Η ΠΟΛΙΤΕΙΑ ΤΩΝ ΑΓΓΕΛΩΝ-ΘΕΟΛΟΓΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Η ΠΟΛΙΤΕΙΑ ΤΩΝ ΑΓΓΕΛΩΝ-ΘΕΟΛΟΓΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ"

Transcript

1 Η ΠΟΛΙΤΕΙΑ ΤΩΝ ΑΓΓΕΛΩΝ-ΘΕΟΛΟΓΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Ο κόσμος είναι μια θεολογική πραγματικότητα, ένα θεϊκό μυστήριο, μια κτιστή ύπαρξη η οποία τελειώνεται σε σχέση με τον Θεό. Είναι μια σύνθετη ύπαρξη από πνεύμα και ύλη. Είναι ένα οντολογικό σύνολο με διαφορετικά σχήματα και διαφορτικες μορφές που πηγάζουν από μια μοναδική και υπαρξιακή αιτία- το Απόλυτο Ον. Είναι μια εικόνα αυτού του Οντος, μια οντολογική χορωδία, μια υπαρξιακή αρμονία που αποκαλύπτει την ωραιότητα και το βάθος του Θεού. Η κτίση είναι, συνεπώς, μια θαυμάσια συναυλία, η οποία μας καλεί δια θεωρίας να βρούμε τον λόγο και την κλήση αυτής. Αυτή η αρμονία μορφώνεται από δυο μέρη, μια συναυλία με δυο στάσεις. Αυτά τα δυο κομμάτια για τα οποία μιλάμε είναι τα δυο επίπεδα του κόσμου- ο κόσμος των ανθρώπων και των αγγέλων. Ένας κόσμος σε δυο κτιστές διαστάσεις των ανθρώπων και των αγγέλων, διαστασεις οντολογικά συνδεδεμένες μεταξύ τις δια της κοινής κτιστής ύπαρξης ως συνέπεια του δημιουργικού έργου του Θεού. Έτσι, μιλάμε για μια πολιτεία του ανθρώπου η οποία τείνει προς την πολιτεία των αγγέλων, και οι δυο τείνουν προς τον Θεό. Και οι δυο τείνουν προς τον Θεό επειδή είναι από τον Θεό. Αυτός είναι η αιτία και η μοναδική Ύπαρξη στην οποία μπορούν να τελειοποιούν την ζωή τους. Κατά συνέπεια, βρίσκουμε ένα μοναδικό λόγο που ισχύει και για τις δυο πραγματικότητες που είναι η θεωση- η θεωση του ανθρώπου και της υλικής κτίσης και επίσης η θεωση των αγγέλων. Η ενότητα του κόσμου προέρχεται από τον κτιστό του χαρακτήρα, και οι δυο διαστάσεις είναι κτιστές, όμως και από την κλήση και τον σκοπό του που είναι η θεωση. Η θεωση του ανθρώπου πραγματοποιείται στο συνολικό κτιστό περιβάλλον, σε σχέση με τους αγγέλους. Και η θεωση των αγγέλων αν και πραγματοποιήθηκε, ακόμη γνωρίζει μια εξέλιξη και αντικειμενικότητα σε σχέση με τους ανθρώπους. 1 1 Η εσχατολογία μας αποκαλύπτει αυτό το μυστήριο της θεωσης και των δυο μεριών- των ανθρώπων και των αγγέλων. Σε εκείνη τη κατάσταση μεταξύ ανθρώπων και αγγέλων θα υπάρχει μια πραγματική κοινωνία, δεδομένου ότι η ύλη δεν πρόκειται να διαχωρίζει τον έναν από τον άλλον. Ώστε έτσι, μεταξύ τους θα υπάρχει μια ανταλλαγή εμπειριών, η οποία θα τους οδηγάει πάντα προς το μυστήριο του Οντος. 1

2 Όταν μιλάμε για την θεωση του ανθρώπου εννοούμε οπωσδήποτε την θεωση μαζί με τους αγγέλους, με όλη την κτίση. Η αγγελολογια γίνεται έτσι, ένα πολύ βασικό θεολογικό θέμα για το μυστήριο της τελειότητας του ανθρώπου και δια αυτού και του κόσμου γενικά. Η παρούσα μελέτη προσπαθεί να παρουσιάσει την θεολογία της χριστιανικής αγγελολογιας, επιχειρώντας να συγκεντρώνει όλη την διδασκαλία περί αγγέλων στη κοινή κλήση εκπλήρωσης κτίσεως- τη θεωση. Προσπαθεί να παρακολουθεί τις ουσιώδεις απαιτήσεις της θεωσης του ανθρώπου από την θεολογική προοπτική της πολιτείας των αγγέλων. Πολλές φορές, η αγγελολογια άδικα ξεχάσθηκε στις θεολογικές προσεγγίσεις, χάνοντας την αυθεντική διάσταση. Οι άγγελοι, είτε θεωρήθηκαν διαφορετικά όντα από μας έχοντας ένα πλάγιο ρόλο στην ζωή μας, είτε θεοποιήθηκαν 2 συνειδητά η όχι. Από την άλλη μεριά, η θεολογική θεώρηση της αγγελολογιας έμεινε στο περιθώριο, καθώς εμφανίζει πολλά μειονεκτήματα και πολλές ατέλειες. Εκτός από τον Διονύσιο Αρεοπαγίτη, η πατερικη παράδοση δεν μας προσφέρει πολλές λεπτομέρειες σχετικά με την σημασία των αγγέλων, και με τον θεολογικό τους χαρακτήρα. Οι άγγελοι αποτέλεσαν θέματα tabu και απόκρυφα, η θέματα εκπληκτικά που δημιούργησαν πολλές αποκλίσεις. Η σωστή τους διάσταση, η αυθεντική τους κατανόηση δεν θα πραγματοποιηθεί παρά μόνο σε σχέση με το γενικό θεολογικό περιβάλλον, με την κοσμολογική συνολική εικόνα της ύπαρξης της οποίας είναι μέρος. Μετά τούτο, αυτοί πρέπει να τοποθετηθούν σε σχέση με τον άνθρωπο και με την κοινή τους κλήση- τη θεωση. Οι άγγελοι είναι θεϊκά πλάσματα, νοητικά όντα δημιουργημένα από την αγάπη του Θεού. Αυτοί κτίστηκαν από αγάπη για αγάπη, όντας και εκφράσεις της θειας αγάπης, αλλά και λογικά όντα ικανά για την βίωση της θεϊκής αγάπης και ανταπόκριση σ`αυτην. Για τούτο τον λόγο ο Θεός τους δημιούργησε κατ`εικονα Του, με φύση διαφορετική από τους ανθρώπους. 3 Πλάστηκαν ασώματοι, νοητοί, όπως υπογραμμίζει ο Ιωάννης Δαμασκηνός, που λέει ότι μοιάζει με μια αυλη φλόγα 4 : ὁ ποιὼν τοὺς ἀγγέλους αὐτοῦ πνεύματα, καὶ τοὺς λειτουργους αὐτοῦ πυρος φλόγα (Ψαλ. 103,5) Αυτή κοινωνία και ανταλλαγή δεν γίνεται ξαφνικά, αλλά μορφώνεται σταδιακά αρχίζοντας από αυτή την ζωή. 2 Sf.Clement Alexandrinul, Scrieri, II, EIB, Bucureşti, σ. 414// Ο επίσκοπος Σεραπιονος πίστευε ότι το Άγιο Πνεύμα ήταν ένας άγγελος- για αυτό γράφθηκαν οι απολογητικές γραφές του Κλημεντιος 3 D. Stăniloae, παραπομπή 693, στο Sf. Grigore Palama, Filocalia, vol. VII, Bucureşti, p Αγ. Ιωάννης Δαμασκηνός, ΕΠΕ, τομ. Α, σ

3 Οι άγγελοι είναι, λοιπόν, πνευματικά όντα, ελεύτερα, νοητά, υποστατικά, καλούμενα μαζί με όλη την αισθητή κτίση στην τελείωση και θεωση. Ο άγγελος είναι μια δυναμική ύπαρξη δια της νοητικής του μορφή, έχοντας την δυνατότητα να χρησιμοποιεί την ελευθέρια για να αντιδράσει στην θεϊκή τάξη του Θεού. Χαρακτηρίζονται δια μιας συνεχούς δυναμικής, που έχει ως σκοπό την ένωση τους με τον Θεό. Οι άγγελοι είναι αθάνατοι και αιώνιοι κατά χάριν έχοντας μια αμετάτρεπτη ύπαρξη. Είναι δημιουργημένα φώτα που μεταλαμβάνουν από το θεϊκό και αιώνιο Φως. Είναι άγιοι δια της συμμετοχής στην Πηγή του αγιασμού που είναι το Άγιο Πνεύμα. 5 Αν και έχουν κοινή φύση διαχωρίζονται στις ενέργειες τους, και στα δώρα τους που έχουν ένα προσωπικό χαρακτήρα. Ολα αυτά τα στοιχεία περί αγγέλων σχετίζονται με τον λόγο(αιτία) της κτίσεως που τον ονομάσαμε να είναι, η θεωση. Πολλές φορές ειπώθηκε, και είναι σωστό ότι οι άγγελοι πλάσθηκαν για να δοξολογούν τον Θεό. Αυτή η άποψη, όμως, εννοούμενη μονόπλευρα θα μπορούσε να παραποιήσει την πραγματική σημασία αυτών, θα φαινόταν σαν ένα ελάττωμα του Θεού που θα είχε ανάγκη υποχρεωτικά και φυσικά να δοξαστεί. Οι άγγελοι δεν δοξάζουν απλώς τον Θεό, αλλά δηλώνουν προσωπικά την ευχαρίστηση τους για την θεϊκή αγάπη από της οποίας έγιναν μέτοχοι. Η δοξολογία τους είναι, κατά συνέπεια, ένας τρόπος έκφρασης της αγάπης προς τον Θεό, ο οποίος πρώτος ηγαπησεν ημάς (Α Ιν.4, 19), αλλά και τους αγγέλους. Η φύση των αγγέλων αποτελείται ουσιωδώς πέρα από άλλες σημαντικές απόψεις, από την θεια αγάπη. Έχουν μια ερωτική φύση στο θεολογικό και θεϊκό νόημα του όρου. Έτσι, ανακαλύπτεται όχι μόνο ο προορισμός του αγγελικού κόσμου, αλλά και όλης της αισθητής κτίσης. Ο σκοπός των αγγέλων είναι η προσχώρηση τους στην θεϊκή αγάπη, τείνοντας αιώνια προς την ομοίωση με τον Θεό σ`αυτην την αγάπη. Θα προσπαθήσουμε στην συνεχεία να αναπτύξουμε σε γενικές γραμμές την θεολογία των αγγέλων σε τρεις κύριες ενότητεςα. η πολιτεία των αγγέλων- οι άγγελοι ως υποστατικά όντα και η τελείωση τους β. η λογιότητα των αγγέλων-υπόβαθρο για μια θεολογία της θεωσης γ. η δυναμική από κατ`εικονα προς καθ` ομοίωση στη περίπτωση των αγγέλων 5 Του ιδίου, σ.144 3

4 α) Η πολιτεία των αγγέλων- οι άγγελοι ως υποστατικά όντα και η τελείωση τους Η πολιτεία ως τρόπος υπάρξεως, μας φανερώνει νοητικά την μορφή του είναι των αγγέλων. Ο όρος περιλαμβάνει, ακόμη και τις πιο λεπτές απόψεις σχετικά με την ύπαρξη και με τον τρόπο ζωής τους. Η πολιτεία εξηγεί, τόσο την φύση τους, όσο και την προσαρμογή αυτής της φύσης σε κοινωνικές σχέσεις μεταξύ τους, με τους ανθρώπους, και με τον Θεό. Προϋποθέτει, τόσο την ενότητα των αγγέλων δια της φύσεως, όσο και την μοναδικότητα των συστατικών μερών που την αποτελεί, δεδομένου ότι οι άγγελοι είναι πρόσωπα. Οι άγγελοι όπως οι άνθρωποι έχουν και φύση, αλλά και υπόσταση. Να προσεγγίζουμε το θέμα αρχίζοντας με την φύση των αγγέλων. Η φύση των αγγέλων είναι κοινή, έχουν όλη μια φύση 6 και μια και μοναδική σκοπιμότητα και λόγο. 7 Κατανοείται τούτο από το γεγονός ότι, αν και είναι χωρισμένοι κατ` ενέργεια σε τάγματα, όλοι ονομάζονται άγγελοι η ασώματες δυνάμεις. Οι άγγελοι είναι κατ`ουσια λογικά όντα, νοητά και θεωρητικά. Αυτοί βλέπουν το πρόσωπο του Θεού ( Μαθ. 18, 10) κατ` οικονομίαν, όντας οι ερμηνευτές 8 αυτής της θεωρίας σ` ανθρώπους, γνωστοποιώντας τα μυστήρια στα οποία έγιναν μέτοχοι σε σχέση με τον Θεό. Αυτοί σαν λογικές υπάρξεις, με έναν άσπιλο νουν δεν έχουν ανάγκη ούτε για λαλιά και ακοή, επειδή κοινωνούν άμεσα τους λογισμούς τους από έναν στον άλλο. Η διάνοια τους είναι και η τροφή τους που είναι η θεωρία του Θεού, όσο δυνατόν γίνεται. 9 Η παρουσίαση τους στη μορφή των ματιών δείχνει τον θεωρητικό και νοητικό χαρακτήρα τους. 10 Αυτός ο θεωρητικός χαρακτήρας έχει ως συνέπεια την κίνηση. Ο νους είναι μια δυναμική πραγματικότητα, κανένα από τα λογικά όντα, δεν μπορεί να σταματήσει τον έργο του νου, έργο είναι συνεχές, αμετάκλητο και αμετάτρεπτο. Δια τούτου, οι άγγελοι γνωρίζουν σε σχέση με τον Θεό μια κίνηση η οποία έχει οντολογικές ιδιότητες. Οι θείοι νόες ταυτόχρονα κάθονται και κινούνται γύρω από το Θεό, ανεβαίνουν και κατεβαίνουν, προχωράνε συνεχώς προς τον Θεό. Η κίνηση τους έχει ορισμένες μορφές αν και είναι συμβολικές- αυτοί 6 Chiril al Alexandriei, Comentariu la Evanghelia Sfântului Ioan, EIB, Bucureşti, 2000, σ Του ιδίου, σ Andrei Pleşu, Despre Îngeri, ed. Humanitas, Bucureşti, 2007, σ Maica Alexandra, Sfinţii Îngeri, ed. Anastasia, 1992, σ PG 4, 417 A 4

5 κινούνται κυκλικώς, ελικοειδώς και κατ`ευθειαν. 11 Είναι, επομένως, μια νοητική κίνηση δια της οποίας οι άγγελοι ως λογικες ψυχές, εννοούν και συμμετέχουν στο μυστήριο της κτιστής και άκτιστης ύπαρξης. 12 Περί των αγγέλων λέγεται ότι είναι νοερά κτίσματα που τείνουν προς την μίμηση του Θεού. Αυτοί μετέχουν δια θεωρίας στο Απόλυτο Ον και (μετά)μορφώνονται υπαρξιακά δια θελήματος από τις ενέργειες αυτού του Οντος. Πέρα από την νοητική τους μορφή οι άγγελοι είναι καθαρά πνεύματα, έχοντας δια τούτου μια ειδική κλήση σε όλο τον δημιουργικό κόσμο. Αν και είναι μόνο πνεύματα, οι άγγελοι είναι τέλεια όντα. Ασώματοι, αυτοί είναι πέρα από μας, αλλά και μέρος από την ζωή μας. 13 Αν ο Θεός θα δημιουργούσε μόνο υλικά κτίσματα, θα αμφισβητούταν η παντοδυναμία Του. Ο Θεός θα συνδεόταν οντολογικά σε σχέση με την ύλη, η κτίση θα είχε ένα πανθεϊστικό χαρακτήρα. 14 Η πνευματική φύση των αγγέλων τους βοηθαει να συνυπάρξουν, χωρίς να μπερδευτούν μεταξύ τους. Διαχωρίζονται σε επίπεδα και βαθμούς ανάλογα με το έργο τους. Από την άλλη πλευρά, δια της ενότητας τους αυτοί περιστρέφονται γύρω τους, όντας θείοι νόες. Με μια κίνηση πέρα από οποιαδήποτε ανθρώπινη φαντασία, αυτοί περιστρέφονται εν αυτοις. Δεν διασκορπίζονται δια της κατανόησης, δεν διαλύουν την ενότητα τους δια του νοητικού έργου τους. Αν και, διαφοροποιούνται δια βαθμού και επιπέδου, αυτοί έχουν μια στενή φυσική 15 ένωση και ταυτότητα που προέρχεται από την ενωτική αγάπη του Θεού και από την αγάπη που υπάρχει μεταξύ τους. Αυτό το γεγονός καθώς και η πνευματικότητα των αγγέλων, τους κάνει ικανούς να θεωρήσουν τον Πρόσωπο του Θεού, έργο που οι άνθρωποι δεν θα μπορέσουν να το αποκτούν μόνο από το θάνατο «βλέπομεν γὰρ ἄρτι δι`εσοπτρου ἐν αἰνίγματι, τότε δὲ πρόσωπον πρὸς πρόσωπον» (Α Κορ. 13, 12) Οι άγγελοι, αν και είναι κτιστά όντα, μπορούν να επικοινωνήσουν πρόσωπον προς πρόσωπον με τον Θεό δια συγκατάβασης. 16 Από την άλλη γωνία όψεως, η πνευματικότητα των αγγέλων αποτέλεσε ένα σοβαρό πρόβλημα σε σχέση με την πνευματικότητα του Θεού. Έπρεπε να θεωρηθεί η φύση των αγγέλων όχι σε σχέση με τον άνθρωπο, αλλά με τον Θεό. Ονομάστηκε τότε, άλλη φύση, άσπιλη, λογική, αλλά με μια σχετική πνευματικότητα δεχόμενη σαν 11 PG 4, PG 4, Maica Alexandra, ο.π., σ D. Stăniloae, Teologia Dogmatică Ortodoxă,vol. I, EIB, Bucureşti, 1997, σ PG 4, 241BC 16 Anca Manolache, Un capitol de angelologie, στο Studii Teologice, 7/ 1955, σ

6 πνευματικότητα μόνο σε σχέση με τον άνθρωπο. Η πιο κατάλληλη έννοια φαίνεται να είναι αυτής της «αιθέριου» το πιο κοντά στοιχείο από την αγγελική φύση. 17 Τελικά, είναι ασώματοι, αυλοι, όμως όχι πλήρως πνευματικοί. 18 Η πνευματικότητα των αγγέλων θα δημιουργήσει και άλλο σημαντικό οντολογικό πρόβλημα. Αν η πνευματικότητα των αγγέλων θα ήταν όμοια με την θεϊκή πνευματικότητα, τότε όπως παρατηρεί ο Ιωάννης Χρυσόστομος, η ένωση μ`αυτόν θα ήταν ένα βούτημα στην ουσία Του που θα σήμαινε και την κατάργηση τους. Η θεϊκή ουσία δεν μπορεί να είναι ίδια με την ουσία και την φύση των αγγέλων, αυτή είναι απρόσιτη 19 - Θεός είναι «ὁ μόνος ἔχων ἀθανασία, φῶς οἰκῶν ἀπροσιτον». (Α Τιμ.6, 16) Για να εκτελεστεί μια κοινωνια με τον Θεο, οι αγγελοι πρεπει να έχουν διαφορετική φύση από την θεϊκή φύση του Θεού. Οι άγγελοι είναι άχρονοι, αλλά όχι από την αιωνιότητα όπως πίστευαν οι μανιχαιοι και γνωστικοί. 20 Δεν περιορίζονται στο χώρο, αλλά δεν είναι παντού παρόντες σαν τον Θεό. Οι άγγελοι, αν και δεν μπορούν να βρίσκονται παντού, όταν λειτουργούν τους ανθρώπους, παραμένουν εις την θεωρία του Θεού. 21 Αν και κατεβαίνουν προς τα κατώτερα παραμένουν αμετάβλητοι στον κόλπο του Θεού, παραμένουν στη δική τους ταυτότητα. Έχουν μια άσπιλη φύση που εικονίζει αιωνίως τον Θεό. 22 Οι άγγελοι είναι δια της πνευματικότητας τους κενωτικά όντα, είναι ικανοί όπως ο Θεός για κένωση προς τους ανθρώπους. 23 Αυτοί μπορούν να πάρουν ανθρώπινη μορφή σχεδόν υλική, για την αγάπη που την αισθάνονται υπέρ των αδελφών τους, οι άνθρωποι. Όλα τα παραπάνω παρατηρούμενα, μας οδηγούν σε άλλη χαρακτηριστική πραγματικότητα που αφορά τους αγγέλους, πολλή σημαντική και βαθιά, αυτής της υπόστασης, η της υποστατικής μορφής των αγγέλων. Οι άγγελοι είναι προσωπικά όντα διαφορετικά από τον Θεό και από τους ανθροπους. Οι άγγελοι είναι πρόσωπα ικανά δια την αγάπη και κοινωνία. 24 Έτσι και αλλιώς, η ένωση των αγγέλων με τον Θεό προϋποθέτει μια στενή ενότητα ανάμεσα τους, μια προσωπική ένωση που έχει ως θεμέλιο την αγάπη. 25 Το γεγονός ότι είναι πρόσωπα, μας το δείχνουν τα ονόματα 17 Andrei Pleşu, ο.π., σ Dictionaire de Theologie Catholique, vol. I, Paris, 1930, col Anca Manolache, ο.π., σ Dictionaire de Theologie Catholique, ο.π., col Maica Alexandra, ο.π.., p PG 59, Η κενωση των αγγέλων είναι ένα σύμβολο της Ενσάρκωση του Χριστού. 24 Dictionaire de Theologie Catholique, ο.π., col D. Stăniloae, παραπομπή 251, στο Sf. Dionisie Areopagitul, ed. Dacia, Cluj Napoca., 1993, σ

7 που τα έχουνε και τα οποία περιγράφουν κάθε αγγελική ύπαρξη μιμούμενοι τον Θεό. Όλοι μιμούνται τον Θεό προσπαθώντας να γίνουν όμοιοι με τον Θεό σ` αυτό επίθετο που Τον χαρακτηρίζει το πιο έντονα- η αγάπη. 26 Η υποστατική διάσταση 27 των αγγέλων μας ανοίγει την μερική κατανόηση του αόρατου κόσμου, της πολιτείας των αγγέλων ως κοινωνίας αγάπης, χαράς και φωτός. Η πολιτεία είναι μια ουράνια πραγματικότητα η οποία χαρακτηρίζεται, όπως παρατηρεί ο Γρηγοριος ο Παλαμάς, από το θεϊκό φως. Η πολιτεία των αγγέλων εννοείται δια του θειου Φωτός, οι άγγελοι όντας λειτουργοί του Φωτός και απαυγάσματα Αυτού του Φωτός. Δια τούτου, οι άγγελοι μπορούν συνέχεια να ενωθούν με τον Θεού κινούμενοι κυκλικώς γύρω Του. Οι φωτισμένοι άγγελοι ως θεουμενοι νόες μπορούν να ενωθούν με τις θεϊκές ακτίνες Του αιώνιου Ηλίου. 28 Αυτή η ακτινοβολία από το θεϊκό Φως των αγγέλων ως φώτα, δεν είναι νεοπλατωνισμός, αλλά προϋποθέτει μια προσωπική σχέση με τον Θεό. Η ακτινοβολία είναι οντολογική και προσωπική επειδή αφορά προσωπικά όντα -στην περίπτωση μας 29 τους αγγέλους. Η πολιτεία των αγγέλων έχει ως βασικό κανόνα, όπως μας επιβεβαιώνει ο Βασίλειος ο Μέγας, το προσωπικό συμπλήρωμα μεταξύ τους, ανάμεσα στους οποίους δεν υπάρχει κυριαρχία, αυτοί δεν θέλουν να δεσπόσουν η να επικρατήσουν τους άλλους συνάδελφους, αλλά όλα ανήκουν στον καθένα και όλοι χαρίζουν τον εαυτόν τους για το καλό όλων. 30 Αυτοί συνυπάρχουν υποστατικά έχοντας όλοι ως κέντρο της ύπαρξης τον Θεό. Σ`αυτη την κατάσταση αυτοί καλούνται να θεωρήσουν το πρόσωπο του Θεού. Έτσι, υλοποιείται ο λόγος και η κλίσης του καθενός αγγέλου σε σχέση και με τον Θεό, αλλά και με τους άλλους αγγέλους. Η τελειότητα τους προέρχεται από την θεωρεία του Θεού ως Πρόσωπου προς τον οποίο κατευθύνεται όλα τα κτιστά πρόσωπα. 31 Αυτοί κοιτάζουν, τόσο στο κέντρο την Απόλυτη Εικόνα τους που είναι ο ίδιος Θεός, αλλά και προς τα πρόσωπα όλων των συνάδελφων τους, είτε άγγελοι είτε άνθρωποι. Η δράση αυτή έχει την μορφή ενός οντολογικού και λειτουργικού χορού. Λέγεται ότι οι άγγελοι συμμέτοχοι σ`αυτή την θεϊκή τάξη και κίνηση, βλέπουν αιώνια το πρόσωπο του Θεού ( Μθ 18, 10) και χαίρονται για οποιοδήποτε υιό του Φωτός 26 PG 3, Τρικελιδου Κυριακή, Οι άγγελοι στην Άγια Γραφή, Thessaloniki, 2003, (teza de master), p Sf. Grigorie Palama, Filocalia, vol. VII, EIB, Bucureşti, 1977, σ D. Stăniloae, παραπομπή 747, στο Sf. Grigorie Palama, ο.π., σ Sf. Vasile cel Mare, ΕΠΕ 9, cf. PG 4, 73 7

8 οποίος μετανοεί και επιστρέφει στην πραγματική και οντολογική του φύση, πάλι έρχεται στο κοσμικό και λειτουργικό χορό όπου ξαναρχίζει την θεώρηση του θειου Όντος. Η πολιτεία δεν είναι μια αφηρημένη έννοια της υπερβατικότητας και του αόρατου κόσμου των αγγέλων, αλλά ένας πνευματικός οργανισμός που έχει ως τέλος την συμμετοχή του στο κοσμικό μεταβολισμό της θεωσης ολόκληρης κτίσεως. Για τούτο το γεγονός, η οντολογική σχέση μεταξύ ανθρώπινης και αγγελικής πολιτείας δεν έχει μια ιδεώδη διάσταση, αλλά μια συγκεκριμένη διάσταση σ`ένα interπροσωπικό επίπεδο. 32 Οι άνθρωποι αυξάνονται οργανικά και πνευματικά σε σχέση με τους συνάδελφους τους, αλλά και με τον αγγελικό κόσμο και ειδικά με κάθε άγγελο ως πρόσωπο. Δημιουργείται, ούτως, άπειρες προσωπικές και υπαρξιακές σχέσεις μ εταξύ ανθρώπων και αγγέλων. Η πολιτεία των αγγέλων δεν εννοείται σαν ένας κοινωνιολογικός μηχανισμός, αλλά είναι μια υπαρξιακή κοινωνία, ένας τρόπος ζωής που σκοπεύει την θεωση όλων, η συνεχής προχώρηση στο μυστήριο του θεϊκού Οντος. Η πολιτεία οδηγείται από μια ουσιώδη νομιμότητα που είναι η θεωση. Τελειώνεται δια μιας αιώνιας ανόδου προς την θεϊκή ζωή και πραγματοποιείται σταδιακά σε τρία οντολογικά και πνευματικά επίπεδα- τον καθαρισμό, τον φωτισμό και την τελείωση η την ένωση. Κάθε άγγελος από κάθε βαθμίδα παρουσιάζεται λογικά και νοητικά για τους άλλους αγγέλους ως ένας καθρέφτης δια του οποίου η θεότητα σφραγίζεται βαθμιαία και αιώνια σε κάθε λογική ύπαρξη, είτε αγγέλους, είτε ανθρώπους. 33 Κατά τον Διονύσιο Αρεοπαγίτη το κείμενο του Ησαΐα (6,3) στο οποίο λέγεται ότι οι άγγελοι κραυγάζουν έναν στον άλλον, εννοείται ως μια προσωπική κοινωνία μεταξύ τούτων, κοινωνία στην οποία ο καθένας έχει την θέση του, και που ο καθένας μεταδίδει την θεϊκή του εμπειρία σε όλους, μεταλαμβάνοντας ο ένας από τον άλλον. 34 Ο Κλημης Αλεξάνδρειας μιλάει για επτά αγγέλους γεννημένους πριν από την κτίση, επτά αγγέλους που συμβολίζουν ένα τέλειο κόσμο, μια οντολογική αρμονία του αγγελικού τάγματος. 35 Η τελειότητα αυτού του κόσμου δεν προέρχεται αφ`εαυτης, αλλά από την τέλεια σχέση με τον Θεό. Αυτοί, από την άλλη πλευρά είναι μέρος σε μια καθολική πολιτεία η οποία περιέχει όλο τον δημιουργικό ον. 32 D. Stăniloae, Teologia Dogmatică Ortodoxă ο.π., σ D. Stăniloae, παραπομπη 7, στο Sf. Dionisie, ο.π., σ PC 3, 481C 35 Sf. Clement Alexandrinul, Scrieri II, EIB, Bucureşti, 1982, σ

9 τους. 38 Το γεγονός ότι ο Θεός δημιούργησε και πνευματικά όντα κάνει δυνατή, τόσο Η σχέση των αγγέλων με τον Θεό είναι η αιτία που κάνει την πολιτεία τους να είναι μια πραγματική, αρμονική, οντολογική, άπειρη πολιτεία.. Δεν μιλάμε για ένα θειο άπειρο αυτών, αλλά για ένα άπειρο περιορισμένο από το άπειρο του Θεού. Αυτό το άπειρο τους αποκαλύπτει και σ`αυτούς, αλλά και σ`εμάς, τον αιώνιο και θεϊκό Του π λούτο ως αγάπη. Από αυτό χαίρεται πρώτα το αγγελικό και ουράνιο άπειρο που δοξολογεί την δύναμη και την δόξα Αυτού, 36 αλλά και όλο το δημιουργικό κόσμο. Η πολιτεία των αγγέλων ορίζεται από ένα κοινό έργο, έργο που στοχεύει τόσο την τελειότητα τους, αλλά και την τελειότητα των ανθρώπων και όλης της δημιουργίας. Αυτοί συνεργάζονται το ένα τάγμα με τον άλλον, για να επιτύχουν την ένωση τους με τον Θεό, αλλά και για να κοινωνούν στους ανθρώπους ιεραρχικά τα μυστήρια του Θεού. 37 Η αγγελική αρμονία, κατά συνέπεια, δεν πραγματοποιείται μόνο σε σχέση με τον Θεό, αλλά και δια μέσου μιας κοινωνίας με τους ανθρώπους. Εκτελούν μια πράξη ad extra δια της οποίας φωτίζουν και συνοδεύουν τους ανθρώπους και μια άλλη ad intra η οποία στοχεύει την υπαρξιακή κοινωνία με τον Θεό και την κοινωνία μεταξύ την κοινωνία, αλλά και την γνώση του Θεού ως Πνεύμα. Ο Θεός αποκαλύπτεται, ούτως, σε δύο επίπεδα ένα πνευματικό αγγελικό και το άλλο αισθητό. Ο άνθρωπος έχει πρόσβαση και στα δύο επίπεδα. Ακόμη πιο πολύ, αυτός ο τρόπος της αποκάλυψης του Θεού ανοίγει μια inter-προσωπική καθολική διάσταση της συμμετοχής στο μυστήριο του Θεού. Η προσωπική γνώση του Θεού μεταδίδεται από ένα στον άλλο, είτε άγγελος, είτε άνθρωπος. Η μοναδική και προσωπική εμπειρία και βίωση του Θεού κοινωνεί σε όλους δια της σφράγισης αυτών από την θεϊκή γνώση του καθενός μέλους της πολιτείας. Όλη η κτίση γίνεται μια μεγάλη πολιτεία λογικών και γνωστικών προσώπων που μεταλαμβάνουν από την θεϊκή γνώση, αλλά και από την προσωπική γνώση του κάθε άλλου προσώπου της πολιτείας. 39 Αυτή την ανοιχτή καθολικότητα του σύμπαντος πραγματοποιείται δια του γεγονότος ότι ο άνθρωπος είναι ο δεσμός μεταξύ της νοητικής και αισθητικής κτίσεως, έχοντας στη δομή του στοιχεία και από τις δυο φύσεις. Σ`αυτή την κατάσταση αυτός έχει το βαρύ καθήκον για να πνευματοποιησει το ορατό κόσμο. 36 D. Stăniloae, ο.π., σ PG 3, Dictionaire de Theologie Catholique, ο.π., col D. Stăniloae, ο.π., σ

10 Αυτός καλείται να μεταμορφώνει την ύλη του κόσμου ούτως ώστε οι δεσμοί μεταξύ αγγέλων και ανθρώπων να πραγματοποιηθούν πλήρως. 40 Η θεολογική και σημαντική θέση του ανθρώπου στη οικονομία του κόσμου προέρχεται από το γεγονός ότι ο Υιός του Θεού έγινε Υιός του Ανθρώπου. Έτσι, ο άνθρωπος τοποθετείται στη ίδια οικονομία της κτίσεως μπροστά από τους αγγέλους, επειδή ο Θεός δεν έγινε άγγελος. Ο Χριστός με την ανθρώπινη Του φύση γίνεται δεσπότης των αγγέλων. Αυτός δεν έγινε άνθρωπος επειδή ήθελε να δεσπόζει τους αγγέλους, αλλά επειδή δια του ανθρώπου θα μπορούσε να αγιάσει και να συμπεριλάβει όλο τον κόσμο και την ύλη στο θεοποιημένο Του έργο. Ο Θεάνθρωπος ανακεφαλαιώνει, αν και γίνεται άνθρωπος και τους αγγέλους εν Αυτω, όντας Πνεύμα που περιλαμβάνει και όλα τα πνεύματα. 41 Το θεμέλιο της θεωσης του κόσμου βρίσκεται στην Ενσάρκωση δια της οποίας ο Χριστός τελειοποιεί εν Αυτω όλη την δημιουργία, είτε ορατή, είτε αόρατη. Η θεωση του κόσμου ενεργοποιείται, επομένως, επειδή όλη η κτίση γνωρίζει μια λογική ενότητα ένα θεϊκό νόμο που είναι ο Ιησούς Χριστός. Ο Χριστός είναι ο εσωτερικός νόμος της αγγελικής και της ανθρώπινης πολιτείας. Ο Λόγος του Θεού δια της Ενσαρκώσεως ένωσε και τις δυο πολιτείες, φέροντας την πολιτεία των αγγέλων εν ημιν- τις αρετές των αγγέλων τις έφερε ο Χριστός στις καρδιές μας. 42 Αυτός μας προσφέρει, έτσι, την ικανότητα για να συμβιώσουμε με τους αγγέλους την κοινωνία με τον Θεό. β. Η λογιότητα των αγγέλων-υπόβαθρο για μια θεολογία της θεωσης Η πολιτεία των αγγέλων υπογραμμίσαμε έχει ως βασική αρχή- το πρόσωπο. Χωρίς αυτόν δεν θα φανταζόταν την ύπαρξη κανενός λογικού όντος, και επίσης ούτε την σχέση με τον Θεό που είναι πάνω από όλα- Πρόσωπο. Το πρόσωπο είναι μόνο μια διάσταση, και την πιο σημαντική, της κτιστής πραγματικότητας. Μια άλλη, επίσης σημαντική, αναγκαία και οποία συνδέεται με τη πρώτη διάσταση του προσώπου, είναι αυτή της λογιότητας. Τόσο ο άνθρωπος όμως και οι άγγελοι είναι λογικά όντα, λογικά στη γνωστική τους δύναμη, αλλά λογικά και στην ίδια την 40 Του ιδίου, σ Του ιδίου, σ PG 62,

11 κτιστή δομή τους. Η λογιότητα είναι η λογική της δημιουργίας γενικά και των νοητών και νοερών όντων ειδικά. Ο Θεός όλα τα πλαστούργησε κατά έναν αιώνιο σχέδιο, το οποίο βρισκόταν στο νου Του. Ο Θεός είχε εν Αυτω όλους τους λόγους των όντων γνωρίζοντας τα, εσωτερικά. Δια αυτών υποστηρίζονται όλα σε μια και μοναδική ενέργεια όπως ο ήλιος υποστηρίζει ενωτικά τις ακτίνες του εν αυτω. 43 Όλα τα πράγματα έχουν τους λόγους τους εν τω Λόγω, η λογιότητα τους αποτελώντας όντας ένα θεμέλιο όλης της δημιουργίας. Οι θεϊκοί λόγοι προϋπάρχουν συγκεντρωμένοι ενωτικά εν τω Θεώ. Αυτοί ονομάζονται και θεϊκοί προορισμοί η θεϊκές βουλές. Είναι άκτιστοι και υπάρχουν από πάντα στο Θεό. Ο Θεός ο Λόγος ονομάζεται από την χριστιανική παράδοση Λόγος, όχι μόνο επειδή δια Αυτού ο Θεός μας χάρισε την λογική, τον νου και την σοφία, αλλά επειδή περιλαμβάνει εν Αυτω ενωτικά τις αιτίες όλων των όντων. 44 Έχει τους λόγους όλης της κτιστής φύσεως, τα παραδείγματα και τα άπειρα νοήματα δια των οποίων πάντα δημιουργήθηκαν. 45 Λογιότητα έχουν και οι άγγελοι. Αυτοί, όπως μας διαβεβαιώνει ο Αγ. Μάξιμος ο Ομολογητής, όντας ασώματοι συναντιούνται και διαφοροποιούνται συνάμα, αποκαλύπτοντας έναν στον άλλον τα λογικά νοήματα δια της σιωπής του λόγου. 46 Η λογιότητα των αγγέλων, αν και ενώνονται ουσιωδώς με τη λογιότητα των ανθρώπων, ως έκφραση αυτής της λογιότητας διαφοροποιούνται. Όντας θείοι νόες, αυτοί διαφοροποιούνται από μας, από τους νους μας. Αν σ`αυτοι η διάνοια αναπτύσσεται ενωτικά και εσωτερικά εν τη ενέργεια της, σ`εμας η διάνοια αναπτύσσεται προς τα έξω για να μπορέσει να αναλυθεί. Εξαιτίας αυτής της διαφοράς εμείς μεταλαμβάνουμε από τους άλλους συνάδελφους, δια των λόγων που πηγαίνουν από έναν στον άλλον, ενώ οι άγγελοι όντας ασώματοι κοινωνούνε μεταξύ τους τα νοήματα που τα λαμβάνουν σε σχέση με τον Θεό, αλάλητα. Η λογιότητα των αγγέλων, από την άλλη πλευρά, μας προσφέρει την δυνατότητα να θεωρούμε δια αυτών όλους τους λόγους των κτιστών όντων που είναι αγγελιοφόροι του Θεού. Εν τοις αγγελοις μπορούμε να θεωρήσουμε όλη την κτίση 43 PG 3, PG 3, PG 4, 353 Β 46 PG 4, 44 BC 11

12 χωρίς ύλη, επειδή αυτοί περιλαμβάνουν στην δομή τους, όλους τους λόγους της κτίσεως. 47 Η λογιότητα της κτίσεως, γενικά, μας προσφέρει την τέλεια πρόταση για την θεωση της. Τόσο ο αισθητός κόσμος, όσο και ο νοητός πρέπει να τείνουν προς την Πηγή αυτής της λογιότητας που είναι ο Θεός Λόγος. Η ενότητα των λόγων του κόσμου εν τω Δημιουργώ Λόγω είναι η βάση της δομικής ένωσης όλων εν Αυτω. Προς Αυτόν ως Υποστατικό Λόγο καλούνται οι άνθρωποι και οι άγγελοι να κατευθύνουν τα οντολογικά τους βήματα. Είναι μια διαδικασία πραγματοποίησης και ενεργοποίησης των του κόσμου λόγων, στην οποία οι άγγελοι και άνθρωποι υποστηρίζονται από τον ίδιο τον Θεό, ο οποίος τους καλεί προς Εαυτόν. Η βαθιά κατανόηση αυτών των λόγων ανταποκρίνεται με ένα συνεχή διάλογο τον οποίο τον έχουν οι άγγελοι και οι άνθρωποι με τον Θεό. Οι θεϊκοί λόγοι είναι τα αιώνια παραδείγματα από τα οποία και άγγελοι και οι άνθρωποι θα πορευθούν προς την θεωση. Δια αυτών των λόγων οι άγγελοι λαμβάνουν θεϊκές σφραγίσεις πάνω τους, σφραγίσεις που υπάρχουν στον Θεό, έχοντας ως σκοπό την τελείωση των αγγέλων σύμφωνα με τους λόγους τους. Οι εν αυτοις(αγγελοις) θεϊκοί λόγοι ως προορισμοί και θεϊκά δυναμικά παραδείγματα, ζητούνε να εκπληρωθούν στους κόλπους τους που είναι ο Θεός Λόγος. Οι άγγελοι πρέπει να κάνουν τους «λόγους» τους αντίγραφα των θεϊκών λόγων για να μπορέσουν να αναπτυχθούν στην γραμμή αυτών των παραδειγμάτων. 48 Οι λόγοι δεν έχουν μια αφηρημένη διάσταση όπως είχαν στην αρχαία φιλοσοφία του Πλάτωνα, αλλά αυτοί υλοποιούνται δια της υπόστασης του καθενός. Ως πρόσωπα οι άγγελοι μπορούν να τείνουν προς τα αιώνια παραδείγματα τους, προς τους θεϊκούς τους λόγους, δια μιας προσωπικής σχέσης με τον Θεό, προς τις αιώνιες μορφές του κτιστού όντος που υπάρχει από την αιωνιότητα εις Αυτόν. 49 Επειδή αυτή η ενέργεια έχει ένα προσωπικό χαρακτήρα, η ύψωση των αγγέλων προς τους λόγους τους δεν πρόκειται να πραγματοποιηθεί μόνο δια του Θεού, αλλά και σε σχέση με τους άλλους αγγέλους και με τους ανθρώπους οι οποίοι όλοι είναι πρόσωπα. Αυτοί που προχώρησαν ως πρόσωπα σε σχέση με τον Θεό προς 47 D. Stăniloae, παραπομπή 399, στο Sf. Maxim Mărturisitorul, Ambigua, EIB, Bucureşti, 1987, σ D. Stăniloae, παραπομπή 529, στο Sf. Grigorie Palama, ο.π., σ Του ιδίου 12

13 τον αιώνιο τους λόγο μπορούν να γίνουν για τα αλλά πρόσωπα που στοχεύουν το ίδιο πράγμα, τύπους και μοντέλα. 50 Η λογιότητα των αγγέλων, από την άλλη μεριά, μας στέλνει στην χριστολογικη προοπτική του κόσμου, βασιζόμενη σ`αυτή την κοινή λογιότητα που προέρχεται από τον θειο Λόγο. Περί των αγγέλων, ο Αγ. Μάξιμος λέει ότι είναι οι λόγοι που ερμηνεύουν το μυστήριο του Χριστού ως Θεανθρώπου, δηλαδή αυτοί που μπορούν να εξηγήσουν τόσο την θεολογία, όσο και την οικονομία σχετικά με το μυστήριο του Θεού. 51 Εξαιτίας της λογιότητας τους, αυτοί έχουν πρόσβαση τόσο στην θεολογία του Θεού- πως είναι κατά τις ενέργειες Του-, αλλά και στην οικονομική Του έξοδος προς τον κόσμο που κορυφώθηκε με την Ενσάρκωση του Λόγου. Και τούτο επειδή, αυτοί έχουν πρόσβαση στους θεϊκούς τους λόγους από τον Θεό. Δια της προσέγγισης από αυτούς τους λόγους περισσότερο από μας, οι άγγελοι μπορούν να γνωρίζουν τον Θεό, τόσο άμεσα εν Αυτω δια της θεωρίας του Προσώπου Αυτού, αλλά και δια των ενεργειών τις οποίες αυτοί τις γνωρίζουν κάπως πριν από την υλοποίηση τις. Αυτό το πράγμα μας το αποκαλύπτει ο Αγ. Κλημεντος Αλεξανδριας που λέει ότι: «οι άγγελοι φύλαξαν για τον ερχόμενο Θεό τα μυστήρια Του, αναφορικά την πρόνοια και τις ανώτερες ιδέες.» 52 Η ερμηνεία που γίνεται δια των αγγέλων αυτών των δυο ενωτικών και θεϊκών μυστήριων (θεολογία και οικονομία) γίνεται επειδή και εμείς και οι άγγελοι έχουμε μια λογική ενότητα. Φτάνοντας στην τελειότητα τους δια της προσέγγισης τους από τα θεϊκά παραδείγματα, αυτοί έχουν πρόσβαση και στην θεολογία- η γνώση περί Θεού-, αλλά και στη οικονομική πραγματικότητα από την οποία θα κοινωνούν οι άνθρωποι και άγγελοι μαζί με αυτούς. 3.Η δυναμική από κατ`εικονα προς καθ` ομοίωση στη περίπτωση των αγγέλων Υπογραμμίσαμε λίγο παραπάνω το γεγονός ότι η λογιότητα του κόσμου γενικά προϋποθέτει μια δυναμική, η οποία στοχεύει την εκπλήρωση των λόγων των όντων εν τοις θεϊκοις λογοις, στα αιώνια τους παραδείγματα από τους κόλπους του Θεού Λόγου. Οι άνθρωποι και οι άγγελοι εγγράφονται υποστατικά σ`αυτή την πορεία 50 Του ιδίου 51 Sf. Maxim Mărturisitorul, Ambigua ο.π., σ Sf. Clement Alexandrinul, Scrieri II, ο.π., σ

14 Θεό. 54 Έτσι, τα αγια τάγματα των αγγελικών όντων τείνοντας προς την μίμηση του και δυναμική. Αυτοί καλούνται να υψωθούν προς τα οντολογικά τους παραδείγματα, προς τους θεϊκούς λόγους που υπήρχαν από την αιωνιότητα στον Θεό. Αυτή την λογική και οντολογική δυναμική θεωρημένη από την θεολογική γωνία του κατ`εικονα -των ανθρώπων και των αγγέλων- ταυτίζεται με την δυναμική από το κατ`εικονα προς καθ` ομοίωση. Ο αγγελικός κόσμος προϋποθέτει μια τέτοια δυναμική όντας μια αύξηση αγάπης, μια αναγωγική κίνηση, μια πορεία που τελειώνεται και εκπληρώνεται με την θεωση. Η θεωση είναι μια υπαρξιακή στάση που τελείται κατά μια προσωπική άσκηση, είναι μια θεολογική στάση κοινωνίας με τον Θεό. Αυτή η ανάληψη και το υπαρξιακό γίγνεσθαι των αγγέλων έχει ως βάση την δυναμική από κατ`εικονα προς καθ` ομοίωση. Η ομοίωση των αγγέλων με τον Θεό είναι μια συνεχής επέκταση, που εγγράφεται στη οντολογική άνοδο της κτίσης προς τον Δημιουργό της. Ως σύμβολο αυτής της επέκτασης έχουμε τον Μωυση που τείνει προς μια πιο σαφή θεωρία του Θεού. 53 Αυτή η άνοδο των αγγέλων τους εισάγει σε μια υπαρξιακή ένταση δια της οποίας κινούνται κυκλικώς προς τον Θεό, τραβώντας σ`αυτη την ένταση όλη την δημιουργία. Ο κόσμος των αγγέλων έχει αυτή την ικανότητα της τοποθέτησης αμετάβλητα σ` αυτή την μυστηριώδη ανάγωγη προς τον Θεό, αλλά και την κλίση της προχώρησης απείρως από δόξα προς δόξα εν τω Απόλυτω Μυστήριω. Αυτή η ανάγωγη προς τα άνω περιγράφεται ως μια συνεχής μεταμόρφωση, μια αιώνια προσέγγιση από τον Θεού και επιθυμώντας να μεταμορφωθούν την μορφή τους κατά τις θεϊκές τους αρχικές μορφές, μεταδίδονται σταδιακά και συνεχώς από τον πλούτο του Θεού. 55 Ο σκοπός τους είναι να ενωθούν με τον Θεό, όσο δυνατόν γίνεται, θεωρώντας αδιάκοπα το θεϊκό κάλος. 56 Η ομοίωση τους με τον Θεό δεν είναι μια υλική ενέργεια, αλλά πνευματική, επομένως δεν μιλάμε για μια ομοίωση τους κατά την μορφή, αλλά κατά την έκταση του νου τους προς τον Θεό. 57 Οι άγγελοι μπορούν να πραγματοποιούν αυτό το 53 Sf. Grigorie Palama, ο.π., σ D. Stăniloae,Teologia ο.π., σ PG 3, 180Α 56 Maica Alexandra, ο.π., σ PG 4,

15 γεγονός, λόγω μιας βασικής συνοχής που υπάρχει ανάμεσα τους. Αυτή η συνοχή προέρχεται από το κατ` εικόνα που υπάρχει προβλεπτικά εν αυτοις, εικόνα με την οποία τείνουν συνεχεία προς την ομοίωση με την Απόλυτη Αιτία τους. 58 Ο Γρηγοριος ο Μέγας παρατηρεί σχετικά με την φύση των αγγέλων το γεγονός ότι αυτοί δεν ορίζονται μόνο δια του κατ` εικόνα, αλλά και δια της σφράγισης του καθ` ομοίωση με τον Θεό, που υπάρχει σ`αυτους από την δημιουργία.. Αυτή την σφράγιση του καθ` ομοίωση αυτοί μπορούν να το ανακαλύπτουν ανάλογα με τον καθαρισμό τους. Όσο πολύ η φύση τους γίνεται πιο άσπιλη, τόσο αυτή η σφράγιση θα γίνει πιο σαφής, θα είναι μια ομοίωση πιο εκπληρωμένη ως πράξη και υπαρξιακή στάση. 59 Η πνευματική τους πορεία έχει κατά συνέπεια, μια γνώση-οντολογική διάσταση. Καθαρίζονται από το σκοτάδι της αγνωσίας και πλησιάζουν τον Θεό δια της κοινωνίας από την φωτισμένη θεότητα. Αυτοί τελειώνονται δια του αποφασιστικού Φωτός που μεταδίδεται στους αγγέλους, όντας την θεϊκή γνώση περί του Όντως. Η ομοίωση των αγγέλων τελείται δια της θεωρίας που είναι θεογνωσία ως ένωση με Αυτόν. 60 Η θεωρία τους είναι νοητική, αυλη και ενωτική δια της προσέγγισης τους από την θεϊκή φύση, ο νους τους όντας όσο γίνεται δυνατόν σφραγισμένος από τον θειο και υπερφυσικό νουν. 61 Η άμεση θεωρεία των αγγέλων είναι η πιο ανώτερη βαθμίδα της θεωρειας, όντας και η ομοίωση ως αντικειμενική στάση, όχι τελική. Σ`αυτη την κατάσταση φθάνετε όπως μας βεβαιώνει ο Αγ. Διονύσιος Αρεοπαγίτης, ιεραρχικά. Τα αγια τάγματα καθαρίζονται, φωτίζονται και τελειώνονται ιεραρχικά, αποκτούν την ομοίωση σε σχέση με τα άνω τάγματα που απόλαυσαν τον αγιασμό πριν από τα αλλά. 62 Τείνοντας προς την ομοίωση οι άγγελοι εισάγονται στην γνώση των θεϊκών ενεργειών από τα άνω τάγματα, που φωτίζονται όσο δυνατόν γίνεται από την ίδια την θεότητα. Συνεπώς, η πρώτη ιεραρχία των ουράνιων νοών όντας πλήρης από το θεϊκό αγιασμό ανακαλύπτεται στα υπό αυτά τάγματα και τα υπό αυτά σ`αλλα τάγματα που είναι πιο κάτω από τα δευτέρα τάγματα. Η ομοίωση συνιστά πρώτα από τα άνω τάγματα που καθαρίζονται, φωτίζονται και τελειώνονται ταυτόχρονα. Αυτά 58 PG 4, Αγ. Γριγοριος ο Μέγας, apud. Maica Alexandra, ο.π., σ Sf. Clement Alexandrinul, ο.π., σ PG 3, PG 3,

16 Ήλιου. 63 Εντούτοις, τα άγια αγγελικά τάγματα μεταλαμβάνονται από το φως που το βρίσκονται σε κύκλο γύρω του Θεού λαμβάνοντας άμεσα τις ακτίνες του άκτιστου μεταδίδουν τα άνω τάγματα, σχηματισμένα πνευματικά προς την μίμηση του Θεού. Αυτά επιθυμώντας να μεταμορφώνουν τον νουν τους από το παράδειγμα του θειου Νου, στοχεύουν αδιάλειπτα προς τα πάνω, υποστηριγμένα από την αγάπη του Θεού. Λαμβάνοντας σ`αυτη την ενέργεια τα άυλα ακτίνια οι άγγελοι συμμορφώνονται με αυτά φθάνοντας από την δόξα εν δόξα να γίνουν πιο πόλη όμοιοι με το θεϊκό παράδειγμα. Όλα αυτά πραγματοποιήθηκαν ήδη, η ομοίωση των αγγέλων αποτελούσε την κλήση τους πριν την οικοδόμηση του αισθητού κόσμου. Τώρα αυτοί είναι οι τέλειοι μιμητές του Θεού. Η διαφορά μεταξύ ανθρώπων και αγγέλων προέρχεται από το γεγονός ότι η θεωση των αγγέλων είναι μια τέλεια προχώρηση προς τον Θεό ενώ οι άνθρωποι έχουν ως σκοπό αυτή την στάση των αγγέλων. Η ομοίωση τους κατανοείται ως μια αμετάβλητη σταθερότητα στη άνοδο τους προς μια αιώνια ομοίωση. Συμπεράσματα Οι άγγελοι δεν αποτελούν ένα παράλληλο κόσμο με την δική μας ύπαρξη, έχοντας μια ουδέτερη ενέργεια στην οικονομία όλου του κόσμου. Αυτοί είναι μόνο μια πλευρά της κτιστής δημιουργίας- δηλαδή η αόρατη πολιτεία των ασώματων δυνάμεων. Οι άγγελοι είναι οι πρόδρομοι μας στην οδό της θεωσεως οι λαμπάδες που μας φωτίζουνε στο δρόμο του αγιασμού. Οι άγγελοι μπορούν να κοινωνήσουν με τους ανθρώπους και να πραγματοποιήσουν αυτά τα έργα δεδομένου ότι πλάστηκαν καθώς και οι άνθρωποι ως πρόσωπα. Είναι υποστατικές υπάρξεις ως και οι άνθρωποι, ικανοί για κοινωνία και αγάπη με τον Θεό και με τους ανθρώπους. Είναι λογικά όντα και νοητές υπάρξεις που συνιστούν μαζί με τους ανθρώπους την πολιτεία των λογικών όντων, προορισμένοι σε αγάπη και προσωπική σχέση με τον Θεό. Η θεολογία των αγγέλων μας αποκάλυψε την δομή και την κλήση τους στην οικονομία της κτιστής ύπαρξης. Είδαμε πως εκτός από το γεγονός ότι είναι πρόσωπα, 63 PG 4, 73 16

17 αυτοί έχουν ένα στενό δεσμό με όλο το κόσμο που έρχεται από την λιτότητα τους που εντάσσεται σ`ένα σχέδιο που αφορά όλη την κτίση. Επομένως, η ενέργεια τους γενικά όχι μόνο αφορά τους ανθρώπους αλλά και την υλική φύση του κόσμου. Εστί, μπορούμε να κατανοήσουμε την ίδια την ύπαρξη μας που δε είναι μια αυτόνομη, αλλά κοινωνική- όντας συνδεδεμένη με όλη την κτίση μέρος της οποίας είναι και οι άγγελοι. 17

Η ΘΕΟΛΟΓΙΚΗ ΓΝΩΣΙΟΛΟΓΙΑ ΩΣ ΘΕΩΣΗ ΚΑΤΑ ΤΟΝ ΓΡΗΓΟΡΙΟ ΠΑΛΑΜΑ

Η ΘΕΟΛΟΓΙΚΗ ΓΝΩΣΙΟΛΟΓΙΑ ΩΣ ΘΕΩΣΗ ΚΑΤΑ ΤΟΝ ΓΡΗΓΟΡΙΟ ΠΑΛΑΜΑ Η ΘΕΟΛΟΓΙΚΗ ΓΝΩΣΙΟΛΟΓΙΑ ΩΣ ΘΕΩΣΗ ΚΑΤΑ ΤΟΝ ΓΡΗΓΟΡΙΟ ΠΑΛΑΜΑ Ο άνθρωπος είναι ένα γνωστικό ον. Η γνώση καθορίζει, μεταξύ άλλων, όλους τους ανθρώπους. Όλοι οι άνθρωποι, λέει ο Αριστοτέλης, έχουν εκ φύσεως

Διαβάστε περισσότερα

Δόγμα και οντολογία στην θεολογία του πατρός Στανιλοαε

Δόγμα και οντολογία στην θεολογία του πατρός Στανιλοαε Δόγμα και οντολογία στην θεολογία του πατρός Στανιλοαε Στην ιστορία της ανθρωπότητας η οντολογία αποτέλεσε το κέντρο, ειδικά της φιλοσοφίας η οποία από τη κλασική της μορφή στην αρχαία Ελλάδα ως τον υπαρξισμό

Διαβάστε περισσότερα

1. Η Αγία Γραφή λέει ότι ο Χριστός είναι η μόνη δυνατότητα σωτηρίας. 2. Ο Θεός φανερώνεται στην Παλαιά Διαθήκη πάντα με κεραυνούς και αστραπές.

1. Η Αγία Γραφή λέει ότι ο Χριστός είναι η μόνη δυνατότητα σωτηρίας. 2. Ο Θεός φανερώνεται στην Παλαιά Διαθήκη πάντα με κεραυνούς και αστραπές. ΜΑΘΗΜΑ 13 Ο Η ΓΙΟΡΤΗ ΤΗΣ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΗΣ Να χαρακτηρίσετε τις παρακάτω προτάσεις ως σωστές ή λανθασμένες, σύμφωνα με τη διδασκαλία της Εκκλησίας, γράφοντας δίπλα στον αριθμό κάθε πρότασης τη λέξη «σωστό»

Διαβάστε περισσότερα

Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, και 3 επιλέγοντας τη σωστή

Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, και 3 επιλέγοντας τη σωστή ΜΑΘΗΜΑ 6 Ο ΠΟΙΗΣΩΜΕΝ ΑΝΘΡΩΠΟΝ... Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, και 3 επιλέγοντας τη σωστή απάντηση, κατά τη διδασκαλία του Χριστιανισμού, από τις αντίστοιχες φράσεις α, β, γ. Στη συνέχεια,

Διαβάστε περισσότερα

Ο Τριαδικός Θεός: οι γιορτές της Πεντηκοστής και του Αγίου Πνεύματος. Διδ. Εν. 14

Ο Τριαδικός Θεός: οι γιορτές της Πεντηκοστής και του Αγίου Πνεύματος. Διδ. Εν. 14 Ο Τριαδικός Θεός: οι γιορτές της Πεντηκοστής και του Αγίου Πνεύματος Διδ. Εν. 14 Σαράντα ημέρες μετά το Πάσχα η Εκκλησία μας γιορτάζει την Ανάληψη του Κυρίου στους ουρανούς Με την Ανάληψη, επισφραγίζεται

Διαβάστε περισσότερα

ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΤΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΩΝ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΩΝ. (Επιλεγόμενο Μάθημα - Χειμερινού Εξαμήνου 2013)

ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΤΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΩΝ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΩΝ. (Επιλεγόμενο Μάθημα - Χειμερινού Εξαμήνου 2013) ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΤΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΩΝ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΩΝ (Επιλεγόμενο Μάθημα - Χειμερινού Εξαμήνου 2013) Διδάσκων: Αθ. Στογιαννίδης - Λέκτορας 8η Εβδοµάδα Η Φιλοσοφία της Παιδείας στην ορθόδοξη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ Το Άγιο Πνεύμα και Πνευματικότητα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ Το Άγιο Πνεύμα και Πνευματικότητα ΕΙΣΑΓΩΓΗ Το Άγιο Πνεύμα και Πνευματικότητα Όλοι λίγο πολύ έχουμε ακούσει τα λόγια: «Σε βαπτίζω στο όνομα του Πατρός, του Υιού και του Αγίου Πνεύματος» είτε έχουμε βαπτιστεί είτε όχι (δείτε Ματθ. 28/κη

Διαβάστε περισσότερα

Μαθημα 6. «Ποιησωμεν ανθρωπον»

Μαθημα 6. «Ποιησωμεν ανθρωπον» Α Λυκείου - Θρησκευτικά Μαθημα 6. «Ποιησωμεν ανθρωπον» ΣΤΟΧΟΙ: Οι μαθητές να 1. Να ερμηνεύουν θεολογικά τη φράση «κατ εικόνα και καθ ομοίωσιν». 2. Να διατυπώνουν το σκοπό δημιουργίας του ανθρώπου. 3. Να

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΑΡΧΕΙ ΜΟΝΟ ΕΝΑΣ ΘΕΟΣ!

ΥΠΑΡΧΕΙ ΜΟΝΟ ΕΝΑΣ ΘΕΟΣ! ΥΠΑΡΧΕΙ ΜΟΝΟ ΕΝΑΣ ΘΕΟΣ! (There is only one God) Πού μπορείς να πάς ώστε να απομακρυνθείς από το Θεό; Ο Θεός γεμίζει κάθετόπο και χρόνο. Δεν υπάρχει τόπος χωρίς να είναι εκεί ο Θεός. Ο Θεός μίλησε μέσα

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ Ενότητα 9: Η ΙΔΙΑΙΤΕΡΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΟΥ ΜΟΝΙΣΜΟΥ ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Α.Ε.Α.Θ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΙΕΡΑΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

Είναι τα πράγματα όπως τα αντιλαμβανόμαστε με τις αισθήσεις μας;

Είναι τα πράγματα όπως τα αντιλαμβανόμαστε με τις αισθήσεις μας; Είναι τα πράγματα όπως τα αντιλαμβανόμαστε με τις αισθήσεις μας; Εμείς που αντιλαμβανόμαστε είμαστε όλοι φτιαγμένοι από το ίδιο υλικό; Πώς βρεθήκαμε σ αυτόν τον κόσμο; Ο θάνατός μας σημαίνει το τέλος ή

Διαβάστε περισσότερα

Η θεολογική διδασκαλία της προς Εβραίους. Οι βασικές θέσεις και οι ιδιαιτερότητες της επιστολής σε σχέση με τα υπόλοιπα βιβλία της Κ.Δ.

Η θεολογική διδασκαλία της προς Εβραίους. Οι βασικές θέσεις και οι ιδιαιτερότητες της επιστολής σε σχέση με τα υπόλοιπα βιβλία της Κ.Δ. Η θεολογική διδασκαλία της προς Εβραίους Οι βασικές θέσεις και οι ιδιαιτερότητες της επιστολής σε σχέση με τα υπόλοιπα βιβλία της Κ.Δ. Διαπιστώσεις Α. Δεν εντοπίζονται άμεσοι φιλολογικοί δεσμοί με τους

Διαβάστε περισσότερα

(Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου)

(Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου) Εν αρχή ην ο Λόγος. (Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου) Στις νωπογραφίες της οροφής της Καπέλα Σιξτίνα φαίνεται να απεικονίζονται μέρη του ανθρώπινου σώματος, όπως ο εγκέφαλος,

Διαβάστε περισσότερα

Σαμπάλλα. Το κέντρο όπου η Θέληση του Θεού είναι γνωστή

Σαμπάλλα. Το κέντρο όπου η Θέληση του Θεού είναι γνωστή Σαμπάλλα Το κέντρο όπου η Θέληση του Θεού είναι γνωστή Σαμπάλλα Σαμπάλλα Από το κέντρο όπου η Θέληση του Θεού είναι γνωστή Ο σκοπός ας καθοδηγεί τις μικρές θελήσεις των ανθρώπων. Ο Σκοπός που οι Διδάσκαλοι

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΕΥΧΗ: Η ΠΗΓΗ ΤΩΝ ΑΓΑΘΩΝ Β ΤΟΜΟΣ (Το πρακτικό μέρος)

ΠΡΟΣΕΥΧΗ: Η ΠΗΓΗ ΤΩΝ ΑΓΑΘΩΝ Β ΤΟΜΟΣ (Το πρακτικό μέρος) ΕΚΔΟΣΕΙΣ «ΦΩΤΟΔΟΤΕΣ» - Κορυδαλλών 10 Κάντζα Αττικής 153 51 Phone: 210 6658 551 - Email: fotodotes@yahoo.gr ΠΡΟΣΕΥΧΗ: Η ΠΗΓΗ ΤΩΝ ΑΓΑΘΩΝ Β ΤΟΜΟΣ (Το πρακτικό μέρος) Συγγραφέας: Παπαδημητρακόπουλος Κωνσταντίνος

Διαβάστε περισσότερα

Να ιεραρχήσετε τα παρακάτω στάδια από τις φάσεις της θείας οικονομίας

Να ιεραρχήσετε τα παρακάτω στάδια από τις φάσεις της θείας οικονομίας ΜΑΘΗΜΑ 7 Ο Η ΠΑΡΟΥΣΙΑ ΤΟΥ ΘΕΟΥ ΣΤΗΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Να ιεραρχήσετε τα παρακάτω στάδια από τις φάσεις της θείας οικονομίας σύμφωνα με τη χρονική σειρά που πραγματοποιήθηκαν: 1. Προαναγγελία του Μεσσία

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΥΤΕΡΗ ΑΝΑΦΟΡΑ. Γι αυτό και εμείς, ενωμένοι με τους Αγγέλους και τους αγίους, διακηρύττουμε τη δόξα σου αναφωνώντας και λέγοντας (ψάλλοντας):

ΔΕΥΤΕΡΗ ΑΝΑΦΟΡΑ. Γι αυτό και εμείς, ενωμένοι με τους Αγγέλους και τους αγίους, διακηρύττουμε τη δόξα σου αναφωνώντας και λέγοντας (ψάλλοντας): ΔΕΥΤΕΡΗ ΑΝΑΦΟΡΑ 99. Παρ ότι η δεύτερη ευχή είναι συγκροτημένη με το προοίμιό της, μπορεί να χρησιμοποιηθεί και με άλλα προοίμια, ιδιαίτερα με εκείνα που σε περίληψη περιγράφουν το Μυστήριο της Σωτηρίας,

Διαβάστε περισσότερα

Οι τρεις Ιεράρχες και η Ελληνική φιλοσοφία

Οι τρεις Ιεράρχες και η Ελληνική φιλοσοφία Οι τρεις Ιεράρχες και η Ελληνική φιλοσοφία (π. Γεωργίου Δ. Μεταλληνού, Ομοτ. Καθηγητού Παν/μίου Αθηνών [ ] Είναι, βέβαια, αδύνατο να κατανοηθεί με πληρότητα και ακρίβεια η στάση αυτή των Τριών Ιεραρχών

Διαβάστε περισσότερα

Η δημιουργία του ανθρώπου

Η δημιουργία του ανθρώπου Η δημιουργία του ανθρώπου Στο τέλος της έκτης ημέρας, ο Θεός δημιουργεί τον άνθρωπο, ο οποίος υπήρξε το τελευταίο και το τελειότερο δημιούργημα του Θεού. Ψηφιδωτό από το Μονρεάλε της Σικελίας, 13ος αι.

Διαβάστε περισσότερα

Ποιος είναι ο Θεός κατά την πίστη του Χριστιανισμού. Διδ. Εν. 4

Ποιος είναι ο Θεός κατά την πίστη του Χριστιανισμού. Διδ. Εν. 4 Ποιος είναι ο Θεός κατά την πίστη του Χριστιανισμού Διδ. Εν. 4 Ο Θεός είναι άγνωστος στην ουσία του και γνωστός με τις ενέργειές του στον κόσμο όλα τα όντα γιατί δίνει την ύπαρξη σε αυτά Ενέργειες= Θεϊκές

Διαβάστε περισσότερα

Η Παύλεια Θεολογία. Ανθρωπολογία. Αικατερίνη Τσαλαμπούνη Επίκουρη Καθηγήτρια Τμήμα Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογία

Η Παύλεια Θεολογία. Ανθρωπολογία. Αικατερίνη Τσαλαμπούνη Επίκουρη Καθηγήτρια Τμήμα Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογία ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Η Ανθρωπολογία Αικατερίνη Τσαλαμπούνη Επίκουρη Καθηγήτρια Τμήμα Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογία Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΟΙΜΙΟ ΚΟΙΝΟ 1 Η αποκατάσταση των πάντων διά του Ιησού Χριστού

ΠΡΟΟΙΜΙΟ ΚΟΙΝΟ 1 Η αποκατάσταση των πάντων διά του Ιησού Χριστού ΠΡΟΟΙΜΙΟ ΚΟΙΝΟ 1 Η αποκατάσταση των πάντων διά του Ιησού Χριστού 72. Το προοίμιο που ακολουθεί χρησιμοποιείται στις Λειτουργίες που είτε δεν Θεέ παντοδύναμε και αιώνιε, Δι αυτού ευδόκησες να αποκαταστήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Σέλλινγκ (Friedrich Wilhelm Joseph Schelling )

Σέλλινγκ (Friedrich Wilhelm Joseph Schelling ) FRIEDRICH W. SCELLING ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΑ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑΤΑ 1 Σέλλινγκ (Friedrich Wilhelm Joseph Schelling 1775-1854) (ΜΕΡΙΚΑ ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΑ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑΤΑ*) Από το φιλοσοφικό έργο του Σέλλινγκ "Η ΟΥΣΙΑ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ"

Διαβάστε περισσότερα

Σε παρακαλούμε, λοιπόν, Κύριε: το ίδιο Πανάγιο Πνεύμα ας ευδοκήσει να αγιάσει τα δώρα αυτά, 118. Ενώνει τα χέρια, τα επιθέτει στα Δώρα και λέει:

Σε παρακαλούμε, λοιπόν, Κύριε: το ίδιο Πανάγιο Πνεύμα ας ευδοκήσει να αγιάσει τα δώρα αυτά, 118. Ενώνει τα χέρια, τα επιθέτει στα Δώρα και λέει: ΤΕΤΑΡΤΗ ΑΝΑΦΟΡΑ 116. Το προοίμιο της παρακάτω Ευχαριστιακής ευχής δεν επιτρέπεται να αντικατασταθεί με άλλο, διότι συνολικά παρουσιάζει σε περίληψη την ιστορία της σωτηρίας μας. Ο Κύριος να είναι μαζί

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΧΕΣ ΑΠΟΛΥΣΗΣ ΣΤΟ ΤΕΛΟΣ ΤΗΣ ΘΕΙΑΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΚΑΙ ΔΕΗΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΟΥ ΛΑΟΥ. Α. Στις Ακολουθίες Περιόδου

ΕΥΧΕΣ ΑΠΟΛΥΣΗΣ ΣΤΟ ΤΕΛΟΣ ΤΗΣ ΘΕΙΑΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΚΑΙ ΔΕΗΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΟΥ ΛΑΟΥ. Α. Στις Ακολουθίες Περιόδου ΕΥΧΕΣ ΑΠΟΛΥΣΗΣ ΣΤΟ ΤΕΛΟΣ ΤΗΣ ΘΕΙΑΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΚΑΙ ΔΕΗΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΟΥ ΛΑΟΥ ΕΠΙΣΗΜΕΣ ΕΥΧΕΣ ΑΠΟΛΥΣΗΣ Τις παρακάτω ευχές ο λειτουργός δύναται, ελεύθερα, να τις χρησιμοποιήσει στο τέλος της θείας Λειτουργίας

Διαβάστε περισσότερα

Αρχή και Πορεία του Κόσμου (Χριστιανική Κοσμολογία) Διδ. Εν. 9

Αρχή και Πορεία του Κόσμου (Χριστιανική Κοσμολογία) Διδ. Εν. 9 Αρχή και Πορεία του Κόσμου (Χριστιανική Κοσμολογία) Διδ. Εν. 9 Κόσμος Κόσμημα δηλ. στολίδι, που χαρακτηρίζεται από την ποικιλία, την τάξη και την αρμονία Φυσικός κόσμος μακρόκοσμος μικρόκοσμος Πως έγινε

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι το Άγιο Πνεύμα. Διδ. Εν. 8

Τι είναι το Άγιο Πνεύμα. Διδ. Εν. 8 Τι είναι το Άγιο Πνεύμα Διδ. Εν. 8 Κεντρικό γεγονός στη ζωή της Εκκλησίας Το Άγιο Πνεύμα επιφοίτησε στους αποστόλους και παραμένει στην Εκκλησία ως Παράκλητος, για να καθοδηγεί τους πιστούς «Εἰς πᾶσαν

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 11 Ο Η ΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ 11 Ο Η ΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑ 11 Ο Η ΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, 3, 4 και 5, επιλέγοντας τη σωστή απάντηση, σύμφωνα με τη διδασκαλία της Εκκλησίας, από τις αντίστοιχες φράσεις α, β,

Διαβάστε περισσότερα

GEORGE BERKELEY ( )

GEORGE BERKELEY ( ) 42 GEORGE BERKELEY (1685-1753) «Ο βασικός σκοπός του Berkeley δεν ήταν να αμφισβητήσει την ύπαρξη των εξωτερικών αντικειμένων, αλλά να υποστηρίξει την άποψη ότι τα πνεύματα ήταν τα μόνα ανεξάρτητα όντα,

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ήταν γύρω στον 11 ου αι. στα χρόνια του Αλέξιου Κομνηνού όταν στην Κωνσταντινούπολη ξέσπασε με νέα διαμάχη. Άνθρωποι των γραμμάτων και μη,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΕΙΚΟΝΑ. Άγιος Ιωάννης Δαμασκηνός

ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΕΙΚΟΝΑ. Άγιος Ιωάννης Δαμασκηνός ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΕΙΚΟΝΑ ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΕΙΚΟΝΑ Άγιος Ιωάννης Δαμασκηνός Εικόνα λοιπόν είναι ομοίωμα κάποιου και δείγμα και αποτύπωμα, που δείχνει στον εαυτό του το εικονιζόμενο, οπωσδήποτε όμως δεν μοιάζει εξ' ολοκλήρου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΠΤΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΑΔΑΜ Οι Πατέρες λένε ότι κατά την πτώση του ανθρώπου εσκοτίσθηκε ο νους του ανθρώπου. Εκσοτίσθη ο νους του Αδάμ.

ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΠΤΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΑΔΑΜ Οι Πατέρες λένε ότι κατά την πτώση του ανθρώπου εσκοτίσθηκε ο νους του ανθρώπου. Εκσοτίσθη ο νους του Αδάμ. ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΠΤΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΑΔΑΜ Οι Πατέρες λένε ότι κατά την πτώση του ανθρώπου εσκοτίσθηκε ο νους του ανθρώπου. Εκσοτίσθη ο νους του Αδάμ. Δεν ασχολούνται οι Πατέρες με τον Αδάμ ως Αδάμ, αλλά με τον νουν του

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΔΕΙΣΟΣ ΚΟΛΑΣΗ ΑΣΚΗΣΗ - ΣΩΤΗΡΙ

ΠΑΡΑΔΕΙΣΟΣ ΚΟΛΑΣΗ ΑΣΚΗΣΗ - ΣΩΤΗΡΙ ΠΑΡΑΔΕΙΣΟΣ ΚΟΛΑΣΗ ΑΣΚΗΣΗ - ΣΩΤΗΡΙ Στα κυριότερα θρησκεύματ 15 ο ΓΕΛ Θεσσαλονίκης Διερευνητική Εργασία της Β Λυκείου ΓΕΝΙΚ Α Χριστιανισμός, ονομάζεται το θρησκευτικό σύστημα πίστης, το οποίο αναγνωρίζει

Διαβάστε περισσότερα

Πατήρ Αβραάμ Μάθημα - Τρία Η ζωή του Αβραάμ: Σύγχρονη εφαρμογή. Οδηγός μελέτης

Πατήρ Αβραάμ Μάθημα - Τρία Η ζωή του Αβραάμ: Σύγχρονη εφαρμογή. Οδηγός μελέτης Πατήρ Αβραάμ Μάθημα - Τρία Η ζωή του Αβραάμ: Σύγχρονη εφαρμογή Οδηγός μελέτης Περιεχόμενα Περίγραμμα Ένα περίγραμμα του μαθήματος, Σημειώσεις Το περίγραμμα το μαθήματος; με αποσπάσματα και περιλήψεις του

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΙΤΗ ΑΝΑΦΟΡΑ. Ας υψώσουμε τις καρδιές μας. Είναι στραμμένες προς τον Κύριο. Ας ευχαριστήσουμε τον Κύριο τον Θεό μας. Άξιο και δίκαιο.

ΤΡΙΤΗ ΑΝΑΦΟΡΑ. Ας υψώσουμε τις καρδιές μας. Είναι στραμμένες προς τον Κύριο. Ας ευχαριστήσουμε τον Κύριο τον Θεό μας. Άξιο και δίκαιο. 107. Ο Κύριος να είναι μαζί σας. Και με το πνεύμα σου. ΤΡΙΤΗ ΑΝΑΦΟΡΑ Ας υψώσουμε τις καρδιές μας. Είναι στραμμένες προς τον Κύριο. Ας ευχαριστήσουμε τον Κύριο τον Θεό μας. Άξιο και δίκαιο. Ακολουθεί το

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 12: Ο ΟΝΤΟΛΟΓΙΚΟΣ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑΣ ΤΗΣ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗΣ ΗΘΙΚΗΣ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 12: Ο ΟΝΤΟΛΟΓΙΚΟΣ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑΣ ΤΗΣ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗΣ ΗΘΙΚΗΣ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ Ενότητα 12: Ο ΟΝΤΟΛΟΓΙΚΟΣ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑΣ ΤΗΣ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗΣ ΗΘΙΚΗΣ ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 18: ΤΑ ΔΟΓΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΩΣ ΔΕΙΚΤΕΣ ΖΩΗΣ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 18: ΤΑ ΔΟΓΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΩΣ ΔΕΙΚΤΕΣ ΖΩΗΣ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ Ενότητα 18: ΤΑ ΔΟΓΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΩΣ ΔΕΙΚΤΕΣ ΖΩΗΣ ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα

Είπε ο Θεός: «Ας δημιουργήσουμε τον άνθρωπο σύμφωνα με την εικόνα τη δική μας κι έτσι που να μπορεί να μας μοιάσει κι ας εξουσιάζει τα ψάρια της

Είπε ο Θεός: «Ας δημιουργήσουμε τον άνθρωπο σύμφωνα με την εικόνα τη δική μας κι έτσι που να μπορεί να μας μοιάσει κι ας εξουσιάζει τα ψάρια της Η δημιουργία του ανθρώπου Θεϊκή προέλευση του ανθρώπου Είπε ο Θεός: «Ας δημιουργήσουμε τον άνθρωπο σύμφωνα με την εικόνα τη δική μας κι έτσι που να μπορεί να μας μοιάσει κι ας εξουσιάζει τα ψάρια της θάλασσας,

Διαβάστε περισσότερα

Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα»

Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα» Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα» Α] Ασκήσεις κλειστού τύπου (Σωστό Λάθος) Για τον Πλάτωνα οι καθολικές έννοιες, τα «καθόλου», δεν είναι πράγματα ξεχωριστά

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 14: ΟΙ ΕΝΤΟΛΕΣ ΤΟΥ ΘΕΟΥ ΩΣ ΘΕΙΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΕΣ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 14: ΟΙ ΕΝΤΟΛΕΣ ΤΟΥ ΘΕΟΥ ΩΣ ΘΕΙΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΕΣ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ Ενότητα 14: ΟΙ ΕΝΤΟΛΕΣ ΤΟΥ ΘΕΟΥ ΩΣ ΘΕΙΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΕΣ ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για

Διαβάστε περισσότερα

(άγιο μύρο / τριήμερη / ολόλευκα / κολυμβήθρας / κατάδυση) «Στο χρίσμα, ο ιερέας χρίει τον.. σ όλα τα μέρη του σώματός του με

(άγιο μύρο / τριήμερη / ολόλευκα / κολυμβήθρας / κατάδυση) «Στο χρίσμα, ο ιερέας χρίει τον.. σ όλα τα μέρη του σώματός του με ΜΑΘΗΜΑ 21 Ο ΤΑ ΜΥΣΤΗΡΙΑ ΤΟΥ ΒΑΠΤΙΣΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΧΡΙΣΜΑΤΟΣ Να ξαναγράψετε το κείμενο που ακολουθεί συμπληρώνοντας τα κενά με τις κατάλληλες λέξεις ή φράσεις που δίνονται στην παρένθεση. Σε κάθε κενό αντιστοιχεί

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΑΡΞΗ ΚΑΙ ΑΝΥΠΑΡΞΙΑ

ΥΠΑΡΞΗ ΚΑΙ ΑΝΥΠΑΡΞΙΑ ΥΠΑΡΞΗ ΚΑΙ ΑΝΥΠΑΡΞΙΑ Την έρευνα για τη φύση του την αρχίζει ο άνθρωπος θέτοντας στον εαυτό του την ερώτηση: «Ποιός είμαι; Τι είμαι;» Στην πορεία της αναζήτησης για την απάντηση, η ερώτηση διαφοροποιείται

Διαβάστε περισσότερα

22 ο ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΠΟΙΗΤΩΝ WORLD CONGRESS OF POETS ΛΑΡΙΣΑ, 29 ΙΟΥΝΙΟΥ ΕΩΣ 3 ΙΟΥΛΙΟΥ 2011 ΟΜΙΛΙΑ ΒΟΥΛΑΣ ΚΩΣΤΟΠΕΤΡΟΥ ΜΕ ΘΕΜΑ:

22 ο ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΠΟΙΗΤΩΝ WORLD CONGRESS OF POETS ΛΑΡΙΣΑ, 29 ΙΟΥΝΙΟΥ ΕΩΣ 3 ΙΟΥΛΙΟΥ 2011 ΟΜΙΛΙΑ ΒΟΥΛΑΣ ΚΩΣΤΟΠΕΤΡΟΥ ΜΕ ΘΕΜΑ: 22 ο ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΠΟΙΗΤΩΝ WORLD CONGRESS OF POETS ΛΑΡΙΣΑ, 29 ΙΟΥΝΙΟΥ ΕΩΣ 3 ΙΟΥΛΙΟΥ 2011 ΟΜΙΛΙΑ ΒΟΥΛΑΣ ΚΩΣΤΟΠΕΤΡΟΥ ΜΕ ΘΕΜΑ: «ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΜΗΝΥΜΑΤΑ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΔΗΜΗΤΡΗ ΚΑΚΑΛΙΔΗ» 1 Παγκόσμια

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΟΝΟΣ ΝΟΗΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ & ΔΙΑΚΕΚΡΙΜΕΝΗ ΕΠΙΔΟΣΗ

ΧΡΟΝΟΣ ΝΟΗΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ & ΔΙΑΚΕΚΡΙΜΕΝΗ ΕΠΙΔΟΣΗ Σελ.1 Μια σύνοψη του Βιβλίου (ΟΠΙΣΘΟΦΥΛΛΟ): Υπάρχει τεράστια διαφορά μεταξύ Νοημοσύνης και Λογικής. Λογική είναι οι γνώσεις και οι εμπειρίες από το παρελθόν. Η Λογική έχει σχέση με το μέρος εκείνο της

Διαβάστε περισσότερα

Αντιστοιχήστε ένα γράμμα της πρώτης στήλης με έναν αριθμό της δεύτερης στήλης (στη δεύτερη στήλη δύο επιλογές περισσεύουν).

Αντιστοιχήστε ένα γράμμα της πρώτης στήλης με έναν αριθμό της δεύτερης στήλης (στη δεύτερη στήλη δύο επιλογές περισσεύουν). ΜΑΘΗΜΑ 25 Ο ΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΓΑΜΟΥ Αντιστοιχήστε ένα γράμμα της πρώτης στήλης με έναν αριθμό της δεύτερης στήλης (στη δεύτερη στήλη δύο επιλογές περισσεύουν). ΣΤΗΛΗ Α ΣΤΗΛΗ Β α. «Κατ οίκον εκκλησία» 1.

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα: Θεός - φύση - άνθρωπος

Θέμα: Θεός - φύση - άνθρωπος Θέμα: Θεός - φύση - άνθρωπος Ομάδα: Αναγνωστοπούλου Μαργαρίτα Μαρίνου Τίνα Ξηρού Ελένη Υπεύθυνοι καθηγητές: Παναγιώτης Ανδριόπουλος (θεολόγος) Εμμανουέλα Φραγκουλοπούλου (πληροφορικής) Σχέση θεολογίας-οικολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗ

ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗ Ενότητα 6: ΤΑ ΜΥΣΤΗΡΙΑ ΣΤΗ ΖΩΗ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Πρόγραμμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΤΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΩΝ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΩΝ. (Επιλεγόμενο Μάθημα - Χειμερινού Εξαμήνου 2013)

ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΤΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΩΝ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΩΝ. (Επιλεγόμενο Μάθημα - Χειμερινού Εξαμήνου 2013) ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΤΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΩΝ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΩΝ (Επιλεγόμενο Μάθημα - Χειμερινού Εξαμήνου 2013) Διδάσκων: Αθ. Στογιαννίδης - Λέκτορας 6η εβδοµάδα: Η Φιλοσοφία της Παιδείας στην ορθόδοξη

Διαβάστε περισσότερα

Αισθητική φιλοσοφία της τέχνης και του ωραίου

Αισθητική φιλοσοφία της τέχνης και του ωραίου Αισθητική φιλοσοφία της τέχνης και του ωραίου Αικατερίνη Καλέρη, Αν. Καθηγήτρια το μάθημα Αισθητική διδάσκεται στο 4ο έτος, Ζ εξάμηνο εισάγει στις κλασσικές έννοιες και θεωρίες της φιλοσοφίας της τέχνης

Διαβάστε περισσότερα

Ελευθερία και Θεότητα στην αρχαιοελληνική σκέψη και στους Πατέρες

Ελευθερία και Θεότητα στην αρχαιοελληνική σκέψη και στους Πατέρες Ορθόδοξη Ομάδα Δογματικής Έρευνας Δογματικά θέματα Γνώση εν προσώπω και Ελευθερία // Γνώση εν προσώπω και Αγάπη Ελευθερία και Θεότητα στην αρχαιοελληνική σκέψη και στους Πατέρες Β. Μπακούρος Η Χριστιανική

Διαβάστε περισσότερα

Θεός και Σύμπαν. Source URL:

Θεός και Σύμπαν. Source URL: Θεός και Σύμπαν Source URL: http://ghz.gr/forum Θεός και Σύμπαν Source URL: http://ghz.gr/forum Η ύπαρξη τού Θεού και η σχέση του με το σύμπαν, είναι ένα θέμα που απασχολεί πλήθος ανθρώπων σήμερα. Ο Θεός

Διαβάστε περισσότερα

Βασισμένοι στην αποκάλυψη του Θεού 3 η Διάλεξη από τη σειρά μαθημάτων: «Διαμορφώνοντας τη θεολογία σου» Οδηγός μελέτης.

Βασισμένοι στην αποκάλυψη του Θεού 3 η Διάλεξη από τη σειρά μαθημάτων: «Διαμορφώνοντας τη θεολογία σου» Οδηγός μελέτης. 1 Βασισμένοι στην αποκάλυψη του Θεού 3 η Διάλεξη από τη σειρά μαθημάτων: «Διαμορφώνοντας τη θεολογία σου» Οδηγός μελέτης Περιεχόμενα Σχεδιάγραμμα Ένα σχεδιάγραμμα του μαθήματος Σημειώσεις Ένα πρότυπο που

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1

ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1 ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1 Στο σημείο αυτό του οδοιπορικού γνωριμίας με τις διάφορες μεθόδους αυτογνωσίας θα συναντήσουμε την Αστρολογία και θα μιλήσουμε για αυτή. Θα ερευνήσουμε δηλαδή

Διαβάστε περισσότερα

Λίγα λόγια για την προσευχή με το κομποσχοίνι.

Λίγα λόγια για την προσευχή με το κομποσχοίνι. Λίγα λόγια για την προσευχή με το κομποσχοίνι. Το κομποσχοίνι είναι φτιαγμένο για να κάνουμε προσευχή. Δεν είναι διακοσμητικό, ούτε κάτι μαγικό. Είναι όπλο ιερό, μας υπενθυμίζει την προσευχή την οποία

Διαβάστε περισσότερα

Η ΚΟΙΝΗ ΓΙΟΡΤΗ. Σκηνή 1 η

Η ΚΟΙΝΗ ΓΙΟΡΤΗ. Σκηνή 1 η ΠΡΟΣΩΠΑ Μέγας Βασίλειος Γρηγόριος ο Θεολόγος Ιωάννης ο Χρυσόστομος Μαυρόπους Ιωάννης Βασιλίτης 1 ος Βασιλίτης 2 ος Βασιλίτης 3 ος Γρηγορίτης 1 ος Γρηγορίτης 2 ος Γρηγορίτης 3 ος Ιωαννίτης 1 ος Ιωαννίτης

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙ ΟΝΟΜΑΖΟΥΜΕ ΓΝΩΣΗ; ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ; Το ερώτημα για το τι είναι η γνώση (τι εννοούμε όταν λέμε ότι κάποιος γνωρίζει κάτι ή ποια

ΤΙ ΟΝΟΜΑΖΟΥΜΕ ΓΝΩΣΗ; ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ; Το ερώτημα για το τι είναι η γνώση (τι εννοούμε όταν λέμε ότι κάποιος γνωρίζει κάτι ή ποια 18 ΤΙ ΟΝΟΜΑΖΟΥΜΕ ΓΝΩΣΗ; ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ; Το ερώτημα για το τι είναι η γνώση (τι εννοούμε όταν λέμε ότι κάποιος γνωρίζει κάτι ή ποια χαρακτηριστικά αποδίδουμε σε ένα πρόσωπο το οποίο λέμε

Διαβάστε περισσότερα

Η ΓΥΝΑΙΚΕΙΑ ΟΨΗ ΜΕΣΑ ΣΤΗ ΦΥΣΗ

Η ΓΥΝΑΙΚΕΙΑ ΟΨΗ ΜΕΣΑ ΣΤΗ ΦΥΣΗ Η ΓΥΝΑΙΚΕΙΑ ΟΨΗ ΜΕΣΑ ΣΤΗ ΦΥΣΗ Τα τραγούδια των ανθρώπων μιλούσαν και μιλούν πάντα για τη μαγεία της γυναίκας. Μιλούν και τραγουδούν, άλλοτε με χαρά κι άλλοτε με θλίψη και με καημό, για τον ρόλο που η γυναίκα

Διαβάστε περισσότερα

Αγάπη: όχι ευκαιρία για καλή πράξη, αλλά

Αγάπη: όχι ευκαιρία για καλή πράξη, αλλά Αγάπη: όχι ευκαιρία για καλή πράξη, αλλά π. Αλέξανδρου Σμέμαν Η επόμενη Κυριακή ονομάζεται Κυριακή της Απόκρεω γιατί στη διάρκεια της εβδομάδας που ακολουθεί αρχίζει μια περιορισμένη νηστεία αποχή κρέατος»

Διαβάστε περισσότερα

Θ.Ε. 1 ΘΕΟΣ, ΘΕ1.1: Αποκάλυψη (αποκάλυψη, δημιουργία, βίωμα, λύτρωση, αθεΐα) 1.2 ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ (2 ο δίωρο) Προσδοκώμενα Μαθησιακά Αποτελέσματα

Θ.Ε. 1 ΘΕΟΣ, ΘΕ1.1: Αποκάλυψη (αποκάλυψη, δημιουργία, βίωμα, λύτρωση, αθεΐα) 1.2 ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ (2 ο δίωρο) Προσδοκώμενα Μαθησιακά Αποτελέσματα Θ.Ε. 1 ΘΕΟΣ, ΘΕ1.1: Αποκάλυψη (αποκάλυψη, δημιουργία, βίωμα, λύτρωση, αθεΐα) 1.2 ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ (2 ο δίωρο) Προσδοκώμενα Μαθησιακά Αποτελέσματα Οι μαθητές/μαθήτριες να: - αναλύουν τη χριστιανική διδασκαλία

Διαβάστε περισσότερα

Δημιουργώντας μια Συστηματική Θεολογία

Δημιουργώντας μια Συστηματική Θεολογία Ερωτήσεις Επανάληψης 1 Οι Θεολογικές Δηλώσεις στην Συστηματική Θεολογία Διάλεξη Τρίτη από την σειρά Δημιουργώντας μια Συστηματική Θεολογία Οδηγός Μελέτης Περιεχόμενα Περίγραμμα Ένα περίγραμμα του μαθήματος,

Διαβάστε περισσότερα

Πώς οι Πατέρες αντιμετώπισαν τους αιρετικούς.

Πώς οι Πατέρες αντιμετώπισαν τους αιρετικούς. Πώς οι Πατέρες αντιμετώπισαν τους αιρετικούς. του Πρωτοπρεσβύτερου Ιωάννου. Ρωμανίδου ( ) από το βιβλίο Πατερική Θεολογία Εκδόζεις Παρακαηαθήκη Περί της εννοίας του δόγματος Οι Πατέρες τονίζουν ότι η σωτηρία

Διαβάστε περισσότερα

Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1

Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1 Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1 α) Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, 3, 4 και 5 επιλέγοντας τη σωστή απάντηση, σύμφωνα με τη διδασκαλία της Εκκλησίας,

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 5: Οι διαστάσεις της ηθικής. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 5: Οι διαστάσεις της ηθικής. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ Ενότητα 5: Οι διαστάσεις της ηθικής ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Χριστιανική Γραμματεία Ι

Χριστιανική Γραμματεία Ι Χριστιανική Γραμματεία Ι Ενότητα 1-A11: Αλεξανδρινή θεολογία Αναστάσιος Γ. Μαράς, Δρ Θ. Πρόγραμμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα

Διδάσκοντες: Β. Τσελφές, Α. Παρούση. Επιμέλεια: Βλαχοδημητράκου Δήμητρα Τζιμπλάκη Αντωνία Παππά Ιωάννα Σπάρταλη Αργυρώ

Διδάσκοντες: Β. Τσελφές, Α. Παρούση. Επιμέλεια: Βλαχοδημητράκου Δήμητρα Τζιμπλάκη Αντωνία Παππά Ιωάννα Σπάρταλη Αργυρώ Διδάσκοντες: Β. Τσελφές, Α. Παρούση Επιμέλεια: Βλαχοδημητράκου Δήμητρα Τζιμπλάκη Αντωνία Παππά Ιωάννα Σπάρταλη Αργυρώ Αυτοσχεδιασμός Τίτλος: Και ξαφνικά όλα αλλάζουν Υπόθεση: Πρωταγωνίστρια της σκηνής

Διαβάστε περισσότερα

Οι πυραμίδες είναι τάφοι για τους βασιλιάδες της Αιγύπτου, τους Φαραώ. Σκοπός της πυραμίδας ήταν να «στεγάσει» το νεκρό Φαραώ κατά τη διάρκεια της

Οι πυραμίδες είναι τάφοι για τους βασιλιάδες της Αιγύπτου, τους Φαραώ. Σκοπός της πυραμίδας ήταν να «στεγάσει» το νεκρό Φαραώ κατά τη διάρκεια της ΑΙΓΥΠΤΟΣ ΠΥΡΑΜΙΔΕΣ Οι πυραμίδες είναι τάφοι για τους βασιλιάδες της Αιγύπτου, τους Φαραώ. Σκοπός της πυραμίδας ήταν να «στεγάσει» το νεκρό Φαραώ κατά τη διάρκεια της μεταθανάτιας ζωής του. Οι αρχαιολόγοι

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 25: Ο ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΤΟΥ ΦΟΝΤΑΜΕΝΤΑΛΙΣΜΟΥ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 25: Ο ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΤΟΥ ΦΟΝΤΑΜΕΝΤΑΛΙΣΜΟΥ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ Ενότητα 25: Ο ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΤΟΥ ΦΟΝΤΑΜΕΝΤΑΛΙΣΜΟΥ ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΔΡΟΓΥΝΟ: Η ΘΕΣΗ ΚΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΑΝΔΡΟΓΥΝΟ: Η ΘΕΣΗ ΚΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ Το ερωτικό παιχνίδι του άντρα και της γυναίκας είναι μια μικρή εκδήλωση του παιχνιδιού όλης της ζωής. Το ζευγάρι γνωρίζει και ζει τους κραδασμούς που το διαπερνούν, συμμετέχοντας έτσι στις δονήσεις του

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 1: Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΗΘΙΚΗΣ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 1: Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΗΘΙΚΗΣ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ Ενότητα 1: Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΗΘΙΚΗΣ ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό υλικό,

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:Lazarus Διασκευή:SarahS. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children www.m1914.org

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΟΣ ΚΑΙ ΚΟΣΜΟΣ ΣΤΗ ΣΚΕΨΗ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΩΝ

ΘΕΟΣ ΚΑΙ ΚΟΣΜΟΣ ΣΤΗ ΣΚΕΨΗ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΩΝ ΘΕΟΣ ΚΑΙ ΚΟΣΜΟΣ ΣΤΗ ΣΚΕΨΗ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΩΝ Οι θεολογικοί στοχασμοί και η προσέγγισή τους σε σχέση με το θείο, σύμφωνα με τον Ηράκλειτο, τους Στωικούς φιλοσόφους, τον Πλάτωνα και τον Αριστοτέλη

Διαβάστε περισσότερα

"ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΑ ΤΗΣ ΚΟΣΜΟΘΕΩΡΙΑΣ" του Δημητρίου Α. Φιλάρετου

ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΑ ΤΗΣ ΚΟΣΜΟΘΕΩΡΙΑΣ του Δημητρίου Α. Φιλάρετου Παρουσίαση βιβλίου από τον Κ. Γ. Νικολουδάκη, Δεκ. 2015 Ιαν. 2016 "ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΑ ΤΗΣ ΚΟΣΜΟΘΕΩΡΙΑΣ" του Δημητρίου Α. Φιλάρετου Υπότιτλος στο εξώφυλλο: -ΤΟ ΚΥΡΟΣ ΤΟΥ ΟΡΘΟΥ ΛΟΓΟΥ -Ο ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΙΚΟΣ ΚΑΙ Ο ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΙΚΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΘΕΙΑ ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΑ ΩΣ ΦΑΝΕΡΩΣΗ ΤΩΝ ΓΕΓΟΝΟΤΩΝ ΤΗΣ ΘΕΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ (Μέρος 1 ο )

Η ΘΕΙΑ ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΑ ΩΣ ΦΑΝΕΡΩΣΗ ΤΩΝ ΓΕΓΟΝΟΤΩΝ ΤΗΣ ΘΕΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ (Μέρος 1 ο ) 1 Η ΘΕΙΑ ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΑ ΩΣ ΦΑΝΕΡΩΣΗ ΤΩΝ ΓΕΓΟΝΟΤΩΝ ΤΗΣ ΘΕΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ (Μέρος 1 ο ) Ι.) Η θεμελιακή αφετηρία της Εκκλησίας Η Εκκλησία από την πρώτη στιγμή της ιστορικής της φανέρωσης, είναι μια κοινότητα λατρευτική,

Διαβάστε περισσότερα

Η Ανάληψη. Σήμερα θα μιλήσουμε για τον Θεό, την Ανώτερη Εξουσία.

Η Ανάληψη. Σήμερα θα μιλήσουμε για τον Θεό, την Ανώτερη Εξουσία. Η Ανάληψη Όπως αποκαλύφθηκε στον Μάρσαλ Βιάν Σάμμερς στης 16 Απριλίου 2011 στο Μπόλντερ, Κολοράντο ΗΠΑ Σήμερα θα μιλήσουμε για τον Θεό, την Ανώτερη Εξουσία. Η Ανώτερη Εξουσία σου μιλά τώρα, μιλώντας μέσω

Διαβάστε περισσότερα

Η ΝΟΗΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ: Η Σχετικότητα και ο Χρονισμός της Πληροφορίας Σελ. 1

Η ΝΟΗΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ: Η Σχετικότητα και ο Χρονισμός της Πληροφορίας Σελ. 1 Η ΝΟΗΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ: Η Σχετικότητα και ο Χρονισμός της Πληροφορίας Σελ. 1 Μια σύνοψη του Βιβλίου (ΟΠΙΣΘΟΦΥΛΛΟ): Η πλειοψηφία θεωρεί πως η Νόηση είναι μια διεργασία που συμβαίνει στον ανθρώπινο εγκέφαλο.

Διαβάστε περισσότερα

Πατρ τ ιάρχης Αλ εξα εξ νδρείας ένας από τους πέντε μεγάλους Πατέρες της Ανατολικής Εκκλησίας

Πατρ τ ιάρχης Αλ εξα εξ νδρείας ένας από τους πέντε μεγάλους Πατέρες της Ανατολικής Εκκλησίας Ο Μέγας Αθανάσιος: αγωνιστής της ορθής πίστης Πατριάρχης Αλεξανδρείας Πατριάρχης Αλεξανδρείας ένας από τους πέντε μεγάλους Πατέρες της Ανατολικής Εκκλησίας των πρώτων χριστιανικών αιώνων (Μέγας Αθανάσιος,

Διαβάστε περισσότερα

Η Ουράνια Γλώσσα. (The heavenly language)

Η Ουράνια Γλώσσα. (The heavenly language) Η Ουράνια Γλώσσα (The heavenly language) 'Εχετε ταξιδέψει ποτέ σε μιά χώρα, όπου η γλώσσα είναι διαφορετική από τη δική σας; Μπορεί να μάθετε λίγο τη γλώσσα και ακόμα να είστε σε θέση να καταλαβαίνετε

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 21: Ο ΗΘΙΚΟΣ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΜΠΡΟΣΤΑ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ ΠΟΥ ΕΡΧΕΤΑΙ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 21: Ο ΗΘΙΚΟΣ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΜΠΡΟΣΤΑ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ ΠΟΥ ΕΡΧΕΤΑΙ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ Ενότητα 21: Ο ΗΘΙΚΟΣ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΜΠΡΟΣΤΑ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ ΠΟΥ ΕΡΧΕΤΑΙ ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

1. Στα αποστολικά χρόνια, η Θεία Ευχαριστία γινόταν διαφορετικά από τον τρόπο που έγινε τη βραδιά του Μυστικού Δείπνου.

1. Στα αποστολικά χρόνια, η Θεία Ευχαριστία γινόταν διαφορετικά από τον τρόπο που έγινε τη βραδιά του Μυστικού Δείπνου. ΜΑΘΗΜΑ 22 ο ΙΔΡΥΣΗ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ Θ.ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΑΣ Να χαρακτηρίσετε τις παρακάτω προτάσεις ως σωστές ή λανθασμένες, σύμφωνα με την ιστορία της αρχαίας Εκκλησίας, γράφοντας δίπλα στον αριθμό κάθε

Διαβάστε περισσότερα

< > Ο ΚΕΝΟΣ ΧΩΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ, ΤΟΥ ΟΠΟΙΟΥ Η ΕΞΗΓΗΣΗ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ΕΝΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΝΕΥΜΑ

< > Ο ΚΕΝΟΣ ΧΩΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ, ΤΟΥ ΟΠΟΙΟΥ Η ΕΞΗΓΗΣΗ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ΕΝΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΝΕΥΜΑ Κ. Γ. ΝΙΚΟΛΟΥΔΑΚΗΣ 1 < > Ο ΚΕΝΟΣ ΧΩΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ, ΤΟΥ ΟΠΟΙΟΥ Η ΕΞΗΓΗΣΗ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ΕΝΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΝΕΥΜΑ Επαναλαμβάνουμε την έκπληξή μας για τα τεράστια συμπλέγματα γαλαξιών, τις πιο μακρινές

Διαβάστε περισσότερα

Χριστιανική Γραμματεία ΙIΙ

Χριστιανική Γραμματεία ΙIΙ Χριστιανική Γραμματεία ΙIΙ Ενότητα 2-Δ Α7-8: Ησυχασμός Αναστάσιος Γ. Μαράς, Δρ Θ. Πρόγραμμα Διαχείρισης Εκκλησιαστικών Κειμηλίων Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

Οι εικόνες της Ανάστασης στην Ορθόδοξη Βυζαντινή Αγιογραφία

Οι εικόνες της Ανάστασης στην Ορθόδοξη Βυζαντινή Αγιογραφία Οι εικόνες της Ανάστασης στην Ορθόδοξη Βυζαντινή Αγιογραφία Η γιορτή της Ανάστασης του Κυρίου είναι η σημαντικότερη, η λαμπρότερη, η πιο χαρούμενη μέρα μέσα στον εορταστικό κύκλο της Χριστιανοσύνης. Και

Διαβάστε περισσότερα

Χρόνος καί αἰωνιότητα στόν Πλωτῖνο

Χρόνος καί αἰωνιότητα στόν Πλωτῖνο Χρόνος καί αἰωνιότητα στόν Πλωτῖνο Ενότητα: 6 η Ελένη Περδικούρη Τμήμα Φιλοσοφίας Ασκήσεις Ερωτήσεις: 1. Τα νοητά, τα «μέρη» του Νοῦ εκτός από ὀντολογική έχουν και γνωσιολογική προτεραιότητα, πώς το αιτιολογεί

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 11: ΑΥΤΟΝΟΜΙΑ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΝΟΜΙΑ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 11: ΑΥΤΟΝΟΜΙΑ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΝΟΜΙΑ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ Ενότητα 11: ΑΥΤΟΝΟΜΙΑ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΝΟΜΙΑ ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ Ενότητα 6: Ο ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΤΩΝ ΘΕΩΡΗΤΙΚΩΝ ΑΝΑΖΗΤΗΣΕΩΝ: ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΤΩΝ ΑΙΡΕΣΕΩΝ ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Α.Ε.Α.Θ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΙΕΡΑΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

4. Η τέχνη στο πλαίσιο της φιλοσοφίας του Χέγκελ για την ιστορία

4. Η τέχνη στο πλαίσιο της φιλοσοφίας του Χέγκελ για την ιστορία 4. Η τέχνη στο πλαίσιο της φιλοσοφίας του Χέγκελ για την ιστορία Α1. Ερωτήσεις γνώσης - κατανόησης 1. Πώς συλλαµβάνει ο Χέγκελ τη σχέση ιστορίας και πνεύµατος και ποιο ρόλο επιφυλάσσει στο πνεύµα; 2. Τι

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 8: ΟΙ ΒΟΗΘΗΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 8: ΟΙ ΒΟΗΘΗΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ Ενότητα 8: ΟΙ ΒΟΗΘΗΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΙΕΡΟ ΕΡΓΟ ΤΗΣ ΨΥΧΗΣ

ΤΟ ΙΕΡΟ ΕΡΓΟ ΤΗΣ ΨΥΧΗΣ Αν θέλαμε να ορίσουμε τι είναι το ρεύμα της ζωής, θα μπορούσαμε να το συνδέσουμε με πολλά πράγματα. Να το αναγνωρίσουμε στην άγνωστη δύναμη που κινεί τους γαλαξίες και τα ηλιακά συστήματα. Να το προσδιορίσουμε

Διαβάστε περισσότερα

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α.

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. Θέµατα & Ασκήσεις από: www.arnos.gr 2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22 ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σύµφωνα µε τη θεωρία του εµπειρισµού

Διαβάστε περισσότερα

Η ΜΥΣΤΗΡΙΩΔΗΣ ΜΟΡΦΗ ΤΟΥ ΜΕΛΧΙΣΕΔΕΚ

Η ΜΥΣΤΗΡΙΩΔΗΣ ΜΟΡΦΗ ΤΟΥ ΜΕΛΧΙΣΕΔΕΚ Η ΜΥΣΤΗΡΙΩΔΗΣ ΜΟΡΦΗ ΤΟΥ ΜΕΛΧΙΣΕΔΕΚ 1. Ιστορία της έρευνας 2. Ο Μελχισεδέκ στην Παλαιά Διαθήκη 3. Ο Μελχισεδέκ στην απόκρυφη γραμματεία 4. Ο Μελχισεδέκ στα χειρόγραφα του Κουμράν 5. Ο Μελχισεδέκ στους Φίλωνα

Διαβάστε περισσότερα

Πριν από πολλά χρόνια ζούσε στη Ναζαρέτ της Παλαιστίνης μια νεαρή κοπέλα, η Μαρία, ή Μαριάμ, όπως τη φώναζαν. Η Μαρία ήταν αρραβωνιασμένη μ έναν

Πριν από πολλά χρόνια ζούσε στη Ναζαρέτ της Παλαιστίνης μια νεαρή κοπέλα, η Μαρία, ή Μαριάμ, όπως τη φώναζαν. Η Μαρία ήταν αρραβωνιασμένη μ έναν Πριν από πολλά χρόνια ζούσε στη Ναζαρέτ της Παλαιστίνης μια νεαρή κοπέλα, η Μαρία, ή Μαριάμ, όπως τη φώναζαν. Η Μαρία ήταν αρραβωνιασμένη μ έναν άνδρα που τον έλεγαν Ιωσήφ. Οι γονείς της, ο Ιωακείμ και

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:M. Maillot Διασκευή:E. Frischbutter; Sarah S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children

Διαβάστε περισσότερα

Οικοδομώντας μια Συστηματική Θεολογία

Οικοδομώντας μια Συστηματική Θεολογία Οικοδομώντας μια Συστηματική Θεολογία Διάλεξη Τέταρτη Οι Δογματικές Θέσεις στην Συστηματική Θεολογία Δόγματα στην Συστηματικότητα 1 Οδηγός Μελέτης Περίγραμμα Ένα περίγραμμα του μαθήματος, Σημειώσεις Ένα

Διαβάστε περισσότερα

Πατρολογία Ι. Εισαγωγή στην Πατρολογία Γραµµατεία και Θεολογία των Πατέρων των τεσσάρων πρώτων αιώνων

Πατρολογία Ι. Εισαγωγή στην Πατρολογία Γραµµατεία και Θεολογία των Πατέρων των τεσσάρων πρώτων αιώνων ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Πατρολογία Ι. Εισαγωγή στην Πατρολογία Γραµµατεία και Θεολογία των Πατέρων των τεσσάρων πρώτων αιώνων Ενότητα 12: Οι Καππαδόκες Πατέρες

Διαβάστε περισσότερα

ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: ΚΑΤΑΝΟΩΝΤΑΣ ΤΑ ΠΡΑΓΜΑΤΑ ΕΝΟΤΗΤΑ ΔΕΥΤΕΡΗ: ΛΕΞΕΙΣ ΝΟΗΜΑ ΚΑΙ ΚΑΘΟΛΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ

ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: ΚΑΤΑΝΟΩΝΤΑΣ ΤΑ ΠΡΑΓΜΑΤΑ ΕΝΟΤΗΤΑ ΔΕΥΤΕΡΗ: ΛΕΞΕΙΣ ΝΟΗΜΑ ΚΑΙ ΚΑΘΟΛΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: ΚΑΤΑΝΟΩΝΤΑΣ ΤΑ ΠΡΑΓΜΑΤΑ ΕΝΟΤΗΤΑ ΔΕΥΤΕΡΗ: ΛΕΞΕΙΣ ΝΟΗΜΑ ΚΑΙ ΚΑΘΟΛΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ 1. Λέξεις και νόημα Η γλώσσα αποτελείται από λέξεις. Η λέξη είναι το μικρότερο τμήμα της γλώσσας

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα Προβληματισμού για τη συμμετοχή σε Τοπικό Επίπεδο

Θέματα Προβληματισμού για τη συμμετοχή σε Τοπικό Επίπεδο Θέματα Προβληματισμού για τη συμμετοχή σε Τοπικό Επίπεδο 1 ος ΑΞΟΝΑΣ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΘΕΜΑ 1 ο : Η καρδιά της Αποστολής μάς οδηγεί σε μια νέα γη «Η ιστορία της Πνευματικότητάς μας είναι πράγματι απλή. Είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΙΑΣ ΦΙΛΟΘΕΗΣ 19-21, ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ FAX: ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ

ΑΓΙΑΣ ΦΙΛΟΘΕΗΣ 19-21, ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ FAX: ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΑΓΙΑΣ ΦΙΛΟΘΕΗΣ 19-21, 105 56 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ. 2103352364 FAX: 2103237654 www.iaath.gr, E-Mail: ipe.iaath@gmail.com ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ 5 Η ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

-17 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

-17 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ -17 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Θέμα: «Θανάτου εορτάζουμε νέκρωσιν...» (κεφ.12) Σχολείο:Περιφερειακό Λύκειο Αγίου Χαραλάμπους, Έμπα Τάξη:Α Λυκείου Καθηγητής:Νικόλαος Καραμπάς Π.Μ.Π.: 16951 Α Σκοπός: Να αντιληφθούν

Διαβάστε περισσότερα

Θεία Αποκάλυψη. Από OrthodoxWiki

Θεία Αποκάλυψη. Από OrthodoxWiki Θεία Αποκάλυψη Από OrthodoxWiki Θεία Αποκάλυψη ή απλώς Αποκάλυψη, ονομάζεται στη ορθόδοξη θεολογία "οι ενέργειες του Θεού, μέσω των οποίων γνωστοποιεί στα λογικά δημιουργήματα, τα μυστήρια της υπάρξεως,

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:Lazarus Διασκευή:SarahS. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children www.m1914.org

Διαβάστε περισσότερα