ΠΕΝΤΖΙΚΗΣ: ΑΓΚΑΖΕ. Πεντζίκης: Αγκαζέ. Μιχάλης Τσιανίκας

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΠΕΝΤΖΙΚΗΣ: ΑΓΚΑΖΕ. Πεντζίκης: Αγκαζέ. Μιχάλης Τσιανίκας"

Transcript

1 ΠΕΝΤΖΙΚΗΣ: ΑΓΚΑΖΕ Πεντζίκης: Αγκαζέ Μιχάλης Τσιανίκας Mais qui s engage à deux degage l un et l autre Corneille Πολύ χαρακτηριστικός Ν.Γ.Π. Τον τρελαίνουν οι ευωδιές της εξοχής κόβει λουλούδια, για να μην τις αποχωριστεί ολωσδιόλου έπειτα σκάβει ένα λάκκο στην αμμουδιά, θάβει τα λουλούδια, αλλά διατηρεί ένα βιρβίλι κατσίκας σαν τεκμήριο τής μυρωδιάς που γέμισε όλο το τοπίο. Σεφέρης In this paper which is a chapter of a forthcoming book publication on the literary work of N. G. Pentzikis, I examine the notion of engagement. I begin with a text published in the journal Paramilito in which we are informed that in 1941 the close circle of Pentzikis friends were very upset because when walking through the city of Thessaloniki the author wanted to walk linked together arm to arm. They expressed their objection but Pentzikis insisted this attitude has nothing to do with an accepted or unaccepted social practice but was a profound engagement to become united (omoousios) with the other persons. The author s attitude of course is identical towards not only the physical presence of others, but also to the function of language, narrative structures, aesthetical approach, social ideologies, myths and religion. To put it in other words, Pentzikis abandons himself in the hands of things, events and situations that occur. On the creative level someone can test this engagement in every single page of his writings but in this Australia: Proceedings of the Biennial International Conference 707 of Greek Studies, Flinders University April 2003",

2 MΙΧΑΛΗΣ ΤΣΙΑΝΙΚΑΣ paper I examine the above through some concrete themes e.g. icon, surface, scheme hero and so on. Another important question that arises here is the issue of continuity/discontinuity in the narrative construction of writing text. Pentzikis always tries to address this issue by engaging himself in an unstoppable multitude of narrations, from where the most foreign and distant elements are fusing together. At the end of the paper I refer to a discursive engagement between Pentzikis and George Seferis from where someone can understand that their fundamental differences produce two completely opposite aesthetic directions. We now know that for a variety of reasons over the last fifty years George Seferis vision of dis-engagement has dominated the Greek intellectual life. Ο Νίκος Γαβριήλ Πεντζίκης αγκαζέ με μια Δρακοντιά (ή φιδόχορτο). Australia: Proceedings of the Biennial International Conference 708 of Greek Studies, Flinders University April 2003",

3 ΠΕΝΤΖΙΚΗΣ: ΑΓΚΑΖΕ Χρυσό μου! Την προσοχή μας κράτησε ένα πραγματικό γεγονός έτσι όπως το διαβάζουμε δημοσιευμένο στο περιοδικό Παραμιλητό, και το οποίο είχε απευθύνει ο Πεντζίκης σε μια εφημερίδα που κυκλοφορούσαν ομάδα φίλων γύρω από τον Πεντζίκη, το Η σχετική εφημερίδα με τον τίτλο Φαρμακοτρίβης, χειρόγραφη, κυκλοφορούσε στο φαρμακείο του Πεντζίκη στη Θεσσαλονίκη (Εγνατίας 112). Φαίνεται ότι κάποιος από τους φίλους είχε εκφραστεί με προβληματισμό για κάτι παράδοξες συνήθειες του Πεντζίκη να πιάνει τους φίλους του αγκαζέ σε δημόσιους χώρους, κάτι που η γερμανική αστυνομία θα μπορούσε να εκλάβει ως ύποπτο. Αμηχανία προκαλούσαν επίσης και άλλες συνήθειες του συγγραφέα, όπως η φράση χρυσό μου παιδί, όταν απευθυνόταν στους φίλους του. Στο κείμενο του συντάκτη του Φαρμακοτρίβη, γράφει ο Γιώργος Κιτσόπουλος, ζητούσε ν απαγορευτεί στο δάσκαλο να χρησιμοποιεί την προσλαλιά χρυσό μου χρυσό μου παιδί, χρυσή μου Χρυσούλα όπως καί να του απαγορευτεί να παίρνει τους συνομιλητές του με σφιχτό αγκαζέ και να βαδίζουν βιαστικά στους δρόμους, κάπως παρεξηγήσιμα, ακόμη κι απ τους αδιάφορους κι ανύποπτους κατακτητές, ζευγαρωμένοι (Κιτσόπουλος, 1994:195). Ο Πεντζίκης αποφασίζει να παρέμβει και με τρόπο ειρωνικό αναπτύσσει τα επιχειρήματά του προς γνώσιν και συμμόρφωσιν υμετέρων. Το κείμενο υπογράφεται με το μακρυνάρι όνομα: ΝΙΚΟΝΙΝΑ ΝΔΡΕΟΝΙΚΟΛΟΣΤΑΥΡΑΚΙΟΔΗΜΑΚΟΔΟΚΟΣΜΟΠΕΝΤΖΙΚΑΡ ΟΣ, ΦΑΡΜΑΚΕΜΠΟΡΟΣ ΤΥΡΕΜΠΟΡΟΣ ΙΧΘΥΟΤΡΟΦΟΣ ΤΗΣ ΟΜΙΛΙΑΣ, όπου διαβάζονται διάφορα ονόματα ηρώων έργων του Πεντζίκη και βέβαια τα ειρωνικά συνακόλουθα, όπως ιχθυοτρόφος της ομιλίας, κτλ. Στο όνομα πάντως εντοπίζεται όχι μόνο η ταύτιση του Πεντζίκη με τους ήρωές του, αλλά και η μέθεξη όλων των ονομάτων σε ένα, υποθέτουμε σε μικτό γένος, καθώς ακούγονται το Νίκος, Νίνα, Ανδρέας, Νικόλ, κτλ. Ο λόγος στο σχετικό κείμενο είναι βέβαια για την αγάπη, η οποία για τον Πεντζίκη ξεκινά μέσα από την παράδοση πάντα, με Australia: Proceedings of the Biennial International Conference 709 of Greek Studies, Flinders University April 2003",

4 MΙΧΑΛΗΣ ΤΣΙΑΝΙΚΑΣ το γνωστό λογοπαίγνιο σ αγαπώ πολύ, πού με βάζεις κτλ. Τούτο δεν είναι ένα επιπόλαιο παιχνίδι για τον Πεντζίκη, αλλά κρυσταλλώνει την βαθύτερη ουσία του ανθρώπινου ψυχισμού, καθώς οδηγείται σε παρα-λογισμούς. Μετά από διάφορες άλλες παρεκβάσεις σε κρυπτοϊδιωτικά γεγονότα και ατελέσφορων μάλλον ερώτων, ο Πεντζίκης καταλήγει: Δεν έγινα νυμφίος όμως δεν απαράτησα και τη νυμφομανή μου στάση (σ. 190). Η έννοια νυμφομανής αποτελεί έννοια κλειδί για τον ίδιο και του δίνει την ευκαιρία να ξετυλίξει το ευρύτερο πλαίσιο της σκέψης του. Απορρίπτει τη μονόδρομη αναφορά στην ομοφυλοφιλία, γιατί έχει κάτι άλλο στο νου του: Όχι γιατί καταδικάζω την αγάπη στο ίδιο φύλο. Πρώτα πρώτα που δεν παραδέχομαι διαφορά φύλων. Όλοι αρχικά είχαμε και τα δυο γένη. Μα γιατί δεν βλέπω την αλήθεια στη σεξουαλική σχέση. Το παιδί δεν είναι όμοιο προς τον πατέρα εξαιτίας του σπέρματος παρά εξαιτίας του λόγου (σ. 191). Και τελειώνοντας το σχετικό κείμενο ο Πεντζίκης θα καταλήξει: Α! Όλα κι όλα κύριε διευθυντά δε χωράει συγχώρεση δίχως τιμωρία γι αυτό και σας παρακαλώ να τραβήξετε ένα καλό ξύλο στο συντάκτη σας που με πρόσβαλε, να μάθει να μην παρεξηγάει άλλη φορά το αγκαζέ και προπαντός να μη μου κάνει να το χάσω (σ. 192). Η περίεργη αυτή συμπεριφορά του Πεντζίκη κρίνεται περεξηγήσιμη από τους φίλους της παρέας, γιατί θεωρείται κοινωνικά περίεργη, αλλά και γιατί, ο καθένας με τον τρόπο του ίσως προσπαθεί να απαλλαγεί από τον σφιχτό εναγκαλισμό ενός τόσου ισχυρού συνοδοιπόρου και τον οποίο δεν μπορούσαν να κατανοήσουν στο πλαίσιο της εποχής στην οποία οι ίδιοι ανήκαν πλήρως. Εκείνο που φαίνεται καθαρά από τις διάφορες καταθέσεις των άμεσων μαρτύρων εκείνης της εποχής, αλλά και όσα διαπιστώνει ο σημερινός συνομιλητής με άτομα που ζούνε ακόμα, είναι ότι ο Πετζίκης ασκούσε μεγάλη επιρροή στον κύκλο των φίλων, με αποτέλεσμα πολλοί να αντιδρούν προφυλακτικά. Δεν είναι τυχαίο που ένας από τους πρώτους της παρέας, ο Γ. Κιτσόπουλος, χρόνια αργότερα, θυμάται: Πέρυσι στο νεκρικό του ακάτιο ασπάστηκα τον Νίκο Γαβριήλ Πεντζίκη. Τον γνώρισα στα δεκαεφτά μου, το Με τον καιρό μας έδεσε στενή φιλία. [...] Όμως, εκεί, καθώς τον αποχαιρετούσα, έκπληκτος μέτρησα πως Australia: Proceedings of the Biennial International Conference 710 of Greek Studies, Flinders University April 2003",

5 ΠΕΝΤΖΙΚΗΣ: ΑΓΚΑΖΕ είχαμε κάπου σαράντα χρόνια να συνομιλήσουμε (Κιτσόπουλος, ό.π.: 193). Για τον Πετζίκη όμως τα πράγματα ήταν εντελώς διαφορετικά. Δεν φαίνεται να είναι καθόλου τυχαία η επιλογή του να περπατά πιασμένος αγκαζέ με τους συνομιλητές του. Η λέξη αγκαζέ φορτίζεται από τον ίδιο με μια ένταση η οποία ξεπερνά κατά πολύ τις κοινωνικές συμβάσεις, και βέβαια την ατομική υπόσταση του ανθρώπου και μεταφέρει την εμπειρία μιας βαθύτερης προέκτασης η οποία ακριβώς καταργεί την έννοια της αυτεξούσιας μονάδας. Έτσι μεταφερόμαστε πέραν των συγκεκριμένων κοινωνικών και ατομικών διακρίσεων σε ένα χώρο όπου δεν υπάρχει η διάζευξη του ένα από το δυο, και βέβαια ούτε η διάκριση ανάμεσα στο θηλυκό και αρσενικό. Ενέχυρο Στο πεντζικικό σύστημα ξεχωρίζει η διάθεσή του να ασχοληθεί πάντως με το άλλο πρόσωπο, σε ερωτική μέθεξη. Στο Ομιλήματα Α, θέτει το πρόβλημα στις πιο ριζοσπαστικές του βάσεις: για να καταλήξει για το δεύτερο πρόσωπο: Εγώ βγαίνω συντροφιά μαζί του με το πιο θερμό αγκαζέ, όπως δεν βγήκε ποτέ περίπατο το καλύτερο ζευγάρι των ερωτευμένων, είτε ο Αβελάρδος με την Ελοϊσία, είτε ο Ρωμαίος με την Ιουλιέττα, είτε η Λάουρα με τον Πετράρχα. Συνευρίσκομαι με το δεύτερο πρόσωπό μου, δίχως να ξέρω ποιο είναι το άρρεν ή το θήλυ, γιατί είναι τόσο θερμή, στενή, μύχια η ερωτική μας συνάντηση, που η διάκριση του γένους εξαφανίζεται (σ ). Τούτο επαληθεύεται και από ζωντανές μαρτυρίες, όπως εκείνη της Ελένης Θέμελη- Κιτσοπούλου, όταν ήταν μικρή και ο Πεντζίκης σύχναζε στο πατρικό της: Ζωγράφιζε, έβαζε τα ρούχα μου, ντυνόταν Νέλλη, τραγουδούσε, χόρευε (1998). Τούτο θα μας απασχολήσει ειδικότερα σε σχετικό κεφάλαιο (σε βιβλίο που ετοιμάζουμε για το έργο του Πεντζίκη) γύρω από την έννοια του ρούχου και του φορέματος. Εδώ να αναφέρουμε μόνο ένα παράδειγμα από την Αρχιτεκτονική μιας Σκόρπιας Ζωής (στη συνέχεια Αρχιτεκτονική) καθώς ταυτίζεται με ήρωες άλλων μυθιστορημάτων: [...]νομίζω μου φαίνεται δικαιολογημένο προκειμένου περί Australia: Proceedings of the Biennial International Conference 711 of Greek Studies, Flinders University April 2003",

6 MΙΧΑΛΗΣ ΤΣΙΑΝΙΚΑΣ του φουστανιού που έβαλα για να μεταμφιεστώ ο ίδιος σε γυναίκα, η συσχέτισή μου με ιστορίες εξωτικές [...] (1987:112). Τούτα μπορεί να ακούγονται λίγο γραφικά. Στην ουσία όμως ξεκινούν μέσα από τις πιο θεμελιακές αντιλήψεις του Πεντζίκη για την αμεσότητα των πραγμάτων και την υλική θεωρία που τα συνοδεύει. Ό,τι σκέφτεται ή δηλώνει προς την κατεύθυνση αυτή ο Πεντζίκης ξεκινούν από μια πρώτη αρχή που έχει να κάνει με ιδέες-σώματα και συλλήψεις-πράγματα. Η σχέση του με τις ιδέες είναι χειροπιαστή, όπως το αγκαζέ-σώμα και στις ιδέες ο ίδιος δίνει τον εαυτό του τον ίδιο ενέχυρο, υποθηκεύοντάς τον σ αυτές. Για τούτο ο ίδιος συχνά διατυπώνει απόψεις, όπως, π.χ., η ακόλουθη: Οι ιδέες που παραδέχομαι έχουν σώμα και υπόσταση, και γι αυτό τις λέω σκοτεινές. Μπορούν, είναι ικανές να πείσουν τις αισθήσεις. Οι ιδέες αυτές ανεβαίνουν από μέσα μας και εκρήγνυνται σαν άνθη στον έξω κόσμο (Αρχιτεκτονική: 12). Από δω πηγάζει η ακατάσχετη και υπερβολική του αγάπη για τα άνθη, τους αγρούς, τα γεωγραφικά τοπία, τα πάσης φύσεως αντικείμενα, τον οργανικό και ανόργανο κόσμο γενικότερα και τη σκοτεινή, δηλαδή χειροπιαστή τους υπόσταση. Με όλα αυτά και σε όλα αυτά παραδίδει τον εαυτό του, ασυζητητί και χωρίς καμιά αντίσταση ούτε αμφιταλαντεύσεις, ως νυμφίος : αγκαζέ. Τούτο όμως δεν αφορά μόνο σε συγκεκριμένα, προσωπικά αντικείμενα. Συχνά ο Πεντζίκης δεσμεύεται να μιλήσει για τις σχέσεις μεταξύ των πραγμάτων του εξωτερικού και ειδικότερα του φυσικού κόσμου κάτι που κάποιος άλλος με δυσκολία θα σκεφτόταν να επιχειρήσει. Προβαίνει π.χ., στην εξής απροσδόκητη και αδόκιμη ερώτηση: Ποια μπορεί νά ναι η σχέση του λουλουδιού με τη θάλασσα; (ό.π.: 15). Πάγια τακτική: για να δώσει μια τέτοια απάντηση θα χρειαστεί μια ευρύτερη και αρκετά δαιδαλική παρέκβαση. Ακολουθεί μια σειρά από παραδείγματα που υπογραμμίζουν τη σχέση αυτή, τα οποία στην ουσία μας εισάγουν στις συσχετίσεις οργανικού και ανόργανου κόσμου, γης, ουρανού και θάλασσας: πάντα χειροπιαστά. Όλα όμως θα βρούνε την τελική τους σύνθεση μέσα από την ίδια τη γλώσσα, η οποία κρατά ενέχυρο κάθε ουσιαστική και άμεση σχέση μας με τον γύρω κόσμο Australia: Proceedings of the Biennial International Conference 712 of Greek Studies, Flinders University April 2003",

7 ΠΕΝΤΖΙΚΗΣ: ΑΓΚΑΖΕ αλλά και διέπει τις σχέσεις μεταξύ πραγμάτων. Για να μας μυήσει λοιπόν στη σχέση λουλουδιού-θάλασσας, καταφεύγει σε ένα απροσδόκητο θαλασσινό γλωσσικό εύρημα εισάγοντας το παράδειγμα μιας πρακτικής παιδείας και σχολιάζοντας τη βάρβαρη λέξη discoglio, η οποία σημαίνει σκόπελος αλλά, παρατηρεί ο ίδιος, οι έλληνες ναυτικοί την οικειοποιούνται ως δασκαλειό. Και συνεχίζει: Η Ελλάδα, η πατρίδα μας που βρέχεται και περιβάλλεται παντού από τη θάλασσα, έχει πλήθος παρόμοιους σκοπέλους με τ όνομα δασκαλειό ή και δασκαλόπετρα (ό.π.: 16). Τούτο, φυσιολογικά, οδηγεί τον Πεντζίκη να μνημονεύσει Παπαδιαμάντη και Μωραϊτίδη για να καταλήξει στον Όμηρο, αφού κατά τη λαϊκή λοιπόν παράδοση, στη Δασκαλόπετρα της Χίου καθότανε και δίδασκε ο μέγας ποιητής (ό.π.). Αφήνοντας κατά μέρος συνεχίζει όλα τα επίθετα που χρησιμοποίησε ο Όμηρος για να περιγράψει τη θάλασσα, είναι η ίδια η φύση του λόγου του, ο ρυθμός της ποίησής του όπου ενσαρκώνονται οι μεγάλες ποιητικές συζεύξεις κάτι από τη ροή των υδάτων. Τα έπη ως αεικίνητα νερά ενεχυριάζουν ένα λόγο που κρατά σε πλήρη και ακατάλυτη σχέση το όλο: για τούτο και ο Σολωμός συμπεραίνει ο ίδιος ο Πεντζίκης σωστά αποφάνθηκε: Τα σπλάχνα μας κι η θάλασσα, ποτέ δεν ησυχάζουν (ό.π.: 17). Από τους ρυθμούς, στα θαλάσσια ύδατα, στον Όμηρο και το Σολωμό: περίεργα και παράδοξα λοξοδρομίσματα του Πεντζίκη, ο οποίος φαίνεται ότι προσαράζει σε κάποιες εμμονές, σε κάποιους ιδιόμορφους σκοπέλους-δασκαλειά (για να θυμηθούμε αυτό που μας είπε πιο πάνω), τους οποίους πάντα αποζητούσε και στους οποίους με χαρά ναυαγούσε. Για τούτο και δεν υπάρχει λογική συνάφεια στις αφηγήσεις του, παρά πανσπερμία από αφηγήσεις-σκοπέλους 1 1 Η έννοια του σκοπέλου εδώ κρατά αναπάντεχα την προσοχή μας και ως εξής: Είναι χαρακτηριστικό ότι Η Πραγματογνωσία του Πεντζίκη εκδίδεται ως βιβλίο το 1950 και οι πρώτες σπροσλήψεις του έργου είναι χλευαστικές και ειρωνικές (Γ. Ν. Πεντζίκη, 2004:48). Ο Μπάμπης Κλάρας μάλιστα σε κριτική της Βραδυνής (15 8), αναφερόμενος στην παρανοϊκή τάσι της λογοτεχνικής γραφής, η οποία συχνά οδηγεί το δημιουργό στο φοβερό σκόπελο (δικοί του οι χαρακτηρισμοί) του παραληρήματος, εμπλέκει άμεσα τον Πεντζίκη της Πραγματογνωσίας. Αφού εξηγηθεί ο Australia: Proceedings of the Biennial International Conference 713 of Greek Studies, Flinders University April 2003",

8 MΙΧΑΛΗΣ ΤΣΙΑΝΙΚΑΣ μέσα στον αεικίνητο ρυθμό των θαλασσίων υδάτων. Χωρίς δυσκολία λοιπόν θα μπορούσαμε να αποφανθούμε ότι η αφηγηματική τεχνική του Πεντζίκη είναι σκοπελική. Για τούτο, καθώς σκοντάφτει, π.χ., στο σκόπελο του Σολωμού Τα σπλάχνα μας κι η θάλασσα ποτέ δεν ησυχάζουν, αρχίζει να επαναλαμβάνει ιεροτελεστικά το σχετικό λόγο, δοσμένος σε αυτόν είναι ο σολωμικός στίχος που ακουγόταν συχνότερα στο πατρικό σπίτι, δηλώνει ο γιος του, Γαβριήλ Νικολάου Πεντζίκης (2004:315). Από την πολύ επανάληψη, το πολύ πες πες σαν ένα είδος θρησκευτικής και μαγικής ιεροτελεστίας περνούμε στους βαθύτερους ρυθμούς και μαζί στο ουσιαστικότερο ρύθμισμα των πιο απροσδόκητων σχέσεων. 2 Η γεωμετρική εποχή Στο ερώτημα λοιπόν για το ποια μπορεί να είναι η σχέση λουλουδιού και θάλασσας ο Πεντζίκης αποφασίζει να απαντήσει: ο ρυθμός. Ο ρυθμός όμως δεν δεσμεύει αλλά ελευθερώνει τον Πεντζίκη να πελαγοδρομεί και ταυτόχρονα να μη δεσμεύεται με λογοτεχνικά ρεύματα. Με αφορμή λοιπόν τους θαλασσίους ρυθμούς και τα άνθη οδηγείται στην περιγραφή κρίνων και ειδικότερα κάποιου είδους που ονομάζεται Λιμόδορο, που βλασταίνει πάνω σε πεσμένα μαραμένα ίδιος μακροσκελώς, καταλήγει ειρωνικά βέβαια: Πρέπει ευθύς εξ αρχής να τονιστεί ότι ο κ. Πεντζίκης έχει αποφύγει το σκόπελο που αναφέραμε πιο πάνω. [...] Αλλά όλα αυτά, έτσι που έχουν συνταιριαστεί, δίνουν την εντύπωση λίθων και πλίνθων και κεράμων ατάκτως ερριμμένων ( ό.π.: 64 65). 2 Οι σχετικές εμμονές είναι σημείο καταλυτικό για τον Πεντζίκη και ρυθμίζει το όλο με συνέπεια θρησκευτική, αφού και η θρησκευτικότητα του Πεντζίκη δοκιμάζεται και επιβεβαιώνεται ως στοιχείο προσήλωσης κυρίως και για τούτο ποτέ στενά δογματικό. Έτσι δέχεται ασυζητητί τους αναστενάρηδες, αν και αρχικά έθιμο ειδωλολατρικό (2004:209), αφού, μέσα στο κελλί που προετοιμάζονται επί δύο και τρεις ώρες, εκεί φαίνονται και οι κανόνες της ασκήσεώς τους. Είναι φοβερό, είκοσι λεπτά της ώρας κάνει ο αρχιαναστενάρης για να βγάλει το κλείφι του εικονίσματος. Είκοσι λεπτά για να κάνει μόνο αυτήν την κίνηση (ό.π.). Τούτο ακολουθεί με θαυμαστή συνέπεια τον ίδιο στη δουλειά του και ειδικότερα μάλιστα στη ζωγραφική: Μια φορά, μετρώντας δεκαεννιά χιλιάδες στίγματα σ έναν πίνακα αγίου, είδα τη μορφή του να σαλεύει (Σφυρίδης, 2004:268). Australia: Proceedings of the Biennial International Conference 714 of Greek Studies, Flinders University April 2003",

9 ΠΕΝΤΖΙΚΗΣ: ΑΓΚΑΖΕ φύλλα των δένδρων που σωριάζουν τα έτη (Αρχιτεκτονική: 18), σημειώνει ότι η ομορφιά ενός τέτοιου λουλουδιού θα μπορούσε να κάνει κάποιον ρομαντικό να αντιδράσει παρορμητικά: Αν ήμουν ρομαντικός και αφηνόμουν ανεξέλεγκτα στις παρορμήσεις των συναισθημάτων, θα μπορούσα να σας πω ότι το Λιμόδορο ταυτίζω την αισιοδοξία που νιώθω να εξανθεί μέσα μου. Όμως τούτο, αναπόφευκτα, θα έφερνε την απογοήτευση και μαζί μια ευρύτερη κρίση, όταν το άνθος θα μαραίνονταν, αφού: εύκολα γίνονται τροφή της αρνήσεως σε κάθε πιστεύω, μετά που θα δούμε το εύχαρι αντικείμενο να μαραίνεται στα χέρια μας (ό.π.: 19). Άλλο βέβαια το πάθος (που περισσεύει στον Πεντζίκη) και άλλο το δοσμένο πάθος (που δεν τον ενδιαφέρει). Οι έμμεσες επιπτώσεις μιας τέτοιας επιλογής εντοπίζονται, μεταξύ άλλων, στη διαρκή τάση του Πεντζίκη να στέφεται σε ό,τι είναι εικονικό και επιφανειακό. Στα κείμενά του βρίθουν αναφορές στις έννοιες επιφάνεια, εικόνα και σχήμα. Τούτο είναι η βάση της ζωής για τον ίδιο και στο σημείο αυτό δεν παραλείπει να μας παραπέμπει στην βυζαντινή εικονογραφία, αλλά και να δημιουργεί ο ίδιος αντίστοιχες ζωγραφικές επιφάνειες-εικόνες. Έτσι, περιγράφοντας πως αναμένει την έλευση του γιου του ( το λάκτισμα της ζωής, όπως λέει), καθώς αγγίζει την κοιλιά της γυναίκας του ο νους του πάει στο πρόσωπο της Θεοτόκου: Υπάρχει λοιπόν ανάμεσα στο σχήμα του εικονίσματος και το πρακτικό γεγονός της ζωής μου δεσμός. Επόμενα οι πρόγονοί μας, σε όσα μας κληροδότησαν δεν ασχολήθηκαν με σχήματα άσχετα, ώ, ναι, τώρα μπορώ να το βεβαιώσω (Αρχιτεκτονική: 27). Αυτή είναι και η ουσία της ζωγραφικής του, όπου πράγματι στην επιφάνεια του πίνακα τα πιο ετερόκλιτα στοιχεία μπορούν να συναρθρωθούν. Αν ο Πεντζίκης έπρεπε να ζωγραφίσει με προοπτική το πράγμα θα ήταν αδύνατο. Στο ακόλουθο, π.χ., παράδειγμα, καθώς εξηγεί στη γυναίκα του, κοιτάζοντας κάποιες μακρινές εικόνες, εκφράζει καθαρά τη δική του προοπτική: Θελγμένος από τον πλούτο των αποχρώσεων γύρισα κάποια στιγμή και είπα της κυράς μου ότι θά θελα μια τόσο ευρεία και αναπεπταμένη εικόνα (που κατά τη γνώμη μου τα περιέχει όλα) να δώκω περιγράφοντας τη ζωή μας. Australia: Proceedings of the Biennial International Conference 715 of Greek Studies, Flinders University April 2003",

10 MΙΧΑΛΗΣ ΤΣΙΑΝΙΚΑΣ Μου απάντησε λοιπόν πως από τόσο μακριά, καθώς είναι αδύνατο να ξεχωρίσεις ζωή ζώσα ανθρώπινη, αλλ ούτε και ένα σπίτι ξεκάθαρα [...] το θέμα καταντάει ασήμαντο και άνευ ενδιαφέροντος. [...] Συνέχισα όμως λέγοντάς της, γιατί λες πώς σ αρέσει τόσο η θάλασσα [...] Η θάλασσα [...] είναι το μόνο από τα επί της γης φαινόμενα στοιχεία, που περισσότερο αφηρημένο από κάθε άλλο, σχεδόν καθαρό σαν σχήμα στη γενικότητά του, μας επιτρέπει ν αντιληφθούμε το αίσθημα της ζωής (ό.π.: 22 23). Και αλλού: Επιμήκη επιφάνεια χαρτί, το ίδιο εδώ και παραμπρός και παραπίσω, λευκό, με τα αντικείμενα της ζωής σαν μυιγιοφτύματα, σύμβολα, έννοιες. Προχωράν τα βήματά μου, μόνο από τη μέση και κάτω. Από το ζωνάρι κι απάνω τίποτα δεν διακόπτει τη γαλανή και λιόχαρη άποψη. Έχει εξατμισθεί η ύλη του θώρακα (2004:39). Η ζωή είναι όλο σχήματα, θα επαναλάβει αλλού (Αρχιτεκτονική: 75). Δεν είναι τυχαία εμμονή αυτό, αλλά αρχική ουσία, πλατωνική ιδέα, συγκεκριμένη θεολογία: τα αρχαία ελληνικά σχήματα [είναι] που χρησίμεψαν στον Πλάτωνα, ως άλλη κλίμαξ του Ιακώβ, για την άνοδό του μέχρι το όντος όν (ό.π.: 75). Χωρίς καμιά αμφιβολία θα μπορούσαμε να δηλώσουμε ότι η εποχή του Πεντζίκη είναι γεωμετρική : Εφ όσον μάλιστα κηρύσσομαι οπαδός του Πλάτωνος, που είχε γράψει πάνω από την είσοδο της Σχολής του: Μηδείς αγεωμέτρητος εισίτω. Δεν απολογούμαι αρνούμενος τη σημασία των σχημάτων (ό.π.: 75). Ήρωες-ροές...γυρεύοντας θησαυρούς στα σκουπίδια, σε όλα όσα οι άλλοι πετάν. Γεωμετρία, αριθμοί και ρυθμοί φτιάχνουν τη μαγεία μιας πλατωνικής κοσμο-μετρίας: Η γεωμετρία, άνθισε λαμπρά γύρω στη Μεσόγειο, απαύγασμα της υψηλότερης φιλοσοφίας, μας δίνει τους τύπους των σχέσεων του νου με τον έξω κόσμο. [...] Η ποσότητα που εκφράζει ο αριθμός, πρέπει να εννοείται ως σύνθεση μονάδων ή σαν ροή συγκείμενη από μονάδες. Ο λόγος πάλι, είναι η ποιοτική σχέση του ενός αριθμού με τον άλλον (2004:261). Australia: Proceedings of the Biennial International Conference 716 of Greek Studies, Flinders University April 2003",

11 ΠΕΝΤΖΙΚΗΣ: ΑΓΚΑΖΕ Για τούτο πάντα σχεδόν η βαθύτερη ουσία που χαρακτηρίζει τους ήρωές του είναι γεωμετρική, επιφανειακή και αριθμητική, χωρίς ανθρώπινη υπόσταση. Ένα παράδειγμα εδώ: Στο βιβλίο του Αρχιτεκτονική, στο κεφάλαιο Ι διαβάζουμε: Στην επόμενη σελίδα του σημειωματαρίου, 17 διευθύνσεις ανδρών που έλαβαν μέρος στον πόλεμο της Αλβανίας. Δύο διευθύνσεις δεσποινίδων. Μιας κυρίας. Δύο πολιτών και ενός καλογήρου. Στον αριθμό ένα αντιστοιχεί η δεσποινίς που θα της δώκω το ψευδώνυμο Αλεπού. Επειδή είχε παράξενα, πονηρά και ωραία μάτια σαν το ζώο που με τη γούνα του στολίζει τους ώμους των γυναικών του καλού κόσμου. Η κοπέλα δεν στόλιζε τους ώμους αλλά το μπράτσο των ανδρών που την παίρναν αγκαζέ και βγαίναν περίπατο (Αρχιτεκτονική: 63). Φυσικά εδώ θα ήταν παράλειψη να μη σημειώσουμε και πάλι τη λέξη αγκαζέ. Δεν είναι μόνο γιατί μας οδηγεί στο κέντρο της προσέγγισής μας, αλλά γιατί σημειώνει με θαυμαστή ευκρίνεια μια ριζοσπαστική αλλαγή στο επίπεδο της κοινωνικής συμπεριφοράς. Και η συμπεριφορά αυτή συμπίπτει με τα χρόνια του πολέμου, όταν το αγκαζέ αρχίζει να χαρακτηρίζει τον τρόπο που τα άτομα περπατούν σε δημόσιους χώρους, πράγμα που προσπάθησε να κάνει και ο ίδιος στα χρόνια του πολέμου, όπως είδαμε στην αρχή αυτής της εργασίας. Η πράξη του εκείνη δεν είναι λοιπόν ένα παράξενο βίτσιο, σαν και αυτά με τα οποία είχε συνηθίσει τους φίλους του. Είναι μια οξεία παρατήρηση αλλαγής της σημειολογικής δημόσιας εμφάνισης των σωμάτων σε δημόσιο χώρο. Και είναι ριζοσπαστικό το ζευγάρωμα αυτό, στα χρόνια του πολέμου, καθώς ανοίγει το δρόμο για πιο επαναστατικές αλλαγές που θα επέλθουν με ραγδαίο τρόπο αργότερα. Δεν είναι κάποιο συγκεκριμένο άτομο που επιβάλλει αυτή τη μόδα, ούτε κάποιος ήρωας με σεξ απήλ: είναι αλλαγή δομική και ο Πεντζίκης το αισθάνεται όσο κανένας άλλος. Τούτο περιγράφεται άμεσα σε όλο το κεφάλαιο της Αρχιτεκτονικής του. Στο επόμενο κεφάλαιο, το ΙΑ, τα 23 ανώνυμα άτομα (που αναφέρθηκαν πιο πάνω), αργότερα ταυτίζονται στο νου του Πεντζίκη με σπασμένα φύκια και ξυλαράκια, ναυάγια των κυμάτων (σ. 67), ενώ ο ίδιος είναι βυθισμένος στο θαλάσσιο νερό. Η Αλεπού θολώνει τα Australia: Proceedings of the Biennial International Conference 717 of Greek Studies, Flinders University April 2003",

12 MΙΧΑΛΗΣ ΤΣΙΑΝΙΚΑΣ νερά, κινείται ανάμεσα σε κάποιους αριθμούς που αποκτούν κάποιο μικρό όνομα, αλλά καμιά συγκεκριμένη προσωπικότητα. Κινούνται από το ρεύμα των καιρών, όπως και των νερών. Πρόκειται για ιμπρεσιονιστικό πίνακα των μεταπολεμικών χρόνων όπου διαλύονται τα άτομα και απο-προσωποποιούνται. Τούτο δίνει την ευκαιρία στον Πεντζίκη όχι μόνον να δεσμευτεί απολύτως με την εποχή του και να αφεθεί ολοκληρωτικά σε αυτή. Έτσι αυτοκαταλύεται κάθε συμπυκνωτική ενορχήστρωση στο μύθο, τη συγκεκριμένη εποχή, το συγκεκριμένο ήρωα, την εντασιακή συσσώρευση του κακού και γενικά τις δομές εκείνες που αναδείξανε, ένας Σεφέρης, π.χ., με τόσο λαμπρά ηχητικά αποτελέσματα αλλά, ταυτοχρόνως, με τόσο περιορισμένη ιδεολογική και αισθητική προοπτική. Έτσι οι ήρωες του Πεντζίκη είναι απλές και φυσικές ροές. Για τούτο, στο τέλος του κεφ. ΙΑ της Αρχιτεκτονικής, π.χ., κάποιος κ. Μάρκος, ήρωας και πολυπαρασημοφορεμένος στα χρόνια του πολέμου με τα πολύτιμα σπαθιά του πολτοποιείται στο πεζοδρόμιο από μια έκριξη βόμβας. Παράλληλα, ο Κωνσταντίνος (ο ομοφυλόφιλος από τους 23, που είδαμε πιο πάνω, και στενός ακόλουθος της Αλεπούς ), μοιρασμένος και διασκορπισμένος πηγαινοφέρνεται από το ρεύμα τη ζωής. Όλα αυτά, παράδοξα, συνθέτουν το καθολικό και θραυσματικό μαζί, σε ένα κοινό συνταίριασμα: Είμαι πλατωνικός όχι γιατί κρατάω και σηκώνω ψηλά τα χέρια μου ένα σχήμα του Αθηναίου φιλοσόφου, αλλά σαν εμβαπτισμένος στα αέναα νάματα, όπου κυλάν τα βότσαλα και όστρακα των ιδεών μου. Την αλήθεια επόμενα δεν μπορώ να τη δω σαν περιγραφή του κρυστάλλου, αλλά μάλλον σα ρυθμό που συγκυλά τα θραύσματα του βάζου (ό.π.: 76). Και έτσι πια με ήσυχη συνείδηση (λόγια του ίδιου), μπορεί να παραδίδει τα πάντα στη ροή των αριθμών: Τους αριθμούς 8, 10, 11 μόλις τους γνωρίζω. Ο 15 ζει με τον 43 που ν η γυναίκα του. Τους επισκέφτηκα μια φορά. Αυτό δεν μπορεί να τους άφησε την εντύπωση ότι είμαι φίλος τους, όπως πίστεψε ο 6 που τον επισκέφθηκα πολλές φορές οίκαδε (ό.π.: 77). Για να καταλήξει: Μπορώ πάντα να ξεχνώ τον εαυτό μου τις ώρες που θά ναι ένας άλλος παρών μπροστά μου (ό.π.: 78). Australia: Proceedings of the Biennial International Conference 718 of Greek Studies, Flinders University April 2003",

13 ΠΕΝΤΖΙΚΗΣ: ΑΓΚΑΖΕ Κλείνουμε με μια άλλη παραπομπή από τα Ομιλήματα του Πεντζίκη, όπου σαφέστατα και με αφορμή τη γραμματική, δηλώνεται η ισχυρότερη ταύτιση του ίδιου με τον ρέοντα λόγο και τη μορφοποιό του υγρότητα (κατά τον ίδιο): Στη γλώσσα μας την παλαιότερη, το νέος λεγόταν καινός. Εξ αιτίας αυτού του λόγου, ακόμη και σήμερα δεν ονομάζουμε τα κείμενα [...] Νέα Διαθήκη [...] αλλά Καινή. Το καινή ή καινός ακούγεται από μας σήμερα, ακριβώς όπως ο άδειος, που γράφεται κενός, με έψιλον αντί μ άλφα γιώτα. Η διαφορά αυτή όσον αφορά την αίσθηση και αντίληψη, δεν είναι για να μας απελπίζει. [...] Το πάντα ρει δηλώνει, το ότι όσα βλέπουμε χάνονται. Παρακολουθώντας την πτώση των νερών [...] φτάνω εύκολα στο συμπέρασμα ότι νέος άνθρωπος θα πει αδειανός άνθρωπος (1992: ). Εικόνες Είχαμε ξεκινήσει αυτή την υπόθεση εργασίας με ένα περιστατικό του 1941 και στο οποίο είχαν εμπλακεί οι φίλοι του Πεντζίκη. Θα ήταν χρήσιμο τώρα να προσεγγίσουμε μια ποιητική συλλογή του Πεντζίκη, Εικόνες, του Η σχετική συλλογή πιθανόν να μας αποκαλύψει και άλλα στοιχεία τα οποία θα μπορούσαν να φωτίσουν εναργέστερα το τοπίο αγκαζέ του Πεντζίκη. Τούτο μπορεί να επιτευχθεί με αποτελεσματικότερο τρόπο μέσα από την παραπάνω συλλογή, αφού χρονικά βρίσκεται πολύ κοντά στα γεγονότα που περιγράψαμε στην αρχή του κειμένου και χαρακτηρίζουν μια αποφασιστική περίοδο στη συγγραφική ανέλιξη του Πεντζίκη. Θα πρέπει επίσης εδώ να επισημάνουμε το γεγονός ότι της σχετικής ποιητικής συλλογής προηγείται μεγάλη εισαγωγή του ίδιου του Πεντζίκη από δεκατρείς ολόκληρες σελίδες, αν και ο ίδιος περίεργα την αποκαλεί σύντομη εισήγηση (1944: η ) κάτι μοναδικό στα ποιητικά εκδοτικά χρονικά. Εκεί ο ίδιος εκθέτει με το γνωστό του τρόπο απόψεις που τον απασχολούν και προσπαθεί να τις περάσει στα ποιήματά του. Είναι χαρακτηριστικός ο τρόπος με τον οποίο αρχίζει: Το πρόβλημά μου είναι η αναζήτηση του άλλου μέσα από το μυθικό βάθος του εγώ πέρα από κάθε πρόσχημα της επιφάνειας όπου Australia: Proceedings of the Biennial International Conference 719 of Greek Studies, Flinders University April 2003",

14 MΙΧΑΛΗΣ ΤΣΙΑΝΙΚΑΣ απλώνεται η αντίθεση όσο κι η ομοιότητα. Είμαι ερωτικός και γυρεύω έναν τρόπο για την αγάπη μετά την παραδοχή της απόστασης, της απώλειας κάθε φυσικού δεσμού. Δεν στηρίζουμαι σ ό,τι αισθάνομαι. Ό,τι αισθάνομαι με βοηθεί να καταλάβω εκείνο που στάθηκε αισθηματικό κίνητρο στον βίο του άλλου. Δεν έχω αισθήματα που με εκφράζουν. Το πρόσωπό μου το αποδίδουν οι συμπτώσεις (ό.π.: α ). Με τα παραπάνω μπαίνουν οι καθοριστικές βάσεις της πετζίκειας προσέγγισης την οποία θα μπορούσε κάποιος ηχηρά κάπως να αποκαλέσει αντικειμενοποίηση της αντι-υποκειμενοποίησης. Εδώ οι έννοια του έρωτα, του άλλου, μεταστρέφουν την σχετική αναζήτηση προς τα έξω και κυρίως προς τα αντι-κείμενα, που φυσικά πολλάκις είναι πρόσωπα κάθε είδους πρόσωπα, τα οποία πάντα σχεδόν απεικονίζουν άλλα πρόσωπα και άλλες καταστάσεις. Eνθουσιάζομαι με τις αντικειμενικότητες της μορφής, όχι όμως πια άμεσα σαν τον ερωτευμένο που οικειοποιείται ό,τι βλέπει, δηλώνει ο ίδιος συγκεκριμένα (ό.π.: ε ). Με μια τέτοια προσέγγιση τίποτε δεν περισσεύει, τίποτε δεν είναι περιττό και άσχετο με το όλο. Έτσι χαρακτήρες και σχέσεις χαρακτήρων της νεότερης παγκόσμιας λογοτεχνίας συμπίπτουν με άλλες παλιότερες, σε μια γεωμετρία (δικός του ο όρος) πρωτόγονη αλλά κυκλωτική : Όλες οι σχέσεις κλείνουν κύκλο, τονίζει (ό.π.: ιγ ). Έτσι δεν είναι τυχαίο ότι το τελευταίο ποίημα της συλλογής Εικόνες, το υπέρογκο 9, με 573 στίχους, το τιτλοφορεί Ραψωδία Σχέσεων. Στο επίπεδο των σχέσεων, για παράδειγμα, σημειώνει στην εισήγησή του: Μη βλέπετε άμεσα τον άλλο, αν θέλετε να διακρίνετε το άπειρο που κλείνει βλέπετε πάντα το συγκεκριμένο μέσου το εγώ. Μ αυτό τον τρόπο προσπάθησα να ζήσω την Παναγία στο σημερινό κορίτσι. Κι όταν μιλώ παραπάνω για τα εισόδειά της στο ναό θυμούμαι και την Αρετούσα του Ερωτόκριτου που μιλώντας στη Νένα της διηγιέται την συναισθηματική της εξέλιξη με κούκλες, βιβλία, κεντήματα, μέχρι που όλα τα παρατά κυριευμένη από την αγάπη (ό.π.: ια ). Χωρίς αμφιβολία καταπληκτική υπόθεση εργασίας, όχι μόνο γιατί πολύ πρώιμα, το 1944, ο Πεντζίκης αναφέρεται εδώ στον Ερωτόκριτο που είχε διαβάσει, αλλά και γιατί συλλαμβάνει μια μοναδική στιγμή Australia: Proceedings of the Biennial International Conference 720 of Greek Studies, Flinders University April 2003",

15 ΠΕΝΤΖΙΚΗΣ: ΑΓΚΑΖΕ της συναισθηματικής ωρίμανσης της Αρετούσας μέσα από τη συναναστροφή της με αντικείμενα (κούκλες, κεντήματα, βιβλία). Είναι σαν να ακούμε το Φλωμπέρ να μιλά για τη Μποβαρύ του. Δεν σταματά όμως εκεί. Στο πλαίσιο αυτό εντάσσει ο Πεντζίκης και την Παναγία, τη συναισθηματική της ωρίμανση που μας βγάζουν στα εισόδειά της. Κάτι τόσο τολμηρό και μοναδικό υπογραμμίζει σίγουρα το κυκλοφοριακό σύστημα του Πεντζίκη αλλά και την ευρύτητα της αντίληψης που διαπερνά το χρόνο. Για τούτο τόσες φορές ο ίδιος καταφέρεται εναντίον του χρόνου και της ιστορίας και πριμοδοτεί τη γεωγραφία (πάλι οι επιφάνειες εδώ), τον (παρα)μυθητικό λόγο και βέβαια δεν μας ξαφνιάζει πια τη χημεία: Στο μονόλογο της κόρης προσπαθώ επίσης με μια αντιπαραβολή της οργανικής προς την ανόργανη σύνθεση στη χημεία να ορίσω την διαφορετική φύση της δημιουργικής εργασίας των δύο φύλων του ανθρώπινου είδους (ό.π.: ια ). Και τούτο το καταπληκτικό: Εξακολουθώ, μετά, τον μονόλογο με μια σειρά σκέψεων απάνω στην ιδιοκτησία, το αίσθημα που μας κάνει να υποτάσσουμε την γυναίκα στο εγώ μας, κτήμα μας, αντικειμενικό (ό.π.: ια ). Τούτος ο άμεσος υλισμός του Πεντζίκη, διαλεκτικότατος, στοιχειοθετεί την οργανικότερη σχέση του ατόμου με την ύλη (ως αντι-κείμενο) και ορίζει την εξάρτηση του ατόμου από τα υλικά πράγματα που χειρίζεται ως το σημείο που γίνεται ύλη (αντικείμενο) ο ίδιος, ή βλέπει τους άλλους γύρω του ως αντικείμενα. Τούτο εισάγεται από τον συγγραφέα φυσιολογικά, χωρίς κριτική τοποθέτηση, ως αλήθεια υπαρκτή, a priori, στην οποία τείνουμε φυσιολογικά, όπως αντι-κειμενοποιούμε την παρουσία της συμβίας μας. Αυτό δεν είναι οικειοποίηση αλλά φυσιολογική αποδοχή, η οποία, όταν κάποιος την αποδεχτεί πλήρως, οδηγείται στον ενθουσιασμό: Ενθουσιάζομαι με τις αντικειμενικότητες της μορφής, όχι όμως πιο άμεσα σαν τον ερωτευμένο που οικειοποιείται ό,τι βλέπει. Η αγάπη μου αποκαλύπτεται σαν όργανο για να γνωρίσω εκείνο που πρέπει να υπακούω και να πειθαρχώ μέχρι θανάτου. Πεθαίνοντας γίνουμαι ο ίδιος αντικείμενο (ό.π.: δ -ε ). Από τα παραπάνω γίνεται φανερό το αντι-ιδεαλιστικό και αντι- πνευματικό πλαίσιο του Πεντζίκη αυτό ίσως που πολλοί έχουν Australia: Proceedings of the Biennial International Conference 721 of Greek Studies, Flinders University April 2003",

16 MΙΧΑΛΗΣ ΤΣΙΑΝΙΚΑΣ αποκαλέσει αντιφατικότητα. Γιατί η πνευματική του ουσία δεν είναι το αφηρημένο πνεύμα αλλά η χωριτικότητα σε ζωή αντικειμενική και υλική, όπως αγγίζεις κάτι. Τούτο είναι που του υπαγορεύει απόσταση από τις ιδέες, παραδοχή του Πλάτωνα μόνο γεωμετρικά (το επαναλαμβάνει πάλι στις Εικόνες, όπως και πιο πάνω, όπως είδαμε, αφού μνημονεύει εκ νέου την αγάπη του Πλάτωνα για τη γεωμετρία ). Στέκεται στοχαστικά απέναντι στο Σολωμό, και σαν να αποστρέφεται τον ιδεαλισμό του: Συλλογιέμαι πως ο ιδεαλισμός τον απότρεψε απ το να γνωρίσει από κοντά τους τόπους των ηρωικών αγώνων της ελευθερίας που εξύμνησε (ό.π.: δ ). Οπότε η χωρητικότητα φαίνεται να αποτελεί συνειδητή και ασυνείδητη μαζί κινούσα δύναμη στο αισθητικό οικοδόμημα του Πεντζίκη. Η χωρητικότητα δεν είναι έννοια που διαστέλλεται προς τα έξω, αλλά τα συγκεκριμένα πράγματα που μπορεί κανείς να χωρέσει κάπου και το χωρέσει αυτό καθορίζεται από τα πράγματα που εισ-χωρούν. Έτσι η παραγωγική αγωνία μόνο με αυτό τον τρόπο μπορεί να λειτουργήσει καταλυτικά. Για τούτο ο Κίρκεγκωρτ, για να ερμηνεύσει τον χριστιανικό λόγο ανατρέπει το σύστημα [τον ιδεαλισμό] με την παρεμβολή που κάνει του τυχαίου και απρόβλεπτου, της στιγμής μέσα στη γενικότητα του χρόνου (ό.π.). Για τούτο επίσης ο Ρίλκε τις τρομερές ημέρες που ζούσε του προηγουμένου πολέμου, ασθενικός καταφεύγει σ έναν έρημο πύργο και ζει με τις σκιές των πεθαμένων στην ερημιά του (ό.π.). Για τούτο: ο λόγος δίχως τη φωτιά της σάρκας είναι αδιάφορος (ό.π.: στ ), και η ατομική μορφή που περισώζεται είναι ένα απολίθωμα μέσα στα πετρώματα που σχηματίζουν τη γη (ό.π.: ζ ). Μετά από αυτές τις διαπιστώσεις δεν είναι καθόλου αίνιγμα για μας να κατανοήσουμε τη δημιουργική μανία του Πεντζίκη εκπορεύεται προς το αρχείο όπου τα πράγματα δεν ταξινομούνται αλλά χωροδομούνται και την μέθοδο του κουτιού, όπου προσπαθεί να χωρέσει αντικείμενα. Τη μέθοδο του κουτιού χρησιμοποιεί και για τη γραφή των ποιημάτων στις Εικόνες, όπου έχει συσσωρεύσει δεκάδες αντικειμενικά ντοκουμέντα τα οποία, ως συνήθως, περιγράφει σχολαστικότατα ένα κουτί λοιπόν με φωτογραφίες και αναμνηστικά παλιά της ιδιωτικής μου ζωής (ό.π.: α ). Εδώ θα Australia: Proceedings of the Biennial International Conference 722 of Greek Studies, Flinders University April 2003",

17 ΠΕΝΤΖΙΚΗΣ: ΑΓΚΑΖΕ θυμηθεί και πάλι την αγαπημένη του Οδύσσεια, που μελετά πάντα με το δικό του τρόπο και βέβαια θα σταθεί ιδιαίτερα στο σπήλαιο της ραψωδίας Ν, το οποίο μπορεί να φωτίσει εναργέστατα κατά τον ίδιο και το σπήλαιο της Βηθλεέμ (ό.π.: θ ). Τέλος θα τον απασχολήσει και η χωρητικότητα της πατρότητας (το όνομα του Πατέρα), η οποία επίσης είναι χωρητική, όπως θα έχουμε την ευκαιρία να εξετάσουμε ειδικότερα σε άλλο κεφάλαιο του βιβλίου που συνθέτουμε για τον Πεντζίκη και που τιτλοφορείται Συνθέσεις της απώλειας. 3 Τότε άραγε πώς εξηγείται η συμπεριφορά του προς τους άλλους; Το είδαμε με την αρχή αυτής της εργασίας πόσο περίεργος ήταν με τους φίλους του και οι οποίοι απομακρύνονταν από κοντά του. Παροιμιώδης υπήρξε ο τρόπος με τον οποίο παίδευε αυτούς που τον πλησίαζαν. Έχουν καταγραφεί αρκετά από τα στοιχεία αυτά σε τεκμηριωμένους απολογισμούς ατόμων. Πριν αρκετό καιρό μας το επιβεβαίωσαν σε συνεντεύξεις που κάναμε μαζί τους παλιοί του μαθητές στη Θεσσαλονίκη (π.χ., Ντίνος Χριστιανόπουλος, Κάρολος Τσίζεκ, Περικλής Σφυρίδης, κτλ). Ένας από αυτούς περιγράφει με έντονα χρώματα τη σχεδόν βίαιη αντίδραση του Πεντζίκη προς το πρόσωπό του επειδή δεν σκάμπαζε τίποτε για την περίφημη ψηφαρίθμηση του συγγραφέα. Αδυνατούσε ίσως ο ίδιος να συλλάβει ότι η ψηφαρίθμηση ήταν ψυχαρίθμηση για τον Πεντζίκη. Τούτο έχει τις άμεσες συνέπειές του, καθώς η ψυχή καθίσταται μετρήσιμη, και παιδευτική (όπως λέμε έμαθα προπαίδεια ), με την κυριολεκτική σημασία της λέξης. Η ανάδειξη σε πνευματικότητα αρχίζει και εξαντλείται στα όρια της πλαστικότητας της σάρκας, των αριθμών και της γεωμετρίας του σώματος. Αυτό ίσως επιδιώκει και ο τετραπέρατος ασκητής συσπειρωμένος στην κουφάλα ενός βουνού: δεν τρώει για να μετρά επιτυχέστερα τους μύες του κορμιού του. Αν αγαπάς τον άλλο τον παιδεύεις μέχρι το κόκκαλο. Για τούτο ο Πεντζίκης παιδεύει αυτούς που αγαπά, γιατί έτσι προσ-παιδεύει και την αγάπη του άλλου προς το πρόσωπό του. Προκαλεί λοιπόν τον άλλο να ανταποκριθεί, να το δείξει, κάτι, βέβαια, που δεν μπορούσε 3 Πεντζίκης: Συνθέσεις της Απώλειας, Ίνδικτος 18 (Μάιος, 2004), Australia: Proceedings of the Biennial International Conference 723 of Greek Studies, Flinders University April 2003",

18 MΙΧΑΛΗΣ ΤΣΙΑΝΙΚΑΣ εύκολα να γίνει: Αγαπώ δεν μπορεί παρά να μ αγαπούν, δηλώνει ο ίδιος (1944: ζ ). Το συν-αίσθημα σχεδόν καταργείται, καταργείται επίσης ο ιδεαλισμός των σχέσεων. Ο άλλος δεν μπορεί παρά να θεωρηθεί ύλη, αντικείμενο από ύλη, η οποία πλάθεται και αναπλάθεται, αρχικά, χωρίς τις γνωστές συμβάσεις. Από την άποψη αυτή ο Πεντζίκης είναι ο πρωτοπόρος όχι της τέχνης αλλά του τρόπου με τον οποίο προσμετρά τη σωματική πλαστικότητα και τις φυσικές της συνέπειες. Αυτή είναι η φοβερή ένταση στην οποία εμπλέκεται ως τα μπούνια, από όπου και οι φαινομενικές αντιφάσεις που τον χαρακτηρίζουν: Πιστεύω σαν αλήθεια οτιδήποτε δημιουργεί σαν αντικειμενική του απεικόνιση το άτομο βγαλμένο από μια ενδελεχή μελέτη της πρώτης πλαστικής ουσίας του. Μέσα στη γενικότητα του ορθού λόγου διαπιστώνω άπειρη ποικιλία δυνατοτήτων. Δεν μπορώ ν αποκλείσω ως αδύνατη την περίπτωση της διάσωσης των τριών παίδων από την φωτιά της καμίνου (ό.π.: δ ). Εδώ το διαβάζουμε ανάγλυφο, πλαστικό, αλλά και αντιφατικό μαζί: για να πιστέψεις στο θαύμα χρειάζεσαι τη γενικότητα του ορθού λόγου. Ίσως εδώ πρέπει να γίνουμε πιο συγκεκριμένοι: η διάσωση των παίδων είναι το συλλογικό θαύμα που καθίσταται δυνατό όταν συλληφθεί ορθά, στερεά και αντικειμενικά, δηλαδή υλικά, όπως είδαμε πιο πάνω, όπως αγίζεις ένα εικόνισμα, τόσο ορθά. Η ύλη μόνον είναι άφθαρτη, αυτός είναι ο πιο υπερβατικός ορθολογισμός του Πεντζίκη, η πέτρα του, το νεκρό σώμα, σαν γεωλογικό απολίθωμα, δεμένα, όπως τα χέρια αγκαζέ. Τα διαβάζουμε, π.χ., διατυπωμένα σε απόσπασμα από το δεύτερο ποίημα των Εικόνων, γραμμένο στις 22 Σεπτεμβρίου 1943: Πλέκοντας τα χέργια μας στους καρπούς δεν πρόκειται για σένα ούτε για μένα ατενίζοντας αναπαυμένα υπάρχουμε οι δύο μαζί όλοι μαζί σε μια κοινότητα άνδρες και γυναίκες όπως είμαστε η βαργιά υλική πέτρα κρατεί τ αχνάρι σαν το φεστόνι της θάλασσας στην άμμο η αγάπη των μαλλιών διαφυλλάγεται (χ.σ.) Australia: Proceedings of the Biennial International Conference 724 of Greek Studies, Flinders University April 2003",

19 ΠΕΝΤΖΙΚΗΣ: ΑΓΚΑΖΕ Πώς να συνεχίσω; Μέσα στο πλαίσιο αυτό είμαστε τώρα έτοιμοι να αναφερθούμε σε μια άλλη συγγραφική εμμονή του Πεντζίκη, εκείνη της συνέχειας του αφηγηματικού λόγου. Είναι κάτι που ο ίδιος το επαναλαμβάνει και το υπογραμμίζει με κάθε ευκαιρία. Σημειώνει, π.χ., στα Ομιλήματά του: Το πρόβλημα το πώς θα εξακολουθήσω να γράφω είναι το πρόβλημα της συνεχείας, μετά μια οποιαδήποτε λύση καί διακοπή. Και συνεχίζει: Η διακοπή μοιάζει με το σταμάτημα στο χεῖλος ενός γκρεμού, μετά από μια έξοδο στη φύση (σ. 121). Στη συνέχεια μας εμπλέκει στην υπόθεση του Ανδρέα Δημακούδη, ο οποίος ως γνωστόν αυτοκτόνησε και αναστήθηκε. Τούτο το απίθανο σενάριο γίνεται δυνατό χάρη στην εικόνα που δανείζεται από τα γοργά και πλατιά νερά του ποταμού Ρήνου. Η εικόνα του ρέοντος ποταμού (ο ρέων ήρως) μπορεί να εξασφαλίσει τα πιο απροσδόκητα και αντιφατικά και μπορεί να ενσαρκώσει το πιο χαρμόσυνο βίωμα: ότι όλα στο βάθος κυλούν σε μια αέναη συνέχεια. Τότε ο θάνατος μπορεί να είναι κάτι το διαφορετικό από εκείνο που μας βυθίζει σε πένθος: Περασμένος αντίπερα, θα πει πεθαμένος. Ο πεθαμένος άνθρωπος είναι δίχως θέληση και γι αυτό, απαλλαγμένος από κάθε αίσθηση, γεμάτος χαρά, εντρυφεί στους κόσμους που βασιλεύει ο λόγος (ό.π.: 128). Και ολοκληρώνει: Στο σκότος καί στο βάθος που κάθε φορά περιπίπτω, δίχως να ξέρω πώς αυτό συμβαίνει, ανακαλύπτω τη συνέχεια των όσων θέλω να πω καί να αποδείξω, για τον άσαρκο Λόγο καί την πέρα από κάθε προσωπικό θέλημα αλήθεια (ό.π.: 129). Επιλέξαμε το παραπάνω παράδειγμα γιατί ενσαρκώνει βαθύτατες αλήθειες για τον τρόπο με τον οποίο ο Πεντζίκης φροντίζει να φτιάξει μια συνέχεια δική του και αποκλειστική. Η συχνότητα με την οποία θέτει το σχετικό θέμα είναι θεμελιώδης για τον ίδιο συχνά δηλώνει κάποιο αδιόρατο άγχος του για το πώς θα συνεχίσω, τις περισσότερες φορές όμως το σχετικό ερώτημα τίθεται ρητορικά για να μπορέσει ο ίδιος μέσα από τα πιο απροσδόκητα λαγούμια του λόγου να αποδείξει την βαθύτατη συνάφεια ζωής-κόσμου. Είναι πιστεύουμε η πιο θεαματική του θεολογία, γιατί είναι χωρητική για να θυμηθούμε κάτι Australia: Proceedings of the Biennial International Conference 725 of Greek Studies, Flinders University April 2003",

20 MΙΧΑΛΗΣ ΤΣΙΑΝΙΚΑΣ στο οποίο αναφερθήκαμε πιο πάνω. Έτσι δεν είναι τυχαίο ότι για τον ίδιο τα χρόνια, π.χ., είναι στρεμματική έκταση, όπου οικοδομείται ο λόγος του (ό.π.: 129). Άλλες φορές στρέφεται και κοιτάζει κατάματα τον αναγνώστη του: [...]η ιδέα της σύνθεσης με στεναχωρεί. [...] Και μη βρίσκοντας καμιά διέξοδο καταφεύγω προς υμάς, υποθετικοί αναγνώστες μου[...] (Συνοδεία: 15). Γράφω άτσαλα, σημειώνει αλλού (Αρχιτεκτονική: 126) και ανοίγει καινούριους δρόμους για να το εγείρει και πάλι ένα νευραλγικό ιστό λόγου. Κάποτε όμως και σχεδόν σε αντίθεση με όσα είδαμε πιο πάνω, ιδίως όσον αφορά στην αμεσότητα με την οποία δηλώνει το πιο δυνατό σφιχταγκάλιασμα με τη ζωή κάποτε, λοιπόν, αρχίζει να μιλά και για το έμμεσο βίωμα: Η ζωή μας δεν είναι αυτοσκοπός για να δικαιώνεται από μονάχη της. Χρειάζεται η έννοια του σκοπού που υπηρετεί, και αυτές οι έννοιες δεν βρίσκονται στην αμεσότητα. Χρειάζεται μια άλλη ζωή. Η λαχτάρα γι αυτό το έμμεσο γεγονός, που προσπαθώ να εξιχνιάσω, επιβάλλει στη διάθεσή μου το αποσπασματικό και χαώδες σε όσα διηγιέμαι (ό.π.: 126). Γρήγορα όμως ο ενήμερος αναγνώστης μπορεί και εδώ να διαγνώσει τη λαχτάρα για το άμεσο, αφού το χάσμα ανάμεσα στο έμμεσο και το άμεσο γεμίζει από μικροαφηγήσεις, δαιδαλώδεις και ματεριαλιστικές παρεκβάσεις, λεπτομέρειες απορριπτέου για άλλους αφηγηματικού υλικού. Τα παραπάνω δεν είναι βέβαια διλήμματα του Πεντζίκη, αλλά αποτελούν κάποια από τα θεμελιακότερα ζητήματα τέχνης, ιδίως στο πλαίσιο του μοντερνισμού, και χαρακτηρίζουν τις πιο κρίσιμες, αδιέξοδες, αλλά και ενδιαφέρουσες εξάρσεις της εκάστοτε πρωτοπορίας. Τα ίδια αυτά καυτά ερωτήματα ανιχνεύεται τόσο έντονα, αλλά με εντελώς διαφορετικά αποτελέσματα και στο Σεφέρη, π.χ., για να θίξουμε εδώ ένα άλλο επιφανέστατο παράδειγμα. Ο Σεφέρης είναι από τις ενδιαφέρουσες εκείνες περιπτώσεις που έχει αφομοιώσει όσο κανένας άλλος το σημαντικότερο μήνυμα του μοντερνισμού που είναι η αποθέωση της ποιητικής φράσης και, έμμεσα, της αποσπασματικής ουσίας της. Αυτό φαίνεται τόσο ξεκάθαρα και στις ποιητικές του καταγραφές αλλά και στις κριτικές του προσεγγίσεις. Εδώ, στις κρίσιμες αυτές Συμπληγάδες, συναντιούνται οι δυο τους Σεφέρης Australia: Proceedings of the Biennial International Conference 726 of Greek Studies, Flinders University April 2003",

21 ΠΕΝΤΖΙΚΗΣ: ΑΓΚΑΖΕ και Πεντζίκης με τα ίδια ερωτήματα, αλλά με τόσο διαμετρικά αντίθετη προοπτική. Όμως τα πάντα στο Σεφέρη λειτουργούν με την αμείλικτη ανάγκη του ελέγχου, της λογικής συνάφειας, της συνειρμικής σοβαρότητας και διδακτικής υποχρέωσης. Έτσι, παρά το ότι ο ίδιος έχει σαφώς περάσει στο ρεύμα του μοντερνισμού δεν έχει αφεθεί απολύτως στην ελεύθερη ροή του. Αν, π.χ., τα αποσπάσματα και τα θραύσματα τον αποσχολούν τόσο πολύ, στο βάθος όμως τα ενοποιούν σαν μπετόν αρμέ η βαριά και αδυσώπητη μοίρα, το ακαριαίο πάγωμα: όλα γυρεύουν τη μνημειακή τους ώρα. Τούτα μπορεί να γίνουν ευδιάκριτα, αν, π.χ., δει κανείς προσεκτικά το κείμενο του Σεφέρη Οι Ώρες της Κυρίας Έρσης που, όπως ξέρουμε, αφορά στο έργο του Πεντζίκη, Το Μυθιστόρημα της Κυρίας Έρσης. Η Έρση: όταν ο Σεφέρης διαλύει τους αρραβώνες του Ας είμαστε δίκαιοι με το νομπελίστα. Αρχικά θα πρέπει να πούμε ότι το σχετικό κείμενο του Σεφέρη πρέπει να θεωρηθεί ως το καλύτερο κριτικό του κείμενο. Σημασία δεν έχουν τόσο οι απόψεις του όσο το μοναδικό σκηνοθετικό του άνοιγμα, κάτι που δεν θα επιχειρήσει σχεδόν ποτέ άλλοτε, πριν ή μετά από το κείμενό του για τον Πεντζίκη. Στο κείμενό του ο Σεφέρης επιτέλους κατορθώνει να αποβάλει αρκετά το βαρύ και αρνητικό κλίμα που συχνά συνοδεύουν ποίηση και κριτικά του κείμενα. Ο Πεντζίκης είναι σαν να τον έχει σαγηνεύσει ολοκληρωτικά. Τούτο, εν πολλοίς, οφείλεται στο ότι άθελά του ίσως μιμείται τον Πεντζίκη, όπως θα το κάνει τακτικότερα και με τον Καβάφη. Το ότι μιμείται δεν είναι δική μας διαπίστωση μόνο. Ο Νίκος Καχτίτσης, σχολιάζοντας το σχετικό κείμενο του ποιητή για την Έρση, τού αναφέρει σε επιστολή που του στέλνει στις 14 Μαρτίου 1968: Ας σημειωθεί ότι το γράψιμό σας έχει άφθονα πετζικικά στοιχεία (υπογραμμίζει ο ίδιος. Σεφέρης, 1987:86). Στο σημείο αυτό θα μπορούσαμε να επεκταθούμε στον πετζικισμό του Σεφέρη. Θα διαπιστώναμε τότε ότι ο Σεφέρης διαστέλλει τις αισθήσεις του να χωρέσουν μια ευρύτερη πραγματικότητα και Australia: Proceedings of the Biennial International Conference 727 of Greek Studies, Flinders University April 2003",

22 MΙΧΑΛΗΣ ΤΣΙΑΝΙΚΑΣ ένα σαρκωμένο όνειρο, γίνεται ακόμη πιο περιεκτικός σε ό,τι αφορά το κενό, π.χ., στο οποίο για δεκαετίες είχε αφεθεί ο ίδιος με τρόπο σχεδόν αδιαπραγμάτευτο. Ας δώσουμε εδώ ένα μόνο παράδειγμα: Σε σχέση με τα αρχαία ελληνικά αποσπάσματα, στη σελίδα 45, ο ποιητής θα σημειώσει καθώς περπατά στην Ακρόπολη και διαβάζει μια αρχαία επιγραφή χαραγμένη, όπως σημειώνει ο ίδιος, κατάσαρκα στο βράχο : Πρώτη φορά που την κοίταξα προσεκτικά και τη συλλάβησα: ΓΗΣ ΚΑΡ ΠΟΦΟΡΟΥ ΚΑΤΑ ΜΑΝ ΤΕΙΑΝ Τόλμησα να συλλογιστώ πως αυτό το άνθος της πέτρας ήταν για την Κυρία Έρση. Στις καλύτερες στιγμές της είναι ριζωμένη στη γη την καρποφόρα και στο όραμα της μαντείας. Είναι αλήθεια μια σπάνια στιγμή για το Σεφέρη (το λέει εξάλλου: πρώτη φορά ), ο οποίος συχνά θρηνεί τα σπασμένα αγάλματα, να σταθεί τόσο ευοίωνα μπροστά σε μια αρχαία επιγραφή. Είναι σαν να διαβάζει κανείς το γνωστότατο ποίημα του Καβάφη ( Με δυσκολία διαβάζω στην πέτρα την αρχαία ) μόνο που εδώ η άμεση επίδραση που ασκείται στο Σεφέρη προέρχεται από τον Πεντζίκη. Θυμίζουμε ότι το κείμενο του Σεφέρη για την Έρση είναι αποσπασματικό, ημερολογιακό, αλλά γεμάτο χυμούς ζωντανούς και κατάσαρκα βιώματα. Η ενσάρκωση του Σεφέρη είναι τόσο διαπεραστική που θα τον οδηγήσει να μιλήσει στο κείμενο αυτό για ένυλη αγάπη (σ. 36) και να παραπέμψει ενθουσιαστικά στο ακόλουθο απόσπασμα του Πεντζίκη: Ψαύοντας λοιπόν το ανάγλυφο, χαίρομαι τον άνθρωπο. Αλήθεια αδιαμφισβήτητη το σώμα του. Σε όποια ενδεχομένως παρεξήγηση και πλάνη αν περιπίπτω, αντιλαμβάνομαι ότι μόνο διά του σώματος μπορώ να δοξάσω πλήρως τον Κύριο. Το καλό ανθρώπινο σώμα (σ. 65). Φυσικά κάτι τέτοιο ο Σεφέρης δεν θα μπορούσε να τα σημειώσει τόσο άνετα γνωρίζουμε πόσο αναπηρικά, αναφέρεται συνήθως στο σώμα. Τούτο θα μπορούσε να συνοδευτεί και με το ακόλουθο, καθώς Australia: Proceedings of the Biennial International Conference 728 of Greek Studies, Flinders University April 2003",

23 ΠΕΝΤΖΙΚΗΣ: ΑΓΚΑΖΕ ο Σεφέρης συγκρατεί μια ευφυέστατη παρατήρηση του Πεντζίκη για την τραγική υπόσταση του Ορέστη. Εδώ ο Ορέστης δεν υποφέρει από κάποιο αόριστο ψυχικό ρήγμα αλλά γιατί υπεξαιρεί (παίρνει ενέχυρο, όπως είδαμε πιο πάνω) το σώμα της μητέρας του: Ενδιαφέρουσα και εξαιρετικά ευαίσθητη ερμηνεία των Ευμενίδων: ο γιος της όμως [της Κλυταιμνήστρας], θέλοντας να επιβάλει τη δικαιοσύνη μιας ανθρώπινης γνώμης, μετέφερε νεκρό ολόκληρο το σώμα της μάνας του μέσα στα προσωπικά του όνειρα. Οι Ερινύες, βγαίνοντας από τα μνήματα του σκοτεινού Άδη, μετά από μια τέτοια υπεξαίρεση, κυνηγάν τον Ορέστη (σ. 64). Όλα τούτα (και πολλά άλλα) τα δέχεται τόσο ανακουφιστικά ο Σεφέρης καθώς προκύπτουν από την ολική και υλική στάση του Πεντζίκη. Αν όμως ο Σεφέρης δέχεται τόσο χαρμόσυνα κάποια μηνύματα του Πεντζίκη, εν τούτοις δεν μπορεί πάντα να αποφύγει τον κριτικό ορθολογισμό του. Για τούτο και στη σελίδα 36 σημειώνει: τη γραφή της Κυρίας Έρσης θα την έλεγα: ονειρική (όχι ονειρώδη, όπως είναι τα μάτια ή τα χείλια στον Καβάφη). Το σημειώνουμε αυτό όχι γιατί δεν μπορεί να κρύβει κάποια αλήθεια, αλλά για τη γνωστή μανία του Σεφέρη να εισαγάγει παρόμοιους διαχωρισμούς ως πρωτότυπες ιδέες. Στο ίδιο πνεύμα επίσης, στη σελίδα 20, γράφει για τα αγάλματα, επαναλαμβάνοντας κάτι από τα επίμονα και διακριτικά κλισέ του και κάτι το οποίο δεν θα απασχολούσε ποτέ, έτσι, τον Πεντζίκη: Μπήκα στο βασιλικό περιβόλι και στάθηκα εμπρός στην αποκαρδιωτική προτομή του Σολωμού. Ο Σολωμός εδώ, ο Σικελιανός στους Δελφούς, δεν ξέρω ποιος αλλού. Θεέ μου, λυπήσου τους ποιητές μας. Η κόλασή τους είναι αυτά τα αγάλματα (σ. 21). Ιδού ακόμη ένα άλλο πρωτοκλασάτο κλισέ του Σεφέρη: Όποιος γράφει στον ηλιόλουστο τόπο μας, παραπατά στα σκοτεινά (σ. 37). Αυτό δεν είναι κάτι περαστικό για το Σεφέρη. Είναι υπόθεση εργασίας επιτακτικά έντονης και πολύχρονης που κανονίζει αμείλικτα όχι μόνο το καλούπι της σκέψης του, αλλά και τη βαθύτερη συνείδησή του, εκεί που αρθρώνονται οι αρχικές γλωσσικές συλλαβές: βασικά, μόνιμα και στερεοτυπικά γονιμοποιούν τις έννοιες σταμάτημα, συγκοπή, κενό, ασυνέχεια κτλ. Για τούτο, τέλος, στη σελίδα 23, Australia: Proceedings of the Biennial International Conference 729 of Greek Studies, Flinders University April 2003",

24 MΙΧΑΛΗΣ ΤΣΙΑΝΙΚΑΣ καθώς κοιτάζει ένα παιδάκι να διασκεδάζει, χτυπώντας με ένα καλάμι την επιφάνεια νερών, σημειώνει: Όσο πιο νέοι, τόσο πιο άγριοι είμαστε όταν γενιόμαστε, πρέπει να ήμασταν μωρά-ανθρωποφάγοι. Από τη μεγάλη καγκελόπορτα της λεωφόρου μπαίνουν τώρα πολλές μαθήτριες ντυμένες γαλάζιες πουκαμίσες. Περίεργο: τα πρόσωπά τους είναι νέα, αλλά οι μορφασμοί τους και οι χειρονομίες πολύ ηλικιωμένων γυναικών. Δυο πράγματα εδώ: το ξαφνικό πέρασμα από χρόνο ενεστώτα ( είμαστε, γενιόμαστε ) σε χρόνο παρελθοντικό ( ήμασταν ): χρονική συγκοπή και: η προβλεπόμενη παρατήρησή του για τα ηλικιωμένα-κορίτσια: νοηματική συγκοπή. Φυσιολογικά τούτο περικλείει με μια άλλη σκηνή καθώς ο Σεφέρης στήνει αυτί στην έξοδο κάποιου μαγαζιού και ακούει μια μαυροφορεμένη γυναίκα να λέει σε μιαν άλλη: Χάρηκα που σάς είδα. Και η άλλη: Αχ! Εγώ ξέχασα πια τη χαρά. Σχολιάζει ο Σεφέρης: Δράμα πώς συνεννοούνται οι άνθρωποι. Το εύ-λογο αυτό επεισόδιο ο Πεντζίκης θα το προσλάμβανε εντελώς διαφορετικά. 4 Για τούτο ο Σεφέρης στην αρχή του κειμένου του θα μιλήσει για σκιερές ζώνες στο έργο του Πεντζίκη: το γράψιμό του παρουσιάζει τέτοιες σκιερές ζώνες που σου ξυπνούν την επιθυμία να τις εξερευνήσεις (σ. 13). Το πράγμα γίνεται πολύ πιο ενδιαφέρον όταν ο Σεφέρης περάσει στη γραμματική του Πεντζίκη. Για τη λανθασμένη χρήση χωρίων του Πεντζίκη γίνεται αμείλικτος: Αφού όμως τό χει φυσικό ν αδιαφορεί για τις λεπτομέρειες σαν αυτές που σημείωσα πιο παραπάνω, θα ευχόμουν να του δώσει ο θεός ν αποχτήσει έναν συνεργάτη, για την ορθογράφηση των κειμένων του, με δικτατορική εξουσία. Πρέπει να βρει τον τρόπο να τα καθαρίσει από κάτι τέτοιους λεκέδες (υπογραμμίζει ο ίδιος, σ. 56). Στο εκδοτικό επίπεδο αντιδρά επαγγελματικά στο αισθητικό όμως μας αφήνει άναυδους για τη σχετική αυστηρότητα. Το 4 Για τούτο, αρκετές φορές ο Σεφέρης καταφεύγει σε τόπους διλήματα. Με αφορμή μιας υποτιθέμενης ρήσης του Τζιακομέτι αν μου έλεγαν σε μια πυρκαγιά να σώσω έναν Ρέμπραντ ή ένα γατί, θα έσωζα το γατί, ο Σεφέρης συνεχίζει: αν είχα σε μια καταστροφή να σώσω τα ποιήματα του Ομήρου ή μια ζωηρότατη σουσουράδα, τι θα διάλεγα; Το όμορφο πουλάκι; (σ. 26). Australia: Proceedings of the Biennial International Conference 730 of Greek Studies, Flinders University April 2003",

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Επιμέλεια εργασίας: Παναγιώτης Γιαννόπουλος Περιεχόμενα Ερώτηση 1 η : σελ. 3-6 Ερώτηση 2 η : σελ. 7-9 Παναγιώτης Γιαννόπουλος Σελίδα 2 Ερώτηση 1 η Η συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις.

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις. Α ομάδα ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1. Η συγγραφέας του βιβλίου μοιράζεται μαζί μας πτυχές της ζωής κάποιων παιδιών, άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε δυσάρεστες. α) Ποια πιστεύεις ότι είναι τα μηνύματα που θέλει να περάσει μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς A...Τα αισθήματα και η ενεργεία που δημιουργήθηκαν μέσα μου ήταν μοναδικά. Μέσα στο γαλάζιο αυτό αυγό, ένιωσα άτρωτος, γεμάτος χαρά και αυτοπεποίθηση.

Διαβάστε περισσότερα

Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής

Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής Ο Μικρός Πρίγκιπας έφτασε στη γη. Εκεί είδε μπροστά του την αλεπού. - Καλημέρα, - Καλημέρα, απάντησε ο μικρός πρίγκιπας, ενώ έψαχνε να βρει από πού ακουγόταν η

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Μόνο με το αίσθημα μπορείς να διδάξεις. Αν καθήσεις στην έδρα η ποίηση θα φύγει από το παράθυρο. «Κώστας Μόντης» Βασικές αρχές: 1) Το λογοτεχνικό

Διαβάστε περισσότερα

Αϊνστάιν. Η ζωή και το έργο του από τη γέννησή του έως το τέλος της ζωής του ΦΙΛΟΜΗΛΑ ΒΑΚΑΛΗ-ΣΥΡΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΥ. Εικόνες: Νίκος Μαρουλάκης

Αϊνστάιν. Η ζωή και το έργο του από τη γέννησή του έως το τέλος της ζωής του ΦΙΛΟΜΗΛΑ ΒΑΚΑΛΗ-ΣΥΡΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΥ. Εικόνες: Νίκος Μαρουλάκης ΜΕΓΑΛΟΙ ΕΦΕΥΡΕΤΕΣ - ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΕΣ ΦΙΛΟΜΗΛΑ ΒΑΚΑΛΗ-ΣΥΡΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΥ Αϊνστάιν Η ζωή και το έργο του από τη γέννησή του έως το τέλος της ζωής του Εικόνες: Νίκος Μαρουλάκης Περιεχόµενα Κεφάλαιο 1:...3 Κεφάλαιο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του Σολωμού. Το μεταφυσικό στοιχείο εντοπίζεται λόγου χάρη στο στίχο 54 όπου ανιχνεύουμε

Διαβάστε περισσότερα

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου]

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας: Σεμίραμις Αμπατζόγλου Τάξη: Γ'1 Γυμνασίου

Διαβάστε περισσότερα

Γιώργης Παυλόπουλος. Τι είναι ποίηση...

Γιώργης Παυλόπουλος. Τι είναι ποίηση... Γιώργης Παυλόπουλος Τι είναι ποίηση... "Αν ένα πουλί μπορούσε να πει με ακρίβεια τι τραγουδάει, γιατί τραγουδάει, και τι είναι αυτό που το κάνει να τραγουδάει, δεν θα τραγούδαγε". Κυρίες και Κύριοι Φίλες

Διαβάστε περισσότερα

Μεγάλο βραβείο, μεγάλοι μπελάδες. Μάνος Κοντολέων. Εικονογράφηση: Τέτη Σώλου

Μεγάλο βραβείο, μεγάλοι μπελάδες. Μάνος Κοντολέων. Εικονογράφηση: Τέτη Σώλου Συλλογή Περιστέρια 148 Εικονογράφηση εξωφύλλου: Εύη Τσακνιά 1. Το σωστό γράψιμο Έχεις προσέξει πως κάποια βιβλία παρακαλούμε να μην τελειώσουν ποτέ κι άλλα, πάλι, από την πρώτη κιόλας σελίδα τα βαριόμαστε;

Διαβάστε περισσότερα

Δεκατέσσερις ιστορίες ζητούν συγγραφέα

Δεκατέσσερις ιστορίες ζητούν συγγραφέα ΓΙΩΡΓΟΣ Σ. ΔΡΟΥΛΙΑΣ Δεκατέσσερις ιστορίες ζητούν συγγραφέα Παραγωγή λόγου για την Ε και την ΣΤ Δημοτικού ΠΡΟΛΟΓΟΣ Για να κρατάς αυτό το βιβλίο στα χέρια σου, σημαίνει ότι θέλεις να μάθεις να εκφράζεσαι

Διαβάστε περισσότερα

ένας τρόπος να μιλήσουμε στα παιδιά για αξίες και συναισθήματα»

ένας τρόπος να μιλήσουμε στα παιδιά για αξίες και συναισθήματα» Ημερομηνία 8/4/2015 Μέσο Συντάκτης Link http://artpress.sundaybloody.com/ Βασίλης Κάργας http://goo.gl/di6ugf Μαρίνα Γιώτη, συγγραφέαςεικονογράφος : «Τα παραμύθια είναι ένας τρόπος να μιλήσουμε στα παιδιά

Διαβάστε περισσότερα

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη»

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Συνέντευξη στην Ελευθερία Καμπούρογλου Το «Μια συγνώμη για το τέλος» είναι η νέα συγγραφική δουλειά της Λένας Μαντά, που μόλις

Διαβάστε περισσότερα

Στην ζωή πρέπει να ξέρεις θα σε κάνουν να υποφέρεις. Μην λυγίσεις να σταθείς ψηλά! Εκεί που δεν θα μπορούν να σε φτάσουν.

Στην ζωή πρέπει να ξέρεις θα σε κάνουν να υποφέρεις. Μην λυγίσεις να σταθείς ψηλά! Εκεί που δεν θα μπορούν να σε φτάσουν. Αποστόλη Λαμπρινή (brines39@ymail.com) ΔΥΝΑΜΗ ΨΥΧΗΣ Στην ζωή πρέπει να ξέρεις θα σε κάνουν να υποφέρεις Μην λυγίσεις να σταθείς ψηλά! Εκεί που δεν θα μπορούν να σε φτάσουν. Θα σε χτυπάνε, θα σε πονάνε,

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η καλλιέργεια της ικανότητας για γραπτή έκφραση πρέπει να αρχίζει από την πρώτη τάξη. Ο γραπτός λόγος χρειάζεται ως μέσο έκφρασης. Βέβαια,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΔΡΑΣΗ ΑΠΟ ΤΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΟΥ ΤΡΟΜΟΥ

ΑΠΟΔΡΑΣΗ ΑΠΟ ΤΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΟΥ ΤΡΟΜΟΥ ΑΠΟΔΡΑΣΗ ΑΠΟ ΤΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΟΥ ΤΡΟΜΟΥ - Α,α,α,α,α,α,α! ούρλιαξε η Νεφέλη - Τρομερό! συμπλήρωσε η Καλλιόπη - Ω, Θεέ μου! αναφώνησα εγώ - Απίστευτα τέλειο! είπε η Ειρήνη και όλες την κοιτάξαμε λες και είπε

Διαβάστε περισσότερα

Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015

Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015 Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015 Δημητριάννα Σκουρτσή Γ2 Σχολικό έτος 2014-15 Τάξη Γ Γυμνασίου Λογοτεχνικό Εξωσχολικό

Διαβάστε περισσότερα

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα.

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα. Ήρθε ένας νέος μαθητής στην τάξη. Όλοι τον αποκαλούν ο «καινούριος». Συμφωνείς; 1 Δεν είναι σωστό να μη φωνάζουμε κάποιον με το όνομά του. Είναι σαν να μην τον αναγνωρίζουμε. Σωστά. Έχει όνομα και με αυτό

Διαβάστε περισσότερα

Κάπως έτσι ονειρεύτηκα την Γραμμική Αρμονική Ταλάντωση!!! Μπορεί όμως και να ήταν.

Κάπως έτσι ονειρεύτηκα την Γραμμική Αρμονική Ταλάντωση!!! Μπορεί όμως και να ήταν. Ένα όνειρο που ονειρεύεσαι μόνος είναι απλά ένα όνειρο. Ένα όνειρο που ονειρεύεσαι με άλλους μαζί είναι πραγματικότητα. John Lennon Κάπως έτσι ονειρεύτηκα την Γραμμική Αρμονική Ταλάντωση!!! Μπορεί όμως

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82 ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82 1.Α. Ο ρόλος και η λειτουργία του Προλόγου ως δομικό στοιχείο της τραγωδίας: Ο πρόλογος μιας τραγωδίας αποτελεί τα πρώτο από τα απαγγελλόμενα μέρη και εκτελείται από τους

Διαβάστε περισσότερα

Νικηφόρου Βρεττάκου: «ύο µητέρες νοµίζουν πως είναι µόνες στον κόσµο» (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 253-254)

Νικηφόρου Βρεττάκου: «ύο µητέρες νοµίζουν πως είναι µόνες στον κόσµο» (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 253-254) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Νικηφόρου Βρεττάκου: «ύο µητέρες νοµίζουν πως είναι µόνες στον κόσµο» (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 253-254) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. Τι εκφράζει

Διαβάστε περισσότερα

Naoki HigasHida. Γιατί χοροπηδώ. Ένα αγόρι σπάει τη σιωπή του αυτισμού. david MiTCHELL. Εισαγωγή:

Naoki HigasHida. Γιατί χοροπηδώ. Ένα αγόρι σπάει τη σιωπή του αυτισμού. david MiTCHELL. Εισαγωγή: Naoki HigasHida Γιατί χοροπηδώ Ένα αγόρι σπάει τη σιωπή του αυτισμού Εισαγωγή: david MiTCHELL 41 Ε13 Προτιμάς να είσαι μόνος σου; «Α, μην ανησυχείτε γι αυτόν προτιμά να είναι μόνος του». Πόσες φορές το

Διαβάστε περισσότερα

Οι αριθμοί σελίδων με έντονη γραφή δείχνουν τα κύρια κεφάλαια που σχετίζονται με το θέμα. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΜΑ

Οι αριθμοί σελίδων με έντονη γραφή δείχνουν τα κύρια κεφάλαια που σχετίζονται με το θέμα. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΜΑ Τί σε απασχολεί; Διάβασε τον κατάλογο που δίνουμε παρακάτω και, όταν συναντήσεις κάποιο θέμα που απασχολεί κι εσένα, πήγαινε στις σελίδες που αναφέρονται εκεί. Διάβασε τα κεφάλαια, που θα βρεις σ εκείνες

Διαβάστε περισσότερα

0001 00:00:11:17 00:00:13:23. Έλα δω να δεις. 0002 00:00:13:23 00:00:15:18. Η Χλόη είναι αυτή; 0003 00:00:16:21 00:00:18:10. Ναι.

0001 00:00:11:17 00:00:13:23. Έλα δω να δεις. 0002 00:00:13:23 00:00:15:18. Η Χλόη είναι αυτή; 0003 00:00:16:21 00:00:18:10. Ναι. 0001 00:00:11:17 00:00:13:23 Έλα δω να δεις. 0002 00:00:13:23 00:00:15:18 Η Χλόη είναι αυτή; 0003 00:00:16:21 00:00:18:10 Ναι. 0004 00:01:06:17 00:01:07:17 Σου έδειξα τη φωτογραφία; 0005 00:01:07:17 00:01:10:10

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΦΑΣΗ 1 η )

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΦΑΣΗ 1 η ) ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΦΑΣΗ 1 η ) 1 ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΟΥ JACKSON POLLOCK ΣΤΟΝ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟ WILLIAM WRIGHT ΤΟ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ ΤΟΥ 1950. Το καλοκαίρι του 1950 o δημοσιογράφος William Wright πήρε μια πολύ ενδιαφέρουσα ηχογραφημένη

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτινη αγκαλιά. Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου

Χάρτινη αγκαλιά. Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου Χάρτινη αγκαλιά Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου Εργασίες 1 α ) Κατά τη γνώμη μου, το βιβλίο που διαβάσαμε κρύβει στις σελίδες του βαθιά και πολύ σημαντικά μηνύματα, που η συγγραφέας θέλει να μεταδώσει

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ (ΘΥΜΟΣ) ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΑΥΤΟΕΚΤΙΜΗΣΗΣ

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ (ΘΥΜΟΣ) ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΑΥΤΟΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ (ΘΥΜΟΣ) ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΑΥΤΟΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: 1. Ανάπτυξη και Ενδυνάμωση του Εαυτού 3. Δημιουργία και Βελτίωση Κοινωνικού Εαυτού ΥΠΟΕΝΟΤΗΤΑ: 1.2 Συναισθηματική Εκπαίδευση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ από τον ευρύτερο χώρο του πολιτισμού

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ από τον ευρύτερο χώρο του πολιτισμού ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ από τον ευρύτερο χώρο του πολιτισμού Σταύρος Κούλας Γραφίστας - Πώς ορίζεται το επάγγελμά σας, και ποιες είναι οι παραλλαγές του; H γραφιστική είναι ένα επάγγελμα που ορίζει τη σχέση του ανθρώπου

Διαβάστε περισσότερα

Extract from the book Play and Laugh- Language games for teaching Greek as a foreign. language. by Ifigenia Georgiadou, 2004, Hellenic Culture Centre

Extract from the book Play and Laugh- Language games for teaching Greek as a foreign. language. by Ifigenia Georgiadou, 2004, Hellenic Culture Centre Απόσπασμα από το βιβλίο Παίξε-Γέλασε/ γλωσσικά παιχνίδια για τη διδασκαλία της ελληνικής ως ξένης γλώσσας Της Ιφιγένειας Γεωργιάδου, 2004, εκδ. Κέντρο Ελληνικού Πολιτισμού Extract from the book Play and

Διαβάστε περισσότερα

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ 2015 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΠΙΒΛΕΠΟΥΣΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: ΓΡΙΒΑ ΕΛΕΝΗ 5/2/2015 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Αυτό το portfolio φτιάχτηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΟΥΙΛΙΑΜ ΛΑΝΤΕΪ συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη

ΟΥΙΛΙΑΜ ΛΑΝΤΕΪ συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη Ημερομηνία 25/2/2015 Μέσο Συντάκτης Link diastixo.gr Ελπιδοφόρος Ιντζέμπελης http://diastixo.gr/sinentefxeis/xenoi/3524-william-landay ΟΥΙΛΙΑΜ ΛΑΝΤΕΪ συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη Δημοσιεύτηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #14. «Ο μικρός βλάκας» (Τραγάκι Ζακύνθου - Επτάνησα) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #14. «Ο μικρός βλάκας» (Τραγάκι Ζακύνθου - Επτάνησα) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #14 «Ο μικρός βλάκας» (Τραγάκι Ζακύνθου - Επτάνησα) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #14 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε όλα

Διαβάστε περισσότερα

Τηλ./Fax: 210.62.19.712, Τηλ: 210.6218.894 www.apolito.gr e-mail:info@apolito.gr Λεωφόρος Μαραθώνος &Χρυσοστόµου Σµύρνης 3,

Τηλ./Fax: 210.62.19.712, Τηλ: 210.6218.894 www.apolito.gr e-mail:info@apolito.gr Λεωφόρος Μαραθώνος &Χρυσοστόµου Σµύρνης 3, «...Πλαστήκαµε για να µην είµαστε µονάχοι. Για τούτο η καρδιά µας ασταµάτητα διψά για τους άλλους. Χωρίς το διάλογο των υπάρξεων µας η ζωή φαίνεται αδειανή, ερηµωµένη, αδικαιολόγητη. Ζούµε και πλησιάζουµε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ τεύχος Β

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ τεύχος Β ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ τεύχος Β Ελένη ΚΑΜΠΕΡΗ - ΤΖΟΥΡΙΑΔΟΥ Σχολική Σύμβουλος Προσχολικής Αγωγής Σταυρούλα ΠΑΝΤΑΖΗ Νηπιαγωγός ΙΩΑΝΝΙΝΑ 2004 1 λίγα λόγια για τις δραστηριότητες Στο τεύχος αυτό περιλαμβάνονται:

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το όνειρο Ένα ζευγάρι περιμένει παιδί. Τότε αρχίζει να ονειρεύεται αυτό το παιδί. Κτίζει την εικόνα ενός παιδιού μέσα στο μυαλό του. Βάσει αυτής της εικόνας, κάνει

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑΞΗ Γ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ από τη δασκάλα Στέλλα Σάββα Παττίδου

ΤΑΞΗ Γ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ από τη δασκάλα Στέλλα Σάββα Παττίδου ΤΑΞΗ Γ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ από τη δασκάλα Στέλλα Σάββα Παττίδου ΚΕΙΜΕΝΙΚΟ ΕΙΔΟΣ:ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ Θέμα: Περιγραφή προσώπου Τίτλος: «ο παππούς μου» Α. ΠΡΟΣΥΓΓΡΑΦΙΚΟ ΣΤΑΔΙΟ 1. Φάση Αυθεντικοποίησης (3Χ40 λεπτά) Προβληματισμός

Διαβάστε περισσότερα

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός»

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 «Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» (Φλώρινα - Μακεδονία Καύκασος) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011

Διαβάστε περισσότερα

Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο

Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο Ο Ηλίας ανεβαίνει Ψηλά Ψηλότερα Κάθε Μάρτιο, σε μια Χώρα Κοντινή, γινόταν μια Γιορτή! Η Γιορτή των Χαρταετών. Για πρώτη φορά,

Διαβάστε περισσότερα

ÈÅÌÁÔÁ 2007 ÏÅÖÅ. Α. ΚΕΙΜΕΝΟ ιονύσιο Σολωµό «Ο Κρητικό» Επαναληπτικά Θέµατα ΟΕΦΕ 2007

ÈÅÌÁÔÁ 2007 ÏÅÖÅ. Α. ΚΕΙΜΕΝΟ ιονύσιο Σολωµό «Ο Κρητικό» Επαναληπτικά Θέµατα ΟΕΦΕ 2007 Α. ΚΕΙΜΕΝΟ ιονύσιο Σολωµό «Ο Κρητικό» 3 3 4 σαν πέτρες µε βυθίζουν! 4 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Θέµατα της Επτανησιακής Σχολής που απαντούν στα δοθέντα αποσπάσµατα

Διαβάστε περισσότερα

Μαθημα 1. Η λατρεία στη ζωή των πιστών σήμερα

Μαθημα 1. Η λατρεία στη ζωή των πιστών σήμερα Μαθημα 1. Η λατρεία στη ζωή των πιστών σήμερα ΣΤΟΧΟΙ: Οι μαθητές να 1. Διατυπώνουν τους προβληματισμούς τους γύρω από τη λατρεία. 2. Υποστηρίζουν με επιχειρήματα ότι στη χριστιανική θρησκεία η λατρεία

Διαβάστε περισσότερα

Έρικα Τζαγκαράκη. Τα Ηλιοβασιλέματα. της μικρής. Σταματίας

Έρικα Τζαγκαράκη. Τα Ηλιοβασιλέματα. της μικρής. Σταματίας Έρικα Τζαγκαράκη Τα Ηλιοβασιλέματα της μικρής Σταματίας στην μικρη Ριτζάκη Σταματία-Σπυριδούλα Τα Ηλιοβασιλέματα της μικρής Σταματίας ISBN: 978-618-81493-0-4 Έρικα Τζαγκαράκη Θεσσαλονίκη 2014 Έρικα Τζαγκαράκη

Διαβάστε περισσότερα

Σοφία Παράσχου. «Το χάνουμε!»

Σοφία Παράσχου. «Το χάνουμε!» 1 Σειρά Σπουργιτάκια Εκδόσεις Πατάκη «Το χάνουμε!» Σοφία Παράσχου Εικονογράφηση: Βαγγέλης Ελευθερίου Σελ. 52 Δραστηριότητες για Α & Β τάξη Συγγραφέας: Η Σοφία Παράσχου γεννήθηκε στην Κάρπαθο και ζει στην

Διαβάστε περισσότερα

Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2

Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2 Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2 Συνέντευξη στη Μαίρη Γκαζιάνη «Τελικά οι σύγχρονοι Έλληνες φέρουμε στο αίμα μας το dna των αρχαίων προγόνων

Διαβάστε περισσότερα

4. Η τέχνη στο πλαίσιο της φιλοσοφίας του Χέγκελ για την ιστορία

4. Η τέχνη στο πλαίσιο της φιλοσοφίας του Χέγκελ για την ιστορία 4. Η τέχνη στο πλαίσιο της φιλοσοφίας του Χέγκελ για την ιστορία Α1. Ερωτήσεις γνώσης - κατανόησης 1. Πώς συλλαµβάνει ο Χέγκελ τη σχέση ιστορίας και πνεύµατος και ποιο ρόλο επιφυλάσσει στο πνεύµα; 2. Τι

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΣ ΘΑ ΚΑΝΩ ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΜΟΥ ΝΑ ΑΓΑΠΗΣΕΙ ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ;

ΠΩΣ ΘΑ ΚΑΝΩ ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΜΟΥ ΝΑ ΑΓΑΠΗΣΕΙ ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ; Ημερομηνία 23/07/2015 Μέσο Συντάκτης Link diavasame.gr Ευμορφία Ζήση http://www.diavasame.gr/page.aspx?itemid=ppg1396_2146 ΠΩΣ ΘΑ ΚΑΝΩ ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΜΟΥ ΝΑ ΑΓΑΠΗΣΕΙ ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ; 23.07.2015 Συντάκτης: Ευμορφία

Διαβάστε περισσότερα

Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα»

Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα» Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα» Α] Ασκήσεις κλειστού τύπου (Σωστό Λάθος) Για τον Πλάτωνα οι καθολικές έννοιες, τα «καθόλου», δεν είναι πράγματα ξεχωριστά

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:Lazarus Διασκευή:SarahS. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children www.m1914.org

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους Εφηβεία και Πρότυπα Τι σημαίνει εφηβεία; Η εφηβεία είναι η περίοδος της ζωής του ανθρώπου που αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Είναι μια εξελικτική φάση που κατά τη

Διαβάστε περισσότερα

Βιτσέντζου Κορνάρου: Ερωτόκριτος β. [Ήρθεν η ώρα κι ο καιρός] (στίχοι 767-818) (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 80-82)

Βιτσέντζου Κορνάρου: Ερωτόκριτος β. [Ήρθεν η ώρα κι ο καιρός] (στίχοι 767-818) (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 80-82) 1. KEIMENO Βιτσέντζου Κορνάρου: Ερωτόκριτος β. [Ήρθεν η ώρα κι ο καιρός] (στίχοι 767-818) (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 80-82) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. Σε ποιο

Διαβάστε περισσότερα

Αν και η πρώτη αντίδραση από πολλούς είναι η γελοιοποίηση για τη ανάλυση τέτοιων θεμάτων, παρόλα αυτά τα ερωτηματικά υπάρχουν.

Αν και η πρώτη αντίδραση από πολλούς είναι η γελοιοποίηση για τη ανάλυση τέτοιων θεμάτων, παρόλα αυτά τα ερωτηματικά υπάρχουν. Είναι γνωστή σε όλους η σειρά επιστημονικής φαντασίας Star Trek η οποία έχει φανατικούς θαυμαστές σε όλο τον κόσμο. Οι τεχνολογικές καινοτομίες και οι «φανταστικές» τεχνολογίες που είχε συμπεριλάβει στο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ 27-05-2004

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ 27-05-2004 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ 27-05-2004 1. Πράγματι, τα προαναφερθέντα αποτελούν κυρίαρχα χαρακτηριστικά της ποίησης του Ελύτη, που πιστοποιούνται σαφέστατα- και στο δοθέν ποίημα. Συγκεκριμένα:

Διαβάστε περισσότερα

Μια μέρα μπήκε η δασκάλα στην τάξη κι είπε ότι θα πήγαιναν ένα μακρινό ταξίδι.

Μια μέρα μπήκε η δασκάλα στην τάξη κι είπε ότι θα πήγαιναν ένα μακρινό ταξίδι. ΤΟ ΦΑΝΤΑΣΤΙΚΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΙΑΣ ΠΑΡΕΑΣ ΠΑΙΔΙΩΝ Μια μέρα μπήκε η δασκάλα στην τάξη κι είπε ότι θα πήγαιναν ένα μακρινό ταξίδι. Αμέσως χάρηκαν πολύ, αλλά κι απογοητεύτηκαν ταυτόχρονα όταν έμαθαν ότι θα ήταν ένα

Διαβάστε περισσότερα

Μιχάλης Μακρή EFIAP. Copyright: 2013 Michalis Makri

Μιχάλης Μακρή EFIAP. Copyright: 2013 Michalis Makri Μιχάλης Μακρή EFIAP Copyright: 2013 Michalis Makri Copyright: 2013 Michalis Makri Less is more Less but better Copyright: 2013 Michalis Makri Ο μινιμαλισμός ορίζεται ως η εξάλειψη όλων των στοιχείων που

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΚΑΤΑΠΛΗΚΤΙΚΟ ΜΑΣ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΗ ΘΑΛΑΣΣΑ ΤΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ ΜΙΑ ΦΑΝΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΑ

ΤΟ ΚΑΤΑΠΛΗΚΤΙΚΟ ΜΑΣ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΗ ΘΑΛΑΣΣΑ ΤΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ ΜΙΑ ΦΑΝΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΑ ΤΟ ΚΑΤΑΠΛΗΚΤΙΚΟ ΜΑΣ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΗ ΘΑΛΑΣΣΑ ΤΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ ΜΙΑ ΦΑΝΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΑ Με τους μαθητές τις μαθήτριες και τη δασκάλα της P2ELa 2013-2014 Η ΑΝΑΧΩΡΗΣΗ- ΟΙ ΣΤΟΧΟΙ Μια μέρα ξεκινήσαμε από τις Βρυξέλλες

Διαβάστε περισσότερα

μάθημα πρώτο: συναστρία 6 μάθημα δεύτερο: Ήλιοσ 8 μάθημα τρίτο: σελήνη 32 μάθημα τέταρτο: ερμησ 50 μάθημα πεμπτο: αφροδίτη 64 μάθημα εκτο: αρης 76

μάθημα πρώτο: συναστρία 6 μάθημα δεύτερο: Ήλιοσ 8 μάθημα τρίτο: σελήνη 32 μάθημα τέταρτο: ερμησ 50 μάθημα πεμπτο: αφροδίτη 64 μάθημα εκτο: αρης 76 περιεχόμενα μάθημα πρώτο: συναστρία 6 μάθημα δεύτερο: Ήλιοσ 8 μάθημα τρίτο: σελήνη 32 μάθημα τέταρτο: ερμησ 50 μάθημα πεμπτο: αφροδίτη 64 μάθημα εκτο: αρης 76 μάθημα έβδομο: δίας 82 μάθημα ογδοο: κρονοσ

Διαβάστε περισσότερα

Στέφανος Λίβος: «Η συγγραφή δεν είναι καθημερινή ανάγκη για μένα. Η έκφραση όμως είναι!»

Στέφανος Λίβος: «Η συγγραφή δεν είναι καθημερινή ανάγκη για μένα. Η έκφραση όμως είναι!» Ημερομηνία 27/4/2015 Μέσο Συντάκτης Link www.thinkover.gr Ανδριάνα Βούτου http://www.thinkover.gr/2015/04/27/stefanos-livos/ Στέφανος Λίβος: «Η συγγραφή δεν είναι καθημερινή ανάγκη για μένα. Η έκφραση

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση προφορικού λόγου

Κατανόηση προφορικού λόγου Κατανόηση προφορικού λόγου Επίπεδο Γ Δεύτερη διδακτική πρόταση Μυθολογία Ενδεικτική διάρκεια: Ομάδα-στόχος: Διδακτικός στόχος: Στρατηγικές: Υλικό: Ενσωμάτωση δραστηριοτήτων: 1 διδακτική ώρα έφηβοι και

Διαβάστε περισσότερα

Το παραμύθι της αγάπης

Το παραμύθι της αγάπης Το παραμύθι της αγάπης Μια φορά και ένα καιρό, μια βασίλισσα έφερε στον κόσμο ένα παιδί τόσο άσχημο που σχεδόν δεν έμοιαζε για άνθρωποs. Μια μάγισσα που βρέθηκε σιμά στη βασίλισσα την παρηγόρησε με τούτα

Διαβάστε περισσότερα

Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας. Ιωαννίνων. Αριθμητικός Γραμματισμός. Εισηγήτρια : Σεντελέ Καίτη

Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας. Ιωαννίνων. Αριθμητικός Γραμματισμός. Εισηγήτρια : Σεντελέ Καίτη Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας Ιωαννίνων Αριθμητικός Γραμματισμός Εισηγήτρια : Σεντελέ Καίτη ΘΕΜΑ ΕΙΣΗΓΗΣΗΣ «Προγραμματισμός-Οργάνωση και υλοποίηση μιας διδακτικής ενότητας στον Αριθμητικό Γραμματισμό» ΠΡΟΣΘΕΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ:

ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2007-2008 Τάξη: Γ 3 Όνομα: Η μύτη μου είναι μεγάλη. Όχι μόνο μεγάλη, είναι και στραβή. Τα παιδιά στο νηπιαγωγείο με λένε Μυτόγκα. Μα η δασκάλα τα μαλώνει: Δεν

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΧΗ ΤΗΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΣΤΟ 46 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ.

ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΧΗ ΤΗΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΣΤΟ 46 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ. 22-3-2011 ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΧΗ ΤΗΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΣΤΟ 46 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ. 1. Εισαγωγή 2. Η Πρώτη Συνάντηση της Ομάδας Μαθητών. 3. Η Δεύτερη

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Ηγούμαι 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Ηγούμαι 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Επαγγελματική Βελτίωση Ηγούμαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Τι είναι Ηγεσία «Η Ηγεσία, δεν είναι θέση! γιαυτό

Διαβάστε περισσότερα

ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ

ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ Μη µου µιλάς γι' αυτά που ξεχνάω Μη µε ρωτάς για καλά κρυµµένα µυστικά Και µε κοιτάς... και σε κοιτώ... Κι είναι η στιγµή που δεν µπορεί να βγεί απ' το µυαλό Φυσάει... Κι είναι

Διαβάστε περισσότερα

Το συγκλονιστικό άρθρο. του Γλέζου στη Welt. Διαβάστε το συγκλονιστικό άρθρο του Μανώλη Γλέζου στη 1 / 5

Το συγκλονιστικό άρθρο. του Γλέζου στη Welt. Διαβάστε το συγκλονιστικό άρθρο του Μανώλη Γλέζου στη 1 / 5 άρθρο του Μανώλη Γλέζου στη γερμανική εφημερίδα Die Welt, στο οποίο εξηγεί στους Γερμανούς Το συγκλονιστικό άρθρο του Γλέζου στη Welt Διαβάστε το συγκλονιστικό άρθρο του Μανώλη Γλέζου στη 1 / 5 γερμανική

Διαβάστε περισσότερα

Σόφη Θεοδωρίδου: "Αν δε συμπάσχεις με τους ήρωές σου, δεν είναι αληθινοί"

Σόφη Θεοδωρίδου: Αν δε συμπάσχεις με τους ήρωές σου, δεν είναι αληθινοί Σόφη Θεοδωρίδου: "Αν δε συμπάσχεις με τους ήρωές σου, δεν είναι αληθινοί" Το clickatlife επιλέγει ρήσεις από έντεκα συγγραφείς της παγκόσμιας κλασσικής λογοτεχνίας για να ανοίξει διάλογο με σύγχρονους

Διαβάστε περισσότερα

Η καμπύλωση του χώρου-θεωρία της σχετικότητας

Η καμπύλωση του χώρου-θεωρία της σχετικότητας Η καμπύλωση του χώρου-θεωρία της σχετικότητας Σύμφωνα με τη Γενική Θεωρία της Σχετικότητας που διατύπωσε ο Αϊνστάιν, το βαρυτικό πεδίο κάθε μάζας δημιουργεί μια καμπύλωση στον χώρο (μάλιστα στον χωροχρόνο),

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΓΛΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013. Χρόνος: 1 ώρα. Οδηγίες

ΑΓΓΛΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013. Χρόνος: 1 ώρα. Οδηγίες ΑΓΓΛΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΤΑΞΗ Α ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΟ 19/05/2013 Χρόνος: 1 ώρα Οδηγίες 1. Έλεγξε ότι το γραπτό που έχεις μπροστά σου αποτελείται από τις σελίδες 1-11. 2. Όλες τις

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΚΑΙ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ

ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΚΑΙ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΚΑΙ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ 1. Σηκωνόμαστε όρθιοι και καρφιτσώνουμε μια κόλλα χαρτί στην πλάτη του κάθε παιδιού. Ας γράψουμε πάνω στην πλάτη του καθενός ανώνυμα κάτι που μας αρέσει πραγματικά

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος προγράμματος: «Παιχνίδια στο χθες, παιχνίδια στο σήμερα, παιχνίδια δίχως σύνορα» Υπεύθυνη προγράμματος: Μπότη Ευαγγελή Εκπαιδευτικός που

Τίτλος προγράμματος: «Παιχνίδια στο χθες, παιχνίδια στο σήμερα, παιχνίδια δίχως σύνορα» Υπεύθυνη προγράμματος: Μπότη Ευαγγελή Εκπαιδευτικός που Τίτλος προγράμματος: «Παιχνίδια στο χθες, παιχνίδια στο σήμερα, παιχνίδια δίχως σύνορα» Υπεύθυνη προγράμματος: Μπότη Ευαγγελή Εκπαιδευτικός που συμμετέχει: Κακάρη Κωνσταντίνα Παρακολουθώντας τα παιδιά

Διαβάστε περισσότερα

Αντουάν ντε Σαιντ-Εξυπερύ. Ο Μικρός Πρίγκιπας. Μετάφραση: Μελίνα Καρακώστα. Διασκευή: Ανδρονίκη

Αντουάν ντε Σαιντ-Εξυπερύ. Ο Μικρός Πρίγκιπας. Μετάφραση: Μελίνα Καρακώστα. Διασκευή: Ανδρονίκη Αντουάν ντε Σαιντ-Εξυπερύ Ο Μικρός Πρίγκιπας Μετάφραση: Μελίνα Καρακώστα Διασκευή: Ανδρονίκη 2 Μια φορά κι έναν καιρό ήταν ένα νεαρό αγόρι, που του άρεσε πολύ να ζωγραφίζει. Μια μέρα ζωγράφισε ένα βόα

Διαβάστε περισσότερα

Την Τετάρτη 24 Σεπτεμβρίου στις 19.00 η Μάργκαρετ Ατγουντ θα μιλήσει στο Megaron Plus με θέμα «Δυστοπίες και η ελληνική επιρροή πάνω σε αυτές».

Την Τετάρτη 24 Σεπτεμβρίου στις 19.00 η Μάργκαρετ Ατγουντ θα μιλήσει στο Megaron Plus με θέμα «Δυστοπίες και η ελληνική επιρροή πάνω σε αυτές». ΜΑΡΓΚΑΡΕΤ ΑΤΓΟΥΝΤ Ο ταλαντούχος αναγνώστης ζει με το βιβλίο Ίσως η μεγαλύτερη εν ζωή συγγραφέας στην αγγλόφωνη λογοτεχνία. Για μένα, μια περίπτωση που στο μέλλον θα θεωρηθεί ατόπημα αν η Σουηδική Ακαδημία

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 1 Ο. Η μέρα αυτή λοιπόν σκοπό έχει να μας κάνει να πούμε όχι στο κάπνισμα. Μπορείτε να μου πείτε γιατί;

ΜΑΘΗΜΑ 1 Ο. Η μέρα αυτή λοιπόν σκοπό έχει να μας κάνει να πούμε όχι στο κάπνισμα. Μπορείτε να μου πείτε γιατί; Δασκάλα: Λουίζα Σόλου Πιττάκαρα Μάιος 2008 ΜΑΘΗΜΑ 1 Ο Στόχοι: Τα παιδιά: να ονομάζουν τις δυσάρεστες συνέπειες του καπνίσματος στην υγεία, την κοινωνία, το περιβάλλον και την οικονομία να συμπεράνουν και

Διαβάστε περισσότερα

Η φίλη μας η ανακύκλωση. Ειδική έκδοση για τους μαθητές του Δημοτικού Σχολείου

Η φίλη μας η ανακύκλωση. Ειδική έκδοση για τους μαθητές του Δημοτικού Σχολείου Η φίλη μας η ανακύκλωση Ειδική έκδοση για τους μαθητές του Δημοτικού Σχολείου Στην όμορφη πολιτεία με το γαλάζιο ουρανό μια μικρή παρέα από σκουπίδια συναντήθηκε για να κουβεντιάσει το μέλλον της. Ο Αλουμίνης,

Διαβάστε περισσότερα

Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex

Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex Η Έμη Σίνη μεγάλωσε στη Ρόδο, σπούδασε πολιτικός μηχανικός στο Μετσόβιο

Διαβάστε περισσότερα

Αφηγηματικές τεχνικές -αφηγηματικοί τρόποι

Αφηγηματικές τεχνικές -αφηγηματικοί τρόποι Αφηγηματικές τεχνικές -αφηγηματικοί τρόποι Αφηγηματικές τεχνικές Οι λειτουργίες του αφηγητή 0 αφηγητής μπορεί να είναι πρόσωπο της αφήγησης, με πρωταγωνιστικό ή δευτερεύοντα ρόλο, ή μπορεί να είναι αμέτοχος

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Ειρήνη Σταματούδη, LL.M., Ph.D. Διευθύντρια Ο.Π.Ι.

Εισαγωγή. Ειρήνη Σταματούδη, LL.M., Ph.D. Διευθύντρια Ο.Π.Ι. Εισαγωγή Ο οδηγός που κρατάς στα χέρια σου είναι μέρος μιας σειράς ενημερωτικών οδηγών του Οργανισμού Πνευματικής Ιδιοκτησίας. Σκοπό έχει να δώσει απαντήσεις σε κάποια βασικά ερωτήματα που μπορεί να έχεις

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΔΙΧΩΣ ΒΙΑ (ΕΔΒ) κατά Marshall B. Rosenberg

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΔΙΧΩΣ ΒΙΑ (ΕΔΒ) κατά Marshall B. Rosenberg ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΔΙΧΩΣ ΒΙΑ (ΕΔΒ) κατά Marshall B. Rosenberg Η επικοινωνία δίχως βία είναι μια μέθοδος η οποία: Διευκολύνει την ροή της επικοινωνίας. Εστιάζει στην έκφραση, μέσω της ομιλίας, των συναισθημάτων

Διαβάστε περισσότερα

Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1. Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες.

Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1. Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες. Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1 Σενάριο Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες. Σε αντίθεση με τα αφηγηματικά ή λογοτεχνικά είδη, το σενάριο περιγράφει αυτό

Διαβάστε περισσότερα

< > Ο ΚΕΝΟΣ ΧΩΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ, ΤΟΥ ΟΠΟΙΟΥ Η ΕΞΗΓΗΣΗ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ΕΝΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΝΕΥΜΑ

< > Ο ΚΕΝΟΣ ΧΩΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ, ΤΟΥ ΟΠΟΙΟΥ Η ΕΞΗΓΗΣΗ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ΕΝΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΝΕΥΜΑ Κ. Γ. ΝΙΚΟΛΟΥΔΑΚΗΣ 1 < > Ο ΚΕΝΟΣ ΧΩΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ, ΤΟΥ ΟΠΟΙΟΥ Η ΕΞΗΓΗΣΗ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ΕΝΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΝΕΥΜΑ Επαναλαμβάνουμε την έκπληξή μας για τα τεράστια συμπλέγματα γαλαξιών, τις πιο μακρινές

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτηματολόγιο αυτοαξιολόγησης μαθησιακού τύπου (προφίλ)

Ερωτηματολόγιο αυτοαξιολόγησης μαθησιακού τύπου (προφίλ) VAK Learning Styles Self-Assessment Questionnaire Ερωτηματολόγιο αυτοαξιολόγησης μαθησιακού τύπου (προφίλ) Κυκλώστε ή επιλέξτε την απάντηση που αντιπροσωπεύει καλύτερα τη γενικότερη συμπεριφορά σας. Θυμηθείτε

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛΩΣΣΑ Γ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ. Πέτρος Κλιάπης 3η Περ. Ημαθίας

ΓΛΩΣΣΑ Γ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ. Πέτρος Κλιάπης 3η Περ. Ημαθίας ΓΛΩΣΣΑ Γ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Πέτρος Κλιάπης 3η Περ. Ημαθίας ΗΔομή του Εκπαιδευτικού Υλικού Για τη διδασκαλία της Γλώσσας στην Γ τάξη του Δημοτικού χρησιμοποιείται το παρακάτω υλικό: Βιβλίο του Μαθητή, 3 τεύχη (240

Διαβάστε περισσότερα

Μαθηματικά: Αριθμητική και Άλγεβρα. Μάθημα 3 ο, Τμήμα Α. Τρόποι απόδειξης

Μαθηματικά: Αριθμητική και Άλγεβρα. Μάθημα 3 ο, Τμήμα Α. Τρόποι απόδειξης Μαθηματικά: Αριθμητική και Άλγεβρα Μάθημα 3 ο, Τμήμα Α Ο πυρήνας των μαθηματικών είναι οι τρόποι με τους οποίους μπορούμε να συλλογιζόμαστε στα μαθηματικά. Τρόποι απόδειξης Επαγωγικός συλλογισμός (inductive)

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Το μάθημα της Θεατρικής Αγωγής θα διδάσκεται από φέτος στην Ε και Στ Δημοτικού. Πρόκειται για μάθημα βιωματικού χαρακτήρα, με κύριο

Διαβάστε περισσότερα

Μιχάλης Μακρή EFIAP. www.michalismakri.com

Μιχάλης Μακρή EFIAP. www.michalismakri.com Μιχάλης Μακρή EFIAP www.michalismakri.com Γιατί κάποιες φωτογραφίες είναι πιο ελκυστικές από τις άλλες; Γιατί κάποιες φωτογραφίες παραμένουν κρεμασμένες σε γκαλερί για μήνες ή και για χρόνια για να τις

Διαβάστε περισσότερα

ΟΤΑΝ Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΣΥΝΑΝΤΗΣΕΙ ΤΟΝ ΕΑΥΤΟ ΤΟΥ

ΟΤΑΝ Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΣΥΝΑΝΤΗΣΕΙ ΤΟΝ ΕΑΥΤΟ ΤΟΥ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΛΟΓΙΚΗ Εμείς οι άνθρωποι χρειαζόμαστε να υπάρχει σε όλα τα πράγματα μια αρχή, μια συνέχεια και ένα τέλος. Χρειαζόμαστε ακόμα να έχουμε ένα μέτρο για να μετράμε τα πάντα, έτσι ώστε να φέρνουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΣΧΕ ΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΘΕΜΑ: εξιότητες κοψίματος Σβούρες ΤΑΞΗ: Α-Β

ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΣΧΕ ΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΘΕΜΑ: εξιότητες κοψίματος Σβούρες ΤΑΞΗ: Α-Β ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΣΧΕ ΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΘΕΜΑ: εξιότητες κοψίματος Σβούρες ΤΑΞΗ: Α-Β ΗΜ/ΝΙΑ ΠΟΡΕΙΑ ΕΡΓΑΣΙΑ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ Σεπτέμβριος Αφόρμηση: ίνω στα παιδιά σε χαρτόνι φωτοτυπημένη μια σβούρα και τους

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές) A1.

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές) A1. ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ HMEΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΡΙΤΗ 21 ΜΑΪΟΥ 2013 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΗΜΕΡΗΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Οι γυναίκες μπορεί να περάσουν ώρες ή ακόμα και μέρες χωρίς να έχουν οποιαδήποτε σεξουαλική σκέψη

Οι γυναίκες μπορεί να περάσουν ώρες ή ακόμα και μέρες χωρίς να έχουν οποιαδήποτε σεξουαλική σκέψη Ο ανδρικός και ο γυναικείος εγκέφαλος διαφέρουν χημικά και θυμικά, με αποτέλεσμα οι άνδρες και οι γυναίκες να βλέπουν τα πράγματα από διαφορετική οπτική γωνία. Τα διαφορετικά συναισθήματα των δύο φύλων

Διαβάστε περισσότερα

σόκ. Σιώπησε και έφυγε μετανιωμένος χωρίς να πει τίποτα, ούτε μια λέξη.» Σίμος Κάρμιος Λύκειο Λειβαδιών Σεπτέμβριος 2013

σόκ. Σιώπησε και έφυγε μετανιωμένος χωρίς να πει τίποτα, ούτε μια λέξη.» Σίμος Κάρμιος Λύκειο Λειβαδιών Σεπτέμβριος 2013 Εμπειρίες που αποκόμισα από το Διήμερο Σεμινάριο που αφορά στην ένταξη Παιδιών με Απώλεια Ακοής στη Μέση Γενική και Μέση Τεχνική και Επαγγελματική Εκπαίδευση Είχα την τύχη να συμμετάσχω στο διήμερο σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

Βούλα Μάστορη. Ένα γεμάτο μέλια χεράκι

Βούλα Μάστορη. Ένα γεμάτο μέλια χεράκι 1 Σειρά Σπουργιτάκια Εκδόσεις Πατάκη Ένα γεμάτο μέλια χεράκι Βούλα Μάστορη Εικονογράφηση: Σπύρος Γούσης Σελ. 91 Δραστηριότητες για Γ & Δ τάξη Συγγραφέας: Η Βούλα Μάστορη γεννήθηκε στο Αγρίνιο. Πέρασε τα

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΩΡΓΟΣ ΠΙΝΤΕΡΗΣ, Ph.D. ΑΛΛΑ ΘΕΛΩ ΚΙ ΑΛΛΑ ΚΑΝΩ. Εκδόσεις Ψυχογιός

ΓΙΩΡΓΟΣ ΠΙΝΤΕΡΗΣ, Ph.D. ΑΛΛΑ ΘΕΛΩ ΚΙ ΑΛΛΑ ΚΑΝΩ. Εκδόσεις Ψυχογιός ΓΙΩΡΓΟΣ ΠΙΝΤΕΡΗΣ, Ph.D. ΑΛΛΑ ΘΕΛΩ ΚΙ ΑΛΛΑ ΚΑΝΩ Εκδόσεις Ψυχογιός Τον Γιώργο Πιντέρη, τον γνώρισα πολλά χρόνια πριν. Συγκεκριμένα σε μια εκδήλωση που πραγματοποιήθηκε στο Επιμελητήριο Ηρακλείου, όπου με

Διαβάστε περισσότερα

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α.

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. Θέµατα & Ασκήσεις από: www.arnos.gr 2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22 ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σύµφωνα µε τη θεωρία του εµπειρισµού

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Σημείο Αναγνωρίσεως άγαλμα γυναίκας με δεμένα χέρια Όλοι σε λένε κατευθείαν άγαλμα, εγώ σε προσφωνώ γυναίκα κατευθείαν. Στολίζεις κάποιο πάρκο. Από μακριά

Διαβάστε περισσότερα

Από ξύλο και ασήμι φτιαγμένο το νέο βιβλίο της Δήμητρας Παπαναστασοπούλου

Από ξύλο και ασήμι φτιαγμένο το νέο βιβλίο της Δήμητρας Παπαναστασοπούλου Ημερομηνία 19/3/2015 Μέσο Συντάκτης Link artpress.sundaybloody.com Βασίλης Κάργας http://artpress.sundaybloody.com/?it_books=%ce%b1%cf%80%cf%8c- %CE%BE%CF%8D%CE%BB%CE%BF-%CE%BA%CE%B1%CE%B9- %CE%B1%CF%83%CE%AE%CE%BC%CE%B9-

Διαβάστε περισσότερα

Οδυσσέας Ελύτης: Η Μαρίνα των βράχων (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 55-58)

Οδυσσέας Ελύτης: Η Μαρίνα των βράχων (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 55-58) 1. ΚΕΙΜΕΝO Οδυσσέας Ελύτης: Η Μαρίνα των βράχων (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 55-58) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Στοιχεία που αφορούν στο συγγραφέα, λογοτεχνικό περιβάλλον και λοιπά γραµ- µατολογικά στοιχεία:

Διαβάστε περισσότερα

Α. Γαλανού: «Οι ήρωες των βιβλίων μου με ακολουθούν πάντα»

Α. Γαλανού: «Οι ήρωες των βιβλίων μου με ακολουθούν πάντα» Ημερομηνία 20/01/2015 Μέσο Συντάκτης Link prosopakritis.gr Αμαλία Αγγελάκη http://goo.gl/a1tyfd Α. Γαλανού: «Οι ήρωες των βιβλίων μου με ακολουθούν πάντα» H Άννα Γαλανού γεννήθηκε στο Ηράκλειο της Κρήτης.

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Γιατί είναι χρήσιμο το παρόν βιβλίο. Πώς να ζήσετε 150 χρόνια µε Υγεία

Εισαγωγή. Γιατί είναι χρήσιμο το παρόν βιβλίο. Πώς να ζήσετε 150 χρόνια µε Υγεία Εισαγωγή «Όποιος έχει υγεία, έχει ελπίδα. Και όποιος έχει ελπίδα, έχει τα πάντα.» Τόμας Κάρλαϊλ Γιατί είναι χρήσιμο το παρόν βιβλίο Ο πατέρας μου είναι γιατρός, ένας από τους καλύτερους παθολόγους που

Διαβάστε περισσότερα

O xαρταετός της Σμύρνης

O xαρταετός της Σμύρνης ...... O xαρταετός της Σμύρνης Σελιδοποίηση: Ευθύµης Δηµουλάς Διορθώσεις: Νέστορας Χούνος 2009 MANOΣ KONTOΛEΩN & EKΔOΣEIΣ «AΓKYPA» Δ.A. ΠAΠAΔHMHTPIOY A.B.E.E. Λάµπρου Κατσώνη 271 & Γεωργίου Παπανδρέου

Διαβάστε περισσότερα

Συμπτώματα συνεξάρτησης

Συμπτώματα συνεξάρτησης Συμπτώματα συνεξάρτησης Οι συνεξαρτητικές συμπεριφορές είναι αυτοκαταστροφικές συμπεριφορές. Το συνεξαρτητικό άτομο προσπαθεί να βοηθήσει τους άλλους καταστρέφοντας τον εαυτό του. Τέτοιου είδους συμπεριφορές

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Η ενδυμασία και η σημασία της για τον άνθρωπο

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Η ενδυμασία και η σημασία της για τον άνθρωπο ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Κείμενο Η ενδυμασία και η σημασία της για τον άνθρωπο Η ενδυμασία αποτελείται από κάθε τι με το οποίο ο άνθρωπος καλύπτει και στολίζει το σώμα του. Περιλαμβάνει δηλαδή τα ρούχα και

Διαβάστε περισσότερα