγμα Τρελός. Ψυχοπαθής. Σχιζοφρενής. Παρανοϊκός. Όχι καλά. Αυτοί οι όροι χρησιμοποιούνται συχνά με ένα υποτιμητικό τρόπο για να περιγράφουν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΤΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ (Mατθαίος-Μάρκος-Λουκάς)

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΤΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ (Mατθαίος-Μάρκος-Λουκάς) ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΤΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ (Mατθαίος-Μάρκος-Λουκάς) Από τον 2ο αιώνα και εξής η λέξη ευαγγέλιο δηλώνει: τα βιβλία εκείνα της Καινής Διαθήκης που περιέχουν και αφηγούνται το γεγονός της

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Γνώσεις, στάσεις και ποιότητα ζωής σε ασθενείς με λέμφωμα Οι ασθενείς που πάσχουν από λέμφωμα στην Ελλάδα εμφανίζονται ελλιπώς ενημερωμένοι σχετικά με ζητήματα που αφορούν στην

Διαβάστε περισσότερα