Ηράκλειτος : ήθος είναι ο σταθερός και μόνιμος τρόπος έκφρασης του ανθρώπου μέσα από το σύνολο των συνειδητών του πράξεων.

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Ηράκλειτος : ήθος είναι ο σταθερός και μόνιμος τρόπος έκφρασης του ανθρώπου μέσα από το σύνολο των συνειδητών του πράξεων."

Transcript

1 Η ΕΠΙΚΑΙΡΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΠΕΡΙ ΗΘΙΚΗΣ Εκφράσεις του είδους «χάλασε ο κόσμος», «περνάμε ηθική κρίση» κλπ, υποδεικνύουν την ανάγκη να επαναπροσδιορίσει ο άνθρωπος την συμπεριφορά του προς τους άλλους αλλά και προς τον εαυτό του. Λόγοι που επιβάλλουν στον άνθρωπο αυτόν τον επαναπροσδιορισμό: 1. καταναλωτική μανία σε βάρος της εσωτερικής του αναζήτησης 2. οικολογική κρίση σε βάρος της φύσης 3. κοινωνική ανισότητα και αδικία σε συνδυασμό με οικονομικό πρόβλημα 4. καταπάτηση ανθρωπίνων δικαιωμάτων με συνέπεια έλλειψη εθνικής συνείδησης 5. ψεύτικες σχέσεις μεταξύ ανθρώπων (ανειλικρίνεια, προσποίηση, σκοπιμότητα, καχυποψία, ανεντιμότητα). Η ΗΘΙΚΗ ΩΣ ΚΛΑΔΟΣ ΤΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ Η ιστορία του όρου «Ηθική» Ο όρος «ηθική» ανάγει την καταγωγή του επίσημα στον Αριστοτέλη. ΕΘΟΣ-ΗΘΟΣ- ΗΘΙΚΗ. (ονομάζω ήθος τον τρόπο, σύμφωνα με τον οποίο εκφράζονται αυτοί που πράττουν) Ο Αριστοτέλης ονόμασε την «ηθική» «πρακτική φιλοσοφία». Αντικείμενο μελέτης της είναι οι συνειδητές πράξεις των ανθρώπων, που έχουν συνέπειες για τον ίδιο και τους άλλους γύρω του. Ηράκλειτος : ήθος είναι ο σταθερός και μόνιμος τρόπος έκφρασης του ανθρώπου μέσα από το σύνολο των συνειδητών του πράξεων. Ο όρος «ηθική φιλοσοφία» ή «ηθικόν» καθιερώθηκε στη Δύση από τον Κικέρωνα. Δημόκριτος: «κάνε αυτά που πρέπει», «πρέπει να μην αμαρτάνεις». Εγκαινιάζει την ηθική σαν χωριστό κλάδο της Φιλοσοφίας. Πλάτων: «ηθικόν» είναι η ψυχική λειτουργία της «βούλησης», της θέλησης. Ζήνων ο Κιτιεύς: Τρείς κλάδοι φιλοσοφίας, «φυσικόν», «ηθικόν», «λογικόν». R. Descartes: Η φιλοσοφία μοιάζει με δέντρο. Ρίζες=Μεταφυσική, κορμός=φυσική, κλαδιά=ιατρική, Μηχανική και Ηθική (επιστήμες). Η ηθική είναι ένα τελειότατο σύστημα, που προϋποθέτει πλήρη γνώση των άλλων επιστημών και είναι το ύψιστο επίπεδο σοφίας. J. Locke: Ηθική είναι αυτό που πρέπει να κάνει ο άνθρωπος συνειδητά και με την θέλησή του για να πετύχει ένα σκοπό, ειδικά την ευτυχία. Ονομάζει την Ηθική με την λέξη «πρακτική», που είναι η ικανότητα να εφαρμόζουμε το σωστό για να πετύχουμε αγαθά και χρήσιμα πράγματα. D. HUME: Τέσσερις επιστήμες (Λογική, Ηθική, Κριτικισμός, Πολιτική), που αποτελούν την επιστήμη του ανθρώπου. Ηθική είναι κάτι πραγματικό, που θεμελιώνεται πάνω στη φύση.

2 I.KANT: Τριμερής διαίρεση της φιλοσοφίας (όπως οι αρχαίοι Έλληνες) Φυσική, Ηθική, Λογική. Φυσική είναι η επιστήμη των φυσικών νόμων, Ηθική η επιστήμη των νόμων της ελευθερίας. Διακρίνει την Ηθική σε δύο μέρη: «εμπειρικό» ( πρακτική ανθρωπολογία) και «ορθολογικό» (κατ εξοχήν Ηθική) ΟΡΙΣΜΟΣ. Ηθική φιλοσοφία είναι ο φιλοσοφικός κλάδος, που προσπαθεί να δώσει απάντηση στο ερώτημα «τί πρέπει να κάνω για να δώσω περιεχόμενο στη ζωή μου και να πετύχω έναν αποδεκτό σκοπό». Συνεπώς η ηθική επιτελεί τρεις λειτουργίες: α) ερμηνευτική- περιγραφική (επεξήγηση της συνειδητής με πρόθεση πράξης του ανθρώπου) β) αξιολογική (διατύπωση «αξιολογικών κρίσεων» για συγκεκριμένες πράξεις ή συμπεριφορές) γ) κανονιστική (ορισμός αρχών και κανόνων για να ρυθμίζονται οι σκοποί ανθρωπίνων πράξεων). Διεθνής ορολογία. ETHICS (Ηθική)= ερμηνευτική διερεύνηση μιάς πράξης (ερμηνευτική και αξιολογική ερμηνεία ηθικής). MORAL PHILOSORHY (ηθική φιλοσοφία) = κανόνες και πρακτικές εντολές για σωστή συμπεριφορά. ΔΙΑΙΡΕΣΕΙΣ ΤΗΣ ΗΘΙΚΗΣ; Α) Γενική ηθική. Εξετάζει τις αρχές και τους γενικούς κανόνες της ηθικής πράξης και άλλα θεμελιώδη ηθικά προβλήματα όπως α) είναι έμφυτη η ηθική συνείδηση ή όχι β) ποιό είναι το ύψιστο αγαθό που πρέπει να επιδιώκουμε γ) φύση κινήτρων δ) τί είναι καθήκον ε) τί είναι αρετή Ειδική ηθική. Εξετάζει τα επί μέρους καθήκοντα του ανθρώπου προς τον ίδιο και τους άλλους. Β) Θρησκευτική ή Θεολογική Ηθική. Εχει σαν βάση κείμενα θεόπνευστα. Φιλοσοφική Ηθική. Έχει σαν βάση την ιστορικο-κοινωνική εμπειρία και τον ορθό λόγο. Γ) Κανονιστική Ηθική. Θεωρίες σε σχέση με τις αρχές, σύμφωνα με τις οποίες οφείλουμε να ζούμε. Μετα-Ηθική. Ασχολείται με την φύση και την μεθοδολογία των ηθικών κρίσεων (τί είναι αγαθό, υπάρχει ηθική αλήθεια κλπ) Μέθοδοι της Ηθικής Φιλοσοφίας 1. Επαγωγική (αρχίζει από τα επιμέρους και καταλήγει στα γενικά) 2. Παραγωγική ( ξεκινά από γενικές αρχές για να αξιολογήσει επιμέρους πράξεις) 3. Γενετική (παρακολούθηση ηθικών φαινομένων όταν γεννιούνται και εξελίσονται) 4. Υπερβατική (άσχετα με το περιεχόμενο της ηθικής πράξης, πώς καταλήγουμε σ αυτήν την πράξη)

3 5. Φαινομενολογική (σύλληψη του βαθύτερου νοήματος και της ουσίας των ηθικών φαινομένων). ΣΧΕΣΕΙΣ ΤΗΣ ΗΘΙΚΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΜΕ ΑΛΛΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ. Σχέση της Ηθικής με την Ατομική Ψυχολογία. Εξετάζουν και οι δύο το ίδιο αντικείμενο (ηθική ή μη πράξη) από διαφορετική οπτική γωνιά. Η Ψυχολογία εξετάζει για ποιό λόγο κάνουμε κάτι σε σχέση με το Λογικό, το συναίσθημα ή την βούληση (θέληση), ενώ η Ηθική την παρουσία ή όχι του Λογικού, του συναισθήματος ή της βούλησης στην διαμόρφωση της ηθικής συνείδησης. Σχέση της Ηθικής Φιλοσοφίας με το Δίκαιο και την Πολιτική. Ομοιότητα: οι κανόνες και οι νόμοι που θεσπίζονται από την Ηθική και το Δίκαιο αποβλέπουν στον ίδιο σκοπό, που είναι η πραγμάτωση του αγαθού. Διαφορές: 1. οι κανόνες της Ηθικής είναι προαιρετικοί, ενώ του Δικαίου υποχρεωτικοί. 2. οι κανόνες της Ηθικής είναι οι ίδιοι πάντα, ενώ του Δικαίου μεταβάλλονται ανάλογα της περίπτωσης. 3. η Ηθική αποβλέπει στο να γίνει πράξη η ιδέα του αγαθού, ενώ το Δίκαιο στην ορθότητα της κοινωνικής πράξης. Ηθική και Οικονομία Κάθε οινονομική δραστηριότητα (π.χ. εργασία, εμπόριο) συνδέεται με αρχές ηθικής φύσεως (εντιμότητα, δικαιοσύνη, συνέπεια, ειλικρίνεια, συνεργασία) τις οποίες πραγματεύεται η Ηθική Φιλοσοφία. Α. ΣΕΝ: η μελέτη των οικονομικών δεν μπορεί ν αποσυνδεθεί από εκείνη της ηθικής και της πολιτικής φιλοσοφίας. ΑΝΤΑΜ ΣΜΙΘ: (ηθικοποιεί την οικονομική του σκέψη). Η σύνεση είναι απ όλες τις αρετές η πιό ωφέλιμη για το άτομο, ενώ η ανθρωπιά, η δικαιοσύνη, η γενναιοδωρία και το δημόσιο φρόνημα είναι ωφέλιμες για τους άλλους. ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ: βασικές της ιδέες είναι ηθικοί κανόνες. Εξυψώνει την ηθική και την ανθρώπινη αξιοπρέπεια σε μείζον ζήτημα για την οικονομία. ΗΘΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ Ο Αριστοτέλης ταυτίζει γενικά την πολιτική με την πρακτική φιλοσοφία, που αντιστοιχεί στην πρακτική λειτουργία του νου, την ενασχόληση με την ανθρώπινη πράξη, με την οποία ασχολείται και η Ηθική. Σε καμμία περίπτωση δεν μπορούν να συνυπάρξουν Ηθική και πολιτικός ολοκληρωτισμός. Ζαν Ζακ Ρουσώ: όσοι θέλουν να πραγματευτούν χωριστά την πολιτική από την Ηθική, δεν καταλαβαίνουν τίποτε, ούτε από τη μία ούτε από την άλλη.

4 ΗΘΙΚΗ ΚΑΙ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ Herbart: Η παιδαγωγική θεμελιώνεται σε δύο επιστήμες, την Ηθική Φιλοσοφία και την Φιλοσοφική Ψυχολογία. Η Ηθική υποδεικνύει στην παιδαγωγική τους σκοπούς της αγωγής, ενώ η Ψυχολογία της παρέχει τα μέσα. Η ΠΡΑΞΗ ΣΑΝ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΤΗΣ ΗΘΙΚΗΣ Πράξεις και γεγονότα. Πράξεις: Άλλο «πράττω» και άλλο «ποιώ». Ο Αριστοτέλης δηλώνει την ιδιαιτερότητα της ανθρώπινης πράξης ( ο άνθρωπος αρχή πράξεων εστί) Αναγκαίες προυποθέσεις για να είναι μιά ενέργεια «πράξη» και όχι άλογη ή ενστικτώδης ενέργεια είναι τρείς, κίνητρο-ενέργεια-σκοπός. Αιτίες πράξης:1. η απαλλαγή από την πίεση διαφόρων αναγκών 2. επειδή ο άνθρωπος δεν είναι αυτάρκης και τέλειος αναζητά μέσω της πράξης του την συμπλήρωσή του 3. για να υπερνικηθούν τα εμπόδια ανάμεσα στον άνθρωπο και σε κάτι που επιθυμεί ν αποκτήσει. Οι πράξεις είναι ενέργειες που κατευθύνονται από κάποιο σκοπό και σε αντίθεση με τις ενστικτώδεις ενέργειες προυποθέτουν βούληση, φρόνημα και συνείδηση. Η ηθική πράξη συνοδεύεται από την εγρήγορση για την διαφύλαξη της αξιοπρέπειας του ανθρώπου. Μιά πράξη χωρίς φρόνημα και σκοπό, από ηθική αξία δεν έχει ούτε θετική ούτε αρνητική τιμή. Ο άνθρωπος πράττει α) για να δηλώσει την παρουσία του β) για να εκφράσει τον εαυτό του σαν πνευματική και βιολογική ύπαρξη. Η Ηθική εξετάζει, ερμηνεύει και υποβάλλει λύσεις στο ερώτημα «τί πρέπει να πράξω», χωρίς να υποχρεώνει. Γεγονότα: Την έννοια του γεγονότος την αντιλαμβανόμαστε α) στο πλαίσιο της ιστορίας ( γεγονός= συνειδητές ατομικές πράξεις με συνέπειες για τους άλλους) β) στο πλαίσιο των εφαρμοσμένων επιστημών ( γεγονός = ένα φαινόμενο που το αντιλαμβάνονται όλοι οι άνθρωποι και συμβαίνει χωρίς την θέληση του ανθρώπου πχ σεισμός). Η ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΠΡΑΞΗΣ ΕΚΟΥΣΙΕΣ ΠΡΑΞΕΙΣ; Εκτελούνται με την ελεύθερη βούληση του ανθρώπου. Η εκούσια πράξη προσδιορίζει την αρετή, γιατί μέσω αυτής της πράξης προσπαθεί ο άνθρωπος να την αποκτήσει και να την ασκήσει. Προπαρασκευαστικό στάδιο της πράξης: προαίρεση βούληση απόφαση. Προαίρεση: η προτίμηση, μετά από ζυγιασμένη σκέψη κάποιου πράγματος σε σχέση

5 βούληση : απόφαση : με κάποιο άλλο σύλληψη του τελικού σκοπού της πράξης πραγμάτωση της πράξης με αφετηρία την βούληση. Οι εκούσιες πράξεις αξιολογούνται με έπαινο ή αποδοκιμασία. Κίνητρα ή ελατήρια είναι η αφορμή που αναγκάζει την βούληση να τεθεί σε κίνηση. Υπάρχουν δύο θεωρίες σε σχέση με το τί είναι κίνητρα α) Ηθική νοησιοκρατία ( τα κίνητρα είναι προϊόντα διάνοιας) β) Ηθική θυμοκρατία ( τα κίνητρα είναι συναισθήματα, ορμές, πάθη, επιθυμίες. Στην Ψυχολογία α) άμεσα κίνητρα ( συναισθηματικά στοιχεία) β) έμμεσα κίνητρα (παραστατικά στοιχεία) ΑΚΟΥΣΙΕΣ ΠΡΑΞΕΙΣ; Εκτελούνται χωρίς την θέληση του ανθρώπου, είτε κατόπιν βίας ή από άγνοια και προκαλούν τον οίκτο ή την συγχώρηση για τους πράττοντες. Παραδείγματα του Αριστοτέλη ακουσίων πράξεων α) εκείνες που η «αρχή» τους είναι έξω από την βούληση του ανθρώπου β) αυτές που μας επιβάλλουν άλλοι άνθρωποι ή φυσικές αιτίες γ) όσες εκτελούνται κάτω από φόβο ή άμυνα μπροστά σε κίνδυνο. ΠΡΑΞΕΙΣ ΜΕΙΚΤΗΣ ΦΥΣΕΩΣ: πράξεις, που δεν είναι σαφές άν είναι εκούσιες ή ακούσιες, διότι γίνονται κάτω από εξαναγκασμό ή φόβο, αλλά την στιγμή της εκτέλεσής τους γίνονται με ελύθερη εκλογή. Πράξεις που εκτελούνται από πάθη είναι εκούσιες. ΟΙ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣΗΣ ΩΣ ΠΡΟΥΠΟΘΕΣΕΙΣ ΗΘΙΚΗΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΠΡΑΞΕΩΝ: Βασικές ιδιότητες βούλησης: α) το ποιόν (θετική ή παρορμητική βούληση, αρνητική ή αναχαιτιστική βούληση) β) η ένταση (δυνατή ή αδύνατη βούληση) γ) η διάρκεια ή σταθερότητα ( συνεχής ή παροδική βούληση) Χαρακτηριστικά σταθερής βούλησης: επιμονή, θάρρος, υπομονή, τόλμη Χαρακτηριστικά ασταθούς βούλησης: υπαναχώρηση, αναποφασιστικότητα, εγκατάλειψη σκοπού, αναβλητικότητα, αδράνεια. Η ασταθής βούληση είναι εξασθενημένη βούληση, που καταλήγει σε παθολογική κατάσταση, την αβουλία. Αίτια αβουλίας: α) εσωγενή αίτια (εξασθένηση συναισθημάτων, άγχος, έντονες παρορμήσεις, αμφιβολίες κλπ) β) εξωγενή αίτια. Ασθένειες βούλησης: έκσταση, ηλιθιότητα, υστερία, σχιζοφρένεια.

6 Ορισμός βούλησης: Η βούληση είναι ο πυρήνας της συμπεριφοράς μας και από την ισορροπημένη λειτουργία της, που είναι αποτέλεσμα αγωγής και άσκησης, εξαρτάται η ηθική αξιολόγηση της πράξης. ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΗΘΙΚΩΝ ΕΛΑΤΗΡΙΩΝ (ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ) Στην Ηθική «ελατήριο» είναι το συναίσθημα που κινεί την βούληση για να εκτελέσει ή να αποφύγει κάποια πράξη. Αποτελείται από δύο στοιχεία α) το εξωτερικό ή παραστατικό β) το συναισθηματικό. Αριστοτέλης: Τρία ελατήρια, που ενεργοποιούν την βούληση να εκτελέσει ή να αποφύγει μιά πράξη: α) το καλό ( αντίθετό του το αισχρό) β) το συμφέρον ( αντίθετό του το ασύμφορο) γ) το ευχάριστο, που είναι το ισχυρότερο από τα τρία (αντίθετό του το λυπηρό). Παράγοντες που επηρεάζουν την παρουσία ελατηρίων και διαμορφώνουν την προσωπικότητα του ανθρώπου: α) φυσιολογικοί ή οργανικοί (κληρονομικότητα, κεντρικό νευρικό σύστημα, αδένες έσω εκκρίσεως) β) ψυχολογικοί ή προσωπικοί ( ευφυία, νόηση, μνήμη, φαντασία, τα διάφορα συναισθήματα δηλ τα πάθη και η συνήθεια). ΣΤΟΙΧΕΙΑ(ΟΡΟΙ) ΤΗΣ ΗΘΙΚΗΣ ΔΙΑΔΡΟΜΗΣ 1. Έλλογη δικαίωση ( ιδεώδεις συνθήκες ) 2. Τύποι ζωής (πεποιθήσεις, αξίες, τρόποι ζωής) 3. Αξίες ( πίστη στη ζωή, την αγάπη, την ελευθερία, την εμπιστοσύνη κλπ) 4. Αρχές ή κανόνες ( διάφορα καθήκοντα και υποχρεώσεις που έχουμε) 5. Κρίσεις ( εκτίμηση των καταστάσεων προς αποφυγή αποτυχημένων) πράξεων 6. Αποφάσεις (δυνατή βούληση οδηγεί στην σωστή απόφαση, αδύναμη ή ασθενής οδηγεί στην ενοχή) 7. Πράξεις ( άν όλα τα παραπάνω ισχύσουν σωστά και ηθικά τελικά εκτελούμε την σωστή πράξη, άν όχι αποτυγχάνουμε). ΗΘΙΚΟΙ ΚΑΝΟΝΕΣ Οι Ηθικοί κανόνες είναι οι εντολές που επιβάλλουν στην βούληση την υποχρέωση να ενεργεί σύμφωνα με τους ηθικούς σκοπούς και τα ηθικά ελατήρια. Οι ηθικοί κανόνες είναι πρακτικοί και καθοδηγητικοί (δείχνουν τί πρέπει να κάνουμε), ενώ οι λογικοί είναι θεωρητικοί (δείχνουν ποιά μέθοδο να χρησιμοποιήσουμε για την αληθινή γνώση). Χαρακτηριστικά ηθικών κανόνων: α) επιτακτικότητα (έχουν τόνο προσταγής: κάνε ή μην κάνεις) β) καθολικότητα (ισχύουν οι ίδιοι κανόνες για όλους τους ανθρώπους) γ) ηγεμονικότητα ( οι ηθικοί κανόνες έχουν προβάδισμα και προτεραιότητα σε σχέση με άλλους κανόνες πχ τους νομικούς)

7 δ) δημοσιότητα ( πρέπει να γίνονται γνωστοί ή να τους γνωρίζουν όλοι) ε) εφαρμοσιμότητα ( έχει να κάνει με την δυνατότητα των ανθρώπων να τους εφαρμόζουν). Η ΙΣΧΥΣ ΤΩΝ ΗΘΙΚΩΝ ΚΑΝΟΝΩΝ:ΑΠΟΛΥΤΑΡΧΙΑ-ΣΧΕΤΙΚΟΚΡΑΤΙΑ Σε ό,τι αφορά την καθολικότητα των ηθικών κανόνων, διαμορφώθηκαν δύο αντίθετες θεωρίες: Α) Η απολυταρχία : Υπάρχουν ηθικοί κανόνες που έχουν οικουμενική ισχύ και παραμένουν αμετάβλητοι. Έχουν απόλυτη ισχύ, όπως οι φυσικοί νόμοι. Γνωστός υποστηρικτής της απολυταρχίας ο Ι. ΚΑΝΤ ( η ηθικότητα είναι κάτι που διαμορφώνεται από κανόνες με απόλυτο κύρος). Σύμφωνα όμως με τις νεότερες εξελίξεις στις φυσικές επιστήμες φαίνεται ότι οι φυσικοί νόμοι δεν έχουν απόλυτη ισχύ, επομένων ούτε οι ηθικοί κανόνες μπορούν να έχουν. Β) Σχετικισμός: Απόρριψη της ιδέας, ότι υπάρχουν ηθικοί κανόνες με απόλυτη ισχύ, αντίθετα αυτοί έχουν σχέση με την ειδική κουλτούρα κάθε λαού, ομάδας ή ατόμου. Καθένας οφείλει να σέβεται τις ηθικές ιδέες και τους ηθικούς κανόνες του άλλου. Άρα η ηθικότητα ποικίλλει από πολιτισμό σε πολιτισμό και από άνθρωπο σε άνθρωπο. 1. Σκεπτική σχετικοκρατία : Δεν μπορούμε να γνωρίζουμε ποιές μορφές συμπεριφοράς, ακόμα και της δικής μας, είναι σωστές και ποιές λαθεμένες. 2. Μηδενιστική σχετικοκρατία : Δεν υπάρχουν ηθικές κρίσεις. Το ορθό και το λάθος είναι λέξεις χωρίς νόημα. 3. Κοινωνιολογική σχετικοκρατία : Γενική θεωρία, περιλαμβάνει απόψεις αντίθετες της απολυταρχίας. 4. Πολιτιστική σχετικοκρατία : Θεμελιωτές οι Ruth Benedict και William Graham Summer. Ο πρώτος: Διαφορετικές κουλτούρες έχουν διαφορετικούς ηθικούς κώδικες. Ο δεύτερος: Ό,τι μας κληρονόμησαν οι πρόγονοί μας (παράδοση) είναι το σωστό. ΑΡΑ οι υποστηρικτές της πολιτιστικής σχετικοκρατίας ισχυρίζονται ότι δεν υπάρχει καθολική αλήθεια στην ηθική δηλ αλήθεια που να ισχύει σε κάθε περίπτωση. Ασθενή σημεία της πολιτιστικής σχετικοκρατίας 1. Δεν θα μας επιτρέπεται να κρίνουμε ως κατώτερα των δικών μας ήθη άλλων κοινωνιών, πρακτικές και συμπεριφορές τους 2. Θα επέλθει ανισορροπία στις σχέσεις των κοινωνιών λόγω υποτιθέμενης «ανωτερότητας» μερικών έναντι άλλων 3. Δεν θα υπάρχει δυνατότητα ηθικής προόδου.

8 Ο προβληματισμός που μας δημιουργεί η πολιτιστική σχετικοκρατία, αντίθετα με την ηθική απολυταρχία, που οδηγεί σε δογματισμό, μας βοηθά στο να δεχόμαστε μερικά κριτήρια και άλλα να τα απορρίπτουμε και να ανεχόμαστε το διαφορετικό. Η ΦΥΣΗ ΤΗΣ ΗΘΙΚΟΤΗΤΑΣ Αγαθό ( από το άγαμαι=θαυμάζω) είναι ο,τιδήποτε έχει αξία. Α. 1. Άμεσα αγαθά, όταν τα επιθυμούν οι άνθρωποι ως έχουν πχ δόξα, ηδονή κλπ 2. Έμμεσα αγαθά, όταν υπηρετούν άλλους σκοπούς πχ πλούτος Β. 1. Υλικά αγαθά 2. Πνευματικά αγαθά Γ. 1. Ανώτερα αγαθά 2. Κατώτερα αγαθά. Ηθικό αγαθό είναι εκείνο, που η επίτευξή του υποδεικνύεται από τους ηθικούς κανόνες και η παράλειψη εκτέλεσής του τιμωρείται. Ύψιστο αγαθό είναι εκείνο, που το επαινούν όλοι οι άνθρωποι γιατί έχει απόλυτη αξία. Θεωρίες σχετικές με την αξιολόγηση του κριτηρίου για τον βαθμό ηθικότητας των ανθρωπίνων πράξεων. Τελολογικές θεωρίες (οι ανθρώπινες πράξεις αξιολογούνται με βάση τον βαθμό στον βαθμό, στον οποίο οδηγούν στο αγαθό και από τα αποτελέσματά τους) α) Ηδονική θεωρία : Ύψιστο αγαθό είναι η ηδονή, αγαθό είναι ό,τι παράγει ηδονή και κακό ό,τι προκαλεί λύπη. Πρώτοι εισηγητές της θεωρίας αυτής είναι οι Σοφιστές (Καλλικλής, Πρωταγόρας). Οι πιό ένθερμοι υποστηρικτές της είναι οι της Κυρηναϊκής σχολής πχ Αρίστιππος: σκοπός της ζωής είναι η ηδονή και η απόλαυση (όπως κάνουν τα ζώα εκ φύσεως). Ηδονή είναι το συναίσθημα που νοιώθουμε όταν ικανοποιείται μια φυσιολογική μας ανάγκη, που βιώνουμε τώρα. Ηδονή = λεία κίνησης της ψυχής, λύπη = τραχεία κίνησις της ψυχής. Οι ηδονές του σώματος είναι σπουδαιότερες από τις πνευματικές. Σημασία έχουν οι παροντικές ηδονές και όχι αυτές που πέρασαν, γιατί έχουν χαθεί, ή αυτές που θα έλθουν στο μέλλον, γιατί είναι αβέβαιες. Ο πλούτος, που διευκολύνει την γεύση των ηδονών, είναι σπουδαίο αγαθό. Τονίζει όμωε ότι πρέπει να έχουμε μέτρο στις ηδονές. Επίκουρος : Μετριοπαθέστερη θεωρία απ ό,τι του Αρίστιππου. Η ηδονή είναι η αρχή και το τέλος της ευτυχισμένης ζωής, είναι μιά διαρκής κατάσταση χωρίς πόνο ή ψυχική ταραχή. Δέχεται την προτεραιότητα των πνευματικών ηδονών, που διαρκούν περισσότερο. Μέγιστα αγαθά ο νηφάλιος νούς και η φρόνηση. Η θεωρία του Επίκουρου επηρέασε την εξέλιξη ιδεών στους επόμενους αιώνες αλλά δέχτηκε ταυτόχρονα καί έντονη κριτική.

9 β) Ωφελιμισμός : Είναι εξέλιξη του ηδονισμού. Σκοπός των πράξεων του ανθρώπου είναι η επιδίωξη του χρήσιμου και του συμφέροντος. 1. ατομικός ωφελιμισμός ( ηθική είναι κατά προτεραιότητα το καλώς νοούμενο συμφέρον του ατόμου πρώτα και μετά του συνόλου) 2. κοινωνικός ωφελιμισμός ( πρώτο το συμφέρον του συνόλου, γιατί από αυτό εξαρτάται το συμφέρον του ατόμου). J. BENTHAM: ωφέλεια είναι ό,τι προάγει την «ευτυχία», γιατί η ωφέλεια είναι η μέγιστη ευτυχία του μέγιστου αριθμού ανθρώπων, που είναι το μέτρο του σωστού και του λάθους. Προτείνει κλίμακα αξιολόγησης και μέτρησης των ηδονών, σύμφωνα με δύο συστήματα: α) υποκειμενικό σύστημα (αξιολόγηση ηδονής με αναφορά στο «εγώ»). Τέσσερα κριτήρια αξιολόγησης, ένταση, διάρκεια, βεβαιότητα ή αβεβαιότητα και εγγύτητα εμφάνισής της στο χρόνο. β) αντικειμενικό σύστημα ( αξιολόγηση ηδονής με αναφορά σ έναν αριθμό προσώπων). Τα κριτήρια αξιολόγησης είναι επτά, τα τέσσερα του υποκειμενικού συστήματος συν την γονιμότητα, την καθαρότητα και την έκταση της ηδονής. JOHN STUART MILL: Οι ποικίλλες ηδονές οδηγούν στην «ωφέλεια», που είναι το ύψιστο αγαθό. Ο άνθρωπος έχει την ικανότητα να επιλέξει ποιοτικά τις ηδονές. Λάθος επιλογές μή ποιοτικών ηδονών οφείλονται στην αδυναμία του χαρακτήρα του, που επιλέγει κοντινές και άμεσες ηδονές, που είναι ασήμαντες. Τα προβλήματα σε σχέση με τους σκοπούς της ζωής, είναι προβλήματα σε σχέση με τα πράγματα που επιθυμεί ο άνθρωπος. Η αρετή είναι κάτι που το επιθυμεί ο άνθρωπος, αλλά δεν είναι εκ φύσεως μέρος του σκοπού της ζωής, δεν μας οδηγεί στην ηδονή και δεν μας προστατεύει από τον πόνο. Ελαττώματα θεωρίας Ωφελιμισμού 1. Όταν εκτελούμε μόνο πράξεις, που αποφέρουν ωφέλεια κατ εμάς, αποκλείουμε τον εαυτό μας από πράξεις πχ καλλιτεχνικές, που μας προσφέρουν αισθητική ικανοποίηση και χαρά και από τις οποίες δεν περιμένουμε καμμιά ωφέλεια. 2. Δεν είναι εύκολο να ταξινομηθούν και να διαχωριστούν ακριβώς οι έννοιες ηδονής-πόνου. 3. Δυσκολία στον προσδιορισμό των αποτελεσμάτων, που έχει μιά πράξη για τους άλλους, ενώ σ αυτόν που πράττει επιφέρει ωφέλεια. 4. Το ανεφάρμοστο της αρχής του «εκ νέου». γ) Η θεωρία της τελειώσεως ή ενεργητική θεωρία. Τελειοκρατία. Ύψιστο αγαθό είναι η ανάπτυξη και η τελείωση του ανθρώπου (διανοητική και σωματική) και η απόκτηση της αρετής στο χώρο της ηθικής. Αγαθό είναι η πραγματοποίηση της ανθρώπινης τελειότητας στην τέχνη, την επιστήμη και τον πολιτισμό. Στην τελείωση οδηγούν οι υπαγορεύσεις του

10 ανθρώπινου λογικού και όχι οι αισθητηριακές ηδονές, όπως επίσης και οι πράξεις που είναι σύμφωνες με το λόγο και την αρετή. Περιεχόμενο τελειώσης. Αισθητική καλλιέργεια, πνευματική ανάπτυξη, απόκτηση ανωτέρων συναισθημάτων, αυτονομία. Κριτήριο τελείωσης. Η κάθε μορφής δημιουργικότητα, κυρίως η καλλιτεχνική και η πνευματική. Αριστοτέλης.α) η «αρετή» είναι τελείωση Β) η «ευδαιμονία» είναι τελείωση (ευδαιμονία= ενέργεια σύμφωνη με το λογικό και την αρετή) Δημόκριτος. «ψυχής τελειότης» είναι ο σκοπός της ζωής (τελείωση της ψυχής=ευθυμία και όχι ηδονή) Σωκράτης. Ο άνθρωπος φτάνει στην τελείωση όταν ζεί σύμφωνα με τις υποδείξεις του λογικού και έχει αυτοέλεγχο. Πλάτων. Τελείωση=τελείωση ψυχής αλλά και σώματος (μεικτός βίος). Τελείωση= ομοίωση προς τον Θεόν δηλ. να γίνει ο άνθρωπος δίκαιος (πράξεις που δεν βλάπτουν τους άλλους), όσιος ( αυτός που πράττει αυτά που αρέσουν στους θεούς) και φρόνιμος. B. DE Spinoza: συνδέει την τελείωση με την μεταφυσική γνώση. Γιατί η θεωρία της τελειώσεως δίνει απάντηση στο ερώτημα «πώς ο άνθρωπος μπορεί να γίνει καλύτερος για τον εαυτό του και για τους άλλους» 1. Η τελείωση συμβιβάζεται με την ιστορική εμπειρία του ανθρώπου 2. Η τελείωση αφήνει ανοιχτό το περιεχόμενο του «αγαθού» σε κάθε εποχή 3. Η τελείωση, σε αντίθεση με την υστεροβουλία του ωφελιμισμού, συνεπάγεται μιά συνεχή αναβάθμιση του ανθρώπου 4. Η τελείωση θεωρεί κριτήριο της ηθικής ενέργειας τον «ορθό λόγο», χωρίς να αποκλείει την παρουσία του συναισθήματος στην ηθική ζωή 5. Η θεωρία της τελείωσης ανταποκρίνεται στη διττή φύση του ανθρώπου (πνεύμασώμα) 6. Δεν αποκλείει τα δευτερεύοντα αγαθά (υγεία, πλούτο, τιμή, ισχύ, κοινωνική δύναμη) 7. Δεν απορρίπτει την αγάπη προς το εγώ 8. Υποδεικνύει την κυριαρχία του λογικού πάνω στο άλογο στοιχείο της ψυχής 9. Προτείνει μιά ισορροπημένη ζωή με ελευθερία επιλογών ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΚΕΣ ΘΕΩΡΙΕΣ Η ΘΕΩΡΙΕΣ ΤΟΥ ΦΡΟΝΗΜΑΤΟΣ Δεν είναι τ αποτελέσματα που προσδιορίζουν την ορθότητα ή όχι μιάς πράξης, αλλά μερικά χαρακτηριστικά αυτής της πράξης ή του κανόνα με τον οποίο αυτή συμφωνεί. Ο σκοπός δεν δικαιώνει τα μέσα. Οι δεοντολογικές θεωρίες είναι δύο ειδών

11 Α) η πραξιο-δεοντολογική (οι υποστηρικτές της λέγονται επιμεριστές). Υποστηρίζει ότι πρέπει ν αποφασίζουμε τί είναι σωστό ή λάθος με την βοήθεια της συνείδησης ή της διαίσθησής μας και όχι βάσει κανόνων. Υπάρχουν δύο τύποι πραξιο-δεοντολογικής ηθικής, 1) Ενορατική (συμβουλευόμαστε την συνείδηση για την ορθότητα ή όχι μιάς πράξης μας) 2) Θεωρία της απόφασης (τίποτε δεν είναι από μόνο του σωστό ή λάθος, η επιλογή το κάνει τέτοιο) Υπαρξιστές, Ζαν Πώλ Σάρτρ Β) η κανονο-δεοντολογική (οι υποστηρικτές της λέγονται γενικευτές). Υποστηρίζει ότι πρέπει ν αποφασίζουμε τί είναι σωστό ή λάθος βάσει κανόνων. Ι.ΚΑΝΤ. Βασικοί κανόνες που πρέπει ν ακολοθούμε 1. Καλή θέληση (ο άνθρωπος είναι ελεύθερος και με μόνο του περιορισμό την καλή θέληση μπορεί να επιλέξει τις σωστές πράξεις) 2. Καθήκον (κέντρο της ηθικής ζωής) 3. Καλή πρόθεση Καθήκον κατά τον Καντ είναι η αναγκαιότητα μιάς πράξης, που προκύπτει από σεβασμό για τον ηθικό νόμο. Διαχωρίζει τις πράξεις σε σχέση με το καθήκον α) πράξεις που γίνονται από καθήκον («άμεση ροπή», πχ διατήρηση της ζωής μας) β) πράξεις που γίνινται σύμφωνα προς το καθήκον (πχ να ευεργετήσουμε ή να αγαπάμε τον πλησίον μας ) «Κάθε γνήσιο ανώτατο αξίωμα ηθικότητας πρέπει να βασίζεται στην λογική, η δέ Ηθική πρέπει να θεμελιωθεί πρώτα στην Μεταφυσική και μετά να διαδοθεί μέσω της εκλαίκευσης». Η ηθική του ΚΑΝΤ θεωρήθηκε από τους ειδικούς ερευνητές σαν αυστηρή και ψυχρή. Η πρόθεσή του όμως ήταν να θεμελιώσει μιά οικουμενική ηθική θεωρία, με βάση το «δέον», το «πρέπει». Συμπέρασμα για τις διάφορες θεωρίες, τελολογικές και δεοντολογικές. Η ηθική ορθότητα μιάς πράξης κρίνεται τόσο από τις προθέσεις, το φρόνημα, την καλή βούληση όσο και από το αποτέλεσμα. Δηλ. και τα «μέσα» και ο «σκοπός» πρέπει να είναι ηθικά σωστά, ώστε η πράξη και γενικά η συμπεριφορά να είναι ηθικά ορθή. ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΤΗΣ ΗΘΙΚΗΣ ΣΥΝΕΙΔΗΣΗΣ Α. Πώς ορίζεται η εθνική συνείδηση. Ορισμός. Ηθική συνείδηση είναι το σύνολο των ηθικών αρχών και κανόνων, σύμφωνα με τους οποίους κρίνουμε τις πράξεις, τις δικές μας και των άλλων, ως προς το άν είναι αγαθές ή κακές. Λειτουργία της συνείδησης πριν την πράξη=προηγούμενη ή νομοθετική με την μορφή προτροπής ή αποτροπής Λειτουργία της συνείδησης μετά την πράξη=επομένη, με την μορφή του επαίνου ή της αποδοκιμασίας. Β. Θεωρίες σχετικά με το πρόβλημα της γένεσης της ηθικής συνείδησης. 1. Ορθολογικές θεωρίες. Η ηθική συνείδηση είναι έμφυτη στον άνθρωπο και έχει μεταφυσική προέλευση. Γι αυτό το λόγο μένει αμετάβλητη και αναλλοίωτη, χωρίς να υπόκειται στους νόμους της ανέλιξης. Υποστηρικές

12 αυτής της θεωρίας κυρίων οι Πατέρες της Εκκλησίας (πχ Παύλος), στους νεώτερους χρόνους Σπινόζα, Ρουσώ κλπ. 2. Εμπειρικές θεωρίες. Η ηθική συνείδηση είναι επίκτητη ιδιότητα και λειτουργία, αποτέλεσμα επιδράσεων του εμπειρικού κόσμου. Συμπεράσματα σε σχέση με την εμπειρική θεωρία Α) Η ηθική συνείδηση συνδέεται με την προσωπική ζωή του ανθρώπου και με τις αρχές της κοινωνίας του Β) Η συνείδηση εξαρτάται και διαμορφώνεται από τον χαρακτήρα του ανθρώπου Γ) Η κληρονομικότητα παίζει σημαντικό ρόλο στη γένεση της ηθικής συνείδησης Δ) Η ηθικότητα του ανθρώπου επηρεάζεται από το άμεσο και έμμεσο κοινωνικό του περιβάλλον Ε) Η διδασκαλία και η συνήθεια είναι επίσης αιτίες γένεσης ηθικότητας ΣΤ) Η οικογένεια, η θρησκεία, το σχολείο, η πολιτεία, το επάγγελμα ( δηλ. οι θεσμοί γενικότερα) συντελούν στην δημιουργία κριτηρίου ηθικής συνείδησης. ΝΕΟΤΕΡΟΙ ΚΛΑΔΟΙ ΤΗΣ ΗΘΙΚΗΣ Εφαρμοσμένη ή Πρακτική Ηθική είναι η Ηθική που δημιουργήθηκε από τις διάφορες αναλύσεις των προβλημάτων που παρουσιάστηκαν στην μεταπολεμική περίοδο ( κίνημα ανθρωπίνων δικαιωμάτων, φεμινιστικό, ειρηνιστικό, οικολογικό κλπ) Κλάδοι Εφαρμοσμένης Ηθικής είναι τρείς α) Βιοηθική β) Επαγγελματική και γ) Περιβαλλοντική Ηθική Α) Βιοηθική. Αφορά κυρίως την σχέση ιατρού-ασθενούς και σημαίνει «ηθική του βίου-ζωής» με την βιολογική σημασία της λέξης (ευθανασία, γενετική, γονιμοποίηση, έκτρωση, στείρωση κλπ). 1. Θεωρίες για τη σχέση γιατρού-ασθενούς. Πατερναλισμός. Ο ασθενής οφείλει να εμπιστεύεται ανεπιφύλακτα τον γιατρό του και να ακολουθεί αναντίρρητα όλες τις υποδείξεις του. Ακραίος ατομικισμός. Η υγεία ενός ανθρώπου αφορά μόνο τον ίδιο και μπορεί να απορρίψει όλες τις συστάσεις του γιατρού του. Η άποψη περί αμοιβαιότητας. Η αντιμετώπιση της υγείας ενός ασθενούς πρέπει να αποφασίζεται ομαδικά από ασθενή, συγγενείς, γιατρό, ιατρικό προσωπικό, κοινωνικούς λειτουργούς. 2. Ηθικά διλήμματα στη σχέση γιατρού- ασθενούς (να λέει ο γιατρός όλη την αλήθεια ή όχι) Πατερναλιστική αντίληψη. Ο γιατρός, ακόμα κι άν θέλει, δεν μπορεί να εξηγήσει στον ασθενή την κατάσταση της υγείας του. Η αντίληψη για το δικαίωμα του ασθενούς να γνωρίζει. Απόλυτο δικαίωμα του ασθενούς για πλήρη γνώση της κατάστασής του. Η μετριοπαθής άποψη. Συγκερασμός των δύο παραπάνω. Εμπιστευτικότητα. Είναι αναφαίρετο δικαίωμα του ασθενούς και υποχρέωση του γιατρού, εκτός άν η ασθένεια αποτελεί κίνδυνο για το κοινωνικό σύνολο πχ Ειτς, ηπατίτιδα κλπ.

13 3. Προβλήματα από το χώρο της Βιολογίας. Γενετική και Ευγονική. Με την Γενετική ξέρουμε εκ των προτέρων άν κάποιο έμβρυο θα γεννηθεί με ανίατη ασθένεια (γενετικός έλεγχος) και μπορούμε να διακόψουμε την κύηση. Προβλήματα παρουσιάζονται σε περιπτώσεις ανεπιθύμητου φύλου (έχω κορίτσι, κυοφορώ κορίτσι) Β. Επαγγελματική Ηθική 1. Βασικές έννοιες. Δικαιώματα και υποχρεώσεις. Στον επαγγελματικό τομέα ο άνθρωπος έχει και δικαιώματα και υποχρεώσεις. 2. Θεωρίες για τα επαγγελματικά δικαιώματα και υποχρεώσεις. Η προσέγγιση του «ελεύθερου ανταγωνισμού». Κάθε επαγγελματίας, σε συνθήκες ελεύθερης αγοράς, έχει σαν μόνη υποχρέωση έναντι του εαυτού του να κερδίσει και να πετύχει. Κερδισμένοι είναι και οι πελάτες, διότι μπορούν να επιλέξουν τις καλύτερες υπηρεσίες και τις καλύτερες τιμές. Η προσέγγιση του κρατικού ελέγχου (μαρξισμός-κομμουνισμός). Αποκλειστική ρύθμιση της επαγγελματικής δραστηριότητας από μιά κρατική κυβέρνηση, που θα εκπροσωπεί τον λαό, θα διαδραματίζει τον ρόλο του αφεντικού και θα μοιράζει τα αγαθά ανάλογα με τις ανάγκες του καθενός. Με αυτόν τον τρόπο α) εξαλείφεται η φτώχεια και β) ρυθμίζεται ο χρόνος εργασίας ώστε να υπάρχει ελεύθερος χρόνος και για άλλες δραστηριότητες του πολίτη. Η συνδυαστική προσέγγιση. Αποδέχεται μιά λελογισμένη ελευθερία και προτείνει ένα σύστημα ελέγχου και ισορροπιών, που αφ ενός προωθεί το ατομικό συμφέρον και αφ ετέρου προασπίζεται την κοινωνική ασφάλεια. 3. Επιμέρους ζητήματα επαγγελματικής ηθικής. Διαφήμιση. Τις πιό πολλές φορές η διαφήμιση παραπλανά αντί να ενημερώνει. Είναι «λευκή προπαγάνδα» γιατί μας κάνει να θέλουμε ό,τι αυτή προβάλλει καί όχι ό,τι πραγματικά θέλουμε. Περιβάλλον. (παρακάτω) Σεξουαλική παρενόχληση. Εμφανίζεται σε χώρες με ελεύθερη οικονομία και συνήθως συμβαίνει σε βάρος των γυναικών. Γ. Περιβαλλοντική Ηθική. 1. Ορισμός. Είναι η ηθική, που εξετάζει κριτικά τον τρόπο με τον οποίο χρησιμοποιεί ο άνθρωπος τον περιβάλλοντα κόσμο του, έμβιο και άβιο. 2. Δικαιούμαστε να χρησιμοποιούμε ως είδος τη φύση για τους σκοπούς μας ή όχι. Επιχειρήματα υπέρ της χωρίς όρους εκμετάλλευσης της φύσης. α) ο άνθρωπος είναι το ανώτερο δημιούργημα του θεού, επομένως το δικαίωμά του προς εκμετάλλευση της φύσης είναι αναφαίρετο και πρωταρχικό ( βιβλικό επιχείρημα) β) ο άνθρωπος είναι το πλέον πρόσφατο προϊόν βιολογικής εξέλιξης, άρα η επιθετική στάση απέναντι στη φύση είναι το κλειδί για τη συνέχιση της επιβίωσης ( εξελικτικό επιχείρημα ) γ) μόνο ο άνθρωπος διαθέτει λογική, άρα δικαιούται να κυριαρχεί πάνω στη φύση δ) ανωτερότητα του πολιτισμού σε σχέση με την φύση ε) μόνο ο άνθρωπος έχει υποχρεώσεις, άρα μόνο αυτός έχει και δικαιώματα. Επιχειρήματα κατά της εκμετάλλευσης της φύσης.

14 α) ο άνθρωπος οφείλει να σέβεται κάθε τι που προέρχεται από το Θεό ( βιβλικό επιχείρημα ) β) αφού ο άνθρωπος είναι μέρος της φύσης, οφείλει να την σέβεται (εξελικτικό επιχείρημα ) γ) η διαφορά μεταξύ ανθρώπων και ζώων είναι ποσοτική και όχι ποιοτική 3. Θέματα περιβαλλοντικής ηθικής. Αλόγιστη εκμετάλλευση των πόρων της φύσης, μόλυνση του περιβάλλοντος, χρήση των ζώων ως μέσον τροφής, ενδυμασίας και ψυχαγωγίας, πειραματόζωα.

ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 4: Ιατρική ηθική. Παρούσης Μιχαήλ. Τμήμα Φιλοσοφίας

ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 4: Ιατρική ηθική. Παρούσης Μιχαήλ. Τμήμα Φιλοσοφίας ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΗΘΙΚΗ Ενότητα 4: Ιατρική ηθική Παρούσης Μιχαήλ Τμήμα Φιλοσοφίας 1 Σκοποί ενότητας 1.Υποβοηθούμενη αυτοκτονία 2. Ευθανασία 3.Αρχή της αυτονομίας 4. Αρχή του αληθούς συμφέροντος 5.Αρχή της ιερότητας

Διαβάστε περισσότερα

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας Σκοποί Θεματικές ενότητες Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Ιστορική εξέλιξη των σκοπών της αγωγής Σύγχρονος προβληματισμός http://users.uoa.gr/~dhatziha/ Διαφάνεια:

Διαβάστε περισσότερα

Φ 619 Προβλήματα Βιοηθικής

Φ 619 Προβλήματα Βιοηθικής ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 6: Οι κυριότερες μέθοδοι της Βιοηθικής (1): Ωφελιμισμός, Καντιανισμός. Περιπτωσιολογία. Ελένη Καλοκαιρινού Φιλοσοφίας-Παιδαγωγικής

Διαβάστε περισσότερα

Σκοποί της παιδαγωγικής διαδικασίας

Σκοποί της παιδαγωγικής διαδικασίας Σκοποί της παιδαγωγικής διαδικασίας Θεματικές ενότητες Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Ιστορική εξέλιξη των σκοπών της αγωγής Σύγχρονος προβληματισμός Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Η παιδαγωγική διαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000

Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000 Θέµα Α1 Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000 Α.1.1. Να γράψετε στο τετράδιό σας τα ονόµατα των φιλοσόφων (στήλη Α) και δίπλα την έννοια (στήλη Β) που συνδέεται µε τον καθένα: Α

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000

Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000 Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Θέµα Α1 Α.1.1. Να γράψετε στο τετράδιό σας τα ονόµατα των φιλοσόφων (στήλη Α) και δίπλα την έννοια (στήλη Β) που συνδέεται µε τον

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 1: Εισαγωγή στην έννοια και την ύλη της Εφαρμοσμένης Ηθικής

Ενότητα 1: Εισαγωγή στην έννοια και την ύλη της Εφαρμοσμένης Ηθικής ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΗΘΙΚΗ Ενότητα 1: Εισαγωγή στην έννοια και την ύλη της Εφαρμοσμένης Ηθικής Παρούσης Μιχαήλ Τμήμα Φιλοσοφίας 1 Σκοποί ενότητας 1. Το πεδίο της Εφαρμοσμένης Ηθικής 2. Σχέση της Εφαρμοσμένης Ηθικής

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΙΚΟΥΡΕΙΑ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΛΕΩΝΙΔΑΣ Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ

Η ΕΠΙΚΟΥΡΕΙΑ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΛΕΩΝΙΔΑΣ Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ Η ΕΠΙΚΟΥΡΕΙΑ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΛΕΩΝΙΔΑΣ Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΔΥΝΑΤΟΝ ΝΑ ΖΕΙ ΚΑΝΕΙΣ ΧΑΡΟΥΜΕΝΑ, ΑΝ Η ΖΩΗ ΤΟΥ ΔΕΝ ΕΧΕΙ ΦΡΟΝΗΣΗ, ΟΜΟΡΦΙΑ ΚΑΙ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ, ΚΑΙ ΟΥΤΕ ΠΑΛΙ ΕΙΝΑΙ ΔΥΝΑΤΟΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 3: Η ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 3: Η ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ Ενότητα 3: Η ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

7. Η θεωρία του ωφελιµ ισµ ού

7. Η θεωρία του ωφελιµ ισµ ού 7. Η θεωρία του ωφελιµ ισµ ού Α1. Ερωτήσεις γνώσης - κατανόησης 1. Ποιοι είναι οι κύριοι εκπρόσωποι της θεωρίας του ωφελιµισµού και µε βάση ποιο κριτήριο θα πρέπει, κατ αυτούς, να αξιολογούνται οι πράξεις

Διαβάστε περισσότερα

3. Η θεωρία του Αριστοτέλη για τη µεσότητα

3. Η θεωρία του Αριστοτέλη για τη µεσότητα 3. Η θεωρία του Αριστοτέλη για τη µεσότητα Α1. Ερωτήσεις γνώσης - κατανόησης 1. Σε ποια θεµελιακή θεωρία στηρίζει ο Αριστοτέλης την ηθική του φιλοσοφία; Να την αναπτύξετε σύντοµα. 2. Πώς προσδιορίζει ο

Διαβάστε περισσότερα

Ηθική & Τεχνολογία Μάθημα 1 ο Εισαγωγή στις Βασικές Έννοιες

Ηθική & Τεχνολογία Μάθημα 1 ο Εισαγωγή στις Βασικές Έννοιες Μάθημα 1 ο Εισαγωγή στις Βασικές Έννοιες Άλκης Γούναρης Διδάκτωρ Φιλοσοφίας Πανεπιστημίου Αθηνών e-mail: alkismail@yahoo.com website: www.alkisgounaris.com http://eclass.uoa.gr/courses/ppp566/ 1 http://eclass.uoa.gr/courses/ppp566/

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΛΙΤΟΧΩΡΟΥ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΛΙΤΟΧΩΡΟΥ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΛΙΤΟΧΩΡΟΥ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΙΤΛΟΣ: «ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΤΗΤΑ ΗΘΙΚΩΝ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ» ΜΑΘΗΤΡΙΑ: ΣΚΡΕΚΑ ΝΑΤΑΛΙΑ, Β4 ΕΠΙΒΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΝΤΑΒΑΡΟΣ ΧΡΗΣΤΟΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2016 17 Περιεχόμενα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α.

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. Θέµατα & Ασκήσεις από: www.arnos.gr 2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22 ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σύµφωνα µε τη θεωρία του εµπειρισµού

Διαβάστε περισσότερα

Δεοντολογία Επαγγέλματος Ηθική και Υπολογιστές

Δεοντολογία Επαγγέλματος Ηθική και Υπολογιστές Δεοντολογία Επαγγέλματος Ηθική και Υπολογιστές ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ Τ.Ε.Ι. ΚΑΒΑΛΑΣ ΠΑΛΑΙΓΕΩΡΓΙΟΥ Γ. Ηθική Φορτισμένος και πολυσήμαντος όρος Εικόνα μιας «βαθύτερης εσωστρεφούς πραγματικότητας»

Διαβάστε περισσότερα

2.5. ΗΘΙΚΗ-ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΑΞΙΕΣ

2.5. ΗΘΙΚΗ-ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΑΞΙΕΣ 2.5. ΗΘΙΚΗ-ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΑΞΙΕΣ [94] ΕΝΝΟΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΧΑΡΤΗΣ ΟΙ ΑΞΙΕΣ ΜΕΤΑΒΙΒΑΖΟΝΤΑΙ υλικές-οικονομικές πολιτικές πνευματικές ηθικές κοινωνικές αισθητικές θρησκευτικές ΜΕΣΩ ΤΩΝ ΦΟΡΕΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΠΟΙΗΣΗΣ Οικογένεια

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Φιλοσοφία (Φ101)

Εισαγωγή στη Φιλοσοφία (Φ101) ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ (Φ101) 3η ενότητα: Θεμελιώδη ερωτήματα & κλάδοι της φιλοσοφίας Γιώργος Ζωγραφίδης Τμήμα Φιλοσοφίας & Παιδαγωγικής Άδειες Χρήσης Το παρόν

Διαβάστε περισσότερα

ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ. Ενότητα 9: Η σχέση μεταξύ νόμου και ελευθερίας. Παρούσης Μιχαήλ. Τμήμα Φιλοσοφίας

ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ. Ενότητα 9: Η σχέση μεταξύ νόμου και ελευθερίας. Παρούσης Μιχαήλ. Τμήμα Φιλοσοφίας ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ Ενότητα 9: Η σχέση μεταξύ νόμου και ελευθερίας Παρούσης Μιχαήλ Τμήμα Φιλοσοφίας 1 Σκοποί ενότητας 1. Διττός χαρακτήρας Συντάγματος 2. Διάκριση θεσμού-κανόνα 3. Η σχέση λόγου - πνεύματος

Διαβάστε περισσότερα

1ος Πανελλαδικός Μαθητικός Διαγωνισμός Φιλοσοφικού Δοκιμίου. Η φιλοσοφία ως τρόπος ζωής Αρχαία ελληνική φιλοσοφία

1ος Πανελλαδικός Μαθητικός Διαγωνισμός Φιλοσοφικού Δοκιμίου. Η φιλοσοφία ως τρόπος ζωής Αρχαία ελληνική φιλοσοφία 1ος Πανελλαδικός Μαθητικός Διαγωνισμός Φιλοσοφικού Δοκιμίου Η φιλοσοφία ως τρόπος ζωής Αρχαία ελληνική φιλοσοφία προκριματική φάση 18 Φεβρουαρίου 2012 υπό την Αιγίδα του ΥΠΔΒΜΘ Διοργάνωση Τμήμα Φιλοσοφίας

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολογώντας την Πράξη

Αξιολογώντας την Πράξη Αξιολογώντας την Πράξη Αναζητώντας κριτήριο/α ηθικής ορθότητας Ανατρέποντας τις ενστάσεις για τη δυνατότητα ηθικής σκέψης και πράξης Αναδεικνύοντας τη σημασία της ηθικής στάσης Ένα πρακτικό παράδειγμα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 5: Βιοτικές καταστάσεις και ειδήσεις. Παρούσης Μιχαήλ. Τμήμα Φιλοσοφίας

ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 5: Βιοτικές καταστάσεις και ειδήσεις. Παρούσης Μιχαήλ. Τμήμα Φιλοσοφίας ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΗΘΙΚΗ Ενότητα 5: Βιοτικές καταστάσεις και ειδήσεις Παρούσης Μιχαήλ Τμήμα Φιλοσοφίας Σκοποί ενότητας 1.Ηθική αρχών 2.Ηθική ωφέλειας 3.Οικείοι και προτεραιότητα 4.Διαφορά ηθικών αρχών και συνεπειοκρατική

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη φιλοσοφία

Εισαγωγή στη φιλοσοφία Εισαγωγή στη φιλοσοφία Ενότητα 4 η : Ρένια Γασπαράτου Σχολή Ανθρωπιστικών & Κοινωνικών Επιστημών Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης & της Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Περιεχόμενα ενότητας Με τι ασχολείται

Διαβάστε περισσότερα

ΓΝΩΣΤΙΚΕΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΣΤΙΚΕΣ ΘΕΩΡΙΕΣ

ΓΝΩΣΤΙΚΕΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΣΤΙΚΕΣ ΘΕΩΡΙΕΣ ΓΝΩΣΤΙΚΕΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΣΤΙΚΕΣ ΘΕΩΡΙΕΣ Λογικοθυμική προσέγγιση (Rational-Emotive Therapy) Αναπτύχθηκε από τον Albert Ellis τη δεκαετία του 1950. Πεποίθηση πως οι συναισθηματικές δυσκολίες οφείλονται σε λανθασμένες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ. Α Γενικού Λυκείου και ΕΠΑ.Λ. Καζάκου Γεωργία, ΠΕ09 Οικονομολόγος

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ. Α Γενικού Λυκείου και ΕΠΑ.Λ. Καζάκου Γεωργία, ΠΕ09 Οικονομολόγος 1 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ Α Γενικού Λυκείου και ΕΠΑ.Λ. 2 Η ΚΟΙΝΩΝΙΑ, Η ΠΟΛΙΤΕΙΑ ΚΑΙ Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Κεφάλαιο 1 ο 1.1 ΆΝΘΡΩΠΟΣ: ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΟΝ 1/6 Ο άνθρωπος είναι από τη φύση του πολιτικό,

Διαβάστε περισσότερα

Θρησκεία: ένα παναθρώπινο φαινόμενο. Διδ. Εν. 3

Θρησκεία: ένα παναθρώπινο φαινόμενο. Διδ. Εν. 3 Θρησκεία: ένα παναθρώπινο φαινόμενο Διδ. Εν. 3 Η έννοια της θρησκείας Ο όρος «θρησκεία» συνδέεται με το φαινόμενο της θρησκείας γενικά και με τις επιμέρους θρησκείες ειδικότερα Με το πολυδιάστατο και

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 6: Περιπτώσεις που τα άτομα δεν είναι σε θέση να λάβουν αποφάσεις για τον εαυτό τους. Παρούσης Μιχαήλ.

ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 6: Περιπτώσεις που τα άτομα δεν είναι σε θέση να λάβουν αποφάσεις για τον εαυτό τους. Παρούσης Μιχαήλ. ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΗΘΙΚΗ Ενότητα 6: Περιπτώσεις που τα άτομα δεν είναι σε θέση να λάβουν αποφάσεις για τον εαυτό τους Παρούσης Μιχαήλ Τμήμα Φιλοσοφίας 1 Σκοποί ενότητας 1.Βούληση και αυτονομία ανθρώπου 2.Συμφέρον

Διαβάστε περισσότερα

138 Φιλοσοφικών και Κοινωνικών Σπουδών Κρήτης (Ρέθυμνο)

138 Φιλοσοφικών και Κοινωνικών Σπουδών Κρήτης (Ρέθυμνο) 138 Φιλοσοφικών και Κοινωνικών Σπουδών Κρήτης (Ρέθυμνο) Σκοπός Το Τμήμα έχει σκοπό την ανάδειξη επιστημόνων ικανών να καλύψουν τις ανάγκες της εκπαίδευσης σε μαθήματα Φιλοσοφίας, Παιδαγωγικής, Ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΤΗΣ ONORA O' NEIL

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΤΗΣ ONORA O' NEIL ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΤΗΣ ONORA O' NEIL ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΣΥΡΟΠΟΥΛΟΥ ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΑΘΑΝΑΣΙΑ ΑΜ: 2497 Στο συγκεκριμένο κείμενο η O' Neil εξετάζει τη διαφορά ανάμεσα στην πρακτική φιλοσοφία του Kant με τα σύγχρονα

Διαβάστε περισσότερα

«CORPORATE SOCIAL RESPONSIBILITY AND BUSINESS MORALITY»

«CORPORATE SOCIAL RESPONSIBILITY AND BUSINESS MORALITY» Σ Υ Ν Ε Σ Μ Ο Σ Ε Λ Λ Η Ν Ι Κ Ω Ν Β Ι Ο Μ Η Χ Α Ν Ι Ω Ν Οµιλία του Γενικού ιευθυντή, Μέλους του Σ του ΣΕΒ κ. Ιωάννη ραπανιώτη στο ιεθνές Συνέδριο για την Εταιρική Κοινωνική Ευθύνη «Εξασφαλίζοντας ένα µέλλον

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠ. ΕΤΟΥΣ Απαντήσεις

ΕΚΠ. ΕΤΟΥΣ Απαντήσεις Σελίδα 1 από 5 Απαντήσεις Β.1 Το συγκεκριμένο απόσπασμα αντλήθηκε από το 8 ο βιβλίο των Πολιτικών του Αριστοτέλη, που έχει ως θέμα του την παιδεία. Ήδη, από την πρώτη φράση του αποσπάσματος (ὅτι μέν οὖν

Διαβάστε περισσότερα

ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΣ ΣΤΟΧΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ. Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα

ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΣ ΣΤΟΧΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ. Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΣ ΣΤΟΧΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΘΕΜΑΤΑ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η Αριστοτελική Φρόνηση

Η Αριστοτελική Φρόνηση Η Αριστοτελική Φρόνηση µία δια βίου πρακτική για τον δια βίου µαθητευόµενο Χριστίνα Ζουρνά ΠΜΣ ΕΚΠ ΠΑΜΑΚ ΒΜ και σύγχρονη Πολιτεία Αυτό που θεωρείται πολύ σηµαντικό στο πρόγραµµα των Μεταπτυχιακών Σπουδών

Διαβάστε περισσότερα

6. '' Καταλαβαίνεις οτι κάτι έχει αξία, όταν το έχεις στερηθεί και το αναζητάς. ''

6. '' Καταλαβαίνεις οτι κάτι έχει αξία, όταν το έχεις στερηθεί και το αναζητάς. '' 1. '' Τίποτα δεν είναι δεδομένο. '' 2. '' Η μουσική είναι η τροφή της ψυχής. '' 3. '' Να κάνεις οτι έχει νόημα για σένα, χωρίς όμως να παραβιάζεις την ελευθερία του άλλου. '' 4. '' Την πραγματική μόρφωση

Διαβάστε περισσότερα

Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα»

Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα» Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα» Α] Ασκήσεις κλειστού τύπου (Σωστό Λάθος) Για τον Πλάτωνα οι καθολικές έννοιες, τα «καθόλου», δεν είναι πράγματα ξεχωριστά

Διαβάστε περισσότερα

Ηθική & Τεχνολογία Μάθημα 3 ο Iron Man vs Αριστοτέλη

Ηθική & Τεχνολογία Μάθημα 3 ο Iron Man vs Αριστοτέλη Ηθική & Τεχνολογία Μάθημα 3 ο Iron Man vs Αριστοτέλη Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών στην Ηθική Φιλοσοφία Διδάσκων: Άλκης Γούναρης Οκτώβριος 2014 Μέρος Α Ξεπερνώντας

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α )

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) 29 Μαΐου 2014 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) Α1. Ο συγγραφέας του κειμένου αναφέρεται στη σημασία του δημιουργικού σχολείου στη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές) A1.

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές) A1. ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ HMEΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΡΙΤΗ 21 ΜΑΪΟΥ 2013 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΗΜΕΡΗΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

β) Αν είχες τη δυνατότητα να «φτιάξεις» εσύ έναν ιδανικό κόσμο, πώς θα ήταν αυτός;

β) Αν είχες τη δυνατότητα να «φτιάξεις» εσύ έναν ιδανικό κόσμο, πώς θα ήταν αυτός; 1 α) H πραγματική ζωή κρύβει χαρά, αγάπη, στόχους, όνειρα, έρωτα, αλλά και πόνο, απογοήτευση, πίκρες, αγώνα. αν λείπουν όλα αυτά τα συναισθήματα και οι ανατροπές, αν χαθεί η καρδιά και η ψυχή, η ελευθερία,

Διαβάστε περισσότερα

Σκοποί και στόχοι της διδασκαλίας στο Δημοτικό σχολείο. Βασίλης Μπαρκούκης

Σκοποί και στόχοι της διδασκαλίας στο Δημοτικό σχολείο. Βασίλης Μπαρκούκης Σκοποί και στόχοι της διδασκαλίας στο Δημοτικό σχολείο Βασίλης Μπαρκούκης Σκοποί και στόχοι της εκπαίδευσης Σκοπός του δημοτικού σχολείου είναι η πολύπλευρη πνευματική και σωματική ανάπτυξη των μαθητών

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης

Διδακτική της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Διδακτική της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Ενότητα 01: Προβληματική της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Πολυξένη Ράγκου Άδειες Χρήσης Το παρόν

Διαβάστε περισσότερα

ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ. Ενότητα 6: Θετικιστικές σχολές δικαίου. Παρούσης Μιχαήλ. Τμήμα Φιλοσοφίας

ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ. Ενότητα 6: Θετικιστικές σχολές δικαίου. Παρούσης Μιχαήλ. Τμήμα Φιλοσοφίας ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ Ενότητα 6: Θετικιστικές σχολές δικαίου Παρούσης Μιχαήλ Τμήμα Φιλοσοφίας 1 Σκοποί ενότητας 1. Το δίκαιο και η φύση του 2. Θετικιστικές σχολές δικαίου 1. Τί ονομάζουμε δίκαιο; Ποιά

Διαβάστε περισσότερα

Λογική. Μετά από αυτά, ορίζεται η Λογική: είναι η επιστήμη που προσπαθεί να εντοπίσει και να αναλύσει τους καθολικούς κανόνες της νόησης.

Λογική. Μετά από αυτά, ορίζεται η Λογική: είναι η επιστήμη που προσπαθεί να εντοπίσει και να αναλύσει τους καθολικούς κανόνες της νόησης. Λογική Εισαγωγικά, το ζήτημα της Λογικής δεν είναι παρά η άσκηση 3 δυνάμεων της νόησης: ο συλλογισμός, η έννοια και η κρίση. Ακόμη και να τεθεί θέμα υπερβατολογικό αναφορικά με το ότι πρέπει να αποδειχθεί

Διαβάστε περισσότερα

Δίκαιο είναι το σύνολο κανόνων που προσδιορίζουν τη συμπεριφορά του ανθρώπου στην κοινωνία με υποχρεωτικό τρόπο.

Δίκαιο είναι το σύνολο κανόνων που προσδιορίζουν τη συμπεριφορά του ανθρώπου στην κοινωνία με υποχρεωτικό τρόπο. Δίκαιο είναι το σύνολο κανόνων που προσδιορίζουν τη συμπεριφορά του ανθρώπου στην κοινωνία με υποχρεωτικό τρόπο. Το δίκαιο δεν προέρχεται και δεν επηρεάζεται από την ατομική μας θέληση. Το δίκαιο χωρίζεται

Διαβάστε περισσότερα

Τ Ε Χ Ν Η ΟΡΙΣΜΟΣ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΣ

Τ Ε Χ Ν Η ΟΡΙΣΜΟΣ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΣ Τ Ε Χ Ν Η ΟΡΙΣΜΟΣ Τέχνη είναι η συνειδητή ενέργεια αλλά και η ιδιαίτερη ικανότητα του ανθρώπου για δημιουργία έργων που προκαλούν αισθητική συγκίνηση και αναπτύσσουν προβληματισμό. Μέσω της τέχνης δεν

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Αναπτύσσομαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Γιατί είναι απαραίτητη η ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙ ΟΝΟΜΑΖΟΥΜΕ ΓΝΩΣΗ; ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ; Το ερώτημα για το τι είναι η γνώση (τι εννοούμε όταν λέμε ότι κάποιος γνωρίζει κάτι ή ποια

ΤΙ ΟΝΟΜΑΖΟΥΜΕ ΓΝΩΣΗ; ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ; Το ερώτημα για το τι είναι η γνώση (τι εννοούμε όταν λέμε ότι κάποιος γνωρίζει κάτι ή ποια 18 ΤΙ ΟΝΟΜΑΖΟΥΜΕ ΓΝΩΣΗ; ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ; Το ερώτημα για το τι είναι η γνώση (τι εννοούμε όταν λέμε ότι κάποιος γνωρίζει κάτι ή ποια χαρακτηριστικά αποδίδουμε σε ένα πρόσωπο το οποίο λέμε

Διαβάστε περισσότερα

Ο καθημερινός άνθρωπος ως «ψυχολόγος» της προσωπικότητάς του - Νικόλαος Γ. Βακόνδιος - Ψυχο

Ο καθημερινός άνθρωπος ως «ψυχολόγος» της προσωπικότητάς του - Νικόλαος Γ. Βακόνδιος - Ψυχο Έ να πολύ μεγάλο ποσοστό ανθρώπων που αντιμετωπίζουν έντονο άγχος, δυσθυμία, «κατάθλιψη» έχει την «τάση» να αποδίδει λανθασμένα τις ψυχικές αυτές καταστάσεις, σε έναν «προβληματικό εαυτό του», (μία δυστυχώς

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΡΦΕΣ ΕΜΦΑΝΣΗΣ ΤΩΝ ΒΙΒΛΙΩΝ-ΔΙΑΥΛΩΝ. Βιβλίο-Δίαυλος 1: Η ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ

ΜΟΡΦΕΣ ΕΜΦΑΝΣΗΣ ΤΩΝ ΒΙΒΛΙΩΝ-ΔΙΑΥΛΩΝ. Βιβλίο-Δίαυλος 1: Η ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΜΟΡΦΕΣ ΕΜΦΑΝΣΗΣ ΤΩΝ ΒΙΒΛΙΩΝ-ΔΙΑΥΛΩΝ Βιβλίο-Δίαυλος 1: Η ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ Ι. Συνοπτική παρουσίαση του Βιβλίου-Διαύλου Η Ψυχική Υγεία: Η Ψυχική Υγεία εγγυάται τη συνοχή ομοειδών ιδιοτήτων και χαρακτηριστικών

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΒΙΩΣΗ ΑΞΙΩΝ ΣΤΟ ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΟΥ ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΥΜΕ

ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΒΙΩΣΗ ΑΞΙΩΝ ΣΤΟ ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΟΥ ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΥΜΕ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΒΙΩΣΗ ΑΞΙΩΝ ΣΤΟ ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΟΥ ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΥΜΕ ΤΟ ΣΥΓΚΕΙΜΕΝΟ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Ταχύτητα Πολλαπλασιασμός και αχρήστευση γνώσεων Τεχνολογική επανάσταση Παγκοσμιοποίηση δικτύων Πολυπολιτισμικότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ

ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ Στρεσσογόνος παράγοντας Οτιδήποτε κάνει τον άνθρωπο να βιώνει στρες Είναι μια αλλαγή στην ομοιόσταση του ατόμου Παράγοντες που προκαλούν στρες Ενδογενείς Εξωγενείς Ενδογενείς

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ 1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Β ΤΑΞΗ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΣ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ 2 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2Ο 2.3 Η γένεση της οικονομικής σκέψης (Ξενοφών, Αριστοτέλης) 2.3 Η ΓΕΝΕΣΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΔΙΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΚΑΙ ΓΙΑ ΜΙΑ ΦΙΛΙΚΗ ΠΡΟΣ ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΔΙΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΚΑΙ ΓΙΑ ΜΙΑ ΦΙΛΙΚΗ ΠΡΟΣ ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ THEAM TRAINING HEALTHCARE MULTIDISCIPLINARY TEAMS ON CHILDREN S RIGHTS AND ON CHILD-FRIENDLY JUSTICE (THEAM) ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΔΙΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΚΑΙ ΓΙΑ ΜΙΑ ΦΙΛΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

120 Φιλοσοφίας - Παιδαγωγικής Θεσσαλονίκης

120 Φιλοσοφίας - Παιδαγωγικής Θεσσαλονίκης 120 Φιλοσοφίας - Παιδαγωγικής Θεσσαλονίκης Σκοπός Σκοπός αυτού του Τμήματος είναι η ανάδειξη επιστημόνων ικανών να καλύπτουν τις ανάγκες της εκπαίδευσης σε προσωπικό για την διδασκαλία των μαθημάτων της

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕ 800 Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης (κοινωνικοποίηση διαπολιτισμικότητα)

ΚΕ 800 Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης (κοινωνικοποίηση διαπολιτισμικότητα) ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΚΕ 800 Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης (κοινωνικοποίηση διαπολιτισμικότητα) Ενότητα 3: Θεωρίες-μοντέλα κοινωνικοποίησης Αναστασία Κεσίδου

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΛΙΤΟΧΩΡΟΥ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΛΙΤΟΧΩΡΟΥ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΛΙΤΟΧΩΡΟΥ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΙΤΛΟΣ: «ΕΜΠΕΙΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ» ΜΑΘΗΤΡΙΑ: ΠΡΙΑΜΗ ΒΑΓΙΑ, Β4 ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΝΤΑΒΑΡΟΣ ΧΡΗΣΤΟΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2016 17 Περιεχόμενα ΠΕΡΙΛΗΨΗ... 3 ΕΙΣΑΓΩΓΗ...

Διαβάστε περισσότερα

Το Δίκαιο, η Νομική Επιστήμη και η σημασία τους για τις Διεθνείς και Ευρωπαϊκές Σπουδές. Αναλυτικό διάγραμμα του μαθήματος της Δευτέρας 5/10/2015

Το Δίκαιο, η Νομική Επιστήμη και η σημασία τους για τις Διεθνείς και Ευρωπαϊκές Σπουδές. Αναλυτικό διάγραμμα του μαθήματος της Δευτέρας 5/10/2015 ΤΜΗΜΑ ΔΙΕΘΝΩΝ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ Εισαγωγή στο Διεθνές και Ευρωπαϊκό Δίκαιο Α εξάμηνο 2015/2016 Ν. Αθ. Κανελλοπούλου-Μαλούχου Αναπλ. Καθηγ. Συνταγματικού Δικαίου Το Δίκαιο, η Νομική Επιστήμη και η σημασία

Διαβάστε περισσότερα

Να αναγνωρίζεται η ελευθερία του κάθε εκπαιδευτικού να σχεδιάσει το μάθημά του. Βέβαια στην περίπτωση αυτή υπάρχει ο κίνδυνος. αποτελεσμάτων.

Να αναγνωρίζεται η ελευθερία του κάθε εκπαιδευτικού να σχεδιάσει το μάθημά του. Βέβαια στην περίπτωση αυτή υπάρχει ο κίνδυνος. αποτελεσμάτων. Ιωάννης Ε. Βρεττός Αναλυτικό Πρόγραμμα Να δίνονται στους εκπαιδευτικούς όλοι οι στόχοι, ώστε να αποφευχθεί ο κίνδυνος της απόκλισης και της διαφοροποίησης των αποτελεσμάτων. Στην περίπτωση αυτή δεσμεύεται

Διαβάστε περισσότερα

ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: ΚΑΤΑΝΟΩΝΤΑΣ ΤΑ ΠΡΑΓΜΑΤΑ ΕΝΟΤΗΤΑ ΔΕΥΤΕΡΗ: ΛΕΞΕΙΣ ΝΟΗΜΑ ΚΑΙ ΚΑΘΟΛΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ

ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: ΚΑΤΑΝΟΩΝΤΑΣ ΤΑ ΠΡΑΓΜΑΤΑ ΕΝΟΤΗΤΑ ΔΕΥΤΕΡΗ: ΛΕΞΕΙΣ ΝΟΗΜΑ ΚΑΙ ΚΑΘΟΛΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: ΚΑΤΑΝΟΩΝΤΑΣ ΤΑ ΠΡΑΓΜΑΤΑ ΕΝΟΤΗΤΑ ΔΕΥΤΕΡΗ: ΛΕΞΕΙΣ ΝΟΗΜΑ ΚΑΙ ΚΑΘΟΛΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ 1. Λέξεις και νόημα Η γλώσσα αποτελείται από λέξεις. Η λέξη είναι το μικρότερο τμήμα της γλώσσας

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους Εφηβεία και Πρότυπα Τι σημαίνει εφηβεία; Η εφηβεία είναι η περίοδος της ζωής του ανθρώπου που αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Είναι μια εξελικτική φάση που κατά τη

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της οικογένειας στις εκπαιδευτικές και επαγγελματικές επιλογές των μαθητών

Ο ρόλος της οικογένειας στις εκπαιδευτικές και επαγγελματικές επιλογές των μαθητών Ο ρόλος της οικογένειας στις εκπαιδευτικές και επαγγελματικές επιλογές των μαθητών Η οικογένεια είναι το κατ εξοχήν περιβάλλον στο οποίο ζει, αναπτύσσεται και διαμορφώνεται το παιδί. Αντιλαμβάνεται λοιπόν

Διαβάστε περισσότερα

Α1) µετάφραση Β1) Β2)

Α1) µετάφραση Β1) Β2) Α1) µετάφραση Η αρετή λοιπόν αναφέρεται σε συναισθήµατα και σε πράξεις, όπου η υπερβολή αποτελεί σφάλµα και κατακρίνεται, το ίδιο και η έλλειψη, ενώ το µέσον επαινείται και είναι το σωστό 1 και αυτά πάνε

Διαβάστε περισσότερα

Εγώ έχω δικαιώματα, εσύ έχεις δικαιώματα, αυτός/αυτή έχει δικαιώματα... Εισαγωγή στα Δικαιώματα του Παιδιoύ

Εγώ έχω δικαιώματα, εσύ έχεις δικαιώματα, αυτός/αυτή έχει δικαιώματα... Εισαγωγή στα Δικαιώματα του Παιδιoύ Εγώ έχω δικαιώματα, εσύ έχεις δικαιώματα, αυτός/αυτή έχει δικαιώματα... Εισαγωγή στα Δικαιώματα του Παιδιoύ Όλοι έχουν δικαιώματα. Επιπλέον, σαν αγόρι ή κορίτσι ηλικίας κάτω των 18 ετών, έχεις ορισμένα

Διαβάστε περισσότερα

ΆΡΘΡΟ 4 Ο : Συνέπειες

ΆΡΘΡΟ 4 Ο : Συνέπειες ΆΡΘΡΟ 4 Ο : Συνέπειες Ως διαδεδοµένη στάση ζωής ο υπερκαταναλωτισµός διαµορφώνει συνθήκες που υποβαθµίζουν την κοινωνία και τον άνθρωπο. Η κατανάλωση προϋποθέτει κοινωνική δύναµη για την απόκτηση της οποίας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ Κυριακή 18 Νοεμβρίου 2012 Α. Το κείμενο αναφέρεται στη σχέση του τύπου με τη δημοκρατία. Κατά το συγγραφέα, ο τύπος πρέπει να είναι αμερόληπτος,

Διαβάστε περισσότερα

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Θετική Ψυχολογία Καρακασίδου Ειρήνη, MSc Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Εισαγωγή Θετική-Αρνητική Ψυχολογία Στόχοι της Ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση Ανθρώπινου Δυναμικού ή Διοίκηση Προσωπικού. Έννοια και Περιεχόμενο

Διαχείριση Ανθρώπινου Δυναμικού ή Διοίκηση Προσωπικού. Έννοια και Περιεχόμενο Διαχείριση Ανθρώπινου Δυναμικού ή Διοίκηση Προσωπικού Έννοια και Περιεχόμενο 1.1 Ορισμός O Η Διοίκηση προσωπικού αποτελεί ειδικό κλάδο στο πλαίσιο της επιστήμης του Management. Aναφέρεται στο σύνολο των

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΙΜΕΝΟ ΟΙ ΑΡΕΤΕΣ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ

ΚΕΙΜΕΝΟ ΟΙ ΑΡΕΤΕΣ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A') ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΡΙΤΗ 22 ΜΑΪΟΥ 2012 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΕΙΜΕΝΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΕ. Θέμα: Απόδειξη του ότι η αρετή μπορεί να διδαχτεί είναι η ίδια η αγωγή των νέων στην Αθήνα.

ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΕ. Θέμα: Απόδειξη του ότι η αρετή μπορεί να διδαχτεί είναι η ίδια η αγωγή των νέων στην Αθήνα. ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΕ Θέμα: Απόδειξη του ότι η αρετή μπορεί να διδαχτεί είναι η ίδια η αγωγή των νέων στην Αθήνα. Οι φορείς της αγωγής στην Αθήνα Βαθμίδες αγωγής Παιδευτικά μέσα A).. α).......

Διαβάστε περισσότερα

102 Φιλοσοφίας Πάτρας

102 Φιλοσοφίας Πάτρας 102 Φιλοσοφίας Πάτρας Το Τμήμα Φιλοσοφίας ιδρύθηκε με το Π.Δ. 206/1999 (Φ.Ε.Κ. 176/6-9-1999) και αποτελεί το πρώτο και μοναδικό αμιγώς φιλοσοφικό τμήμα στην Ελλάδα. Άρχισε να λειτουργεί το ακαδημαϊκό έτος

Διαβάστε περισσότερα

Θέση της Φυσικής Αγωγής στο ισχύον εκπαιδευτικό σύστημα

Θέση της Φυσικής Αγωγής στο ισχύον εκπαιδευτικό σύστημα Θέση της Φυσικής Αγωγής στο ισχύον εκπαιδευτικό σύστημα 27 Σεπτεμβρίου 2010 Δ. Χατζηχαριστός - Θέση της Φυσικής Αγωγής στο εκπαιδευτικό σύστημα Διαφάνεια: 1 Ισχύον σύστημα Φυσικής Αγωγής 27 Σεπτεμβρίου

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 7: Η Βιοηθική ως πεδίο της Εφαρμοσμένης Ηθικής

Ενότητα 7: Η Βιοηθική ως πεδίο της Εφαρμοσμένης Ηθικής ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΗΘΙΚΗ Ενότητα 7: Η Βιοηθική ως πεδίο της Εφαρμοσμένης Ηθικής Παρούσης Μιχαήλ Τμήμα Φιλοσοφίας 1 Σκοποί ενότητας 1.Βιοηθική 2.Ανθρώπινα Δικαιώματα 1.Ανθρώπινο γονιδίωμα και ανθρώπινα δικαιώματα

Διαβάστε περισσότερα

Ο Φιλελευθερισμός του Καρλ Πόππερ. Όμιλος Ανοιχτή Κοινωνία & Ινστιτούτο Διπλωματίας και Διεθνών Εξελίξεων 23 Οκτωβρίου 2014

Ο Φιλελευθερισμός του Καρλ Πόππερ. Όμιλος Ανοιχτή Κοινωνία & Ινστιτούτο Διπλωματίας και Διεθνών Εξελίξεων 23 Οκτωβρίου 2014 Ο Φιλελευθερισμός του Καρλ Πόππερ Όμιλος Ανοιχτή Κοινωνία & Ινστιτούτο Διπλωματίας και Διεθνών Εξελίξεων 23 Οκτωβρίου 2014 Τι ήταν ο Πόππερ Φιλελεύθερος; Σοσιαλδημοκράτης; Συντηρητικός; Ήταν ο Πόππερ φιλελεύθερος;

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ: Προσθέτει χρόνια στη ζωή αλλά και ζωή στα χρόνια»

«ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ: Προσθέτει χρόνια στη ζωή αλλά και ζωή στα χρόνια» «ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ: Προσθέτει χρόνια στη ζωή αλλά και ζωή στα χρόνια» 1 ο Γενικό Λύκειο Πάτρας Ερευνητική Εργασία Β Τάξης Σχολικού έτους 2012-2013 Ομάδα Ε Ας φανταστούμε μία στιγμή το σχολείο των ονείρων μας.

Διαβάστε περισσότερα

Ειδικό Φροντιστήριο Στην Ελληνική Γλώσσα 2016

Ειδικό Φροντιστήριο Στην Ελληνική Γλώσσα 2016 Α1. Το κείμενο αναφέρεται στη φιλία. Αρχικά στην πρώτη παράγραφο: ο συγγραφέας ξεκαθαρίζει πως πρόκειται για αξία διαχρονική και πανανθρώπινη, καταξιωμένη στη συνείδηση και των διανοούμενων και των απλών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Βιβλιογραφία... 23 Εισαγωγή... 27 ΤΜΗΜΑ ΠΡΩΤΟ ΔΙΚΑΙΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΓΕΝΙΚΑ ΕΝΝΟΙΑ - ΠΗΓΕΣ 1. Έννοια κ.λ.π... 29 Α. Εισαγωγικά... 29 Β. Εξωτερική συμπεριφορά... 30 Γ. Διατάξεις... 31

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΟΠΟΙ ΠΕΙΘΟΥΣ. Επίκληση στη λογική Επίκληση στο συναίσθημα Επίκληση στο ήθος

ΤΡΟΠΟΙ ΠΕΙΘΟΥΣ. Επίκληση στη λογική Επίκληση στο συναίσθημα Επίκληση στο ήθος ΤΡΟΠΟΙ ΠΕΙΘΟΥΣ Επίκληση στη λογική Επίκληση στο συναίσθημα Επίκληση στο ήθος ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΤΕΚΜΗΡΙΑ (ΜΕΣΑ ΠΕΙΘΟΥΣ ΕΠΙΚΛΗΣΗ ΣΤΗ ΛΟΓΙΚΗ) Όταν θέλουμε να πείσουμε με λογικές αποδείξεις, τότε χρησιμοποιούμε:

Διαβάστε περισσότερα

Γράφουμε στον πίνακα τη λέξη κλειδί «φονταμενταλισμός», διαβάζουμε τις εργασίες και καταλήγουμε στον ορισμό της. (Με τον όρο φονταμενταλισμός

Γράφουμε στον πίνακα τη λέξη κλειδί «φονταμενταλισμός», διαβάζουμε τις εργασίες και καταλήγουμε στον ορισμό της. (Με τον όρο φονταμενταλισμός ΦΑΣΗ Β: 2 ο δίωρο Γράφουμε στον πίνακα τη λέξη κλειδί «φονταμενταλισμός», διαβάζουμε τις εργασίες και καταλήγουμε στον ορισμό της. (Με τον όρο φονταμενταλισμός (θεμελιωτισμός) εκφράζονται οι τάσεις εμμονής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ( ΝΕΟ & ΠΑΛΑΙΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ) ΔΕΥΤΕΡΑ 16 ΜΑΪΟΥ 2016 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ( ΝΕΟ & ΠΑΛΑΙΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ) ΔΕΥΤΕΡΑ 16 ΜΑΪΟΥ 2016 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ Δ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ ( ΟΜΑΔΑ Β ) ( ΝΕΟ & ΠΑΛΑΙΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ) ΔΕΥΤΕΡΑ 16 ΜΑΪΟΥ 2016 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α. Κάθε πολιτισμός αφήνει το στίγμα του στην ιστορία, όμως η αρχαία ελληνική τέχνη ξεπέρασε τα όρια του χρόνου με το πανανθρώπινο μήνυμά της, με τη δύναμη του πνεύματος και του συναισθήματος.

Διαβάστε περισσότερα

Β2. β) Πρώτα απ όλα: Αρχικά παράλληλα: ταυτόχρονα εξάλλου: άλλωστε

Β2. β) Πρώτα απ όλα: Αρχικά παράλληλα: ταυτόχρονα εξάλλου: άλλωστε ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α.1 Το συγκεκριμένο κείμενο αναφέρεται στην ανάγκη προσέγγισης των αρχαίων χώρων θέασης και ακρόασης από τους Νεοέλληνες. Επρόκειτο για τόπους έκφρασης συλλογικότητας. Επιπλέον, σ αυτούς γεννήθηκε

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το όνειρο Ένα ζευγάρι περιμένει παιδί. Τότε αρχίζει να ονειρεύεται αυτό το παιδί. Κτίζει την εικόνα ενός παιδιού μέσα στο μυαλό του. Βάσει αυτής της εικόνας, κάνει

Διαβάστε περισσότερα

Η ΦΥΣΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΗΛΙΚΙΑ

Η ΦΥΣΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ Η ΦΥΣΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΗΛΙΚΙΑ Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΘΕΜΑΤΑ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ Το καθήκον

Διαβάστε περισσότερα

Αντιστοιχήστε ένα γράμμα της πρώτης στήλης με έναν αριθμό της δεύτερης στήλης (στη δεύτερη στήλη δύο επιλογές περισσεύουν).

Αντιστοιχήστε ένα γράμμα της πρώτης στήλης με έναν αριθμό της δεύτερης στήλης (στη δεύτερη στήλη δύο επιλογές περισσεύουν). ΜΑΘΗΜΑ 25 Ο ΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΓΑΜΟΥ Αντιστοιχήστε ένα γράμμα της πρώτης στήλης με έναν αριθμό της δεύτερης στήλης (στη δεύτερη στήλη δύο επιλογές περισσεύουν). ΣΤΗΛΗ Α ΣΤΗΛΗ Β α. «Κατ οίκον εκκλησία» 1.

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Προλογικό Σημείωμα... 17

Περιεχόμενα. Προλογικό Σημείωμα... 17 11 Προλογικό Σημείωμα... 17 Ενότητα Ι: Δημιουργική Αναζήτηση... 19 Δ01 Ο Ιωνικός Διαφωτισμός και η Ανάδυση της Επιστημονικής Σκέψης...21 Δ1.1 Ο Ιωνικός Διαφωτισμός... 21 Δ1.2 Η Επιστημονική Σκέψη... 22

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΝΔΥΝΑΜΩΜΕΝΗ ΨΥΧΗ. του Ρατζίντερ Σινγκ Απόσπασμα από το βιβλίο: «Διαλογισμός για την Ενδυνάμωση της Ψυχής σας»

Η ΕΝΔΥΝΑΜΩΜΕΝΗ ΨΥΧΗ. του Ρατζίντερ Σινγκ Απόσπασμα από το βιβλίο: «Διαλογισμός για την Ενδυνάμωση της Ψυχής σας» Η ΕΝΔΥΝΑΜΩΜΕΝΗ ΨΥΧΗ του Ρατζίντερ Σινγκ Απόσπασμα από το βιβλίο: «Διαλογισμός για την Ενδυνάμωση της Ψυχής σας» Μέσα μας υπάρχουν περισσότερα πλούτη απ ό,τι μπορούμε ποτέ να συσσωρεύσουμε σ αυτή τη Γη.

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Παιδαγωγική

Εισαγωγή στην Παιδαγωγική Εισαγωγή στην Παιδαγωγική ΤΜΗΜΑ ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΑΙ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ Χειμερινό εξάμηνο 2016-2017 Διδάσκουσα: Μαρία Δασκολιά Επίκουρη καθηγήτρια Τμήμα Φ.Π.Ψ. Θεματική του μαθήματος Έννοια και εξέλιξη της Παιδαγωγικής

Διαβάστε περισσότερα

Νέα Ελληνική Γλώσσα. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελλαδικών Εξετάσεων Ημερησίων & Εσπερινών Γενικών Λυκείων

Νέα Ελληνική Γλώσσα. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελλαδικών Εξετάσεων Ημερησίων & Εσπερινών Γενικών Λυκείων 7 Ιουνίου 2017 Νέα Ελληνική Γλώσσα Απαντήσεις Θεμάτων Πανελλαδικών Εξετάσεων Ημερησίων & Εσπερινών Γενικών Λυκείων Α. Το θέμα του κειμένου αφορά στη σχέση επιστήμης και τεχνολογίας και τον ρόλο του επιστήμονα.

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 11: ΑΥΤΟΝΟΜΙΑ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΝΟΜΙΑ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 11: ΑΥΤΟΝΟΜΙΑ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΝΟΜΙΑ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ Ενότητα 11: ΑΥΤΟΝΟΜΙΑ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΝΟΜΙΑ ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Σύλλογος Αρχαίας Ελληνικής Φιλοσοφίας «σὺν Ἀθηνᾷ»

Σύλλογος Αρχαίας Ελληνικής Φιλοσοφίας «σὺν Ἀθηνᾷ» Σύλλογος Αρχαίας Ελληνικής Φιλοσοφίας «σὺν Ἀθηνᾷ» Σάββατο, 3 Οκτωβρίου 2015 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ Κατερίνα Δ. Χατζοπούλου Σας καλωσορίζουμε και φέτος στις συναντήσεις και δράσεις του Συλλόγου Αρχαίας Ελληνικής

Διαβάστε περισσότερα

Ποιο άτομο θεωρείται παιδί;

Ποιο άτομο θεωρείται παιδί; Ποιο άτομο θεωρείται παιδί; Παιδιά θεωρούνται όλα τα αγόρια και τα κορίτσια από 0 έως 18 ετών. Ποια είναι τα δικαιώματα του παιδιού; Σύμφωνα με την Σύμβαση για τα Δικαιώματα των παιδιών Απαγόρευση διακρίσεων

Διαβάστε περισσότερα

Κοινή Γνώμη. Κολέγιο CDA ΔΗΣ 110 Κομμωτική Καρολίνα Κυπριανού 11/02/2015

Κοινή Γνώμη. Κολέγιο CDA ΔΗΣ 110 Κομμωτική Καρολίνα Κυπριανού 11/02/2015 Κοινή Γνώμη Κολέγιο CDA ΔΗΣ 110 Κομμωτική Καρολίνα Κυπριανού 11/02/2015 Έννοια, ορισμός και ανάλυση Κοινής Γνώμης Κοινή γνώμη είναι η γνώμη της πλειοψηφίας των πολιτών, πάνω σε ένα ζήτημα που αφορά την

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Β ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 2002

ΑΡΧΕΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Β ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 2002 ΑΡΧΕΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Β ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 2002 ΟΜΑ Α Α Α.1 Να γράψετε στο τετράδιό σας τους αριθµούς της Στήλης Α και δίπλα σε κάθε αριθµό το γράµµα της Στήλης Β, που αντιστοιχεί

Διαβάστε περισσότερα

Βαθμολογία των μαθητών

Βαθμολογία των μαθητών Βαθμολογία των μαθητών Τι σημαίνει βαθμολογία Η βαθμολογία ως παιδαγωγική ενέργεια ισοδυναμεί με τη διαδικασία απόδοσης βαθμού Βαθμός σημαίνει συγκεκριμενοποίηση της αξιολόγησης με έναν αριθμό ή χαρακτηρισμό

Διαβάστε περισσότερα

Αναπτυξιακή Ψυχολογία. Διάλεξη 5: H ανάπτυξη της ηθικότητας και της προκοινωνικής

Αναπτυξιακή Ψυχολογία. Διάλεξη 5: H ανάπτυξη της ηθικότητας και της προκοινωνικής Αναπτυξιακή Ψυχολογία Διάλεξη 5: H ανάπτυξη της ηθικότητας και της προκοινωνικής συμπεριφοράς Θέματα Διάλεξης Οι κανόνες συμπεριφοράς Η σκέψη για τους ηθικούς κανόνες Η θεωρία του Piaget για την ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ Ι. Κανονιστικές Διοικητικές Πράξεις

ΜΕΡΟΣ Ι. Κανονιστικές Διοικητικές Πράξεις ΚΔ.Π. 20/2004 ΠΑΡ ΑΡΤΗΜΑ ΤΡΙΤΟ ΤΗΣ ΕΠΙΣΗΜΗΣ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑΣ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡ ΑΤΙΑΣ Αρ. 3799 της 23ης ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 2004 ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΠΡΑΞΕΙΣ ΜΕΡΟΣ Ι Κανονιστικές Διοικητικές Πράξεις Αριθμός 20. Οι περί Δεοντολογίας των

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑ- ΕΡΓΑΣΙΑ ΟΡΙΣΜΟΙ ΕΙΔΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑ- ΕΡΓΑΣΙΑ ΟΡΙΣΜΟΙ ΕΙΔΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑ- ΕΡΓΑΣΙΑ ΟΡΙΣΜΟΙ Επάγγελμα είναι η κύρια και μόνιμη εργασία που επιτελεί κάποιος και από την οποία εξασφαλίζει τα απαραίτητα για τη ζωή του αγαθά. Εργασία είναι η σκόπιμη και συνειδητή προσπάθεια

Διαβάστε περισσότερα

Σύγχρονο Σύστημα Φυσικής Αγωγής - Διάρθρωση

Σύγχρονο Σύστημα Φυσικής Αγωγής - Διάρθρωση Σύγχρονο Σύστημα Φυσικής Αγωγής - Διάρθρωση Σύγχρονο σύστημα Φυσικής Αγωγής (Χατζηχαριστός, 2003, σ.15-17)..η έλλειψη ενιαίου χαρακτήρα στη Φυσική Αγωγή γεννά την αμφισβήτηση της επιστημονικότητας αυτού

Διαβάστε περισσότερα

ΧΩΡΟΙ ΑΝΤΛΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΩΝ /ΙΔΕΩΝ

ΧΩΡΟΙ ΑΝΤΛΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΩΝ /ΙΔΕΩΝ ΧΩΡΟΙ ΑΝΤΛΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΩΝ /ΙΔΕΩΝ ΕΚΘΕΣΗ Β ΚΑΙ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 2 Ο ΛΥΚΕΙΟ ΚΑΛΥΜΝΟΥ ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ ΤΥΠΟΥ: «ΤΡΟΠΟΙ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΩΝ» ΑΤΟΜΟ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΜΜΕ ΠΟΛΙΤΕΙΑ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΧΡ. ΜΠΟΥΡΑΣ Σκοπός του Μαθήματος Σκοπός του μαθήματος είναι η εισαγωγή στη

Διαβάστε περισσότερα