ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ"

Transcript

1 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Μιχαλακοπούλου 173, Αθήνα. T.K:

2 2 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Εισαγωγή Σελ. 2 Η φιλοσοφία της ψυχοδραματικής εκπαίδευσης Σελ. 4 Τυπικές απαιτήσεις και γενικοί κανόνες της ψυχοδραματικής εκπαίδευσης. Η πορεία της ψυχοδραματικής εκπαίδευσης Πρώτη φάση Δεύτερη φάση Θεωρητική εκπαίδευση 1. Ιστορικές, φιλοσοφικές και κοινωνιολογικές βάσεις του ψυχοδράματος 2. Θεωρία συστημάτων 3. Κοινωνιομετρία 4. Θεωρία ρόλων 5. Στοιχεία θεωρίας για την οικογενειακή θεραπεία 6. Θεωρία για τη δυναμική της ομάδας 7. Επαγγελματική ταυτότητα ως ψυχοδραματιστής Γραπτές εργασίες και διαδικασία αξιολόγησης 1. Γραπτές εργασίες 2. Πτυχιακή εργασία (Οδηγίες και Απαιτήσεις για την προετοιμασία, τη δομή και την υποβολή της πτυχιακής εργασίας.) Διαδικασία της πρακτικής αξιολόγησης του εκπαιδευόμενου ως ψυχοδραματιστή. Σελ. 5 Σελ. 6 Σελ. 7 Σελ. 17 Σελ. 21 Προϋποθέσεις πιστοποίησης του ψυχοδραματιστή. Σελ. 22 Προϋποθέσεις και πιστοποίηση του εκπαιδευτή (educator) Σελ. 24 Προϋποθέσεις και απαιτήσεις για την πιστοποιήση του trainer, educator και practitioner. Σελ. 24

3 3 Εισαγωγή Το Ψυχοδραματικό Κέντρο Ανάπτυξης της Προσωπικότητας (ΨΥΚΑΠ) ιδρύθηκε το 2000 με σκοπό, την ανάπτυξη του ψυχοδράματος, και των ψυχοδράματικών τεχνικών στην Ελλάδα, εναρμονίζοντας την δραστηριότητά του με το διεθνές ψυχοδραματικό κίνημα και πιο συγκεκριμένα με την Ευρωπαϊκή Ένωση Εκπαιδευτικών Οργανισμών (FEPTO: Federaderation of European Training Organisation), της οποίας και είναι πλήρης μέλος. Θέσπισε τα κριτήρια και δημιούργησε τις προϋποθέσεις για την επαρκή και ολοκληρωμένη εκπαίδευση στην ψυχοδραματική αντίληψη και φιλοσοφία. Πιο συγκεκριμένα και πρωτίστως αποσκοπεί: α) να εκπαιδεύει ειδικούς του τομέα της ψυχικής υγείας στις ψυχοδραματικές μεθόδους και τεχνικές, ώστε να είναι σε θέση να εφαρμόσουν το ψυχόδραμα ως ολοκληρωμένο θεραπευτικό και αυτογνωσιακό σύστημα στους διάφορους τομείς της κοινωνικής ζωής (ψυχοθεραπεία, ανάπτυξη της προσωπικότητας σε εργασιακούς χώρους, σχολεία, οργανισμούς, επιχειρήσεις, κοινότητες, φυλακές κλπ) και β) να αναπτύξει με το απαραίτητο ειδικευμένο προσωπικό και συνεργάτες υπηρεσίες στον τομέα της ψυχικής υγείας, για άτομα που έχουν άμεση ανάγκη ή επιθυμούν να αναπτύξουν στοιχεία και ικανότητες της προσωπικότητάς τους, μέσα από το ψυχόδραμα, το κοινωνιόδραμα, το παιχνίδι ρόλων (Role playing) ή το play back. Το ΨΥΚΑΠ διευθύνει ο Κωνσταντίνος Λέτσιος, ο οποίος είναι και ο ιδρυτής του. Ο Κωνσταντίνος Λέτσιος σπούδασε ψυχολογία στο Eötvös Lorand University της Βουδαπέστης, από το οποίο αποφοίτησε το Από το 1982 έως το 1985 παρακολούθησε μεταπτυχιακά μαθήματα στην κοινωνική ψυχολογία στην Ecole Pratique des Hautes Etudes στο Παρίσι. Εκπαιδεύτηκε στο ψυχόδραμα κυρίως από τον Max Clayton, του οποίου την ψυχοδραματική αντίληψη και φιλοσοφία, ακολουθεί στην καθημερινή εκπαιδευτική και θεραπευτική του πρακτική.

4 4 Η φιλοσοφία της ψυχοδραματικής εκπαίδευσης Ο J. L. Moreno με το ψυχόδραμα, το κοινωνιόδραμα και την κοινωνιομετρία δημιούργησε ένα ολοκληρωμένο σύστημα, το οποίο αναπτύχθηκε και εφαρμόσθηκε παγκοσμίως, σε σχέση και με τα άλλα θεραπευτικά ρεύματα. Η ψυχοδραματική αντίληψη και φιλοσοφία αντικατοπτρίζει ως κοινωνικές αξίες, τις πεποιθήσεις αρχικά του Moreno και αργότερα και πολλών άλλων, οι οποίες μεταφέρονται μέσω της ψυχοδραματικής εκπαίδευσης και πρακτικής. Για μας η επάρκεια, στην ψυχοδραματική εκπαίδευση είναι αποτέλεσμα: α) της συστηματικής συμμετοχής για μεγάλο χρονικό διάστημα σε ανάλογη ομάδα ψυχοδράματος, ώστε ο εκπαιδευόμενος να αποκομίσει σε ικανοποιητικό βαθμό, προσωπική εμπειρία για το ψυχόδραμα β) της θεωρητικής κατάρτισης που γίνεται παράλληλα, με σεμινάρια ή άλλης μορφής βιωματική εκπαίδευση, όπου αναλύονται, ερμηνεύονται βιώνονται και συζητούνται σε βάθος η εξειδικευμένη βιβλιογραφία και η ψυχοδραματική πρακτική και γ) της πρακτικής άσκησης, όπου ο εκπαιδευόμενος, μαθαίνει να εφαρμόζει επαρκώς τις ψυχοδραματικές τεχνικές και την ψυχοδυναμική των ομάδων, στην ίδια την ομάδα εκπαίδευσής του υπό την καθοδήγηση του εκπαιδευτή του καθώς και σε άλλες ομάδες, που οι ίδιοι οργανώνουν με εποπτική όμως υποστήριξη, ή ως βοηθός πλάι σε κάποιο ψυχοδραματιστή. Η διδασκαλία της ψυχοδραματικής μεθόδου γίνεται τμηματικά, ενότητα προς ενότητα: ζέσταμα, επιλογή πρωταγωνιστή, συνέντευξη δημιουργία του παιχνιδιού ή μετατροπή του εκφρασμένου με λόγια υλικού σε δράση που περιλαμβάνει τη διαμόρφωση της σκηνής και τη μετάβαση από τη μια σκηνή στην άλλη. Μετά το παιχνίδι ακολουθεί η ανταλλαγή εμπειριών (sharing). Το πιο δύσκολο μέρος της ψυχοδραματικής εκπαίδευσης, είναι το να διδαχθεί ο εκπαιδευόμενος το πως κατασκευάζεται μια ψυχοδραματική συνέντευξη και το πως δημιουργείται ένα παιχνίδι.. Τελικά η ψυχοδραματική εκπαίδευση αποσκοπεί ο ψυχοδραματιστής να μάθει να εφαρμόζει τις αρχές της κοινωνιομετρίας, της θεωρίας ρόλων, καθώς και γενικότερα τις ψυχοδραματικές τεχνικές, προκειμένου να βοηθήσει τα άτομα να βιώσουν μεγαλύτερη ικανοποίηση στην καθημερινή τους ζωή. Μαθαίνει να έχει την ικανότητα να προθερμάνει τα άτομα της ομάδας ώστε να επικεντρωθούν στις ανησυχίες τους και τους προβληματισμούς τους, να αναπαραστήσουν

5 5 εικόνες από την ζωή και την ύπαρξή τους, να κάνουν τις κατάλληλες αναλύσεις και να εξερευνήσουν όλες τις πτυχές των καταστάσεων που εκφράζουν, να βελτιώσουν τον τρόπο λειτουργίας τους και αφομοιώσουν νέο, και τελικά να αναδιαμορφώσουν την προσωπικότητά τους. Αυτοί οι νέοι τρόποι λειτουργίας αντανακλούν την αλλαγή και την εξέλιξη που επιτελείται στις ενδότερες δομές του ψυχισμού τους. Τέλος ο ψυχοδραματιστής μαθαίνει να αναπτύσσει την ικανότητα να δουλεύει με έναν ευρύ φάσμα κοινωνικών ομάδων. Τυπικές απαιτήσεις και γενικοί κανόνες της εκπαίδευσης στο ΨΥΚΑΠ: ψυχοδραματικής α) Ως κατώτερο όριο ηλικίας για την συμμετοχή στην ψυχοδραματική εκπαίδευση ορίζεται το 21 έτος της ηλικίας ( εμπειρίες από την συμμετοχή σε ομάδες πριν το 21 της ηλικίας δεν υπολογίζονται). β) Προϋπόθεση της εκπαίδευσης, είναι η κατοχή πτυχίου ανωτάτης ή ανωτέρας σχολής, σε αντικείμενο σχετικό με την ψυχική υγεία και όχι μόνο. 3) Η εκπαίδευση συνήθως ολοκληρώνεται σε 4 χρόνια (48 Σαββατο-κύριακα) και κατά την διάρκεια της ο εκπαιδευόμενος αξιολογείται ατομικά με βάση και τις γραπτές του εργασίες. Η εκπαίδευση μπορεί να παραταθεί ή να διακοπεί, εάν ο εκπαιδευτής κρίνει τούτο αναγκαίο. 4) Μεικτές ομάδες (από ασθενείς και εκπαιδευόμενους) για εκπαιδευτικούς σκοπούς δεν γίνονται, ούτε συνυπολογίζεται η προηγούμενη συμμετοχή σε θεραπευτική ομάδα ως μέρος της εκπαίδευσης. 5) Η διακοπή της εκπαίδευσης μπορεί να γίνει μόνο για λόγους υγείας (εγκυμοσύνη, ασθένεια κ.λ.π.). Εάν αργότερα ο εκπαιδευόμενος επιθυμεί να συνεχίσει, τότε αναγράφεται σε λίστα αναμονής και οι ώρες που παρακολούθησε προσμετρώνται στην επόμενη ομάδα που συμμετέχει. Τούτο φυσικά δεν ισχύει για τις περιπτώσεις, όπου η αποχώρηση κάποιου μέλους εκτιμάται ως acting out.. 6) Απαιτείται ένα ελάχιστο 1000 ωρών παρακολούθησης σεμιναρίων και workshops για το ψυχόδραμα, τα οποία διοργανώνονται από το ΨΥΚΑΠ. Η επιπρόσθετη εργασία που αφορά σε πρακτική συντονισμού ομάδας υπό εποπτεία, προετοιμασία γραπτών εργασιών, σχετικών δραστηριοτήτων, παρακολούθηση διαλέξεων και εκπαιδευτικών σεμιναρίων που αποσκοπούν στην απαρτίωση των προσόντων του ψυχοδραματιστή, ανεβάζει το σύνολο των ωρών της εκπαίδευσης και της γενικότερης εμπλοκής με το ψυχόδραμα σε ώρες.

6 6 7) Το σύνολο των επιτρεπομένων απουσιών (δικαιολογημένων ή μη) δεν θα πρέπει να ξεπερνά το 10% του συνόλου των ωρών της εκπαίδευσης 8) Ο υποψήφιος που επιθυμεί να εκπαιδευτεί εγγράφεται ως εκπαιδευόμενος στο ΨΥΚΑΠ. Η εκπαίδευση περιλαμβάνει μια περίοδο ψυχοδραματικής πρακτικής με εποπτεία, υπό την αιγίδα του εκπαιδευτικού οργανισμού. Ο υποψήφιος συντονίζει συνεδρίες για 160 ώρες τουλάχιστον, οι οποίες συνοδεύονται από ελάχιστο όριο 60 ωρών εποπτείας. Οι εποπτείες πραγματοποιούνται με κάποιο εκπαιδευτή ή άλλο κατάλληλο επαγγελματία, κατόπιν συνεννοήσεως με το φορέα εκπαίδευσης (ΨΥΚΑΠ). Βεβαίωση ολοκλήρωσης της ψυχοδραματικής εκπαίδευσης χορηγείται μόνο σε εκείνους οι οποίοι εγγράφηκαν και εκπλήρωσαν πλήρως όλες τις υποχρεώσεις της εκπαίδευσης. Η πορεία της ψυχοδραματικής εκπαίδευσης Η πορεία της ψυχοδραματικής εκπαίδευσης ολοκληρώνεται όταν ο εκπαιδευόμενος ολοκληρώσει όλες τις τυπικές απαιτήσεις της εκπαίδευσης, συμπεριλαμβανομένης και της πρακτικής αξιολόγησης από εξεταστές που ορίζονται από το ΨΥΚΑΠ. Τυπικά η εκπαίδευση χωρίζεται σε δύο φάσεις και το σύνολο των υποχρεωτικών ωρών παρακολούθησης ανέρχεται σε (1160), οι οποίες και καταγράφονται από τον φορέα εκπαίδευσης. Επίσης καταγράφονται οι ώρες εξάσκησης καθώς και κάθε δραστηριότητα, που έχει σχέση με την εκπαιδευτική διαδικασία. Πρώτη φάση Αρχικά, ένα εισαγωγικό σεμινάριο 20 ωρών κρίνεται αναγκαίο για να βοηθήσει, αφενός μεν τον εκπαιδευόμενο να αξιολογήσει βαθύτερα εάν πραγματικά επιθυμεί να ενταχθεί στην ψυχοδραματική εκπαίδευση, ενώ παράλληλα γίνεται μια αξιολόγηση από τον εκπαιδευτή εάν τα υποψήφια προς εκπαίδευση άτομα πληρούν τις προϋποθέσεις εκπαίδευσης. Τα υποψήφια για εκπαίδευση άτομα αξιολογούνται ως προς: α) Την ψυχική και φυσική τους ικανότητα για να ανταποκριθούν στην εκπαίδευση. β) Την δυνατότητα να αντιλαμβάνονται ρεαλιστικά τον εαυτό τους και τους άλλους. γ) Την ενσυναίσθηση (empathy).

7 7 δ) Την προσαρμοστικότητα που μπορούν να αναπτύξουν στα ψυχοδραματικά δρώμενα. ε) Την ικανότητα τους να εκφράζονται λεκτικά. στ) Την ικανότητα αντίληψης του πλαισίου εκπαίδευσης. Στη φάση αυτή, η εκπαίδευση οργανώνεται με τρόπο ώστε τα απαραίτητα θεωρητικά στοιχεία του ψυχοδράματος να διδάσκονται μέσω βιωματικής και πρακτικής άσκησης στους εκπαιδευόμενους. Το σύνολο των ωρών εκπαίδευσης στη φάση αυτή υπολογίζεται σε (480ώρες) και ολοκληρώνονται σε δύο χρόνια. Στο τέλος της φάσης αυτής ο εκπαιδευόμενος αξιολογείται από το εκπαιδευτή του ως προς την επάρκεια να αρχίσει να συντονίζει και να διευθύνει μόνος του ομάδες υπό την εποπτεία του φορέα εκπαίδευσης. Μ αλλα λόγια, η χρονική αυτή στιγμή ορίζεται ως η αρχή για την έναρξη αυτόνομου συντονισμού από μέρους του εκπαιδευόμενου. Δεύτερη φάση Στην φάση αυτή ο εκπαιδευόμενος διδάσκεται τον συντονισμό της ομάδας και με την ολοκλήρωση της, αποκτά τον τίτλο του ψυχοδραματιστή. Για την απόκτηση του τίτλου, πρέπει ο εκπαιδευόμενος να παρουσιάσει γραπτώς μια εργασία, της οποίας το θέμα έχει επιλέξει σε συνεργασία με τον εκπαιδευτή του και κατόπιν αίτησης του να εξετασθεί από εξεταστές που ορίζει το Κέντρο εκπαίδευσης. Η φάση αυτή επίσης ολοκληρώνεται σε δύο χρόνια και και το σύνολο των υποχρεωτικών ωρών παρακολούθησης ανέρχεται και εδώ σε (480 ώρες), όπου οι εκπαιδευόμενοι εξασκούνται στον συντονισμό των ψυχοδράματικων συναντήσεων, και ολοκληρώνουν τη θεωρητική τους εκπαίδευσης. Παράλληλα συντονίζουν αυτόνομα ομάδες ψυχοδράματος 160 ώρες) και υποχρεούνται σε ατομική και ομαδική εποπτεία (60 ώρες), οποίες κατανέμονται σε 20 ώρες ατομικής εποπτείας και 40 ώρες ομαδικής εποπτείας. Θεωρούνται επίσης υποχρεωτικές 120 ώρες παρακολούθησης με άλλους εκπαιδευτές. Έτσι το σύνολο των υποχρεωτικών ωρών παρακολούθησης και στις δύο φάσεις εκπαίδευσης ανέρχεται σε 1160 ώρες. Κατά την διάρκεια της συμμετοχής στην εκπαιδευτική ψυχοδραματική ομάδα ο εκπαιδευόμενος μαθαίνει να εμβαθύνει στην αυτογνωσιακή δουλειά με τον εαυτό του, στις κοινωνικές του σχέσεις καθώς και στον τρόπο που κινείται στον κοινωνικό του χώρο γενικότερα. Του δίνεται η δυνατότητα να επεξεργασθεί την προσωπικότητα του με τα εργαλεία του ψυχοδράματος.

8 8 Η βιωματική εμπειρία στην εκπαιδευτική ομάδα και διαδικασία συμβάλλει: Στην ανάπτυξη της ενσυναίσθησης (Empathy) Ο εκπαιδευόμενος μαθαίνει να κατανοεί τις καταστάσεις που αντιμετωπίζουν οι άλλοι, το πως αισθάνονται και πως δρουν. Η εφαρμογή των τεχνικών (σωσία, κατοπτρισμού, αντιστροφής ρόλων) συμβάλλουν προς αυτή την κατεύθυνση, ενισχύοντας παράλληλα την αυτογνωσιακή δυνατότητα των μελών της ομάδας. Στην ανάπτυξη της πλαστικότητας (flexibility) της προσωπικότητας σε σχέση με τους ρόλους: Η ικανότητα αυτή είναι απαραίτητη, για να έχει τη δυνατότητα να παρουσιάζει τα πρόσωπα που συνδέονται με τον πρωταγωνιστή. Στη συνέχεια, μετά το παιχνίδι, όταν επιστρέφει στο δικό του ρόλο να είναι σε θέση να δίνει τις ανάλογες αυτογνωσιακές αναδράσεις (feedback). Στην κατανόηση των ψυχοδραματικών τεχνικών: Η κατανόηση αυτή συμβάλλει στη διαμόρφωση θεωρητικής αντίληψης, η οποία του παρέχει σιγουριά στην εφαρμογή της ψυχοδραματικής μεθόδου. Στην ικανότητα ανασκόπησης της δυναμικής των ψυχοδραματικών συναντήσεων: Η ικανότητα αυτή έχει μεγάλη σημασία κατά την διάρκεια του συντονισμού της ομάδας. Στην δυνατότητα ανάπτυξης ψυχοδραματικών στρατηγικών. Στην κατανόηση και αφομοίωση της εφαρμογής της κοινωνιομετρίας Θεωρητική εκπαίδευση Η θεωρητική εκπαίδευση (είτε υπό την μορφή σεμιναρίων είτε ενσωματωμένη στην ψυχοδραματική πρακτική), έχει ως σκοπό την διαμόρφωση θεωρητικής αντίληψης για το ψυχόδραμα και την εφαρμογή του, αυτόνομα, αλλά και σε σχέση με άλλα θεραπευτικά ή θεωρητικά ρεύματα στους διάφορους τομείς της ατομικής και κοινωνικής ζωής. Η θεωρητική εκπαίδευση διδάσκεται υπό την μορφή σεμιναρίων

9 9 αλλά πρωτίστως διδάσκεται μέσα από βιωματική εμπειρία και αποσκοπεί να εμβαθύνει στα παρακάτω πεδία, τα οποία και αποτελούν το θεωρητικό πρόγραμμα διδασκαλίας: 1.Ιστορικές, φιλοσοφικές και κοινωνιολογικές βάσεις του ψυχοδράματος Ο στόχος εδώ είναι η γνώση και η κατανόηση του θεωρητικού πλαισίου μέσα στο οποίο γεννήθηκε η κοινωνιομετρία, η ομαδική ψυχοθεραπεία και η ψυχοδραματική μέθοδος. 2. Θεωρία συστημάτων Καθώς το ψυχόδραμα αναφέρεται σε παρεμβάσεις σε συστήματα ατόμων και των μεταξύ των σχέσεων, καθίσταται αναγκαία η κατανόηση της σχέσης της θεωρίας συστημάτων σαν εργαλείο διερεύνησης των ποικίλων κοινωνικών μορφωμάτων με το ψυχόδραμα και την κοινωνιομετρία. Θα πρέπει ο εκπαιδευόμενος : α) να έχει αναπτύξει την ικανότητα κατανόησης της συστημικής θεωρίας όπως εφαρμόζεται στις κοινωνικές επιστήμες. β) να μπορεί να κατανοεί τη φύση και τη λειτουργία ποικίλων κοινωνικών συστημάτων. γ) να είναι σε θέση να ενσωματώνει τη συστημική θεωρία στην κοινωνιομετρία στους οργανισμούς στη θεωρία των ρόλων στην οικογενειακή θεραπεία στην ομαδική δουλειά δ) να κατανοεί τη κοινωνιομετρία σαν ένα τρόπο διερεύνησης της δομής ενός συστήματος. ε) να κατανοεί την κοινωνιομετρική θεωρία και τα βασικά της στοιχεία, όπως είναι τα κοινωνιομετρικά δίκτυα, ο κοινωνιομετρικός αστέρας, ο κοινωνιομετρικός ηγέτης, ο κοινωνιομετρικά απομονωνομένος και απορριφθέν, η κοινωνιομετρική δυάδα, το κοινωνιομετρικό τρίγωνο, η κοινωνιομετρική μέτρηση και το κοινωνιόγραμμα. στ) να κατανοεί τον τρόπο συντονισμού διαφόρων ειδών κοινωνιομετρικών μετρήσεων σε μια ομάδα και να μπορεί να αξιολογεί τα αποτελέσματα αυτών των μετρήσεων.

10 10 3. Κοινωνιομετρία Αναπτύσσεται διεξοδικά η θεωρία της κοινωνιομετρίας, όπως διατυπώνεται από τον Moreno και άλλους θεωρητικούς ως τρόπος διερεύνησης της δομής των κοινωνικών συστημάτων και δικτύων, των συγκρούσεων, της ηγεσίας της ομάδας και των κοινωνιογραμμάτων. Παρέχεται επίσης και πρακτική ή εκπαίδευση προκειμένου να ενσωματωθεί η κοινωνιομετρία, ως εργαλείο, στον συντονισμό της ομάδας, και να είναι σε θέση ο εκπαιδευόμενος να αναλύσει κοινωνιομετρικά τον σχηματισμό, τη δυναμική και την λειτουργία της ομάδας. Η ενσωμάτωση της κοινωνιομετρίας περιλαμβάνει: α) την ικανότητα αναγνώρισης της κοινωνιομετρικής θέσης ως συντονιστής σε διαφορετικές ομάδες. β) την ικανότητα προσδιορισμού της κοινωνιομετρικής θέσης των ατόμων μέσα σε μια ομάδα. γ) την ικανότητα εφαρμογής κοινωνιομετρικών μετρήσεων. δ) την ικανότητα περιγραφής ενός συστήματος από μια κοινωνιομετρική οπτική. ε) να μπορεί ο εκπαιδευόμενος να περιγράψει τον τρόπο με τον οποίο η γνώση της κοινωνιομετρίας μπορεί να αξιοποιηθεί ώστε να επηρεάσει ή να εισαγάγει ένα σύστημα. στ) την εργασία κατά την οποία, στα πλαίσια μιας εκπαιδευτικής ομάδας, μπορεί να καταγραφεί η χρήση της κοινωνιομετρικής μέτρησης σε μια ομάδα, ξεκινώντας από τη φύση της ομάδας, τον τρόπο με τον οποίο εισάγεται και διαχειρίζεται μια κοινωνιομετρική μέτρηση σε μια ομάδα, τα κριτήρια, το κοινωνιόγραμμα, η αξία και η μετέπειτα χρήση της μέτρησης στην ομάδα, καθώς και τις παρεμβάσεις που ακολούθησαν μετά το αποτέλεσμα της κοινωνιομετρικής διερεύνησης. 4. Θεωρία ρόλων Η θεωρία ρόλων διδάσκεται θεωρητικά και βιωματικά ως η μέθοδος αντίληψης και κατανόησης της δυναμικής εξέλιξης και μεταβολής ενός κοινωνικού συστήματος με την πάροδο του χρόνου. Αναλύεται η έννοια του ρόλου σαν βασικό δομικό συστατικό της προσωπικότητας, των επιμέρους στοιχείων, συναισθημάτων και πράξεων που τον απαρτίζουν καθώς και των τριών τύπων ρόλων: των ψυχοσωματικών, των ψυχοδραματικών και των κοινωνικών. Δίνεται επίσης μεγάλη έμφαση στην ανάλυση των ρόλων, σαν διαγνωστικό και θεραπευτικό

11 11 μέσο και κυρίως στην έννοια της «προθέρμανσης» ή «ζεστάματος» (warming up) σε σχέση με την ανάληψη κάποιου ρόλου όπως και στο επίπεδο «προθέρμανσης» που μας δίνει πάντοτε πολλές πληροφορίες σε σχέση με την ψυχοπαθολογία, τις συγκρούσεις αλλά και τις αντιστάσεις του πρωταγωνιστή. Μέσα από τη θεωρία των ρόλων γίνονται κατανοητές και οι έννοιες της δημιουργικότητας, του αυθορμητισμού και των κοινωνικοπολιτισμικών σταθερών, που ήταν πολύ σημαντικά στοιχεία στην αντίληψη και το θεραπευτικό έργο του Moreno. Ειδικά η θεωρία του για τον αυθορμητισμό θεωρείται ως ένας από τους κυριότερους θεραπευτικούς στόχους, καθώς προσπαθούμε πάντοτε να απαλλάξουμε τα μέλη από τις κοινωνικές επιταγές που αναστέλλουν την αυθόρμητη έκφραση. Επίσης σημαντικά θεωρούνται: α) η κατανόηση της θεωρίας των ρόλων σαν ένα μέσο αντίληψης της δυναμικής ανάπτυξης και αλλαγής ενός συστήματος με το πέρασμα του χρόνου. β) η κατανόηση της έννοιας του ρόλου, συμπεριλαμβανομένων της δομής, του συναισθήματος και της δράσης, ως συστατικά στοιχεία ενός ρόλου, καθώς και των τριών ειδών ενός ρόλου, ψυχοσωματικού, ψυχοδραματικού και κοινωνικού. γ) η κατανόηση της προσωπικότητας σαν ένα σύστημα ρόλων. δ) η ανάλυση ρόλου, ρόλοι που προάγουν το άτομο (progressive), ρόλοι επιβίωσης (coping) και ρόλοι που αποδιοργανώνουν και περιορίζουν το άτομο (fragmented). ε) η κατανόηση της αλληλεπίδρασης στο σύστημα ρόλων, και της έννοιας του κοινωνικού και του πολιτιστικού ατόμου. στ) η κατανόηση της έννοιας του ζεστάματος σε έναν ρόλο, και των επιπέδων ζεστάματος του. ζ)η κατανόηση της σύγκρουσης ρόλων και της επίλυσης της σύγκρουσης ρόλων σε ένα κοινωνικό σύστημα. η) η κατανόηση της έννοιας του αυθορμητισμού, της δημιουργικότητας και των πολιτιστικών στερεοτύπων. Ενσωμάτωση της θεωρίας των ρόλων απαιτεί από τους εκπαιδευόμενους την ανάπτυξη: α) της ικανότητας αναγνώρισης των ρόλων. β) της ικανότητας περιγραφής με ακρίβεια των στοιχείων των ρόλων που παρατηρούνται τη δομή, το συναίσθημα, και τη δράση. γ) της ικανότητας αναγνώρισης των ελλείψεων και των εξάρσεων των στοιχείων ενός ρόλου ή της αμφιταλάντευσης ανάμεσα στα στοιχεία αυτά.

12 12 δ) της ικανότητας αναγνώρισης της στιγμής που μπλοκάρεται το ζέσταμα σε έναν ρόλο και το επίπεδο του ζεστάματος μέσα σε έναν ρόλο. ε) της ικανότητας καταγραφής περιγραφικά και διαγραμματικά ενός διαδραστικού συστήματος ρόλων. ζ) της ικανότητας γραπτής περιγραφής των λειτουργικών ρόλων σε ένα κοινωνικό και πολιτιστικό άτομο που έχει διερευνηθεί, χρησιμοποιώντας διαγράμματα, συζητώντας πάνω στις αλλαγές που καλούνται να γίνουν στους ρόλους, και πάνω στις παρεμβάσεις που προτείνονται, μαζί με τη συλλογιστική διαδικασία των παρεμβάσεων αυτών. 5. Στοιχεία θεωρίας για την οικογενειακή θεραπεία Στο πεδίο τούτο επιχειρείται σημασία της κατανόησης των διαφόρων ειδών των οικογενειακών συστημάτων ως ένα πλαίσιο πολύπλοκων αλληλεπιδράσεων όπου δημιουργούνται και αναπτύσσονται οι διαπροσωπικές σχέσεις. Παρατίθενται στοιχεία από τις κυριότερες προσεγγίσεις οικογενειακής θεραπείας. Μέσα από την εποπτεία και την ψυχοδραματική πρακτική, οι εκπαιδευόμενοι μαθαίνουν να αναγνωρίζουν και να περιγράφουν τις δυσκολίες και τις δυσλειτουργίες που υπάρχουν μέσα σε κάποιο οικογενειακό σύστημα, καθώς και να προτείνουν κάποιες αλλαγές και παρεμβάσεις που θεωρούν ότι πρέπει να επιχειρηθούν προκειμένου να αποκατασταθεί η ομαλή λειτουργία της οικογένειας. Θεωρούνται σημαντικά να: α) κατανοηθεί η οικογένεια σαν ένα σύστημα. β) μπορούν να κατανοηθούν τα διαφορετικά είδη οικογενειακών συστημάτων. γ) κατανοηθεί το οικογενειακό σύστημα σε ένα πλαίσιο αλληλεπίδρασης, στο οποίο λειτουργούν άλλα συστήματα και υποσυστήματα. δ) κατανοηθεί η ποικιλία προσεγγίσεων της οικογενειακής θεραπείας. ε) να μπορούν οι εκπαιδευόμενοι στα πλαίσια της εποπτείας, να περιγράψουν ένα οικογενειακό σύστημα που έχουν διερευνήσει, να είναι σε θέση να συζητήσουν πάνω στις αλλαγές που καλούνται να γίνουν στο σύστημα, και πάνω στις παρεμβάσεις που θα έκαναν, αναφέροντας και τη συλλογιστική διαδικασία αυτών των παρεμβάσεων.

13 13 6. Θεωρία για τη δυναμική της ομάδας Εδώ γίνεται προσπάθεια να γίνει αντιληπτή η ομάδα σαν ένα δυναμικά μεταβαλλόμενο σύνολο, οι ιδιότητες και τα χαρακτηριστικά του οποίου δεν αποτελούνται απλά από το άθροισμα των στοιχείων των μελών της, αλλά και από μια νέα διάσταση, η οποία προκύπτει από την αλληλεπίδραση όλων των επιμέρους δεδομένων. Παρουσιάζονται στοιχεία από διάφορες προσεγγίσεις σχετικά με την ανάλυση της ομαδικής διαδικασίας, όπως του Bion, των Whitaker και Lieberman, και άλλων. Σε σχέση με τον συντονισμό, ο εκπαιδευόμενος ενσωματώνει όλο το θεωρητικό υλικό στην ψυχοδραματική του πρακτική, έτσι ώστε να έχει πάντοτε την ικανότητα να επιλέγει και να εφαρμόζει αυτές τις μεθόδους και τεχνικές που είναι εναρμονισμένες με τον κεντρικό προβληματισμό της ομάδας, και το επίπεδο ανάπτυξής της. Μόνο έτσι θα είναι σε θέση να διατηρήσει την συνοχή και την ενότητα ανάμεσα στα μέλη της, καθώς και να αναπτύξει ένα θετικό κλίμα που θα οδηγήσει στην αλλαγή. Σημαντικά θεωρούνται: α) η ικανότητα αντίληψης μιας ομάδας σαν ένα δυναμικό σύστημα, το οποίο αποτελείται από διαφορετικά, αλλά σχετιζόμενα μεταξύ τους στοιχεία. β) η ικανότητα αντίληψης της ομαδικής διαδικασίας, σε σχέση με το κεντρικό θέμα που απασχολεί την ομάδα, το οποίο αλλάζει από στιγμή σε στιγμή. γ) η γνώση θεωριών για την ομαδική διαδικασία και την ομαδική ανάπτυξη, όπως αυτές των Bion, Whitaker και Lieberman, και των Bennis και Shepherd. δ) η κατανόηση διαφορετικών σχολών ως προς την αντίληψη για την συμπεριφορά των ατόμων σε μια ομάδα. ε) η γνώση της επιστημονικής έρευνας. Ενσωμάτωση της Θεωρίας της ομάδας προϋποθέτει: α) ικανότητα αναγνώρισης και αξιολόγησης του κεντρικού θέματος που απασχολεί μια ομάδα. β) ικανότητα του συντονιστή να ζεστάνει την ομάδα σε πτυχές που σχετίζονται με τη ζωή και να τις εκδραματίσει. γ) ικανότητα αναγνώρισης του σταδίου ανάπτυξης μιας ομάδας.. δ) ικανότητα ανάπτυξης τεχνικών και μεθόδων κατάλληλων ως προς το κεντρικό θέμα της ομάδας, το επίπεδο ανάπτυξης και εξέλιξης της ζωής της ομάδας καθώς και η ικανότητα επεξεργασίας και μετατροπής των τεχνικών αν χρειαστεί.

14 14 ε) ικανότητα δημιουργίας και διατήρησης της συνοχής και της εμπιστοσύνης μέσα σε μια ομάδα και ικανότητα ανάπτυξης ενός κλίματος που οδηγεί στη νέα μάθηση. 7. Επαγγελματική ταυτότητα ως ψυχοδραματιστής Το ΨΥΚΑΠ διασφαλίζει την απόκτηση έγκυρου τίτλου Ψυχοδραματιστή, αναγνωρισμένου διεθνώς. Η εκπαίδευση τηρεί όλες τις προδιαγραφές και τα κριτήρια που ορίζει η FEPTO (Federation of European Psychodrama Training Organization) και το IAGP (International Association for Group Psychotherapy). Ο εκπαιδευόμενος στο τέλος της εκπαίδευσης του καθίσταται πλήρως ικανός να φέρει σε πέρας μια συνάντηση, από την προθέρμανση έως την διεξαγωγή, το συντονισμό και την ανάλυση των παιχνιδιών. Επίσης, έχει πάντοτε επίγνωση των αρχών της ηθικής δεοντολογίας που διέπουν την ψυχοδραματική πρακτική, είναι σε ανοιχτή επικοινωνία και σχέση εμπιστοσύνης με τα μέλη ανά πάσα στιγμή και τους ωθεί να απελευθερώσουν όλη την δημιουργικότητα και τον αυθορμητισμό τους. Η διαδικασία της εποπτείας από κάποιον έμπειρο ψυχοδραματιστή, υπό την αιγίδα του Κέντρου, είναι ένα σταθερό σημείο αναφοράς για τον συντονιστή και το έργο του, καθώς και ένα πλαίσιο προστασίας για την εύρυθμη λειτουργία της ομάδας. Στο τέλος της εκπαίδευσης ο εκπαιδευόμενος πρέπει: α) να μπορεί να διατηρεί τη λειτουργία του ως βοηθητικού ατόμου κατά τη διάρκεια συμμετοχής σε έναν βοηθητικό ρόλο σε σχέση με τον συντονιστή του δράματος χωρίς να αναλαμβάνει τη λειτουργία του συντονισμού. β) να μπορεί να αναπτύσσει και να εντάσσει ένα επαρκές φάσμα ρόλων στη λειτουργία του ως συντονιστής ώστε να ενισχύεται η προσωπική ανάπτυξη και η μάθηση στο άτομο ή στην ομάδα. γ) να μπορεί να διατηρεί ένα επαρκές ζέσταμα στην παραγωγή ενός δράματος κάτω από ποικίλες συνθήκες, συμπεριλαμβανομένων και συνθηκών στρες. δ) να έχει αναπτύξει σε ένα καλό επίπεδο την ικανότητα να δημιουργεί και να διατηρεί αμοιβαίες σχέσεις μέσα στις οποίες περιλαμβάνονται διαφορετικές αξίες, ασυνήθιστες συναισθηματικές εκφράσεις ή πράξεις και ένα πλατύ εύρος βιωμάτων. ε) να μπορεί να δημιουργεί ένα κατανοητό και σαφές ψυχοδραματικό πλάνο. στ) να μπορεί να αναπτύσσει ένα ρεαλιστικό δράμα, το οποίο καταλήγει σε ένα τέτοιο συμπέρασμα, ώστε να ενισχύει το ενδιαφέρον των μελών της ομάδας, και να τους καθιστά ικανούς να ταυτιστούν με το θέμα, να διδάσκονται από τις προσπάθειες, να αναπτύσσουν νέες ή επαρκείς

15 15 αντιδράσεις και να εφαρμόζουν το συμπέρασμα του δράματος στη δική τους ζωή. ζ) να γνωρίζει τα χαρακτηριστικά που παρουσιάζει η παραγωγή ενός δράματος όπως: i) η καλλιτεχνία του συντονιστή, η οποία φροντίζει ώστε το δράμα να είναι αισθητικά ευχάριστο για τον πρωταγωνιστή και τα μέλη της ομάδας, συνδέοντας όλα τα στοιχεία του δράματος με τα βιώματά τους και προκαλώντας μια δραματική κορύφωση και ένα συμπέρασμα που να ενσωματώνεται. ii) Ο παραγωγός του δράματος πρέπει να είναι αρκετά αυθόρμητος ώστε να μπορεί να κάνει ό,τι είναι απαραίτητο για να διευρύνει το άνοιγμα ενός δράματος και τη δουλειά της ομάδας. iii) Ο συντονιστής πρέπει να επιδεικνύει μια ευρύτητα προοπτικής, που βοηθάει τον πρωταγωνιστή και την ομάδα να αναπτύσσουν επιπρόσθετες προοπτικές, να εκτιμούν τη σημασία και την αξία της εκδραμάτισης και να παράγουν άλλες απόψεις που ενσωματώνουν τις διαφορετικές εκφράσεις που προηγουμένως ήταν αποσυνδεδεμένες. iv) Ο συντονιστής πρέπει να εκτιμά κάθε λεπτό και να ανταποκρίνεται στον πρωταγωνιστή και στην ομάδα με ζεστασιά, ζωντάνια, φρεσκάδα και έκπληξη. Αυτό επιφέρει ευχαρίστηση και μια εξασφαλισμένη μαγική ποιότητα. η) να μπορεί να αντιλαμβάνεται τα χαρακτηριστικά τα οποία ο συντονισμός της κοινωνικής διερεύνησης εμφανίζει, όπως: i) Η εξερεύνηση των κοινωνικών συστημάτων που απεικονίζονται στη δράση είναι ξεκάθαρη, σαφής και ενισχύει τη συμμετοχή του πρωταγωνιστή και της ομάδας. ii) Το συνεχές ζωντανό ενδιαφέρον του συντονιστή στην κοινωνική αλληλεπίδραση μεταξύ των ομάδων και μέσα στις ομάδες, αντικατοπτρίζεται στην συμπεριφορά και στα βιώματά του, ενώ σχετίζεται με άτομα που έχουν διαφορετικές απόψεις για τη ζωή. Το χάρισμα της αφελούς ανοιχτότητας και της απόλαυσης παρατηρείται κατά την διαδικασία της εξερεύνησης. Ο πρωταγωνιστής και τα μέλη της ομάδας παρατηρούν και αξιολογούν την παρουσία αυτών των ικανοτήτων, διευρύνοντας έτσι τις δικές τους αντιλήψεις ακόμα και με την απουσία της προβολής αυτών από τη μεριά του συντονιστή. iii) Ο συντονιστής ενισχύει την δουλειά της αντικειμενικής παρατήρησης και αξιολόγησης των κοινωνικών συστημάτων που απεικονίζονται και αντιλαμβάνεται την εξέλιξή τους είτε γίνεται ζωντανή εκδραμάτιση, είτε υπάρχει έντονη συναισθηματική έκφραση ή έκφραση χαράς και γέλιου.

16 16 iv) Ο συντονιστής ακολουθεί ένα συνεπές μοτίβο παρατήρησης στοιχείων των ρόλων και σχέσεων των ρόλων και αναζητά τις κεντρικές πτυχές ενός ρόλου ή ενός συστήματος ρόλων. Υπάρχει ένας διαρκής σχηματισμός υποθέσεων και διερευνητικών συμπερασμάτων ως προς τις αξίες ή εικόνες ζωής που είναι συναφείς με το αναδυόμενο θέμα. Υπάρχει η ικανότητα ενσωμάτωσης της κοινωνιομετρίας, της θεωρίας των ρόλων και άλλων συναφών κλινικών ή κοινωνιολογικών θεωριών και εμπειριών. v) Η κοινωνιομετρική επίγνωση είναι ενσωματωμένη στην συνολική λειτουργία του συντονιστή. Επομένως, η φύση των τήλεσχέσεων δίνει πληροφορίες για την αναδυόμενη ανάλυση της συστημικής δομής που εμπλέκεται καθώς και για το σχεδιασμό και την εκτέλεση των παρεμβάσεων. θ) να μπορεί να έχει κατά νου την ανάπτυξη της ενσωμάτωσης, η οποία συχνά αναφέρεται και ως η θεραπευτική φάση της εκδραμάτισης και η οποία παρουσιάζει τα εξής χαρακτηριστικά: i) Μια ευρεία θεώρηση της δουλειάς της ενσωμάτωσης αποκαλύπτει τον ξεκάθαρο εντοπισμό του κεντρικού σημείου ενδιαφέροντος και κατά συνέπεια τη δημιουργία ειδικών συστημικών παρεμβάσεων που σχετίζονται άμεσα με το κεντρικό αυτό σημείο ενδιαφέροντος. Οι παρεμβάσεις γίνονται κατά τη διαδικασία της εκδραμάτισης και περιλαμβάνει τη χρήση μιας ευρείας κλίμακας ψυχοδραματικών τεχνικών και την προσφορά της θεραπευτικής καθοδήγησης. ii) Η πρωταρχική βάση πάνω στην οποία χτίζεται η δουλειά της ενσωμάτωσης βγαίνει από την αρχή της ψυχοδραματικής συνεδρίας. Ο συντονιστής ενθαρρύνει την έκφραση των θεμάτων και την αλληλεπίδραση μεταξύ των μελών της ομάδας, διευκρινίζει τη φύση του ζεστάματος μέσα στην ομάδα και στο άτομο και κάνει παρεμβάσεις για να βοηθήσει για να ενισχύσει τη συνεχή ανάπτυξη και τη μεγιστοποίηση του κεντρικού θέματος ενδιαφέροντος. Αυτό συνήθως συμβαίνει στην αρχή μιας συνεδρίας και σε κατάλληλες στιγμές κατά τη διάρκεια μιας συνεδρίας. Ο τρόπος για την επίτευξη μιας τέτοιας διευκρίνησης περιλαμβάνει ομαδοκεντρικές, διαδραστικές και καθοδηγούμενες από τον συντονιστή τεχνικές ζεστάματος. iii) Ο συντονιστής συγκεκριμενοποιεί και μεγιστοποιεί το βίωμα και την έκφραση του πρωταγωνιστή. Συνεπώς ο πρωταγωνιστής και η ομάδα αναπτύσσουν αντιλήψεις και λειτουργίες πάνω και πέρα από ό,τι είχε βγει στο προσκήνιο παλιότερα στην ίδια τη ζωή. iv) Ο συντονιστής κινητοποιεί τον αυθορμητισμό του για να ενισχύσει το ζέσταμα και την έκφραση που σχετίζεται με το

17 17 σύστημα που απεικονίζεται και αυτό βοηθάει τον πρωταγωνιστή και την ομάδα να δημιουργήσουν, να γεννήσουν συμπεριφορές, αξίες και αντιδράσεις, εκφράσεις κατάλληλες στην εκάστοτε κατάσταση που αντιμετωπίζουν. Ο συντονιστής επίσης ζεσταίνει την ομάδα ώστε να εκδραματίζουν το δικό τους ιδιαίτερο τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζουν την κατάσταση του πρωταγωνιστή. v) Ο συντονιστής συντελεί στην επίλυση-έκβαση μιας διαμάχης ή σύγκρουσης μέσα στο ίδιο το άτομο, μέσα στην ομάδα ή μεταξύ των ομάδων. vi) Ο συντονιστής επικεντρώνεται στην ενσωμάτωση διαφόρων συστημικών στοιχείων που αναδύθηκαν στην συνεδρία ή σε μια σειρά συνεδριών. vii) Ο συντονιστής κρατάει σε επαγρύπνηση τον πρωταγωνιστή και την ομάδα πάνω σε εκείνα τα πράγματα που συντελούν στην ανάπτυξη της συνένωσης των αντιλήψεων ή λύσεων. viii) Ο συντονιστής εκπαιδεύει τον πρωταγωνιστή και τα μέλη της ομάδας στην ανάπτυξη του νέου τρόπου λειτουργίας. Η εκπαίδευση εναρμονίζεται με τη φύση των βιωμάτων, τις αξίες, τη γενική φιλοσοφία ζωής και τη μοναδικότητα της έκφρασης του κάθε ατόμου. Αυτό βοηθάει ώστε να βεβαιωθεί ότι ο αποδέκτης εξακολουθεί να έχει συνοχή όσο επεκτείνεται το περιεχόμενο και το ύφος του λόγου του και όσο δοκιμάζει στην πράξη νέες αντιδράσεις. ix) Ο συντονιστής είναι σωστά κατατοπισμένος στην εκπαίδευση των ρόλων και συνεπώς γνωρίζει σε βάθος πώς να βοηθήσει ένα άτομο ή την ομάδα να αναπτύξει ένα συγκεκριμένο τρόπο λειτουργίας ώστε οι στόχοι, στη δουλειά ή στην προσωπική ζωή του καθένα, να πετυχαίνονται επαρκέστερα. Αυτό περιλαμβάνει την ξεκάθαρη σκιαγράφηση μιας συγκεκριμένης λειτουργικής περιοχής του ατόμου, την εκδραμάτιση μιας κατάστασης, τη διάγνωση των ρόλων, τον σχεδιασμό περαιτέρω παρεμβάσεων, την εφαρμογή συγκεκριμένων τεχνικών, την δοκιμασία στο ρόλο και τη δημιουργία σύνδεσης ανάμεσα στα μέλη της ομάδας. Μια τέτοια εκπαίδευση στο ρόλο, μπορεί να περιέχεται σε μια ολόκληρη συνεδρία ή να αποτελεί μέρος μιας συνεδρίας. x) Ο συντονιστής αναπτύσσει μέσα του τη συνειδότητα της δυναμικής και των δυνάμεων που κινητοποιούν το κάθε άτομο να αναπτύσσει ιδανικά και να εκφράζει στη ζωή του. Με αυτόν τον τρόπο σταδιακά μαθαίνει και δίνει αξία στη δημιουργική διάνοια που κρύβεται μέσα στον καθένα. ι) Ο συντονιστής φέρει σε πέρας την εκπαιδευτική δουλειά με συνέπεια και ταυτόχρονα με τις άλλες δραστηριότητές του, ώστε τα άτομα να

18 σχετίσουν τη νέα μάθηση σε ένα πιο ευρύ κοινωνικό περιβάλλον και αναπτύσσονται καλύτερα ώστε να αντιμετωπίσουν διάφορα θέματα που αναδύονται μπροστά τους στην κοινότητα. κ) Ο συντονιστής έχει απαραίτητα συμπεριλάβει την κοινωνιομετρία, το ψυχόδραμα, το κοινωνιόδραμα, την εκπαίδευση στο ρόλο και την ομαδική δουλειά, ώστε αυτές οι μεθοδολογίες να διαφοροποιούνται με σαφήνεια και να ερμηνεύονται κατάλληλα. λ) Ο συντονιστής έχει αναπτύξει τις διάφορες μορφές του αυθορμητισμού, ώστε να αυξάνεται το επίπεδο αυθορμητισμού στα άλλα άτομα και στις ομάδες. Αυτά τα είδη αυθορμητισμού περιλαμβάνουν την ικανότητα δημιουργίας νέων αντιδράσεων σε μια παλιά κατάσταση, την ικανότητα εφαρμογής επαρκών αντιδράσεων σε καινούριες καταστάσεις, την ικανότητα επαρκούς ζεστάματος σε διαφορετικές καταστάσεις, την ενίσχυση και διατήρηση της ζωτικότητας-ζωντάνιας, την αυθεντική έκφραση, και την ικανότητα μετακίνησης από το φανταστικό στο πραγματικό και πάλι πίσω εύκολα και την ικανότητα του να είναι κάποιος δημιουργικός. μ) Ο συντονιστής αποδέχεται την ευθύνη των πράξεων και των εμπειριών του και εκδηλώνει την αυξανόμενη επίγνωση της δικής του διαδικασίας ανάπτυξης και των σχέσεών του με τους άλλους ανθρώπους, το χρόνο, το χώρο και τις εξωτερικές συνθήκες. Υπάρχει αποδοχή του έξω κόσμου σε αντίθεση με την εξαπόλυση κατηγοριών στους άλλους και στην επίρριψη ενοχών στις συνθήκες της ζωής. ν) Ο συντονιστής καλλιεργεί σχέσεις με τους συναδέλφους, τους επόπτες, και τους φίλους και μέσα σ αυτό το πλαίσιο εκφράζει τα βιώματα, τις σκέψεις, τις επαγγελματικές δραστηριότητες ή τα σχέδιά του. Οι απόψεις του αναγνωρίζονται, γίνονται αποδεκτές και διερευνούνται δημιουργικά. ξ) Ο συντονιστής γνωρίζει τις ηθικές αρχές και τα κριτήρια πρακτικής άσκησης στο χώρο της κοινωνιομετρίας, του ψυχοδράματος, του κοινωνιοδράματος, την εκπαίδευσης στο ρόλο και της ατομικής και ομαδικής ψυχοθεραπείας. Στη δουλειά του συντονιστή είναι αποδεκτός και εφαρμόζεται πλήρως ο κώδικας ηθικής δεοντολογίας του ΨΥΚΑΠ ο) Ο συντονιστής έχει εμπιστοσύνη στους άλλους και στον εαυτό του ανά πάσα στιγμή και έχει μια αίσθηση πληρότητας όταν βιώνει τον αυθορμητισμό και τη δημιουργικότητά του και των άλλων. Αυτή η αίσθηση έρχεται σε αντίθεση με την αίσθηση της παντοδυναμίας σαν αποτέλεσμα της επιρροής που έχει πάνω στον πρωταγωνιστή και στην ομάδα λόγω της γνώσης του πάνω στις τεχνικές και τις θεωρίες. π) Υπάρχει ένα συμβόλαιο δέσμευσης σε μια διαρκή και δια βίου διαδικασία μάθησης. 18

19 19 Γραπτές εργασίες και διαδικασία αξιολόγησης 1. Γραπτές εργασίες Ένας εκπαιδευόμενος που θέλει να πιστοποιηθεί ως ψυχοδραματιστής θα πρέπει να συγγράψει κάποιες εργασίες, όπου θα περιγράφει τη δουλειά που έχει κάνει ατομικά, με σκοπό η λειτουργία του με τους άλλους να γίνει περισσότερο επαρκής. Η εργασία θα πρέπει να περιγράφει την δουλειά που έχει κάνει όσον αφορά το συγκεκριμένο θέμα. Οι απαιτήσεις αυτών των εργασιών αναφέρονται παρακάτω στις Προϋποθέσεις Πιστοποίησης. Η προσπάθεια που θα γίνεται ώστε η εργασία αυτή να είναι σαφής, με εκπαιδευτικό ύφος και αισθητικά καλή συνεισφέρει θετικά ώστε να επιτευχθεί το παρόμοιο κριτήριο συγγραφής που απαιτούνται στην συγγραφή της τελικής γραπτής εργασίας. Η ανάδειξη ενός όλο και καλύτερου επιπέδου μάθησης του εκπαιδευόμενου επιτυγχάνεται από την πρακτική του άσκηση, η οποία μέσα από τις σκέψεις και συναισθήματα που αναδύει οδηγεί στην συγγραφή μιας εργασίας-μελέτη. Αυτές οι εργασίες αξιολογούνται από το κέντρο εκπαίδευσης. 2. Πτυχιακή εργασία Η πτυχιακή εργασία που απαιτείται ως προϋπόθεση για την πιστοποίηση ενός εκπαιδευόμενου θα πρέπει να έχει την ποιότητα και το μέγεθος ενός επιστημονικού άρθρου, υπό δημοσίευση. Αντίγραφα αυτής της ολοκληρωμένης εργασίας μπορεί να βρει κανείς στη βιβλιοθήκη του κέντρου εκπαίδευσης, και στο αρχείο εκπαιδευόμενων. Θα πρέπει να είναι ευανάγνωστα και να συνεισφέρουν στην ψυχοδραματική δουλειά. Οδηγίες και Απαιτήσεις για την προετοιμασία, τη δομή και την υποβολή της πτυχιακής εργασίας. α) Ποιότητα συγγραφής Η πτυχιακή εργασία θα πρέπει να πληρεί τα κριτήρια παρουσίασης και μορφής ενός άρθρου που πρόκειται να δημοσιευτεί σε ένα επιστημονικό περιοδικό. Η αποδοχή που θα λάβει μια τέτοια εργασία από τους εξεταστές θα σημαίνει ότι και οι ίδιοι προτείνουν να διαβαστεί αυτό το άρθρο από τους εκπαιδευόμενούς τους. Η συγγραφή θα πρέπει να έχει τα ακόλουθα σημαντικά χαρακτηριστικά: i). Να είναι ευανάγνωστη

20 20 ii). iii). iv). v). vi). vii). Να έχει κατάλληλη δομή, ώστε να διευκολύνει τον αναγνώστη. Να παρουσιάζει μια κλινική περιγραφή, ώστε ο αναγνώστης να μπορεί να αντιληφθεί επακριβώς αυτά που διαδραματίστηκαν και ειπώθηκαν μεταξύ του επαγγελματία και του ατόμου με το οποίο ασχολείται σε μια χρονική ακολουθία. Τα σχόλια αξιολόγησης και η συζήτηση που επακολουθεί να είναι σαφώς διατυπωμένα σε σχέση με την περιγραφή. Θα πρέπει να στηρίζει κλινικά τα όσα λέει, ώστε ο αναγνώστης να μην αντιληφθεί ότι τα άτομα για τα οποία γίνεται λόγος υπόκεινται σε ανεπάρκεια. Θα πρέπει να διαφαίνεται ξεκάθαρα η θεωρητική βάση στην οποία στηρίζονται τα όσα αναφέρει. Θα πρέπει να διαφαίνονται ευκρινώς οι παρακείμενες σκέψεις, η κριτική πάνω στη θεωρία και ο ενστερνισμός της πρακτικής εξάσκησης, Να απουσιάζει κάθε είδους αυτοπροβολής και αδιευκρίνιστα σχόλια. Θα πρέπει να αναπτύσσονται ευκρινώς η κάθε άποψη και επιχείρημα. β) Το θέμα της πτυχιακής εργασίας του εκπαιδευόμενου. Η ανάπτυξη ενός θέματος θα πρέπει είναι η έκφραση κάποιου τομέα για τον οποίο έδειξε ιδιαίτερο ενδιαφέρον και ανέπτυξε κατά τη διάρκεια της εκπαίδευσης του και αντανακλά το πεδίο, στο οποίο ο εκπαιδευόμενος σχεδιάζει να εξειδικευτεί, ως ψυχοδραματιστής. Το θέμα της εργασίας θα πρέπει να έχει συζητηθεί με τον κύριο εκπαιδευτή καθώς και με συναδέλφους εκπαιδευόμενους στο κέντρο εκπαίδευσης. γ) Η Διαδικασία της Εποπτείας. Επιλέγεται ένας επόπτης της πτυχιακής εργασίας, ο οποίος συνήθως είναι ο κύριος εκπαιδευτής ή ένα άλλο αρμόδιο εξειδικευμένο άτομο. Σταδιακά μπορούν να εμπλέκονται και άλλοι εξειδικευμένοι σύμβουλοι σε έναν τομέα. Ο εκπαιδευόμενος αναπτύσσει το θέμα της πτυχιακής του εργασίας σε συνεργασία με τον επόπτη. Το θέμα της εργασίας ίσως χρειαστεί να βελτιωθεί πολλές φορές ώστε να διατυπωθεί με τον καλύτερο και πιο περιεκτικό τρόπο και να επιβεβαιωθεί ότι ο συγγραφέας έχει αναπτύξει ένα ξεκάθαρο και ολοκληρωμένο ζέσταμα. Η δημιουργία ενός επαρκούς ζεστάματος πάνω στη συγγραφή ίσως περιλαμβάνει, όπως είναι φυσικό, την σκιαγράφηση του περιεχόμενου, του μεγέθους και του ύφους της εργασίας, όπως επίσης και την ταύτιση από την πλευρά των αναγνωστών για τους οποίους συγγράφεται αυτή η εργασία. Άλλα σημαντικά

21 21 καθήκοντα είναι η αντιστροφή ρόλων με τον αναγνώστη, η εκλέπτυνση του συγγραφικού ύφους, η ανάπτυξη μιας συγκεκριμένης μεθόδου παραπομπής των αναφερόμενων και η προετοιμασία της βιβλιογραφίας στην οποία ανέτρεξε ο συγγραφέας. Η πληρωμή των διδάκτρων για την εποπτεία διαπραγματεύεται με τον επόπτη όπως και με τον οποιοδήποτε άλλο επόπτη. δ) Ηθικά ζητήματα που λαμβάνονται υπόψη. Ηθικοί παράγοντες θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη κατά την διάρκεια συλλογής του υλικού συγγραφής της πτυχιακής εργασίας. Είναι απαραίτητο να γίνεται η αναφορά στα άτομα με σεβασμό και με τρόπο ώστε να προστατεύεται η ανωνυμία τους. Όταν γίνεται αναφορά σε γραπτό κείμενο που έχει δημοσιευθεί από κάποιον άλλο, εκτός του συγγραφέα της εργασίας, θα πρέπει να διευκρινίζεται σαφώς η θέση του συγγραφέα. Θα πρέπει να αναγνωρίζεται ο συγγραφέας, του οποίου το κείμενο παραθέτουμε. Αναφέροντας απλά την άποψη κάποιου άλλου δεν είναι αρκετό για να πιστοποιηθεί η θέση ή η άποψη του συγγραφέα της συγκεκριμένης πτυχιακής εργασίας. Θα πρέπει να αναγνωρίζεται η επιρροή των άλλων στην σκέψη, στην κρίση και την πρακτική άσκηση του συγγραφέα ε) Κατάλληλη μορφή παρουσίασης της πτυχιακής εργασίας. Το στυλ της παρουσίασης θα πρέπει να υποστηρίζεται από κεφαλίδες, υποκεφαλίδες, παραθέματα κειμένων, βιβλιογραφικές αναφορές και παραπομπές. Η ελάχιστη έκταση του κειμένου της πτυχιακής εργασίας είναι λέξεις και το ανώτερο όριο είναι λέξεις. στ) Δομή και Παρουσίαση της Πτυχιακής Εργασίας. Η εργασία έχει τις ακόλουθες ενότητες: i). ii). iii). iv). v). vi). vii). viii). ix). x). xi). Αρχική σελίδα με τον τίτλο Συγγραφικά δικαιώματα. Πίνακας περιεχομένων και λίστα με τα διαγράμματα ή εικόνες. Περίληψη Πρόλογο Αρίθμηση σελίδων Εισαγωγικές παράγραφοι Αναθεώρηση των άρθρων και άλλων σχετικών με το θέμα εργασιών Περιγραφή της εργασίας Αποτελέσματα Συμπέρασμα

22 22 xii). Βιβλιογραφία ζ) Συγγραφικά δικαιώματα. Αυτό είναι το κείμενο της απαιτούμενης δήλωσης συγγραφής, το οποίο αναγνωρίζει την ιδιοκτησία της εργασίας: Αυτή η εργασία ολοκληρώθηκε εφόσον αντικειμενικά εκπλήρωσε τις προϋποθέσεις και απαιτήσεις ως προς την πιστοποίηση ως επαγγελματία ψυχοδραματιστή σύμφωνα με την Εκπαιδευτική Επιτροπή του ΨΥΚΑΠ. Αντιπροσωπεύει μία αξιόλογη δουλειά που έφτασε στο πέρας υπό εποπτική διαδικασία. Αυτή η γνώση και η συνειδότητα αποκτήθηκε μέσα από πολλές ώρες βιωματικής εμπειρίας, μελέτης και σκέψεων. Τα δικαιώματα συγγραφής ανήκουν στον συγγραφέα. Το Ψυχοδραματικό Κέντρο Ανάπτυξης της Προσωπικότητας έχει την άδεια να το δημοσιεύσει με τη διαφύλαξη όλων των δικαιωμάτων. Εκτός από την αναφορά σε μικρά κομμάτια της εργασίας με σκοπό την κριτική και την αναθεώρηση, καμία αναπαραγωγή, αντιγραφή ή αναμετάδοση αυτού του δημοσιευμένου άρθρου δεν επιτρέπεται χωρίς γραπτή άδεια από τον συγγραφέα και το ΨΥΚΑΠ. Καμία παράγραφός αυτής της δημοσίευσης δεν επιτρέπεται να αναπαραχθεί, να αντιγραφεί ή να αποκατασταθεί, να διορθωθεί ή να μεταδοθεί σε καμία μορφή ή με κανένα μέσο, ηλεκτρονικό, μηχανική φωτοτυπία ή μαγνητοσκόπηση ή οτιδήποτε άλλο, χωρίς την γραπτή άδεια του ΨΥΚΑΠ και του ή της συγγραφέα. Διαδικασία της πρακτικής αξιολόγησης του εκπαιδευόμενου ως ψυχοδραματιστή. Εφόσον έχουν επιτευχθεί τα κριτήρια εκπαίδευσης μπορεί να δρομολογηθεί η διαδικασία της πρακτικής αξιολόγησης. Είναι μια επιπρόσθετη διαδικασία, εφόσον έχουν λάβει ήδη χώρα συνεχιζόμενες αξιολογήσεις πάνω στον συντονισμό στις συνεδρίες και στη λειτουργία ως βοηθητικού. Είναι συνεπακόλουθο της ολοκλήρωσης της γραπτής εργασίας. Η εξέταση περιλαμβάνει το συντονισμό μιας συνεδρίας παρουσία δύο εξεταστών που έχουν ορισθεί από την εκπαιδευτική επιτροπή του ΨΥΚΑΠ. Όταν ένας εκπαιδευόμενος θεωρήσει ότι έχει φτάσει σε ένα επαρκές επίπεδο λειτουργίας συζητά με τους συναδέλφους, το εκπαιδευτικό προσωπικό και τον κύριο εκπαιδευτή το σχέδιό του να ολοκληρώσει την πρακτική του αξιολόγηση και αποκτά την έγκρισή τους.

23 23 Συνεπώς ο εκπαιδευόμενος κάνει αίτηση στην Εκπαιδευτική Επιτροπή του ΨΥΚΑΠ, στην οποία συγκεκριμενοποιεί το αίτημα του για την πρακτική αξιολόγηση του Η Εκπαιδευτική Επιτροπή τον ενημερώνει για το ποια άτομα θα τον εξετάσουν και: α) Ο εκπαιδευόμενος οργανώνει τον χώρο και την ώρα διεξαγωγής της εξέτασης, επικοινωνεί άμεσα με τους εξεταστές για να διαπραγματευτούν και να κανονίσουν τα περαιτέρω. Ο εκπαιδευόμενος είναι υπεύθυνος για τα έξοδα των εξεταστών όσον αφορά την αξιολόγηση και διακανονίζει τον κατάλληλο τρόπο με τον οποίο θα εξοφλήσει τα έξοδά τους. β) Ο εκπαιδευόμενος συντονίζει μια συνεδρία όπως αναφέρεται διεξοδικά στο κείμενο της Πρακτικής Αξιολόγησης που συνέταξε η Εκπαιδευτική Επιτροπή. Σύμφωνα με τη διαδικασία εξέτασης ο εκπαιδευόμενος εξετάζεται από την Εξεταστική επιτροπή για μιάμιση ώρα. Ο εκπαιδευόμενος στη συνέχεια συζητά την συνεδρία που συντόνισε με επαγγελματικό ύφος, παρουσιάζοντας τη συλλογιστική που ακολούθησε στον συντονισμό και τονίζοντας τα δυνατά και αδύνατα σημεία του πάνω στον συντονισμό και τη στρατηγική του. γ) Οι εξεταστές προετοιμάζουν μια γραπτή αναφορά και την παραδίδουν στην γραμματεία της Εκπαιδευτικής Επιτροπής. δ) Η γραμματεία στη συνέχεια αποστέλλει την τελική αναφορά στον εκπαιδευόμενο και τον κύριο εκπαιδευτή. ε) Εφόσον ο εκπαιδευόμενος έχει περάσει με επιτυχία την αξιολόγηση, το ΨΥΚΑΠ χορηγεί το πιστοποιητικό, το οποίο διαβεβαιώνει ότι είναι πλέον πιστοποιημένος ψυχοδραματιστής. Προϋποθέσεις πιστοποίησης του ψυχοδραματιστή. Εφόσον έχουν επιτευχθεί τα κριτήρια εκπαίδευσης μπορεί να δρομολογηθεί η διαδικασία της πρακτικής αξιολόγησης. Η εξέταση περιλαμβάνει τον συντονισμό μίας συνεδρίας παρουσία δύο εξεταστών που έχουν προταθεί από το εκπαιδευτικό κέντρο και είναι αποδεκτοί από την Εκπαιδευτική Επιτροπή. Ο εκπαιδευόμενος στην ειδικότητα του ψυχοδραματιστή επικεντρώνεται στα διευρυμένα πεδία της Συστημικής Θεωρίας, της

24 24 Κοινωνιομετρίας, της Θεωρίας των Ρόλων, της Οικογενειακής Θεραπείας, της Ομαδικής Δουλειάς και της Κλινικής Γνώσης. Ο εκπαιδευόμενος θα πρέπει να κατανοεί πλήρως την έννοια του Ψυχοδράματος και θα πρέπει να έχει αναπτύξει την ικανότητα να δημιουργεί ένα επαρκές ζέσταμα της ομάδας και των ατόμων, ώστε να μπορούν αναπτύξουν την προσωπική τους λειτουργία κατά την αντιμετώπιση των προβλημάτων τους. Υπάρχουν κάποιοι ειδικοί τομείς όπου ο εκπαιδευόμενος πρέπει να έχει κάνει επιπλέον δουλειά: Α) Θεωρία Προσωπικότητας και Ανάπτυξη της. i). Γνώσεις πάνω σε διαφορετικές θεωρίες της προσωπικότητας και της ανάπτυξής της. ii). Γνώση της θεωρία του αυθορμητισμού για την ανάπτυξη της παιδικής ηλικίας. Β) Κλινική Γνώση και Πρακτική Εφαρμογή iii). Γνώση της ψυχοπαθολογίας και των παραδοσιακών διαγνωστικών κατηγοριών. iv). Ικανότητα αξιολόγησης μιας ευρείας κλίμακας ατόμων, ικανότητα αντίληψης ενός ατόμου και των σχέσεών του σύμφωνα με τη θεωρία των ρόλων και ικανότητα μεταφοράς της αξιολόγησης αυτής σε άλλους επαγγελματίες συναδέλφους που ίσως δουλεύουν με διαφορετικό θεωρητικό πλαίσιο. v). Ικανότητα αντιμετώπισης διαφόρων ατόμων, συμπεριλαμβανομένων και ατόμων σοβαρά διαταραγμένων και ατόμων που προέρχονται από διαφορετική πολιτισμική ομάδα. vi). Ικανότητα να φτιάχνει ένα διάγραμμα του κοινωνικού και πολιτιστικού ατόμου ενός ανθρώπου που έχει πάρει μια συγκεκριμένη ψυχιατρική διάγνωση και να μπορεί να συζητά τη σημασία και την αξία του διαγράμματος αυτού καθώς και τον τρόπο με τον οποίο χρησιμοποιούμε την ψυχοδραματική μέθοδο με το συγκεκριμένο άτομο. Γ) Κατανόηση και Πρακτική Εφαρμογή της Ψυχοδραματικής Μεθόδου vii). Ικανότητα να συντονίζει μια αρχική θεραπευτική συνέντευξη κατά τη διάρκεια της οποίας γίνεται μια αξιολόγηση για το κεντρικό θέμα του δράματος που αναδεικνύεται και πώς αυτό συσχετίζεται με το κεντρικό θέμα της ομάδας. Γίνεται ένα ξεκάθαρο συμβόλαιο με τον πρωταγωνιστή, το οποίο και

25 25 viii). βασίζεται στο ζέσταμα. Αξιολογείται ότι είναι ήδη γνωστό σχετικά με τους ρόλους στους οποίους κινείται ο πρωταγωνιστής έως εκείνη τη στιγμή και αναπτύσσεται η συλλογιστική της ψυχοδραματικής παραγωγής του δράματος. Ικανότητα να παρέχει τη δομή και το κλίμα ώστε να βιώνεται η κάθαρση του δράματος ή να γίνεται η ενσωμάτωση του νέου ρόλου. Δ)Γραπτές Εργασίες ix). x). xi). Ένα γραπτό όπου ο εκπαιδευόμενος παρουσιάζει τη χρησιμότητα της έννοιας του κοινωνικού και του πολιτιστικού ατόμου στην δουλειά με άτομα που έχουν πάρει μια συγκεκριμένη ψυχιατρική διάγνωση: περιγραφή όσων συνέβησαν κατά τη διάρκεια διάφορων συνεδριών χρησιμοποιώντας την ψυχοδραματική μέθοδο, συζήτηση και ανάλυση κάθε συνεδρίας, όπου θα περιλαμβάνονται διαγράμματα, καθώς και το κλινικό σχέδιο βάσει αυτής της ανάλυσης. Μια εργασία ψυχοδράματος, όπου θα παρουσιάζεται η χρήση της ψυχοδραματικής μεθόδου στην κλινική δουλειά. Εφόσον έχουν διεκπεραιωθεί οι απαιτήσεις της εκπαίδευσης, ο εκπαιδευόμενος κάνει μία αίτηση πρακτικής αξιολόγησης στην Εκπαιδευτική Επιτροπή του ΨΥΚΑΠ. Προϋποθέσεις και πιστοποίηση του εκπαιδευτή (educator) Άτομα που ως ψυχοδραματιστές ασκούν το ψυχόδραμα στην καθημερινή τους πρακτική για ικανοποιητικό χρονικό διάστημα (τρία τουλάχιστον χρονια) και έχουν ήδη αποκτήσει μια επαγγελματική αρτιότητα, μπορούν να ζητήσουν να πιστοποιηθούν ως εκπαιδευτές από την εκπαιδευτική επιτροπή του ΨΥΚΑΠ ή ακόμα και η ίδια η επιτροπή μπορεί να κινήσει μια διαδικασία πιστοποίησης εκπαιδευτών, όταν τούτο το κρίνει αναγκαίο. Προϋποθέσεις και απαιτήσεις για την πιστοποιήση trainer, educator και practitioner. Για να αποκτήσει κάποιος τον τίτλο του Trainer, educator and practitioner (T,E,P), πρέπει να έχει ήδη τον τίτλο του ψυχοδραματιστή και να εξασκεί το επάγγελμα για τρία τουλάχιστον χρόνια. Να έχει μεγάλη πείρα στην εφαρμογή του ψυχοδράματος σε

26 26 διάφορους τομείς. Να έχει την ικανότητα να σχετίζεται με άτομα (εκπαιδευόμενους) από διάφορους επαγγελματικούς χώρους, χωρίς να επηρεάζεται από τις προσωπικές του πεποιθήσεις και προκαταλήψεις κατά την άσκηση του εκπαιδευτικού του έργου. Να μπορεί να διαμορφώσει ένα αποτελεσματικό πλαίσιο για την εκπαίδευση των μελών της ομάδας και να διατηρεί καλές σχέσεις με τους άλλους εκπαιδευτές, εκπαιδευόμενους και επόπτες. Να έχει την ικανότητα : α) να συνάπτει εκπαιδευτικά συμβόλαια και θέτει στόχους, ανάλογα με τον κάθε εκπαιδευόμενο, β) να βοηθάει τους εκπαιδευόμενους, που αντιμετωπίζουν μαθησιακά προβλήματα γ) να διατηρεί μια επαγγελματική σχέση με τους εκπαιδευόμενους έως την ολοκλήρωση της εκπαίδευσης, και να ενδιαφέρεται για την πορεία και την τελειοποίηση του εκπαιδευόμενου. Μετά την πιστοποίηση του ως ψυχοδραματιστή, να συμπληρώσει τουλάχιστον τρία χρόνια εκπαιδευτική εμπειρία και εποπτεία στο ψυχόδραμα, κατά την διάρκεια των οποίων: α) θα ολοκληρωθεί ως ψυχοδραματιστής έχοντας αναπτύξει σε ικανοποιητικό βαθμό όλους τους ρόλους, β) θα τηρεί τον κώδικα ηθικής δεοντολογίας, θα μπορεί να λειτουργεί και να συγκεντρώνεται στην δουλειά της ομάδας ακόμα και όταν διέρχεται έντονες προσωπικές καταστάσεις, γ) θα αναπτύξει ένα ευρύ σύστημα αξιών και ρόλων και δ) θα αποκτήσει την ικανότητα να καθοδηγεί τους εκπαιδευόμενους. Ο τίτλος του ψυχοδραματιστή ως Trainer Εducator and Practitioner (TEP), παρέχεται στο ΨΥΚΑΠ από την εκπαιδευτική επιτροπή του, κατόπιν συνεντεύξεων με τους ενδιαφερόμενους, αφού προηγουμένως τούτο ζητηθεί γραπτώς από τον ενδιαφερόμενο. Ο υποψήφιος εκπαιδευτής θα πρέπει τουλάχιστον για τρία χρόνια να εργάζεται και να συντονίζει ομάδες ψυχοδράματος. Επίσης, απαιτείται συστατική επιστολή του κύριου εκπαιδευτή του ΨΥΚΑΠ, με την οποία αυτός εγκρίνει το αίτημα πιστοποίησης ως εκπαιδευτή. Και εδώ επίσης ο ενδιαφερόμενος επιβαρύνεται με τα έξοδα της εξέτασης-συνέντευξης. Ο υποψήφιος TEP είναι απαραίτητο να παρουσιάσει στην επιτροπή δύο εργασίες ( λέξεις) όπου: α) θα αναφέρει και θα περιγράφει περιληπτικά τις εμπειρίες κατά την εφαρμογή της δουλειάς του ως συντονιστής-ψυχοδραματιστής και β) θα αναφέρει την ανάπτυξή του ενώ συντονίζει ομάδες εκπαίδευσης στο ψυχόδραμα, σε συνδυασμό με τις εποπτείες που του έχουν γίνει. ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΛΕΤΣΙΟΣ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΨΥΚΑΠ

Κύκλος εργαστηρίων Εισαγωγικής Εκπαίδευσης Ψυχοδράματος. Εισαγωγή στη θεωρία, την πρακτική & τη φιλοσοφία ζωής του Ψυχοδράματος!

Κύκλος εργαστηρίων Εισαγωγικής Εκπαίδευσης Ψυχοδράματος. Εισαγωγή στη θεωρία, την πρακτική & τη φιλοσοφία ζωής του Ψυχοδράματος! Εισαγωγική Εκπαίδευση στο κλασικό Ψυχόδραμα του Moreno Κύκλος εργαστηρίων Εισαγωγικής Εκπαίδευσης Ψυχοδράματος Εισαγωγή στη θεωρία, την πρακτική & τη φιλοσοφία ζωής του Ψυχοδράματος! Η ανάπτυξη της προσωπικότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (ΔΕ.Π.Σ.ΣΥ.) Βασικό Πρόγραμμα Εκπαίδευσης ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (ΔΕ.Π.Σ.ΣΥ.) Βασικό Πρόγραμμα Εκπαίδευσης ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ Αθήνα: Κονίτσης 33, 15125 Μαρούσι Τηλ. 210-8063665, 6129290, Fax 210-8062113, e-mail: info@ergastirio.eu Site: www.ergastirio.eu ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ 1 ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ Α. ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Το πρόγραμμα ειδίκευσης στη συστημική διάγνωση που προσφέρει το Λόγω Ψυχής Ινστιτούτο

Διαβάστε περισσότερα

European Federation of Psychological Associations (EFPA)

European Federation of Psychological Associations (EFPA) European Federation of Psychological Associations (EFPA) Εκπαιδευτικά Κριτήρια για τους ψυχολόγους που ειδικεύονται στην Ψυχοθεραπεία 24/3/2003 http://www.efpa.be/documentsonprofissues/docmain.htm Εκπαιδευτικά

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΤΟΥ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΨΥΧΟΔΡΑΜΑΤΙΣΤΗ

ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΤΟΥ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΨΥΧΟΔΡΑΜΑΤΙΣΤΗ ΨΥΧΟΔΡΑΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑΣ (ΨΥΚΑΠ) Μιχαλακολούλου 173 115 27 ΑΘΗΝΑ Τηλ.: 2106462797 Δικτυακός Τόπος: http://www.psychodrama.gr Ηλεκτρονική Διεύθυνση: kostas.letsios@psychodrama.gr

Διαβάστε περισσότερα

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Πρόγραμμα Eξ Aποστάσεως Eκπαίδευσης (E learning) Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Οδηγός Σπουδών Το πρόγραμμα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης ( e-learning ) του Πανεπιστημίου Πειραιά του Τμήματος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΩΝ «ΜΕΝΤΟΡΑΣ» ΕΠΙΠΕΔΟ 5, ΒΑΣΕΙ ΤΟΥ EQF

ΕΥΡΩΠΑΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΩΝ «ΜΕΝΤΟΡΑΣ» ΕΠΙΠΕΔΟ 5, ΒΑΣΕΙ ΤΟΥ EQF ΕΥΡΩΠΑΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΩΝ «ΜΕΝΤΟΡΑΣ» ΕΠΙΠΕΔΟ 5, ΒΑΣΕΙ ΤΟΥ EQF Πρόγραμμα LLP LDV TOI 12 AT 0015 Συντονιστής προγράμματος: Schulungszentrum Fhnsdrf Εταίροι: University f Gthenburg Municipality f Tjörns

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥΣ

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΩΝ ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ

ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΩΝ ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ Σεμινάριο εξειδικευμένων γνώσεων 25 Μαΐου 15 Ιουνίου 2015 Σύμφωνα με τον Εθνικό Οργανισμό Πιστοποίησης Προσόντων και Επαγγελματικού Προσανατολισμού (Ε.Ο.Π.Π.Ε.Π.) για την ένταξη των Εκπαιδευτών Ενηλίκων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΕΝΗΛΙΚΩΝ, ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ & ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ. E-learning. Οδηγός Σπουδών

ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΕΝΗΛΙΚΩΝ, ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ & ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ. E-learning. Οδηγός Σπουδών ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΕΝΗΛΙΚΩΝ, ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ & ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ E-learning Οδηγός Σπουδών Το πρόγραμμα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης ( e-learning ) του Πανεπιστημίου Πειραιά του Τμήματος Οικονομικής Επιστήμης, σας καλωσορίζει

Διαβάστε περισσότερα

Κατηγορίες υποψηφίων που γίνονται δεκτοί στο Πρόγραμμα: Εκπαιδευτικοί Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης

Κατηγορίες υποψηφίων που γίνονται δεκτοί στο Πρόγραμμα: Εκπαιδευτικοί Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης ΔΙΕΞΑΓΩΓΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΜΕ ΤΙΤΛΟ: «Αξιολόγηση Εκπαιδευτικής Επάρκειας Ανάπτυξη παιδαγωγικών και διδακτικών δεξιοτήτων στη Γενική, Ειδική και Διαπολιτισμική Αγωγή, με έμφαση στην Καινοτομία και

Διαβάστε περισσότερα

Το παιχνίδι της χαράς

Το παιχνίδι της χαράς Ανοιχτό πρόγραμμα εκπαίδευσης Κατερίνα Πουλέα Παιδαγωγός Το παιχνίδι της χαράς Το παιχνίδι της χαράς Αετιδέων 15 & Βουτσινά Χολαργός 6944 773597 Ανοιχτό πρόγραμμα εκπαίδευσης Το Παιδαγωγικό Κέντρο Προσχολικής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΩΝ ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΕΟΠΠΕΠ»

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΩΝ ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΕΟΠΠΕΠ» ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Εθνικόν και Καποδιστριακόν Πανεπιστήμιον Αθηνών ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΩΝ ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΕΟΠΠΕΠ» To Κέντρο Συνεχιζόμενης Εκπαίδευσης και Επιμόρφωσης

Διαβάστε περισσότερα

Η συστημική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία

Η συστημική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία Ελευθερία Μαντέλου Ψυχολόγος Ψυχοθεραπεύτρια Η συστημική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία Τα τελευταία χρόνια, οι ειδικοί της οικογενειακής θεραπείας παροτρύνουν τους θεραπευτές του κλάδου να χρησιμοποιούν

Διαβάστε περισσότερα

Διοίκηση Ανθρώπινου Δυναμικού

Διοίκηση Ανθρώπινου Δυναμικού 400 Διοίκηση Ανθρώπινου Δυναμικού 400.01 Δύο ημέρες 16 ώρες Επιλογή Στελεχών: Ξεχωρίζοντας τους Καλύτερους Με την ολοκλήρωση του σεμιναρίου οι συμμετέχοντες θα έχουν σχηματίσει ολοκληρωμένη αντίληψη όλων

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την 1 ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την παλαιότερη γνώση τους, σημειώνουν λεπτομέρειες, παρακολουθούν

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ. ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ m128 ΣΟΦΗ ΛΕΟΝΤΟΠΟΥΛΟΥ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ. ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ m128 ΣΟΦΗ ΛΕΟΝΤΟΠΟΥΛΟΥ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ m128 ΣΟΦΗ ΛΕΟΝΤΟΠΟΥΛΟΥ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ...3 2. ΓΙΑΤΙ ΝΑ ΕΓΓΡΑΦΩ Σ ΕΝΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΞ

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτηματολόγιο προς εκπαιδευτικούς

Ερωτηματολόγιο προς εκπαιδευτικούς Ερωτηματολόγιο προς εκπαιδευτικούς Σκοπός της έρευνας αυτής είναι η διερεύνηση των απόψεων των εκπαιδευτικών αναφορικά με την ιδιαίτερη πολιτική του σχολείου τους. Η έρευνα αυτή εξετάζει, κυρίως, την πολιτική

Διαβάστε περισσότερα

CERTIFICATE IN COACHING - AC ACCREDITED Διεθνώς Πιστοποιημένη εκπαίδευση επιπέδου Certificate από τον Association for Coaching

CERTIFICATE IN COACHING - AC ACCREDITED Διεθνώς Πιστοποιημένη εκπαίδευση επιπέδου Certificate από τον Association for Coaching CERTIFICATE IN COACHING - AC ACCREDITED Διεθνώς Πιστοποιημένη εκπαίδευση επιπέδου Certificate από τον Association for Coaching Certificate in Coaching AC Accredited διεθνής αναγνώριση Ανάλυση προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

ΣΠΟΥΔΩΝ 2010 ΟΔΗΓΟΣ ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ

ΣΠΟΥΔΩΝ 2010 ΟΔΗΓΟΣ ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ 2010 10-2011 ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Το Ανοικτό Ίδρυμα Εκπαίδευσης είναι ένα σύγχρονο εκπαιδευτήριο προσανατολισμένο στην

Διαβάστε περισσότερα

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α.

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Τι θα Δούμε. Γιατί αλλάζει το Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών. Παιδαγωγικό πλαίσιο του νέου Α.Π.Σ. Αρχές του νέου Α.Π.Σ. Μαθησιακές περιοχές του νέου

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΟΙΚΤΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ. ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ E-learning Εκπαίδευση

ΑΝΟΙΚΤΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ. ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ E-learning Εκπαίδευση ΑΝΟΙΚΤΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ E-learning Εκπαίδευση ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ 2009-2010 ΤΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Το Ανοικτό Ίδρυμα Εκπαίδευσης είναι ένα

Διαβάστε περισσότερα

Master s Degree. www.unic.ac.cy. Μεταπτυχιακό στις Επιστήμες Αγωγής (Εξ Αποστάσεως)

Master s Degree. www.unic.ac.cy. Μεταπτυχιακό στις Επιστήμες Αγωγής (Εξ Αποστάσεως) Master s Degree www.unic.ac.cy Μεταπτυχιακό στις Επιστήμες Αγωγής (Εξ Αποστάσεως) «Σε αυτό το ταξίδι για την ανακάλυψη της γνώσης μας εντυπωσίασε ιδιαίτερα η οργάνωση και το φιλικό κλίμα του Πανεπιστημίου.»

Διαβάστε περισσότερα

Συνεχιζόμενη Επαγγελματική Εξέλιξη Οδοντιάτρων στην Ευρωπαϊκή Ένωση

Συνεχιζόμενη Επαγγελματική Εξέλιξη Οδοντιάτρων στην Ευρωπαϊκή Ένωση Ψήφισμα Συμβουλίου Ευρωπαίων Οδοντιάτρων (CED) Mάιος 2013 Συνεχιζόμενη Επαγγελματική Εξέλιξη Οδοντιάτρων στην Ευρωπαϊκή Ένωση Το κείμενο που ακολουθεί είναι η ελληνική μετάφραση του ΨΗΦΙΣΜΑΤΟΣ ΤΟΥ Συμβουλίου

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΧΡ. ΜΠΟΥΡΑΣ Σκοπός του Μαθήματος Σκοπός του μαθήματος είναι η εισαγωγή στη

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 9: Η συνεργατική διδασκαλία & μάθηση

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 9: Η συνεργατική διδασκαλία & μάθηση Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 9: Η συνεργατική διδασκαλία & μάθηση Διδάσκουσα: Μαρία Καμπεζά Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Σκοποί ενότητας

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων]

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] 1. Είστε ικανοποιημένος/η από το Πρόγραμμα; Μ. Ο. απαντήσεων: 4,7 Ικανοποιήθηκαν σε απόλυτο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΩΝ ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΕΟΠΠΕΠ»

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΩΝ ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΕΟΠΠΕΠ» ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Εθνικόν και Καποδιστριακόν Πανεπιστήμιον Αθηνών ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΩΝ ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΕΟΠΠΕΠ» To Κέντρο Συνεχιζόμενης Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ. Ηγεσία

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ. Ηγεσία ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ Ηγεσία Διδάσκουσα: Αφροδίτη Δαλακούρα ΔΙΟΙΚΗΣΗ: ΟΙ ΡΟΛΟΙ ΤΟΥ ΠΡΟΪΣΤΑΜΕΝΟΥ ΗΓΕΤΗΣ MANAGER COACH 1 Κλασική-μηχανιστική αντίληψη Το παλιό μοντέλο διοίκησης: οικονομικές-υλικές

Διαβάστε περισσότερα

2. Σκοπός του Προγράμματος

2. Σκοπός του Προγράμματος 1. Εισαγωγή Το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών σας καλωσορίζει στα Προγράμματα εξ Αποστάσεως Επιμόρφωσης για Δημοσίους Υπαλλήλους και συγκεκριμένα στο εκπαιδευτικό πρόγραμμα "Ανάπτυξη Διαπραγματευτικών

Διαβάστε περισσότερα

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Κάθε παιδί έχει το δικαίωμα να ζει και να μεγαλώνει σ ένα υγιές περιβάλλον, το οποίο θα διασφαλίζει και θα προάγει την σωματική και ψυχική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗ»

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗ» ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗ» Το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών στο πλαίσιο των εκπαιδευτικών δραστηριοτήτων δια βίου μάθησης που οργανώνει, θα υλοποιήσει

Διαβάστε περισσότερα

Παραδόσεις 4. Δεν υφίστανται απαιτήσεις. Ελληνική/Αγγλική

Παραδόσεις 4. Δεν υφίστανται απαιτήσεις. Ελληνική/Αγγλική ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΕΠΙΠΕΔΟ ΣΠΟΥΔΩΝ Προπτυχιακό ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ DF8201 ΕΞΑΜΗΝΟ ΣΠΟΥΔΩΝ Έκτο ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Διοίκηση Ποιότητας στον Τουρισμό ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 3ο. I. Μάνατζµεντ - Ορισµοί. H Εξέλιξη του Μάνατζµεντ Οι Λειτουργίες του Μάνατζµεντ

ΜΑΘΗΜΑ 3ο. I. Μάνατζµεντ - Ορισµοί. H Εξέλιξη του Μάνατζµεντ Οι Λειτουργίες του Μάνατζµεντ ΜΑΘΗΜΑ 3ο Μάνατζµεντ - Ορισµοί H Εξέλιξη του Μάνατζµεντ Οι Λειτουργίες του Μάνατζµεντ I. Μάνατζµεντ - Ορισµοί... η τέχνη να φέρνεις εις πέρας κάθε έργο µε τη στήριξη και την συµµετοχή ατόµων οργανωµένων

Διαβάστε περισσότερα

Η ΟΜΑΔΟΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ σε εφαρμογή

Η ΟΜΑΔΟΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ σε εφαρμογή 1 ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΠΕΣΣ Φωτίζοντας τη διδασκαλία: Σύγχρονες Διδακτικές Προσεγγίσεις Η ΟΜΑΔΟΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ σε εφαρμογή ΚΟΡΙΝΘΟΣ 2013 Μπιλιούρη Αργυρή Δ/ντρια 5 ου Δημ.Σχ.Ναυπλίου ΜSc Διδακτική Λογοτεχνίας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ

ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ Μάρτιος 2006 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ Οικογένειας Ατόμου Ομάδας Δεινοκράτους 93, 11521, Αθήνα. Τηλ: 210.7228357 fax:210.7249863 E-mail: elesyth@otenet.gr ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των

α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των ΔΕΠΠΣ ΑΠΣ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των ενδιαφερόντων του, γ. η εξασφάλιση ίσων ευκαιριών και δυνατοτήτων μάθησης

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Μονάδα 8.1: Επαγγελματικοί ρόλοι και προφίλ για την παρακολούθηση και την εποπτεία.

Εκπαιδευτική Μονάδα 8.1: Επαγγελματικοί ρόλοι και προφίλ για την παρακολούθηση και την εποπτεία. Εκπαιδευτική Μονάδα 8.1: Επαγγελματικοί ρόλοι και προφίλ για την παρακολούθηση και την εποπτεία. Η παρακολούθηση ενός project κινητικότητας. Η διαδικασία παρακολούθησης ενός διακρατικού project κινητικότητας

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Ελληνικού Πολιτισμού ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΩΣ ΞΕΝΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ

Κέντρο Ελληνικού Πολιτισμού ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΩΣ ΞΕΝΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Κέντρο Ελληνικού Πολιτισμού ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΩΣ ΞΕΝΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Το Κέντρο Ελληνικού Πολιτισμού www.hcc.edu.gr οργανώνει από το 2000 σε σταθερή βάση, κάθε φθινόπωρο, άνοιξη

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση των σκοπών και των στόχων...35. Ημερήσια πλάνα...53

Παρουσίαση των σκοπών και των στόχων...35. Ημερήσια πλάνα...53 Πίνακας Περιεχομένων Εισαγωγή... 5 Κεφάλαιο 1 Πώς μαθαίνουν τα παιδιά προσχολικής ηλικίας...11 Η Φυσική Αγωγή στην προσχολική ηλικία...14 Σχέση της Φυσικής Αγωγής με τους τομείς ανάπτυξης του παιδιού...16

Διαβάστε περισσότερα

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Ακολούθως αναπτύσσονται ορισμένα διευκρινιστικά σχόλια για το Σχέδιο Μαθήματος. Αφετηρία για τον ακόλουθο σχολιασμό υπήρξαν οι σχετικές υποδείξεις που μας

Διαβάστε περισσότερα

Παραδόσεις 4 ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΟ. Δεν υφίστανται προϋποθέσεις ΕΛΛΗΝΙΚΑ

Παραδόσεις 4 ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΟ. Δεν υφίστανται προϋποθέσεις ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΕΠΙΠΕΔΟ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΟ ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ DP2021 ΕΞΑΜΗΝΟ ΣΠΟΥΔΩΝ Τρίτο ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΠΟΡΩΝ ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ. Τρίτη 3 Μαρτίου 2014. 5.15 μ.μ. - 8.30 μ.μ. Αθήνα. Αίθουσα Εκδηλώσεων 1ου ΕΠΑΛ Αθηνών - ΕΠΑΣ Αθηνών - 4ου ΣΕΚ.

ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ. Τρίτη 3 Μαρτίου 2014. 5.15 μ.μ. - 8.30 μ.μ. Αθήνα. Αίθουσα Εκδηλώσεων 1ου ΕΠΑΛ Αθηνών - ΕΠΑΣ Αθηνών - 4ου ΣΕΚ. ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ «Οι πρόσφατες εξελίξεις στο θεσμικό πλαίσιο του επαγγέλματος και των σπουδών της ειδικότητας του Ηλεκτρολόγου στην Ελλάδα» Τρίτη 3 Μαρτίου 2014 5.15 μ.μ. - 8.30 μ.μ. Αθήνα Αίθουσα

Διαβάστε περισσότερα

Γεωργικές Εφαρμογές και Εκπαίδευση για την Αειφόρο Αγροτική Ανάπτυξη

Γεωργικές Εφαρμογές και Εκπαίδευση για την Αειφόρο Αγροτική Ανάπτυξη Γεωργικές Εφαρμογές και Εκπαίδευση για την Αειφόρο Αγροτική Ανάπτυξη Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών koutsouris@aua.gr Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Tο ανθρώπινο στοιχείο είναι μοναδικής σημασίας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΘΕΛΟΝΤΙΣΜΟΥ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΘΕΛΟΝΤΙΣΜΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΘΕΛΟΝΤΙΣΜΟΥ ΠΡΟΣΕΛΚΥΣΗ-ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ-ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ- ΣΥΝΕΧΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ Τμήμα Ανθρώπινου Δυναμικού ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ H αντίληψή μας για τον εθελοντισμό Τι προσφέρουν οι εθελοντές Δούναι και λαβείν Στόχοι

Διαβάστε περισσότερα

ΕΓΚΑΘΙΔΡΥΣΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΠΡΟΣΟΝΤΩΝ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ (2007-2013)

ΕΓΚΑΘΙΔΡΥΣΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΠΡΟΣΟΝΤΩΝ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ (2007-2013) ΕΓΚΑΘΙΔΡΥΣΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΠΡΟΣΟΝΤΩΝ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ (2007-2013) Πρόσκληση για Επίδειξη Ενδιαφέροντος από Εξεταστές για την Εξασφάλιση Υπηρεσιών έναντι αμοιβής με σκοπό την Εξέταση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΕΝΙΑΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΚΟΠΟΣ Το διδακτορικό πρόγραμμα στην Ειδική και Ενιαία Εκπαίδευση αποσκοπεί στην εμβάθυνση και κριτική

Διαβάστε περισσότερα

Επιµορφωτικό Σεµινάριο Κατάρτισης στην Θεραπεία Ζεύγους. Τίτλος Σεµιναρίου: «Εκπαίδευση στην Θεραπεία Ζεύγους & τα Οικογενειακά Δυναµικά»

Επιµορφωτικό Σεµινάριο Κατάρτισης στην Θεραπεία Ζεύγους. Τίτλος Σεµιναρίου: «Εκπαίδευση στην Θεραπεία Ζεύγους & τα Οικογενειακά Δυναµικά» Επιµορφωτικό Σεµινάριο Κατάρτισης στην Θεραπεία Ζεύγους Τίτλος Σεµιναρίου: «Εκπαίδευση στην Θεραπεία Ζεύγους & τα Οικογενειακά Δυναµικά» Τα τελευταία χρόνια ολοένα και περισσότερα ζευγάρια και οικογένειες

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΤΟΥ MANAGEMENT

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΤΟΥ MANAGEMENT MANAGEMENT ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΣΗΜΑΙΝΕΙ ΣΩΣΤΗ ΕΚΤΕΛΕΣΗ ΤΩΝ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΩΝ ΤΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ, ΟΙ ΟΠΟΙΕΣ ΕΚΤΕΛΟΥΝΤΑΙ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΑ ΜΕΣΑ ΣΕ ΜΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΚΑΙ ΑΛΛΗΛΟΕΠΗΡΕΑΖΟΝΤΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΤΟΥ MANAGEMENT 1.ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

888 ΧΡΟΝΙΑ. Πρόγραμμα Κοινωνικής Υπηρεσίας 2013-2014. χεν θεσσαλονίκης ΣΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

888 ΧΡΟΝΙΑ. Πρόγραμμα Κοινωνικής Υπηρεσίας 2013-2014. χεν θεσσαλονίκης ΣΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Πρόγραμμα Κοινωνικής Υπηρεσίας 2013-2014 888 ΧΡΟΝΙΑ ΣΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ χεν θεσσαλονίκης Μητροπόλεως 18 546 24 Θεσσαλονίκη Τηλ.: 2310-276 144 Fax: 2310 276 144 E-mail: xenthesalonikis1@windowslive.com

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΘΕΣΗ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΩΝ

ΕΚΘΕΣΗ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΩΝ ΕΚΘΕΣΗ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΩΝ Η έκθεση ακαδημαϊκών ενδιαφερόντων συνοδεύει σχεδόν πάντα την αίτηση για την είσοδο σε οποιοδήποτε πρόγραμμα μεταπτυχιακών σπουδών. Την έκθεση ακαδημαϊκών ενδιαφερόντων

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικό Πρόγραµµα Αµµοθεραπείας (Sandplay Therapy Training Program )

Εκπαιδευτικό Πρόγραµµα Αµµοθεραπείας (Sandplay Therapy Training Program ) Εκπαιδευτικό Πρόγραµµα Αµµοθεραπείας (Sandplay Therapy Training Program ) Αποστολή Ο σκοπός της εκπαίδευσης είναι να προωθήσει τη µελέτη της αµµοθεραπείας (παιχνίδι µε άµµο) όπως διδάσκεται από την Dora

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ 1 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΕ ΜΙΑ ΑΠΟ ΤΙΣ 12 ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ: Ενεργός συμμετοχή (βιωματική μάθηση) ΘΕΜΑ: Παράδοση στο μάθημα των «ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ», για τον τρόπο διαχείρισης των σκληρών δίσκων.

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΠΡΟΣΟΝΤΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΠΡΟΣΟΝΤΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΠΡΟΣΟΝΤΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Η ανάπτυξη του

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ. ΘΕΤΙΚΗ ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ m141

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ. ΘΕΤΙΚΗ ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ m141 ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΘΕΤΙΚΗ ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ m141 ΣΟΦΗ ΛΕΟΝΤΟΠΟΥΛΟΥ ΕΠΙΚΟΥΡΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 3 2. ΓΙΑΤΙ ΝΑ ΕΓΓΡΑΦΩ

Διαβάστε περισσότερα

από ευχάριστες δραστηριότητες, όπως εκείνες της προανάγνωσης,, ενώ παράλληλα συνειδητοποιούν το φωνημικό χαρακτήρα της γλώσσας και διακρίνουν τα

από ευχάριστες δραστηριότητες, όπως εκείνες της προανάγνωσης,, ενώ παράλληλα συνειδητοποιούν το φωνημικό χαρακτήρα της γλώσσας και διακρίνουν τα ΔΕΥΤΕΡΑ Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης. Το ελεύθερο παιχνίδι είτε ατομικό,είτε ομαδικό σε ελκυστικά οργανωμένες γωνιές επιτρέπει στα παιδιά να χρησιμοποιούν

Διαβάστε περισσότερα

Δημήτρης Ρώσσης, Φάνη Στυλιανίδου Ελληνογερμανική Αγωγή. http://www.creative-little-scientists.eu

Δημήτρης Ρώσσης, Φάνη Στυλιανίδου Ελληνογερμανική Αγωγή. http://www.creative-little-scientists.eu Τι έχουμε μάθει για την προώθηση της Δημιουργικότητας μέσα από τις Φυσικές Επιστήμες και τα Μαθηματικά στην Ελληνική Προσχολική και Πρώτη Σχολική Ηλικία; Ευρήματα για την εκπαίδευση στην Ελλάδα από το

Διαβάστε περισσότερα

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους του Σταύρου Κοκκαλίδη Μαθηματικού Διευθυντή του Γυμνασίου Αρχαγγέλου Ρόδου-Εκπαιδευτή Στα προγράμματα Β Επιπέδου στις ΤΠΕ Ορισμός της έννοιας του σεναρίου.

Διαβάστε περισσότερα

- 1 - Κ.Δ.Π.../2006 Αριθμός. Οι περί Εκπαιδευτικών Λειτουργών ( Προγράμματα Κατάρτισης Υποψηφίων για Προαγωγή) Κανονισμοί του 2006.

- 1 - Κ.Δ.Π.../2006 Αριθμός. Οι περί Εκπαιδευτικών Λειτουργών ( Προγράμματα Κατάρτισης Υποψηφίων για Προαγωγή) Κανονισμοί του 2006. - 1 - Κ.Δ.Π.../2006 Αριθμός Οι περί Εκπαιδευτικών Λειτουργών ( Προγράμματα Κατάρτισης Υποψηφίων για Προαγωγή) Κανονισμοί του 2006 O ΠΕPΙ ΤHΣ ΔHΜOΣΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚHΣ ΥΠHPΕΣΙΑΣ ΝOΜOΣ ΤOΥ 1969 (10 ΤOΥ 1969)

Διαβάστε περισσότερα

DIPLOMA IN COACHING - AC ACCREDITED Διεθνώς Πιστοποιημένη εκπαίδευση επιπέδου Diploma από τον Association for Coaching

DIPLOMA IN COACHING - AC ACCREDITED Διεθνώς Πιστοποιημένη εκπαίδευση επιπέδου Diploma από τον Association for Coaching DIPLOMA IN COACHING - AC ACCREDITED Διεθνώς Πιστοποιημένη εκπαίδευση επιπέδου Diploma από τον Association for Coaching Εισαγωγή Το πρόγραμμα Diploma in Coaching AC Accredited, έχει σαν στόχο την προσφορά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1. ΓΕΝΙΚΑ ΣΧΟΛΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΠΙΠΕΔΟ ΣΠΟΥΔΩΝ 7 ο ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΑΥ1 ΕΞΑΜΗΝΟ ΣΠΟΥΔΩΝ Α ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΜΟΝΑΔΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Αποτελεσματικές Διαπραγματεύσεις

Αποτελεσματικές Διαπραγματεύσεις Αποτελεσματικές Διαπραγματεύσεις NDI Training & Consulting 1 ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ Στον σημερινό πολύπλοκο και γεμάτο προκλήσεις κόσμο στον οποίο ζούμε, οι εταιρίες δεν έχουν πλέον την πολυτέλεια να

Διαβάστε περισσότερα

Ε.202-2: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

Ε.202-2: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΚΩΔΙΚΟΣ: Ε.202-2 ΕΝΤΥΠΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΕΝΤΥΠΟ: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΕΚΔΟΤΗΣ: ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΣΥΝΤΑΞΗΣ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟΥ Ε.202-2: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ A ΜΕΡΟΣ 1. ΓΕΝΙΚΑ ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Υ ΕΞΑΜΗΝΟ: Β ΜΑΘΗΜΑ:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ, ΚΡΙΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ, ΚΡΙΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ, ΚΡΙΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ Οι τρεις διαστάσεις της μάθησης Αλέξης Κόκκος Ο Knud Illeris, ο σημαντικότερος ίσως θεωρητικός της μάθησης σήμερα, στο κείμενό του «Μια

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΗΓΕΤΙΚΩΝ ΙΚΑΝΟΤΗΤΩΝ. Developing Leadership Skills

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΗΓΕΤΙΚΩΝ ΙΚΑΝΟΤΗΤΩΝ. Developing Leadership Skills ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΗΓΕΤΙΚΩΝ ΙΚΑΝΟΤΗΤΩΝ Developing Leadership Skills Στόχος του Προγράμματος Το πρόγραμμα για την Ανάπτυξη ηγετικών ικανοτήτων είναι μα πλήρης, αυτόνομη και ολοκληρωμένη εκπαιδευτική ενότητα με στόχο

Διαβάστε περισσότερα

Το Cedefop με λίγα λόγια. Ο οργανισμός που στηρίζει την ευρωπαϊκή πολιτική για την ανάπτυξη των επαγγελματικών δεξιοτήτων

Το Cedefop με λίγα λόγια. Ο οργανισμός που στηρίζει την ευρωπαϊκή πολιτική για την ανάπτυξη των επαγγελματικών δεξιοτήτων Το Cedefop με λίγα λόγια Ο οργανισμός που στηρίζει την ευρωπαϊκή πολιτική για την ανάπτυξη των επαγγελματικών δεξιοτήτων Περισσότερες πληροφορίες για την Ευρωπαϊκή Ένωση μπορούν να αναζητηθούν στο διαδίκτυο,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΓΕΩΡΓΙΑ. Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Παν/μιο Αθηνών koutsouris@aua.gr

ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΓΕΩΡΓΙΑ. Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Παν/μιο Αθηνών koutsouris@aua.gr ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΓΕΩΡΓΙΑ Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Παν/μιο Αθηνών koutsouris@aua.gr Ενδογενής ανάπτυξη αξιοποίηση των τοπικών πόρων τοπικός προσδιορισμός των αναπτυξιακών προοπτικών - στόχων τοπικός

Διαβάστε περισσότερα

Το σύστημα ISO9000. Παρουσιάστηκε το 1987, αναθεωρήθηκε το 1994 και το 2000.

Το σύστημα ISO9000. Παρουσιάστηκε το 1987, αναθεωρήθηκε το 1994 και το 2000. Το σύστημα ISO9000 Παρουσιάστηκε το 1987, αναθεωρήθηκε το 1994 και το 2000. Με τις αλλαγές δόθηκε έμφαση στην εφαρμογή της πολιτικής της ποιότητας και σε πιο πλήρεις διορθωτικές ενέργειες. Σε όλο τον κόσμο,

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές)

Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές) Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές) Ενδεικτικές τεχνικές διδασκαλίας: 1. Εισήγηση ή διάλεξη ή Μονολογική Παρουσίαση 2. Συζήτηση ή διάλογος 3. Ερωταποκρίσεις 4. Χιονοστιβάδα 5. Καταιγισμός Ιδεών 6. Επίδειξη

Διαβάστε περισσότερα

Γενικής Υποδομής Υποχρεωτικό. Δεν υφίστανται προϋποθέσεις. Ελληνική

Γενικής Υποδομής Υποχρεωτικό. Δεν υφίστανται προϋποθέσεις. Ελληνική ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΕΠΙΠΕΔΟ ΣΠΟΥΔΩΝ Προπτυχιακό ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ GD0350 ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Κοινωνιολογία ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ σε περίπτωση που οι πιστωτικές

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Κεφάλαιο 1. Εισαγωγή... 25. Κεφάλαιο 2. Είδη συμβουλευτικής ψυχολογίας... 51. Πρόλογος... 19

Περιεχόμενα. Κεφάλαιο 1. Εισαγωγή... 25. Κεφάλαιο 2. Είδη συμβουλευτικής ψυχολογίας... 51. Πρόλογος... 19 Περιεχόμενα Πρόλογος... 19 Κεφάλαιο 1. Εισαγωγή... 25 Ορισμός... 25 Ιστορική εξέλιξη... 30 Η ανάπτυξη της συμβουλευτικής ψυχολογίας στην Ελλάδα... 40 Θέματα που απασχολούν τη συμβουλευτική ψυχολογία...

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΑΓΩΓΗΣ ΑΥΤΟΒΟΗΘΕΙΑΣ Με τη χρηματοδότηση του Υπουργείου Υγείας. Πρόγραμμα εξειδίκευσης στο πεδίο των εξαρτήσεων

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΑΓΩΓΗΣ ΑΥΤΟΒΟΗΘΕΙΑΣ Με τη χρηματοδότηση του Υπουργείου Υγείας. Πρόγραμμα εξειδίκευσης στο πεδίο των εξαρτήσεων Πρόγραμμα εξειδίκευσης στο πεδίο των εξαρτήσεων Εισαγωγικά Το Πρόγραμμα Προαγωγής Αυτοβοήθειας οργανώνει για το ακαδημαϊκό έτος 2013 2014 ένα πρόγραμμα εκπαίδευσης στο πεδίο των εξαρτήσεων. Το εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Μεταπτυχιακό στην Κοινωνική Εργασία

Μεταπτυχιακό στην Κοινωνική Εργασία Μεταπτυχιακό στην Κοινωνική Εργασία Εισαγωγικό Μήνυμα Καλώς ήλθατε στο εξ αποστάσεως πρόγραμμα «Μεταπτυχιακό στην Κοινωνική Εργασία». Αποστολή του Μεταπτυχιακού Προγράμματος Σπουδών στη Κοινωνική Εργασία

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Μουσικού Σχολείου (Οκτώβριος 2015)

Αξιολόγηση του Μουσικού Σχολείου (Οκτώβριος 2015) Αξιολόγηση του Μουσικού Σχολείου (Οκτώβριος 2015) 1. Ταυτότητα της έρευνας Το Μουσικό Σχολείο (Μ.Σ.) λειτουργεί στην Κύπρο από το 2006. Η ίδρυσή του έγινε στα πλαίσια της Εκπαιδευτικής Μεταρρύθμισης, με

Διαβάστε περισσότερα

Ορόλοςκαιησηµασίατων οµάδων αυτογνωσίας στην εκπαίδευση και εξειδίκευση των ψυχολόγων

Ορόλοςκαιησηµασίατων οµάδων αυτογνωσίας στην εκπαίδευση και εξειδίκευση των ψυχολόγων Ορόλοςκαιησηµασίατων οµάδων αυτογνωσίας στην εκπαίδευση και εξειδίκευση των ψυχολόγων 1ο Πανελλήνιο Συνέδριο Φοιτητών Ψυχολογίας 11 13 Απριλίου 2008, Αθήνα Γ. Ευσταθίου & Α. Καλαντζή -Αζίζι «ουλειά µε

Διαβάστε περισσότερα

εκπαιδευτικο αποτελεσματικότητα του εκπαιδευτικού τυπικών και άτυπων ομάδων από μια δυναμική αλληλεξάρτησης

εκπαιδευτικο αποτελεσματικότητα του εκπαιδευτικού τυπικών και άτυπων ομάδων από μια δυναμική αλληλεξάρτησης Στη πράξη, για να είναι μια σχολική μονάδα αποτελεσματική, είναι απαραίτητη η αρμονική και μεθοδική λειτουργία του κάθε υποσυστήματος: μαθητές, εκπαιδευτικοί, διδακτικοί χώροι, διαθέσιμα μέσα, με σκοπό

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΙΝΟΤΟΜΕΣ ΛΥΣΕΙΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΟΔΗΓΟΣ E-LEARNING

ΚΑΙΝΟΤΟΜΕΣ ΛΥΣΕΙΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΟΔΗΓΟΣ E-LEARNING ΚΑΙΝΟΤΟΜΕΣ ΛΥΣΕΙΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΑΘΗΝΑ 2014 1 1. Τι είναι το e-learning; Το e-learning, η ηλεκτρονική μάθηση, είναι μια διαδικασία μάθησης και ταυτόχρονα μια μεθοδολογία εξ αποστάσεως εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ. Επιμορφωτικό Πρόγραμμα Εκπαίδευσης Νηπιαγωγών στο μοντέλο Lesson Study

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ. Επιμορφωτικό Πρόγραμμα Εκπαίδευσης Νηπιαγωγών στο μοντέλο Lesson Study Αλεξανδρούπολη 08/04/2013 ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ Επιμορφωτικό Πρόγραμμα Εκπαίδευσης Νηπιαγωγών στο μοντέλο Lesson Study Το «Εργαστήριο Παιδαγωγικής Έρευνας και Εκπαιδευτικών Πρακτικών» του Τ.Ε.Ε.Π.Η.

Διαβάστε περισσότερα

Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας. Ιωαννίνων. Αριθμητικός Γραμματισμός. Εισηγήτρια : Σεντελέ Καίτη

Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας. Ιωαννίνων. Αριθμητικός Γραμματισμός. Εισηγήτρια : Σεντελέ Καίτη Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας Ιωαννίνων Αριθμητικός Γραμματισμός Εισηγήτρια : Σεντελέ Καίτη ΘΕΜΑ ΕΙΣΗΓΗΣΗΣ «Προγραμματισμός-Οργάνωση και υλοποίηση μιας διδακτικής ενότητας στον Αριθμητικό Γραμματισμό» ΠΡΟΣΘΕΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ

ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ Οι Δ/τές ως προωθητές αλλαγών με κέντρο τη μάθηση Χαράσσουν τις κατευθύνσεις Σχεδιάσουν την εφαρμογή στη σχολική πραγματικότητα Αναπτύσσουν

Διαβάστε περισσότερα

Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών

Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών Γιατί ακόμα και όταν η αγάπη είναι δεδομένη, η επικοινωνία είναι κάτι που μαθαίνεται* *Προγράμματα βασισμένα στην «Επικοινωνία

Διαβάστε περισσότερα

ευπωπαϊκό ππόηυπο Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου Της Σχολικής Μονάδας Έκθεση Συστηματικής Διερεύνησης

ευπωπαϊκό ππόηυπο Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου Της Σχολικής Μονάδας Έκθεση Συστηματικής Διερεύνησης ΤΠΟΤΡΓΔΙΟ ΠΑΙΓΔΙΑ ΓΙΑ ΒΙΟΤ ΜΑΘΗΗ ΚΑΙ ΘΡΗΚΔΤΜΑΣΩΝ ΚΔΝΣΡΟ ΔΚΠΑΙΓΔΤΣΙΚΗ ΔΡΔΤΝΑ Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου Της Σχολικής Μονάδας ευπωπαϊκό ππόηυπο Κλίμα & Σχέσεις στο Σχολείο Σχέσεις μεταξύ Σχολείου

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός για Εργαζόµενους

Οδηγός για Εργαζόµενους EIPIL-PAN Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία για την Προώθηση της Άτυπης Μάθησης Βραβείο Εργαζόµενου Οδηγός για Εργαζόµενους εκέµβριος 2009 Asset Τεχνολογική Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία για την Προώθηση της Άτυπης Μάθησης

Διαβάστε περισσότερα

Γλωσσάρι Το γλωσσάρι του MATURE Ανδραγωγική Άτομα μεγαλύτερης ηλικίας Δεξιότητες Δέσμευση

Γλωσσάρι Το γλωσσάρι του MATURE Ανδραγωγική Άτομα μεγαλύτερης ηλικίας Δεξιότητες Δέσμευση Γλωσσάρι Η ομάδα MATURE διαθέτει σημαντική εμπειρία στη διαχείριση και υλοποίηση Ευρωπαϊκών προγραμμάτων και γνωρίζει ότι τα ζητήματα επικοινωνίας ενδέχεται να προκαλέσουν σύγχυση. Προκειμένου να ελαχιστοποιηθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

Η Εφαρμογή του Ευρωπαϊκού Συστήματος Πιστωτικών Μονάδων (ECVET) στην Επαγγελματική Εκπαίδευση και Κατάρτιση.

Η Εφαρμογή του Ευρωπαϊκού Συστήματος Πιστωτικών Μονάδων (ECVET) στην Επαγγελματική Εκπαίδευση και Κατάρτιση. Η Εφαρμογή του Ευρωπαϊκού Συστήματος Πιστωτικών Μονάδων (ECVET) στην Επαγγελματική Εκπαίδευση και Κατάρτιση. Δρ. Στυλιανός Μαυρομούστακος Εκτελεστικός Διευθυντής, Intercollege ECVET Expert Περιεχόμενα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓIΑΣ

ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓIΑΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓIΑΣ Το πρόγραμμα της Πρακτικής Άσκησης Φοιτητών αποτελεί έργο του Πανεπιστημίου Πειραιώς ενταγμένο στο πλαίσιο του Επιχειρησιακού Προγράμματος «Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση» (ΕΠΕΔΒΜ),

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαίδευση Επαγγελματιών Ψυχικής Υγείας στη μέθοδο

Εκπαίδευση Επαγγελματιών Ψυχικής Υγείας στη μέθοδο Εκπαίδευση Επαγγελματιών Ψυχικής Υγείας στη μέθοδο Η Ελληνική με την αιγίδα της Β Πανεπιστημιακής Ψυχιατρικής Κλινικής της διοργανώνει εκπαιδευτικό πρόγραμμα στη μέθοδο εκπαίδευσης γονέων: «Θετικοί Γονείς

Διαβάστε περισσότερα

Παρακολούθηση Διδασκαλίας στη βάση του Δυναμικού Μοντέλου Εκπαιδευτικής Αποτελεσματικότητας. Μαργαρίτα Χριστοφορίδου 28 Νοεμβρίου 2013

Παρακολούθηση Διδασκαλίας στη βάση του Δυναμικού Μοντέλου Εκπαιδευτικής Αποτελεσματικότητας. Μαργαρίτα Χριστοφορίδου 28 Νοεμβρίου 2013 Παρακολούθηση Διδασκαλίας στη βάση του Δυναμικού Μοντέλου Εκπαιδευτικής Αποτελεσματικότητας Μαργαρίτα Χριστοφορίδου 28 Νοεμβρίου 2013 Σκοπός τη σημερινής παρουσίασης: αναγνώριση της παρατήρησης ως πολύτιμη

Διαβάστε περισσότερα

Η χρήση ενεργητικών τεχνικών στην επιμόρφωση των εκπαιδευτικών ΣΕΠ για την ενίσχυση της ενσυναίσθησης

Η χρήση ενεργητικών τεχνικών στην επιμόρφωση των εκπαιδευτικών ΣΕΠ για την ενίσχυση της ενσυναίσθησης Η χρήση ενεργητικών τεχνικών στην επιμόρφωση των εκπαιδευτικών ΣΕΠ για την ενίσχυση της ενσυναίσθησης Κατσιούλα Παναγιώτα, Εκπαιδευτικός, Σύμβουλος ΣΕΠ, ΚΕΣΥΠ Κιλκίς Σιάνου Χατζηκαμάρη Παναγιώτα, Εκπαιδευτικός,

Διαβάστε περισσότερα

1. Εκπαίδευση για την Εξυπηρέτηση Πελάτη (Customer Service Training) (Μικρός Οργανισμός)

1. Εκπαίδευση για την Εξυπηρέτηση Πελάτη (Customer Service Training) (Μικρός Οργανισμός) 1. Εκπαίδευση για την Εξυπηρέτηση Πελάτη (Customer Service Training) (Μικρός Οργανισμός) Περιγραφή Βραβείου Βραβεύονται συγκεκριμένες δράσεις ή προγράμματα που επιδρούν στη σκέψη, το χαρακτήρα και τη συμπεριφορά

Διαβάστε περισσότερα

«Εκπαίδευση Επαγγελματιών Κοινωνικής Πρόνοιας σε Συμβουλευτικές Δεξιότητες και Ενίσχυση της Επαγγελματικής τους Ταυτότητας»

«Εκπαίδευση Επαγγελματιών Κοινωνικής Πρόνοιας σε Συμβουλευτικές Δεξιότητες και Ενίσχυση της Επαγγελματικής τους Ταυτότητας» Εκδήλωση Ενδιαφέροντος Συμμετοχής Επιδοτούμενο Πρόγραμμα Δια Βίου Μάθηση ΑΕΙ για την Επικαιροποίηση Γνώσεων Αποφοίτων ΑΕΙ (ΠΕΓΑ) του Υπουργείου Παιδείας και Θρησκευμάτων «Εκπαίδευση Επαγγελματιών Κοινωνικής

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάπτυξη της κουλτούρας και του κλίματος του σχολείου

Η ανάπτυξη της κουλτούρας και του κλίματος του σχολείου Η ανάπτυξη της κουλτούρας και του κλίματος του σχολείου Δρ Ανδρέας Κυθραιώτης Δρ Δημήτρης Δημητρίου Δρ Παναγιώτης Αντωνίου Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Νεοπροαχθέντων. Διευθυντών Σχολείων Δημοτικής Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

1. ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΟ EUROLTA;

1. ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΟ EUROLTA; ΕΚΠΑΙΔΕΥTIKO ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΩΝ ΞΕΝΩΝ ΓΛΩΣΣΩΝ ΣΕ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ EUROLTA ΑΠΟ ΤΟΝ ΔΙΕΘΝΗ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟ ICC - INTERNATIONAL LANGUAGE NETWORK & ΤΟ ΚΕΝΤΡΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ 1. ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΟ EUROLTA; To

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ. ΨΥΧΟΜΕΤΡΙΚΑ ΕΡΓΑΛΕΙΑ m144

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ. ΨΥΧΟΜΕΤΡΙΚΑ ΕΡΓΑΛΕΙΑ m144 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΨΥΧΟΜΕΤΡΙΚΑ ΕΡΓΑΛΕΙΑ m144 Ευστράτιος Παπάνης Επίκουρος Καθηγητής Πανεπιστημίου Αιγαίου και Αγνή Βίκη Δρ.

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδεύοντας τον εκπαιδευτή. 6-10 Απριλίου 2012, 24 ώρες

Εκπαιδεύοντας τον εκπαιδευτή. 6-10 Απριλίου 2012, 24 ώρες Εκπαιδεύοντας τον εκπαιδευτή 6-10 Απριλίου 2012, 24 ώρες Εκπαιδεύοντας τον εκπαιδευτή Το σεμινάριο παρουσιάζει τις βασικές αρχές σχεδίασης και ανάπτυξης ενός εκπαιδευτικού προγράμματος. Εστιάζει επίσης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΓΙΑ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥΣ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ ΣΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΒΡΑΧΕΙΑΣ ΔΙΑΡΚΕΙΑΣ ΓΙΑ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ ΠΟΛΙΤΕΣ

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΓΙΑ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥΣ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ ΣΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΒΡΑΧΕΙΑΣ ΔΙΑΡΚΕΙΑΣ ΓΙΑ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ ΠΟΛΙΤΕΣ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΓΙΑ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥΣ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ ΣΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΒΡΑΧΕΙΑΣ ΔΙΑΡΚΕΙΑΣ ΓΙΑ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ ΠΟΛΙΤΕΣ Στο πλαίσιο της Πράξης «Ακαδημία Πλάτωνος - Η Πολιτεία και ο Πολίτης»,

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΑΔΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: ΔΙΑΦΥΛΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ

ΟΜΑΔΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: ΔΙΑΦΥΛΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ ΟΜΑΔΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: ΔΙΑΦΥΛΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ Μυρτώ Λεμονούδη και Έλλη Κουβαράκη MSc Κλινική Ψυχολογία Παν/μίου Αθηνών -Ψυχοθεραπεύτριες Επόπτης: Γιώργος Ευσταθίου Διδάκτωρ Κλινικής Ψυχολογίας Παν/μίου Αθηνών-Ψυχοθεραπευτής

Διαβάστε περισσότερα