Ζυγίζοντας. Ιατροϊστορικά Σύμμεικτα

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Ζυγίζοντας. Ιατροϊστορικά Σύμμεικτα"

Transcript

1 Ιατροϊστορικά Σύμμεικτα O Newton είχε από παιδί εκκεντρικό χαρακτήρα και χαμηλή αυτοεκτίμηση. Σπάνια ανέπτυσσε στενές σχέσεις. Έχει γραφτεί ότι η καχυποψία και η επιφυλακτικότητά του προς τους άλλους, καθώς και ο φόβος του ότι θα μπορούσε να ταλαιπωρηθεί από την κριτική και να δει άλλους να οικειοποιούνται τις ανακαλύψεις του θα μπορούσαν να αποδοθούν στο χωρισμό του από τη μητέρα του σε πολύ τρυφερά χρόνια και όχι στην εμφάνιση του συνδρόμου του Asperger (μια μορφή αυτισμού, όπου συνυπάρχουν σοβαρά προβλήματα κοινωνικοποίησης, περιορισμένες και στερεότυπες μορφές συμπεριφοράς). Η «τρέλα» του, κατά τα έτη , έχει αποδοθεί σε δηλητηρίαση από υδράργυρο κατά τη διάρκεια αλχημιστικών πειραμάτων και σε χρόνια κατάθλιψη. OΟ βιογράφος βρίσκεται ενίοτε στην άβολη θέση να συζητά ιατρικές διαγνώσεις χωρίς τη βοήθεια αξιόπιστων ιατρικών δεδομένων. Το 1822, ο Γάλλος μαθηματικός και φυσικός Jean-Baptiste Biot ( ), γράφοντας για τη σειρά Biographie universelle, υπήρξε ο πρώτος που αναφέρθηκε στην περίοδο της «διαταραχής του μυαλού» του Isaac Newton, γράφοντας ότι ο Newton περιέπεσε σε «φρενίτιδα» στα 1692 και ότι έκτοτε οι διανοητικές του λειτουργίες δεν επέστρεψαν στο φυσιολογικό επίπεδο 1. Αυτή η διανοητική και ψυχική διαταραχή του Newton προκάλεσε ένα έ- ντονο ενδιαφέρον κατά τη διάρκεια του 19ου αιώνα 2. Οι πληροφορίες σχετικά με την «τρέλα» προέρχονται σχεδόν αποκλειστικά από ένα μικρό αριθμό επιστολών που δημοσιεύτηκαν στους τόμους III (1961) και IV (1967) της αλληλογραφίας του Newton 3, αλλά και από μια α- ναφορά στο ημερολόγιο του Christiaan Huygens ( ) 4, της οποίας έλαβε γνώση ο Biot στο Παρίσι 5. Οι πιθανές αιτίες αναζητήθηκαν μέσα από πολυετείς ιατρικές συζητήσεις 6. Στα τελευταία 10 χρόνια διατυπώθηκε η άποψη ότι ο Newton πρέπει να εμφάνισε τις αναπτυξιακές διαταραχές που συνοψίζονται με τον όρο σύνδρομο Asperger 7,8. Η διαταραχή αυτή έχει επίσης αποδοθεί σε σημαντικά ιστορικά πρόσωπα όπως ο Μιχαήλ Άγγελος ( ) 9, ο Henry Cavendish (1731- Ζυγίζοντας H παράδοξη Milo Keynes Notes Rec. R. Soc. 2008; 62: Απόδοση στα ελληνικά: ΦΩΤΗΣ ΒΛΑΣΤΟΣ Επιμελητής Α', Κέντρο Αναπνευστικής Ανεπάρκειας, Νοσοκομείο «Σωτηρία» 1810) 8, ο Albert Einstein ( ) 7,8, η Marie Curie ( ) 8, ο Ludwig Wittgenstein ( ) 10 και ο Paul Dirac ( ) 8,9. Θα ήταν χρήσιμο να αναλύσουμε την «παραδοξότητα» στη συμπεριφορά του Newton πριν από την αναφορά μας στη διανοητική διαταραχή του Εκτός από την εποχή της «τρέλας» του, ο μεγάλος φυσικός νόσησε ελάχιστα μέχρι τα 5 τελευταία χρόνια της ζωής του. Πέθανε σε ηλικία 84 ετών, στα Σε μια επιστολή του, με ημερομηνία 10 Μαΐου 1689, ο Newton αναφέρει ότι «βρίσκεται ακινητοποιημένος στο σπίτι του λόγω ενός κρυολογήματος και μιας πλευρίτιδας» επί 5 ημέρες 11. Η πρώτη δημοσιευμένη βιογραφία του έγινε για λογαριασμό της Academie Royale des Sciences, στα 1727, από τον Bernard de Fontenelle ( ) 12, μετά από παροχή πολλών προσωπικών πληροφοριών από τον John Conduitt FRS ( ), που ήταν σύζυγος της δεύτερης ανιψιάς του Newton Catherine Barton ( ), μετά από διαμεσολάβηση του εμπόρου τέχνης William Stukeley ( ). Ο Conduitt συγκέντρωσε περισσότερες αφηγήσεις από άλλους, που παρέμειναν αδημοσίευτες μέχρι το 2006, όπως και το σχετικό κείμενο του Stukeley (1752) 13. Οι βιογραφίες του 18ου αιώνα χρησιμοποίησαν σαν κύρια πηγή το σύγγραμμα του Fontenelle, που εμφάνιζε μια ωραιοποιημένη εικόνα, ενώ κατά τη διάρκεια του 19ου αιώνα έγινε αποσπασματική 52

2 το μυαλό του Newton συμπεριφορά και η τρέλα του χρήση των κειμένων του Conduitt. Τα κείμενα αυτά έγιναν περισσότερο προσιτά μετά από την πώληση του οικογενειακού σπιτιού του στο Portsmouth, στα Όπως παρατήρησε ο John Maynard Keynes ( ), μετά από προσεκτική ανάγνωση των κειμένων του Conduitt, «τα βαθύτερα ένστικτά του παρέμεναν κρυφά, τον παρέλυε ο φόβος της πιθανής αποκάλυψης των σκέψεών του, των πεποιθήσεών του, των ανακαλύψεών του στην κριτική ανάλυση της κοινωνίας» 14. Ο Sir David Brewster ( ), κατά τη διάρκεια του πρώτου μισού της Βικτωριανής ε- ποχής, πίστευε ότι η ηθική τελειότητα έπρεπε να συνοδεύει την διανοητική ανάπτυξη 15. Συνεπώς, συσκότισε μη ευχάριστες πλευρές του χαρακτήρα του Newton και απέκρυψε γεγονότα όπως η ανάρμοστη συμπεριφορά του προς τον Robert Hooke ( ), την οικειοποίηση των α- στρονομικών παρατηρήσεων του John Flamsteed ( ) και τα επανειλημμένα ψεύδη του σχετικά με ερωτήματα που αφορούσαν την ανακάλυψη του calculus (κλάδος των μαθηματικών που μελετά τις μεταβολές: τα όρια, τις συναρτήσεις, τις αποκλίσεις και τις ά- πειρες σειρές) και τη σχετική διαμάχη του με τον Gottfried Wilhelm Leibniz ( ) 16. Ο Frank Manuel ( ), σε ένα πορτρέτο του Isaac Newton που φιλοτέχνησε στα , κοίταξε από ψυχαναλυτική οπτική γωνία τον μεγάλο επιστήμονα. Υπογράμμισε τη δυσκολία του Newton στο να συνάπτει σχέσεις με τους άλλους εκτός από το επίπεδο της εχθρότητας και της κυριαρχίας και τη σχεδόν απόλυτη έλλειψη γενναιοδωρίας προς τους πνευματικούς του ανταγωνιστές. Παρόλα αυτά, μπορούσε να υποστηρίξει νέους ε- ρευνητές που δεν έθεταν σε αμφισβήτηση την ανωτερότητά του και αργότερα στη ζωή του, όταν είχε πλουτίσει, απέκτησε φήμη φιλανθρώπου, ι- διαίτερα μεταξύ των μελών της οικογένειάς του. Κατά τη διάρκεια της παιδικής του η- λικίας, η επιθετικότητα και η ανυπακοή του θα πρέπει να τον έκαναν αφόρητο. Με τις αιρετικές θεολογικές του απόψεις - ήταν ένας Άριος που σκεφτόταν ότι υπηρετώντας το Χριστό σαν Θεό ή- ταν ειδωλολατρία - ο Newton έζησε τη νεανική του ηλικία απομονωμένος για πολλά χρόνια στο Trinity College, ένας μοναχικός με ελάχιστους φίλους 19. Τα χρόνια εκείνα δεν εργαζόταν για το προσωπικό του όφελος αλλά κυνηγούσε την αλήθεια. Όταν απέκτησε ένα σταθερό εισόδημα από το πανεπιστήμιο του Cambridge, μετέτρεψε την έ- δρα του σε ένα είδος sinecure χωρίς να αναλαμβάνει κανένα καθήκον κατά τη διάρκεια των 15 τελευταίων χρόνων της σταδιοδρομίας του. Σε περισσότερο από 30 χρόνια συνεργασίας του με το Trinity ανέλαβε μόνο τρεις σπουδαστές, κανένας από τους οποίους δεν προχώρησε ιδιαίτερα στον επιστημονικό στίβο. Ο Newton συχνά περιγράφηκε σαν ένα βλοσυρό άτομο χωρίς χιούμορ, με πουριτανικές ιδέες και «μελαγχολική όψη». Ωστόσο, υπήρχαν στιγμές που, όπως σχολιάζει ο Henry More ( ), μπορούσε ενίοτε να μεταβληθεί σε «εύχαρες άτομο, ικανό να παρασυρθεί» 20. Διατηρούσε μια επιφύλαξη για ό,τι ποιητικό και φανταστικό - κάποτε περιέγραψε την ποίηση (που αντιπαθούσε) σαν ένα είδος «εφευρετικής ανοησίας» 21. Απέφευγε επίσης τη μουσική και την τέχνη, γενικότερα 22. Μέσα από τέτοιες περιγραφές, ο Newton απέκτησε τη φήμη ενός εσωστρεφούς ατόμου, δυσάρεστου στις κοινωνικές του συναναστροφές, αν και ο Humphrey Newton, ο γραμματέας του επί 5 χρόνια έγραφε λίγα χρόνια μετά το θάνατό του ότι τον έβρισκε «ένα άτομο με ήπιο χαρακτήρα, μετριόφρονα και φιλικό, χωρίς ε- ξάρσεις θυμού, χωρίς πάθη» 23. Ο Stukeley έγραψε γι αυτόν στα α- πομνημονεύματά του: «κατά τη γνώμη μου, ο Sir Isaac είχε ένα σοβαρό και πολυσύνθετο τρόπο σκέψης, αν και συχνά τον είδα να γελά και μάλιστα για ασήμαντα πράγματα. Είχε συνήθως καλή διάθεση, απέφευγε τις θλιβερές σκέψεις και ήταν ευχάριστος στις συναναστροφές του. Ευγενής, προσηνής, αψεγάδιαστος» 24. Η παράδοξη συμπεριφορά του Newton Πρώτος ο John Langdon Down ( ), γιατρός στο Royal London Hospital, αναγνώρισε την ποικιλομορφία των διανοητικών διαταραχών της παιδικής η- λικίας που ονόμασε μογγολισμό (σήμερα γνωστές σαν σύνδρομο Down), στα Ο ίδιος φαίνεται ότι υπήρξε 53

3 ο πρώτος που περιέγραψε το σύνδρομο Asperger, στο βιβλίο του On Some of the Mental Affections of Childhood and Youth 26, στα Το 1944, ο Αυστριακός Hans Asperger ( ) δημοσίευε τη διδακτορική διατριβή του Die Autistischen Psychopathen im Kindesalter («Αυτιστική ψυχοπαθολογία της παιδικής ηλικίας») 27, όπου μιλούσε για μια διαταραχή της νοητικής ανάπτυξης που απέδιδε σε γενετικούς παράγοντες. Η χρήση της λέξης «αυτιστική» δημιούργησε μια διαγνωστική σύγχυση - μόλις στα 1980 η παιδική διαταραχή του αυτισμού, που εκδηλώνεται με διαταραχές του λόγου, της κοινωνικής συμπεριφοράς και παρουσία επαναλαμβανόμενων στερεοτυπιών, αναγνωρίσθηκε σαν δόκιμη διάγνωση. Στα 1981, η Lorna Wing ανασκόπησε την εργασία του Asperger και πρότεινε τον όρο «σύνδρομο Asperger», διευρύνοντας την αρχική προσέγγιση του ίδιου του Asperger και τροποποιώντας τα κλινικά κριτήρια πάνω στα οποία βασίζεται η διάγνωση 28. Ακολούθησαν τουλάχιστον 7 αναθεωρήσεις των διαγνωστικών κριτηρίων στα επόμενα 20 χρόνια. Αυτό δυσκόλεψε τη σύγκριση των κατά καιρούς ερευνητικών ευρημάτων. Μερικοί ορισμοί του συνδρόμου βρίσκονται κοντά στον αυτισμό, ενώ άλλοι δίνουν έμφαση στις διαφορές του από αυτόν 29. Η εκ των υστέρων διάγνωση σε ε- νήλικες μπορεί να είναι ιδιαίτερα επισφαλής, εφόσον απουσιάζει η πλήρης γνώση της συμπεριφοράς του ατόμου κατά τη διάρκεια της παιδικής του η- λικίας. Τα κλινικά χαρακτηριστικά του συνδρόμου Asperger είναι: α) δυσκολία κοινωνικοποίησης του παιδιού που εκφράζεται με μη λεκτικά προβλήματα, ανεπαρκή εμπάθεια και αδυναμία ανάπτυξης φιλικών δεσμών, β) απουσία ενδιαφέροντος στην επικοινωνία με τους άλλους, γ) ένα ισχυρό ενδιαφέρον, εστιασμένο κάπου, που απορροφά το παιδί και καθίσταται η κύρια δραστηριότητά του. Τα άτομα με σύνδρομο Asperger εμφανίζουν συνήθως φυσιολογική ή υπεράνω του φυσιολογικού νοημοσύνη. Ενίοτε χαρακτηρίζονται από κινητικές αδεξιότητες. Στα ό- ψιμα χρόνια του, ο Asperger θεωρούσε ότι ένας βαθμός αυτισμού είναι α- παραίτητος για επιτυχία στις επιστημονικές ή καλλιτεχνικές δραστηριότητες. Πολλοί ασθενείς με αυτό το σύνδρομο είναι ιδιαίτερα καλοί στα μαθηματικά. Δεν κατανοούν τις λεπτομέρειες της φυσιολογικής κοινωνικής ανάδρασης, δείχνοντας ελάχιστο ενδιαφέρον για τους άλλους ή για τα δικά τους ψυχολογικά προβλήματα. Οι ευθείες και απροσχημάτιστες αντιδράσεις τους ε- κλαμβάνονται σαν επιθετικότητα ή α- διαφορία από τους άλλους. Δεν μπορούν να συσχετισθούν αποτελεσματικά με τον κοινωνικό τους περίγυρο επειδή δεν έχουν σχετικά κίνητρα και δεν α- νησυχούν για το ενδεχόμενο να γίνουν δυσάρεστοι. Δεν επιθυμούν να εμπλέκονται και μαθαίνουν να το επιτυγχάνουν παραμένοντας σιωπηλοί. Δεν μιλούν συχνά για τον ειδικό τομέα που τους ενδιαφέρει που, αν και συγκριτικά στενός, καταλαμβάνει δυσανάλογα μεγάλο μέρος των δραστηριοτήτων τους. Μπορεί να εμφανίζουν ψυχαναγκασμούς και κλινική εικόνα κατάθλιψης, συνήθως μετά από μια εμπειρία αποτυχίας 29. O Simon Baron-Cohen θεωρεί ότι ο Newton έπασχε από το σύνδρομο Asperger, βασισμένος στην εικόνα των δυσκολιών του επιστήμονα να συνάψει κοινωνικές σχέσεις 30. Ο Humphrey Newton μας βεβαιώνει: «ήταν προσκολλημένος στις μελέτες του, σπάνια έκανε κάποια επίσκεψη και σπανιότερα δεχόταν επισκέπτες, εκτός από 2-3 ά- τομα. Ποτέ δεν τον είδα να διασκεδάζει, είτε ιππεύοντας, είτε κάνοντας περίπατο. Έλεγε ότι όλα αυτά είναι χάσιμο χρόνου» 31. Ο Ioan James παραθέτει τον Stukeley που ανέφερε ότι ο sir Isaac ήταν πάντοτε κατηφής, σιωπηλός, σκεπτικός και ποτέ δεν έπαιζε με τα παιδιά στο δρόμο, προτιμώντας να μένει στο σπίτι 32,33. Πάντως ο Stukeley έγραψε αργότερα ότι ένας λόγος που ο sir Isaac δεν έπαιζε πολύ με τους συνομήλικούς του ήταν ότι γενικά δεν έ- δειχναν να τον συμπαθούν 34. O James αναφέρει επίσης ότι ο Newton ήταν ένας λιγόλογος άνθρωπος, σπάνια έπαιρνε πρωτοβουλία για συζήτηση, έδειχνε να δυσφορεί στην κριτική και βρισκόταν συνεχώς ανακατεμένος σε διαμάχες, στα μάτια των εχθρών του έμοιαζε άτεγκτος, άδικος και αδιάφορος τόσο για τους άλλους όσο και για την ατομική του εμφάνιση (χαρακτηριστικό του συνδρόμου Asperger) 35. Όλα τα παραπάνω, μαζί με την προσθήκη των ψυχαναγκασμών του, αποτελούν στοιχεία υπέρ της διάγνωσης του συνδρόμου Asperger. Ωστόσο, δεν είναι παθογνωμονικά του συνδρόμου και ίσως μπορούν να ερμηνευθούν εξίσου καλά με ένα άλλο στοιχείο της βιογραφίας του Newton, δηλαδή την απόρριψή του όταν ήταν παιδί. Ενάντια στη διάγνωση του συνδρόμου του Asperger είναι η ποικιλία στα ενδιαφέροντα του Newton και η επιδεξιότητα των χεριών του. Ο Stukeley έ- γραψε, «δεν ήταν επιδέξιος μόνο με τα μαθηματικά εργαλεία του, αλλά και με την πένα του». Προσθέτει ότι το δωμάτιό του στο Grantham ήταν γεμάτο με σχέδια «πουλιών, ζώων, ανθρώπων, πλοίων και μαθηματικών σχημάτων» 36. Εκτός από τις ασυνήθιστες ικανότητές του στις μηχανικές εργασίες 37, κατά την παιδική του ηλικία και τα αλχημιστικά του πειράματα, υπάρχουν τα τηλεσκόπιά του και τα οπτικά του πειράματα, που τον κατέστησαν έναν ο- λοκληρωμένο ερευνητή των φυσικών νόμων. Ενάντια στη διάγνωση του συνδρόμου του Asperger είναι επίσης το ακόλουθο απόσπασμα από το κείμενο του J.M. Keynes: «κατείχε σε υπέρτατο βαθμό σχεδόν κάθε είδος διανοητικής ικανότητας - νομομαθής, ιστορικός, θεολόγος, και ασφαλώς μαθηματικός, φυσικός, αστρονόμος. Πολύ επιτυχημένος από τις επενδύσεις του, πέθανε πλούσιος» 38. Φαίνεται να είχε συνείδηση της διανοητικής του υπεροχής από πολύ νωρίς: προφανώς διέθετε εξαιρετική λογική, διαίσθηση και παρατηρητικότητα, καθώς και την ενέργεια που απαιτείται για την εφαρμογή τους στην πράξη 39. Αναγνώριζε καθαρά την πρωτοτυπία 54

4 και την αξία της επιστημονικής εργασίας που τόσο ζηλότυπα περιφρουρούσε, αλλά δεν κράτησε τις ανακαλύψεις του κλειδωμένες για πάντα. Αν και αντιπαθούσε την κριτική και ήταν υπερευαίσθητος, διατήρησε πάντοτε μια εικόνα δημόσιου καθήκοντος. Είναι δύσκολο να πιστέψουμε ότι η παιδική ηλικία του Newton δεν έπαιξε σημαντικό ρόλο στη διαμόρφωση της προσωπικότητάς του 40. Ο πατέρας του πέθανε 3 μήνες πριν από τη γέννησή του και ο ίδιος υ- πήρξε ένα φιλάσθενο και α- δύνατο βρέφος. Επιπλέον, έ- νιωσε εγκαταλελειμμένος σε ηλικία 3 ετών, όταν η μητέρα του Hannah παντρεύτηκε σε δεύτερο γάμο τον Barnabas Smith. Τα συναισθήματά του απέναντι στη μητέρα του ή- ταν αμφίθυμα. Στα χρόνια του Trinity College, σε ηλικία 20 ετών, σε μια γραπτή εξομολόγηση που βρίσκεται σήμερα στο Fitzwilliam Museum αναφέρει κάτω από τον αμαρτωλό αριθμό 13 «απειλώντας τον πατέρα και τη μητέρα μου να τους κάψω καθώς και το σπίτι επάνω τους». Κάτω από τον αμαρτωλό αριθμό 14, γράφει για τις «ευχές θανάτου», αν και το νόημα της φράσης δεν είναι καθαρό 42. Η μητέρα του επίσης αποθάρρυνε τα πνευματικά του ενδιαφέροντα και την είσοδό του στο Cambridge University, η οποία καθυστέρησε για 1-2 χρόνια γι αυτό το λόγο. Ο John Bowlby ( ) στο σχετικό βιβλίο του 43 διέκρινε 3 βασικές μορφές προσκόλλησης της μητέρας στο παιδί της. Ονόμασε την πρώτη «ασφαλή προσκόλληση», τη δεύτερη «αγχώδη ανθιστάμενη προσκόλληση» και την τρίτη «αγχώδη προσκόλληση αποφυγής», όπου το αγόρι δεν έχει εμπιστοσύνη και όταν αναζητήσει φροντίδα και προσοχή είναι περισσότερο πιθανό να απορριφθεί. Αυτή η διαταραχή της προσκόλλησης μπορεί να προκαλέσει μια ποικιλία αποκλίσεων στις διαπροσωπικές και κοινωνικές σχέσεις. Όταν η απόκλιση είναι σοβαρή, όπως φαίνεται ότι συνέβη με τον Newton, το άτομο τείνει αυθόρμητα να επιλέγει μια ζωή χωρίς α- γάπη και αλληλοϋποστήριξη, το δρόμο της αυτο-ικανοποίησης. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε δυσπιστία και εξασθένιση της συναισθηματικής εκφραστικότητας. Ο Newton είχε φτωχές διαπροσωπικές σχέσεις και αδυναμία να εκφράσει ευγνωμοσύνη ή να δείξει ευαρέσκεια. Σπάνια χρησιμοποιούσε τη λέξη «αγάπη», εκτός από τα θεολογικά του χειρόγραφα. Ο ψυχίατρος Anthony Storr ( ) ανακάλυψε ότι η απότομη απομάκρυνση από το μοναδικό γονέα σε ηλικία προτού να γίνει κατανοητή μπορεί να βλάψει τη διαδικασία της αυτοεκτίμησης 44. Η διαδικασία αυτή αφορά την αυτοεκτίμηση των ικανοτήτων ενός ατόμου και εξαρτάται από την αίσθηση αξίας που αποκτά από το γεγονός ότι αισθάνεται αγαπητός. Η στέρηση της αγάπης προκαλεί στο παιδί την εμφάνιση αμφιβολιών σχετικά με την αξία του και ενοχών: στη νεανική του ηλικία, ο Newton πράγματι αναρωτιόταν αν ήταν ικανός για οτιδήποτε, ενώ αργότερα έδειχνε σε πολλές περιπτώσεις μια χαμηλή αυτοεκτίμηση. Ο John Conduitt θεώρησε ότι επρόκειτο για εγγενή μετριοπάθεια και απλοϊκότητα 45, ενώ ο Humphrey Newton, όπως ήδη έχει αναφερθεί, σχολιάζει «τους χαμηλούς τόνους της συμπεριφοράς του» 46. Ο Conduitt σημειώνει επίσης ότι είχε το «σχήμα ενός ήρεμου και διστακτικού πνεύματος» 47. Ο Storr πίστευε ότι μέρος των επιτευγμάτων του Newton που θα μπορούσαν να αποδοθούν στη φιλοδοξία προήλθαν από την ανάγκη του να επιτύχει μια υψηλότερη αυτοεκτίμηση με άλλους τρόπους, πέρα από την στοργή και εκτίμηση των ανθρώπων του περιβάλλοντός του. Το επιστημονικό του μεγαλείο σχετιζόταν, σύμφωνα πάντα με τον ίδιο συγγραφέα, με την προσωπικότητά του και την εμφανή ανάγκη του να διακριθεί 48. Ο χαρακτήρας του νεαρού Newton ήταν ασταθής και εκκεντρικός, ενώ τον χαρακτήριζε ένας ακραίος πουριτανισμός. Χαρακτηριζόταν από μια αδυναμία έκφρασης συναισθημάτων και σύναψης στενών συναισθηματικών δεσμών. Ασφαλώς, η καχυποψία του Newton θα μπορούσε να αποδοθεί στη γονική στέρηση. Η καταγραφή στο ημερολόγιό του που αναφέρει ότι όταν ήταν παιδί περνούσε ώρες μόνος του στην παραλία παίζοντας με κοχύλια θα μπορούσε να αντανακλά την αίσθηση μιας μεγάλης ταπεινότητας μπροστά στον ωκεανό της Αλήθειας 49. Η φράση που περιλαμβάνεται σε επιστολή του της 5ης Φεβρουαρίου 1675 προς τον Robert Hooke «εάν είδα μακρύτερα είναι γιατί πάτησα στους ώμους γιγάντων» φαίνε- 55

5 ται ότι δεν είναι πρωτότυπη, αλλά ανήκει στον Bernard of Chartres που πέθανε περίπου το 1130, και ίσως δεν εκφράζει την ταπεινοφροσύνη του μεγάλου επιστήμονα. Όπως γράφει και ο Manuel στον επίλογο του βιβλίου του, «η τραυματισμένη του αυτοεκτίμηση δε θα μπορούσε ποτέ να θεραπευθεί, και έτσι προσπαθούσε συνεχώς να απομακρύνει κάθε απειλή προς την εύθραυστη ψυχολογική του ασφάλεια» 51. Ομοίως, οι παιδικές του αμφιβολίες ότι ίσως δεν ήταν ταιριαστός για τίποτε σήμαιναν ότι αναζητούσε την α- πελευθέρωση από το φόβο, την υποψία και την καχυποψία. Η νοητική διαταραχή του Newton στα λόγω δηλητηρίασης από υδράργυρο Η πληροφορία για τη νοητική διαταραχή του Newton στα προέρχεται κυρίως από επιστολές που δημοσιεύθηκαν στην έκδοση της Royal Society «Η επιστολογραφία του Isaac Newton» 52. Σύμφωνα με τον Huygens, η πάθηση διήρκεσε 18 μήνες 53,54. Ο Manuel μας δίνει μια περιγραφή 55 : «Το βασικό σύμπτωμα του Newton ήταν η μελαγχολία, με απόλυτη απόσυρση από κάθε φιλική συναναστροφή, απάθεια, αϋπνία, ανορεξία, διωκτικό αίσθημα, παραληρηματικές ιδέες ότι οι φίλοι του τον εχθρεύονταν και πιθανή αμνησία». Το έλλειμμα επαρκών στοιχείων καθιστά αμφίβολη την περαιτέρω ανάλυση, καθώς η ίδια η νόσος αραίωσε την επιστολογραφία του. Ο Brewster θεωρεί ότι τα νοητικά προβλήματα του Newton οφείλονταν στην έλλειψη ύπνου και στην υ- περκόπωση 56, καθώς επίσης και στην κρίση από την οποία πέρασε η φιλία του με τον Nicolas Fatio de Duillier ( ). Άλλοι προσθέτουν επίσης το βάρος της εναντίον του κατηγορίας ως αιρετικού και την αποτυχία του να καταλάβει μια περίοπτη θέση στον αστικό κόσμο του Λονδίνου 57. Ο Manuel θεωρεί ότι ο Newton βυθίστηκε στο παραλήρημα μόνο μια φορά 58 (σε μια επιστολή στον Pepys με ημερομηνία 13 Σεπτεμβρίου 1693), ενώ άλλοι μιλούν για μια όψιμη ψύχωση 59. Το ζήτημα πάντως είναι εάν η διαταραχή του Newton σε ηλικία 50 ετών ήταν, όπως πιστεύει ο Storr 60, κυρίως μια κατάθλιψη της μέσης ηλικίας με δευτερογενείς παρανοειδείς ιδεασμούς καθώς προσπαθούσε να προσαρμοστεί με το ότι οι ένδοξες ημέρες των ανακαλύψεών του είχαν πλέον παρέλθει ή οφειλόταν σε δηλητηρίαση από υδράργυρο. Ο Storr γράφει ότι η αϋπνία, η αμνησία και οι παραισθήσεις μπορεί να οφείλονταν σε δηλητηρίαση από υδράργυρο, αλλά διαφωνούσε με την εκδοχή αυτή εφόσον φαίνεται ότι απουσίαζαν από το Newton ο τρόμος και η απώλεια δοντιών και ότι τα συμπτώματα υποχώρησαν σχετικά σύντομα 61. Ο Newton άρχισε να ενδιαφέρεται για την αλχημεία στα1669, όταν αγόρασε 6 τόμους της Theatrum Chemicum 62 και αλχημιστικά σκεύη και εργαλεία. Η βιβλιοθήκη του κατά την στιγμή του θανάτου του περιείχε 170 βιβλία αλχημείας μεταξύ των 538 επιστημονικών βιβλίων του 63. Στα χειρόγραφά του διασώζονται εκτενείς περιγραφές αλχημιστικών πειραμάτων, αλλά τα χειρόγραφα αυτά περιορίζονται σε 2 χρονικές περιόδους, από το 1678 στο 1688 και από το 1692 στο 1696: το πρώτο πείραμα καταγράφηκε στις 10 Δεκεμβρίου του 1678 και το τελευταίο τον Φεβρουάριο του Κατά τη διάρκεια των 18 αυτών χρόνων, ο Newton έκανε πολλές εκατοντάδες πειράματα. Στα υλικά που χρησιμοποίησε περιλαμβάνονται το θείο, το sal armoniack (χλωριούχο αμμώνιο), το ταρταρικό άλας (ανθρακικό κάλιο), το sublimate του υδραργύρου (χλωριούχος υδράργυρος), το οινόπνευμα, το aqua fortis (νιτρικό οξύ), το αντιμόνιο, ο άργυρος, ο χρυσός, ο υδράργυρος, ο σίδηρος, ο χαλκός και άλλες ουσίες 64. Το εργαστήριό του (elaboratory) βρισκόταν πλάι στο παρεκκλήσι του κήπου του, στην Trinity Street. Το βασικό του σχέδιο ήταν η «μετουσίωση» των μετάλλων 65. Σε μια επιστολή του στον John Locke, γράφει: «επειδή τον περασμένο χειμώνα κοιμόμουνα συχνά κοντά στο τζάκι και λόγω μιας κακής διάθεσης που αυτό το καλοκαίρι έγινε σχεδόν επιδημία, σου γράφω μετά από μια νύχτα πλήρους αϋπνίας που κάνει 5 τα μερόνυχτα χωρίς ύπνο». Ο Newton εκτέλεσε πολλά αλχημιστικά πειράματα από το Δεκέμβριο του 1692 μέχρι τον Ιανουάριο του 1693 και ο βασικός στόχος τους ήταν η μετουσίωση των μετάλλων μέσω της υ- περθέρμανσής τους σε ανοιχτά αγγεία. Μερικά από αυτά διαρκούσαν ολόκληρες ημέρες και ο Newton πρέπει να είχε εκτεθεί κατ επανάληψη σε α- τμούς μετάλλων και ιδιαίτερα υδραργύρου. Ενίοτε, δοκίμαζε ορισμένες ουσίες, αφού έχει καταγράψει την γεύση 108 ουσιών 66. Ο χρόνιος υδραργυρισμός (mercurialis) μπορεί να προκαλέσει νευρολογικές, ψυχιατρικές, στοματοφαρυγγικές και νεφρικές διαταραχές. Οι βλάβες είναι αναστρέψιμες, όταν η έκθεση διακοπεί. Ωστόσο, αυξημένα επίπεδα υδραργύρου σε τρίχες και νύχια μπορούν να ανιχνευθούν πολλά χρόνια μετά από την έκθεση, καθώς τα αποθέματα υδραργύρου στο ήπαρ και στα οστά μειώνονται σταδιακά. Η τοξικότητα του υδραργύρου εξαρτάται από το είδος του υδραργύρου και από το εάν η έκθεση είναι οξεία ή χρόνια. Ο μεταλλικός υδράργυρος είναι τοξικότερος με την μορφή των ατμών του και προκαλεί φλεγμονή του στοματοφάρυγγα, απώλεια δοντιών, σιελόρροια και τρόμο, συμπτώματα που δε φαίνεται να ταλαιπώρησαν το Newton 67. Τα άλατα των μετάλλων προκαλούν χρόνια προβλήματα, όπως νευρολογικές διαταραχές, άλγη κάτω άκρων και τρόμο. Η «τρέλα» από χρόνια δηλητηρίαση με υδράργυρο χαρακτηρίζεται από σύγχυση, απώλεια της αυτοεκτίμησης, άγχος και πλήρη απόσυρση. Μπορεί επίσης να προκαλέσει ευερεθιστότητα, κρίσεις οργής, κατάθλιψη, αϋπνία και ενίοτε παραισθήσεις, ψευδαισθήσεις και μανία. Η χρόνια δηλητηρίαση με μόλυβδο προκαλεί επίσης ευερεθιστότητα, αϋπνία, αδυναμία συγκέντρωσης, ανορεξία 68. Στα 1979, οι Spargo and Pounds 69 ανέλυσαν 4 δείγματα από τρίχες που είναι πιθανό ότι ανήκουν στο Newton και βρήκαν στα 3 ίχνη αντιμονίου, αργύρου, αρσενικού και μολύβδου. Βρέθηκαν επίσης υψηλές στάθμες υδραργύρου σε όλα τα δείγματα. Με βάση αυτά τα ευρήματα βγήκε το συμπέρασμα ότι η «νευρική κρίση» του Newton ( ) ο- φειλόταν κυρίως σε δηλητηρίαση από μέταλλα, ιδιαίτερα στον υδράργυρο, αλλά και στο μόλυβδο. Ο Ditchburn δε δέχεται ότι αυτές οι μετρήσεις αποτελούν τεκμήρια υπέρ της υπόθεσης της δηλητηρίασης του Newton από αναθυμιάσεις μετάλλων

6 Θεωρεί ότι η ασθένεια του Newton ή- ταν άσχετη με τα αλχημιστικά του πειράματα και ότι ο ασθενής έπασχε από χρόνια κατάθλιψη, μια πάθηση που αν και διατρέχει μεγάλο μέρος από τη ζωή του πάσχοντα, ενίοτε εμφανίζει αυθόρμητη ύφεση. Καταλήγει σ αυτό το συμπέρασμα επειδή η κατάθλιψη είναι απείρως συχνότερη από τον υδραργυρισμό, λόγω της αβεβαιότητας των μετρήσεων και λόγω της έλλειψης χαρακτηριστικών συμπτωμάτων από τον Newton. O Storr συμφωνεί επίσης με τη διάγνωση της κατάθλιψης 71. Ωστόσο, τα χαρακτηριστικά συμπτωμάτα του υ- δραργυρισμού εμφανίζονται συχνότερα μετά από οξεία και όχι μετά από χρόνια έκθεση 72. Ο Storr θεωρεί ότι στην επιστολή της 13ης Σεπτεμβρίου 1693 προς τον Pepys, ο Newton αποδέχεται ότι υπέστη ένα επεισόδιο ψύχωσης που εμφανίσθηκε με ανορεξία και αϋπνία, ότι η περίοδος κατά την οποία κατηγορούσε τους φίλους του συνεχίστηκε με βαθιά κατάθλιψη και ότι οι παρανοειδείς σκέψεις του οφείλονταν στην κατάθλιψη. Τέλος, υπογραμμίζει ότι τα ι- διαίτερα χαρακτηριστικά του Newton απλώς εκδηλώθηκαν σε υπερβολικό βαθμό κατά τη διάρκεια της «νευρικής κρίσης». Πάντως, δεν υπάρχει κανένα στοιχείο διανοητικών διαταραχών για τα έτη πριν και μετά από την περίοδο και πλέον υπάρχουν αντικειμενικά δεδομένα υπέρ της χρόνιας δηλητηρίασης του Newton. Ο Anthony Storr προτείνει την κατάθλιψη σαν εναλλακτική προς τον υδραργυρισμό διάγνωση, χωρίς να αποκλείει τη μανιοκατάθλιψη 73. Η εικόνα που έχουμε σήμερα για την «τρέλα» του Newton στη δεκαετία του 1690 φαίνεται ότι πρέπει να αποδοθεί στην επίδραση του υδραργυρισμού στην εκκεντρική, παρανοειδή προσωπικότητα ενός μεγάλου επιστήμονα. Βιβλιογραφία 1. J.-B. Biot, Newton, Isaac in Biographie universelle, ancienne et moderne (L. G. Michaud, Libraire-Editeur, Paris, ), vol. 31, pp (1822); J.-B. Biot. Life of Sir Isaac Newton (trans. H. Elphinstone) in Lives of eminent persons (Library of Useful Knowledge, Baldwin & Cradock, London, 1833). 2. Rob Iliffe, Milo Keynes and Rebekah Higgitt (eds) Early biographies of Isaac Newton (Pickering & Chatto, London, 2006), vol. 2 (Nineteenth-century biography of Isaac Newton), which includes J.-B. Biot, op. cit. (note 1), pp I. Newton, The correspondence of Isaac Newton (eds H. W. Turnbull, J. F. Scott, A. R. Hall and L. Tilling) (Cambridge University Press, ), vol. I (1959); vol. III (1961); vol. IV (1967). 4. C. Huygens, Journal of Christiaan Huygens, 29 May and 8 June, 1694 in Oeuvres comple`tes (M. Nijhoff, The Hague, ), vol. 10, pp. 616 and It seems likely that it was Hendrick van Swinden ( ) who told J.-B. Biot from Leiden of the mention of Newton s illness in the Huygens journal. 6. Milo Keynes, The personality of Isaac Newton, Notes Rec. R. Soc. 49, 1 56 (1995). 7. S. Baron-Cohen, The essential difference: men, women and the extreme male brain (Allen Lane, London, 2003), p I. James, Singular scientists, J. R. Soc. Med. 96, (2003). 9. M. Arshad and M. Fitzgerald, Did Michelangelo ( ) have high-functioning autism?, J. Med. Biography 12, (2004). 10. M. Fitzgerald, Did Ludwig Wittgenstein have Asperger s syndrome?, Eur. Child Adolesc. Psychiatry J. 96, (2000). 11. Newton, Letter to John Covel, 10 May 1689, op. cit. (note 3), vol. III, p Bernard le Bovier de Fontenelle, E' loge de Monsieur le Chevalier Newton (Paris, 1728); [B. de Fontenelle] The Life of Sir Isaac Newton, with an account of his writings, without the imposition of the French being annexed to it (London, J. Roberts, 1728). 13. Iliffe et al., op. cit. (note 2), vol. 1 (Eighteenth-century biography of Isaac Newton), which includes B. de Fontenelle, op. cit. (note 12), pp John Maynard Keynes, Newton, the man, in The Royal Society Newton Tercentenary Celebrations, July 1946, pp (Cambridge University Press, 1947). 15. D. Brewster, Memoirs of the life, writings, and discoveries of Sir Isaac Newton (T. Constable, Edinburgh, 1855). 16. R. S. Westfall, Newton and his biographer, in Introspection in biography (eds S. H. Baron and C. Pletsch), pp (The Analytic Press, Hillsdale, NJ, 1985). 17. F. E. Manuel, A portrait of Isaac Newton (The Belknap Press of Harvard University Press, Cambridge, MA, 1968). 18. R. S. Westfall, Never at rest: a biography of Isaac Newton (Cambridge University Press,1980), p. 53n. 19. Westfall, op. cit. (note 16), p. 185; S. Shapin, The mind is its own place : science and solitude in early modern England, Science Context 4, (1991); R. Iliffe, Isaac Newton Lucatello Professor of Mathematics in Science Incarnate (eds C. Lawrence and S. Shapin), pp (University of Chicago Press, 1998). According to Manuel, op. cit. (note 17), pp , at Trinity Newton was borne down by a sense of guilt and by doubt and self-denigration. The scrupulosity, punitiveness, austerity, discipline, and industriousness of a morality that may be called puritanical. were early stamped upon his character. 20. H. More, Letter to John Sharp, 16 August 1680 in Conway Letters: the correspondence of Anne, Viscountess Conway, Henry More, and their friends (ed. M. H. Nicolson) (Yale University Press, New Haven, CT, 1930). 21. Footnote to A remarkable and curious conversation between Sir Isaac Newton and Mr Conduitt in E. Turnor, Collections for the history of the Town and Soke of Grantham containing authentic memoirs of Sir Isaac Newton (W. Miller, London, 1806), p Manuel, op. cit. (note 17), p H. Newton, Letters to John Conduitt, 17 January and 17 February 1728, in Iliffe et al., op. cit. (note 13), vol. 1, pp W. Stukeley, Memoirs of Sir Isaac Newton s life in Iliffe et al., op. cit. (note 13), vol. 1, p J. Langdon Down, Observations on an ethnic classification of idiots, Lond. Hosp. Rep. 3, (1866). 26. J. Langdon Down, On some of the mental affections of childhood and youth (J. & A. Churchill, London, 1887). 27. H. Asperger, Die Autistischen Psychopathen im Kindesalter, Arch. Psychiat. Nervenkrank. 117, (1944). 28. L. Wing, Asperger s syndrome: a clinical account, Psych. Med. 11, (1981). 29. A. Klin, F. R. Volkmar and S. S. Sparrow, Asperger s syndrome (Guildford Press, London, 2000). 30. Baron-Cohen, op. cit. (note 7), p Newton, op. cit. (note 23), p James, op. cit. (note 8). 33. W. Stukeley, Letter to Dr Richard Mead, 26 June 1727, op. cit. (note 13), vol. 1, pp Stukeley, op. cit. (note 24), p Newton, op. cit. (note 23), p Stukeley, op. cit. (note 33), p Stukeley, op. cit. (note 24), p Keynes, op. cit. (note 14), p Manuel, op. cit. (note 17). 40. J. Green and R. Goldwyn, New findings in attachment research and their potential implications for developmental psychopathology in childhood, J. Child Psychol. Psychiatry 43, (2002). 41. Fitzwilliam notebook, sins numbers 13 and 14, in Iliffe et al., op. cit. (note 13), vol. 1, p J. Bowlby, The role of attachment in personality development, in A secure base: clinical applications of attachment theory (Routledge, London, 1988), pp A. Storr, Isaac Newton, Br. Med. J. 291, (1985); reprinted in A. Storr, Churchill s black dog, Kafka s mice and other phenomena of the human mind (W. Collins, London, 1989), pp John Conduitt, Material I draft of memoir, in Iliffe et al., op. cit. (note 13), vol. 1, p Newton, op. cit. (note 23), p J. Conduitt, Material III notes on Newton s character, in Iliffe et al., op. cit. (note 13), vol. 1, p Storr, op. cit. (note 44). 48. Turnor, op. cit. (note 21); Joseph Spence, Anecdotes, Observations, and Characters, of Books and Men, collected from the conversation of Mr Pope, and other eminent persons of his time (ed. Samuel Singer) (London, 1820), p Newton, Letter to Robert Hooke, 5 February 1675/6, op. cit. (note 3), vol. 1, pp Manuel, op. cit. (note 17), p Newton, op. cit. (note 3). 52. Christiaan Huygens, Letter to Constantyn Huygens, 26 May 1694 in Oeuvres comple`tes, op. cit. (note 4), vol. 10, p L. W. Johnson and M. L. Wolbarsht, Mercury poisoning: a probable cause of Isaac Newton s physical and mental ills, Notes Rec. R. Soc. 34, 1 9 (1979); P. E. Spargo and C. A. Pounds, Newton s Derangement of the Intellect : new light on an old problem, Notes Rec. R. Soc. 34, (1979). 54. Manuel, op. cit. (note 17), pp Brewster, op. cit. (note 15), vol. 2, p S. Schaffer, Newton, the dark heretic, BBC2 TV, 1 March 2003; R. Iliffe, Newton: a very short introduction (Oxford University Press, 2007). 57. Manuel, op. cit. (note 17), p D. V. Jeste, K. A. Harless and B. W. Palmer, Chronic late-onset schizophrenia-like psychosis that remitted: revisiting Newton s psychosis?, Am. J. Psychiatry 157, (2000). 59. Storr, op. cit. (note 44). 60. Storr, op. cit. (note 44). 61. Lazurus Zetzner (ed.), Theatrum Chemicum (Strasbourg, ). 62. J. Harrison, The library of Isaac Newton (Cambridge University Press, 1978). 63. Westfall, op. cit. (note 16). 64. Newton, op. cit. (note 23), vol. 1, pp Spargo and Pounds, op. cit. (note 54). 66. Turnor, op. cit. (note 21). 67. P. L. Bidstrup, The toxicity of mercury and its compounds (Elsevier, Amsterdam, 1964); E. Browning, Toxicity of industrial metals (Butterworth, London, 1964). 68. Spargo and Pounds, op. cit. (note 54). 69. R. W. Ditchburn, Newton s illnesses of , Notes Rec. R. Soc. 35, 1 16 (1980). 70. Storr, op. cit. (note 44). 71. P. Bidstrup, op. cit. (note 68); Browning, op. cit. (note 68). 72. J. Lieb and D. Hershman, Isaac Newton: mercury poisoning or manic depression?, Lancet ii, (1983); Tristram Hunt, Great Britons: Isaac Newton, BBC2 TV, 15 November IR 57

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το όνειρο Ένα ζευγάρι περιμένει παιδί. Τότε αρχίζει να ονειρεύεται αυτό το παιδί. Κτίζει την εικόνα ενός παιδιού μέσα στο μυαλό του. Βάσει αυτής της εικόνας, κάνει

Διαβάστε περισσότερα

Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις

Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις Πιθανότατα αισθάνεστε πολύ αναστατωµένοι αφού λάβατε µια διάγνωση καρκίνου. Συνήθως είναι δύσκολο να αποδεχθείτε τη διάγνωση αµέσως και αυτό είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΜΥΘΟΙ ΚΑΙ ΑΛΗΘΕΙΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΟΥ ΦΑΣΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΑΥΤΙΣΜΟΥ. Επιμέλεια: Στέργιος Νότας

ΜΥΘΟΙ ΚΑΙ ΑΛΗΘΕΙΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΟΥ ΦΑΣΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΑΥΤΙΣΜΟΥ. Επιμέλεια: Στέργιος Νότας ΜΥΘΟΙ ΚΑΙ ΑΛΗΘΕΙΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΟΥ ΦΑΣΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΑΥΤΙΣΜΟΥ Επιμέλεια: Στέργιος Νότας ΜΥΘΟΣ: Ο αυτισμός είναι μια σπάνια διαταραχή. ΑΛΗΘΕΙΑ: Παλαιότερες επιδημιολογικές έρευνες έδειχναν ότι στον γενικό

Διαβάστε περισσότερα

Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου

Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου Πανταζής Α. Ιορδανίδης Διδάκτωρ Ψυχιατρικής Α.Π.Θ Καθηγητής Ψυχολογίας & Διατροφής, ΑΤΕΙ Ιορδανίδης,, 10/3/11 1 ρ.πανταζής Ιορδανίδης, 10/3/11 2

Διαβάστε περισσότερα

Αυτισμός - Νοητική υστέρηση

Αυτισμός - Νοητική υστέρηση Αυτισμός - Νοητική υστέρηση Τζένη Σουμάκη Παιδοψυχίατρος Ψυχαναλύτρια Επιστημονικά Υπεύθυνη Κέντρου Διατροφικών Διαταραχών ΑΝΑΣΑ Γρ. Ελληνικής Εταιρίας Ψυχαναλυτικής Ψυχοθεραπείας Μέλος Δ.Σ. Ελληνικής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ

ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ Στρεσσογόνος παράγοντας Οτιδήποτε κάνει τον άνθρωπο να βιώνει στρες Είναι μια αλλαγή στην ομοιόσταση του ατόμου Παράγοντες που προκαλούν στρες Ενδογενείς Εξωγενείς Ενδογενείς

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές συμπεριφοράς ανοϊκών

Διαταραχές συμπεριφοράς ανοϊκών Επιστημονικό Συμπόσιο ALCOVE Αθήνα 12 & 13 Οκτωβρίου 2012 Διαταραχές συμπεριφοράς ανοϊκών ασθενών που φροντίζονται στο σπίτι Ελένη Μαργιώτη Κλινική Νευροψυχολόγος Συντονίστρια Κέντρου Ημέρας Αμαρουσίου

Διαβάστε περισσότερα

Aγχώδεις διαταραχές. Αυτό το φυλλάδιο εξηγεί τι είναι οι αγχώδεις διαταραχές και πώς μπορείτε να βρείτε βοήθεια.

Aγχώδεις διαταραχές. Αυτό το φυλλάδιο εξηγεί τι είναι οι αγχώδεις διαταραχές και πώς μπορείτε να βρείτε βοήθεια. Αυτό το φυλλάδιο εξηγεί τι είναι οι αγχώδεις διαταραχές και πώς μπορείτε να βρείτε βοήθεια. Οι αγχώδεις διαταραχές, όπως η Γενικευμένη Αγχώδης Διαταραχή, η Διαταραχή Πανικού και η Κοινωνική Φοβία, συνήθως

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς «ΝΗΡΕΑΣ»

Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς «ΝΗΡΕΑΣ» Εργαστήριο δικτύωσης σε εκπαιδευτικούς πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης με θέμα: «Η συναισθηματική νοημοσύνη και η επίδρασή της στην εκπαιδευτική διαδικασία» 6 7 Μαΐου 2014 Κέντρο Πρόληψης των

Διαβάστε περισσότερα

Τι Είναι το Σύνδρομο Asperger;

Τι Είναι το Σύνδρομο Asperger; Τι Είναι το Σύνδρομο Asperger; Το σύνδρομο Asperger είναι μία νευρολογική διαταραχή, η οποία, σύμφωνα με τον κλινικό ψυχολόγο και ερευνητή Tony Attwood, προσβάλλει την ικανότητα του ατόμου να κατανοεί

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Ειδική Φυσική Αγωγή Ενότητα 10η: Αυτισμός Κοκαρίδας Δημήτρης Τμήμα Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ 5ο μάθημα Διδάσκουσα Δήμητρα Ιορδάνογλου ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΤΡΕΣ Διεθνές Εθνικό Οργανισμού Πανεπιστημίου Διαπροσωπικό Ατομικό ΜΕΡΙΚΟΙ ΟΡΙΣΜΟΙ ΑΓΧΟΣ: Ένας "μη

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια

Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια Κώστας Νικολάου ψυχίατρος Παρουσίαση βασισμένη στο: BPSD Educational Pack, International Psychogeriatric Association (IPA) 2002 Τα Συμπεριφορικά και Ψυχολογικά συμπτώματα

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών

Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών Ορισμός μαθησιακών διαταραχών Η αδυναμία των μαθητών να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις ενός κανονικού σχολείου. Τα μαθησιακά προβλήματα ΔΕΝ οφείλονται

Διαβάστε περισσότερα

Tony Attwood. Κατάλληλα Εκπαιδευτικά Πλαίσια για Παιδιά με Σύνδρομο Asperger

Tony Attwood. Κατάλληλα Εκπαιδευτικά Πλαίσια για Παιδιά με Σύνδρομο Asperger Tony Attwood Κατάλληλα Εκπαιδευτικά Πλαίσια για Παιδιά με Σύνδρομο Asperger Το παιδί με σύνδρομο Asperger δεν παρουσιάζει το ίδιο προφίλ συμπεριφοράς και μαθησιακών ικανοτήτων με το παιδί που εμφανίζει

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ (με βάση το παράθεμα σελ.157 του σχολικού βιβλίου) Η νόσος Alzheimer

ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ (με βάση το παράθεμα σελ.157 του σχολικού βιβλίου) Η νόσος Alzheimer ΕΠΩΝΥΜΟ: Κ. ΟΝΟΜΑ: ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΑΞΗ-ΤΜΗΜΑ: Α 1 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 26/3/2014 ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ (με βάση το παράθεμα σελ.157 του σχολικού βιβλίου) Η νόσος Alzheimer Η νόσος Alzheimer είναι η πιο συχνή μορφή άνοιας,

Διαβάστε περισσότερα

Αυτισμός καλής λειτουργικότητας: Δυο χρόνια εμπειρίας στο Τ.Ε.Ν.Ε. ΑΝΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΣΙΩΤΗ ΠΑΙΔΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ MD, Ph.D

Αυτισμός καλής λειτουργικότητας: Δυο χρόνια εμπειρίας στο Τ.Ε.Ν.Ε. ΑΝΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΣΙΩΤΗ ΠΑΙΔΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ MD, Ph.D Αυτισμός καλής λειτουργικότητας: Δυο χρόνια εμπειρίας στο Τ.Ε.Ν.Ε. ΑΝΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΣΙΩΤΗ ΠΑΙΔΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ MD, Ph.D ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ Χαρακτηριστικά Αυτισμού Καλής Λειτουργικότητας ( ομιλία, κινητικός συντονισμός,

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδρομο Asperger Το σύνδρομο του μικρού σοφού

Σύνδρομο Asperger Το σύνδρομο του μικρού σοφού Σύνδρομο Asperger Το σύνδρομο του μικρού σοφού Πώς γίνεται ένα παιδί να έχει ιδιαίτερη κλίση στα μαθηματικά, στη μουσική, στις ξένες γλώσσες, στη μετεωρολογία, να έχει ξεχωριστές ικανότητες και ενδιαφέροντα,

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση και κατάθλιψη. Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας

Άσκηση και κατάθλιψη. Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Άσκηση και κατάθλιψη. Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Θέματα που θα αναπτυχθούν Άσκηση και κατάθλιψη Άσκηση και σχιζοφρένεια Άσκηση και αλκοόλ Εισαγωγή Για την αντιμετώπιση της κατάθλιψης και

Διαβάστε περισσότερα

είναι μια ισόβια αναπτυξιακή διαταραχή, μια αναπηρία που εμποδίζει τα άτομα να κατανοούν σωστά όσα βλέπουν, ακούν και γενικά αισθάνονται.

είναι μια ισόβια αναπτυξιακή διαταραχή, μια αναπηρία που εμποδίζει τα άτομα να κατανοούν σωστά όσα βλέπουν, ακούν και γενικά αισθάνονται. Β έτος ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ Τμήμα Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού Σοφία Μπάτσιου Απρίλιος 2012 είναι μια ισόβια αναπτυξιακή διαταραχή, μια αναπηρία που εμποδίζει τα άτομα να κατανοούν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΑΥΤΙΣΜΟ ΚΑΙ ΤΙΣ ΔΙΑΧΥΤΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Βάγια Α. Παπαγεωργίου Παιδοψυχίατρος

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΑΥΤΙΣΜΟ ΚΑΙ ΤΙΣ ΔΙΑΧΥΤΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Βάγια Α. Παπαγεωργίου Παιδοψυχίατρος «Ενδυνάμωση και υποστήριξη ομάδων οικογενειών ατόμων με αυτισμό» Υπουργείο Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων ΙΙ ΕΠΕΑΕΚ Ενέργεια 1.1.4 Εκπαίδευση Ατόμων με Ειδικές Ανάγκες Πράξη 1.1.4 α Φορέας Υλοποίησης:

Διαβάστε περισσότερα

Αυτισμός & Εκπαίδευση. Βάγια Α. Παπαγεωργίου Ιατροπαιδαγωγικό Κέντρο Β. Ελλάδας Ψ.Ν.Θ.

Αυτισμός & Εκπαίδευση. Βάγια Α. Παπαγεωργίου Ιατροπαιδαγωγικό Κέντρο Β. Ελλάδας Ψ.Ν.Θ. Αυτισμός & Εκπαίδευση Βάγια Α. Παπαγεωργίου Ιατροπαιδαγωγικό Κέντρο Β. Ελλάδας Ψ.Ν.Θ. Τι είναι ο αυτισμός; Κύριος εκπρόσωπος των διάχυτων διαταραχών της ανάπτυξης, που διαρκούν ολόκληρη τη ζωή (DSM-IV,

Διαβάστε περισσότερα

Έφηβος και Διαδίκτυο Ο Ρόλος του Γονέα

Έφηβος και Διαδίκτυο Ο Ρόλος του Γονέα Έφηβος και Διαδίκτυο Ο Ρόλος του Γονέα 22 Μαρτίου 2014 Ανδρέας Ευαγόρου Ψυχολόγος Εφηβεία Ψυχική και σωματική ανάπτυξη Πέρασμα από την παιδική στην ενήλικη ζωή Ενδοψυχικές αναδομήσεις Ανάγκη αυτονομίας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ ΠΑΡΑΒΑΤΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ. ΕΙΣΗΓΗΤΡΙΑ Δρ. ΒΑΒΕΤΣΗ ΣΟΦΙΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Δρ. ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗΣ

ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ ΠΑΡΑΒΑΤΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ. ΕΙΣΗΓΗΤΡΙΑ Δρ. ΒΑΒΕΤΣΗ ΣΟΦΙΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Δρ. ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗΣ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ ΠΑΡΑΒΑΤΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΕΙΣΗΓΗΤΡΙΑ Δρ. ΒΑΒΕΤΣΗ ΣΟΦΙΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Δρ. ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗΣ Οι μορφές της συμπεριφοράς οι οποίες ενοχλούν τα ίδια τα παιδιά ή το περιβάλλον τους

Διαβάστε περισσότερα

Περιγραφή ατοµικής περίπτωσης µεσήλικης γυναίκας µε Aποφευκτική ιαταραχή Προσωπικότητας και Αγοραφοβία 12ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ψυχολογικής Έρευνας 14 17 Μαϊου 2009, Βόλος, Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας Χ. Βαρβέρη-Γ.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΚΑΥΚΙΑ ΘΕΟΔΩΡΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ 1 ο Μάθημα Προγραμματισμένα μαθήματα 2/10, 9/10, 16/10, 23/10, 30/10, 6/11, 13/11, 20/11, 27/11, 4/12, 11/12,

Διαβάστε περισσότερα

Στίγμα. Αυτό το φυλλάδιο εξηγεί το στίγμα σχετικά με την ψυχική ασθένεια.

Στίγμα. Αυτό το φυλλάδιο εξηγεί το στίγμα σχετικά με την ψυχική ασθένεια. Αυτό το φυλλάδιο εξηγεί το στίγμα σχετικά με την ψυχική ασθένεια. Στίγμα Τρελός. Ψυχοπαθής. Σχιζοφρενής. Παρανοϊκός. Όχι καλά. Αυτοί οι όροι χρησιμοποιούνται συχνά με ένα υποτιμητικό τρόπο για να περιγράφουν

Διαβάστε περισσότερα

Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια

Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια ρ ZΩΗ ΚΑΤΣΑΡΟΥ Νευρολόγος ιευθύντρια ΕΣΥ Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια µορφή κατάθλιψης,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΘΟΥΣΑ 4. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 Θετικές σχέσεις: θεωρία και πράξη

ΑΙΘΟΥΣΑ 4. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 Θετικές σχέσεις: θεωρία και πράξη TETARTH 15 ΜΑΪΟΥ 2013 14.00-15.00 ΠΡΟΣΕΛΕΥΣΗ ΣΥΝΕΔΡΩΝ-ΕΓΓΡΑΦΕΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ, ΝΕΑ ΧΗΛΗ ΚΑΡΑΘΕΟΔΩΡΗ ΑΜΦΙΘΕΑΤΡΟ ΑΙΘΟΥΣΑ 9 ΑΙΘΟΥΣΑ 10 ΑΙΘΟΥΣΑ ΣΥΝΕΛΕΥΣΕΩΝ 15.00-17.00 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 1 Σκέφτομαι & Πράττω

Διαβάστε περισσότερα

Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο

Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο Χριστιάνα Μήτση Ψυχολόγος Μsc-Ψυχοθεραπεύτρια Πανελληνίου Συλλόγου Γυναικών με Καρκίνο Μαστού «Άλμα Ζωής» ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ: Υπάρχουν

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι φόβος και τι φοβια;

Τι είναι φόβος και τι φοβια; ΦΟΒΟΙ - ΦΟΒΙΕΣ Τι είναι φόβος και τι φοβια; Φόβος: η δυσάρεστη συναισθηματική κατάσταση που δημιουργείται απέναντι σε πραγματικό κίνδυνο, ή απειλή. Φοβία: ο επίμονος φόβος που παγιδεύει το άτομο περιορίζοντας

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση κρίσεων: Ψυχοκοινωνικές. Γεωργία Κιζιρίδου, Εξελικτική Σχολική Ψυχολόγος, MSc, Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων georgiakiz@yahoo.

Διαχείριση κρίσεων: Ψυχοκοινωνικές. Γεωργία Κιζιρίδου, Εξελικτική Σχολική Ψυχολόγος, MSc, Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων georgiakiz@yahoo. Διαχείριση κρίσεων: Ψυχοκοινωνικές Γεωργία Κιζιρίδου, Εξελικτική Σχολική Ψυχολόγος, MSc, Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων georgiakiz@yahoo.gr Διαχείριση κρίσεων: Ψυχο-κοινωνικές «Ακόμα και οι χώρες που είναι εξοπλισμένες

Διαβάστε περισσότερα

Ενημερωτικό Φυλλάδιο για την. Κατάθλιψη. Απόδοση: Αγγελίνα Δροσίτη, κλινικός ψυχολόγος Επιμέλεια: Στάθης Παναγούλιας, ψυχίατρος-δ/ντής Ε.Σ.Υ.

Ενημερωτικό Φυλλάδιο για την. Κατάθλιψη. Απόδοση: Αγγελίνα Δροσίτη, κλινικός ψυχολόγος Επιμέλεια: Στάθης Παναγούλιας, ψυχίατρος-δ/ντής Ε.Σ.Υ. Ενημερωτικό Φυλλάδιο για την Κατάθλιψη Απόδοση: Αγγελίνα Δροσίτη, κλινικός ψυχολόγος Επιμέλεια: Στάθης Παναγούλιας, ψυχίατρος-δ/ντής Ε.Σ.Υ. ΚΕΝΤΡΟ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΠΕΡΙΣΤΕΡΙΟΥ ΕΘΝΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΥΓΕΙΑΣ Εκδότης:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ

ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ Ενισχύστε την Αυτοπεποίθηση των Παιδιών Βελτιώνοντας & Μαθαίνοντας τον Γονεϊκό Τύπο!!! ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ Κλεισθένους 12 (Στοά Κοββατζή) 1 ος όροφος Τηλ.: 2742029421 Κιν.: 6979985566

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΟΤΙΚΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ «ΛΗΤΩ ΠΑΠΑΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ» ΚΑΙ ΒΡΕΦΟΚΟΜΙΚΟΣ ΣΤΑΘΜΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΥΠΡΟY

ΚΟΙΝΟΤΙΚΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ «ΛΗΤΩ ΠΑΠΑΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ» ΚΑΙ ΒΡΕΦΟΚΟΜΙΚΟΣ ΣΤΑΘΜΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΥΠΡΟY ΚΟΙΝΟΤΙΚΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ «ΛΗΤΩ ΠΑΠΑΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ» ΚΑΙ ΒΡΕΦΟΚΟΜΙΚΟΣ ΣΤΑΘΜΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΥΠΡΟY Προσαρμογή- Αποχωρισμός Αγαπητοί γονείς, Κατανοώντας τους προβληματισμούς και τα ερωτήματα σας γύρω από θέματα

Διαβάστε περισσότερα

Η δραστηριότητα της σκέψης ήταν στην προέλευσή της, διαδικασία εκτόνωσης της ψυχής, από υπερχείλισμα ερεθισμάτων.

Η δραστηριότητα της σκέψης ήταν στην προέλευσή της, διαδικασία εκτόνωσης της ψυχής, από υπερχείλισμα ερεθισμάτων. Σκέψη και ονειροπόληση της μητέρας Η δραστηριότητα της σκέψης ήταν στην προέλευσή της, διαδικασία εκτόνωσης της ψυχής, από υπερχείλισμα ερεθισμάτων. Ο Bion εμπνεόμενος από το άρθρο του Freud του 1911,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ Γ. ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) Ημ/νίες Διεξαγωγής: 16-17/11, 30/11, 01/12, 07 08/12, 2013, 11-12/01, 25-26/01, 01-02/02, 15-16/02,

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΙΤΙΟ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗΣ ΠΑΘΗΣΗΣ; Αικατερίνη Παρασκευαΐδου Ιατρός -Επιθεωρήτρια Υγείας και Ασφάλειας της Εργασίας ΣΕΠΕ ΚΕΠΕΚ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΘΡΑΚΗΣ

Η ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΙΤΙΟ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗΣ ΠΑΘΗΣΗΣ; Αικατερίνη Παρασκευαΐδου Ιατρός -Επιθεωρήτρια Υγείας και Ασφάλειας της Εργασίας ΣΕΠΕ ΚΕΠΕΚ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΘΡΑΚΗΣ Η ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΙΤΙΟ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗΣ ΠΑΘΗΣΗΣ; Αικατερίνη Παρασκευαΐδου Ιατρός -Επιθεωρήτρια Υγείας και Ασφάλειας της Εργασίας ΣΕΠΕ ΚΕΠΕΚ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΘΡΑΚΗΣ Τι είναι υγεία; Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ

ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΟΡΙΣΜΟΣ Η αυτοκτονική συµπεριφορά ορίζεται ως η συµπεριφορά, κατά την οποία το άτοµο θέλει να κάνει κακό στον εαυτό του µε σκοπό να δώσει ένα τέλος στη ζωή του. ιαχωρίζεται

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ νεφρά νεφρών Η υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση) είναι ένα από τα δύο κύρια αίτια χρόνιας νεφρικής νόσου παγκοσμίως (το άλλο είναι ο διαβήτης). Επίσης, τα νεφρά έχουν βασικό ρόλο στη

Διαβάστε περισσότερα

Ο όρος διάχυτες αναπτυξιακές διαταραχές (αυτισμός) αναφέρεται σε μια αναπτυξιακή διαταραχή κατά την οποία το άτομο παρουσιάζει μειωμένες ικανότητες

Ο όρος διάχυτες αναπτυξιακές διαταραχές (αυτισμός) αναφέρεται σε μια αναπτυξιακή διαταραχή κατά την οποία το άτομο παρουσιάζει μειωμένες ικανότητες Ο όρος διάχυτες αναπτυξιακές διαταραχές (αυτισμός) αναφέρεται σε μια αναπτυξιακή διαταραχή κατά την οποία το άτομο παρουσιάζει μειωμένες ικανότητες στην επικοινωνία, κοινωνικότητα και συμπεριφορά, καθώς

Διαβάστε περισσότερα

Ε.202-2: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

Ε.202-2: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΚΩΔΙΚΟΣ: Ε.202-2 ΕΝΤΥΠΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΕΝΤΥΠΟ: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΕΚΔΟΤΗΣ: ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΣΥΝΤΑΞΗΣ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟΥ Ε.202-2: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ A ΜΕΡΟΣ 1. ΓΕΝΙΚΑ ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Υ ΕΞΑΜΗΝΟ: Γ ΜΑΘΗΜΑ:

Διαβάστε περισσότερα

Η ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΜΠΡΟΣΤΑ ΣΤΗΝ ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗ

Η ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΜΠΡΟΣΤΑ ΣΤΗΝ ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗ Η ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΜΠΡΟΣΤΑ ΣΤΗΝ ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗ Τρόποι θετικής προσαρμογής Ελένη Τσαχαγέα Κλινική Ψυχολόγος Επιστ. Συνεργάτης Νευρολογικό Τμήμα Γ.Ν.Α «Γιώργος Γεννηματάς» Σκοπός Ομιλίας Να παρουσιάσει το

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΣΟΣ ALZHEIMER. της Σταυρούλας Β. Α1

ΝΟΣΟΣ ALZHEIMER. της Σταυρούλας Β. Α1 ΝΟΣΟΣ ALZHEIMER της Σταυρούλας Β. Α1 Σε αυτήν την εργασία θα μελετήσουμε τη νόσο του Alzheimer απαντώντας στα παρακάτω ερωτήματα: Τι είναι η νόσος του Alzheimer;...3 Ποια είναι τα αίτια εμφάνισής της;...6

Διαβάστε περισσότερα

TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ

TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ Η λέξη ΠΑΙΧΝΊΔΙ προέρχεται από την λέξη παίχτης παίζω παις. Με την έννοια παιχνίδι ορίζουμε την κατ εξοχήν αυθόρμητη και ενδιαφέρουσα δραστηριότητα των παιδιών που έχει ως στόχο

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΙΜΑΚΑ ΤΟΥ HAMILTON ΓΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΠΤΙΚΟΥΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ (HAM-D)

ΚΛΙΜΑΚΑ ΤΟΥ HAMILTON ΓΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΠΤΙΚΟΥΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ (HAM-D) ΚΛΙΜΑΚΑ ΤΟΥ HAMILTON ΓΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΠΤΙΚΟΥΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ (HAM-D) Ο ΗΓΙΕΣ ΣΥΠΛΗΡΩΣΗΣ ΤΗΣ ΚΛΙΜΑΚΑΣ HAM-D : Για κάθε ερώτηση, επιλέξτε τον αριθµό εκείνο που αντιπροσωπεύει καλύτερα τον/την ασθενή κατά τη διάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

Νοητική υστέρηση. είναι η κατάσταση που χαρακτηρίζεται από. σημαντικά υποβαθμισμένη νοητική λειτουργία (κάτω από το μέσο όρο), που εμφανίζεται κατά

Νοητική υστέρηση. είναι η κατάσταση που χαρακτηρίζεται από. σημαντικά υποβαθμισμένη νοητική λειτουργία (κάτω από το μέσο όρο), που εμφανίζεται κατά ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ Τμήμα Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού Β έτος Σοφία Μπάτσιου Μάρτιος 2012 Να κατανοήσετε το πρόβλημα της νοητικής υστέρησης, τα χαρακτηριστικά των μαθητών με νοητική

Διαβάστε περισσότερα

Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014

Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014 Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014 Τις τελευταίες τρεις δεκαετίες ένας αριθµός εναλλακτικών µοντέλων για τον πόνο πέραν του ιατρικού ενσωµατώνουν ψυχολογικούς(αντίληψη,

Διαβάστε περισσότερα

Στρες και τεχνικές διαχείρισής του. Χρήσιμες επισημάνσεις για εκπαιδευτικούς και γονείς

Στρες και τεχνικές διαχείρισής του. Χρήσιμες επισημάνσεις για εκπαιδευτικούς και γονείς Στρες και τεχνικές διαχείρισής του. Χρήσιμες επισημάνσεις για εκπαιδευτικούς και γονείς Ευάγγελος Χ. Καραδήμας Αναπληρωτής Καθηγητής Κλινικής Ψυχολογίας της Υγείας, Πανεπιστήμιο Κρήτης Στην ενότητα που

Διαβάστε περισσότερα

Η αξιολόγηση πρέπει να γίνεται σε σχέση µε το πώς ο/η ασθενής αισθάνονταν την περασµένη εβδοµάδα.

Η αξιολόγηση πρέπει να γίνεται σε σχέση µε το πώς ο/η ασθενής αισθάνονταν την περασµένη εβδοµάδα. Κλίµακα Μontgomery Asberg για την Κατάθλιψη Ο ΗΓΙΕΣ ΣΥΜΠΛΗΡΩΣΗΣ ΤΗΣ ΚΛΙΜΑΚΑΣ MADRS: Η βαθµολόγηση πρέπει να γίνεται κατόπιν συνέντευξης µε τον/την ασθενή, αρχίζοντας από γενικές ερωτήσεις µε τα συµπτώµατα

Διαβάστε περισσότερα

«ΕΘΙΣΜΟΣ. ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ» Χρήση και Κατάχρηση Διαδικτύου σε παιδιά & εφήβους ΦΡΕΣΚΟΥ ΑΛΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΠΑΙΔΟΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ Μ.Ε.Υ.

«ΕΘΙΣΜΟΣ. ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ» Χρήση και Κατάχρηση Διαδικτύου σε παιδιά & εφήβους ΦΡΕΣΚΟΥ ΑΛΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΠΑΙΔΟΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ Μ.Ε.Υ. «ΕΘΙΣΜΟΣ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ» Χρήση και Κατάχρηση Διαδικτύου σε παιδιά & εφήβους ΦΡΕΣΚΟΥ ΑΛΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΠΑΙΔΟΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ Μ.Ε.Υ. Άρτεμις Τσίτσικα - Λέκτορας Εφηβικής Παιδιατρικής Επιστημονική

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός γονέων Διαταραχή Ελλειμματικής προσοχής με ή χωρίς υπερκινητικότητα (ΔΕΠ/Υ)

Οδηγός γονέων Διαταραχή Ελλειμματικής προσοχής με ή χωρίς υπερκινητικότητα (ΔΕΠ/Υ) Οδηγός γονέων Διαταραχή Ελλειμματικής προσοχής με ή χωρίς υπερκινητικότητα (ΔΕΠ/Υ) ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΔΕΠΥ; Αποτελεί μια ομάδα διαταραχών όπου τα συμπτώματα εμφανίζονται πριν από την ηλικία των 12 ετών. Τα κυριότερα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΩΝ ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΣΕ ΓΕΝΙΚΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑ ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗ ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ ΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟΥ ΚΥΡΙΑΚΟΥ»

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΩΝ ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΣΕ ΓΕΝΙΚΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑ ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗ ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ ΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟΥ ΚΥΡΙΑΚΟΥ» ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΩΝ ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΣΕ ΓΕΝΙΚΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑ ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗ ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ ΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ, Γ.Ν.Π. «Π.. & Α. ΚΥΡΙΑΚΟΥ» ΟΜEΣ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΤΟΥ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟΥ ΤΟΜΕΑ

Διαβάστε περισσότερα

Ασφαλής χρήση διαδικτύου και κινητού τηλεφώνου σε παιδιά και εφήβους

Ασφαλής χρήση διαδικτύου και κινητού τηλεφώνου σε παιδιά και εφήβους Ασφαλής χρήση διαδικτύου και κινητού τηλεφώνου σε παιδιά και εφήβους Ι. Τσιάντης MD, DPM, FRC Psych. Αν. Καθηγητής Παιδοψυχιατρικής Επιστημονικός Υπεύθυνος ΕΨΥΠΕ Ψυχαναλυτικός Ψυχοθεραπευτής Πρόεδρος Ιατρικών

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. Χρυσάνθη Στυλιανού Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Personal resuscitation plans and end of life planning for children with disability and life-limiting/life-threatening conditions

Personal resuscitation plans and end of life planning for children with disability and life-limiting/life-threatening conditions Personal resuscitation plans and end of life planning for children with disability and life-limiting/life-threatening conditions A Wolff, 1 J Browne, 1 W P Whitehouse 1,2 1 Family Health Division, Nottingham

Διαβάστε περισσότερα

ειγµατοληψία Χοριακών Λαχνών (CVS)

ειγµατοληψία Χοριακών Λαχνών (CVS) 12 ειγµατοληψία Χοριακών Λαχνών (CVS) Μεταφρασµένο από την Κατερίνα Πουγούνια και την Μαρία Τζέτη. Ιανουάριος 2009 Τροποποιήθηκε από φυλλάδια που εκδόθηκαν από τα νοσοκοµεία Guy s και St Thomas στο Λονδίνο,

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία

Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία Β. Α. Παπαγεωργίου MD, Med, Δρ. Α.Π.Θ. Παιδοψυχίατρος - TEACCH Consultant τ. Επίκουρος Καθηγήτρια Παιδοψυχιατρικής Οι Δ.Π.Τ. Δεν είναι απλώς αποκλίνουσες διατροφικές

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι ο νευροπαθητικός πόνος; 1,2

Τι είναι ο νευροπαθητικός πόνος; 1,2 Αυτές οι πληροφορίες προορίζονται για γενική πληροφόρηση και ενημέρωση του κοινού και σε καμία περίπτωση δεν μπορούν να αντικαταστήσουν τη συμβουλή ιατρού ή άλλου αρμοδίου επαγγελματία υγείας Τι είναι

Διαβάστε περισσότερα

ANTIKOIΝΩΝΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΣΤΟΥΣ ΕΦΗΒΟΥΣ KAI TΡΟΠΟΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΗΣ ΑΝΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΣΙΩΤΗ

ANTIKOIΝΩΝΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΣΤΟΥΣ ΕΦΗΒΟΥΣ KAI TΡΟΠΟΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΗΣ ΑΝΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΣΙΩΤΗ ANTIKOIΝΩΝΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΣΤΟΥΣ ΕΦΗΒΟΥΣ KAI TΡΟΠΟΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΗΣ ΑΝΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΣΙΩΤΗ ΔΙΑΤΑΡΑΧΗ ΔΙΑΓΩΓΗΣ ΟΡΙΣΜΟΣ: Σύμφωνα με το Διαγνωστικό και στατιστικό εγχειρίδιο για τις ψυχικές νόσους DSM-IV,το κύριο

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχοκοινωνικοί βλαπτικοί παράγοντες του εργασιακού περιβάλλοντος. Γ. Ραχιώτης Ειδικός ιατρός εργασίας Λέκτορας Επιδημιολογίας ΠΘ

Ψυχοκοινωνικοί βλαπτικοί παράγοντες του εργασιακού περιβάλλοντος. Γ. Ραχιώτης Ειδικός ιατρός εργασίας Λέκτορας Επιδημιολογίας ΠΘ Ψυχοκοινωνικοί βλαπτικοί παράγοντες του εργασιακού περιβάλλοντος Γ. Ραχιώτης Ειδικός ιατρός εργασίας Λέκτορας Επιδημιολογίας ΠΘ Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Τροποποίηση της σχέσης του ανθρώπου με το περιβάλλον.

Διαβάστε περισσότερα

Αισθήσεις Ψευδαισθήσεις Παραισθήσεις. Είναι ο κόσμος μας όπως τον αντιλαμβανόμαστε;

Αισθήσεις Ψευδαισθήσεις Παραισθήσεις. Είναι ο κόσμος μας όπως τον αντιλαμβανόμαστε; Αισθήσεις Ψευδαισθήσεις Παραισθήσεις Είναι ο κόσμος μας όπως τον αντιλαμβανόμαστε; Οι Αισθήσεις Οι αισθήσεις είναι η πηγή όλων των γνώσεων μας για την υλική εξωτερική πραγματικότητα. Οι αισθήσεις (του

Διαβάστε περισσότερα

Αιτίες. Η Αγάπη για τη ρουτίνα. Συνήθεις Διαταραχές Ύπνου. Δυσκολίες επικοινωνίας. ! Εφιάλτες! Ακράτεια! Ροχαλητό! Ανήσυχος Ύπνος!

Αιτίες. Η Αγάπη για τη ρουτίνα. Συνήθεις Διαταραχές Ύπνου. Δυσκολίες επικοινωνίας. ! Εφιάλτες! Ακράτεια! Ροχαλητό! Ανήσυχος Ύπνος! Διαταραχές ύπνου και Αυτισµός Ελένη Λούκουτου Λογοθεραπεύτρια ΙΟΥΝΙΟΣ 2014 Ο ύπνος είναι ένα σημαντικό συστατικό της υγείας. Παρόλο που δε μπορούμε να κατανοήσουμε όλες τις λειτουργίες του, ο ύπνος είναι

Διαβάστε περισσότερα

Είναι υποειδικότητα της ψυχιατρικής που διαμεσολαβεί μεταξύ της ψυχιατρικής και υπόλοιπης ιατρικής Αντικείμενο της ο ασθενής του γενικού νοσοκομείου

Είναι υποειδικότητα της ψυχιατρικής που διαμεσολαβεί μεταξύ της ψυχιατρικής και υπόλοιπης ιατρικής Αντικείμενο της ο ασθενής του γενικού νοσοκομείου Είναι υποειδικότητα της ψυχιατρικής που διαμεσολαβεί μεταξύ της ψυχιατρικής και υπόλοιπης ιατρικής Αντικείμενο της ο ασθενής του γενικού νοσοκομείου που αντιμετωπίζει ψυχικά προβλήματα λόγω της σωματικής

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Απόστολος Βούρδας MRCPsych, CCST Παιδοψυχίατρος Ομήρου 53 Νέα Σμύρνη, 17121, τηλ & φαξ: 210 9346168, www.vourdas.com ΔΗΜΟΓΡΑΦΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΠΑΙΔΙΟΥ

Δρ. Απόστολος Βούρδας MRCPsych, CCST Παιδοψυχίατρος Ομήρου 53 Νέα Σμύρνη, 17121, τηλ & φαξ: 210 9346168, www.vourdas.com ΔΗΜΟΓΡΑΦΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΠΑΙΔΙΟΥ ΔΗΜΟΓΡΑΦΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΠΑΙΔΙΟΥ Παρακαλώ συμπληρώστε το παρακάτω έντυπο φόρμα και φέρτε το μαζί σας στην πρώτη συνεδρία σας. Οι πληροφορίες που δίνετε είναι απόλυτα εμπιστευτικές και θα διευκολύνουν ιδιαίτερα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΝΕΥΡΙΚΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ ΦΟΙΤΗΤΡΙΕΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΡΟΓΙΑΝΝΗ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΜΑΥΡΙΔΟΥ ΠΑΡΘΕΝΑ

ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΝΕΥΡΙΚΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ ΦΟΙΤΗΤΡΙΕΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΡΟΓΙΑΝΝΗ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΜΑΥΡΙΔΟΥ ΠΑΡΘΕΝΑ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΑΘΗΜΑ : ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣ/ΚΗ ΙΙ ΥΠ. ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ : ΚΥΠΑΡΙΣΗ ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΝΕΥΡΙΚΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ ΦΟΙΤΗΤΡΙΕΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΡΟΓΙΑΝΝΗ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΜΑΥΡΙΔΟΥ ΠΑΡΘΕΝΑ ΛΑΡΙΣΑ 2010 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

ΣΩΜΑ ΚΑΙ ΠΝΕΥΜΑ Μια ψυχιατρική περίληψη

ΣΩΜΑ ΚΑΙ ΠΝΕΥΜΑ Μια ψυχιατρική περίληψη ΣΩΜΑ ΚΑΙ ΠΝΕΥΜΑ Μια ψυχιατρική περίληψη Prof. George Ikkos Dr. Susie Lingwood Απόδοση: Επιμέλεια: Καλλιόπη Νικολάου Ειδικ. Ψυχίατρος Στάθης Παναγούλιας Ψυχίατρος-Δ/ντής Ε.Σ.Υ. Απρίλιος 2013 Εισαγωγή Το

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΟΧΑΙΟ ΔΥΣΤΥΧΗΜΑ. Στηρίζοντας το παιδί που θρηνεί το θάνατο αγαπημένου προσώπου από τροχαίο δυστύχημα

ΤΡΟΧΑΙΟ ΔΥΣΤΥΧΗΜΑ. Στηρίζοντας το παιδί που θρηνεί το θάνατο αγαπημένου προσώπου από τροχαίο δυστύχημα ΤΡΟΧΑΙΟ ΔΥΣΤΥΧΗΜΑ Στηρίζοντας το παιδί που θρηνεί το θάνατο αγαπημένου προσώπου από τροχαίο δυστύχημα Στηρίζοντας το παιδί που θρηνεί το θάνατο αγαπημένου προσώπου από τροχαίο δυστύχημα Tα παιδιά έχουν

Διαβάστε περισσότερα

Μάθετε στο παιδί σας τον Κανόνα των Εσωρούχων.

Μάθετε στο παιδί σας τον Κανόνα των Εσωρούχων. 1. Μάθετε στο παιδί σας τον Κανόνα των Εσωρούχων. Υπολογίζεται ότι περίπου ένα στα πέντε παιδιά πέφτει θύμα σεξουαλικής βίας, συμπεριλαμβανομένης της σεξουαλικής κακοποίησης. Μπορείτε να βοηθήσετε να μη

Διαβάστε περισσότερα

BRAIN MATTERS INSTITUTE. Προγράμματα. Σεπτέμβριος - Δεκέμβριος 2015. Promoting Excellence in Mental Health through Learning

BRAIN MATTERS INSTITUTE. Προγράμματα. Σεπτέμβριος - Δεκέμβριος 2015. Promoting Excellence in Mental Health through Learning BRAIN MATTERS INSTITUTE Προγράμματα Σεπτέμβριος - Δεκέμβριος 2015 Στόχος του η Προώθηση της Ψυχικής Υγείας μέσα από την Μάθηση Promoting Excellence in Mental Health through Learning www.brainmattersinstitute.com

Διαβάστε περισσότερα

Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1

Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1 Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1 α) Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, 3, 4 και 5 επιλέγοντας τη σωστή απάντηση, σύμφωνα με τη διδασκαλία της Εκκλησίας,

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Εξειδίκευσης στην Ειδική Αγωγή

Πρόγραμμα Εξειδίκευσης στην Ειδική Αγωγή ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΗΣ ΨΥΧΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Χαρ. Τρικούπη 24, Αθήνα Τηλ: 210 3626445 www.kemepse.com e-mail: special.education.program.2013@gmail.com

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ. Φοινίκη Αλεξάνδρου

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ. Φοινίκη Αλεξάνδρου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ Φοινίκη Αλεξάνδρου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. Κοινωνική Παθητικότητα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. Κοινωνική Παθητικότητα ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Κοινωνική Παθητικότητα Ο άνθρωπος στην πορεία της μετεξέλιξής του από βιολογικό σε κοινωνικό ον, πέρα από την εκμάθηση κάποιων ρόλων, ωθείται, πότε συνειδητά και πότε ασυνείδητα,

Διαβάστε περισσότερα

Η χαμηλή αυτοπεποίθηση - Βοηθείστε το παιδί σας. Επιμέλεια football-academies Τρίτη, 27 Μάρτιος 2012

Η χαμηλή αυτοπεποίθηση - Βοηθείστε το παιδί σας. Επιμέλεια football-academies Τρίτη, 27 Μάρτιος 2012 Εισηγήσεις που μπορούν να βοηθήσουν τα παιδιά σας - Μια μαγική λέξη που κάνει τους ανθρώπους και κυρίως τα παιδιά να αισθάνονται άνετα, πολύ καλά με τον εαυτό τους και τους άλλους. ΑΠΟΦΥΓΕΤΕ τα αρνητικά

Διαβάστε περισσότερα

Τύπος. Ανακτήθηκε 1 Οκτωβρίου 2014, από http://www.iatrikostypos.com/iatrikos-meypografi/oi-omades-balint-kai-i-xrisomotita-tous-gia-tous-giatrous

Τύπος. Ανακτήθηκε 1 Οκτωβρίου 2014, από http://www.iatrikostypos.com/iatrikos-meypografi/oi-omades-balint-kai-i-xrisomotita-tous-gia-tous-giatrous ΟΙ ΟΜΑΔΕΣ BALINT KAI H ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΟΥΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΓΙΑΤΡΟΥΣ 1 Οι ομάδες Balint δημιουργήθηκαν από τον γιατρό και ψυχαναλυτή Michael Balint (1896-1970) και την σύζυγό του Enid στη Μεγάλη Βρετανία στη δεκαετία

Διαβάστε περισσότερα

Π ε ρ ι ε χ ό μ ε ν α

Π ε ρ ι ε χ ό μ ε ν α ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΕΝΤΥΠΟ Π ε ρ ι ε χ ό μ ε ν α 1. Πρόλογος 2. Τι είναι η Κατά Πλάκας Σκλήρυνση/Πολλαπλή Σκλήρυνση 3. Λίγα λόγια για τον Παγκύπριο Σύνδεσμο Πολλαπλής Σκλήρυνσης Π ρ ό λ ο γ ο ς Ο λόγος της σύνταξης

Διαβάστε περισσότερα

Βιογραφικό σημείωμα Europass

Βιογραφικό σημείωμα Europass Βιογραφικό σημείωμα Europass Προσωπικές πληροφορίες πώνυμο (-α) / Όνομα (-τα) Διεύθυνση (-εις) ΨΑΡΡΑΚΟΥ ΜΑΡΙΑ ΘΡΑΚΗΣ 19, ΑΘΗΝΑ, 17121 Ν.ΣΜΥΡΝΗ Τηλέφωνο (-α) 2109329890, 6948595973 Διεύθυνση E-mail mpsarrakou@gmail.com

Διαβάστε περισσότερα

LESSON 16 (ΜΑΘΗΜΑ ΔΕΚΑΕΞΙ) REF : 102/018/16-BEG. 4 March 2014

LESSON 16 (ΜΑΘΗΜΑ ΔΕΚΑΕΞΙ) REF : 102/018/16-BEG. 4 March 2014 LESSON 16 (ΜΑΘΗΜΑ ΔΕΚΑΕΞΙ) REF : 102/018/16-BEG 4 March 2014 Family η οικογένεια a/one(fem.) μία a/one(masc.) ένας father ο πατέρας mother η μητέρα man/male/husband ο άντρας letter το γράμμα brother ο

Διαβάστε περισσότερα

Σχολή Γονέων Διάλεξη. Το θέμα που επέλεξα ν αναπτύξω, βασικό, για τη διαπαιδαγώγιση των παιδιών

Σχολή Γονέων Διάλεξη. Το θέμα που επέλεξα ν αναπτύξω, βασικό, για τη διαπαιδαγώγιση των παιδιών 1 Γεωργικής Σχολής 44-55102 Θεσσαλονίκη Τηλ. Κέντρο: (031) 472474 - Fax:473159 Πανελλήνιος Αριθμός Κλήσης: (0801) 472.472 Web Site: www.adamantios.gr E-mail: info@adamantios.gr σδσδ Δεκέμβριος 2013 Προς

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΕΩΝ ΣΕ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ ΣΥΝΕΔΡΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ

ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΕΩΝ ΣΕ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ ΣΥΝΕΔΡΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΕΩΝ ΣΕ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ ΣΥΝΕΔΡΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ 1., Παπαδόπουλος Π., Νταϊλιάνης Κ., Παναγούλιας Ευστ. Κ.Ψ.Υ. Περιστερίου: οι 6 πρώτοι μήνες 12ο Πανελλήνιο Ψυχιατρικό Συνέδριο Βόλος, 18-21 Απριλίου

Διαβάστε περισσότερα

(ΥΑ 39460/Γ2/21-3-2013, ΦΕΚ Β 689/26-3-13) ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΜΙΑΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΣΤΙΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΜΕΣΩ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΣ ΜΕ ΘΕΜΑ ΤΗΝ ΑΝΕΡΓΙΑ

(ΥΑ 39460/Γ2/21-3-2013, ΦΕΚ Β 689/26-3-13) ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΜΙΑΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΣΤΙΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΜΕΣΩ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΣ ΜΕ ΘΕΜΑ ΤΗΝ ΑΝΕΡΓΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΤΗΣΙΩΝ 76-10434 ΑΘΗΝΑ - email vbrinia@aueb.gr - ASOE GR, www.aueb.gr (ΥΑ 39460/Γ2/21-3-2013, ΦΕΚ Β 689/26-3-13) ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΜΙΑΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΣΤΙΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΜΕΣΩ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΩΝ ΑΝΑΦΟΡΩΝ Επιμέλεια: Γιώργος Μαρνελάκης

ΠΕΡΙ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΩΝ ΑΝΑΦΟΡΩΝ Επιμέλεια: Γιώργος Μαρνελάκης ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΔΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΤΟΥ ΧΩΡΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ Α : ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΧΩΡΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΠΕΡΙ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΩΝ ΑΝΑΦΟΡΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Το να είσαι γονιός δεν είναι εύκολο πράγμα. Δεν υπάρχει ευκαιρία για πρόβα, δεν υπάρχουν σχολεία. Το μόνο που κουβαλάμε

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ 2 μάθημα Διδάσκουσα Δήμητρα Ιορδάνογλου ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ ΟΡΙΣΜΟΙ - ΘΕΩΡΗΤΙΚΑ ΜΟΝΤΕΛΑ Η ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Ένα σύνολο μη γνωστικών ικανοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

Γλωσσάρι Αναπηρίας. Αντί προλόγου:

Γλωσσάρι Αναπηρίας. Αντί προλόγου: Γλωσσάρι Αναπηρίας Αντί προλόγου: Το γλωσσάρι συντάχθηκε με κύριο στόχο την ενημέρωση του ευρύτερου κοινού, όσον αφορά το σύνδρομο Down, αλλά και τα δικαιώματα των παιδιών με αναπηρία. Δυστυχώς η κοινωνία

Διαβάστε περισσότερα

Μαθησιακές Δυσκολίες Εκπαιδευτική αξιολόγηση. Πηνελόπη Κονιστή ΠΕ 70 Med Ειδικής Αγωγής pkonisti@gmail.com

Μαθησιακές Δυσκολίες Εκπαιδευτική αξιολόγηση. Πηνελόπη Κονιστή ΠΕ 70 Med Ειδικής Αγωγής pkonisti@gmail.com Μαθησιακές Δυσκολίες Εκπαιδευτική αξιολόγηση Πηνελόπη Κονιστή ΠΕ 70 Med Ειδικής Αγωγής pkonisti@gmail.com Τι είναι Μαθησιακές Δυσκολίες; Καμπύλη Νοημοσύνης Δείκτης Νοημοσύνης ποσοστό % κατηγορία πάνω από

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν Κ Ε Ν Τ Ρ Ο Ε Λ Λ

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους Εφηβεία και Πρότυπα Τι σημαίνει εφηβεία; Η εφηβεία είναι η περίοδος της ζωής του ανθρώπου που αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Είναι μια εξελικτική φάση που κατά τη

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 6 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 6 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 6 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 01-03-2014 (3 Ο ΜΑΘΗΜΑ) Σύνοψη Μαθησιακών Δυσκολιών Διεπιστημονική

Διαβάστε περισσότερα

Αγχώδειςδιαταραχές. διαταραχέςκαι Πανικός. Ψυχίατρος- Γνωσιακός Ψυχοθεραπευτής ιδάκτωρ Πανεπιστηµίου Αθηνών. Αθηνών

Αγχώδειςδιαταραχές. διαταραχέςκαι Πανικός. Ψυχίατρος- Γνωσιακός Ψυχοθεραπευτής ιδάκτωρ Πανεπιστηµίου Αθηνών. Αθηνών Αγχώδειςδιαταραχές διαταραχέςκαι Πανικός Εµµανουήλ Ν. Κάττουλας MD, PhD Ψυχίατρος- Γνωσιακός Ψυχοθεραπευτής ιδάκτωρ Πανεπιστηµίου Αθηνών Επιστηµονικός Συνεργάτης Α Ψυχιατικής Κλινικής Παν/µίου Αθηνών Ψυχίατρος

Διαβάστε περισσότερα

Αίτια - Διάγνωση Μαθησιακές Δυσκολίες

Αίτια - Διάγνωση Μαθησιακές Δυσκολίες Βασίλειος Κωτούλας Σχολικός Σύμβουλος 2ης Εκπ. Περ. ΠΕ Καρδίτσας vaskotoulas@sch.gr http://dipe.kar.sch.gr/grss Αίτια - Διάγνωση Μαθησιακές Δυσκολίες Δομή Εισήγησης Ορισμός - Χαρακτηριστικά Βασικές παραδοχές

Διαβάστε περισσότερα

Εργασιακό στρες και Σύνδρομο Επαγγελματικής Εξουθένωσης λειτουργών υγείας Κωνσταντινος Ν Φουντουλάκης

Εργασιακό στρες και Σύνδρομο Επαγγελματικής Εξουθένωσης λειτουργών υγείας Κωνσταντινος Ν Φουντουλάκης Εργασιακό στρες και Σύνδρομο Επαγγελματικής Εξουθένωσης λειτουργών υγείας Κωνσταντινος Ν Φουντουλάκης Επικουρος Καθηγητής Ψυχιατρικής Γ Παν Ψυχιατρική Κλινική ΠΓΝ ΑΧΕΠΑ Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΘΕΜΑ: ΤΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΤΟΥ BURN OUT

ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΘΕΜΑ: ΤΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΤΟΥ BURN OUT ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΘΕΜΑ: ΤΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΤΟΥ BURN OUT ΥΠΕΡΥΘΥΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: ΚΥΠΑΡΙΣΗ ΣΠΟΥΔΑΣΤΡΙΕΣ : ΣΚΛΑΒΟΥ ΜΕΛΑΧΡΙΝΗ ΣΚΟΤΗ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΛΑΡΙΣΑ 2011 Σύμφωνα με

Διαβάστε περισσότερα

Αρετή Ευθυμίου. Υπεύθυνη Κέντρων Ημέρας Εταιρεία Νόσου Alzheimer & Συναφών Διαταραχών Αθηνών

Αρετή Ευθυμίου. Υπεύθυνη Κέντρων Ημέρας Εταιρεία Νόσου Alzheimer & Συναφών Διαταραχών Αθηνών Αρετή Ευθυμίου Υπεύθυνη Κέντρων Ημέρας Εταιρεία Νόσου Alzheimer & Συναφών Διαταραχών Αθηνών Ποιος είναι ο Φροντιστής Σύμφωνα με τον ορισμό που δίνει το δίκτυο EUROCARERS (www.eurocarers.org), φροντιστής

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφικές Διαταραχές & η αντιμετώπιση τους

Διατροφικές Διαταραχές & η αντιμετώπιση τους Διατροφικές Διαταραχές & η αντιμετώπιση τους www.cydadiet.org www.iph.com.cy Προσφορά Συνδέσμου Διαιτολόγων και Διατροφολόγων Κύπρου σε συνεργασία με την εταιρεία Iacovos Photiades Foodstuff Suppliers

Διαβάστε περισσότερα

Επίπεδο της συνείδησης

Επίπεδο της συνείδησης Καθηγητής ρ. Λάζαρος Ι. Τσούσκας ΠΡΩΤΕΣ ΒΟΗΘΕΙΕΣ Θεσσαλονίκη 2003: 20-25 Επίπεδο της συνείδησης Η µερική ή ολική απώλεια της συνείδησης του πάσχοντος είναι µια σοβαρή κατάσταση, κατά την οποία διαταράσσεται

Διαβάστε περισσότερα

Η ζωή είναι άδικη. Μερικοί είναι άρρωστοι, ενώ άλλοι είναι υγιείς John F. Kennedy, 1962 ΡΕΜΠΕΛΟΥ ΕΛΕΝΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ: ΝΟΣΟΣ ADDISON Daniel Davies [Ιατρός] Ιατρός], 1947 Αυτός ο νεαρός φίλος σου δεν

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνική Αλληλεγγύη Ευπαθών Κοινωνικά Ομάδων Δήμος Solna Σουηδία

Κοινωνική Αλληλεγγύη Ευπαθών Κοινωνικά Ομάδων Δήμος Solna Σουηδία Κοινωνική Αλληλεγγύη Ευπαθών Κοινωνικά Ομάδων Δήμος Solna Σουηδία ΔΙΚΤΥΟ ΕΛΛΗΝΩΝ ΑΙΡΕΤΩΝ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ Γεώργιος Κοντορίνης, Δημοτικός Σύμβουλος Solna, Σουηδία Κοινωνική Αλληλεγγύη ΗπόληSolna

Διαβάστε περισσότερα