Ο σοφιστής Πρωταγόρας ως παιδαγωγός

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Ο σοφιστής Πρωταγόρας ως παιδαγωγός"

Transcript

1 Ο σοφιστής Πρωταγόρας ως παιδαγωγός Αθανάσιος Δ. Σαπουνάς, Σχολικός Σύμβουλος Π.Ε. Περίληψη Στην εργασία αυτή επιχειρείται μία παρουσίαση των παιδαγωγικών αντιλήψεων του σοφιστή Πρωταγόρα. Αρχικά πραγματοποιείται ένας εννοιολογικός προσδιορισμός του όρου σοφιστής και γίνεται αναφορά στη ζωή και στο έργο του Πρωταγόρα. Στη συνέχεια πραγματοποιείται μια ανάλυση του σκοπού και της δύναμης της αγωγής, όπου ο σοφιστής αναφέρει ότι η διδασκαλία του αποβλέπει στη δημιουργία καλών πολιτών και ανατρέπει την αντίληψη ότι η αρετή είναι προνόμιο της αριστοκρατίας. Ακολουθεί μία παρουσίαση των παραγόντων της αγωγής που κατά το σοφιστή είναι οι γονείς, η τροφός, οι παιδαγωγοί, οι δάσκαλοι, οι κιθαριστές, οι παιδοτρίβες και η πόλη. Στο τέλος παρουσιάζονται τα μέσα αγωγής, όπως είναι η μάθηση, η διδασκαλία, οι ποινές, οι συμβουλές και γίνεται αναφορά σε άλλα παιδαγωγικά μέσα όπως στην εποπτεία, το μύθο και τη γνώση ποιημάτων μεγάλων ποιητών. Summary In this paper, is attempted a presentation of the pedagogic perceptions of the sophist Protagoras. In the first part, there is a conceptual determination of the term sophist and the life and the work of Protagoras is reported. Then, there is an analysis of the aim and the force of education, where the sophist mentions that his teaching has as aim to create good citizens and he reverses the perception that the virtue is a privilege of aristocracy. It follows a presentation of the factors of education which according to the sophist are the parents, the pedagogues, the school teachers, the guitarists, those who are responsible for their education and the city. In the end, the means of education are presented, such as the learning, the teaching, the punishment, the advices and there are also reported other pedagogic means as the monitoring, the fable and the knowledge of poems of important poets. Εισαγωγή Η λέξη σοφιστής παράγεται από το ρήμα σοφίζω (=κάνω κάποιον σοφό, εκπαιδεύω, διδάσκω) και σημαίνει αυτόν που γνωρίζει καλά τη σοφία ή την τέχνη του, όπως επίσης και εκείνον που είναι επιδέξιος στα πράγματα αυτής της ζωής 1, και γενικά, ενεργεί. Άξιο ιδιαίτερης 1 Βλ. H.Liddell - R.Scott, Μέγα Λεξικό της Ελληνικής Γλώσσης, μετ. Α. Κωνσταντινίδης, τομ. 4 ος, εκδ. Ελληνικά Γράμματα, εν Αθήναις 1907, σ. 95 και 96. Βλ. επίσης Ν. Ανδριώτη, Ετυμολογικό Λεξικό της κοινής Νεοελληνικής, έκδ. 2 η, εκδ. 141

2 αναφοράς είναι το γεγονός ότι ως τον 5 ο αιώνα π.χ. οι όροι σοφός και σοφιστής ήταν συνώνυμοι. «Είναι πιθανόν ότι θεωρούνταν αυτονόητο πως ο σοφιστής ήταν δάσκαλος. Αυτό συμφωνεί με το γεγονός ότι ο όρος αυτός αποδιδόταν συχνά σε ποιητές, γιατί στα μάτια των Ελλήνων οι πρακτικές συμβουλές και η ηθική καθοδήγηση αποτελούσαν το κύριο έργο ενός ποιητή» 2. Η ίδια λέξη που ως τα μέσα του 5 ου αιώνα π.χ. σήμαινε το δάσκαλο της σοφίας, 3 δεν είχε καμιά προσβλητική σημασία και ως σοφιστές είχαν κατά καιρούς αποκληθεί οι επτά σοφοί της αρχαίας Ελλάδας, ο Σόλωνας, ο Πυθαγόρας, ο Σωκράτης και ο Πλάτωνας. Από τα μέσα του 5 ου αιώνα π.χ. και έπειτα, ο όρος σοφιστής αποκτά μία αρνητική σημασία και χρησιμοποιείται για να χαρακτηρίσει τους γνωστούς σοφιστές του 5 ου και 4 ου αιώνα π.x. 4. Οι σοφιστές του 5 ου και 4 ου αιώνα π.χ. κατέχουν μία σημαντική θέση στην ιστορία της φιλοσοφίας και των επιστημών, διότι έστρεψαν το ενδιαφέρον της επιστημονικής έρευνας από το κοσμοθεωρητικό ζήτημα στα προβλήματα και τις ανάγκες του ανθρώπου και ταυτόχρονα έγιναν οι εισηγητές του υποκειμενισμού και του πραγματισμού. Συνέβαλαν ακόμη στην ανάπτυξη της φιλολογίας, της γραμματικής και στην προαγωγή της ρητορικής. Στη χορεία των σοφών εκείνων ανδρών της ελληνικής αρχαιότητας εξέχουσα θέση κατέχει η προσωπικότητα του Αβδηρίτη σοφιστή Πρωταγόρα, ο οποίος απεκλήθη «Σοφία» 5. Α. Βίος και έργο του Πρωταγόρα Ο Πρωταγόρας γεννήθηκε γύρω στo 485 π.χ στα Άβδηρα της Θράκης. Σύμφωνα με το Διογένη το Λαέρτιο, ο πατέρας του Πρωταγόρα ονομαζόταν Μαίανδρος ή κατ άλλους Αρτέμων 6.Ήταν πλούσιος και φιλοξένησε στο σπίτι του τον Πέρση βασιλιά Ξέρξη κατά την εκστρατεία του στην Ελλάδα. Λαμβανομένου υπόψη του γεγονότος ότι ο Ξέρξης συνοδευόταν από μάγους, ο Πρωταγόρας μπόρεσε κατά το χρόνο της παραμονής του Ξέρξη στο σπίτι του να ακούσει τις διδασκαλίες των σοφών εκείνων Περσών και μάλιστα με την άδεια του Πέρση βασιλιά 7. Ινστιτούτου Νεοελληνικών Σπουδών (Ίδρυμα Μανόλη Τριανταφυλλίδη), Θεσσαλονίκη, 1971, σ W.K.C. Cuthrie, Οι Σοφιστές, μτφρ. Δ. Τσεκουράκη, γ ανατύπωση, εκδ. Μορφωτικού Ιδρύματος Εθνικής Τραπέζης, Αθήνα 2003, σ Βλ. G. Kerferd, Η σοφιστική κίνηση, μτφρ. Παν. Φαναρά, εκδ. Καρδαμίτσα, Αθήνα 1996, σ Βλ. W. Guthrie, Οι Έλληνες φιλόσοφοι από το Θαλή ως τον Αριστοτέλη, μτφρ. Αντ. Σακελλαρίου, έκδ. 2 η, εκδ. Παπαδήμα, Αθήνα 1988, σ Βλ. Η. Diels, Die Fragmente der Vorsokratiker, Πρωταγόρας, ΙΙ Α1. 6 Βλ. ό.π. Ι Ι Α1. 7 Βλ. ό.π. Ι Ι Α2. 142

3 Ο Πρωταγόρας γνωρίστηκε με το συμπολίτη του Δημόκριτο, ο οποίος ήταν μικρότερος σε ηλικία απ αυτόν και τον θαύμαζε για την οξύτητα του πνεύματός του. Αναφέρουν, ότι ο Πρωταγόρας ασκούσε το επάγγελμα του αχθοφόρου και είχε εφεύρει την «τύλη», δηλαδή το σάγμα, το οποίο φέρουν οι αχθοφόροι για να διευκολύνονται κατά τη μεταφορά των βαριών αντικειμένων 8. Ακολούθησε σε νεαρή ακόμη ηλικία το επάγγελμα του σοφιστή και περιφερόταν στις διάφορες πόλεις της Ελλάδας διδάσκοντας. Στις περιοδείες του αυτές γνωρίστηκε με τον Περικλή και τον κύκλο του. Ο μεγάλος Αθηναίος πολιτικός τού ανέθεσε να γράψει τους νόμους για την πανελλήνια αποικία των Θουρίων στην Κάτω Ιταλία. Απόκτησε από τη διδασκαλία του τεράστια περιουσία, η οποία όπως αναφέρει ο Πλάτωνας, 9 ήταν πολλαπλάσια από αυτήν του Φειδία. Σύμφωνα με την αρχαία παράδοση, πνίγηκε σε ναυάγιο, προσπαθώντας να φύγει στη Σικελία, ύστερα από μία καταδίκη του στην Αθήνα για ασέβεια και αφού προηγουμένως είχαν καεί τα συγγράμματά του 10. Για το θάνατό του ο τραγικός ποιητής Ευριπίδης κατηγορεί τους Αθηναίους στην τραγωδία του Παλαμήδης λέγοντας: «Ἐκάνετ, ἐκάνετε τον πάνσοφον, ὦ Δαναοί, τάν οὐδέν ἀλγύνουσαν ἀηδόνα μουσᾶν» 11. Η επίδραση την οποία άσκησε ο Πρωταγόρας στους συγχρόνους του με τις διδασκαλίες και τα συγγράμματά του υπήρξε μεγάλη. Είναι φανερή στα έργα των τραγικών ποιητών, του Ηροδότου, του Ισοκράτη και του Πλάτωνα, ο οποίος στα διάφορα έργα του, όπως στον Πρωταγόρα, στο Θεαίτητο, στον Ευθύδημο και στην Πολιτεία συζητά, ελέγχει και αντικρούει τις αντιλήψεις του Πρωταγόρα 12. Ο Πλάτωνας φαίνεται να εκτιμά ιδιαίτερα την προσωπικότητα του σοφιστή. Για το γεγονός αυτό υπάρχει μία αξιόλογη πληροφορία προερχόμενη από τον Αριστόξενο: «Πολιτείαν Ἀριστόξενός φησι πᾶσαν σχεδόν ἐν τοῖς Πρωταγόρου γεγράφθαι Ἀντιλογικοῖς» 13. Αξιοσημείωτες είναι και οι γραμματικές έρευνες του Πρωταγόρα. Ο σοφιστής εισήγαγε τη διαίρεση των ονομάτων σε γένη (άρρενα, θήλεα και σκεύη) 14, διέκρινε τις εγκλίσεις των ρημάτων τις οποίες ονόμαζε, «πυθμένας λόγων» 15 και ασχολήθηκε με τη σύνταξη διαφόρων 8 Βλ. ό.π. 9 Βλ. Πλάτωνος, Μένων 91d. Πρβλ. του ιδίου, Πρωταγόρας 313c 10 Βλ. Κ.Δ. Γεωργούλη «Πρωταγόρας», στο Νεώτερον εγκυκλοπαιδικόν Λεξικόν «Ηλίου», έκδ.της Εγκυκλοπαιδικής Επιθεωρήσεως «Ήλιος», Αθήνα χ.χ.,σ Παλαμήδης, Βλ. ό.π Η. Diels, ό.π., ΙΙ Β5. 14 Ο Αριστοτέλης αναφέρει σχετικά: «Ὡς Πρωταγόρας τα γένη τῶν ὀνομάτων διῄρει, ἂρρενα και θήλεα καὶ σκεύη δεῖ γάρ ἀποδιδόναι ταῦτα ἀρθῶς» (Ρητορική 1407 Β 7). 15 Η. Diels, ό.π., ΙΙ Α1. 143

4 γραμματικών κανόνων. Υπήρξε επίσης και ο εισηγητής της «φιλολογικής κριτικής» 16.Αξιοσημείωτες είναι οι παρατηρήσεις του στην 21 η ραψωδία της Ιλιάδας 17. Από τα έργα του διασώθηκαν μόνο οι τίτλοι ορισμένων από αυτά κι ελάχιστα αποσπάσματα. Αναφορικά με τις φιλοσοφικές του απόψεις, ο Πρωταγόρας υποστηρίζει,πως ο άνθρωπος είναι το μέτρο για όλα τα πράγματα: «πάντων χρημάτων μέτρον ἐστίν ἂνθρωπος, τῶν μ έν ὂντων ὡς ἒστιν, τῶν δε οὐκ ὂντων ὡς οὐκ ἒστιν» 18. Δεν εννοεί όμως τον άνθρωπο ως γένος, αλλά ως συγκεκριμένο πρόσωπο. Δηλαδή, σύμφωνα με τον Πρωταγόρα δεν υπάρχει μία γενική, αντικειμενική, καθολική αλήθεια, αλλά υπάρχουν τόσες αλήθειες όσοι και οι συγκεκριμένοι άνθρωποι. Ο σοφιστής είναι της άποψης πως η γνώση είναι ό,τι φαίνεται κάθε φορά. Ξεκίνησε από τα αισθήματα και ισχυρίστηκε πως αυτό ισχύει και για τις παραστάσεις και τις κρίσεις του ανθρώπου. Δηλαδή, το αντικείμενο της γνώσης, το είναι, δεν είναι ένα και σταθερό, αλλά πολλά και απειρόμορφα. Γενικά μπορούμε να πούμε, πως ο Πρωταγόρας έμεινε στο χώρο των αισθήσεων και δεν προχώρησε στο χώρο της νόησης. Ξεκίνησε από την άποψη του Ηράκλειτου για τη γενική μεταβλητότητα και είχε τη γνώμη πως όλα τα πράγματα υπόκεινται σε συνεχή μεταβολή. Δεν εισχώρησε πολύ στο πνεύμα εκείνου, γιατί τότε θα διαπίστωνε πως η αδιάκοπη ροή που δίδασκε ο φιλόσοφος είχε ένα σταθερό σημείο, το λόγο 19. Για τη στάση του Πρωταγόρα απέναντι στο φαινόμενο της θρησκείας, γνωρίζουμε πως πίστευε ότι αυτό είναι θέμα καθαρά ανθρώπινο και προσωπικό: «Για τους θεούς δεν μπορώ να γνωρίζω ούτε αν υπάρχουν ούτε αν δεν υπάρχουν ούτε ποια είναι η μορφή τους. Γιατί πολλά μας εμποδίζουν να μάθουμε για αυτούς: το γεγονός ότι είναι αόρατοι 20 και ο σύντομος βίος του ανθρώπου». Β. Παιδαγωγικές αντιλήψεις του Πρωταγόρα Πέρα από τις φιλοσοφικές ενασχολήσεις του ο Πρωταγόρας ασχολήθηκε με πολλά και σημαντικά παιδαγωγικά θέματα. Στη συνέχεια θα δούμε τις απόψεις του σχετικά με τα ζητήματα αυτά. I. Σκοπός της αγωγής Η παιδεία την οποία παρείχε στους νέους ο Πρωταγόρας αποσκοπούσε στην πολιτική αρετή, την τέχνη δηλαδή να διαχειρίζονται με επιτυχία τις ιδιωτικές τους υποθέσεις και με δεξιοτεχνία τα προβλήματα τα οποία σχετίζονται με τη δημόσια ζωή της πόλης. «Τὸ δὲ 16 Κ.Δ. Γεωργούλη, ό.π., σ Βλ. W. K.C. Guthrie, Οι Σοφιστές, ό.π., σ Η. Diels, ό.π., ΙΙ Β1. 19 Βλ. Θ.Γ. Παππά, Προσεγγίσεις στην αρχαία, ελληνική παιδεία. Από τον Όμηρο ως τον Ισοκράτη, εκδ. Καρδαμίτσα, Αθήνα 2007, σ Η. Diels, ό.π., ΙΙ Β4. 144

5 μάθημά ἐστιν εὐβουλία περί τε τῶν οἰκείων, ὅπως ἂν ἄριστα τήν αὑτοῦ οἰκίαν διοικοῖ, καὶ περί τῶν τῆς πόλεως, ὅπως τὰ τῆς πόλεως δυνατώτατος ἂν εἴη καὶ πράττειν καὶ λέγειν» 21. Πέρα από την πολιτική αρετή ο Πρωταγόρας δίνει την υπόσχεση ότι προετοιμάζει «ἂνδρας ἀγαθούς πολίτας» 22. Αγαθός πολίτης είναι ο πολίτης εκείνος ο οποίος αποδέχεται τόσο τους θεσπισμένους νόμους της Πολιτείας όσο και τους άγραφους ή τα ήθη και έθιμα του λαού. Αυτή η γνώση και η αποδοχή του θετικού και φυσικού δικαίου, σε συνάρτηση με το ηθικό αίσθημα της αιδούς, που ο καθένας φέρει μέσα του από τη στιγμή της γέννησής του, διασφαλίζουν την ύπαρξη της Πολιτείας αλλά και την ευημερία των πολιτών της. Οι απόψεις του Πρωταγόρα για το σκοπό της αγωγής διαφέρουν από αυτές των άλλων σοφιστών. Εκείνοι κηρύττουν την επιδίωξη του ωφέλιμου και διδάσκουν ειδικές τεχνικές γνώσεις, όπως αριθμητική, γεωμετρία, αστρονομία και μουσική. Διαπιστώνοντας ο ίδιος τη διαφορά του από τους άλλους σοφιστές, αν και διακήρυττε ότι ήταν σοφιστής, αποκαλούσε τον εαυτό του «παιδεύσεως και αρετής διδάσκαλον» πράγμα το οποίο αναγνώριζε και ο Σωκράτης. Η μάθηση κοντά στον Πρωταγόρα γινόταν «ἐπὶ παιδείᾳ» 24, αποσκοπούσε δηλαδή στη συνολική καλλιέργεια του πνεύματος και στην αγωγή της ψυχής του νέου. II. Δύναμη της αγωγής Ο Πρωταγόρας δίνει πολύ μεγάλη σημασία και σπουδαιότητα στη δύναμη και την αξία της αγωγής. Υποστήριζε, όπως και οι άλλοι σοφιστές, ότι μέσω της διδασκαλίας μπορεί κάποιος, ασχέτως καταγωγής, να καταστεί ικανός να πάρει μέρος ακόμη και στη διακυβέρνηση της χώρας. Λαμβάνοντας υπόψη τη θέση αυτή, εκφράζει την άποψη ότι η αρετή δεν είναι κληρονομική, αλλά είναι αποτέλεσμα επιμέλειας και διδασκαλίας, πείθοντας με τον τρόπον αυτό τον δήθεν απορούντα Σωκράτη: «τοσαύτης οὗν της ἐπιμ ελείας οὒσης περ ί ἀρετῆς ἰδίᾳ καί δημοσίᾳ, θαυμάζεις, ὧ Σώκρατες, καί ἀπορεῖς, εἰ διδακτόν ἐστιν ἀρετή; ἀλλ οὐ χρή θαυμάζειν, ἀλλά πολύ μᾶλλον, εἰ μή διδακτόν» 25. Ο Πρωταγόρας εκτός από τη δύναμη της αγωγής δεν παραγνωρίζει και το ρόλο της κληρονομικότητας: «φύσεως καὶ ἀσκήσεως διδασκαλία 26 δεῖται». Για να έχει επιτυχημένο αποτέλεσμα κάθε παιδευτική ενέργεια, πρέπει να συνεπικουρείται και από τη φύση, δηλαδή την καταγωγή και τις κληρονομικές προδιαθέσεις. Η πρωταρχική σημασία του παράγοντα «φύσις» τυγχάνει γενικής αναγνώρισης από όλους τους σοφούς της 21 Πλάτωνος, Πρωταγόρας 318e5 319a2 22 Ό.π., 319a4 319a5 23 Ό.π., 349a3 24 Ό.π., 312b Ό.π., 326 e 26 Η. Diels, ό.π. ΙΙΒ3 23, 145

6 ελληνικής αρχαιότητας που ασχολήθηκαν με παιδαγωγικά θέματα. Πιο εμφανής καθίσταται στους Αριστοτέλη 27 και Πλούταρχο, 28 οι οποίοι θεωρούν τη φύση ως την πρώτη από τις τρεις προϋποθέσεις που συμβάλλουν στην απόκτηση της αρετής. Η αντίληψη του Πρωταγόρα για την αρετή συμπίπτει με την άποψη ότι αυτή είναι γνώση. Αυτό συνάγεται από τη συμφωνία των δύο σοφών που διαλέγονται στο σχετικό πλατωνικό διάλογο και από τη χρήση που κάνει ο σοφιστής στον όρο «εὐβουλία», ο οποίος σημαίνει «ορθή σκέψη» και κατ ακολουθία «ορθή γνώση». Συνεπώς, επιτυχημένα 29 χαρακτηρίζεται ο Πρωταγόρας ως «σοφός aνήρ» και «ἰατρός ἀμaθίας» 30 από το Σωκράτη. Η γνώση, η ευβουλία του Πρωταγόρα, δεν είναι κάτι το παθητικό, αλλά αποτελεί ενεργητική ορμή, η οποία διέπει και καθοδηγεί το άτομο στην προσωπική του ζωή και την πολιτική του δράση. Για να καταστεί κάποιος επιδέξιος σε οποιαδήποτε τέχνη και να ενεργεί αποτελεσματικά, χρειάζεται να μελετήσει καλά την τέχνη. Και αντίθετα, κάθε τέχνη και πλήρης γνώση είναι αναπόσπαστα συνδεδεμένη με την αντίστοιχη δεξιότητα. Διότι «μηδέν εἶναι μήτε τέχνην ἂνευ μελέτης μήτε μελέτην ἂνευ τέχνης» 31. Με τον τρόπο αυτό τονίζεται η αξία της σύνδεσης θεωρίας και πράξης, η οποία αποβαίνει ενεργό βίωμα. Για την απόκτηση της γνώσης πρέπει ο σπόρος αυτής να κατατεθεί στην ψυχή του ανθρώπου. Έτσι, το έργο του παιδαγωγού παραλληλίζεται με εκείνο του γεωργού, όπου γνώση και πράξη συμβαδίζουν. Όπως ο σπόρος ο οποίος μπαίνει βαθιά στο χώμα αποδίδει πλούσιο καρπό, έτσι και η γνώση η οποία ριζώνει βαθιά στη ψυχή του ανθρώπου αποβαίνει δραστικό κίνητρο ζωής 32. Επομένως από αυτά και μόνο ο Πρωταγόρας μπορεί να χαρακτηρισθεί ως πρόδρομος και «ευρετής» 33 βασικών ψυχολογικών αρχών, πάνω στις οποίες στηρίζεται η διδακτική μεθοδολογία. III. Παράγοντες της αγωγής Παράγοντες της αγωγής κατά τον Πρωταγόρα είναι οι γονείς, η τροφός, ο παιδαγωγός, οι δάσκαλοι, οι κιθαριστές, οι παιδοτρίβες και η πόλη. Η διδασκαλία αρχίζει από την πολύ μικρή ηλικία, από τη στιγμή 27 «Ἀλλά μήν ἀγαθοί γε και σπουδαῖοι γίνονται διά τριῶν, τα δέ τρία δε ταῦτά ἐστι φύσις, ἒθος, λόγος.»( Πολιτικά, Η.13,1332 α32-β5) 28 «Καθόλου μέν εἰπεῖν, ὃ κατά τῶν τεχνῶν καί τῶν ἐπιστημῶν λέγειν εἰώθαμεν, ταὐτό καί κατά ῆς τ ἀρετῆς φατέον ἐστίν, ὡς εἰς τήν παντελή δικαιοπραγίαν τρία ῖ δε συνδραμεῖν, φύσιν και λόγον καί ἒθος».( Περί παίδων ἀγωγῆς, κεφ. 4 ) 29 Πλάτωνος, Πρωταγόρας, 341b 30 Ό.π., 357e 31 H. Diels, ό.π., ΙΙ.Β Πρβλ. Πλουτάρχου, Περί παίδων αγωγής, κεφ «Τὰ δὲ αὐτὸν έξηυρηκέναι»( Πλάτωνος, Πρωταγόρας. 320b7) 146

7 κατά την οποία το παιδί αρχίζει να καταλαβαίνει. Στην αρχή μέσα στην οικογένεια μαθαίνει τι είναι δίκαιο, άδικο, ωραίο, άσχημο, όσιο, ανόσιο. Ακόμη τα παιδιά διδάσκονται τι πρέπει να πράττουν ή να αποφεύγουν 34. Μετά τους γονείς και την τροφό έρχεται ο παιδαγωγός, που ήταν συνήθως δούλος και οδηγούσε το παιδί στο σπίτι του δασκάλου (του γραμματιστή) και βοηθούσε ταυτόχρονα το παιδί να μάθει καλύτερα τα μαθήματά του. Στη συνέχεια ο Πρωταγόρας αναφερόμενος στους δασκάλους τονίζει ότι μεγαλύτερη βαρύτητα δίνουν όχι στα γράμματα, αλλά στην «ευκοσμία των παίδων», δηλαδή στην αρετή. Αυτό παρουσιάζεται ως απαίτηση των γονέων, ενώ οι ίδιοι οι δάσκαλοι ενδιαφέρονται και για τα δύο, δηλαδή για τα γράμματα και για την ηθική διαπαιδαγώγηση των 35 νεαρών Αθηναίων. Εκτός από τους γονείς, την τροφό, τον παιδαγωγό και το δάσκαλο, άλλο πρόσωπο που εμπλέκεται στην παιδευτική διαδικασία είναι ο κιθαριστής. Κατά τον Πρωταγόρα οι κιθαριστές φροντίζουν περισσότερο για τη σωφροσύνη και «όπως ἂν οἱ νέοι μηδέν κακουργῶσιν». Επιπλέον, όταν μάθουν να παίζουν λύρα, τους διδάσκουν τα ποιήματα άλλων δόκιμων ποιητών και τους υποχρεώνουν να τα μεταφέρουν στη λύρα και κάνουν ώστε οι ρυθμοί και οι αρμονίες να συμφιλιωθούν με τις ψυχές των παιδιών. Και όλα αυτά, για να καταστούν οι νέοι πιο ήρεμοι και να 36 αποδειχθούν χρήσιμοι στους λόγους και στα έργα. Μετά τους γονείς, την τροφό, τον παιδαγωγό, τους δασκάλους, και τους κιθαριστές έρχεται ο παιδατρίβης, που αναλαμβάνει την επιμέλεια και την άσκηση των σωμάτων. Δίπλα στη «χρηστή διάνοια» χρειάζεται και «βελτίω σώματα», για να υπηρετούν την πρώτη. Βασικός λόγος επιβολής άσκησης των σωμάτων είναι κυρίως το γεγονός του πολέμου 37 και η ανάγκη αντιμετώπισης των εχθρών. Την αγωγή επισφραγίζει η πολιτεία με του νόμους που αναγκάζει όλους τους πολίτες να μαθαίνουν να ζουν σύμφωνα με αυτούς. Με τους νόμους και τις ποινές, στην περίπτωση εκείνη κατά την οποία οι πολίτες τους παραβιάζουν, η πολιτεία διδάσκει την αρετή IV. Μέσα αγωγής Για την επίτευξη των σκοπών της αγωγής, δηλαδή για τη δημιουργία «ἀγαθῶν ἀνδρῶν» και ειδικότερα για την απόκτηση των χαρακτηριστικών εκείνων γνωρισμάτων τους, τα οποία δεν προέρχονται από τη φύση ή την τύχη, οι άνθρωποι επινόησαν διάφορους τρόπους και 34 Βλ. Πλάτωνος, Πρωταγόρας. 325c 6-325d5 35 Βλ. ό.π., 325d 8-325ε3 36 Βλ. ό.π., 326a3-326b4 37 Bλ. ό.π., 326b 5 326c3 38 Bλ. ό.π., 326c6 326 e

8 μέσα. Τα σημαντικότερα από αυτά είναι η επιμέλεια, η άσκηση και η διδασκαλία. Αυτά συνεπικουρούν οι «θυμοί», οι σωφρονιστικές τιμωρίες και οι νουθεσίες : «ὃσα δέ ἐξ ἐπιμελείας καί ἀσκήσεως καί διδαχῆς οἲονται γίγνεσθαι ἀγαθά ἀνθρώποις ἐάν τις ταῦτα μη ἒχ ῃ, ἀλλά τἀναντία τούτων κακά, ἐπί τούτοις που οἳ τε θυμοί γίγνονται και αἱ κολάσεις καί αἱ νουθετήσεις» 39. Ο Πρωταγόρας δίνει πολύ μεγάλη σημασία και σπουδαιότητα στην άσκηση, τονίζει την αποτελεσματικότητά της και την ανάγκη χρησιμοποίησής της, όπως φαίνεται από το παραπάνω παράθεμα. Η μάθηση δεν τελειώνει με τη λήξη της σχολικής εκπαίδευσης, αλλά επειδή είναι ένα από τα μονιμότερα μέσα αγωγής εξακολουθεί και στον υπόλοιπο βίο και μάλιστα σε όλη τη διάρκειά του, με την παρακολούθηση και στη συνέχεια με την ενεργό συμμετοχή στην πολιτική ζωή. Επίσης, αξιόλογα παιδαγωγικά μέσα είναι η εποπτεία, ο μύθος και η γνώση ποιημάτων μεγάλων ποιητών. Η εποπτεία είναι ένα από τα σημαντικότερα μεθοδολογικά στοιχεία της διδασκαλίας. Η τελευταία καθίσταται πιο αποτελεσματική όταν χρησιμοποιεί την εποπτεία μαζί με 40 το λόγο: «διδάσκοντες και ἐνδεικνύμενοι». Χρειάζεται λοιπόν ταυτόχρονα με τη θεωρητική διδασκαλία και εποπτεία πράξεων και αντικειμένων. Η εποπτική διδασκαλία, η οποία ήταν χαρακτηριστικό γνώρισμα του Νέου Σχολείου αποτελούσε, όπως βλέπουμε, σημαντική μεθοδική αρχή, την οποία είχαν υπόψη τους όλοι οι παράγοντες της αγωγής, όπως οι γονείς, οι τροφοί, οι δάσκαλοι, οι κιθαριστές, οι παιδοτρίβες και η πόλη. Οι απόψεις του Πρωταγόρα σχετικά με το μύθο και την αξία του ως διδακτικού μέσου συμφωνούν με αυτές του Πλάτωνα, ο οποίος ανήγαγε το μύθο σε σημαντικό μέσο έκφρασης βαθύτατων φιλοσοφικών εννοιών. Και ο σοφιστής χρησιμοποιεί το φιλοσοφικό μύθο, όχι όμως όπως ο Πλάτωνας. Φαίνεται, ότι ο τελευταίος επηρεάστηκε πολύ στη χρησιμοποίηση του μύθου από τον Πρωταγόρα, λαμβανομένου υπόψη του γεγονότος, ότι και ο αναφερόμενος στον ομώνυμο πλατωνικό διάλογο 41 μύθος ελήφθη από το έργο του Πρωταγόρα «περί τῆς ἐν ἀρχῇ καταστάσεως». Σε αυτό το διάλογο ακόμη ο σοφιστής αποτεινόμενος προς το Σωκράτη ερωτά: «ἀλλά πότερον ὑμῖν, ὡς πρεσβύτερος νεωτέροις μῦθον λέγων ἐπιδείξω ἢ λόγῳ διεξέλθω;» 42. Εκείνος δε προτιμά το μύθο, 39 Ό.π., 323d e2. 40 Ό.π., 325 d Βλ. Ηλ. Σπυρόπουλου, Πλάτωνος. Πρωταγόρας, Εισαγωγή Κείμενο-Μετάφραση Ερμηνευτικά σχόλια, 4 η έκδ., εκδ. Ινστιτούτου Νεοελληνικών Σπουδών (Ίδρυμα Μανόλη Τριανταφυλλίδη) Θεσσαλονίκη 1992 σ Πλάτωνος Πρωταγόρας, 320c

9 γιατί είναι πιο ευχάριστος 43. Από αυτό συνάγεται ότι ο μύθος είναι η πιο ευχάριστη διδακτική μορφή, η οποία έχει παραστατικότητα και χάρη καθιστώντας εύληπτο το νόημα του λόγου 44. Επίσης, η γνώση ποιημάτων μεγάλων ποιητών είναι σύμφωνα με τον Πρωταγόρα, ένα από τα σημαντικότερα στοιχεία της αληθινής παιδείας, η οποία αποτελεί αξιοσημείωτο χαρακτηριστικό γνώρισμα του 45 πεπαιδευμένου ανθρώπου. Τα ποιήματα σημαντικών ποιητών έχουν τεράστια μορφωτική δύναμη. Μέσα στα ποιήματα αυτά βρίσκει κάποιος αξιοσημείωτες συμβουλές και ένα πλήθος από διηγήσεις, επαίνους και ύμνους για τη συμπεριφορά και δράση ενάρετων ανθρώπων του παλιού καιρού, «ἳνα ο παῖς ζηλῶν μιμῆται καί ὀρέγηται τοιοῦτος γενέσθαι» Συμπερασματικές παρατηρήσεις Οι σοφιστές εκφράζουν την πρώτη ευρεία παιδαγωγική κίνηση της αρχαιότητας. Οι αντιλήψεις τους προσέδωσαν νέα κατεύθυνση στη φιλοσοφία και την αγωγή. Το περιεχόμενο της διδασκαλίας των σοφιστών εκτός από αρνητικά στοιχεία, όπως είναι η σχετικοκρατία, ο υποκειμενισμός, ο ωφελιμισμός και άλλα, περιέχει και θετικές απόψεις. Οι σοφιστές ανέτρεψαν την παγιωμένη αντίληψη ότι η αρετή είναι προνόμιο της αριστοκρατικής τάξης και πέτυχαν με τον τρόπο αυτό τη δημοκρατικοποίηση της αγωγής. Ήταν μεγάλη η πίστη τους στη δύναμη της αγωγής. Υποστήριζαν ότι με την αγωγή είναι δυνατό να υπάρξει θετικό έργο ακόμη και στις πιο δύσκολες περιπτώσεις διαπαιδαγώγησης. Οι σοφιστές δεξιοτέχνες στο να εμφανίζουν τον «ήττονα λόγον κρείτονα» έχουν πολλά να προσφέρουν στην έρευνα τόσο των θεωρητικών όσο και των πρακτικών θεμάτων της παιδαγωγικής και μάλιστα της διδακτικής μεθοδολογίας. Γιατί αυτοί ήταν εκτός των άλλων και άριστοι δάσκαλοι, τουλάχιστον από απόψεως δεξιοτεχνίας,ανάμεσα δε στους πρώτους από αυτούς και μαζί με τον Ιππία τον Ηλείο, το Γοργία και τον Πρόδικο τον Κείο συγκαταλέγεται και ο Πρωταγόρας. Από τη σύντομη ανάλυση των σημαντικότερων παιδαγωγικών και διδακτικών απόψεων του Πρωταγόρα διαπιστώνουμε ότι αυτός προχωρά σε μια αξιόλογη διερεύνηση των προβλημάτων της αγωγής και της διδασκαλίας, τα συμπεράσματα των οποίων επαληθεύονται από την παιδαγωγική επιστήμη και τη διδακτική πράξη. Τέλος, ο Πρωταγόρας όχι απλά εμμένει στη γενική μόρφωση του ανθρώπου, αλλά θέτει και ως κύριο στόχο της διδακτικής του δράσης την 43 Βλ. ό.π., 320c Περισσότερα για το λόγο και το μύθο ως μεθόδους φιλοσοφικής έρευνας στον πλατωνικό διάλογο βλ. Ηλ. Σπυρόπουλου, ό.π., σ Βλ. Πλάτωνος, Πρωταγόρας, 338e8 339a3. 46 Ό.π., 326 α

10 ολόπλευρη μόρφωση του ατόμου. Μια μόρφωση που εδράζεται στην ανάπτυξη της διάνοιας μέσω της έγκυρης γνώσης και στην ευαισθητοποίηση του εσωτερικού κόσμου μέσω της ηθικής καθοδήγησης και αισθητικής αγωγής. Βιβλιογραφία 1.Ανδριώτη, Ν., Ετυμολογικό Λεξικό της κοινής Νεοελληνικής, έκδ. 2 η, εκδ. Ιδρύματος Μανώλη Τριανταφυλλίδη, Θεσσαλονίκη Aριστοτέλους, Πολιτικά,ed.W.D.Ross, Oxford Classical Texts, Oxford University Press, Oxford Aριστοτέλους, Ρητορική, ed.w.d.ross, Oxford Classical Texts, Oxford University Press, Oxford Βερτσέτη,Α., Πλουτάρχου, Περί παίδων αγωγής, Εισαγωγή- Κείμενο- Μετάφραση -Σχόλια, 2 η έκδ.,εκδ. Γρηγόρη,Αθήνα Γεωργούλη,Κ.Δ., «Πρωταγόρας», στο Νεώτερον εγκυκλοπαιδικόν Λεξικόν «Ηλίου», έκδ της Εγκυκλοπαιδικής Επιθεωρήσεως «Ήλιος», Αθήνα χ.χ.,σ Cuthrie,W.K.C.,Οι Σοφιστές, μτφρ. Δ. Τσεκουράκη, γ ανατύπωση, εκδ. Μορφωτικού Ιδρύματος Εθνικής Τραπέζης, Αθήνα Diels, Η., Die Fragmente der Vorsokratiker, Band II, ed. Weidmann Kerferd, G., Η σοφιστική κίνηση, μτφρ. Παν. Φαναρά, εκδ. Καρδαμίτσα, Αθήνα Liddell H..-Scott, R., Μέγα Λεξικό της Ελληνικής Γλώσσης, μτφρ. Α. Κωνσταντινίδη, τόμ. 4 ος, εκδ. Ελληνικά Γράμματα, εν Αθήναις Παππά, Θ.Γ., Προσεγγίσεις στην αρχαία, ελληνική παιδεία. Από τον Όμηρο ως τον Ισοκράτη, εκδ. Καρδαμίτσα, Αθήνα Πλάτωνος, Πρωταγόρας, επιμ. Ευ. Παπανούτσος, εισαγωγή, μετάφραση, σχόλια. Β.Τατάκης, εκδ. Ε&Μ. Ζαχαρόπουλου Ε.Π.Ε.,Αθήνα χ.χ 12.Σπυρόπουλου, Ηλ., Πλάτωνος. Πρωταγόρας, Εισαγωγή- Κείμενο- Μετάφραση Ερμηνευτικά σχόλια, 4 η έκδ., εκδ. Ινστιτούτου Νεοελληνικών Σπουδών(Ίδρυμα Μανόλη Τριανταφυλλίδη), Θεσσαλονίκη

ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΕ. Θέμα: Απόδειξη του ότι η αρετή μπορεί να διδαχτεί είναι η ίδια η αγωγή των νέων στην Αθήνα.

ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΕ. Θέμα: Απόδειξη του ότι η αρετή μπορεί να διδαχτεί είναι η ίδια η αγωγή των νέων στην Αθήνα. ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΕ Θέμα: Απόδειξη του ότι η αρετή μπορεί να διδαχτεί είναι η ίδια η αγωγή των νέων στην Αθήνα. Οι φορείς της αγωγής στην Αθήνα Βαθμίδες αγωγής Παιδευτικά μέσα A).. α).......

Διαβάστε περισσότερα

Ι ΑΓΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ Πλάτωνος Πρωταγόρας 323C-324Α

Ι ΑΓΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ Πλάτωνος Πρωταγόρας 323C-324Α ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ʹ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 8 ΙΟΥΛΙΟΥ 2009 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) Ι ΑΓΜΕΝΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΡΧΑΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΡΧΑΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΡΧΑΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ A.1. ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Επομένως, ούτε εκ φύσεως, αλλά ούτε και αντίθετα προς τη φύση μας υπάρχουν μέσα μας οι αρετές, αλλά έχουμε από τη φύση

Διαβάστε περισσότερα

Οι παιδαγωγικές απόψεις του Πλάτωνα και του Αριστοτέλη

Οι παιδαγωγικές απόψεις του Πλάτωνα και του Αριστοτέλη Οι παιδαγωγικές απόψεις του Πλάτωνα και του Αριστοτέλη Γράφει ο Θεόδωρος Ζουρμπάνος Η Φιλοσοφική Σχολή των Αθηνών: Ραφαήλ Σάντι Στάνζα Ντέλλα Σενιατούρα, Βατικανό, 1509 1511 Στη σχολή των Αθηνών παρατηρούμε

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΠ. ΕΤΟΥΣ 2014-2015

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΠ. ΕΤΟΥΣ 2014-2015 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Β1.Ο Πρωταγόρας παρουσιάζει στο σημείο αυτό μια ιδιαιτέρως ρηξικέλευθη τοποθέτηση σχετικά με την έννοια και το σκοπό της τιμωρίας. Η τιμωρία, σύμφωνα με τον Πρωταγόρα δεν είναι εκδίκηση και

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΓΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ. Αριστοτέλους Πολιτικά, Θ 2, 1 4)

ΔΙΔΑΓΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ. Αριστοτέλους Πολιτικά, Θ 2, 1 4) 53 Χρόνια ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΑΒΒΑΪΔΗ-ΜΑΝΩΛΑΡΑΚΗ ΠΑΓΚΡΑΤΙ : Φιλολάου & Εκφαντίδου 26 : Τηλ.: 2107601470 ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ : ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 2013 ΔΙΔΑΓΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ Αριστοτέλους Πολιτικά,

Διαβάστε περισσότερα

1. ιδαγμένο κείμενο από το πρωτότυπο Πλάτωνος Πρωταγόρας (323Α-Ε)

1. ιδαγμένο κείμενο από το πρωτότυπο Πλάτωνος Πρωταγόρας (323Α-Ε) ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΕΚΝΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΤΟΥ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΚΑΙ ΤΕΚΝΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΥΠΑΛΛΗΛΩΝ ΣΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ ΤΕΤΑΡΤΗ 5 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2012 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΣΥΝΟΛΟ

Διαβάστε περισσότερα

37 ο ΕΝΙΑΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΑΘΗΝΑΣ 18 Απριλίου 2002

37 ο ΕΝΙΑΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΑΘΗΝΑΣ 18 Απριλίου 2002 37 ο ΕΝΙΑΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΑΘΗΝΑΣ 18 Απριλίου 2002 ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ, ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ, «ΠΛΑΤΩΝΑ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ» ΤΑΞΗ: Γ, ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ: Αρετή Πότσιου, ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΗΣ: Νίκος Κοκκινάκης

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000

Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000 Θέµα Α1 Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000 Α.1.1. Να γράψετε στο τετράδιό σας τα ονόµατα των φιλοσόφων (στήλη Α) και δίπλα την έννοια (στήλη Β) που συνδέεται µε τον καθένα: Α

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000

Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000 Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Θέµα Α1 Α.1.1. Να γράψετε στο τετράδιό σας τα ονόµατα των φιλοσόφων (στήλη Α) και δίπλα την έννοια (στήλη Β) που συνδέεται µε τον

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ

ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ Κάθε γνήσιο αντίτυπο φέρει την υπογραφή του συγγραφέα Σειρά: Εκπαιδευση Σχολικά βοηθήματα (για το Λύκειο) Πλάτωνος Πρωταγόρας Γ Λυκείου Θεωρητική Κατεύθυνση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ

ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ Συγκρίνετε τη στάση του Σωκράτη, όταν στη φυλακή αρνήθηκε να πειστεί στις προτάσεις των φίλων του για απόδραση, με τις απόψεις του Πρωταγόρα περί τιμωρίας. Συγκρίνοντας τη στάση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 13 ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 13 ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ Περιεχόµενα 7 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 13 ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α Η ΠΑΙ ΑΓΩΓΟΥΣΑ Ι ΑΣΚΑΛΙΑ... 17 Το αντικείµενο της Παιδαγωγικής, η παιδαγωγούσα διδασκαλία, ο ρόλος της ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α1. Επομένως, οι αρετές δεν υπάρχουν μέσα μας ούτε εκ φύσεως, αλλά ούτε και αντίθετα προς τη φύση μας, έχουμε όμως από τη φύση την ιδιότητα να τις δεχτούμε, αλλά γινόμαστε

Διαβάστε περισσότερα

1. Να αναλύσετε το ρόλο που έπαιξαν οι Αµφικτυονίες ως θρησκευτικοί, πολιτικοί και κοινωνικοί θεσµοί των αρχαίων Ελλήνων.

1. Να αναλύσετε το ρόλο που έπαιξαν οι Αµφικτυονίες ως θρησκευτικοί, πολιτικοί και κοινωνικοί θεσµοί των αρχαίων Ελλήνων. 2.1.2. Κοινοί εσµοί των Αρχαίων Ελλήνων - Παιδεία Eρωτήσεις ανάπτυξης 1. Να αναλύσετε το ρόλο που έπαιξαν οι Αµφικτυονίες ως θρησκευτικοί, πολιτικοί και κοινωνικοί θεσµοί των αρχαίων Ελλήνων. 2. Να αναλύσετε

Διαβάστε περισσότερα

5. Η ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΤΗΣ ΜΟΡΦΩΣΗΣ Ο ΑΘΗΝΑΙΟΣ ΚΑΙ Η ΕΡΓΑΣΙΑ Η ΑΘΗΝΑ ΓΙΟΡΤΑΖΕΙ

5. Η ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΤΗΣ ΜΟΡΦΩΣΗΣ Ο ΑΘΗΝΑΙΟΣ ΚΑΙ Η ΕΡΓΑΣΙΑ Η ΑΘΗΝΑ ΓΙΟΡΤΑΖΕΙ 5. Η ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΤΗΣ ΜΟΡΦΩΣΗΣ Ο ΑΘΗΝΑΙΟΣ ΚΑΙ Η ΕΡΓΑΣΙΑ Η ΑΘΗΝΑ ΓΙΟΡΤΑΖΕΙ ΣΤΗΝ ΑΘΗΝΑ ΤΗΣ ΕΠΟΧΗΣ ΤΟΥ ΠΕΡΙΚΛΗ 5 ος αι. π.χ. ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΑΚΗΣ ΧΡΗΣΤΟΣ ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ Η Μόρφωση των νέων - αγοριών Η εκπαίδευση στην αρχαία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΕΥΤΕΡΑ 2 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΕΥΤΕΡΑ 2 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Θέμα Α. Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΕΥΤΕΡΑ 2 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α.1. Επομένως, ούτε οι αρετές γεννιούνται

Διαβάστε περισσότερα

Αναπληρωτής Καθηγητής Γεώργιος Παύλος. 1 Ο πολιτισμός ευαθείον του ανθρώπου, η φαντασία της προόδου και ο φετιχισμός της τεχνικής

Αναπληρωτής Καθηγητής Γεώργιος Παύλος. 1 Ο πολιτισμός ευαθείον του ανθρώπου, η φαντασία της προόδου και ο φετιχισμός της τεχνικής ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ Για τους ΦΟΙΤΗΤΕΣ του ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ & ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ Αναπληρωτής Καθηγητής Γεώργιος Παύλος ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1

Διαβάστε περισσότερα

Πλάτωνος Βιογραφία Δευτέρα, 23 Μάιος 2011 01:55

Πλάτωνος Βιογραφία Δευτέρα, 23 Μάιος 2011 01:55 Ο Πλάτων (427 π.χ. - 347 π.χ.) ήταν αρχαίος Έλληνας φιλόσοφος από την Αθήνα, ο πιο γνωστός μαθητής του Σωκράτη και δάσκαλος του Αριστοτέλη. Το έργο του με τη μορφή φιλοσοφικών διαλόγων έχει σωθεί ολόκληρο

Διαβάστε περισσότερα

Αισθητική φιλοσοφία της τέχνης και του ωραίου

Αισθητική φιλοσοφία της τέχνης και του ωραίου Αισθητική φιλοσοφία της τέχνης και του ωραίου Αικατερίνη Καλέρη, Αν. Καθηγήτρια το μάθημα Αισθητική διδάσκεται στο 4ο έτος, Ζ εξάμηνο εισάγει στις κλασσικές έννοιες και θεωρίες της φιλοσοφίας της τέχνης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ. Δ2. Οι φιλοσοφικές ιδέες του Σωκράτη. Διαλεκτική, μαιευτική, ειρωνεία. Η αναζήτηση των ορισμών, η επαγωγική μέθοδος και η ηθική.

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ. Δ2. Οι φιλοσοφικές ιδέες του Σωκράτη. Διαλεκτική, μαιευτική, ειρωνεία. Η αναζήτηση των ορισμών, η επαγωγική μέθοδος και η ηθική. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ Δ2. Οι φιλοσοφικές ιδέες του Σωκράτη. Διαλεκτική, μαιευτική, ειρωνεία. Η αναζήτηση των ορισμών, η επαγωγική μέθοδος και η ηθική. 1. Πώς σχολίασε και πώς προσπάθησε ο Σ. να ελέγξει το χρησμό του

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΤΑΓΟΡΑ 322Α - 323Α

ΠΡΩΤΑΓΟΡΑ 322Α - 323Α ΤΕΤΡΑΚΤΥΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ Αµυραδάκη 20, Νίκαια (210-4903576) ΤΑΞΗ... Γ ΛΥΚΕΙΟΥ... ΜΑΘΗΜΑ...ΑΡΧΑΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ... Α] ΔΙΔΑΓΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΙΜΕΝΟ ΟΙ ΑΡΕΤΕΣ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ

ΚΕΙΜΕΝΟ ΟΙ ΑΡΕΤΕΣ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A') ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΡΙΤΗ 22 ΜΑΪΟΥ 2012 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΕΙΜΕΝΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΚΛΙΜΑΚΑ http://edu.klimaka.gr ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΚΛΙΜΑΚΑ http://edu.klimaka.gr ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ʹ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΠΑΝΕΛΛΑ ΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΕΠΑΛ (ΟΜΑ ΑΣ Β ) ΠΕΜΠΤΗ 27 ΜΑΪΟΥ 2010 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ & ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β )

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ & ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ & ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 02-06-2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΑΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ Ονοματεπώνυμο εκπαιδευτικού: Γκουντέλα Βασιλική Ειδικότητα: Φιλόλογος (ΠΕ2) Σχολείο: 4 ο Γυμνάσιο Κομοτηνής Μάθημα: Αρχαία Ελληνικά Διάρκεια: 1 διδακτική

Διαβάστε περισσότερα

Α. Διδαγμένο κείμενο Α 1. Μετάφραση Β1. Η διάκριση των αρετών δ ι α ν ο η τ ι κ έ ς η θ ι κ έ ς Διανοητικές αρετές

Α. Διδαγμένο κείμενο Α 1. Μετάφραση Β1. Η διάκριση των αρετών δ ι α ν ο η τ ι κ έ ς η θ ι κ έ ς Διανοητικές αρετές Α. Διδαγμένο κείμενο Α 1. Μετάφραση Ούτε μέσα μας, λοιπόν, ούτε ενάντια στη φύση γεννιούνται οι αρετές, αλλά (σ εμάς) που έχουμε από τη φύση την ιδιότητα να τις δεχτούμε, ενώ τελειοποιούμαστε με τη συνήθεια.

Διαβάστε περισσότερα

Αρχαίοι Έλληνες Ιστοριογράφοι Α Λυκείου

Αρχαίοι Έλληνες Ιστοριογράφοι Α Λυκείου Αρχαίοι Έλληνες Ιστοριογράφοι Α Λυκείου Ξενοφώντος Αγησίλαος Κεφάλαιο 7, 1 Διδακτική πρόταση: Πόπη Πούγιουρου, Σύμβουλος Φιλολογικών Μαθημάτων Εποπτεία:Λουκία Χατζημιχαήλ, ΕΜΕ Φιλολογικών Μαθημάτων Στόχοι

Διαβάστε περισσότερα

323 Α) ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ, ΠΟΛΙΤΙΚΑ (Γ1, 1-2)/ ΠΛΑΤΩΝΑΣ, ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ (322 Α ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

323 Α) ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ, ΠΟΛΙΤΙΚΑ (Γ1, 1-2)/ ΠΛΑΤΩΝΑΣ, ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ (322 Α ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ, ΠΟΛΙΤΙΚΑ (Γ1, 1-2)/ ΠΛΑΤΩΝΑΣ, ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ (322 Α 323 Α) ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α. Για όποιον εξετάζει το πολίτευμα, δηλαδή ποια είναι η ουσία του κάθε πολιτεύματος και ποια τα χαρακτηριστικά του, το πρώτο

Διαβάστε περισσότερα

Φύση και Σχολικοί Κήποι. Δρ. Αλέξανδρος Παπαχατζής Αναπληρωτής Καθηγητής Δενδροκομίας ΤΕΙ Θεσσαλίας e-mail: papachad@teilar.gr

Φύση και Σχολικοί Κήποι. Δρ. Αλέξανδρος Παπαχατζής Αναπληρωτής Καθηγητής Δενδροκομίας ΤΕΙ Θεσσαλίας e-mail: papachad@teilar.gr Φύση και Σχολικοί Κήποι Δρ. Αλέξανδρος Παπαχατζής Αναπληρωτής Καθηγητής Δενδροκομίας ΤΕΙ Θεσσαλίας e-mail: papachad@teilar.gr Ιστορικά στοιχεία Η «μόρφωση» του ανθρώπου άρχισε άτυπα από την επαφή του με

Διαβάστε περισσότερα

1. ιδαγμένο κείμενο από το πρωτότυπο. Πλάτωνος Πρωταγόρας, (324 Α-C).

1. ιδαγμένο κείμενο από το πρωτότυπο. Πλάτωνος Πρωταγόρας, (324 Α-C). ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΕΚΝΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΤΟΥ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΚΑΙ ΤΕΚΝΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΥΠΑΛΛΗΛΩΝ ΣΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ ΤΕΤΑΡΤΗ 10 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2008 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΣΥΝΟΛΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΓΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ Α1.

ΔΙΔΑΓΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ Α1. ΔΙΔΑΓΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ Α1. Μετάφραση Γιατί η ηθική αρετή έχει σχέση με τα ευχάριστα και τα δυσάρεστα γιατί κάνουμε τα τιποτένια για την ευχαρίστηση, ενώ απέχουμε από τα όμορφα εξαιτίας της λύπης. Γι αυτό πρέπει

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΟ ΚΕΙΜΕΝΟ. ΕΝΟΤΗΤΑ 4η

ΑΡΧΑΙΟ ΚΕΙΜΕΝΟ. ΕΝΟΤΗΤΑ 4η ΑΡΧΑΙΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΕΝΟΤΗΤΑ 4η 15. Bούλομαι δὲ καὶ ἃς βασιλεῖ πρὸς τὴν πόλιν συνθήκας ὁ Λυκοῦργος ἐποίησε διηγήσασθαι: μόνη γὰρ δὴ αὕτη ἀρχὴ διατελεῖ οἵαπερ ἐξ ἀρχῆς κατεστάθη: τὰς δὲ ἄλλας πολιτείας εὕροι

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ Ακαδημίας 98, Πλατεία Κάνιγγος Αθήνα ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Α1. Ακόμη το να σφάλλει κανείς μπορεί να γίνει με πολλούς τρόπους (γιατί το κακό και το άπειρο πάνε μαζί,

Διαβάστε περισσότερα

Η ΓΥΜΝΑΣΤΙΚΗ ΚΑΙ Ο ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΑΘΗΝΑ

Η ΓΥΜΝΑΣΤΙΚΗ ΚΑΙ Ο ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΑΘΗΝΑ ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ Η ΓΥΜΝΑΣΤΙΚΗ ΚΑΙ Ο ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΑΘΗΝΑ Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΘΕΜΑΤΑ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ Η

Διαβάστε περισσότερα

Φιλοσοφία της παιδείας

Φιλοσοφία της παιδείας Ενότητα 1 η : Εισαγωγή στη Φιλοσοφία της Παιδείας Ρένια Γασπαράτου Σχολή Ανθρωπιστικών & Κοινωνικών Επιστημών Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης & της Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Σκοποί ενότητας να γίνει

Διαβάστε περισσότερα

Οι Πυθαγόρειοι φιλόσοφοι είναι μια φιλοσοφική, θρησκευτική και πολιτική σχολή που ιδρύθηκε τον 6ο αιώνα π.χ από τον Πυθαγόρα τον Σάμιο στον Κρότωνα

Οι Πυθαγόρειοι φιλόσοφοι είναι μια φιλοσοφική, θρησκευτική και πολιτική σχολή που ιδρύθηκε τον 6ο αιώνα π.χ από τον Πυθαγόρα τον Σάμιο στον Κρότωνα Κ. Σ. Δ. Μ. Ο. Μ. Οι Πυθαγόρειοι φιλόσοφοι είναι μια φιλοσοφική, θρησκευτική και πολιτική σχολή που ιδρύθηκε τον 6ο αιώνα π.χ από τον Πυθαγόρα τον Σάμιο στον Κρότωνα της Κάτω Ιταλίας. Η κοινότητα στεγαζόταν

Διαβάστε περισσότερα

ιδαγμένο κείμενο Πλάτωνος Πρωταγόρας 324A C

ιδαγμένο κείμενο Πλάτωνος Πρωταγόρας 324A C ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ - ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 8 ΙΟΥΝΙΟΥ 2011 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΠΕΝΤΕ

Διαβάστε περισσότερα

Απαντήσεις : Διδαγμένο Κείμενο Α1. Μετάφραση Β1. α) στις διανοητικές αρετές β) στις ηθικές αρετές Οι διανοητικές αρετές διδασκαλία πείρα χρόνο

Απαντήσεις : Διδαγμένο Κείμενο Α1. Μετάφραση   Β1. α) στις διανοητικές αρετές β) στις ηθικές αρετές  Οι διανοητικές αρετές διδασκαλία πείρα χρόνο Απαντήσεις : Διδαγμένο Κείμενο Α1. Μετάφραση Οι αρετές λοιπόν δεν υπάρχουν μέσα μας εκ φύσεως, ούτε όμως είναι αντίθετο με τη φύση μας να γεννιούνται μέσα μας, αλλά εμείς έχουμε από τη φύση την ιδιότητα

Διαβάστε περισσότερα

Αισθητική. Ενότητα 2: Ποίηση και τέχνη: Πλάτωνος Ίων (α) Όνομα Καθηγητή : Αικατερίνη Καλέρη. Τμήμα: Φιλοσοφίας

Αισθητική. Ενότητα 2: Ποίηση και τέχνη: Πλάτωνος Ίων (α) Όνομα Καθηγητή : Αικατερίνη Καλέρη. Τμήμα: Φιλοσοφίας Αισθητική Ενότητα 2: Ποίηση και τέχνη: Πλάτωνος Ίων (α) Όνομα Καθηγητή : Αικατερίνη Καλέρη Τμήμα: Φιλοσοφίας 1. Σκοποί ενότητας Παρουσίαση των πρώτων συστηματικών δοκιμών - που συναντάμε στον πλατωνικό

Διαβάστε περισσότερα

Παιδαγωγική. Θεμελιώδη προβλήματα. Δ. Χατζηχαριστός - Αντικείμενο της Παιδαγωγικής http://users.uoa.gr/~dhatziha Διαφάνεια: 1.

Παιδαγωγική. Θεμελιώδη προβλήματα. Δ. Χατζηχαριστός - Αντικείμενο της Παιδαγωγικής http://users.uoa.gr/~dhatziha Διαφάνεια: 1. Παιδαγωγική Θεμελιώδη προβλήματα http://users.uoa.gr/~dhatziha Διαφάνεια: 1 ο δάσκαλος είναι ποιητής του ανθρώπου ριζώνει τη ζωή και ξεριζώνει την ψευτιά Χτίζει Μαθαίνει το μάρμαρο τους της νέους γνώσεις

Διαβάστε περισσότερα

Απαντήσεις στις ερμηνευτικές λεξιλογικές παρατηρήσεις και στην ερώτηση της εισαγωγής.

Απαντήσεις στις ερμηνευτικές λεξιλογικές παρατηρήσεις και στην ερώτηση της εισαγωγής. Απαντήσεις στις ερμηνευτικές λεξιλογικές παρατηρήσεις και στην ερώτηση της εισαγωγής. Β1. Η άποψη ότι η πολεμική τέχνη αναπτύσσεται σε πολιτικά οργανωμένες κοινωνίες, φαίνεται ενδεχομένως περίεργη, αφύσικη

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλαδικού Μαθητικού Διαγωνισμού Φιλοσοφίας 2011/12

Πανελλαδικού Μαθητικού Διαγωνισμού Φιλοσοφίας 2011/12 Προτάσεις Βιβλιογραφίας (ελληνική βιβλιογραφία) Πανελλαδικού Μαθητικού Διαγωνισμού Φιλοσοφίας 2011/12 Οι προτάσεις αυτές σκοπόν έχουν να διευκολύνουν τους καθηγητές στην αναζήτηση υλικού, από το οποίο

Διαβάστε περισσότερα

8 ο ΓΕΛΠάτρας ΕρευνητικήΕργασία Μάιος 2012

8 ο ΓΕΛΠάτρας ΕρευνητικήΕργασία Μάιος 2012 8 ο ΓΕΛΠάτρας ΕρευνητικήΕργασία Μάιος 2012 ΗΕξέλιξηκαιη Ιστορίατης Εκπαίδευσηςανά τουςαιώνες Τομάθημαστην αρχαίαελλάδα. Αντί για βιβλία είχαν πήλινες πλάκες και το μάθημα γινόταν με δύο άτομα, τον μαθητή

Διαβάστε περισσότερα

α) «άτοµα» β) «απεικάσµατα» γ) «επιθυµητικό». Μονάδες 12

α) «άτοµα» β) «απεικάσµατα» γ) «επιθυµητικό». Μονάδες 12 ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Β ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΙΤΗ 25 ΜΑΪΟΥ 2004-05-25 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΕΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΥΝΟΛΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΤΡΕΙΣ (3) ΟΜΑ Α Α Α.1 Να µεταφέρετε στο τετράδιό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82 ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82 1.Α. Ο ρόλος και η λειτουργία του Προλόγου ως δομικό στοιχείο της τραγωδίας: Ο πρόλογος μιας τραγωδίας αποτελεί τα πρώτο από τα απαγγελλόμενα μέρη και εκτελείται από τους

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ

ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ LypCh1:Layout 1 copy 11/13/08 8:53 PM Page 3 ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΛΥΠΟΥΡΛΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΟΜΗΡΟ ΣΤΟΝ ΙΠΠΟΚΡΑΤΗ ΚΕΙΜΕΝΑ ΚΑΙ ΕΙΚΟΝΕΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2008 LypCh1:Layout 1 copy 11/13/08 8:53 PM Page

Διαβάστε περισσότερα

120 Φιλοσοφίας - Παιδαγωγικής Θεσσαλονίκης

120 Φιλοσοφίας - Παιδαγωγικής Θεσσαλονίκης 120 Φιλοσοφίας - Παιδαγωγικής Θεσσαλονίκης Σκοπός Σκοπός αυτού του Τμήματος είναι η ανάδειξη επιστημόνων ικανών να καλύπτουν τις ανάγκες της εκπαίδευσης σε προσωπικό για την διδασκαλία των μαθημάτων της

Διαβάστε περισσότερα

Σύλλογος Αρχαίας Ελληνικής Φιλοσοφίας «σὺν Ἀθηνᾷ»

Σύλλογος Αρχαίας Ελληνικής Φιλοσοφίας «σὺν Ἀθηνᾷ» Σύλλογος Αρχαίας Ελληνικής Φιλοσοφίας «σὺν Ἀθηνᾷ» Τμήμα 5 ης -6 ης Δημοτικού Σάββατο, 27 Οκτωβρίου 2012 Θαλής ο Μιλήσιος 630/635 π.χ. 543 π.χ. Ο πρώτος φιλόσοφος! Ο Θαλής ο Μιλήσιος ανήκει στους προσωκρατικούς

Διαβάστε περισσότερα

«Ο πλατωνικός διάλογος»

«Ο πλατωνικός διάλογος» «Ο πλατωνικός διάλογος» Εισαγωγή στους πλατωνικούς διαλόγους Τρόποι ανάγνωσης και ερµηνείας του πλατωνικού έργου ιάλογος και διαλεκτική Γιώργος Καµπάλιος Το έργο «ΑΚΑ ΗΜΙΑ ΠΛΑΤΩΝΟΣ - ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΓΝΩΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΕΥΤΕΡΑ 2 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΕΥΤΕΡΑ 2 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΕΥΤΕΡΑ 2 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (ΟΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΩΡΟΥΝΤΑΙ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ) A1. Επομένως,

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ ΠΑΥΛΙΔΗ ΡΩΜΑΝΟΣ ΠΑΠΑΖΑΧΑΡΙΟΥ

Η ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ ΠΑΥΛΙΔΗ ΡΩΜΑΝΟΣ ΠΑΠΑΖΑΧΑΡΙΟΥ Η ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ ΠΑΥΛΙΔΗ ΡΩΜΑΝΟΣ ΠΑΠΑΖΑΧΑΡΙΟΥ Η ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ Απ ότι βλέπουμε από τα γραπτά των αρχαίων Ελλήνων συγγραφέων και φιλοσόφων αποδεικνύεται η αγάπη τους

Διαβάστε περισσότερα

Α. ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

Α. ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Α. ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΔΙΑΘΕΣΗ / ΙΣΤΟΡΙΚΟ 7 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ Η φιλοσοφία. Έννοια και περιεχόμενο 13 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΥΤΕΡΟ Η εξέλιξη της φιλοσοφίας και η οντολογία Ι. Εισαγωγή... 25 ΙΙ. Η προσωκρατική φιλοσοφία...

Διαβάστε περισσότερα

Β1. Ποια είναι η δομή του συλλογισμού, με τον οποίο ο Αριστοτέλης ορίζει την πόλη ως την τελειότερη μορφή κοινωνίας;

Β1. Ποια είναι η δομή του συλλογισμού, με τον οποίο ο Αριστοτέλης ορίζει την πόλη ως την τελειότερη μορφή κοινωνίας; 1 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΩΝ 2013 ΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΕΝΟΤΗΤΑ 11 ΚΕΙΜΕΝΟ (ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ) Επειδή βλέπουμε ότι κάθε πόλη είναι μια κοινότητα και κάθε κοινότητα έχει συσταθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 15 ΜΑΪΟΥ 2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 15 ΜΑΪΟΥ 2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 15 ΜΑΪΟΥ 2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΤΕΣΣΕΡΙΣ (5) ιδαγμένο

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2013 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ

ΘΕΜΑΤΑ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2013 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΕΙΜΕΝΟ Ο διάλογος είτε προέρχεται από ένα πρόσωπο είτε από περισσότερα-ασκεί την ψυχή του ακροατή έντονη παιδευτική επίδραση, όπως άλλωστε όλα τα συνταρακτικά συμβάντα. Αυτός σε αντίθεση

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΠΙΔΟΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ. Νιάκα Ευγενία Σχολική Σύμβουλος

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΠΙΔΟΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ. Νιάκα Ευγενία Σχολική Σύμβουλος Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΠΙΔΟΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ Νιάκα Ευγενία Σχολική Σύμβουλος ΤΙ ΡΟΛΟ ΠΑΙΖΕΙ Η ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΠΙΔΟΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Η ανατροφή των παιδιών, οι αξίες, τα κίνητρα που δίνει

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Χωρίς αµφιβολία οι αρχαίοι Έλληνες στοχαστές, ποιητές και φιλόσοφοι πρώτοι έχουν αναπτύξει τις αξίες πάνω στις οποίες θεµελιώνεται η Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ

ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ Αποτελεί ένα από τα τέσσερα τμήματα της Σχολής Κοινωνικών Επιστημών και Επιστημών της Αγωγής. Υπήρξε το πολυπληθέστερο σε φοιτητές τμήμα. Έχει παραδώσει στην κοινωνία

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2014-2015 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2014-2015 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 014-015 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 014-15 ΕΙΣΑΓΩΓΗ: Στο πλαίσιο του εκσυγχρονισμού του Εκπαιδευτικού

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική της φυσικής αγωγής Ι. (Πρακτική άσκηση στα δημοτικά σχολεία)

Διδακτική της φυσικής αγωγής Ι. (Πρακτική άσκηση στα δημοτικά σχολεία) Διδακτική της φυσικής αγωγής Ι (Πρακτική άσκηση στα δημοτικά σχολεία) Διδάσκοντες Παπαϊωάννου Αθανάσιος, Αναπληρωτής Καθηγητής Διγγελίδης Νικόλαος, Επίκουρος καθηγητής Πλαϊνός Χρήστος Μαγγουρίτσα Γωγώ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΙΜΕΝΟ: ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ:

ΚΕΙΜΕΝΟ: ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ: ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΑΠΑΝΤΗΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΣΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (ΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ) ΚΕΙΜΕΝΟ: Α) Μαρτυρεῖ δὲ καὶ τὸ γινόμενον ἐν ταῖς πόλεσιν οἱ γὰρ νομοθέται τοὺς πολίτας ἐθίζοντες ποιοῦσιν ἀγαθούς, καὶ τὸ μὲν

Διαβάστε περισσότερα

ἐπιθυμητικόνἐ θ ό Πλάτωνος Πολιτεία ή Περί δικαίου (380 π.χ.) δικαιοσύνη = οἰκειοπραγία: κάθε μέρος ενός συνόλου ή

ἐπιθυμητικόνἐ θ ό Πλάτωνος Πολιτεία ή Περί δικαίου (380 π.χ.) δικαιοσύνη = οἰκειοπραγία: κάθε μέρος ενός συνόλου ή Τριπουλά Ιωάννα 1 Εισαγωγικές παρατηρήσεις Πλάτωνος Πολιτεία ή Περί δικαίου (380 π.χ.) δικαιοσύνη = οἰκειοπραγία: κάθε μέρος ενός συνόλου ή μέλος μιας ομάδας πράττει το έργο που του αντιστοιχεί αναλόγως

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Διδαγμένο κείμενο Πλάτωνα Πολιτεία (519D-520A) Ἒπειτ, ἒφη, ἀδικήσομεν αὐτούς, καί ποιήσομεν χεῖρον ζῆν, δυνατόν αὐτοῖς ὂν ἂμεινον; Ἐπελάθου, ἦν δ ἐγώ, πάλιν, ὦ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΥΡΙΑΚΗ 18 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2010 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΑΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Κείµενο ιδαγµένο: ηµοσθένους, Υπέρ τῆς Ῥοδίων ἐλευθερίας, (18-20) 18 Ὥστ ἔγωγ οὐκ ἄν ὀκνήσαιµ

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α )

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) 29 Μαΐου 2014 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) Α1. Ο συγγραφέας του κειμένου αναφέρεται στη σημασία του δημιουργικού σχολείου στη

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Φιλοσοφία

Εισαγωγή στη Φιλοσοφία Εισαγωγή στη Φιλοσοφία Ενότητα: Αριστοτέλης Ι Κωνσταντίνος Μαντζανάρης Πρόγραμμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ιδαγμένο κείμενο Πλάτωνος Πρωταγόρας 322b6-323a3

ιδαγμένο κείμενο Πλάτωνος Πρωταγόρας 322b6-323a3 ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΑΒΒΑΤΟ 11 ΙΟΥΛΙΟΥ 2009 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) ιδαγμένο

Διαβάστε περισσότερα

ƆƧʽƧƤƭƵƱ ƭƨʽ ƨưʊ ƌʊƶƭƶƨƣƨʊƶ ƍƴƵƱƲƬƿƯ Ɖ 115 ƐƱƯʷƧƨƳ 20 ƈ1.ƥ. ɦƮƤƥƱƯ ɢ ƱƮƠ ƱƶƯ ɢƭơƲƶưƤƯ ƨʅʈʊư

ƆƧʽƧƤƭƵƱ ƭƨʽ ƨưʊ ƌʊƶƭƶƨƣƨʊƶ ƍƴƵƱƲƬƿƯ Ɖ 115 ƐƱƯʷƧƨƳ 20 ƈ1.ƥ. ɦƮƤƥƱƯ ɢ ƱƮƠ ƱƶƯ ɢƭơƲƶưƤƯ ƨʅʈʊư 1 25 Ï 2009 : : (5) 1, 1-4,,,,,.,,,,.,,.,, (,, ),,,,,. 1 5 2. : «.» 10. : 1. «....»,,, 37-38 ( ): «,,.» 15 2., ; 15 3. ; 10 4.,, :,,,,. 10 2 5 3 115 1. 2, 3..,. ----------- 1. = 2. = 3. =,.. 20 1.. : :.

Διαβάστε περισσότερα

ΘΟΥΚΥΔΙΔΗ ΠΕΡΙΚΛΕΟΥΣ ΕΠΙΤΑΦΙΟΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 35

ΘΟΥΚΥΔΙΔΗ ΠΕΡΙΚΛΕΟΥΣ ΕΠΙΤΑΦΙΟΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 35 ΘΟΥΚΥΔΙΔΗ ΠΕΡΙΚΛΕΟΥΣ ΕΠΙΤΑΦΙΟΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 35 «Οἱ μὲν πολλοὶ ἐπαινοῦσι τὸν προσθέντα Ο Περικλής, όμως, διαφωνεί. τῷ νόμῳ τὸν λόγον τόνδε» Γιατί; 1. «ἐμοὶ δὲ ἀρκοῦν ἂν ἐδόκει εἶναι ἀνδρῶν ἀγαθῶν ἔργῳ γενομένων

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21 ου αιώνα) Νέο Πρόγραμμα Σπουδών, Οριζόντια Πράξη» MIS: 295450 Υποέργο 1: «Εκπόνηση Προγραμμάτων Σπουδών Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης και οδηγών για τον εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΖΑΝ ΖΑΚ ΡΟΥΣΣΩ. ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΑΠΟ ΤΟ «ΑΙΜΙΛΙΟΣ ή ΠΕΡΙ ΑΓΩΓΗΣ»

ΖΑΝ ΖΑΚ ΡΟΥΣΣΩ. ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΑΠΟ ΤΟ «ΑΙΜΙΛΙΟΣ ή ΠΕΡΙ ΑΓΩΓΗΣ» ΖΑΝ ΖΑΚ ΡΟΥΣΣΩ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΑΠΟ ΤΟ «ΑΙΜΙΛΙΟΣ ή ΠΕΡΙ ΑΓΩΓΗΣ» Αν είναι αλήθεια ότι ο άνθρωπος γεννιέται καλός και γίνεται μοχθηρός μόνο μέσα από την κακή επιρροή της κοινωνίας στην οποία ζει, η μεταρρύθμιση

Διαβάστε περισσότερα

Διδαγμένο κείμενο. Ἀριστοτέλους Πολιτικά (Α1,1/Γ1,2/Γ1,3-4/6/12)

Διδαγμένο κείμενο. Ἀριστοτέλους Πολιτικά (Α1,1/Γ1,2/Γ1,3-4/6/12) Διδαγμένο κείμενο Ἀριστοτέλους Πολιτικά (Α1,1/Γ1,2/Γ1,3-4/6/12) Ἐπειδὴ πᾶσαν πόλιν ὁρῶμεν κοινωνίαν τινὰ οὖσαν καὶ πᾶσαν κοινωνίαν ἀγαθοῦ τινος ἕνεκεν συνεστηκυῖαν (τοῦ γὰρ εἶναι δοκοῦντος ἀγαθοῦ χάριν

Διαβάστε περισσότερα

Η φιλοσοφία και οι επιστήμες στα Αρχαϊκά χρόνια. Μαριάννα Μπιτσάνη Α 2

Η φιλοσοφία και οι επιστήμες στα Αρχαϊκά χρόνια. Μαριάννα Μπιτσάνη Α 2 Η φιλοσοφία και οι επιστήμες στα Αρχαϊκά χρόνια Μαριάννα Μπιτσάνη Α 2 Τι είναι η φιλοσοφία; Φιλοσοφία είναι η επιστήμη που ασχολείται με: ερωτήματα προβλήματα ή απορίες που μπορούμε να αποκαλέσουμε οριακά,

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 1: Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΗΘΙΚΗΣ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 1: Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΗΘΙΚΗΣ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ Ενότητα 1: Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΗΘΙΚΗΣ ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό υλικό,

Διαβάστε περισσότερα

ΦΟΡΜΑ ΣΧΕΔΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

ΦΟΡΜΑ ΣΧΕΔΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΦΟΡΜΑ ΣΧΕΔΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Στοιχεία εκπαιδευτικού Ονοματεπώνυμο: Μαρκαντωνάτος Δημήτρης Βαθμίδα: Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση Ειδικότητα: Φιλόλογος E-mail: dmark@acn.gr, dmark@sch.gr Τίτλος μαθήματος: Οι θεσμοί

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΕΥΤΕΡΑ 2 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΤΡΕΙΣ (3) Διδαγμένο

Διαβάστε περισσότερα

Ε Π Ι Μ Ο Ρ Φ Ω Τ Ι Κ Α Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α Τ Α Γ Ι Α Ε Κ Π Α Ι Δ Ε Υ Τ Ι Κ Ο Υ Σ Σ Τ Ο Ν Π Ο Λ Υ Χ Ω Ρ Ο Μ Ε Τ Α Ι Χ Μ Ι Ο

Ε Π Ι Μ Ο Ρ Φ Ω Τ Ι Κ Α Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α Τ Α Γ Ι Α Ε Κ Π Α Ι Δ Ε Υ Τ Ι Κ Ο Υ Σ Σ Τ Ο Ν Π Ο Λ Υ Χ Ω Ρ Ο Μ Ε Τ Α Ι Χ Μ Ι Ο ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ Ε Π Ι Μ Ο Ρ Φ Ω Τ Ι Κ Α Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α Τ Α Γ Ι Α Ε Κ Π Α Ι Δ Ε Υ Τ Ι Κ Ο Υ Σ Σ Τ Ο Ν Π Ο Λ Υ Χ Ω Ρ Ο Μ Ε Τ Α Ι Χ Μ Ι Ο Ο κ τ ώ β ρ ι ο ς Ν ο έ μ β ρ

Διαβάστε περισσότερα

ιδαγμένο κείμενο Αριστοτέλους Πολιτικά Θ 2.1-4

ιδαγμένο κείμενο Αριστοτέλους Πολιτικά Θ 2.1-4 ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 1 ΙΟΥΝΙΟΥ 2006 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) ιδαγμένο κείμενο Αριστοτέλους

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015*

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015* ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015* ΔΕΥΤΕΡΑ 19/1 ΤΡΙΤΗ 20/1 ΤΕΤΑΡΤΗ 21/1 ΠΕΜΠΤΗ 22/1 ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 23/1 ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ ΕΥΓΕΝΙΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας Σκοποί Θεματικές ενότητες Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Ιστορική εξέλιξη των σκοπών της αγωγής Σύγχρονος προβληματισμός http://users.uoa.gr/~dhatziha/ Διαφάνεια:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ AΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ AΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ AΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α1. Μετάφραση Επειδή βλέπουμε ότι κάθε πόλη-κράτος είναι ένα είδος κοινότητας και ότι κάθε κοινότητα έχει συσταθεί για την επίτευξη κάποιου αγαθού (πράγματι

Διαβάστε περισσότερα

Ο κανονισμός λειτουργίας των μαθητικών κοινοτήτων σε «Κείμενο για όλους»

Ο κανονισμός λειτουργίας των μαθητικών κοινοτήτων σε «Κείμενο για όλους» Ο κανονισμός λειτουργίας των μαθητικών κοινοτήτων σε «Κείμενο για όλους» Δείτε εδώ τον κανονισμό λειτουργίας των μαθητικών κοινοτήτων, μεταγραμμένο σε «Κείμενο για όλους»*. Στη μορφή αυτή, ο κανονισμός:

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος Μαθήματος: Κοινωνική Παιδαγωγική και βασικές παιδαγωγικές έννοιες

Τίτλος Μαθήματος: Κοινωνική Παιδαγωγική και βασικές παιδαγωγικές έννοιες Τίτλος Μαθήματος: Κοινωνική Παιδαγωγική και βασικές παιδαγωγικές έννοιες Κωδικός Μαθήματος: ΠΔ1250 Διδάσκων Βασίλης Πανταζής, pantazisv@uth.gr Είδος Μαθήματος: Υποχρεωτικό Εξάμηνο: 1 ο, 2 ο Μονάδες ECTS:

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ

ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Κων/νος Καλέμης, Άννα Κωσταρέλου, Μαρία Αγγελική Καλέμη Εισαγωγή H σύγχρονη τάση που επικρατεί

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Κείμενο [Η αξιολόγηση του μαθητή]

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Κείμενο [Η αξιολόγηση του μαθητή] ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Κείμενο [Η αξιολόγηση του μαθητή] Η αξιολόγηση των μαθητών στο σχολείο είναι μια διαδικασία στενά συνυφασμένη με τη διδακτική πράξη και κατ επέκταση με τη συνολική κοινωνική λειτουργία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ 1) Γιατί κανείς δεν τιμωρεί αυτούς που αδικούν επειδή έχει το νου του σ αυτό και εξαιτίας αυτού, επειδή δηλαδή (κάποιος) διέπραξε ένα αδίκημα, εκτός αν κάποιος εκδικείται ασυλλόγιστα,

Διαβάστε περισσότερα

Ι ΑΓΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ Αριστοτέλους Ηθικά Νικομάχεια Β 1,5-8

Ι ΑΓΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ Αριστοτέλους Ηθικά Νικομάχεια Β 1,5-8 ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ʹ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 28 ΜΑΪΟΥ 2009 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) Ι ΑΓΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ Αριστοτέλους

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 2: ΗΘΙΚΟΣ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΗΘΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 2: ΗΘΙΚΟΣ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΗΘΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ Ενότητα 2: ΗΘΙΚΟΣ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΗΘΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Φιλοσοφία

Εισαγωγή στη Φιλοσοφία Εισαγωγή στη Φιλοσοφία Ενότητα 3: Είναι - Συνειδέναι Κωνσταντίνος Μαντζανάρης Πρόγραμμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός Επιμόρφωσης για τη Φυσική Αγωγή: Επιμόρφωση Νηπιαγωγών & Εκπαιδευτικών ΠΕ11 Α & Β φάση

Οδηγός Επιμόρφωσης για τη Φυσική Αγωγή: Επιμόρφωση Νηπιαγωγών & Εκπαιδευτικών ΠΕ11 Α & Β φάση 2011 2012 Οδηγός Επιμόρφωσης για τη Φυσική Αγωγή: Επιμόρφωση Νηπιαγωγών & Εκπαιδευτικών ΠΕ11 Α & Β φάση Επιστημονικό Πεδίο: Σχολική & Κοινωνική Ζωή Ανδρέας Γ. Αυγερινός Συντονιστής για τη Φυσική Αγωγή

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΔΕΥΤΕΡΑ, 2 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΔΕΥΤΕΡΑ, 2 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΔΕΥΤΕΡΑ, 2 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 Α. Επομένως, ούτε εκ φύσεως, αλλά ούτε και αντίθετα προς τη φύση μας υπάρχουν οι

Διαβάστε περισσότερα

AΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 3 Η ΕΝΟΤΗΤΑ ΚΕΙΜΕΝΟ

AΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 3 Η ΕΝΟΤΗΤΑ ΚΕΙΜΕΝΟ ΟΜΑΔΑ Α : AΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 3 Η ΕΝΟΤΗΤΑ ΚΕΙΜΕΝΟ Ἀθηναῖοι, ὡς καὶ οἱ ἑτέρας πόλεις κατοικοῦντες, πολλὰ ἐν τῷ βίῳ ἐπιτηδεύουσι, ἵνα τὰ ἀναγκαῖα πορίζωνται: Ναυσικύδης ναύκληρος ὢν περὶ τὴν τοῦ

Διαβάστε περισσότερα

600 π.χ. - 300 π.χ. Ο ΕΛΛΗΝΑΣ ΟΠΛΙΤΗΣ

600 π.χ. - 300 π.χ. Ο ΕΛΛΗΝΑΣ ΟΠΛΙΤΗΣ 600 π.χ. - 300 π.χ. Ο ΕΛΛΗΝΑΣ ΟΠΛΙΤΗΣ ΠΛΗΣΙΑΣΕ, ΝΥΞΕ ΜΕ ΤΗ ΜΑΚΡΙΑ ΛΟΓΧΗ Ή ΤΟ ΞΙΦΟΣ ΕΚ ΤΟΥ ΣΥΝΕΓΓΥΣ ΚΑΙ ΦΟΝΕΥΣΕ ΕΝΑΝ ΑΝΔΡΑ. ΑΝΤΙΤΑΞΕ ΠΕΛΜΑ ΣΤΟ ΠΕΛΜΑ, ΘΕΣΕ ΑΣΠΙΔΑ ΣΤΗΝ ΑΣΠΙΔΑ, ΠΡΟΤΑΞΕ ΛΟΦΙΟ ΣΤΟ ΛΟΦΙΟ, ΚΡΑΝΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΜΕ Η/Υ ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ. ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ Ανθολόγιο: Αρχαία Ελλάδα, ο τόπος και οι άνθρωποι

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΜΕ Η/Υ ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ. ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ Ανθολόγιο: Αρχαία Ελλάδα, ο τόπος και οι άνθρωποι 1 ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΜΕ Η/Υ ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ Ανθολόγιο: Αρχαία Ελλάδα, ο τόπος και οι άνθρωποι ΣΧΟΛΕΙΟ: 2 ο Γυμνάσιο Μαλακοπής Θεσσαλονίκης ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΡΙΑ: Παπαδοπούλου

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΑΠΟ 4 ΣΕΛΙΔΕΣ

ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΑΠΟ 4 ΣΕΛΙΔΕΣ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΑΒΒΑΤΟ 29 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΤΕΣΣΕΡΙΣ (4) Ο Φραντς Κάφκα στη σκιαγραφία του σύγχρονου ανθρώπου

Διαβάστε περισσότερα

Περιγραφή μαθήματος. Εαρινό εξάμηνο 2009-2010. Διδάσκων: Παλαιγεωργίου Γ. Διαλέξεις: Δευτέρα 14:00-18:00 email: gpalegeo.teaching@gmail.

Περιγραφή μαθήματος. Εαρινό εξάμηνο 2009-2010. Διδάσκων: Παλαιγεωργίου Γ. Διαλέξεις: Δευτέρα 14:00-18:00 email: gpalegeo.teaching@gmail. Μάθημα: Διδακτική της Πληροφορικής I Εαρινό εξάμηνο 2009-2010 Διδάσκων: Παλαιγεωργίου Γ. Διαλέξεις: Δευτέρα 14:00-18:00 email: gpalegeo.teaching@gmail.com Περιγραφή μαθήματος Με τον όρο "Διδακτική της

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η καλλιέργεια της ικανότητας για γραπτή έκφραση πρέπει να αρχίζει από την πρώτη τάξη. Ο γραπτός λόγος χρειάζεται ως μέσο έκφρασης. Βέβαια,

Διαβάστε περισσότερα