Διδάσκων : Αργύρης Καραπέτσας Καθηγητής Νευροψυχολογίας Νευρογλωσσολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Διδάσκων : Αργύρης Καραπέτσας Καθηγητής Νευροψυχολογίας Νευρογλωσσολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας"

Transcript

1 Διδάσκων : Αργύρης Καραπέτσας Καθηγητής Νευροψυχολογίας Νευρογλωσσολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας

2 Αναπτυξιακή Δυσγραφία Η νευροφυσιολογία της αναπτυξιακής δυσγραφίας έχει πάρει πολλά από μελέτες επί των ενηλίκων με επίκτητη δυσγραφία. Η γραφή φαίνεται να διαταράσσεται μετά από βλάβες στο αριστερό ημισφαίριο (γλωσσικές περιοχές), αμφίπλευρα στους οπτικο - κρόταφο βρεγματικούς λοβούς και στα αισθητηριο-κινητήρια αριστερά πεδία (Luria, 1966). Επομένως η γραφή ενεργοποιεί πολλές εγκεφαλικές περιοχές. Η κατάκτησή της γίνεται μόνο όταν έχουν ωριμάσει οι υπεύθυνες εγκεφαλικές περιοχές. (Myklebust, 1973). Τα παιδιά που θα παρουσιάσουν διαταραχές γραφής θα εκδηλώσουν, από νωρίς ηλικιακά, 2

3 Αναπτυξιακή Δυσγραφία γραφοκινητικές δυσκολίες στην γραφή (ευανάγνωστα γράμματα, ποιότητα γραφής, χωρική παρουσίαση, τονισμός, κεφαλαία - μικρά κλπ.), ή φωνολογικές - γλωσσολογικές δυσκολίες (γραμματική, διαμόρφωση προτάσεων, συλλαβισμό κλπ) ή και τα δύο προηγούμενα ή αργότερα εμφάνιση σημασιολογικών και δόμηση της γραφής προβλημάτων. 3

4 Αναπτυξιακή Δυσγραφία Η κατάκτηση της αφηρημένης γραφής (χαρακτήρας γραφής, ηθικά θέματα κλπ.), οντογενετικά αποτελεί το ανώτατο στάδιο ανάπτυξης της γραπτής γλώσσας. Μάλιστα, έχει υποστηριχθεί ότι η ωρίμανση των μετωπιαίων λοβών να παίζει αποφασιστικό ρόλο για τα τυπικά χαρακτηριστικά της αφηρημένης γραφής (κατανόηση των λέξεων και γεγονότων, χρήση μεταφορών αναλογιών, παροιμιών, παραδειγμάτων, παραβολών κλπ.). Τα παιδιά που εμφανίζουν σημασιολογική δυσγραφία έχουν μετωπιαίες δυσλειτουργίες. Αυτές μπορεί να είναι διάφορης αιτιολογίας (προγεννητικής ή γενετικής φύσης). Στην αρχή της σχολικής τους σταδιοδρομίας μπορεί να παρουσιάσουν δυσκολίες, όμως μετά γίνονται πολύ καλοί μαθητές. 4

5 Αναπτυξιακή Δυσγραφία Φαίνεται ότι η αρχή Kennard (ότι αν είναι να έχει κάποιος βλάβη στον εγκέφαλο, είναι καλύτερα να την έχει νωρίς στην ζωή του στην προκειμένη περίπτωση να είναι σωστή την στιγμή που μια πρώιμη νευρολογική βλάβη φαίνεται να μην έχει επιπτώσεις στην συμπεριφορά του παιδιού επειδή υπάρχει ανάπτυξη - μετατροπή - αλλαγή της νευρολογικής δομής (Καραπέτσας, Α.Β., 1988). 5

6 Αναπτυξιακή Δυσγραφία Οι γενετικές μελέτες δεν έχουν δείξει ένα υπεύθυνο χρωμόσωμα για τις δυσγραφίες. Όμως παιδιά με ΧΧΨ παρουσιάζουν εμφανείς δυσγραφίες. Η συλλαβιστική δυσγραφία υποστηρίζεται να προέρχεται από γενετική-γονιδιακή ενεργοποίηση και χωρίς να υπάρχει γλωσσική ή ανωμαλίες στην ανάπτυξη της γλώσσας. Αυτό το φαινόμενο, ίσως να αποτελεί την εξαίρεση στην ιεραρχική κατάκτηση της γλώσσας που υποστηρίζει ο Myklebust (1966). 6

7 Στις γλωσσολογικές δυσγραφίες υποστηρίχθηκε μια αργή νευροωρίμανση όπως και στους δυσλεξικούς (Geschiwind & Galaburda, 1985). Καθυστέρηση στην αποκωδικοποίηση και την ανάγνωση καθώς και δυσφωνητική βλάβη συλλαβισμού, έχουν διαπιστωθεί σε παιδιά με γλωσσολογικές διαταραχές της γραφής.

8 Αναπτυξιακή Δυσγραφία Εκεί που παρατηρείται πολύ μεγάλη δυσκολία είναι στη διάγνωση και διάκριση μεταξύ δυσλεξίας και δυσγραφίας. Πολλές φορές οι ερευνητές βλέπουν κοινή νευρολογική αιτιολογία και κοινά συμπτώματα. Όμως αξιόλογες έρευνες (Nelson & Warrington, 1974) υποστηρίζουν ότι οι φωνολογικοί μηχανισμοί θα πρέπει να αποτελέσουν βασικό διαγνωστικό κριτήριο για τη διαφοροποίηση μεταξύ δυσγραφίας και δυσλεξίας. Διαπιστώθηκε, ότι: τα δυσλεξικά παιδιά που δεν μπορούν να κάνουν συλλαβισμό, εμφανίζουν δυσφωνητικά λάθη τα δυσγραφικά που έχουν καλή ανάγνωση, κάνουν8 ελάχιστα δυσφωνητκά λάθη.

9 Αναπτυξιακή Δυσγραφία Τα δυσλεξικά και δυσγραφικά παιδιά βρέθηκε ότι έχουν χαμηλό το γλωσσικό δείκτη νοημοσύνης. Αυτά που είχαν μόνο διαταραχές συλλαβισμού δεν έδειξαν διαφορές μεταξύ γλωσσικού και πρακτικού δείκτη νοημοσύνης στο WISC-ΙΙΙ. Η U. Frith, (1983) διαπίστωσε ότι τα δυσγραφικά παιδιά που έχουν καλή ανάγνωση ενεργοποιούν για την ανάγνωση, νευρωνικά κανάλια όπως και οι φυσιολογικοί αναγνώστες (η λέξη εντοπίζεται από τον ινιακό λοβό, μεταφέρεται στον κροταφικό και στη συνέχεια στον μετωπιαίο). 9

10 Δυσγραφία - Δυσορθογραφία Η διαταραχή αυτή χαρακτηρίζεται από μειωμένη ικανότητα του παιδιού να συνθέσει ένα γραπτό κείμενο. Η μειωμένη αυτή δεξιότητα εκφράζεται με λάθη στην γραμματική ή στον τονισμό, κακή οργάνωση των παραγράφων, πολλά ορθογραφικά λάθη (Δυσορθογραφία), πολύ κακό γράψιμο (Δυσγραφία). 10

11 Δυσγραφία - Δυσορθογραφία Τα Διαγνωστικά κριτήρια κατά DSΜ-ΙV (A.P.A., 1994) για την Διαταραχή της Γραπτής Έκφρασης είναι: 1. Οι δεξιότητες γραφής, όπως μετρούνται με σταθμισμένες δοκιμασίες ατομικά είναι σημαντικά κατώτερες από τις αναμενόμενες της χρονολογικής ηλικίας του παιδιού, της νοημοσύνης του και της κατάλληλης για την ηλικία του εκπαίδευσης. 11

12 2. Η διαταραχή στο Κριτήριο 1 παρεμποδίζει σημαντικά τη σχολική επίδοση ή τις δραστηριότητες της καθημερινής ζωής (όπου απαιτείται σύνθεση γραπτών κειμένων). Εννοείται ότι απαιτείται, οι γραμματικά σωστές προτάσεις και η σωστή οργάνωση παραγράφων. 3. Εάν υπάρχει αισθητηριακό έλλειμμα ή βλάβη, οι δυσκολίες στις δεξιότητες της γραφής είναι πολύ περισσότερες από αυτές που απορρέουν από την διαταραχή.

13 Δυσγραφία - Δυσορθογραφία Συχνά, η διαταραχή αυτή συνυπάρχει με Διαταραχή της Ανάγνωσης (Δυσλεξία) ή Διαταραχή των Μαθηματικών (Δυσαριθμησία). Είναι πολύ σπάνιο να εμφανιστεί μόνη της. Συνήθως η διαταραχή γίνεται εμφανής στη δεύτερη τάξη του Δημοτικού (αφού έχει προηγηθεί τυπικά επαρκής διδασκαλία στη σύνθεση προτάσεων), μερικές φορές και αργότερα. Πολλές φορές το κακό γράψιμο- Δυσγραφία οφείλεται σε προβλήματα στον κινητικό συντονισμό Δυσπραξία, οπότε αναφερόμαστε στην Αναπτυξιακή Διαταραχή του Συντονισμού των13 κινήσεων.

14 Δυσγραφία - Δυσορθογραφία Η γραφή δε γεννιέται, στο χέρι αλλά στον εγκέφαλο. Το χέρι όσο κι αν είναι απαραίτητο για τη διεξαγωγή της είναι απλά ένα εκτελεστικό όργανο. Η γραφή δεν είναι μια απλή συνήθεια που μαθαίνεται. Αντιπροσωπεύει μια περίπλοκη νευροαναπτυξιακή διαδικασία που αφορά πολλαπλούς μηχανισμούς (οπτικούς, κιναισθητικούς, αυτόματης μηχανικής μνήμης και οπτικοποίησης) και συνδέεται ουσιαστικά με την εγκεφαλική κυριαρχία (Καραπέτσας, 1993). 14

15 Δυσγραφία - Δυσορθογραφία Με τον όρο διαταραχές γραφής εννοούμε τις παθολογικές μορφές και τα ελαττώματα εκείνα που είναι επίμονα και έχουν κάποια διάρκεια ή νομοτέλεια και όχι τα τυχαία σφάλματα που προέρχονται είτα από κούραση, είτε από διάσπαση προσοχής κλπ. Τα αίτια της διαταραχής θα τα βρούμε σε όλο το ψυχοσωματικό πεδίο του παιδιού, καθώς και στο περιβάλλον που ζει (Καραπέτσας, 1993). 15

16 Δυσορθογραφία 1.διαταραχές στη γνωστική λειτουργία της αντίληψης ( τόσο της ακουστικής όσο και της οπτικής αντίληψης ) 2.Διαταραχές της ανάπτυξης του προφορικού λόγου 3.Δυσκολία στην οργάνωση του χώρου και του χρόνου 16

17 Ποια είναι τα προβλήματα στην ορθογραφία; Η ορθογραφία αποτελεί μία περιοχή, στην οποία καταγράφεται με ιδιαίτερη συνέπεια η υποεπίδοση των μαθητών με Μαθησιακές Δυσκολίες σε σχέση με συνομηλίκούς τους που δεν εκδηλώνουν Μαθησιακές Δυσκολίες σε διάφορες ηλικίες. Επιπλέον, η ορθογραφική επίδοση έχει θεωρηθεί ως το ακριβέστερο και πλέον τυπικό χαρακτηριστικό που διακρίνει τους μαθητές που εκδηλώνουν δυσκολίες στο χειρισμό του γραπτού λόγου από συμμαθητές τους που εκδηλώνουν γενικευμένες δυσκολίες (Deshler, Schumaker, Alley,Warner, & Clark, 1982). 17

18 Ποια είναι τα προβλήματα στην ορθογραφία; Η ελλειμματική φωνολογική επεξεργασία των μαθητών με Μαθησιακές Δυσκολίες επηρεάζει και την ορθογραφική ικανότητα. Προσθέσεις, αφαιρέσεις, αντικαταστάσεις, μεταθέσεις, συλλαβών και γραμμάτων είναι ορθογραφικά λάθη που σχετίζονται ισχυρά με το επίπεδο φωνολογικής επίγνωσης και εμφανίζονται συχνά από μαθητές με Μαθησιακές Δυσκολίες. 18

19 Ποια είναι τα προβλήματα στην ορθογραφία; Εκτός αυτών όμως εκδηλώνονται και λάθη ιστορικής ορθογραφίας στα οποία ο μαθητής γράφει τις λέξεις ακολουθώντας φωνητική ορθογραφία, φροντίζοντας να τηρείται, με άλλα λόγια, μόνο η ακουστική τους εικόνα, αγνοώντας οποιαδήποτε έννοια κανόνα. 19

20 Ποια είναι τα προβλήματα στην ορθογραφία; 1. Ελλιπή φωνολογική επεξεργασία. 2. Πιθανή τήρηση της ακουστικής εικόνας της λέξης χωρίς τήρηση των κανόνων ιστορικής ορθογραφίας. 3. Δυσκολία αναγνώρισης ή ανάλυσης μιας λέξης στα συνθετικά της. 4. Δυσκολία εφαρμογής μορφημικής ορθογραφίας. 5. Λέξεις που δε χρησιμοποιούνται συχνά. 6. Λέξεις στις οποίες δεν εφαρμόζονται ακριβείς γραφοφωνημικές αντιστοιχίες, 7. Συχνόχρηστες λειτουργικές λέξεις 20

21 Διαταραχές Συγγραφής Οι μαθητές-συγγραφείς συχνά συναντούν δυσκολίες στην προσπάθειά τους να καταστήσουν φανερό κάτι που υπάρχει μόνο μέσα στο μυαλό τους, να εκφράσουν δηλαδή κάτι το οποίο έχει νόημα βάσει αυτών που ήδη γνωρίζουν και αυτών που θα μάθουν καθώς γράφουν ( Murray, 1980, Boscolo & Mason, 1997). 21

22 Τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι μαθητές της πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης έχουν σχέση τόσο με τη γρήγορη και αποτελεσματική εκτέλεση των μηχανιστικών λειτουργιών, όσο και με τον έλεγχο και την ενορχήστρωση των γνωστικών και μεταγνωστικών, αλληλοσχετιζόμενων λειτουργιών της γραφής (Graham & Harris, 1993, Hammil, 1990). Επομένως, η διάκριση των προβλημάτων του γραπτού λόγου μπορεί να γίνει ως εξής:

23 Διαταραχές Συγγραφής Α. Προβλήματα γνωστικών και μεταγνωστικών δεξιοτήτων: Προβλήματα στις γνωστικές και μεταγνωστικές δεξιότητες. Προβλήματα σχεδιασμού. Προβλήματα βελτίωσης ιδεών. 23

24 Διαταραχές Συγγραφής Β. Προβλήματα μηχανιστικών δεξιοτήτων: Προβλήματα γραφής με το χέρι Προβλήματα ορθογραφίας Προβλήματα λεξιλογίου Προβλήματα στίξης, σύνταξης, τονισμού και χρήσης πεζών-κεφαλαίων 24

25 Κατηγορίες Λαθών που κάνουν τα παιδιά με δυσορθογραφία 25

26 Α. Λάθη στην τοποθέτηση γραφημάτων στο χώρο 1.Αντικατάσταση γραμμάτων από άλλα γειτονικών μορφών( διαφορετικά προσανατολισμένα ε3,ρ9,δ2, γειτονικής μορφής (γ,χ) 2.Αντιστροφές ( αντιστροφή αρχικού φωνηέντος αλλα,αντιστροφές μέσα στη συλλαβή ή σε διαδοχικά σύμφωνα, τρια-τιρα) 26

27 Α. Λάθη στην τοποθέτηση γραφημάτων στο χώρο 3.Παράλειψη γραμμάτων ή συλλαβών 4.Πρόσθεση γραμμάτων ή συλλαβών 5.Σύνδεση των λέξεων :του μπαμπά του τουμπαμπάτου 27

28 Β. Φωνολογικά Λάθη 1.Αντικατάσταση άηχου ηχηρού φωνήματος 2.Απλοποίηση συμπλέγματος σπάζω-σάζω 3.Αφομοίωση (ματώνω-ματώτω) 4.Παραποίηση φωνηέντων (έξι-έξα) 28

29 Γ. Λάθη χρήσης (ιστορική ορθογραφία) (λυπάμε λυπάμε, όμορφος-ώμωρφος 29

30 Δ. Λάθη στη χρήση διαφορετικών γραμμάτων ενός ίδιου ήχου ( ευχαριστώ-εφχαριστώ, ευχή αφχή,εύλογοςέβλογος ) 30

31 Ε. Λάθη συμφωνίας γραμματικής κλίσης. Δεν μπορούν να εφαρμόσουν τους γραμματικούς κανόνες αν και τους γνωρίζουν 31

32 Ζ. Αντικατάσταση λέξεων γάτα- σκύλος 32

33 Η. Όμοηχες λέξεις φύλο, φύλλο,κλίμα, κλήμα 33

34 Ως αίτια διαταραχών γραφής ορίζονται :

35 Αισθητηριακές δυσχέρειες και δυσκολίες στη γραφή Για μεγάλο χρονικό διάστημα η ερμηνεία των δυσκολιών στη γραφή αναζητήθηκε στην αδυναμία της αντιληπτικής διαδικασίας. Βλάβες στη λειτουργία των αισθητήριων οργάνων και ιδιαίτερα των οφθαλμών και της ακοής, μπορεί να δημιουργούν προβλήματα στη γραφή. Επίσης σημαντικός παράγοντας που οδηγεί στις διαταραχές γραφής είναι η δυσκολία του συντονισμού κίνησης ματιών χεριών, η οποία έχει ως συνέπεια τα άσχημα γράμματα, την παρέκκλιση από το περιθώριο των σελίδων του τετραδίου, την ανομοιογένεια ως προς το μέγεθος των γραμμάτων και το μήκος των σειρών κά. 35

36 Οι δυσχέρειες αυτές αποδίδονται σε δυσχέρειες του κεντρικού νευρικού συστήματος ή σε άλλα αίτια που σχετίζονται με την οπτικο-χωρική αντίληψη ή την κινητικότητα (Wong, 1996).

37 Πιθανές εγκεφαλικές βλάβες και δυσκολίες στη γραφή Ορισμένες από τις ειδικές μαθησιακές δυσκολίες που αφορούν κυρίως την παραγωγή γραπτού λόγου έχουν αποδοθεί σε διάφορες μυονευρολογικές δυσλειτουργίες. Για παράδειγμα, μερικοί από τους μαθητές με τέτοιου είδους δυσκολίες, όταν θέλουν να γράψουν, χρησιμοποιούν κυρίως τους ισχυρότερους μυς του καρπού και του πήχη, παρά τους μυς των δακτύλων, τους οποίους δεν ελέγχουν εύκολα. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα το βραδύ και δυσανάγνωστο γράψιμο. 37

38 Κάποιοι μαθητές πάσχουν από δακτυλική αγνωσία, η οποία χαρακτηρίζεται από μειονεξία που συνίσταται στην αδυναμία του εγκεφάλου να προσδιορίσει τις θέσεις των δακτύλων και να τα χειριστεί κατάλληλα ώστε να κρατήσει το μολύβι.

39 Πιθανές εγκεφαλικές βλάβες και δυσκολίες στη γραφή Αυτό έχει ως συνέπεια τη μη ορθή εκτέλεση των κινήσεων που απαιτούνται για την ορθή γραπτή απεικόνιση των γραμμάτων. Οι μαθητές με δακτυλική αγνωσία κρατούν με αδέξιο τρόπο το μολύβι ή το στυλό, δυσκολεύονται να το κρατήσουν σωστά, παρά τιε επανειλημμένες υποδείξεις των δασκάλων τους και κουράζονται εύκολα από τη διαδικασία της γραφής, εξαιτίας της μεγάλης προσπάθειας που καταβάλλουν. 39

40 Διαταραχές στις γνωστικές λειτουργίες Μία γνωστική λειτουργία που σχετίζεται με διαταραχές στο γραπτό λόγο είναι η αντίληψη. Σε αυτή την περίπτωση παρουσιάζονται ανεπάρκειες στην αντιληπτική διαδικασία που έχουν σχέση με τη σύλληψη και επεξεργασία των οπτικο-ακουστικών ερεθισμάτων και τις αναπαραστάσεις τους. Επίσης σημαντικό ρόλο έχει και η φωνολογική ενημερότητα. Παρόλο που η φωνολογική ενημερότητα αφορά κυρίων τον προφορικό λόγο, βλάβες σε αυτή επηρεάζουν και το γραπτό. 40

41 Διαταραχές στις γνωστικές λειτουργίες Τα διάφορα γράμματα του αλφαβήτου αντιστοιχούν σε συγκεκριμένους γλωσσικούς ήχους, παρόλα αυτά όταν υπαγορεύουμε μία λέξη μπορεί ο ήχος της να είναι διαφορετικός από αυτό που πρέπει να καταγράψει ο μαθητής. Για παράδειγμα, η λέξη «κόσμημα» όταν την προφέρουμε ακούγεται «κόζμημα». Παρόλα αυτά ο μαθητής καλείται να τη γράψει σύμφωνα με την προκαθορισμένη της γραφή δηλαδή «κόσμημα». 41

42 Διαταραχές στις γνωστικές λειτουργίες Τέλος, η μνήμη, (και κυρίως η εργαζόμενη μνήμη) κατέχει μία αρκετά σημαντική θέση στις διαταραχές του γραπτού λόγου, αφού ο μαθητής που αντιμετωπίζει πρόβλημα στη συγκεκριμένη γνωστική λειτουργία, δε θυμάται το σχηματισμό μιας λέξης και τα αντίστοιχα φωνήματα που πρέπει να χρησιμοποιήσει. 42

43 Μορφές Διαταραχών γραφής Γνήσιες Κεντρικές διαταραχές Γραφής Γνήσια ανικανότητα εκμάθησης της γραφής Αλεξία και Αγραφία (ξαφνική απώλεια της αποκτημένης ελεύθερης ή από μνήμης γραφής-βλάβη του κέντρου των οπτικών μνημονικών εικόνων των γραπτών λέξεων) Αμνησιακή Κινητική Αγραφία και Απρακτική Αγραφία (απώλεια της αποκτημένης, καθ υπαγόρευση και από μνήμης γραφή) Καθαρή Κινητική Δυσγραφία 43

44 Η καθαρή κινητική Δυσγραφία περιλαμβάνει: Α. την ατακτική γραφή (άρρυθμες κινήσεις, τινάγματα του χεριού, ανόμοια γράμματα, αλλαγές στη θέση των γραμμάτων, διαστρεβλωμένες μορφές, δημιουργία δυσανάγνωστης γραφής) Β. την χορειακή γραφή (επακόλουθο της χορείας, της μυικής δηλαδή ανησυχίας και διαταραχής της συναρμογής στις ηθελημένες κινήσεις η οποία μοιάζει με ατακτική γραφή, όμως πολλές φορές έχει ανάμεσα και περιόδους με κανονική γραφή) 44

45 Γ. την τρεμουλιαστή γραφή (τρέμουλο των δακτύλων) Δ. την παρκινσονική Δυσγραφία ή παιδικός Παρκινσονισμός (υποκινητικότητα, ακαμψία - φτώχεια των ασκήσεων, άμορφη κινητική ανησυχία με βραχυκυκλωματική συμπεριφορά κ.λ.π.) και Ε. τη γραφή των επιληπτικών ( ανόμοια γραφήαπότομες στάσεις γραφής-μουτζουρώματαεπαναλήψεις-στερεοτυπίες και εμμονές).

46 Μορφές Διαταραχών γραφής Νοητική καθυστέρηση με Αγραφία και Δυσγραφία Ανεστραμμένη Γραφή (στην κατακόρυφη κατεύθυνση) Κατοπτρική Γραφή στην οριζόντια κατεύθυνση αριστερά - δεξιά μεταστροφή Ψευδοδιαταραχές της γραφής (στη μορφή της γραφήςσχήμα και μέγεθος γραμμάτων, στη θέση της γραφήςαριστερά κυρτή γραφή, στη σύνδεση της γραφήςασύνδετη ή κυμαινόμενη συνδεσιμότητα, λιτό γράψιμο και ακανόνιστη γραφή). 46

47 Δυσγραφία Ο πληθυσμός των μαθητών που χαρακτηρίζονται ως δυσγραφικοί είναι ανομοιογενής και χωρίζεται σε τρεις ομάδες (Levine, 1994a): Στην πρώτη ομάδα, ανήκουν οι μαθητές που παρουσιάζουν πρόβλημα στην κιναισθητική μνήμη. Παρόλο που κατέχουν τις απαραίτητες κινήσεις για το σχεδιασμό ενός γράμματος, δεν μπορούν να τις ανακαλέσουν από τη μνήμη τους. 47

48 Δυσγραφία Στη δεύτερη ομάδα, είναι οι μαθητές που χρησιμοποιούν τους μυς του καρπού και του πήχη για να γράψουν, παρά τους μυς των δαχτύλων. Αυτοί οι μαθητές καταβάλουν πολύ κόπο για να γράψουν, αλλά αρκετές φορές η γραφή τους είναι ευανάγνωστη. 48

49 Δυσγραφία Την τρίτη ομάδα, τη συγκροτούν οι μαθητές με προβλήματα κινητικής ανατροφοδότησης. Οι μαθητές παρακολουθούν οπτικά το χώρο της θέσης του μολυβιού και ο εγκέφαλος δεν μπορεί να προσδιορίσει τη θέση των δακτύλων (δακτυλική αγνωσία). Συνήθως οι μαθητές που ανήκουν σε αυτή την ομάδα, κρατούν αδέξια το μολύβι και αυτό επηρεάζει την ποιότητα και εμφάνιση του γραπτού. 49

50 Δυσγραφία Ο Deuel (1995), χωρίζει τη δυσγραφία σε τρεις κατηγορίες: Δυσλεξική δυσγραφία (dyslexic dysgraphia). Ο μαθητής που ανήκει σε αυτή την κατηγορία, κάνει πολλά ορθογραφικά λάθη και τα κείμενά του είναι δυσανάγνωστα, αλλά δεν παρουσιάζει προβλήματα στην αντιγραφή, στο κράτημα του μολυβιού και στην ταχύτητα σχεδιασμού των γραμμάτων. Οι ερευνητές δε συμφωνούν ως προς τους παράγοντες που προκαλούν αυτόν τον τύπο δυσγραφίας. 50

51 Δυσγραφία Ορισμένοι κάνουν λόγο για προβληματική ορθογραφική αναπαράσταση της λέξης και για δυσλειτουργία της φωνολογικής βραχυπρόθεσμης μνήμης που προκαλεί προβλήματα στη μάθηση των συμβατικών κανόνων γραφής (Goulandris & Snowling, 1991). Σύμφωνα με αυτή την υπόθεση, η βραχυπρόθεσμη μνήμη επιβαρύνεται πάρα πολύ κατά την επεξεργασία ενός φωνήματος-γραφήματος, πριν από τη γραφή της λέξης, οπότε δεν μπορεί να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις της γραφής (Hanley & Gard, 1995). 51

52 Ωστόσο, ο Bruck (1993), υποθέτει ότι αυτή οφείλεται σε ελλιπή φωνολογική ενημερότητα ή σε δυσλειτουργία της φωνολογικής επεξεργασίας. Οι μαθητές με αυτό το πρόβλημα, δεν μπορούν να αντιστοιχήσουν τα φωνήματα σε γραφήματα και τα γραφήματα σε φωνήματα.

53 Δυσγραφία Δυσγραφία που οφείλεται σε προβλήματα λεπτής κινητικότητας (Motor dysgraphia). Ο μαθητής που ανήκει σε αυτή την κατηγορία δυσγραφίας, δεν κάνει ορθογραφικά λάθη, αλλά το κείμενό του είναι δυσανάγνωστο. Επίσης, υπάρχουν προβλήματα στο κράτημα του μολυβιού, στην αντιγραφή και στην ταχύτητα του σχεδιασμού των γραμμάτων. 53

54 Δυσγραφία Δυσγραφία που οφείλεται σε προβλήματα χωρικής αντίληψης (Spatial dysgraphia). Σε αυτή την περίπτωση, ο μαθητής παρουσιάζει προβλήματα στη γραφή και το κείμενό του δεν είναι ευανάγνωστο. Παρόλα αυτά δεν παρουσιάζει ορθογραφικά λάθη και η ταχύτητα γραφής είναι κανονική. 54

55 Κλινικά χαρακτηριστικά της δυσγραφίας Ο Kurtz (1994) και οι Barbe, Wasylyk, Hackeney και Braun (1984), αναφέρουν τα παρακάτω χαρακτηριστικά για τους μαθητές που παρουσιάζουν προβλήματα γραφής: Δεν παρουσιάζουν σωστή θέση σώματος ή καρπού καθώς γράφουν. Δεν τοποθετούν σε σωστή θέση το τετράδιο. Αδέξιο κράτημα μολυβιού. Δυσανάγνωστο κείμενο. Πολλές διορθώσεις και συνεχή σβησίματα. 55

56 Κλινικά χαρακτηριστικά της δυσγραφίας Προβληματική εναλλαγή πεζών-κεφαλαίων γραμμάτων μέσα στις λέξεις. Προβληματικό μέγεθος γραμμάτων (πολύ μεγάλα, πολύ μικρά). Ανάμειξη κάθετης, πλάγιας και συνεχούς γραφής. 56

57 Μη τήρηση περιθωρίων ανάμεσα στις γραμμές και ακατάλληλο διάστημα ανάμεσα στις λέξεις και τα γράμματα. Πολύ αργό ή πολύ γρήγορο ρυθμό γραφής ή αντιγραφής. Παραλείψεις γραμμάτων ή μη ολοκληρωμένα γράμματα και λέξεις. Ταυτόχρονη προφορά των λέξεων, ψιθυριστά, κατά τη διάρκεια της γραφής. Δε σχεδιάζουν τι θα γράψουν και δεν κάνουν βελτιώσεις στο γραπτό τους καθώς γράφουν.

58 Το αποτέλεσμα του κειμένου είναι δυσανάγνωστο με αποτέλεσμα ο αναγνώστης να είναι αρνητικός απέναντι σε αυτό και δυσκολεύεται να το αποκωδικοποιήσει, οπότε και να το κατανοήσει. Έτσι, ένα κείμενο εξαιτίας της κακής του εμφάνισης δε θα επιτύχει το σκοπό του, δηλαδή να φτάσει στο ακροατήριό του (Bruck, 1993). 58

59 Ειδικά κλινικά συμπτώματα δυσγραφίας 1. Ευαναγνωστικότητα γραψίματος 2. Ταχύτητα αντιγραφής σε καθορισμένο χρόνο 3. Ορθογραφία(Αυθόρμητα, αντιγραφή, καθυπαγόρευση) 4. Δόμηση γραφής 59

60 5. Αυθόρμητη παραγωγή λέξεων σε ορισμένο χρόνο 6. Περιεχόμενο, συνάφεια, οργάνωση της αυθόρμητης γραφής επί συγκεκριμένου δοθέντος θέματος 7. Μηχανισμοί καθρεπτικής γραφής

61 Πρώιμη διάγνωση δυσγραφίας Στην ηλικία των 3 ετών θα πρέπει το παιδί να μπορεί να αντιγράφει με ακρίβεια σχέδια όπως κύκλους και σταυρούς. Στην ηλικία των 4 ετών θα πρέπει να μπορεί να κρατά σωστά το στυλό και το μολύβι, να αντιγράφει σχέδια, όπως το τετράγωνο και να χρωματίζει μέσα στο πλαίσιο χωρίς να βγαίνει έξω από τις γραμμές

62 Στην ηλικία των 5 ετών θα πρέπει να μπορεί να ζωγραφίζει περισσότερο σύνθετα σχήματα, πχ. Ανθρωπάκια ή καμπύλες. Στα 6 έτη θα πρέπει να μπορεί να αντιγράψει όλα τα γράμματα του αλφάβητου καθώς και να γράφει σωστά το όνομά του μέσα στη σειρά του τετραδίου.

63 Τυπολογική ταξινόμηση δυσγραφίας Ο Α.Β. Καραπέτσας διακρίνει τους παρακάτω τύπους δυσγραφίας: 1. Αγραφία και Αφασία α. Broca: φτωχή παραγωγή γραφημάτων, αγραμματισμός. β. Διαφλοιική κινητική αφασία-αγραφία. γ. Διαβιβαστική αφασία-αγραφία. δ. Wernicke αφασία ε. Ανομία-αγραφία. 2. Αγραφία και Αλεξία - Βρεγματική 63 αγραφία- φτωχή διαμόρφωση γραμμάτων.

64 Τυπολογική ταξινόμηση δυσγραφίας Αγραφία και Κινητικές ή Χωρικές Διαταραχές. α. Απραξία: δύσκολη η γραφή γραμμάτων αυθόρμητα και καθυπαγόρευση. Βλάβες-Βρεγματικοί ανώτεροι λοβοί στην αντίθετη πλευρά από το χέρι που γράφει. β. Χωρική: Βλάβη βρεγματικού λοβού στην ίδια πλευρά με το χέρι που γράφει. Η γραφή στην δεξιά πλευρά του χαρτιού. Σύνδρομο Neglect. Παραλείψεις ή πρόσθεση γραμμάτων. Ορθογραφικά λάθη. 64

65 4. Αγραφία και νόσος του Parkinson: Μικρογραφία- η γραφή μικραίνει καθώς γράφεται. 5. Αγραφία και Σύγχυση.

66 Τυπολογική ταξινόμηση δυσγραφίας 6.Αγραφία και Μεσολόβιες βλάβες: α. Βλάβη στο Genu = Διακοπή των γλωσσικών κινητικών εγγραμμάτων - μονόπλευρη κινητική αγραφία. β. Σώμα = Διακοπή οπτικοκινητικοαισθητικών εγγραμμάτων-μονόπλευρη απραξική αγραφία. γ. Σπληνίο = Διακοπή γλωσσικών πληροφοριών μονόπλευρη αφασική αγραφία. 66

67 7. Αγραφία και Άνοια - σημασιολογικά λάθη. 8. Καθαρή Αγραφία πεδίο Exner και ανώτεροι βρεγματικοί λοβοί και οπίσθια κροταφική περιοχή.

68 Τυπολογική ταξινόμηση δυσγραφίας 9.Γλωσσολογικές Δυσγραφίες: α. Φωνολογική: Διακοπή ερμηνείας γράμμαήχου. Σημασιολογικές Παραγραφίες λέγεται και βαθιά δυσγραφία. Βλάβη: Μέση της σχισμής του Sylvious και στην υπερχείλια έλικα. β. Λεξική: Δύσκολη η γραφή ανώμαλων λέξεων καθυπαγόρευση. γ. Σημασιολογική: Σημασιολογικά λάθη στη γραφή: Κροταφικοί λοβοί 68

69 10. Περιφερικές Δυσγραφίες: α. Γραφημική αποθήκευση: Λάθη γραφής όπως παραλείψεις, προσθέσεις, απλοποιήσεις, αντικατάσταση γραμμάτων. β. Απραξική: Φτωχή η διαμόρφωση των γραμμάτων και απραξία. γ. Ιδεατή: Χωρίς απραξίες-φτωχή η διαμόρφωση των γραμμάτων. δ. Αλλογραφική ε. Διαταραχή στον προφορικό συλλαβισμό.

70 Τυπολογική ταξινόμηση δυσγραφίας 11.Αντιγραφή: Γραμμάτων, λέξεων, προτάσεων, χωρίς έννοια σχήματα 12. Καθυπαγόρευση Δυσγραφίες: Γλώσσα - κίνηση-οπτικοχωρικότητα. Γράμματα, συλλαβές, λέξεις, προτάσεις. 13. Αυθόρμητη γραφή-δυσγραφία: Πρόταση-Ιστορία. 14. Συλλαβισμός-Διαταραχές-Επιφάνειας και Βαθιά Δυσγραφία α. Επιφάνειας δυσγραφία: Δύσκολη η γραφή ανώμαλων λέξεων. β. Βαθιά δυσγραφία: Δύσκολη η γραφή λέξεων χωρίς νόημα, σημασιολογικά λάθη. 70

71 15. Σύνταξη Παραλείψεις λέξεων, αντικατάσταση λέξεων, χρήση ρημάτων και ονομάτων, θέση λέξεων, χρήση κόμματος, τελειών κλπ. 16. Γραμματική δόμηση κειμένου 17. Δυσορθογραφία: Δυσλειτουργία στους Ακουστικούς, Οπτικούς και Σημασιολογικούς Μηχανισμούς. 18. Καθρεπτική Γραφή. (στην οριζόντια κατεύθυνση, αριστερά δεξιά, μεταστροφή).

72 Τυπολογική ταξινόμηση δυσγραφίας Καθρεπτική Γραφή. Η παλαιότερη αναφορά στην καθρεπτική γραφή έγινε το 1698 από το Rosinus Lentilus. Στο βιβλίο του «Miscellanea medicopractica Tripartita» αναφέρει ένα αριστερόχειρο επιληπτικό κορίτσι που συνήθιζε να γράφει με το αριστερό της χέρι. Τα γραφόμενά της δεν μπορούσαν να αναγνωστούν εκτός κι αν διαβάζονταν μέσα από έναν καθρέπτη. 72

73 Καθρεπτική Γραφή. Μια δεύτερη μεγάλη τάξη περιπτώσεων στις οποίες μπορεί να συναντηθεί η καθρεπτική γραφή, είναι οι καταστάσεις μερικής αποσύνδεσης από τη συναίσθηση, όπως σε μετεγχειρητικές καταστάσεις κάτω από αναισθησία, κατά τη χρήση τοξικών εθιστικών ναρκωτικών ουσιών (αλκοόλ, ινδική κάνναβη) και σε καταστάσεις υστερίας και αποσυνδεδεμένης προσωπικότητας. Η τρίτη κύρια τάξη καταστάσεων κάτω από την οποία μπορεί να προκύψει η καθρεπτική γραφή, σύμφωνα με την αναφορά του Critchley (1927), βρίσκεται στις πρώιμες προσπάθειες των φυσιολογικών παιδιών της προσχολικής και σχολικής ηλικίας για την εκμάθηση και παραγωγή της γραφής

74 Τυπολογική ταξινόμηση δυσγραφίας Κάθε εκπαιδευτικός, γνωρίζει πόσο συχνά ένα παιδί είναι σε θέση να αντιστρέφει άλλοτε μεμονωμένα γράμματα-αριθμούς και άλλοτε ολόκληρες συλλαβές ή λέξεις. Πράγματι, η ίδια η αναποφασιστικότητα ως προς τη σωστή κατεύθυνση των γραμμάτων που παρατηρείται στην προσχολική ηλικία των παιδιών, οδηγεί στην εμφάνιση διαφόρων γραμμάτων (Ε,Σ,Ν,Κ,Ρ,Β,Ζ,Γ,Μ,Α,Γ,Μ Α κ.ά) καθώς και αριθμών ( 1, 2, 3, 5, 4, 6, 9, 7, 10) με ανεστραμμένη μορφή. 74

75 Αυτή βέβαια η αναποφασιστικότητα ως προς την κατεύθυνση των γραμμάτων, των αριθμών και των λέξεων γρήγορα αποκαθίσταται. Στην περίπτωση όμως των αριστερόχειρων παιδιών υπάρχει πολύ μεγαλύτερη τάση για εμφάνιση μερικής καθρεπτικής γραφής. Σε αυτό το πρόβλημα είναι πολύ πιο δύσκολο να βρεθεί λύση. Μερικές φορές η καθρεπτική γραφή παραμένει υποβόσκουσα κατά τη διάρκεια της ενήλικης ζωής και εκδηλώνεται σε καταστάσεις εξαιρετικής εξάντλησης.

76 Πρόγραμμα αποκατάστασης παιδιών με δυσγραφία. Εάν οι δυσκολίες στην κίνηση του παιδιού είναι σημαντικές, αρχικός στόχος θα πρέπει να είναι η βελτίωση της κινητικότητας. Παραδειγματικά προτείνονται ασκήσεις ισορροπίας και συντονισμού. Εφόσον το παιδί μάθει να συντονίζει τις αδρές κινήσεις του επόμενος στόχος πρέπει να είναι η ανάπτυξη των λεπτών κινήσεων. 76

77 Πρόγραμμα αποκατάστασης παιδιών με δυσγραφία. Παραδειγματικά προτείνονται ασκήσεις ενδυνάμωσης των δακτύλων. Τέτοιες ασκήσεις είναι το κόψιμο με ψαλίδι, το κούμπωμα των ρούχων, το δέσιμο των παπουτσιών, το πέρασμα κλωστής στη βελόνα κτλ.

78 Πρόγραμμα αποκατάστασης παιδιών με δυσγραφία Επόμενος αναπτυξιακός στόχος πρέπει να είναι το σωστό κράτημα του μολυβιού και η σωστή φορά της κίνησης της γραφής (από τα αριστερά προς τα δεξιά). Παραδειγματικά προτείνονται ασκήσεις όπως: Σχηματισμός γεωμετρικών σχημάτων (κύκλος, τετράγωνο, τρίγωνο, σχήματα με καμπύλες). Επίσης, σχηματισμός ευθειών οριζόντιων και κάθετων γραμμών μέσα σε συγκεκριμένα πλαίσια. 78

79 Πρόγραμμα αποκατάστασης παιδιών με δυσγραφία Προετοιμασία για γράμματα που αποτελούνται από ευθείες γραμμές όπως το Π και το Τ. Εκμάθηση τεθλασμένων γραμμών και προετοιμασία για γράμματα όπως το ν και το κ. Εκμάθηση καμπύλων γραμμών μέσω της ζωγραφικής ελατηρίων. Προετοιμασία για σχηματισμό σύνθετων γραμμάτων όπως το ε, ζ, ξ, ς. 79

80 Επίσης σημαντική άσκηση είναι η δημιουργία σχημάτων μέσω της ένωσης τελειών. Με τον τρόπο αυτό το παιδί μπορεί να μάθει να σχηματίζει σωστά αρχικά τα κεφαλαία γράμματα και στη συνέχεια τα μικρά.

81 Πρόγραμμα αποκατάστασης Παιδιών με Δυσορθογραφία Οι δυσκολίες των μαθητών με μαθησιακές δυσκολίες στην ορθογραφία είναι συχνά τόσο έντονες που οι μαθητές εστιάζουν στην σωστή απόδοση των λέξεων και παραμελούν συχνά το περιεχόμενο του κειμένου. Μια από τις σημαντικότερες τεχνικές ενίσχυσης των ορθογραφικών δεξιοτήτων είναι αυτή της γνώσης λεξιλογίου. 81

82 Πρόγραμμα αποκατάστασης Παιδιών με Δυσορθογραφία Μέσω της διδασκαλίας των συνδυασμών ήχων, της εξάσκησης στη φωνολογική επίγνωση και στο λεξιλόγιο λέξεων επιτυγχάνεται η αντιμετώπιση των φωνολογικών και ετυμολογικών λαθών, ενώ η εκμάθηση μορφολογικών τύπων και κανόνων συμβάλει στη διόρθωση των μορφολογικών λαθών στην ορθογραφία. 82

83 Πρόγραμμα αποκατάστασης Παιδιών με Δυσορθογραφία Ιδιαίτερα για τους μαθητές της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης η παραδειγματική, συστηματική και άμεση διδασκαλία αυτών των μεθόδων σε συνδυασμό με την παράλληλη ανατροφοδότηση για την επίδοσή τους συμβάλει αποφασιστικά στην ορθογραφική τους πρόοδο. 83

84 Πρόγραμμα αποκατάστασης Παιδιών με Δυσορθογραφία Η εξάσκηση σε δραστηριότητες που σχετίζονται με την ακουστική και την οπτική αντίληψη καθώς και με τη μνήμη βοηθούν τους μαθητές να αντιλαμβάνονται τη δομή του γραπτού λόγου. Σημαντικό ρόλο διαδραματίζει και η κατάκτηση της φωνολογικής ενημερότητας. 84

85 Πρόγραμμα αποκατάστασης Παιδιών με Δυσορθογραφία Τεχνική χρήσης πολυαισθητηρικών μεθόδων. 1. Διδασκαλία της σημασίας και της εκφοράς μίας λέξης 2. Οπτικοποίηση της λέξης (οι μαθητές τη φαντάζονται γραμμένη, την προφέρουν ολόκληρη, προφέρουν κάθε συλλαβή της, τη γράφουν νοητά στον αέρα με το δάκτυλό τους. 85

86 1. Ανάκληση της λέξης με κλειστά μάτια και έλεγχος της ορθογραφίας της. 2. Γραπτή απόδοση της λέξης με διαφορετικά υλικά (π.χ χρωματιστά στυλό) 3. Κατάκτηση της γραφής της λέξης χωρίς εξωτερική ενίσχυση.

87 Πρόγραμμα αποκατάστασης Παιδιών με Δυσορθογραφία Παράδειγμα πολυαισθητηριακής τεχνικής. Οι μαθητές αναλύουν τη λέξη, την επαναλαμβάνουν μετά τη γράφουν και παράλληλα την προφέρουν. Στο τέλος οι μαθητές γράφουν τη λέξη χωρίς να υποβάλλεται η ορθογραφία της. Αν η λέξη είναι σωστή την κρατούν σε ένα ξεχωριστό μέρος. Όλες οι σωστές λέξεις χρησιμοποιούνται στο τέλος σε ένα κείμενο. 87

88 Συμπεράσματα Για την ενίσχυση των συμβόλων της γραφής: I. Ασκήσεις ανίχνευσης και αντιγραφής. II. Κατασκευή περιγραμμάτων και γραφημάτων από τον εκπαιδευτικό προκειμένου οι μαθητές να γράψουν εντός του περιγράμματος το γράφημα με τη φορά που επιδεικνύεται. 88

89 I. Ένωση τελειών από τους μαθητές ώστε να εξοικειωθούν με το σχήμα του γραφήματος. II. Για τον έλεγχο του μεγέθους των γραμμάτων και της τήρησης της σειράς ενδείκνυται ο σχεδιασμός μιας επιπλέον γραμμής μεταξύ των γραμμών του τετραδίου ώστε οι μαθητές να έχουν ένα σταθερό σημείο αναφοράς.

90 Συμπεράσματα Για την ενίσχυση της ορθογραφίας: 1) Κατασκευή ενός ατομικού καταλόγου λέξεων ή ατομικού λεξικού εικονικών αναπαραστάσεων λέξεων ή γραφικών αναπαραστάσεων. 2) Ασκήσεις αντιμετώπισης φωνολογικών λαθών μέσω της φωνολογικής ενημερότητας. 3) Αναλυτική και επίμονη διδασκαλία της γραμματικής. 90

91 Συμπεράσματα Για την ενίσχυση της γραπτής έκφρασης: I. Χρήση υποστηρικτικών βοηθημάτων και μνημονικών μέσων, όπως είναι το φύλλο σχεδιασμού, το οποίο περιέχει λέξεις κλειδιά και βοηθούν τους μαθητές να καταγράψουν τις ιδέες τους με βάση το σχεδιασμό που απαιτεί η δομή του κειμένου. 91

92 I. Αναλυτική και επίμονη διδασκαλία γραμματικής και συντακτικού. II. Συμπλήρωση ασκήσεων με βάση τις λέξεις, όπου οι μαθητές καλούνται να κάνουν κατηγοριοποιήσεις ή αντικαταστάσεις λέξεων. Με τον τρόπο αυτό το περιεχόμενο του κειμένου τους γίνεται αρτιότερο.

93 Συμπεράσματα IV. Δημιουργία ασκήσεων όπου οι μαθητές καλούνται να δημιουργήσουν προτάσεις ή να αναγνωρίσουν το είδος τους. Επίσης, ασκήσεις όπου καλούνται να συνεχίσουν μία μη ολοκληρωμένη πρόταση ή να συνδυάσουν διάφορες προτάσεις. Με τον τρόπο αυτό θα ενισχυθεί η συντακτική τους επίδοση και το περιεχόμενο των παραγράφων που καταγράφουν. 93

94 Συμπεράσματα V. Δημιουργία και χορήγηση διαγραμμάτων με κενά που καθοδηγούν τους μαθητές με δυσγραφία κατά τη συγγραφή παραγράφων. Τα κενά χρησιμοποιούνται στην καταγραφή στοιχείων όπως το θέμα της παραγράφου, τις βασικές ιδέες, την ιεράρχηση αυτών των ιδεών και τις συνδετικές λέξεις των προτάσεων. Με τον τρόπο αυτό επιτυγχάνεται η βελτίωσή τους στο περιεχόμενο των παραγράφων και στη δομή του κειμένου. 94

95 Παρουσίαση Ερευνητικού Πρωτοκόλλου Εργαστηρίου Νευροψυχολογίας Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Κλινική συνέντευξη του ιδίου και της οικογένειάς του Και οι παρακάτω δοκιμασίες: Δοκιμασία λεπτής κινητικότητας Το συγκεκριμένο τεστ χρησιμοποιήθηκε για τον έλεγχο της λεπτής κινητικότητας. Συγκεκριμένα ζητήθηκε από το συμμετέχοντα να περάσει 5 κύβους σε κορδόνι, σε διάστημα ενός λεπτού. Το πάχος από το κορδόνι ήταν τέτοιο ώστε ίσα που να χωράει 95 να περάσει από τον κύβο.

96 Καραπέτσας Α.Β., & Ζυγούρης Ν.Χ., 2011 Κλασικές Νευροψυχολογικές Τεχνικές Ανάγνωση Δόθηκε στο συμμετέχοντα ένα κείμενο κατάλληλο για την ηλικία του ώστε να πραγματοποιήσει ανάγνωση μεγαλόφωνη και σιωπηρή. Με το πέρας της ανάγνωσης έγιναν ερωτήσεις κατανόησης πάνω στο κείμενο που διάβασε. Το κείμενο που χρησιμοποιήθηκε ήταν από το βιβλίο της γλώσσας της Ε Δημοτικού, Της γλώσσας ρόδι και ροδάνι, Γ 96 τεύχος, «Φανταστικά ταξίδια στο διάστημα».

97 Γραφή Καραπέτσας Α.Β., & Ζυγούρης Ν.Χ., 2011 Για την αξιολόγηση της γραφής, χρησιμοποιήθηκαν δύο μικρά κείμεναπροτάσεις κατάλληλα για την ηλικία του συμμετέχοντα. Του ζητήθηκε να αντιγράψει το πρώτο κείμενο. Το δεύτερο κείμενο χρησιμοποιήθηκε για τη γραφή καθυπαγόρευση και διαβάστηκε από τον ερευνητή. 97

98 Τέλος, για την αξιολόγηση της αυθόρμητης γραφής, του δόθηκε ένα κείμενο για το τσίρκο, όπου ξαφνικά σταματούσε και έπρεπε να συνεχίσει την ιστορία, με μία-δύο προτάσεις.

99 Καραπέτσας Α.Β., & Ζυγούρης Ν.Χ.,

100 Καραπέτσας Α.Β., & Ζυγούρης Ν.Χ., 2011 Μαθηματικά Για την αξιολόγηση της μαθηματικής ικανότητας, του δόθηκαν ασκήσεις που ήταν πιο χαμηλού επιπέδου για την ηλικία του, ώστε να δούμε εάν μπορεί να πραγματοποιήσει βασικές πράξεις που είναι η βάση για τις μετέπειτα ασκήσεις. Ενδεικτικά φαίνονται ορισμένες από τις ασκήσεις που του δόθηκαν. Εκτός από τις ασκήσεις αυτές του δόθηκαν και δύο προβλήματα από τα μαθηματικά της Ε 100

101 Καραπέτσας Α.Β., & Ζυγούρης Ν.Χ.,

102 Καραπέτσας Α.Β., & Ζυγούρης Ν.Χ., 2011 Εξετάστηκαν οι εγκεφαλικές περιοχές Fp1, Fpz,Fp2, F3, Fz, F4, T3, T4, C3, Cz, C4, Pz, O1, Oz, O2, με τη μέθοδο των Γνωστικών Προκλητών Δυναμικών. Καταγραφικά ηλεκτρόδια, δηλαδή, τοποθετήθηκαν στο σύνολο του προμετωπιαίου, μετωπιαίου, κροταφικού, βρεγματικού και ινιακού λοβού. Στον εξεταζόμενο χορηγήθηκαν τόσο ακουστικά όσο και οπτικά ερεθίσματα και επιλέχθηκε από τον εξεταστή να αξιολογηθεί ο χρόνος έκλυσης της κυματομορφής Ρ

103 Καραπέτσας Α.Β., & Ζυγούρης Ν.Χ., 2011 Στη συνεχεία, αξιολογήθηκε με τη Δοκιμασία διάγνωσης Ειδικών Μαθησιακών Δυσκολιών Α.Β. Καραπέτσα. Η αξιολόγηση έδειξε ότι πρόκειται για ένα παιδί που στο επίπεδο της ανάγνωσης ήταν πάρα πολύ καλός αφού διάβαζε και κατανοούσε το κείμενο. Στην Αριθμητική ήταν πολύ καλός, όπως και στο επίπεδο της Γλώσσας- Ομιλίας. Στο επίπεδο της Μνήμης μπορούσε και έκανε ανάκληση 6 αντικειμένων γεγονός που είναι ικανοποιητικό για την ηλικία του. 103

104 Καραπέτσας Α.Β., & Ζυγούρης Ν.Χ., 2011 Όσον αφορά στο επίπεδο της Γραφής Ορθογραφίας. παρουσίασε δυσκολίες, όπως αντιστροφή γραμμάτων, πολλά ορθογραφικά λάθη κυρίως καταλήξεων. Στην αρχή της Αξιολογικής Διαδικασίας της Γραφής Ορθογραφίας παρουσίασε έντονη άρνηση για γραφή διότι ήθελε αν γράψει, να γράψει μόνον με κεφαλαία γράμματα. Τέλος, παρατηρήθηκαν στοιχεία χωροχρονικού αποπροσανατολισμού. 104

105 Για παράδειγμα, δεν μπορούσε να γράψει σε κείμενο με οριζόντιες γραμμές και δεν είχε τη δυνατότητα να τελειώνει την πρόταση μέσα στο περιθώριο που του είχε δοθεί.

106 Καραπέτσας Α.Β., & Ζυγούρης Ν.Χ., 2011 Όσον αφορά την αξιολόγηση λεπτής κινητικότητας, ο συμμετέχων, παρουσίασε δυσκολίες. Συγκεκριμένα, ενώ η δοκιμασία με τους κύβους έπρεπε να γίνει σε συγκεκριμένα όρια (5 κύβοι-1 λεπτό), ο συμμετέχων δεν μπόρεσε να τα τηρήσει παρουσιάζοντας σημαντικές δυσκολίες και ξεπερνώντας το χρόνο που έπρεπε να δαπανήσει ώστε να πραγματοποιήσει τη δραστηριότητα. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα, να μην μπορεί να λάβει έγκυρη και αξιόπιστη106 βαθμολογία για τη συγκεκριμένη δοκιμασία.

107 Συζήτηση

108 Ευχαριστώ πολύ για την προσοχή σας

Η ΓΡ ΑΦ Η ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ

Η ΓΡ ΑΦ Η ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ Η ΓΡ ΑΦ Η ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ (Βιργινία Πολυμεροπούλου Εργοθεραπεύτρια) Με τον όρο γραφή εννοούμε ολόκληρο τον ορατό κόσμο τοποθετημένο μέσα σε γραμμές. Πρόκειται για μια τεράστια κατάκτηση του ανθρωπίνου

Διαβάστε περισσότερα

Διδάσκων : Αργύρης Καραπέτσας Καθηγητής Νευροψυχολογίας Νευρογλωσσολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας

Διδάσκων : Αργύρης Καραπέτσας Καθηγητής Νευροψυχολογίας Νευρογλωσσολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Διδάσκων : Αργύρης Καραπέτσας Καθηγητής Νευροψυχολογίας Νευρογλωσσολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας 1 επίκτητη και ειδική ή εξελικτική δυσλεξία Η δυσλεξία ως πρόβλημα της ανάγνωσης, διακρίνεται σε δύο μεγάλες

Διαβάστε περισσότερα

Ανάγνωση. Ικανότητα γρήγορης και αυτόματης αναγνώρισης λέξεων. Γνώση γραμμάτων και αντιστοιχίας γραμμάτων φθόγγων. Κατανόηση κειμένου

Ανάγνωση. Ικανότητα γρήγορης και αυτόματης αναγνώρισης λέξεων. Γνώση γραμμάτων και αντιστοιχίας γραμμάτων φθόγγων. Κατανόηση κειμένου Ανάγνωση Ικανότητα γρήγορης και αυτόματης αναγνώρισης λέξεων Γνώση γραμμάτων και αντιστοιχίας γραμμάτων φθόγγων Γνώση σημασίας λέξεων (λεξιλόγιο πρόσληψης) Κατανόηση κειμένου Οικειότητα με γραπτέςλέξειςκαι

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΥΣΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ. Ονοματεπώνυμα: Ηλιάνα Στάμογλου, 4635

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΥΣΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ. Ονοματεπώνυμα: Ηλιάνα Στάμογλου, 4635 ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΥΣΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ Ονοματεπώνυμα: Ηλιάνα Στάμογλου, 4635 Γεωργία Φυντάνη, 4838 Μάθημα: Μαθησιακές Δυσκολίες Διδάσκων:

Διαβάστε περισσότερα

Μαθησιακές Δυσκολίες Εκπαιδευτική αξιολόγηση. Πηνελόπη Κονιστή ΠΕ 70 Med Ειδικής Αγωγής pkonisti@gmail.com

Μαθησιακές Δυσκολίες Εκπαιδευτική αξιολόγηση. Πηνελόπη Κονιστή ΠΕ 70 Med Ειδικής Αγωγής pkonisti@gmail.com Μαθησιακές Δυσκολίες Εκπαιδευτική αξιολόγηση Πηνελόπη Κονιστή ΠΕ 70 Med Ειδικής Αγωγής pkonisti@gmail.com Τι είναι Μαθησιακές Δυσκολίες; Καμπύλη Νοημοσύνης Δείκτης Νοημοσύνης ποσοστό % κατηγορία πάνω από

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ. Δυσλεξία και εκπαιδευτική πράξη

ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ. Δυσλεξία και εκπαιδευτική πράξη ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ Δυσλεξία και εκπαιδευτική πράξη του Κωνσταντίνου Θώδη * Η εικόνα που προβάλλεται και έχει επικρατήσει για το παιδί με «μαθησιακές δυσκολίες» είναι η εικόνα ενός έξυπνου παιδιού, το

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ: ΠΡΩΙΜΑ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ, ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΚΑΙ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ

ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ: ΠΡΩΙΜΑ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ, ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΚΑΙ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ Company LOGO ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ: ΠΡΩΙΜΑ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ, ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΚΑΙ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ 2 Παρελθόν της Νευροψυχολογίας των Μαθησιακών Δυσκολιών Για πολλούς αιώνες η λειτουργία της περιοχής του εγκεφάλου αποτελούσε

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών

Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών Ορισμός μαθησιακών διαταραχών Η αδυναμία των μαθητών να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις ενός κανονικού σχολείου. Τα μαθησιακά προβλήματα ΔΕΝ οφείλονται

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΤΕΣΤ ΑΝΙΧΝΕΥΣΗΣ ΤΗΣ ΔΥΣΛΕΞΙΑΣ ΣΤΟΥΣ ΕΝΗΛΙΚΕΣ(DAST) Δριδάκη Αργυρώ Α.Μ.: 10909 Κόλλια Δήμητρα Α.Μ.: 11283

ΤΟ ΤΕΣΤ ΑΝΙΧΝΕΥΣΗΣ ΤΗΣ ΔΥΣΛΕΞΙΑΣ ΣΤΟΥΣ ΕΝΗΛΙΚΕΣ(DAST) Δριδάκη Αργυρώ Α.Μ.: 10909 Κόλλια Δήμητρα Α.Μ.: 11283 ΤΟ ΤΕΣΤ ΑΝΙΧΝΕΥΣΗΣ ΤΗΣ ΔΥΣΛΕΞΙΑΣ ΣΤΟΥΣ ΕΝΗΛΙΚΕΣ(DAST) Δριδάκη Αργυρώ Α.Μ.: 10909 Κόλλια Δήμητρα Α.Μ.: 11283 Αναπτυξιακή Δυσλεξία Παγκόσμια Ομοσπονδία Νευρολογίας το 1968 «μια διαταραχή στα παιδιά τα οποία,

Διαβάστε περισσότερα

Αίτια - Διάγνωση Μαθησιακές Δυσκολίες

Αίτια - Διάγνωση Μαθησιακές Δυσκολίες Βασίλειος Κωτούλας Σχολικός Σύμβουλος 2ης Εκπ. Περ. ΠΕ Καρδίτσας vaskotoulas@sch.gr http://dipe.kar.sch.gr/grss Αίτια - Διάγνωση Μαθησιακές Δυσκολίες Δομή Εισήγησης Ορισμός - Χαρακτηριστικά Βασικές παραδοχές

Διαβάστε περισσότερα

ΘΈΜΑ: «ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΉ ΠΡΟΣΈΓΓΙΣΗ ΣΤΙς ΜΑΘΗΣΙΑΚΈς ΔΥΣΚΟΛΊΕς ΕΙΔΙΚΉ ΓΛΩΣΣΙΚΉ ΔΙΑΤΑΡΑΧΉ»

ΘΈΜΑ: «ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΉ ΠΡΟΣΈΓΓΙΣΗ ΣΤΙς ΜΑΘΗΣΙΑΚΈς ΔΥΣΚΟΛΊΕς ΕΙΔΙΚΉ ΓΛΩΣΣΙΚΉ ΔΙΑΤΑΡΑΧΉ» ΘΈΜΑ: «ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΉ ΠΡΟΣΈΓΓΙΣΗ ΣΤΙς ΜΑΘΗΣΙΑΚΈς ΔΥΣΚΟΛΊΕς ΕΙΔΙΚΉ ΓΛΩΣΣΙΚΉ ΔΙΑΤΑΡΑΧΉ» ΕΠΌΠΤΗς ΚΑΘΗΓΗΤΉς: ΠΑΎΛΟς ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΊΔΗς ΣΠΟΥΔΆΣΤΡΙΕς: ΝΤΊΝΑ ΑΘΑΝΑΣΊΑ ΣΑΒΒΊΔΟΥ ΆΝΝΑ ΜΑΘΗΣΙΑΚΈς ΔΥΣΚΟΛΊΕς Ορισμοί Οι

Διαβάστε περισσότερα

Διδάσκων : Αργύρης Καραπέτσας Καθηγητής Νευροψυχολογίας Νευρογλωσσολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας

Διδάσκων : Αργύρης Καραπέτσας Καθηγητής Νευροψυχολογίας Νευρογλωσσολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Διδάσκων : Αργύρης Καραπέτσας Καθηγητής Νευροψυχολογίας Νευρογλωσσολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας 1 Η ορθογραφία ως σύνθετη μηχανιστική δεξιότητα. 2 Η εκμάθηση της γραφής αποτελεί ένα από τα πιο σημαντικά

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΚΜΑΘΗΣΗ ΞΕΝΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΔΥΣΛΕΞΙΑ. Ράπτη Ειρήνη ΑΜ 10420

Η ΕΚΜΑΘΗΣΗ ΞΕΝΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΔΥΣΛΕΞΙΑ. Ράπτη Ειρήνη ΑΜ 10420 Η ΕΚΜΑΘΗΣΗ ΞΕΝΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΔΥΣΛΕΞΙΑ Ράπτη Ειρήνη ΑΜ 10420 Ορισμός μαθησιακών διαταραχών - δυσλεξίας Οι μαθησιακές δυσκολίες ορίζονται ως ειδικές αναπτυξιακές διαταραχές των σχολικών ικανοτήτων,

Διαβάστε περισσότερα

«Δυσλεξία» (Ειδική Αναγνωστική Διαταραχή)

«Δυσλεξία» (Ειδική Αναγνωστική Διαταραχή) «Δυσλεξία» (Ειδική Αναγνωστική Διαταραχή) Τι είναι, τι δεν είναι, τι μπορούμε να κάνουμε για το παιδί Παναγιώτης Σίμος, Ph.D. Επίκτητη vs. Αναπτυξιακή δυσκολία ανάγνωσης Δυσλεξία vs. «φτωχή» αναγνωστική

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 6 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 6 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 6 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 01-03-2014 (3 Ο ΜΑΘΗΜΑ) Σύνοψη Μαθησιακών Δυσκολιών Διεπιστημονική

Διαβάστε περισσότερα

Σύλλογος γονέων & κηδεµόνων παιδικών σταθµών Αγίας Παρασκευής. Δυσλεξία Ανάπτυξη Λόγου & Κίνησης Παιδοψυχολόγος: Νότα Ζέρβα

Σύλλογος γονέων & κηδεµόνων παιδικών σταθµών Αγίας Παρασκευής. Δυσλεξία Ανάπτυξη Λόγου & Κίνησης Παιδοψυχολόγος: Νότα Ζέρβα Σύλλογος γονέων & κηδεµόνων παιδικών σταθµών Αγίας Παρασκευής Δυσλεξία Ανάπτυξη Λόγου & Κίνησης Παιδοψυχολόγος: Νότα Ζέρβα Το παιδί µου δεν µιλάει καθαρά... Έως 2 ετών πρέπει να... Καταλαβαίνει σύνθετες

Διαβάστε περισσότερα

13 ο ΠΑΓΚΥΠΡΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΔΥΣΛΕΞΙΑΣ Σάββατο 6 Οκτωβρίου 2010 Εργαστήριο

13 ο ΠΑΓΚΥΠΡΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΔΥΣΛΕΞΙΑΣ Σάββατο 6 Οκτωβρίου 2010 Εργαστήριο 13 ο ΠΑΓΚΥΠΡΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΔΥΣΛΕΞΙΑΣ Σάββατο 6 Οκτωβρίου 2010 Εργαστήριο «Δυσλεξία: Μια λέξη δύσκολη και μόνο να την πεις φαντάσου το μαρτύριο όμως να τη ζεις» Μαρία Χριστοπούλου, Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου,

Διαβάστε περισσότερα

Παιδαγωγική αντιμετώπιση δυσλεξικών μαθητών

Παιδαγωγική αντιμετώπιση δυσλεξικών μαθητών Παιδαγωγική αντιμετώπιση δυσλεξικών μαθητών Δρ. Παναγιώτης Λ. Θεοδωρόπουλος Σχολικός Σύμβουλος κλάδου ΠΕ03 www.p-theodoropoulos.gr Εισαγωγή Η δυσλεξία (dyslexia) είναι ένας σχετικά νέος όρος ο οποίος απασχολεί

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ «Εξειδίκευση Εκπαιδευτικών και Στελεχών της Γενικής Εκπαίδευσης για Μαθητές με

Διαβάστε περισσότερα

Διδάσκων : Αργύρης Καραπέτσας Καθηγητής Νευροψυχολογίας Νευρογλωσσολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας

Διδάσκων : Αργύρης Καραπέτσας Καθηγητής Νευροψυχολογίας Νευρογλωσσολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Διδάσκων : Αργύρης Καραπέτσας Καθηγητής Νευροψυχολογίας Νευρογλωσσολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΔΥΣΛΕΞΙΑ ΚΑΙ ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ ΤΙ ΜΑΣ ΔΕΙΧΝΟΥΝ ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ? 3 Η αναπτυξιακή δυσλεξία και η σχέση

Διαβάστε περισσότερα

ΦΩΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΝΗΜΕΡΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΥΣΛΕΞΙΑ

ΦΩΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΝΗΜΕΡΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΥΣΛΕΞΙΑ ΕΝΟΤΗΤΑ 7 η ΦΩΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΝΗΜΕΡΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΥΣΛΕΞΙΑ Η δυσλεξία ορίζεται συνοπτικά ως σοβαρή καθυστέρηση στην κατάκτηση του γραπτού λόγου ενώ δεν υπάρχει νοητικό ή αισθητηριακό έλλειµµα ή ψυχιατρική διαταραχή

Διαβάστε περισσότερα

Βασικά ψυχολογικά προβλήματα και Διαταραχές Μάθησης σε παιδιά του Δημοτικού Σχολείου. Πρώιμη διάγνωση. Μια νευροψυχολογική προσέγγιση 1

Βασικά ψυχολογικά προβλήματα και Διαταραχές Μάθησης σε παιδιά του Δημοτικού Σχολείου. Πρώιμη διάγνωση. Μια νευροψυχολογική προσέγγιση 1 Βασικά ψυχολογικά προβλήματα και Διαταραχές Μάθησης σε παιδιά του Δημοτικού Σχολείου. Πρώιμη διάγνωση. Μια νευροψυχολογική προσέγγιση 1 Γλυκερία Μήτσιου Δάκτυλα gmitsiou@yahoo.gr Διδάκτωρ τμ. Ειδικής Αγωγής

Διαβάστε περισσότερα

Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός

Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός Αφροδίτη Οικονόμου Νηπιαγωγός afoikon@uth.gr Μαρία Παπαδοπούλου Αν. Καθηγήτρια, Π.Τ.Π.Ε., Π.Θ. mariapap@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικές Ανάγκες στον Αυτισμό. Μαρίτσα Καμπούρογλου Λογοπεδικός Ίδρυμα για το Παιδί «Η Παμμακάριστος»

Εκπαιδευτικές Ανάγκες στον Αυτισμό. Μαρίτσα Καμπούρογλου Λογοπεδικός Ίδρυμα για το Παιδί «Η Παμμακάριστος» Εκπαιδευτικές Ανάγκες στον Αυτισμό Μαρίτσα Καμπούρογλου Λογοπεδικός Ίδρυμα για το Παιδί «Η Παμμακάριστος» Παράγοντες που επιδρούν στη μάθηση Η σοβαρότητα του αυτισμού Το επίπεδο της νοητικής τους ικανότητας

Διαβάστε περισσότερα

Διεθνές Συνέδριο για τη Διδασκαλία & την Πιστοποίηση της Ελληνικής ως Ξένης/Δεύτερης Γλώσσας Θεσσαλονίκη, 25 Οκτωβρίου 2014

Διεθνές Συνέδριο για τη Διδασκαλία & την Πιστοποίηση της Ελληνικής ως Ξένης/Δεύτερης Γλώσσας Θεσσαλονίκη, 25 Οκτωβρίου 2014 Διεθνές Συνέδριο για τη Διδασκαλία & την Πιστοποίηση της Ελληνικής ως Ξένης/Δεύτερης Γλώσσας Θεσσαλονίκη, 25 Οκτωβρίου 2014 Στο υποέργο Π2γ: Προσαρμογή υλικού για τη διδασκαλία / εκμάθηση και πιστοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

1. Ορισµός της ΕΓΔ. 2.1. Χαρακτηριστικά της ΕΓΔ

1. Ορισµός της ΕΓΔ. 2.1. Χαρακτηριστικά της ΕΓΔ Ο λόγος είναι ίσως η σηµαντικότερη µορφή έκφρασης όσο για την επικοινωνία αλλά και για την περαιτέρω ανάπτυξη του ανθρώπου από τον προφορικό στον γραπτό λόγο. Γιατί αν ένα παιδί δεν συνειδητοποιήσει πλήρως

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣ: Οι Υπουργοί Εσωτερικών, Αποκέντρωσης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης Παιδείας, Δια Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων

ΠΡΟΣ: Οι Υπουργοί Εσωτερικών, Αποκέντρωσης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης Παιδείας, Δια Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΕΝΙΑΙΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΚΑΙ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ. ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΤΜΗΜΑ Β, ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ -----

Διαβάστε περισσότερα

Καθηγητής. Αργύρης Β. Καραπετσας Θεραπεία και Τεχνικές Αποκατάστασης στη Νευροψυχολογία

Καθηγητής. Αργύρης Β. Καραπετσας Θεραπεία και Τεχνικές Αποκατάστασης στη Νευροψυχολογία ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΕΥΡΟΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ Καθηγητής. Αργύρης Β. Καραπετσας Θεραπεία και Τεχνικές Αποκατάστασης στη Νευροψυχολογία Νευροψυχολογική θεραπεία του αναπτυσσόμενου ανθρώπου Με ποιο τρόπο θα μπορέσουμε

Διαβάστε περισσότερα

Ανάργυρος Καραπέτσας, Καθηγητής Νευροψυχολογίας Νευρογλωσσολογίας, Παιδαγωγικό Τμήμα Ειδικής Αγωγής, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας

Ανάργυρος Καραπέτσας, Καθηγητής Νευροψυχολογίας Νευρογλωσσολογίας, Παιδαγωγικό Τμήμα Ειδικής Αγωγής, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Πρόσκληση εκδήλωσης ενδιαφέροντος καταρτιζομένων «Πρόγραμμα κατάρτισης στις αναπτυξιακές διαταραχές παιδιών και εφήβων (Συμπτωματολογία Αξιολόγηση Παρέμβαση)». Το Εργαστήριο Νευροψυχολογίας του Παιδαγωγικού

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδρομο Asperger Το σύνδρομο του μικρού σοφού

Σύνδρομο Asperger Το σύνδρομο του μικρού σοφού Σύνδρομο Asperger Το σύνδρομο του μικρού σοφού Πώς γίνεται ένα παιδί να έχει ιδιαίτερη κλίση στα μαθηματικά, στη μουσική, στις ξένες γλώσσες, στη μετεωρολογία, να έχει ξεχωριστές ικανότητες και ενδιαφέροντα,

Διαβάστε περισσότερα

Παραγωγή Αναφορικών Προτάσεων στην Αναπτυξιακή Δυσλεξία

Παραγωγή Αναφορικών Προτάσεων στην Αναπτυξιακή Δυσλεξία ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΔΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΓΝΩΣΤΙΚΗ ΚΑΙ ΚΙΝΗΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Ειδικές Μαθησιακές Δυσκολίες Δυσλεξία

Ειδικές Μαθησιακές Δυσκολίες Δυσλεξία Επιμέλεια Πτυχιακής Μελέτης Γραμματίκα Ευτέρπη (11926) Δεσποινίδου Μαρία (12047) Επόπτης Καθηγητής Πέσχος Δ. Επιτηρητές Κaθηγητές Ζακοπούλου Β. Χριστοδουλίδης Π. Ειδικές Μαθησιακές Δυσκολίες Δυσλεξία Αντιμετώπιση,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΣΤΙΣ ΠΡΟ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΚΑΙ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ

ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΣΤΙΣ ΠΡΟ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΚΑΙ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΣΤΙΣ ΠΡΟ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΚΑΙ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ Μαρίτσα Καμπούρογλου, Λογοπεδικός Ίδρυμα για το Παιδί «Η Παμμακάριστος» ΑΝ ΜΠΟΡΟΥΣΕ ΝΑ ΜΙΛΗΣΕΙ... Η γλωσσική παρέμβαση Είναι η διαδικασία μέσω της

Διαβάστε περισσότερα

1. ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ

1. ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΦΟΙΤΗΤΕΣ ΜΕ ΔΥΣΛΕΞΙΑ Το έντυπο «Φοιτητές με Δυσλεξία» απευθύνεται στην ακαδημαϊκή κοινότητα του Πανεπιστημίου Κρήτης και σχεδιάστηκε στο πλαίσιο της προσπάθειας του Συμβουλευτικού Κέντρου Φοιτητών να ενημερώσει

Διαβάστε περισσότερα

ΑΤΥΠΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΣΤΗΝ ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ ΗΡΑΚΛΗΣ ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ

ΑΤΥΠΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΣΤΗΝ ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ ΗΡΑΚΛΗΣ ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ ΑΤΥΠΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΣΤΗΝ ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ ΗΡΑΚΛΗΣ ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Η άτυπη αξιολόγηση της ανάγνωσης γίνεται μέσα στην τάξη από τον εκπαιδευτικό και αφορά τρία επίπεδα: Τη φωνολογική επίγνωση Τη βασική

Διαβάστε περισσότερα

Μαυρογένη Ελένη επιβλέπουσα καθηγήτρια: Ζακοπούλου Βικτωρία

Μαυρογένη Ελένη επιβλέπουσα καθηγήτρια: Ζακοπούλου Βικτωρία «Μετάφραση και προσαρμογή του Goodenough-Harris. Drawing Test (Harris, 1963) στα ελληνικά. Πιλοτική χορήγηση σε τριάντα περιπτώσεις παιδιών προσχολικής ηλικίας». Μαυρογένη Ελένη επιβλέπουσα καθηγήτρια:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΜΕΝΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΣ ΣΤΗΝ ΑΝΙΧΝΕΥΣΗ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΔΥΣΚΟΛΙΩΝ Educator Certified in Learning Difficulties Screening SYLLABUS. Έκδοση 1.

ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΜΕΝΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΣ ΣΤΗΝ ΑΝΙΧΝΕΥΣΗ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΔΥΣΚΟΛΙΩΝ Educator Certified in Learning Difficulties Screening SYLLABUS. Έκδοση 1. ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΜΕΝΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΣ ΣΤΗΝ ΑΝΙΧΝΕΥΣΗ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΔΥΣΚΟΛΙΩΝ Educator Certified in Learning Difficulties Screening SYLLABUS Vellum Global Educational Services A.E. 2015 Έκδοση 1.0 Εξεταστέα Ύλη 2015

Διαβάστε περισσότερα

«Αναπτυξιακή Δυσπραξία» και Εργοθεραπεία

«Αναπτυξιακή Δυσπραξία» και Εργοθεραπεία «Αναπτυξιακή Δυσπραξία» και Εργοθεραπεία ( Βιργινία Πολυμεροπούλου Εργοθεραπεύτρια) Τι συμβαίνει μέσα στον εγκέφ αλο; Ο φλοιός του εγκεφάλου αποτελεί το μεγάλο σημαντικό χώρο του εγκεφάλου και διαιρείται

Διαβάστε περισσότερα

Νοητική υστέρηση. είναι η κατάσταση που χαρακτηρίζεται από. σημαντικά υποβαθμισμένη νοητική λειτουργία (κάτω από το μέσο όρο), που εμφανίζεται κατά

Νοητική υστέρηση. είναι η κατάσταση που χαρακτηρίζεται από. σημαντικά υποβαθμισμένη νοητική λειτουργία (κάτω από το μέσο όρο), που εμφανίζεται κατά ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ Τμήμα Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού Β έτος Σοφία Μπάτσιου Μάρτιος 2012 Να κατανοήσετε το πρόβλημα της νοητικής υστέρησης, τα χαρακτηριστικά των μαθητών με νοητική

Διαβάστε περισσότερα

σκοπός Νευροαναπτυξιακές διαταραχές της σχολικής ηλικίας

σκοπός Νευροαναπτυξιακές διαταραχές της σχολικής ηλικίας ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ Τμήμα Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού Β έτος σκοπός Να γνωρίσετε τις μορφές των νευροαναπτυξιακών διαταραχών των μαθητών που συναντάμε πιο συχνά στο σχολικό περιβάλλον,

Διαβάστε περισσότερα

Αναπηρία: όροι και ορισμοί. Η έννοια της διαφορετικότητας

Αναπηρία: όροι και ορισμοί. Η έννοια της διαφορετικότητας Αναπηρία: όροι και ορισμοί Η έννοια της διαφορετικότητας Η Αναπηρία στην Αρχαία Ελλάδα Ο Όμηρος στην Οδύσσεια αναφέρει τον τυφλό ποιητή, ο οποίος συχνά ήταν προσκεκλημένος στο παλάτι και είχε την εύνοια

Διαβάστε περισσότερα

Στάδια Μαθησιακής Εξέλιξης στην Πρωτοβάθμια εκπαίδευση Η διδασκαλία της ύλης στο δημοτικό σχολείο γίνεται ανα 2 σχολικές τάξεις.

Στάδια Μαθησιακής Εξέλιξης στην Πρωτοβάθμια εκπαίδευση Η διδασκαλία της ύλης στο δημοτικό σχολείο γίνεται ανα 2 σχολικές τάξεις. Στάδια Μαθησιακής Εξέλιξης στην Πρωτοβάθμια εκπαίδευση Η διδασκαλία της ύλης στο δημοτικό σχολείο γίνεται ανα 2 σχολικές τάξεις. Στην πρώτη τάξη διδάσκονται συγκεκριμένους τομείς και στη δεύτερη κάνουν

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Εξειδίκευσης στην Ειδική Αγωγή

Πρόγραμμα Εξειδίκευσης στην Ειδική Αγωγή ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΗΣ ΨΥΧΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Χαρ. Τρικούπη 24, Αθήνα Τηλ: 210 3626445 www.kemepse.com e-mail: special.education.program.2013@gmail.com

Διαβάστε περισσότερα

Δυσπραξία, μαθηματικά και γραφή. Καραπέτσας Ανάργυρος Εργαστηριακή Εξάσκηση στις Διαταραχές Κίνησης και Οπτικής Αντίληψης Χειμερινό εξάμηνο 2013-2014

Δυσπραξία, μαθηματικά και γραφή. Καραπέτσας Ανάργυρος Εργαστηριακή Εξάσκηση στις Διαταραχές Κίνησης και Οπτικής Αντίληψης Χειμερινό εξάμηνο 2013-2014 Δυσπραξία, μαθηματικά και γραφή Καραπέτσας Ανάργυρος Εργαστηριακή Εξάσκηση στις Διαταραχές Κίνησης και Οπτικής Αντίληψης Χειμερινό εξάμηνο 2013-2014 1 Εισαγωγή Οι δυσκολίες με τα μαθηματικά είναι μια κοινή

Διαβάστε περισσότερα

«Πρακτικές εφαρμογές και τρόποι

«Πρακτικές εφαρμογές και τρόποι «Πρακτικές εφαρμογές και τρόποι αντιμετώπισης της δυσλεξίας, από τη σκοπιά του Λογοπαθολόγου» 13 ο ΠΑΓΚΥΠΡΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΔΥΣΛΕΞΙΑΣ Σάββατο 6 Οκτωβρίου 2010 «Δυσλεξία: Μια λέξη δύσκολη και μόνο να την πεις

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός ανίχνευσης, διάγνωσης & αντιμετώπισης Μαθησιακών Δυσκολιών για τη Β/θμια Εκπαίδευση

Οδηγός ανίχνευσης, διάγνωσης & αντιμετώπισης Μαθησιακών Δυσκολιών για τη Β/θμια Εκπαίδευση Οδηγός ανίχνευσης, διάγνωσης & αντιμετώπισης Μαθησιακών Δυσκολιών για τη Β/θμια Εκπαίδευση Συνεργασία Επιμέλεια: Παπαδομαρκάκης Γιάννης - Διευθυντής Β/θμιας Εκπαίδευσης Ν. Δωδεκανήσου Γκονέλα Ελένη - Σχολική

Διαβάστε περισσότερα

Μάθετε να γράφετε 4/5. ετών. Από τελείες στη γραµµή γραµµές και διακοσµήσεις από τη γραµµή της επιστολής. να κάνετε στο σπίτι

Μάθετε να γράφετε 4/5. ετών. Από τελείες στη γραµµή γραµµές και διακοσµήσεις από τη γραµµή της επιστολής. να κάνετε στο σπίτι Υ Ο Μ Σ Η Φ Α Ρ Γ ΙΟ Α ΤΟ ΤΕΤΡ Μάθετε να γράφετε 4/5 ετών Από τελείες στη γραµµή γραµµές και διακοσµήσεις από τη γραµµή της επιστολής να κάνετε στο σπίτι 2 Από το σχολείο στο σπίτι Από το σχολείο στο σπίτι

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΝΑΛΥΣΗ, ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΙΑΤΑΡΑΧΩΝ ΣΕ 15 ΠΑΙΔΙΑ ΗΛΙΚΙΑΣ 3 ΕΩΣ 8 ΕΤΩΝ» ΜΙΚΡΟΒΑ ΕΙΡΗΝΗ-ΒΑΡΒΑΡΑ Α.Μ.9133

«ΑΝΑΛΥΣΗ, ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΙΑΤΑΡΑΧΩΝ ΣΕ 15 ΠΑΙΔΙΑ ΗΛΙΚΙΑΣ 3 ΕΩΣ 8 ΕΤΩΝ» ΜΙΚΡΟΒΑ ΕΙΡΗΝΗ-ΒΑΡΒΑΡΑ Α.Μ.9133 ΤΕΙ ΗΠΕΙΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΙΩΑΝΝΙΝΑ «ΑΝΑΛΥΣΗ, ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΙΑΤΑΡΑΧΩΝ ΣΕ 15 ΠΑΙΔΙΑ ΗΛΙΚΙΑΣ 3 ΕΩΣ 8 ΕΤΩΝ» ΜΙΚΡΟΒΑ ΕΙΡΗΝΗ-ΒΑΡΒΑΡΑ Α.Μ.9133 ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2009 ΟΡΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΓΕΡΜΑΝΙΚΩΝ

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΓΕΡΜΑΝΙΚΩΝ ΤΑΞΗ Δ : ΒΙΒΛΙΑ : * Paul, Lisa & CO 1 Kursbuch (αναγνωστικό) * Paul, Lisa & CO 1 Arbeitsbuch (βιβλίο ασκήσεων) * Paul, Lisa & CO 1 Glossar (βιβλίο λεξιλογίου + CD) * GRAMMATIKLAND 1 (Βιβλίο γραμματικής)

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟ Α ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ 1. Γαστροοισοφαγική παλινδρόµηση (ΓΟΠ) Η συχνότητα της ΓΟΠ σε παιδιά µε ΕΠ αναφέρεται από 26% - 75%, ενώ σε φυσιολογικά παιδιά και βρέφη εκτιµάται περίπου στο 7-8% (Cadman και συν. 1978,

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΚΑΙ ΔΥΣΛΕΞΙΑ-ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ ΑΘΗΝΑ ΤΕΣΤ. ΓΑΒΑΘΟΠΟΥΛΟΥ ΛΥΔΙΑ

ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΚΑΙ ΔΥΣΛΕΞΙΑ-ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ ΑΘΗΝΑ ΤΕΣΤ. ΓΑΒΑΘΟΠΟΥΛΟΥ ΛΥΔΙΑ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΚΑΙ ΔΥΣΛΕΞΙΑ-ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ ΑΘΗΝΑ ΤΕΣΤ. ΓΑΒΑΘΟΠΟΥΛΟΥ ΛΥΔΙΑ Σύμφωνα με την πολυαξονική ταξινόμηση της Παγκόσμιας Οργάνωσης Υγείας (Rutter, Shaffer & Sturge, 1987) μια σχολική δυσκολία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΕΤΟΥΣ 2008 ( ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ 3Π /2008) ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ Κλάδοι: ΠΕ 05 ΓΑΛΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ, ΠΕ 06 ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ, ΠΕ 07 ΓΕΡΜΑΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΜΕ ΘΕΜΑ: «Μαθησιακές δυσκολίες στη σχολική ηλικία και εφαρμογή του Τεστ Πρώιμης Ανίχνευσης Δυσλεξίας»

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΜΕ ΘΕΜΑ: «Μαθησιακές δυσκολίες στη σχολική ηλικία και εφαρμογή του Τεστ Πρώιμης Ανίχνευσης Δυσλεξίας» ΤΕΙ ΗΠΕΙΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΜΕ ΘΕΜΑ: «Μαθησιακές δυσκολίες στη σχολική ηλικία και εφαρμογή του Τεστ Πρώιμης Ανίχνευσης Δυσλεξίας» Επιβλέπων: κ.χριστοδουλίδης Παύλος Επιμέλεια: Κατσάνου Αλεξάνδρα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ

ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΕΥΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΗΠΕΙΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕ ΘΕΜΑ: ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ ΦΟΙΤΗΤΡΙΕΣ: ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΔΟΥ ΡΕΒΕΚΑ ΑΡΑΠΗ ΕΥΦΡΟΣΥΝΗ ΕΠΙΒΛΕΠΟΥΣΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ:

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση Εκτελεστικών Λειτουργιών

Αξιολόγηση Εκτελεστικών Λειτουργιών Αξιολόγηση Εκτελεστικών Λειτουργιών Εισαγωγή: οκιμασίες Εκτελεστικών Λειτουργιών και η Συμβολή τους στην Επαγγελματική σας Επιλογή Η σημασία της αξιολόγησης των γνωστικών δεξιοτήτων Οι γνωστικές ικανότητες

Διαβάστε περισσότερα

Εργαλεία Γλωσσικής Ανάπτυξης με τη Χρήση Η/Υ

Εργαλεία Γλωσσικής Ανάπτυξης με τη Χρήση Η/Υ 1 Εργαλεία Γλωσσικής Ανάπτυξης με τη Χρήση Η/Υ Μαρία Καραβελάκη¹ και Παναγιώτης Μπούρος² ¹INTE*LEARN mkaravelaki@intelearn.gr ² ΙΘΕΚΑ itheka@otenet.gr ΠΕΡΙΛΗΨΗ Η παρούσα εισήγηση έχει στόχο να παρουσιάσει

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΤΕΡΑ Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης: Κολύμβηση/ Φυσική αγωγή:

ΕΥΤΕΡΑ Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης: Κολύμβηση/ Φυσική αγωγή: ΕΥΤΕΡΑ * Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης: Το ελεύθερο παιχνίδι είτε ατομικό, είτε ομαδικό σε ελκυστικά οργανωμένες γωνιές επιτρέπει στα παιδιά να αναπτύσσονται,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Ειδική Φυσική Αγωγή Ενότητα 10η: Αυτισμός Κοκαρίδας Δημήτρης Τμήμα Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΤΖΟΒΑΡΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΤΖΟΒΑΡΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΤΖΟΒΑΡΑ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΠΟΥ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΟΥΝ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΔΥΣΛΕΞΙΑ ΚΑΙ ΔΥΣΑΡΙΘΜΗΣΙΑ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΙ ΠΩΣ ΜΠΟΡΟΥΝ ΝΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΘΟΥΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΙΙ ΓΑΤΣΙΑ ΕΥΦΡΟΣΥΝΗ ΔΗΜΗΤΡΑ ΜΙΙ ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ

ΜΙΙΙ ΓΑΤΣΙΑ ΕΥΦΡΟΣΥΝΗ ΔΗΜΗΤΡΑ ΜΙΙ ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΜIV ΜΗΛΙΩΝΗ ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΜΙΙΙ ΓΑΤΣΙΑ ΕΥΦΡΟΣΥΝΗ ΔΗΜΗΤΡΑ ΜΙΙ ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ Παγκόσμια Ημέρα Alzheimer Η Παγκόσμια Ημέρα Αlzheimer γιορτάζεται κάθε χρόνο στις 21 Σεπτεμβρίου. Σκοπόs: ευαισθητοποίηση της

Διαβάστε περισσότερα

*Γράφει ο Φώτης Βελισσαράκος

*Γράφει ο Φώτης Βελισσαράκος *Γράφει ο Φώτης Βελισσαράκος Πότε ένα παιδί βλέπει σωστά; Ποιές είναι οι δεξιότητες εκείνες που καθορίζουν την καλή λειτουργία της όρασης του; Πώς μπορεί μια δυσλειτουργία της όρασης να επηρεάσει την απόδοση

Διαβάστε περισσότερα

Αίτια ιάγνωση Αντιµετώπιση

Αίτια ιάγνωση Αντιµετώπιση 1 ΥΣΛΕΞΙΑ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΥΣΚΟΛΙΕΣ & &.ΟΦΘΑΛΜΟ..ΚΙΝΗΣΗ Αίτια ιάγνωση Αντιµετώπιση ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ: ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΓΕ ΩΡΓ ΙΙΟΣ Θ.. ΠΑΥΛ ΙΙ ΗΣ Καθηγητής Μαθησιακών υσκολιών, Πανεπιστήµιο Μακεδονίας Ισόβιο Μέλος της ιεθνούς

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΗΤΙΚΗ ΥΣΤΕΡ ΗΣΗ. (Βιργινία Πολυμεροπούλου Εργοθεραπεύτρια)

ΝΟΗΤΙΚΗ ΥΣΤΕΡ ΗΣΗ. (Βιργινία Πολυμεροπούλου Εργοθεραπεύτρια) ΝΟΗΤΙΚΗ ΥΣΤΕΡ ΗΣΗ (Βιργινία Πολυμεροπούλου Εργοθεραπεύτρια) Η Νοητική Υστέρηση αναφέρεται σε μια παθολογική κατάσταση που εκδηλώνεται στην περίοδο ανάπτυξης, δηλ. την περίοδο που αρχίζει από την σύλληψη

Διαβάστε περισσότερα

ΜΥΘΟΣ Ή ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ;

ΜΥΘΟΣ Ή ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ; Ασημίνα Μαυροειδή Ειδική Εκπαιδευτικός 6 ο Πανελλήνιο Παιδοψυχιατρικό Συνέδριο 15-17 Μαΐου 2009 ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΔΥΣΚΟΛΙΩΝ ΣΤΟΥΣ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΥΘΟΣ Ή ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ; Περιεχόμενα Περιεχόμενα... 2 Εισαγωγή...

Διαβάστε περισσότερα

Στόχος 5 ος ιαβάζει και γράφει λέξεις που περιέχουν δίψηφα φωνήεντα και συνδυασµούς ει, ευ, ου, ια, αυ) π.χ. ευτυχία, ουρανός, αυτός κλπ.

Στόχος 5 ος ιαβάζει και γράφει λέξεις που περιέχουν δίψηφα φωνήεντα και συνδυασµούς ει, ευ, ου, ια, αυ) π.χ. ευτυχία, ουρανός, αυτός κλπ. ΕΝΟΤΗΤΑ 8 η Ι ΑΧΗ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΓΡΑΦΗΣ Κατά την Φλωράτου (2002) για τη διδαχή της πρώτης ανάγνωσης βάζουµε τους εξής στόχους : Στόχος 1 ος Αναγνωρίζει και γράφει κάθε γράµµα της αλφαβήτας χωρίς δισταγµούς.

Διαβάστε περισσότερα

Ονοματεπώνυμο σπουδάστριας: Σάββα Μυροφόρα Α.Μ: 10132 Επιβλέπων καθηγητής: Κωνσταντίνος Δρόσος Θέμα Εργασίας: Πτυχιακή

Ονοματεπώνυμο σπουδάστριας: Σάββα Μυροφόρα Α.Μ: 10132 Επιβλέπων καθηγητής: Κωνσταντίνος Δρόσος Θέμα Εργασίας: Πτυχιακή ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ & ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ 4 Ο ΧΛΜ ΕΘΝΙΚΗΣ ΟΔΟΥ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΘΗΝΩΝ Τ.Κ. 45500 Τηλ: 26510-50712 & 50710, Fax: 26510-50734 e-mail: logotherapy@ioa.teiep.gr Θέμα: Ψυχοκινητική

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ. Μαρίτσα Καμπούρογλου, Λογοπεδικός. Ίδρυμα για το Παιδί «Η Παμμακάριστος»

ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ. Μαρίτσα Καμπούρογλου, Λογοπεδικός. Ίδρυμα για το Παιδί «Η Παμμακάριστος» ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ Μαρίτσα Καμπούρογλου, Λογοπεδικός Ίδρυμα για το Παιδί «Η Παμμακάριστος» ΑΝ ΜΠΟΡΟΥΣΕ ΝΑ ΜΙΛΗΣΕΙ... Στόχοι της γλωσσικής παρέμβασης Νηπιακή ηλικία : Η ανάπτυξη να παραλληλιστεί με την

Διαβάστε περισσότερα

Ειδική μαθησιακή δυσκολία Δυσλεξία

Ειδική μαθησιακή δυσκολία Δυσλεξία Ειδική μαθησιακή δυσκολία Δυσλεξία Κολτσίδας Παναγιώτης, Προϊστάμενος ΚΕΔΔΥ Ν. Αιτωλ/νίας Περίληψη Η δυσλεξία είναι ένα είδος μαθησιακής δυσκολίας με σαφώς προσδιορισμένο εννοιολογικό περιεχόμενο, οριοθέτηση

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες χορήγησης και διόρθωσης κατατακτήριων τεστ. «Ας μιλήσουμε Ελληνικά Ι, ΙΙ, ΙΙΙ»

Οδηγίες χορήγησης και διόρθωσης κατατακτήριων τεστ. «Ας μιλήσουμε Ελληνικά Ι, ΙΙ, ΙΙΙ» Οδηγίες χορήγησης και διόρθωσης κατατακτήριων τεστ «Ας μιλήσουμε Ελληνικά Ι, ΙΙ, ΙΙΙ» Περιεχόμενα Οδηγίες χορήγησης και διόρθωσης γραπτών τεστ... 3 Ας μιλήσουμε Ελληνικά Ι... 5 Μέρος Α : Κατανόηση προφορικού

Διαβάστε περισσότερα

«Η ΧΩΡΑ ΤΩΝ ΛΕΝΟΥ» ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

«Η ΧΩΡΑ ΤΩΝ ΛΕΝΟΥ» ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ «Η ΧΩΡΑ ΤΩΝ ΛΕΝΟΥ» ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Τη Δευτέρα 17 Δεκεμβρίου 2007 πραγματοποιήθηκε παρουσίαση του προγράμματος «Η ΧΩΡΑ ΤΩΝ ΛΕΝΟΥ» στο συνεδριακό κέντρο

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΥΣΚΟΛΙΩΝ ΣΤΟ ΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Ανάγνωση, Ορθογραφία, υσλεξία, Μαθηµατικά)

ΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΥΣΚΟΛΙΩΝ ΣΤΟ ΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Ανάγνωση, Ορθογραφία, υσλεξία, Μαθηµατικά) Πανεπιστήµιο Πατρών Παιδαγωγικό Τµήµα ηµοτικής Εκπαίδευσης Εργαστήριο Γνωστικής Ανάλυσης της Μάθησης, Γλώσσας και υσλεξίας Ερευνητική και ιαγνωστική Μονάδα υσλεξίας, Ανάγνωσης και Γραφής ΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Περιγραφή Επίπεδο *Τιμή

Περιγραφή Επίπεδο *Τιμή MULTIMEDIA ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ - CD ROM για Διαδραστικό Πίνακα Περιγραφή Επίπεδο *Τιμή ΑΚΤΙΝΕΣ v5.0 Πακέτο 112 εκπαιδευτικών προγραμμάτων το οποίο εστιάζει στην υποστήριξη της διδασκαλίας των διαφορετικών

Διαβάστε περισσότερα

Γλωσσάρι Αναπηρίας. Αντί προλόγου:

Γλωσσάρι Αναπηρίας. Αντί προλόγου: Γλωσσάρι Αναπηρίας Αντί προλόγου: Το γλωσσάρι συντάχθηκε με κύριο στόχο την ενημέρωση του ευρύτερου κοινού, όσον αφορά το σύνδρομο Down, αλλά και τα δικαιώματα των παιδιών με αναπηρία. Δυστυχώς η κοινωνία

Διαβάστε περισσότερα

Μαθαίνω να χρησιμοποιώ το ψαλίδι

Μαθαίνω να χρησιμοποιώ το ψαλίδι 2014 Μαθαίνω να χρησιμοποιώ το ψαλίδι Ειδικός Παιδαγωγός www.eidikospaidagogos.gr/ info@eidikospaidagogos.gr ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η εκμάθηση κοψίματος με ψαλίδι ως δεξιότητα είναι πολύ σημαντική, αλλά ταυτοχρόνως

Διαβάστε περισσότερα

Δυσλεξία και ΔΕΠΥ: Χαρακτηριστικά και αντιμετώπιση δυσκολιών

Δυσλεξία και ΔΕΠΥ: Χαρακτηριστικά και αντιμετώπιση δυσκολιών 1.Εισαγωγή Δυσλεξία και ΔΕΠΥ: Χαρακτηριστικά και αντιμετώπιση δυσκολιών Το φαινόμενο των μαθησιακών δυσκολιών, έγκειται σε αναπτυξιακά προβλήματα και στην καθυστέρηση απόκτησης της ικανότητας παραγωγής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΙΔΙΚΕΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ: ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΣΥΝΙΣΤΩΣΕΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΙΔΙΚΕΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ: ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΣΥΝΙΣΤΩΣΕΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ T.E.I ΗΠΕΙΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ & ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΙΔΙΚΕΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ: ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΣΥΝΙΣΤΩΣΕΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΕΙΣΗΓΗΤΡΙΑ: ΣΠΟΥΔΑΣΤΡΙΑ: κ.

Διαβάστε περισσότερα

Διασκεδάζουμε μαθαίνοντας μαζί! Πώς μαθαίνουν τα μικρά παιδιά τα Αγγλικά ως ξένη γλώσσα

Διασκεδάζουμε μαθαίνοντας μαζί! Πώς μαθαίνουν τα μικρά παιδιά τα Αγγλικά ως ξένη γλώσσα Διασκεδάζουμε μαθαίνοντας μαζί! Πώς μαθαίνουν τα μικρά παιδιά τα Αγγλικά ως ξένη γλώσσα Πώς μαθαίνουν τα μικρά παιδιά τα Αγγλικά ως ξένη γλώσσα Τα μικρά παιδιά είναι χρήστες της φυσικής τους γλώσσας.

Διαβάστε περισσότερα

Διδάσκων: Αργύρης Καραπέτσας Καθηγητής Νευροψυχολογίας Νευρογλωσσολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας

Διδάσκων: Αργύρης Καραπέτσας Καθηγητής Νευροψυχολογίας Νευρογλωσσολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Διδάσκων: Αργύρης Καραπέτσας Καθηγητής Νευροψυχολογίας Νευρογλωσσολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας 1 1 Υποφλοιώδεις αφασίες (θαλαμικές και ραβδωτοκαψικές). Η κλινική τους εικόνα μοιάζει με τις αφασίες Βroca

Διαβάστε περισσότερα

Προτάσεις για τις προαγωγικές και απολυτήριες ενδοσχολικές εξετάσεις μαθητών/τριών με ΕΕΑ ή και αναπηρία:

Προτάσεις για τις προαγωγικές και απολυτήριες ενδοσχολικές εξετάσεις μαθητών/τριών με ΕΕΑ ή και αναπηρία: Προτάσεις για τις προαγωγικές και απολυτήριες ενδοσχολικές εξετάσεις μαθητών/τριών με ΕΕΑ ή και αναπηρία: 1. Η διαφοροποιημένη αντιμετώπιση κατά τη διαδικασία εξέτασης των μαθητών/τριών με ΕΕΑ ή και αναπηρία

Διαβάστε περισσότερα

Παιδί: Απλά ζωηρό και απρόσεκτο ή παρουσιάζει Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής Υπερκινητικότητας;

Παιδί: Απλά ζωηρό και απρόσεκτο ή παρουσιάζει Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής Υπερκινητικότητας; Παιδί: Απλά ζωηρό και απρόσεκτο ή παρουσιάζει Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής Υπερκινητικότητας; Η Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής- Υπερκινητικότητας ή ΔΕΠΥ όπως είναι γνωστή από τα ακρωνύμια, αποτελεί

Διαβάστε περισσότερα

Ανδρέας Α. Ιωαννίδης

Ανδρέας Α. Ιωαννίδης Η σημασία και δυνατότητα της έγκαιρης διάγνωσης για την Δυσλεξία: θεωρία και πράξη Ανδρέας Α. Ιωαννίδης Laboratory for Human Brain Dynamics Brain Science Institute (BSI), RIKEN Wako, Saitama, Japan & Laboratory

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Εξειδίκευσης στην Ειδική Αγωγή

Πρόγραμμα Εξειδίκευσης στην Ειδική Αγωγή ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΗΣ ΨΥΧΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Χαρ. Τρικούπη 24, Αθήνα Τηλ: 210 3626445 www.kemepse.com e-mail: special.education.program.2013@gmail.com

Διαβάστε περισσότερα

Αυτισμός καλής λειτουργικότητας: Δυο χρόνια εμπειρίας στο Τ.Ε.Ν.Ε. ΑΝΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΣΙΩΤΗ ΠΑΙΔΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ MD, Ph.D

Αυτισμός καλής λειτουργικότητας: Δυο χρόνια εμπειρίας στο Τ.Ε.Ν.Ε. ΑΝΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΣΙΩΤΗ ΠΑΙΔΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ MD, Ph.D Αυτισμός καλής λειτουργικότητας: Δυο χρόνια εμπειρίας στο Τ.Ε.Ν.Ε. ΑΝΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΣΙΩΤΗ ΠΑΙΔΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ MD, Ph.D ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ Χαρακτηριστικά Αυτισμού Καλής Λειτουργικότητας ( ομιλία, κινητικός συντονισμός,

Διαβάστε περισσότερα

«Μεταγλωσσικοί παράγοντες στην κατάκτηση της ορθογραφικής δεξιότητας σε μαθητές δημοτικού σχολείου. Προτάσεις για μαθητές με Μαθησιακές Δυσκολίες»

«Μεταγλωσσικοί παράγοντες στην κατάκτηση της ορθογραφικής δεξιότητας σε μαθητές δημοτικού σχολείου. Προτάσεις για μαθητές με Μαθησιακές Δυσκολίες» ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «Μεταγλωσσικοί παράγοντες στην κατάκτηση της ορθογραφικής δεξιότητας σε μαθητές δημοτικού σχολείου.

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδεσµος Καθηγητών Γαλλικής Γλώσσας 1 Πανεπιστηµιακής Εκπαίδευσηςwww.apf.gr .» ΜΑΡΝΗ 43 104 38 ΑΘΗΝΑ

Σύνδεσµος Καθηγητών Γαλλικής Γλώσσας 1 Πανεπιστηµιακής Εκπαίδευσηςwww.apf.gr .» ΜΑΡΝΗ 43 104 38 ΑΘΗΝΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Κλάδοι: ΠΕ 05 ΓΑΛΛΙΚΩΝ, ΠΕ 06 ΑΓΓΛΙΚΩΝ, ΠΕ 07 ΓΕΡΜΑΝΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΗ ΣΤΗ ΕΥΤΕΡΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Κυριακή 28-1-2007 ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΑ - ΓΕΝΙΚΗ Ι ΑΚΤΙΚΗ (συντελεστής βαρύτητας 40%) 1. Στο δηµόσιο σχολείο,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ ΗΠΕΙΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ & ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ

ΤΕΙ ΗΠΕΙΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ & ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ ΤΕΙ ΗΠΕΙΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ & ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ ΘΕΜΑ ΔΥΣΛΕΞΙΑ ΚΑΙ ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ ΑΓΓΕΛΟΣ ΙΩΑΝΝΙΝΑ, ΙΟΥΝΙΟΣ 2013

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ:ΔΥΣΛΕΚΤΙΚΟ ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ

ΘΕΜΑ:ΔΥΣΛΕΚΤΙΚΟ ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΚΑΒΑΛΑΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΔΙΔΥΜΟΤΕΙΧΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΘΕΜΑ:ΔΥΣΛΕΚΤΙΚΟ ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΦΟΙΤΗΤΗΣ:ΓΕΩΡΓΙΟΣ Ν. ΚΑΡΑΓΚΙΟΖΙΔΗΣ ΕΠΙΒΛ.ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ:ΚΟΥΡΤΟΥΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Π Ρ Ο Σ Ο Χ Η & Π Ρ Ο Σ Α Ν Α Τ Ο Λ Ι Σ Μ Ο Σ Μ Ν Η Μ Η

Π Ρ Ο Σ Ο Χ Η & Π Ρ Ο Σ Α Ν Α Τ Ο Λ Ι Σ Μ Ο Σ Μ Ν Η Μ Η Γνωστική Εξέταση του Addenbrooke ACE-R Τελική Αναθεωρημένη Έκδοση C (2005) ΟΝΟΜΑ: ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΓΕΝΝΗΣΗΣ: ΚΩΔΙΚΟΣ: ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΣ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΕΞΕΤΑΣΗΣ:.../.../.. ΜΟΡΦΩΤΙΚΟ ΕΠΙΠΕΔΟ:.. ΕΠΑΓΓΕΛΜΑ:. ΕΞΕΤΑΣΤΗΣ/ΤΡΙΑ:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ ΠΑΡΑΒΑΤΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ. ΕΙΣΗΓΗΤΡΙΑ Δρ. ΒΑΒΕΤΣΗ ΣΟΦΙΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Δρ. ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗΣ

ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ ΠΑΡΑΒΑΤΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ. ΕΙΣΗΓΗΤΡΙΑ Δρ. ΒΑΒΕΤΣΗ ΣΟΦΙΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Δρ. ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗΣ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ ΠΑΡΑΒΑΤΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΕΙΣΗΓΗΤΡΙΑ Δρ. ΒΑΒΕΤΣΗ ΣΟΦΙΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Δρ. ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗΣ Οι μορφές της συμπεριφοράς οι οποίες ενοχλούν τα ίδια τα παιδιά ή το περιβάλλον τους

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΚΑΘΟΡΙΖΟΥΝ ΤΗΝ ΑΝΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΚΑΙ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΑΠΩΛΕΙΑ ΑΚΟΗΣ

ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΚΑΘΟΡΙΖΟΥΝ ΤΗΝ ΑΝΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΚΑΙ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΑΠΩΛΕΙΑ ΑΚΟΗΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΜΕ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Ακολούθως αναπτύσσονται ορισμένα διευκρινιστικά σχόλια για το Σχέδιο Μαθήματος. Αφετηρία για τον ακόλουθο σχολιασμό υπήρξαν οι σχετικές υποδείξεις που μας

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Σχολή Επιστημών και Υγείας Τμήμα : Λογοθεραπείας

Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Σχολή Επιστημών και Υγείας Τμήμα : Λογοθεραπείας Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Σχολή Επιστημών και Υγείας Τμήμα : Λογοθεραπείας Πτυχιακή Εργασία Θέμα: «Μέθοδος διάγνωσης του Συνδρόμου της Ειδικής Αναπτυξιακής Δυσλεξίας (Σ.Ε.Α.Δ) στη σχολική

Διαβάστε περισσότερα

Ο όρος διάχυτες αναπτυξιακές διαταραχές (αυτισμός) αναφέρεται σε μια αναπτυξιακή διαταραχή κατά την οποία το άτομο παρουσιάζει μειωμένες ικανότητες

Ο όρος διάχυτες αναπτυξιακές διαταραχές (αυτισμός) αναφέρεται σε μια αναπτυξιακή διαταραχή κατά την οποία το άτομο παρουσιάζει μειωμένες ικανότητες Ο όρος διάχυτες αναπτυξιακές διαταραχές (αυτισμός) αναφέρεται σε μια αναπτυξιακή διαταραχή κατά την οποία το άτομο παρουσιάζει μειωμένες ικανότητες στην επικοινωνία, κοινωνικότητα και συμπεριφορά, καθώς

Διαβάστε περισσότερα

Προβλήματα Λόγου Νεονάκη Ειρώνα, Λογοπεδικός. Τι είναι η λογοπεδική

Προβλήματα Λόγου Νεονάκη Ειρώνα, Λογοπεδικός. Τι είναι η λογοπεδική Προβλήματα Λόγου Νεονάκη Ειρώνα, Λογοπεδικός Τι είναι η λογοπεδική Η επιστήμη της λογοπεδικής είναι η επιστήμη της παθολογίας της επικοινωνίας και ασχολείται με την πρόληψη, διάγνωση, θεραπεία και έρευνα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΘΟΥΣΑ 4. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 Θετικές σχέσεις: θεωρία και πράξη

ΑΙΘΟΥΣΑ 4. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 Θετικές σχέσεις: θεωρία και πράξη TETARTH 15 ΜΑΪΟΥ 2013 14.00-15.00 ΠΡΟΣΕΛΕΥΣΗ ΣΥΝΕΔΡΩΝ-ΕΓΓΡΑΦΕΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ, ΝΕΑ ΧΗΛΗ ΚΑΡΑΘΕΟΔΩΡΗ ΑΜΦΙΘΕΑΤΡΟ ΑΙΘΟΥΣΑ 9 ΑΙΘΟΥΣΑ 10 ΑΙΘΟΥΣΑ ΣΥΝΕΛΕΥΣΕΩΝ 15.00-17.00 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 1 Σκέφτομαι & Πράττω

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΤΛΟΣ ΑΝΟΙΧΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ

ΤΙΤΛΟΣ ΑΝΟΙΧΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΤΙΤΛΟΣ ΑΝΟΙΧΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΣΚΥΔΡΑΣ Ομάδα ανάπτυξης Μαρία Τσικαλοπούλου, Μαθηματικός Σ Κ Υ Δ Ρ Α / 2 0 1 5 Το αντικείμενο με το οποίο θα ασχοληθούμε είναι τα μαθηματικά της

Διαβάστε περισσότερα

Τα βιβλία θα τα βρείτε στο βιβλιοπωλείο: Βιβλία γνώσεων και δραστηριοτήτων ΣΦΡΑΓΙΔΑ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟΥ

Τα βιβλία θα τα βρείτε στο βιβλιοπωλείο: Βιβλία γνώσεων και δραστηριοτήτων ΣΦΡΑΓΙΔΑ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟΥ Τα βιβλία θα τα βρείτε στο βιβλιοπωλείο: Βιβλία γνώσεων και δραστηριοτήτων ΣΦΡΑΓΙΔΑ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟΥ Συντονισμός χεριού-ματιού Βοηθούν στην ανάπτυξη των κινητικών δεξιοτήτων του παιδιού. Παίζω με τους κύβους

Διαβάστε περισσότερα

ANTIKOIΝΩΝΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΣΤΟΥΣ ΕΦΗΒΟΥΣ KAI TΡΟΠΟΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΗΣ ΑΝΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΣΙΩΤΗ

ANTIKOIΝΩΝΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΣΤΟΥΣ ΕΦΗΒΟΥΣ KAI TΡΟΠΟΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΗΣ ΑΝΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΣΙΩΤΗ ANTIKOIΝΩΝΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΣΤΟΥΣ ΕΦΗΒΟΥΣ KAI TΡΟΠΟΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΗΣ ΑΝΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΣΙΩΤΗ ΔΙΑΤΑΡΑΧΗ ΔΙΑΓΩΓΗΣ ΟΡΙΣΜΟΣ: Σύμφωνα με το Διαγνωστικό και στατιστικό εγχειρίδιο για τις ψυχικές νόσους DSM-IV,το κύριο

Διαβάστε περισσότερα

Καραμάνου Χριστίνα A.M: 11768 Πετίνη Θωμαΐς- Χριστίνα A.M:12110 Ρούσα Γεωργία A.M: 11580 ΤΕΙ ΗΠΕΙΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΙΩΑΝΝΙΝΑ 2013

Καραμάνου Χριστίνα A.M: 11768 Πετίνη Θωμαΐς- Χριστίνα A.M:12110 Ρούσα Γεωργία A.M: 11580 ΤΕΙ ΗΠΕΙΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΙΩΑΝΝΙΝΑ 2013 Παρουσίαση Πτυχιακής Εργασίας ΤΕΙ ΗΠΕΙΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΙΩΑΝΝΙΝΑ 2013 Καραμάνου Χριστίνα A.M: 11768 Πετίνη Θωμαΐς- Χριστίνα A.M:12110 Ρούσα Γεωργία A.M: 11580 «είναι μία παθολογική κατάσταση, που

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΣΛΕΞΙΑ ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ

ΔΥΣΛΕΞΙΑ ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΔΙΑΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ- ΔΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα