ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΟΠΟΙΗΣΗΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ (Ε.Ε.Ε.Π.) ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΔΙΑΜΑΝΤΙΚΟΣ - ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΛΑΜΠΡΙΔΗΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΟΠΟΙΗΣΗΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ (Ε.Ε.Ε.Π.) ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΔΙΑΜΑΝΤΙΚΟΣ - ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΛΑΜΠΡΙΔΗΣ"

Transcript

1 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΟΠΟΙΗΣΗΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ (Ε.Ε.Ε.Π.) ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΔΙΑΜΑΝΤΙΚΟΣ - ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΛΑΜΠΡΙΔΗΣ Η Αναζήτηση της Ειρήνης στο Αιγαίο: Μια Συνολική Αποτίμηση της Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης και Ασφάλειας στις Ελληνοτουρκικές Σχέσεις WP. B08/04 ATHENS 2004

2 «Η Αναζήτηση της Ειρήνης στο Αιγαίο: Μια Συνολική Αποτίµηση της Οικοδόµησης Εµπιστοσύνης και Ασφάλειας στις Ελληνοτουρκικές Σχέσεις» ιαµαντίκος Κωσταντίνος (Μεταπτυχιακό ιεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών, Τµήµα ΠΕ ) Λαµπρίδης Παναγιώτης [Υποψήφιος ιδάκτωρ Πανεπιστηµίου Αθηνών, Τµήµα ΠΕ, ΜSc. London School of Economics (LSE)] Αντί Προλόγου. Ο Ορισµός του Πολέµου και η Αναζήτηση Εναλλακτικής Λύσης. Έχει παρατηρηθεί µια υπολανθάνουσα δυσκολία στο να οριστεί ως έννοια ο «πόλεµος». Η δυσκολία αυτή έγκειται στην διαφοροποίηση που υπάρχει ανάµεσα στους πιο γενικούς και περιεκτικούς ορισµούς και σε αυτούς που εστιάζουν σε µια στενότερη εννοιολογική περιοχή. Αναδύεται, λοιπόν, το εφιαλτικό ερώτηµα, εάν η Ελλάδα βρίσκεται όντως σε σύγκρουση µε την Τουρκία. Ο πιο περιεκτικός ορισµός του πολέµου θεωρεί τον πόλεµο ως µέρος ενός πιο γενικού φαινοµένου των ανθρωπίνων σχέσεων που ονοµάζεται «σύγκρουση». Η σύγκρουση συµπεριλαµβάνει όλες τις φανερές ή κεκαλυµµένες, ανταγωνιστικές και καταναγκαστικές σχέσεις που αφορούν όσα ανθρώπινα όντα αλληλεπιδρούν ως άτοµα και ως οµάδες, αδιάφορα αν η βία που χρησιµοποιείται είναι φυσική ή ψυχολογική, στρατιωτική ή οικονοµική, πραγµατική ή επαπειλούµενη και εξυπακουόµενη 1. Συνεπώς, παρατηρούµε πως ιστορικά, οι ελληνοτουρκικές σχέσεις έχουν περάσει από περιόδους ειρήνης, σύγκρουσης και πολέµου. Εύλογα τίθεται και το σηµαντικό ζητούµενο του κατά ποίον τρόπο θα καταστεί δυνατόν να αποφεύγονται οι πόλεµοι, δεδοµένων των καταστροφικών δεινών που προκαλούν στο ανθρώπινο γένος. Κατά κύριο λόγο, οι ιδεαλιστές στο πεδίο της διεθνούς πολιτικής προσφέρουν µια γκάµα επιχειρηµάτων κατά των πολέµων και των εξοπλισµών, τα οποία είναι τα ακόλουθα. Υπάρχει πληθώρα ιστορικών παραδειγµάτων που αποδεικνύουν ότι η πολεµική προετοιµασία οδήγεί αξιωµατικά σε αιµατηρό πόλεµο. Εφόσον, η κατοχή όπλων αυξάνει σοβαρά την πιθανότητα να χρησιµοποιηθούν, άρα η κούρσα των εξοπλισµών διογκώνει την ψυχολογική ανασφάλεια των λαών, αντί να τους εδραιώνει το αίσθηµα ασφάλειας έναντι επιθέσεων. Επίσης, η µείωση των εξοπλισµών µιας χώρας απελευθερώνει σηµαντικά κεφάλαια που µπορούν να µεταφερθούν σε προγράµµατα βελτίωσης της γενικής ευηµερίας των πολιτών. Επιπροσθέτως, από φιλοσοφική άποψη, ο πόλεµος είναι ηθικά ανεπίτρεπτος, καθώς και η προετοιµασία για πόλεµο. Κατά συνέπεια, αφού είναι δεδοµένη η καταστρεπτική επίδραση των πολέµων, ενώ, παράλληλα, αποτελεί γεγονός ο στρατιωτικός ανταγωνισµός µεταξύ των κρατών, αναζητείται ένας τρόπος ελέγχου των εξοπλισµών ή, αλλιώς, ένα καθεστώς «ασφάλειας από ενδεχόµενη βλάβη ή αστοχία», για το οποίο οι αναλυτές συστηµάτων έχουν 1 Για τον ορισµό του «πολέµου», βλέπε Β. Most and H. Starr, Conceptualizing War: Consequences for Theory and Research, Journal of Conflict Resolution, Vol. 27, 1, March 1983, pp

3 αναπτύξει ποικίλες ασφαλιστικές δικλείδες. Παραταύτα, οι υποστηρικτές του ελέγχου των οπλικών συστηµάτων ισχυρίζονται ότι παραµένουν οι σοβαρότατοι κίνδυνοι αστοχίας των καθεστώτων. 2 Η παρούσα µελέτη, βασιζόµενη στην σύγχρονη διεθνή θεωρία, αναδεικνύει τις πολυσύνθετες πτυχές του πλέγµατος των ελληνοτουρκικών σχέσεων και, ειδικότερα, την πολιτική, διπλωµατική και οικονοµική διάσταση των «δοµηµένων» επαφών ανάµεσα στις δύο πλευρές του Αιγαίου. Στο πρώτο µέρος της µελέτης, αναλύονται οι θεωρίες των «διεθνών καθεστώτων», των «καθεστώτων ασφάλειας» και των «µέτρων οικοδόµησης εµπιστοσύνης και ασφάλειας», των «κοινοτήτων ασφάλειας» και της «νεολειτουργικής προσέγγισης». Στο δεύτερο µέρος, εξετάζονται οι διπλωµατικές διαπραγµατεύσεις, αναφορικά µε την αναζήτηση ή επιβολή «µέτρων οικοδόµησης εµπιστοσύνης» στις σχέσεις µεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας, πάντα υπό φως των πολιτικών επαφών των δύο χωρών, κατά την διάρκεια της δεκαετίας 1988 έως Η συγκεκριµένη περίοδος επελέγη σκόπιµα µε γνώµονα την διαπίστωση ότι από το 1999 και εντεύθεν έχουµε µια ριζική µεταβολή των δεδοµένων στον τοµέα της εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφάλειας των δύο γειτονικών χωρών, προς την κατεύθυνση της σύγκλισης απόψεων και προτεραιοτήτων και, τελικά, της εξοµάλυνσης των σχέσεών τους. Στο τρίτο µέρος, αναλύεται επιλεκτικά ένας επιµέρους τοµέας της διµερούς οικονοµικής συνεργασίας, το εµπόριο, µέσα στο ίδιο χρονικό πλαίσιο, από το 1988 έως το 1998, ενώ, παράλληλα, συνάγονται συµπεράσµατα για την επίδραση των πολιτικών εξελίξεων στο πεδίο της οικονοµίας, επιχειρώντας αξιολογική προσέγγιση των αλληλοσυσχετισµών των δύο πτυχών της ελληνοτουρκικής συνύπαρξης. ΜΕΡΟΣ Ι: Η Θεωρία των ιεθνών Καθεστώτων και των Καθεστώτων Ασφάλειας. Από τον Ιδεαλισµό στα ιεθνή Καθεστώτα. Για τουλάχιστον δυο αιώνες, οι «φορµαλιστές ιδεαλιστές» υπερασπιστές της ειρήνης εναπόθεσαν όλες τις προσδοκίες στους υπερεθνικούς θεσµούς του διεθνούς συστήµατος. Κατά τον 19ο αιώνα, το Concert of Europe κατάφερε να αποσοβήσει τις εντάσεις ανάµεσα στις µεγάλες δυνάµεις. Στο γύρισµα του αιώνα, οι συνθήκες διαιτησίας και κυρίως οι συνδιασκέψεις της Χάγης αντανακλούσαν τις ελπίδες ότι οι διεθνείς θεσµοί θα µπορούσαν να αποτρέψουν τον πόλεµο. Στις αρχές του 20ου αιώνα, η µάταιη προσπάθεια του Woodrow Wilson να δηµιουργήσει µια «κοινωνία που θα είναι σε θέση να επιβάλει την ειρήνη» ξεχώρισε ως ίσως η πιο φιλόδοξη προσπάθεια να χρησιµοποιηθούν οι διεθνείς θεσµοί χάριν της θεµελίωσης της ειρήνης. Εν συνεχεία, στα µέσα του 20ου αιώνα, τα Ηνωµένα Έθνη διακήρυξαν στις πρώτες σελίδες του καταστατικού τους χάρτη, την πρόθεση απελευθέρωσης του 2 Θ. Κουλουµπής και. Κώνστας, ιεθνείς Σχέσεις. Μια Συνολική Προσέγγιση, Τόµος Β, Εκδόσεις Παπαζήση, Αθήνα, 1985, σσ

4 κόσµου από την «µάστιγα του πολέµου». 3 Πιο πρόσφατα, οι θεωρητικοί του «νεοφιλευθερισµού» ή «νεο-θεσµισµού» εξέτασαν µε ποιο τρόπο οι θεσµοί, συµπεριλαµβανοµένου άτυπων καθεστώτων, αλλά και τυπικών οργανισµών, είναι σε θέση να επηρεάσουν την διεθνή πολιτική προς την κατεύθυνση της επικράτησης τηε συνεργασίας. 4 Οι συγκεκριµένοι θεωρητικοί προχώρησαν ένα βήµα παραπέρα, ξεφεύγοντας από τον «ιδεαλισµό» και πλησίασαν περισσότερο τις αντιλήψεις του «κλασσικού ρεαλισµού». Αναγνώρισαν, δηλαδή, το θεµελιώδες ρεαλιστικό αξίωµα ότι η συµπεριφορά των κρατών επηρεάζεται από την επιδίωξη εθνικών συµφερόντων. Έτσι, χαρακτηριστικό είναι γεγονός πως ο νεοθεσµισµός δεν ασπάζεται την, Ουιλσονιανής εµπνεύσεως, ιδέα της «ιδανικής συλλογικής ασφάλειας» 5. Από την άλλη πλευρά, αρκετοί σύγχρονοι ρεαλιστές θεωρητικοί εγκατέλειψαν την άκαµπτη στάση τους και αποδέχθηκαν την παρατήρηση ότι το διεθνές περιβάλλον δεν κυριαρχείται µόνο από συγκρούσεις και πολεµικές συρράξεις, αλλά και από συνεργασία µεταξύ των κρατών. Έτσι, κατάληξαν στο συµπέρασµα ότι τα κράτη διαθέτουν ισχυρά κίνητρα να συνεργαστούν προκειµένου να αποκοµίσουν οφέλη. Με την προαναφερθείσα προσέγγιση της διεθνούς πολιτικής ασχολείται η θεωρία των «διεθνών καθεστώτων» 6, τα οποία αποτελούν υποκατηγορία των διεθνών θεσµών µε πιο εξειδικευµένες διευθετήσεις, αναφερόµενες σε οριοθετηµένες δράσεις ή γεωγραφικές περιοχές ή αφορούν ορισµένα µόνο µέλη της διεθνούς κοινότητας. Από την άλλη πλευρά, η οριοθέτηση της συµπεριφοράς των κρατών σε ζητήµατα άµυνας και ασφάλειας επιδιώκεται µε τα «καθεστώτα ασφάλειας» 7. Από τα ιεθνή Καθεστώτα στα Καθεστώτα Ασφάλειας Τα «καθεστώτα ασφάλειας» επιδιώκουν, κατά κύριο λόγο, να θεσπίσουν διπλωµατικές και στρατιωτικές ρυθµίσεις, οι οποίες, συν τω χρόνω, θα είναι σε θέση 3 Η καλύτερη, ίσως, επισκόπηση της ιστορίας των διεθνών οργανισµών παραµένει η µελέτη του I. Claude, Swords into Plowshares: The Problems and Progress of International Organization, Random House, 4 th ed., New York, Για τον «νεο-φιλελευθερισµό» και «νέο-θεσµισµό», βλέπε τις παρακάτω µελέτες σε χρονολογική κατάταξη: R. Keohane and J. Nye, Power and Interdependence. World Politics in Transition, Boston, Little Brown, K. Oye, Explaining Cooperation under Anarchy: Hypotheses and Strategies, καθώς και R. Axelrod and R. Keohane, Achieving Cooperation under Anarchy: Strategies and Institutions, και οι δύο βρίσκονται στο συλογικό Κ. Oye (ed.), Cooperation Under Anarchy, Princeton University Press, Princeton NJ, A. Stein, Why Nations Cooperate: Circumstance and Choice in International Relations, Cornell University Press, Ithaca NY, L. Martin, Coercive Cooperation: Explaining Multilateral Economic Sanctions, Princeton University Press, Princeton NJ, R. Keohane and L. Martin, The Promise of Institutionalist Theory, in M. Brown, O. Cote, S. Lynn-Jones and S. Miller (eds.), Theories of War and Peace, The MIT Press, Cambridge Mass., 1998, page Για τα «διεθνή καθεστώτα», βλέπε τις παρακάτω µελέτες σε χρονολογική σειρά: S. Krasner, Structural Causes and Regime Consequences: Regimes as Intervening Variables, International Organization, Vol. 36, No. 2, Spring, Επίσης, του ιδίου συγγραφέα (επιµ.), International Regimes, Cornell University Press, Ithaca NY, R. Keοhane, After Hegemony: Cooperation and Discord in the World Political Economy, Princeton University Press, Princeton NJ, Επίσης, του ιδίου συγγραφέα, International Institutions and State Power: Essays in International Relations Theory, Westview, Boulder, O. Young, International Regimes. Problems of Concept Formation, World Politics, April J. Ruggie, Multilateralism Matters: The Theory and Praxis of an Institutional Form, Columbia University Press, New York, Για τα «καθεστώτα ασφάλειας», βλέπε J. Duffield, Explaining the Long Peace in Europe: The Contributions of Regional Security Regimes, Review of International Affairs, Vol. 20, No. 4, October Επίσης, Ch. Lipson, Are Security Regimes Possible? Historical Cases and Modern Issues, in E. Inbar (ed.), Regional Security Regimes, State University of New York Press, New York, 1995.

5 να επιβαλουν µη-εχθρικές ή ακόµα και ειρηνικές σχέσεις µεταξύ δύο κρατών που θεωρούνται µεταξύ τους ως αντίπαλοι στην διεθνή πολιτική σκηνή. 8 Σταδιακά, δε, εξασφαλίζεται η δυνατότητα να αναπτυχθούν δίαυλοι επικοινωνίας που επιτρέπουν την ορθολογικοποίηση των διµερών ή πολυµερών σχέσεων και την διαχείριση των κρίσεων. Από την εφαρµογή των ρυθµίσεων που προβλέπουν τα καθεστώτα ασφάλειας, το κύριο αποτέλεσµα είναι ότι επιτυγχάνεται µείωση της αβεβαιότητας για τις προθέσεις του αντιπάλου. Εποµένως, τα καθεστώτα βάζουν πλαίσια, κανονικοποιούν τη συµπεριφορά των κρατών που συµµετέχουν σε αυτά. 9 Ιδιαιτέρως διαφωτιστικός είναι ο Παναγιώτης Τσάκωνας στην ανάλυσή του για τα όρια της συνεισφοράς του θεωρητικού υποδείγµατος των διεθνών καθεστώτων, κυρίως στον τοµέα της ασφάλειας και άµυνας, ο οποίος αγγίζει τον σκληρό πυρήνα των συµφερόντων των κυρίαρχων κρατών, γεγονός που καθιστά δυσκολότερη τη συνεργασία, η οποία αποτελεί και την κύρια προϋπόθεση για την εγκαθίδρυση ενός διεθνούς καθεστώτος. 10 Τίθεται, λοιπόν, το ερώτηµα κατά πόσο µπορεί να φανεί χρήσιµη η θεωρία των διεθνών καθεστώτων στον ευαίσθητο πολιτικό και στρατιωτικό τοµέα, όπου το ενδεχόµενο κόστους για ένα κράτος καθίσταται εξαιρετικά υψηλό, όταν ένα άλλο κράτος πάρει την απόφαση να παραβεί την αµοιβαιότητα, να µην τηρήσει τα υπεσχηµένα και να εξαπατήσει τον αντίπαλο, βασιζόµενος στη θεωρία των παιγνίων. Πιο συγκεκριµένα, υπάρχουν τέσσερις λόγοι, σύµφωνα µε τους οποίους η δηµιουργία καθεστώτων ασφάλειας είναι δυσκολότερη σε ζητήµατα ασφάλειας. (i) Πρώτα απ όλα, ο ανταγωνισµός ανάµεσα στα κράτη είναι υψηλότερος σε ζητήµατα ασφάλειας, καθώς η στρατιωτική ισχύς είναι έννοια σχετική και όχι απόλυτη. Το συγκεκριµένο επιχείρηµα, άλλωστε, αποτελεί και ένα από τα σπουδαιότερα θεωρήµατα των ρεαλιστών. Γι αυτό το λόγο, όταν η ασφάλεια ενός κράτους αυξάνεται, τότε µεγεθύνεται το αίσθηµα ανασφάλειας και αβεβαιότητας του αντίπαλου. Πρόκειται για ένα κλασσικό «δίληµµα ασφαλείας». 11 (ii) Ο δεύτερος λόγος πρόκειται για το γεγονός ότι είναι δύσκολη η διάκριση ανάµεσα σε επιθετική 8 Ch. Lipson, International Cooperation in Economic and Security Affairs, World Politics, Vol. 37, no. 1, 1984, pp και S. Krasner, Regimes and the Limits of Realism: Regimes as Autonomous Variables, in idem (ed.), International Regimes, όπως παραπάνω. Για τα καθεστώτα ασφαλείας στη Βαλκανική χερσόνησο, βλέπε A. Platias, Security Regimes in the Balkans, in K. Tsipis (ed.), Common Security Regimes in the Balkans, East European Monographs, Boulder, Βλέπε, D. Puchala and R. Hopkins, International Regimes: Lessons from Inductive Analysis, International Organization, Vol. 26, No. 2, Spring, 1982, pp Π. Τσάκωνας, «Καθεστώτα Ασφάλειας και Περιφερειακή Σταθερότητα. Η Περίπτωση του Ανταγωνισµού των Εξοπλισµών», στο συλλογικό έργο Χρ. Γιαλλουρίδης και Π. Τσάκωνας (επιµ.), Ελλάδα και Τουρκία µετά το Τέλος του Ψυχρού Πολέµου, Εκδόσεις Ι. Σιδέρη, Αθήνα, 1999, σελ. 51. Επίσης, βλέπε κυρίως Ch. Lipson, Why are some International Regimes Informal? International Organization, Vol. 45, No. 4, Autumn 1991, pp Κορυφαία επιστηµονική µελέτη αποτελεί το έργο του R. Jervis, Security Regimes, in S. Krasner (ed.), International Regimes, Cornell University Press, Ithaca, pp Για µια από τις καλύτερες µελέτες σχετικά µε το «δίληµµα ασφάλειας» στις σχέσεις µεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας, αλλά και για τους τρόπους υπέρβασης αυτού, βασιζόµενη στο θεωρητικό υπόδειγµα του «δοµικού ρεαλισµού», βλέπε M. Aydin and K. Ifantis (eds.), Turkish-Greek Relations: The Security Dilemma in the Aegean, Routledge, London, Η έννοια του «διλήµµατος ασφαλείας» αναπτύχθηκε εκ πρώτης και διαπραγµατεύεται κυρίως από τις παρακάτω µελέτες: J. Hertz, Idealist Internationalism and the Security Dilemma, World Politics, Vol. 2, No. 2, January 1950, pp και του ιδίου Political Realism and Political Idealism, Chicago University Press, Chicago, Ιδιαίτερη έµφαση στην αντιµετώπιση ή «υπέρβαση του διλήµµατος ασφάλειας» δίνει η πραγµατεία του R. Jervis, Cooperation under the Security Dilemma, World Politics, Vol. 30, No. 2, January 1978.

6 και αµυντική συµπεριφορά, 12 καθώς είναι δύσκολο να χαρακτηριστούν κάποια οπλικά συστήµατα ως αµυντικά. (iii) Επίσης, το διακύβεβευµα, δηλαδή η επιβίωση του κράτους στην περίπτωσή µας, είναι σηµαντικότερο σε ζητήµατα ασφάλειας, από ότι σε άλλα ζητήµατα χαµηλής πολιτικής. (iv) Τέλος, είναι δύσκολο να ελεγχθούν οι παραβιάσεις σε στρατιωτικές συµφωνίες µε κωδικοποιηµένες διαδικασίες επαλήθευσης 13, καθότι χρειάζονται ειδικοί επιτηρητές στο έδαφος µιας κυρίαρχης χώρας, όπως για παράδειγµα οι απεσταλµένοι των Ηνωµένων Εθνών στο Ιράκ για την διαπίστωση της κατοχής όπλων µαζικής καταστροφής. Ένα ακόµη παράδειγµα επαλήθευσης είναι η συµφωνία Open Skies, προϊόν της µετα-ψυχροπολεµικής εποχής, η οποία επιτρέπει πτήσεις αναγνωριστικών αεροσκαφών πάνω από τον εναέριο χώρο κρατών του τέως Συµφώνου της Βαρσοβίας, προκειµένου να διαπιστωθεί η τήρηση των συµφωνιών αφοπλισµού CFE 14 στην Ευρωπαϊκή Ήπειρο. Από τα Καθεστώτα Ασφάλειας στα Μέτρα Οικοδόµησης Εµπιστοσύνης. Το «περιορισµένο ή διαφανές καθεστώς» έχει ως κύριο αντικείµενο του την ρύθµιση της δραστηριότητας των συµµετεχόντων χωρών σε ένα συγκεκριµένο αντικείµενο, π.χ. διαχείριση των κρίσεων και προώθηση της σταθερότητας, µε την υιοθέτηση µέτρων που αποµακρύνουν το ενδεχόµενο ξαφνικής επίθεσης ή πρόκλησης ενός αθέλητου πολέµου, λόγω ατυχήµατος ή κακών υπολογισµών. 15 Στην εγκαθίδρυση ενός περιορισµένου ή διαφανούς καθεστώτος ασφαλείας συνεισφέρει η διαδικασία εκµάθησης, 16 η οποία µετριάζει τον ανταγωνισµό και επιφέρει σταδιακά πολιτική σταθερότητα. Επίσης, επανακαθορίζονται οι λανθασµένες αντιλήψεις του ενός κράτους για το άλλο. Σε αυτό το σηµείο εντοπίζεται µια βασική διαφορά µε τους ρεαλιστές, οι οποίοι διακαώς υποστηρίζουν ότι δεν δύναται η συνεργασία να αχρηστεύσει την εντεινόµενο ανταγωνισµό της ισορροπίας της ισχύος S. Van Evera, Offence, Defence and the Causes of War, in M. Brown, O. Cote, S. Lynn-Jones and S. Miller (eds.), Theories of War and Peace, The MIT Press, Cambridge Mass., 1998, pp Επίσης, του ιδίου συγγραφέα, βλέπε, Causes of War, Volume I: The Structure of Power and the Roots of War, Cornell University Press, Ithaca, N.Y., J. Stein, Detection and Defection: Security Regimes and the Management of International Conflict, International Journal, No. 40, Autumn, 1985, pp Για την συµφωνία Conventional Forces in Europe, βλέπε J. Dunbabin, The Cold War, the Great Powers and their Allies, Longman, London, 1994, pp Επίσης, D. Unwin, A Political History of Western Europe, Since 1945, Longman, London, 1998, pp Επίσης, για την ελληνική θέση στις διαπραγµατεύσεις που διεξήχθησαν στην Βιέννη για την «Αµοιβαία και Ισόρροπη Μείωση υνάµεων» (MBFR ή Mutual and Balanced Force Reduction ), βλέπε Ι. Βερυβάκη, «Οι Ελληνικές Ένοπλες υνάµεις υπό το Φως των ιαπραγµετεύσεων της Βιέννης», στο ΕΛΙΑΜΕΠ, Η Ελλάδα και ο Κόσµος , Αθήνα, σελ , καθώς και Γ. Βαληνάκη, Η Ευρωπαϊκή Πολιτική και Αµυντική Συνεργασία: H Ελλάδα Απέναντι στη Νέα Ευρωπαϊκή Αρχιτεκτονική, Εκδόσεις Παπαζήση, Αθήνα, 1991, σσ B. Blechman, Efforts to Reduce the Risk of Accidental or Inadvertent War, in A. George, Ph. Farley and A. Dallin (eds.), US-Soviet Security Cooperation: Achievements, Failures, Lessons, Oxford University Press, New York, σελ Για την διαδικασία της εκµάθησης, βλέπε Joseph Nye, Nuclear Learning and US-Soviet Security Regimes, International Organization, No. 41, Summer, 1987, pp Για την έννοια της «ισχύος» βλέπε τις µελέτες των R. Dahl, The Concept of Power, Behavioral Science, Vol. 2, 1957, pp R. Lieber, Theory and World Politics, Winthrop, Cambridge, Mass. 1972, pp K. Deutsch, The Nerves of Government: Models of Communication and Control, Free Press, New York, 1966, pp , όπως και του ίδιου The Analysis of International Relations, Prentice Hall, Englewood Cliffs, NJ, 1968, pp R. Gilpin, War and Change in Word Politics,

7 Μάλιστα, τα «µέτρα οικοδόµησης εµπιστοσύνης» 18 στοχεύουν να εξαλείψουν την αβεβαιότητα µεταξύ των κρατών και την µείωση του ανταγωνισµού. Τα µέτρα επιβάλλεται να (i) υπογραµµίσουν ότι το κοινό όφελος από τον έλεγχο των εξοπλισµών, είναι µεγαλύτερο από το κόστος της απόφασης µη συµµετοχής. (ii) Να µην δηµιουργούν την εντύπωση σε τρίτα µέρη ότι στρέφονται κατά αυτών. (iii) Να µην λειτουργούν σε βάρος άλλων ευρύτερων πολιτικών συµφωνιών µεταξύ των ενδιαφεροµένων µερών. Κριτική στη Θεωρία των ιεθνών Καθεστώτων και οι Κοινότητες Ασφαλείας. Η θεωρία των διεθνών καθεστώτων ως θεωρητικό υπόβαθρο των µέτρων οικοδόµησης εµπιστοσύνης δεν είναι σε θέση να ερµηνεύσει ικανοποιητικά τα «δυναµικά» φαινόµενα, δηλαδή τα φαινόµενα που χαρακτηρίζονται από τον εξελικτικό τους χαρακτήρα. εν είναι σε θέση να προσεγγίσουν συνολικά τις σχέσεις που αναπτύσσονται µεταξύ δύο περιοχών ή καλύτερα στην περίπτωσή µας δύο γειτονικών χωρών που βρίσκονται σε κάποιο ένα στάδιο περιορισµένης οικονοµικής ολοκλήρωσης, όπως η Ελλάδα και η Τουρκία, καθώς «η ανάλυση περί διεθνών καθεστώτων υπολείπεται αναφορικά µε την ερµηνεία των σχέσεων έντασης που προκύπτουν από τις διαδικασίες σε περιφερειακό επίπεδο και το βαθµό που οι δοµικές ιδιότητες τους συστήµατος µπορούν να καθορίσουν το επίπεδο των διαδικασιών ολοκλήρωσης» 19 Στη συνέχεια, θα εξετάσουµε τη θεωρία του συµπεριφοριστή, φιλελεύθερου θεωρητικού της αλληλεπίδρασης, Karl Deutsch για τις «κοινότητας ασφάλειας». 20 Σύµφωνα µε τον Deutsche, η κοινότητα ασφάλειας είναι η κατάσταση εκείνη στην οποία τα εµπλεκόµενα µέρη δε θα καταφύγουν στον πόλεµο για να επιλύσουν τις διαφορές τους, αλλά θα επιδιώξουν ειρηνικές διευθετήσεις. 21 Για τη δηµιουργία µίας «πλουραλιστικής» κοινότητας ασφάλειας προϋποτίθενται τρεις βασικές συνθήκες. (i) Τα µέλη της κοινότητας να ασπάζονται κοινές ή τουλάχιστόν µη συγκρουόµενες αξίες. (ii) Να ανταποκρίνονται αµοιβαία στα µηνύµατα που λαµβάνουν. (iii) H συµπεριφορά τους να είναι εκατέρωθεν προβλέψιµη. Cambridge University Press, New York, 1981 και R. Cline, World Power Assessment: A Calculus of Strategic Drift, Georgetown University, CSIS, Washington DC, 1975, page 11. Ειδικότερα για την «ισορροπία της ισχύος», βλέπε S. Hoffman, The State of War: Essays on Theory and Practice of International Politics, Preager, New York, R. Aron, Peace and War: A Theory of International Relations, Double Day, New York, H. Morgenthau, Politics among Nations: The Struggle for Power and Peace, Κnopf, New York, Για τα «µέτρα οικοδόµησης εµπιστοσύνης» στο περιβάλλον του Αιγαίου, βλέπε την µελέτη του Ch. Tuck, Greece, Turkey and Arms Control, Defense Analysis, Vol. 12, No 1, pp , καθώς και Π. Τσάκωνας, όπως παραπάνω, σελ Ιδιαιτέρως χρήσιµες επιθεωρήσεις για τα «ΜΟΕ» αποτελούν M. Dejarrdins, Rethinking Confidence Building Measures. Obstacles to agreement and the risks of overselling the process, Adelphi Paper, No 307, IISS, London, R. Deyanov, The Role and Security Objectives of Confidence Building Measures at Sea, Disarmament, A Periodic Review by the United Nations, Vol. 13, No. 4, 1990, pp Απόσπασµα από το συλογικό βιβλίο των Μ. Chryssochoou, Μ. Tsinisizelis, S. Stavridis and K. Ifantis, Theory and Reform in the European Union, Manchester University Press, Manchester, 1999, p K. Deutsch, Political Community at the International Level, Problems of Definition and Measurement, Archon Books, Κ. Deutsch and all, Political Community and the North Atlantic Area, Princeton University Press, 1968, p. 5.

8 Λαµβάνοντας υπόψη ότι τα µέτρα οικοδόµησης εµπιστοσύνης έχουν ως κύριο αντικείµενο τη δηµιουργία συνθηκών εποικοδοµητικής επαφής, µπορούµε να ερµηνεύσουµε την υιοθέτηση τέτοιων µέτρων ως µέσο για την επίτευξη µίας «κοινότητας ασφάλειας» ή «µίας κοινότητας µη πολέµου» 22 στην περιοχή του Αιγαίου 23. Η ενίσχυση των δίαυλων επικοινωνίας µεταξύ των δύο χωρών που προβλέπουν τα µέτρα οικοδόµησης εµπιστοσύνης σαφώς προωθούν τη συµβατότητα των αξιών και την την αµοιβαία πρόβλεψη της συµπεριφοράς των κυβερνήσεων. Η άρση της δυσπιστίας, η αποφυγή των προκλήσεων, η ανταλλαγή πληροφοριών και η θέσπιση όρων «συνύπαρξης», µπορούν να ειδωθούν ως απόπειρα για την θεµελίωση των αρχικών συνθηκών που απαιτούνται για τη οικοδόµηση, αργότερα, µίας κοινότητας ασφαλείας. Συναφώς, όπως o ίδιος ο Deutsche 24 υπογραµµίζει, για την οικοδόµηση µίας «πλουραλιστικής κοινότητας ασφάλειας» σηµαντικός είναι και ο ρόλος των µη κρατικών φορέων, όπως είναι οι οικονοµικοί δρώντες, η τοπική αυτοδιοίκηση και οι µη-κυβερνητικές οργανώσεις. 25 Ωστόσο η κοινότητα αξιών, που ο Deutsche επικαλείται, δεν υφίσταται στις εληνοτουρκικές σχέσεις. 26 Η Νεολειτουργική Προσέγγιση και τα Μέτρα Οικοδόµησης Εµπιστοσύνης ως αποτέλεσµα Λειτουργικής ιάχυσης. Με αφετηρία το ρόλο των µη κρατικών δρώντων στις διµερείς σχέσεις, στο σηµείο αυτό παρουσιάζουµε τα µέτρα οικοδόµησης εµπιστοσύνης ως αποτέλεσµα λειτουργικής διάχυσης. Σύµφωνα µε την νεολειτουργική θεωρία, η συνεργασία σε επίπεδο «χαµηλής πολιτικής», όταν αυτή αποφέρει θετικά αποτελέσµατα για τα συνεργαζόµενα µέρη, είναι δυνατό να οδηγήσει σε περαιτέρω συνεργασία σε άλλους τοµείς χαµηλής πολιτικής, αλλά και σε τοµείς «υψηλής πολιτικής». Η επιδίωξη των µελών που αποφασίζουν να συνεργαστούν στενότερα και σε άλλα πεδία πολιτικής, είναι να αποκοµίσουν επιπλέον οφέλη στους νέους άξονες 27. Αποτέλεσµα της 22 Η διαφορά έγκειται στο γεγονός ότι στις κοινότητες ασφάλειας προϋποτίθεται η αποχή όλων των µελών από οτιδήποτε µπορεί να θεωρηθεί ως προετοιµασία για πόλεµο, όπως για παράδειγµα οι εξοπλισµοί, στοιχείο που δεν είναι απαραίτητο στις κοινότητες µη πολέµου. Βλέπε K. Deutsch, Political Community at the International Level, Problems of Definition and Measurement, Archon Books, 1970, σελ Μία εξαιρετική θεωρητική προσέγγιση για την οικοδόµηση µίας κοινότητας ασφάλειας στο Αιγαίο στην εποχή µετά το Ελσίνκι (1999) υπάρχει στο κείµενο του Ν. Μαριά, «ιαπραγµατευόµενοι την Ειρήνη: Η Απόφαση του Ελσίνκι για την Ευρωπαϊκή Προοπτική της Τουρκίας υπό το φως Θεωριών της Ολοκλήρωσης», στο Π. Καζάκος (επίµ), Η Ελλάδα και το Ευρωπαϊκό Μέλλον της Τουρκίας, Eκδόσεις Σιδέρη, Αθήνα, K. Deutsch, Political Community at the International Level, Problems of Definition and Measurement, Archon Books, 1970, σελ Το επιχείρηµα είναι κοινό τόσο για το θωρητικό υπόδειγµα του «λειτουργισµό», όσο και για την «νεολειτουργική θεωρία», για την οποία γίνεται λόγος παρακάτω. 26 Μάλιστα, κατά το παρελθόν, οι ελληνοτουρκικές σχέσεις έχουν πολλές φορές περιέλθει σε στασιµότητα. Αλλά και σήµερα, το ζήτηµα τίθεται σε ολοκληρωτικά νέα βάση, µε αφορµή την ενδεχόµενη τουρκική ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Οι πολιτικές αξίες, οι θεσµοί, αλλά και η κουλτούρα της Τουρκίας διαφέρουν από αυτούς που έχουν εµπεδωθεί στην Ευρώπη και, κατ επέκταση στην Ελλάδα. Βλέπε το χαρακτηριστικό άρθρο του J. Verges, «εν Είµαστε Όλοι Ευρωπαίοι», Το Βήµα (Αναδηµοσίευση από Le Monde), 9 Μαϊου 2004, σελ. Α 51. Από την άλλη πλευρά, την ακριβώς αντίθετη άποψη εκφράζει το άρθρο Why Europe Must Say Yes to Turkey, The Economist, 18 th September 2004, page 13. Ωστόσο, για µια πιο ολοκληρωµένη απόψη, βλέπε Π. Καζάκος, Το Αβέβαιο Μέλλον της Ευρωπαϊκής Ένωσης και η Τουρκία, Εκδόσεις Παπαζήση, Αθήνα, 2003, σελ. 38 κ. εξ. 27 Βλέπε µεταξύ άλλων Μ. Τσινισιζέλης, «Θεωρία της ιεθνούς Πολιτικής Ενοποίησης» στο Ν. Μαραβέγιας και Μ. Τσινισιζέλης (επιµ.), Η Ολοκλήρωση της Ευρωπαϊκής Ένωσης, Εκδόσεις Θεµέλιο, Αθήνα, 1994.

9 διαδικασίας αυτής είναι η «µετατόπιση» της νοµιµοφροσύνης σε κεντρικούς θεσµούς και η εκχώρηση αρµοδιοτήτων σε αυτούς. Στα πλαίσια του ερµηνευτικού αυτού σχήµατος τα µέτρα οικοδόµησης εµπιστοσύνης µπορούν να ειδωθούν ως αποτέλεσµα διάχυσης από τοµείς όπως το εµπόριο, ο τουρισµός και οι κινήσεις κεφαλαίων, όπου υπάρχει µία ολοένα αυξανόµενη πίεση για περαιτέρω συνεργασία. 28 Η δηµιουργία ενός από κοινού διαµορφωµένου θεσµικού πλαισίου για θέµατα άµυνας και ασφάλειας, εξηγείται, σύµφωνα µε τη νεολειτουργική θεωρία, είτε ως προσπάθεια βελτίωσης του κλίµατος για σύσφιγξη των οικονοµικών σχέσεων, είτε ως έκφραση πολιτικής ενοποίησης. Η κριτική σε αυτή τη θεώρηση θα µπορούσε να έχει ως αφετηρία της την αρχική διαπίστωση, ότι, δηλαδή, αναφερόµαστε σε πλουραλιστικές κοινωνίες, ενώ ο πλουραλισµός της τουρκικής κοινωνίας είναι σχεδόν ανύπαρκτος. 29 ΜΕΡΟΣ ΙΙ: Η ιπλωµατική ιάσταση των Ελληνοτουρκικών Σχέσεων και η Οικοδόµηση Εµπιστοσύνης, κατά την διάρκεια της Περιόδου Α. Η Περίοδος : Αφετηρία της περιόδου που εξετάζουµε αποτελεί η συνάντηση Παπανδρέου- Οζάλ στο Νταβός της Ελβετίας, τον Φεβρουάριο του Η παρακµή του πνεύµατος του Νταβός στα χρόνια που ακολούθησαν δεν µας εµποδίζει να χαρακτηρίσουµε την συνάντηση αυτή των δύο ηγετών ως µια πρωτοφανή κίνηση συνεννόησης και εξοµάλυνσης των διαφορών µεταξύ των δύο κρατών. Στο Νταβός οι δύο πλευρές αποφάσισαν να αναθέσουν το σύνολο των διαφορών τους, µεταξύ των οποίων η υφαλοκρηπίδα και το Κυπριακό, σε δύο ειδικές επιτροπές, αποφεύγοντας να συζητήσουν θέµατα που θα υπονόµευαν το εξαιρετικό κλίµα που οι δύο ηγέτες είχαν δηµιουργήσει. Το Αφετηριακό Σηµείο: Η «Συνάντηση του Νταβός», στην Ελβετία. Τα «Μέτρα Οικοδόµησης Εµπιστοσύνης» (Μ.Ο.Ε) ως όρος διεθνούς πολιτικής και πρακτικής εµφανίστηκαν στην ελληνική πολιτική σκηνή µετά από την κρίση στις ελληνοτουρκικές σχέσεις, του Μαρτίου Η ελληνική απόρριψη των αρχών του Πρακτικού της Βέρνης και η δεδηλωµένη τουρκική πρόθεση έρευνας για υδρογονάνθρακες σε υποθαλάσσια περιοχή του Αιγαίου, η οποία θεωρείται ως ελληνική υφαλοκρηπίδα, οδήγησε τις δύο χώρες πλησιέστερα από ποτέ στα πρόθυρα του πολέµου. 30 Το ενδεχόµενο του πολέµου µε σηµαντικό κόστος και για τις δυο πλευρές, αλλά και οι επιπτώσεις στην τουρκική προοπτική για είσοδο στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα, ανάγκασαν τον Τούρκο Πρωθυπουργό να αναστείλει τις 28 Συνεργασία που όµως δεν εντάθηκε στην περίοδο που εξετάζουµε, κυρίως εξαιτίας, όπως παρουσιάζεται στο τελευταίο µέρος της µελέτης, των αλλεπάλληλων κρίσεων µεταξύ των δύο χωρών. 29 Βλέπε Νότης Μαριάς, ό.π. σελ Για το «Νταβός», βλέπε τον συλλογικό τόµο για τις «ελληνοτουρκικές σχέσεις» των Α. Αλεξανδρή, Θ. Βερέµη, Π. Καζάκο, Β. Κουφουδάκη, Χ. Ροζάκη και Γ. Τσισόπουλου, «Οι Ελληνοτουρκικές Σχέσεις, », ΕΛΙΑΜΕΠ, Εκδόσεις Γνώση, Αθήνα, 1991, σελ 17.

10 σεισµογραφικές έρευνες. Η εκτόνωση της κρίσης άφησε να φανούν οι τουρκικές προτεραιότητες και η απροθυµία του Τουργκούτ Οζάλ να τις θυσιάσει για ένα αµφίβολο εγχείρηµα. 31 Η ελληνική πλευρά, αντίστοιχα, εκτίµησε τις συνέπειες µιας σύγκρουσης και έδειξε ότι επιθυµεί την επίλυση των προβληµάτων, υπό ορισµένες βέβαια προϋποθέσεις. Αρχική ελληνική πρόθεση υπήρξε ο περιορισµός των συζητήσεων στη σύνταξη συνυποσχετικού για την από κοινού παραποµπή του ζητήµατος της υφαλοκρηπίδας στο ιεθνές ικαστήριο της Χάγης. Ωστόσο, µέσα στο κλίµα αισιοδοξίας που η συνάντηση δηµιούργησε, το συγκεκριµένο θέµα παραµερίστηκε από µια κοινή ανακοίνωση των δυο πρωθυπουργών που διατράνωνε την απόφασή τους να µην υπάρξουν κρίσεις στο µέλλον. Το κείµενο της κοινής ανακοίνωσης τύπου 32 των δυο πρωθυπουργών περιλάµβανε τα εξής: (i) Οι πρωθυπουργοί Ελλάδας και Τουρκίας συναντήθηκαν δυο φορές στο Νταβός της Ελβετίας, στις 30 και 31 Ιανουαρίου 1988 και συζήτησαν θέµατα κοινού ενδιαφέροντος σε ατµόσφαιρα κατανόησης. (ii) Παρατηρήθηκε ότι συσσωρευµένα προβλήµατα, εξαιτίας διαφορετικών προσεγγίσεων, έγιναν αντικείµενο εκµετάλλευσης από ορισµένους κύκλους. (iii) Οι πρωθυπουργοί συµφώνησαν ότι στο εξής τέτοιες κρίσεις δεν θα έπρεπε να επαναληφθούν. (iv) Αναγνώρισαν ότι έχει δηµιουργηθεί ακαµψία σε διάφορα κοινωνικά στρώµατα. Επίσης, δηλώσεις επισήµων δεν βοηθούσαν στην βελτίωση των σχέσεων. (v) Οι δυο πρωθυπουργοί επανέλαβαν τις θέσεις στους σε θέµατα διµερούς και περιφερειακού ενδιαφέροντος. (vi) Παρά ταύτα, το λιώσιµο των πάγων µεταξύ των δυο χωρών απαιτούσε αποφασιστικότητα. (vii) Συµφώνησαν να δηµιουργήσουν δυο επιτροπές, µια για τους τοµείς συνεργασίας, όπως την οικονοµική συνεργασία, τις µεικτές επιχειρήσεις, το εµπόριο, τον τουρισµό, τις επικοινωνίες, τις πολιτιστικές ανταλλαγές και µια δεύτερη επιτροπή για να καταγράψει και να επιλύσει προβλήµατα. (viii) Οι δυο πρωθυπουργοί συµφώνησαν να ανταλλάσσουν αµοιβαίες επισκέψεις και να εγκαταστήσουν απευθείας τηλεφωνική γραµµή. (ix) Τέλος, οι δυο πρωθυπουργοί εξέφρασαν την ικανοποίησή τους για τις ειλικρινείς συζητήσεις. Συµπερασµατικά, ο ήπιος τόνος του κειµένου δηµιούργησε την εντύπωση ότι η ένταση µεταξύ των δυο µερών ήταν παρελθόν, πράγµα που διευκόλυνε το τουρκικό βήµα προς την Ευρωπαϊκή Κοινότητα. 33 Το Νταβός αποτέλεσε µια επιτυχία για την Τουρκία, γιατί χωρίς να σηµειωθεί κάποια ουσιαστική τουρκική παραχώρηση, προβλήθηκε η εικόνα µιας Τουρκίας ανοικτής σε διάλογο µε την Ελλάδα, ενώ τα άρθρο (vi) προβλέπει ότι οι δυο πλευρές έπρεπε να κινηθούν σε κοινό έδαφός, γεγονός που υπονοούσε αµοιβαίες ή µονοµερείς υποχωρήσεις από προηγούµενες θέσεις. Η ιαπραγµάτευση των κ.κ. Καψή και Καντεµίρ και το «Μνηµόνιο της Βουλιαγµένης» (Μάϊος 1988). Οι διαπραγµατεύσεις για τα «Μέτρα Οικοδόµησης Εµπιστοσύνης» (Μ.Ο.Ε) ξεκίνησαν τον Μάιο του 1988, στην Βουλιαγµένη, ανάµεσα στην ελληνική και 31 Θ. Βερέµης, «Η Τουρκίας σε αναζήτηση νέων περιφερειακών ρόλων», στο Γ. Βαληνάκης και Π. Κίτσος (επ.), «Ελληνικά Αµυντικά Προβλήµατα», Αθήνα, Εκδόσεις Παπαζήση, 1986, σελ Α. Αλεξανδρής, Θ. Βερέµης, Π. Καζάκος, Β. Κουφουδάκης, Χ. Ροζάκης και Γ. Τσισόπουλος, ό.π., σ.σ Θ. Βερέµης, Ιστορία των Ελληνοτουρκικών Σχέσεων , Κείµενα Εργασίας ΕΛΙΑΜΕΠ, Αθήνα, 1999, σελ. 158.

11 τουρκική αντιπροσωπεία, επικεφαλείς των οποίων ήταν αντιστοίχως οι υπουργοί εξωτερικών των δύο χωρών Κάρολος Παπούλιας και Μεσούτ Γιλµάζ. Όπως προκύπτει από τα επίσηµα πρακτικά των συνεδριάσεων 34, η τουρκική πλευρά εισήλθε στην συνεδρίαση µε µοναδικό σκοπό, σε µια πιθανή προσέγγιση, την καταγραφή των προβληµάτων ανάµεσα στις δύο χώρες, δηλαδή την συναποδοχή των δικών της ισχυρισµών ή µονοµερών διεκδικήσεων στο Αιγαίο ως προβλήµατα µεταξύ των δύο χωρών. Η αντιπαράθεση επιχειρηµάτων και από τις δυο πλευρές ήταν εξαντλητική, ώσπου να φτάσουµε την τελική διαµόρφωση του κειµένου. Ο κ. Καψής επεσήµανε ότι ήταν απαράδεκτη η παράληψη στο τούρκικο σχέδιο της υποχρέωσης αποχής από πράξεις που οδηγούσαν σε αµφισβήτηση κυριαρχικών δικαιωµάτων. Περαιτέρω, διαµαρτυρήθηκε για την επιδίωξη προσθήκης της έννοιας του «συµφέροντος», καθώς το «συµφέρον» αποτελεί ασαφή πολιτική ιδέα και όχι νοµική έννοια. Με την σειρά τους, οι Τούρκοι κοινοποίησαν ότι δεν µπορούσαν να αντιληφθούν το νόηµα της φράσης «πράξεις που αµφισβητούν κυριαρχικά δικαιώµατα» και γι αυτό δήλωσαν πως η ερµηνεία της υπέκειτο στην υποκειµενική κρίση της κάθε πλευράς. Προ πάντων, δεν επιθυµούσαν να συµπεριληφθεί και η υποχρέωση σεβασµού της εδαφικής ακεραιότητας των µερών, εφόσον, κατά τους ιδίους, η συζήτηση για ένα «σύµφωνο µη επιθέσεως» διέφευγε της εντολής της οµάδας εργασίας. Μετά από πολύ κόπο, διαµορφώθηκε βάσει των συζητηθέντων το τελικό κείµενο που προέβλεπε τα παρακάτω. (i) Τα δύο µέρη θα αναγνώριζαν τα δικαιώµατα στη χρήση ανοιχτής θάλασσας και του διεθνούς εναέριου χώρου. (ii) Κατά την διεξαγωγή εθνικών στρατιωτικών δραστηριοτήτων τα δυο µέρη θα κατέβαλαν προσπάθεια να αποφύγουν την παρακώλυση της οµαλής ναυσιπλοΐας και εναέριας κυκλοφορίας. (iii) Τα δυο µέρη συµφώνησαν ο σχεδιασµός ασκήσεων, που απαιτούν έκδοση ΝΟΤΑΜ, να γίνεται έτσι, ώστε να αποφεύγονται η αποµόνωση περιοχών. (iv) Με στόχο την επίτευξη των ανωτέρω, οι δυο πλευρές θα επικοινωνούσαν δια της διπλωµατικής οδού. Σε Ανάλογο Κλίµα και το «Μνηµόνιο της Κωνσταντινούπολης», του Σεπτεµβρίου του Ανάλογα ήταν και τα αποτελέσµατα της µικτής επιτροπής τον Σεπτέµβριο του Οι εργασίες της δεν είχαν συγκεκριµένη κατάληξη, εκτός από ένα κοινό ανακοινωθέν καλής θέλησης στο πνεύµα του Νταβός. Οι κ.κ. Παπούλιας και Γιλµάζ υπέγραψαν και δεύτερο κείµενο στην Κωνσταντινούπολη αυτή τη φορά, το οποίο είχε τον τίτλο «Οδηγίες για την Αποτροπή Ατυχηµάτων στις Ανοιχτές Θάλασσες και στον ιεθνή Εναέριο Χώρο» 35 και περιείχε τους παρακάτω πρόνοιες. (i) Τα πλοία και αεροσκάφη θα δρούσαν σε πλήρη συµφωνία µε το διεθνές δίκαιο, όπως και µε το στρατιωτικό δίκαιο και τους κανόνες καλής συµπεριφοράς. (ii) Οι ναυτικές µονάδες των µερών θα απείχαν από πράξεις παρενόχλησης. (iii) Οι ναυτικές µονάδες επιτήρησης δεν θα παρεµπόδιζαν τα πλοία του άλλου µέρους, κατά διάρκεια 34 Το πλήρες κείµενο των συνεδριάσεων, καθώς και την αντιπαράθεση απόψεων των αντιπροσωπειών των δύο χωρών, αλλά και γενικότερα όσα διεµήφθησαν µεταξύ των Μεσούτ Γιλµάζ και Κάρολου Παπούλια κατά την διαµόρφωση της συµφωνίας, το 1988, δηµοσίευσε στην Εφηµερίδα «Ελευθεροτυπία» η δηµοσιογράφος Κύρα Αδάµ. Βλέπε Κ. Αδάµ «Ντοκουµέντο: Τι Συνέβη στη Συνάντηση Καψή-Καντεµίρ, στις », Ελευθεροτυπία, 15 Ιουνίου 1998, σελ Βλέπε το άρθρο της Κ. Αδάµ, «Τι Αναφέρουν τα Μνηµόνια Βουλιαγµένης και Κωνσταντινούπολης», Ελευθεροτυπία, 14 Ιουνίου 1998, σελ. 4

12 ασκήσεων και βολής. (iv) Οι πιλότοι των αεροσκαφών των δυο πλευρών θα επιδείκνυαν την ύψιστη προσοχή, όταν θα βρίσκονταν κοντά σε αεροσκάφος της άλλης πλευράς και δεν θα έκαναν ελιγµούς επικίνδυνους για την ασφάλεια της πτήσης ή της αποστολής των. (v) Οι δυο πλευρές θα ενηµέρωναν κατ αρχήν η µια την άλλη µέσω διπλωµατικών διαύλων, προτού προβούν σε επίσηµες δηλώσεις. Η Μάταιη Προσπάθεια ιατήρησης των Καλών Προθέσεων: Το εύτερο Νταβός. Οι πολιτικές εξελίξεις στο εσωτερικό της Τουρκίας σηµατοδότησαν µια περίοδο ύφεσης στις σχέσεις των δύο χωρών. Η κυβέρνηση συνασπισµού υπό τον συντηρητικό Σουλεϊµάν Ντεµιρέλ που σχηµατίστηκε µετά τις εκλογές της 20ης Οκτωβρίου 1991, έδειξε να αντιµετωπίζει µε ευνοϊκότερη διάθεση τα ελληνοτουρκικά ζητήµατα. Εγκαταλείποντας τις ηγεµονικές τάσεις του Οζάλ, ο Ντεµιρέλ συναντήθηκε µε τον οµόλογό του Κωνσταντίνο Μητσοτάκη στο Νταβός, τον Ιανουάριο του Όµως, παρά τις αγαθές προθέσεις των δύο ηγετών για την εξεύρεση λύσεων, η απροθυµία και η στασιµότητα αποτέλεσαν ανασταλτικό παράγοντα για ουσιαστική πρόοδο. Το αποτέλεσµα ήταν η συνάντηση των ηγετών να κινηθεί σε επίπεδο διακηρύξεων καλής θέλησης και προσχεδίων συνεργασίας. 36. Η κοινή τους ανακοίνωση περιείχε σχέδια για ένα σύµφωνο φιλίας, καλής γειτονίας και συνεργασίας, καθώς και υποσχέσεις πρωτοβουλιών για το Κυπριακό. Ωστόσο, τίποτε από αυτά δεν καρποφόρησε, ενώ παρέµειναν εκκρεµή το ζήτηµα του επιχειρησιακού ελέγχου του Αιγαίου και της ίδρυσης νατοϊκών στρατηγείων. 37 Β. Η Περίοδος και η Εκδήλωση της Έντασης. Τον Μάρτιο του 1995, η Ελλάδα ήρε το βέτο για την εγκαθίδρυση τελωνειακής ένωσης µεταξύ Ευρωπαϊκής Ένωσης και Τουρκίας, αφού πρώτα εξασφάλισε την διαβεβαίωση από τους Ευρωπαίους εταίρους ότι θα επιταχύνονταν οι προενταξιακές διαπραγµατεύσεις µεταξύ της Ένωσης και της Κύπρου, µετά από την ιακυβερνητική ιάσκεψη του Και, ενώ θα περίµενε κανείς ότι η εξέλιξη αυτή, µεγίστης σηµασίας για την Τουρκία, να έχει θετικό αντίκτυπο στις σχέσεις των δύο χωρών, το αποτέλεσµα ήταν κάθε άλλο παρά αυτό. Η Ασφυκτική «Συµφωνία Αρχών για την Ασφαλή ιεξαγωγή Στρατιωτικών Επιχειρήσεων», του Μαρτίου Η οικοδόµηση κάποιου τύπου καθεστώτος εµπιστοσύνης και ασφάλειας στο Αιγαίο, ανάµεσα στην Ελλάδα και στην Τουρκία, αποτελούσαν µόνιµο στόχο για τις Ηνωµένες Πολιτείες, που αποσκοπούσαν να αποτρέψουν τις εντάσεις και να διαχειριστούν τις κρίσεις στην περιοχή. 38 Η τελευταία απόπειρα έγινε τον Μάρτιο του 1995, όταν, κατά την επίσκεψή τους στην Αθήνα, ο Υφυπουργός Εξωτερικών των 36 Γ. Βαληνάκης, Με Όραµα και Πρόγραµµα: Εξωτερική Πολιτική για µία Ελλάδα µε Αυτοπεποίθηση, Εκδόσεις Παρατηρητής, Αθήνα, 1997, σελ Για µια εκτενή παρουσίαση του συγκεκριµένου θέµατος, βλέπε Θ. Βερέµη, «Οι Ελληνοτουρκικές Σχέσεις», στο Σύγχρονος Ελληνισµός: Από το 1941 ως το Τέλος του Αιώνα, σελ Α. ηµητρακόπουλος, «Μέτρα Οικοδόµησης Εµπιστοσύνης και Στρατιωτική Αποτροπή», στο συλλογικό τόµο, Η Ελλάδα και ο Κόσµος, , ΕΛΙΑΜΕΠ, Αθήνα, σσ

13 ΗΠΑ, Ρίτσαρντ Χόλµπρουκ, µαζί µε τον Αµερικανό Υφυπουργό Αµύνης, Ντικ Νάι παρουσίασαν ένα αναλυτικό σχέδιο για τη «Συµφωνία Αρχών για την Ασφαλή ιεξαγωγή Στρατιωτικών Επιχειρήσεων» ανάµεσα στην Ελλάδα και την Τουρκία. Η ελληνική κυβέρνηση απέρριψε αµέσως το σχέδιο αυτό, το οποίο, όµως, επανέφερε σε διερευνητική συζήτηση το 1996, ο επόµενος Υφυπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Τζον Κόρνµπλουµ. Το αµερικάνικο σχέδιο 39 απασχόλησε εκ νέου την Αθήνα, εφόσον µετά από την κρίση των Ιµίων, ο Λευκός Οίκος δεσµεύθηκε ρητώς να συµβάλει στην εξοµάλυνση των ελληνοτουρκικών σχέσεων, µέσω κάποιου µηχανισµού διαλόγου. Το σχέδιο επιχείρησε να κατοχυρώσει τον όρο «αµφισβητούµενες περιοχές» στο Αιγαίο και να αποδυναµώσει το νόµιµο δικαίωµα της ελληνικής πλευράς να αναχαιτίζει στον εθνικό εναέριο χώρο και στο FIR Αθηνών «άγνωστα αεροσκάφη». Ωστόσο, το αµερικάνικο σχέδιο είχε και θετικά σηµεία, εφόσον δήλωνε κατηγορηµατικώς ότι βασιζόταν στο Μνηµονίο της Βουλιαγµένης του 1988 και στους «Κανόνες για τις Ασκήσεις», δυο κείµενα, δηλαδή, που η τουρκική πλευρά προσπαθούσε να ξεχάσει. Επίσης, θέσπισε αυστηρούς τεχνικούς ελέγχους για την τήρηση της συµφωνίας αυτής, εµποδίζοντας την Άγκυρα να λειτουργεί πέραν των συµπεφωνηµένων. Μερικά ενδεικτικά σηµεία του σχεδίου ήταν τα εξής: Άρθρο IV, παρ.1α) Οι κυβερνήτες αεροσκαφών θα απέφευγαν απειλητικές µανούβρες, εικονικές επιθέσεις ή εικονική χρήση όπλων εναντίον πλοίων ή αεροσκαφών του άλλου µέρους, συµπεριλαµβανοµένης της απελευθέρωσης διακοπτών άφεσης όπλων. Άρθρο IV, παρ.1γ) Θα απέφευγαν να εκτελούν ακροβατικές ασκήσεις πάνω από τα πλοία της άλλης πλευράς. Οι Βασικοί Άξονες της Ελληνικής Εξωτερικής Πολιτικής, µετά την κρίση των Ιµίων. Μετά το casus belli, του Ιουνίου 1995, του τουρκικού κοινοβουλίου σε περίπτωση επέκτασης των ελληνικών χωρικών υδάτων και την συνακόλουθη κρίση των Ιµίων, 40 ο διανοητής Νίκος Μουζέλης, προλογίζοντας ένα βιβλίο που συνέγραψε ο Θεόδωρος Κουλουµπής, 41 θεώρησε, όπως και άλλοι διαµορφωτές της εξωτερικής πολιτικής, καθαρή τρέλα την απόφαση της ελληνικής κυβέρνησης να απορρίψει την τουρκική πρόταση για απευθείας διάλογο. Η αποδοχή διαλόγου, συνέχισε ο κ. Μουζελής, δεν συνεπαγόταν καµιά υποχώρηση, ενώ καθιστούσε την τουρκική επιθετικότητα εµφανέστερη. Στο σηµείο αυτό θα µπορούσαµε να αντιπαραθέσουµε την άποψη, σύµφωνα µε την οποία, η Ελλάδα δεν έπαψε ποτέ να διαλέγεται µε την Τουρκία και πριν και µετά την κρίση των Ιµίων, όπως αποδεικνύει και το παρόν άρθρο για τα µέτρα οικοδόµησης εµπιστοσύνης, η δε δραµατική, όσο και αντιφατική δήλωση του Πρωθυπουργού της Ελλάδας, Κώστα Σηµίτη µπροστά στο ελληνικό 39 Βλέπε, Κ. Αδάµ, «Αµερικάνικο Ενδιαφέρον για Μέτρα Οικοδόµησης Εµπιστοσύνης», Ελευθεροτυπία, 19 Μαρτίου 1996, σσ Για την κρίση στα Ίµια υπάρχει εκτενής βιβλιογραφία. Βλέπε Ά. Κούρκουλα, Ίµια, Κριτική προσέγγιση του Τουρκικού Παράγοντα, Σιδέρης, Αθήνα H. Dipla, G. Kostakos and N. Ziogas, The Imia Incident and Turkey s Violation of International Law, The Citizens Movement and ELIAMEP, Θ. Κουλουµπής και Σ. Ντάλης, «Η Ελληνική Εξωτερική Πολιτική στο Κατώφλι του 21ου Αιώνα. Εθνοκεντρισµός ή Ευρωκεντρισµός», Αθήνα, Εκδόσεις Παπαζήση, 1997, σελ

14 Κοινοβουλίο ότι «η Ελλάδα δεν διαλέγεται», µπορεί να χαρακτηριστεί το λιγότερο ως µη ακριβής. Η ελληνική κυβερνήση δια του Γιάννου Κρανιδιώτη θεωρούσε ότι δεν εννοείτο διαπραγµάτευση σε θέµατα κυριαρχικών δικαιωµάτων. 42 Η οµαλοποίηση των σχέσεων εξαρτάτο από τρεις προϋποθέσεις. (i) Την επίλυση του Κυπριακού. (ii) Τον τερµατισµό της τουρκικής επιθετικότητας στο Αιγαίο και (iii) Την πρόοδο στα ατοµικά δικαιώµατα και δηµοκρατικές ελευθερίες. Η Ελλάδα απέρριψε χωρίς περιστροφές την τακτική της Τουρκίας για συνολική διαπραγµάτευση στη βάση της δύναµης υπεροχής και της απειλής πολέµου. ιάλογος µε τέτοιους όρους δεν ήτο αποδεκτός από την Ελλάδα. 43 Μάλιστα, η Ελλάδα πίστεψε στη χρησιµότητα της ευρωπαϊκής προοπτικής της Τουρκίας, για αυτό και συναίνεσε τον Μάρτιο του 1995 στην τελωνειακή ένωση της Τουρκίας µε την ΕΕ, εξασφαλίζοντας ως αντάλλαγµα την προοπτική ένταξης της Κύπρου. Η «Βήµα προς Βήµα Προσέγγιση» και η Συνάντηση στην Ουάσιγκτον, τον Απρίλιο Μια ολοκληρωµένη πρόταση για την σταδιακή αποκατάσταση της οµαλότητας στο Αιγαίο διατύπωσε ο πρωθυπουργός της Ελλάδας, Κώστας Σηµίτης, κατά την διάρκεια της επίσκεψής του στην Ουάσιγκτον, τον Απρίλιο του Γνωστή και ως «βήµα προς βήµα» διαδικασία 44 για την αντιµετώπιση του ελληνοτουρκικού προβλήµατος, η ελληνική πρόταση προσδιόρισε το πλαίσιο διαλόγου. Πρώτο βήµα για καλλιέργεια κλίµατος εµπιστοσύνης θα ήταν η αποδοχή τριών προϋποθέσεων από την Τουρκία: (i) ήλωση ότι αποκλείεται η απειλή πολέµου και η χρήση βίας. (ii) Αποδοχή των υπάρχουσων διεθνών συµφωνιών και των αρχών του διεθνούς δικαίου. (iii) Επίλυση ζητηµάτων µέσω διαδικασιών διεθνούς δικαίου και συγκεκριµένα του ικαστηρίου της Χάγης. Η αποδοχή των ανωτέρω θα επέτρεπε στην Ελλάδα να εγκρίνει το χρηµατοδοτικό κανονισµό της συµφωνίας σύνδεσης. Το επόµενο βήµα θα ήταν η σύνταξη συνυποσχετικού παραποµπής στην Χάγη. Παράλληλα οι δυο χώρες θα µπορούσαν να εγκαινιάσουν επαφές για ανάπτυξη συνεργασίας σε τοµείς αµοιβαίου συµφέροντος. Ωστόσο, η περίοδος χαρακτηρίζεται από αδιέξοδο, ενώ οι πρωτοβουλίες εξοµάλυνσης των συνθηκών ήταν µάλλον ελάχιστες Γ. Κρανιδιώτης, «Η Ελληνική Εξωτερική Πολιτική. Σκέψεις και Προβληµατισµοί στο Κατώφλι του 21ου Αιώνα», Αθήνα, Εκδόσεις Ι. Σιδέρη, 1999, σελ Ό.π., σελ Ό.π., σελ Ένα µετρήσιµο µέγεθος της έντασης που δικαιολογεί και τεκµηριώνει την σαφή διάκριση των περιόδων 1988 έως 1995 και 1995 έως 1999, είναι η ποσοστιαία αύξηση των υπερπτήσεων των τουρκικών µαχητικών πάνω από ελληνικό έδαφος, των παραβιάσεων του ελληνικού εναέριου χώρου, των παραβιάσεων του FIR Αθηνών, καθώς και των εµπλοκών (dogfights) µαχητικών αεροσκαφών στα έτη 1995 και Πτήσεις πάνω από ελληνικό έδαφος Παραβιάσεις εθνικού εναέριου χώρου Εµπλοκές (dogfights) % 206% 260%

15 To Αµφιλεγόµενο Κοινό Ανακοινωθέν Σηµίτη-Ντεµιρέλ της Μαδρίτης (Ιούλιος 1997). Με την πτώση της κυβέρνησης Ερµπακάν-Τσιλλέρ γεννούνται νέες προσδοκίες ύφεσης στα ελληνοτουρκικά ζητήµατα. Στο περιθώριο της συνόδου κορυφής του ΝΑΤΟ, στις 8 Ιουλίου 1997, στη Μαδρίτη, έγινε η συνάντηση των πρωθυπουργών Κωνσταντίνου Σηµίτη και Σουλεϊµάν Ντεµιρέλ, όπου και υιοθετήθηκε µια διακήρυξη πλαισίου αρχών για τις ελληνοτουρκικές σχέσεις. Το κοινό ανακοινωθέν 46 δεν µπορούσε να επιλύσει προβλήµατα, καθώς από την φύση του δεν συνιστούσε συνθήκη, αλλά πολιτική διακήρυξη. Το κείµενο δεν ανακοίνωσε έναρξη πολιτικού διάλόγου, σε αντιδιαστολή µε τον εφ όλης της ύλης διάλογο του Νταβός Ι. Αντίθετα, το κοινό ανακοινωθέν ενίσχυσε, σύµφωνα πάντα µε το ελληνικό Υπουργείο των Εξωτερικών, τις κοινά αποδεκτές αρχές της «βήµα προς βήµα» προσέγγισης, ενώ οι αρχές που συµφωνήθηκαν διευκόλυναν την σταδιακή προσέγγιση, όπως επιθυµούσε η ελληνική πλευρά. Από την άλλη πλευρά, το κοινό ανακοινωθέν αποτέλεσε ένα ακόµη µικρό βήµα προς την αναγνώριση των τουρκικών διεκδικήσεων, εφόσον αποδεχόταν τα «ζωτικά συµφέροντα» των δύο µερών. Ήταν πασιφανές ότι η Τουρκία δεν θα ερµήνευε ως ζωτικά της συµφέροντα µόνο αυτά που προέκυπταν νόµιµα από διεθνείς συνθήκες και κανόνες διεθνούς δικαίου, αλλά θα θεωρούσε διασταλτικά όλες τις καταχρηστικές αξιώσεις της ως συµφέροντα. Το συµβούλιο κορυφής του Λουξεµβούργου, της 12ης εκεµβρίου 1997, αρνήθηκε την ευρωπαϊκή προοπτική της Τουρκίας, αν δεν αναθεωρούσε την στάση της έναντι της Ελλάδας και δε βελτίωνε την κατάσταση των ανθρωπίνων δικαιωµάτων. 47 Ο Νατοϊκός Παράγων στο προσκήνιο και η Επανενεργοποίηση των Μνηµονίων Παπούλια-Γιλµάζ, τον Ιούνιο του Ο Γενικός Γραµµατέας του ΝΑΤΟ, Χαβιέ Σολάνα ανακοίνωσε ότι έληξαν µε επιτυχία οι διαπραγµατεύσεις µεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας στις Βρυξέλες, τον Ιούνιο 1998, µε σκοπό την επαναβεβαίωση των συµφωνηθέντων του Η Άγκυρα επί µια δεκαετία έβαζε στο ψυγείο τα Μνηµόνια Βουλιαγµένης και Κωνσταντινούπολης, αλλά ο κ. Χαβιέ Σολάνα έκρινε πως έπρεπε να τα αναδείξει, µε απώτερο σκοπό την διευκόλυνση της εφαρµογής της «Νέας οµής» του ΝΑΤΟ. 48 Στο πρακτικό επίπεδο, τα ανωτέρω σήµαιναν ότι η Ελλάδα και η Τουρκία, το δίµηνο Ιουλίου και Αυγούστου, δεν θα προχωρούσαν σε στρατιωτικές δραστηριότητες στο Αιγαίο, ώστε να διαταράσσουν την τουριστική περίοδο. Οι εθνικές στρατιωτικές ασκήσεις θα συνοδεύονταν από ΝΟΤΑΜ, κάτι που συστηµατικά αρνείτο η Τουρκία και θα τηρούνταν όλοι οι κανόνες του διεθνούς δικαίου. Η Αθήνα µπορούσε να θεωρεί ότι πέτυχε νίκη στα σηµεία, αφού έγινε αποδεκτή η πάγια θέση της να αναφέρει στις Βρυξέλλες τα ζητήµατα τήρησης των συµφωνιών. Η Άγκυρα από την άλλη πλευρά, δεν έχασε και πολλά, καθώς η χρονική δέσµευση των µνηµονίων ήταν µόνο δίµηνη. Μάλιστα, ο κ. Σολάνα επέµεινε στην οικοδόµηση µέτρων εµπιστοσύνης Τα παραπάνω στοιχεία προέχονται από την Αµυντική Βίβλο , ετήσια έκδοση του περιοδικού «Στρατηγική». 46 Γ. Κρανιδιώτης, ό.π., σ.σ Κ. Μπότσιου, «Τουρκία-Ευρωπαϊκή Ένωση-Κουρδικό: Οι Νέοι Συσχετισµοί», Ανασκόπηση 1999, Έκδοση ΕΛΙΑΜΕΠ, σελ Βλ. Κύρα Αδάµ, «Μικρό Βήµα Εµπρός», Ελευθεροτυπία, 14 Ιουνίου 1998, σελ. 4

16 στις συνολικές σχέσεις ανάµεσα στην Ελλάδα και την Τουρκία και όχι στην οικοδόµηση µέτρων εµπιστοσύνης συγκεκριµένα και µόνο στο Αιγαίο. ΜΕΡΟΣ ΙΙΙ: Η Οικονοµική ιάσταση των Ελληνοτουρκικών Σχέσεων κατά την διάρκεια της Περιόδου Οι εµπορικές συναλλαγές Ελλάδος-Τουρκίας, από το 1988 έως το 1998, θα εξεταστούν µε σκοπό να γίνουν ορισµένες διαπιστώσεις για την εξέλιξη του εµπορικού ισοζυγίου µεταξύ των δύο χωρών και την επίδραση των κρίσεων στον όγκο των εµπορικών ροών. Ο Πίνακας 1 (και το ιάγραµµα 1 στο Παράρτηµα) που ακολουθεί παρουσιάζει τις εισαγωγές της Ελλάδος από την Τουρκία και τις εξαγωγές της Ελλάδος προς την Τουρκία από το έτος 1988 εώς το έτος Στην περίοδο 1988 εώς 1994, µε εξαίρεση τα έτη 1988 και 1993, η Ελλάδα βρίσκεται σε ελλειµµατική σχέση µε την Τουρκία. Στην περίοδο 1995 έως 1998 η τάση του εµπορικού ισοζυγίου να είναι ελλεµµατικό για την Ελλάδα φαίνεται να αντιστρέφεται. Έτσι την περίοδο 1995 εως 1998 (µε εξαίρεση το έτος 1998) το εµπορικό ισοζύγιο είναι πλεονασµατικό, όπως πλεονασµατικό αναµένεται να είναι και για το έτος Πίνακας 1 ΕΤΟΣ ΕΜΠΟΡΙΚΕΣ ΣΥΝΑΛΛΑΓΕΣ ΕΛΛΑ ΟΣ ΚΑΙ ΤΟΥΡΚΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΕΣ ΕΛΛΑ ΟΣ ΑΠΟ ΤΟΥΡΚΙΑ (σε US Dol) ΕΞΑΓΩΓΕΣ ΕΛΛΑ ΟΣ ΠΡΟΣ ΤΟΥΡΚΙΑ (σε US Dol) ΠΗΓΗ: OECD 49 Βλέπε OECD, Monthly Statistics of International Trade, electronic version from 1988 to 1998, διαθέσιµο στην παρακάτω ηλεκτρονική διεύθυνση 50 Έξοχες µελέτες για τις πρόσφατες εξελίξεις στις διµερείς σχέσεις αποτελούν: Aydin, M. αnd Ifantis, K., Turkish Greek Relations: The Security Dilemma in the Aegean, Routledge, London, 2004, καθώς και Καζάκος, Π., Το Αβέβαιο Μέλλον της Ευρωπαϊκής Ένωσης και η Τουρκία, Εκδόσεις Παπαζήση, Αθήνα, 2003.

17 Μία ερµηνεία της θετικής για την Ελλάδα εξέλιξης του εµπορικού ισοζυγίου µεταξύ των δύο χωρών είναι η τάση που παρατηρείται να επηρεάζεται αρνητικά ο ρυθµός αύξησης των εισαγωγών της χώρας µας από την Τουρκία την περίοδο των κρίσεων (π.χ. Ίµια, επεισόδιο Οτσαλάν), τάση που δεν επιβεβαιώνεται στις ελληνικές εξαγωγές προς τη γείτονα. Πιο συγκεκριµένα, σε µια προσπάθεια ερµηνείας της διακύµανσης του όγκου των εµπορικών ροών, διαπιστώνεται η επίδραση του θετικού κλίµατος του Νταβός στις εµπορικές συναλλαγές των δύο χωρών, µια επίδραση ιδιαίτερα εµφανής στις εισαγωγές της χώρας µας από την Τουρκία το χρονικό διάστηµα Η κατάσταση µεταβάλλεται ραγδαία το 1991, στοιχείο που επηρεάζει τόσο τις εισαγωγές, όσο και τις εξαγωγές, εξαιτίας των εντάσεων που συνόδευσαν τις συζητήσεις για την µείωση των εξοπλισµών στην Ευρώπη και, κυρίως, µετά την κρίση στον Περσικό. Η πολιτική συγκυρία είχε επιπτώσεις στις εµπορικές σχέσεις των δύο χωρών την περίοδο αυτή. Η µείωση των εξαγωγών τις Ελλάδας προς την Τουρκία ανέρχεται σε ποσοστό 8%, ενώ οι ελληνικές εισαγωγές από την γείτονα µειώνονται κατά 27%. Η θετική µεταβολή που παρουσιάζεται κατά το έτος 1992 οφείλεται µάλλον στην νέα πρωτοβουλία προσέγγισης των δύο χωρών στο Νταβός. Η αισιοδοξία του Νταβός ΙΙ υπάρχει διάχυτη και το επόµενο έτος. Παρατηρείται, λοιπόν, µία µικρή αύξηση των εισαγωγών της Ελλάδος από τη γείτονα και µία µεγαλύτερη αύξηση των εξαγωγών της προς την Τουρκία. Το 1994 µειώνονται οι εισαγωγές της Τουρκίας από την χώρα µας, µείωση που είναι δυνατόν να εξηγηθεί και από τα µεγάλα οικονοµικά προβλήµατα που αντιµετώπισε η Τουρκία το έτος αυτό 51 σε συνδυασµό µε την ανάδειξη των ελληνοτουρκικών διαφορών ως µεγίστου και εθνικού χαρακτήρα προβλήµατος, µε απώτερο σκοπό τη συσπείρωση της πολιτικής ηγεσίας, στο εσωτερικό της οποίας είχε ξεσπάσει έντονη διαµάχη µετά το θάνατο του Οζάλ. Η αλµατώδης αύξηση των εµπορικών ροών κατά το 1995 οφείλεται κατά κύριο λόγο στην άρση του βέτο από την πλευρά της Ελλάδας για την τελωνειακή ένωση Τουρκίας και Ερωπαϊκής Ένωσης. Από το επόµενο έτος η κατάσταση µεταβάλλεται εξαιτίας της κρίσης που ξεσπά µε το ζήτηµα της αιγιαλίτιδας ζώνης, κρίση που οδηγέι στο «θερµό επεισόδιο» των Ιµίων. Έτσι, ενώ το 1995 οι εισαγωγές της χώρας µας από την γείτονα αυξήθηκαν κατά 25% σε σχέση µε το έτος 1994, το 1996 η αύξηση αυτή ήταν µόλις 10%. Το 1997 η υπογραφή στη Μαδρίτη της συµφωνία Σηµίτη-Ντεµιρέλ για αµοιβαία αποχή από ενέργειες που θα έθιγαν τα νόµιµα δικαιώµατα των δύο χωρών οδηγεί σε ανάκαµψη των εµπορικών συναλλάγων. Όµως, η συµπαγής άρνηση που έλαβε η Τουρκία από την Ευρωπαϊκή Ένωση στην Σύνοδο Κορυφής του Λουξεµβούργου για οποιαδήποτε ευρωπαϊκή προοπτική δηµιούργησε εκ νέου αρνητικό κλίµα στις διµερείς σχέσεις. Στη συνέχεια, το κλίµα στις ελληνοτουρκικές σχέσεις επιβάρυναν διάφορα επεισόδια, όπως η µαταίωση της εγκατάστασης του πυραυλικόυ συστήµατος S-300 στο έδαφος της Κύπρου και η πρόταση του έλληνα Υπουργού Εξωτερικών, Θεόδωρου Πάγκαλου, τον Ιανουάριο του 1998, για εκδίκαση όλων των προσφυγών της Τουρκίας στη Χάγη, που είχαν ως αποτέλεσµα την ραγδαία µείωση των εισαγωγών της Τουρκίας από την χώρα µας (µείωση της τάξης του 22%). 51 ιαφωτιστική πηγή για την οικονοµική κατάσταση της Τουρκίας στην συγκεκριµένη περίοδο αποτελεί το OECD Economic Survey, Economic Surveys: Turkey, Issue 9, Paris, Ενδεικτικά µπορεί να αναφερθεί η αύξηση του πληθωρισµού από 66,1% το 1993 σε 110% το 1994 και η αύξηση της ανεργίας από 7,6% σε 10,9% στην ίδια περίοδο.

Βασικά θέματα προς συζήτηση:

Βασικά θέματα προς συζήτηση: ΕΝΟΤΗΤΑ 8. ΚΟΙΝΗ ΕΞΩΤΕΡΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ, ΚΟΙΝΗ ΑΜΥΝΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ Βασικά θέματα προς συζήτηση: Η ανάπτυξη της Κοινής εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφάλειας Η λήψη των αποφάσεων

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση Συνάντηση Εργασίας ρ Χριστίνα Θεοχάρη Περιβαλλοντολόγος Μηχανικός Γραµµατέας Οικολογίας και Περιβάλλοντος ΓΣΕΕ 7 Ιουνίου 2006 1 1. Η Κοινωνική εταιρική ευθύνη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ 2011-2012 ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ (ΜΚΕ)

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ 2011-2012 ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ (ΜΚΕ) ΕΠΙ ΧΕΙΡ Η ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ 2011-2012 ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ (ΜΚΕ) ΜΑΤΙ ΚΟ ΤΗ ΤΑ Το έργο υλοποιείται στο πλαίσιο του Επιχειρησιακού Προγράµµατος «Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση»

Διαβάστε περισσότερα

και ηµόσιας ιοίκησης του Πανεπιστηµίου Αθηνών 1988-92: Αναπληρωτής Καθηγητής των ιεθνών Σχέσεων στο Τµήµα

και ηµόσιας ιοίκησης του Πανεπιστηµίου Αθηνών 1988-92: Αναπληρωτής Καθηγητής των ιεθνών Σχέσεων στο Τµήµα ΓΙΑΝΝΗΣ Γ. ΒΑΛΗΝΑΚΗΣ ΣΠΟΥ ΕΣ Ιούνιος 1981: ιδάκτωρ των ιεθνών Σχέσεων, Πανεπιστήµιο Pantheon Sorbonne (Παρίσι Ι) µε άριστα 1980-1981: Πανεπιστήµιο Παρίσι Ι, Diplome d Etudes Approfondies (DEA) Ιστορία

Διαβάστε περισσότερα

Διεθνής Οργανισμός είναι ένα σύνολο κρατών, που δημιουργείται με διεθνή συνθήκη, διαθέτει μόνιμα όργανα νομική προσωπικότητα διαφορετική από τα κράτη

Διεθνής Οργανισμός είναι ένα σύνολο κρατών, που δημιουργείται με διεθνή συνθήκη, διαθέτει μόνιμα όργανα νομική προσωπικότητα διαφορετική από τα κράτη Διεθνείς Οργανισμοί Περιεχόμενα Σελ.3 Τι είναι διεθνής οργανισμός; Σελ.4 Κατηγορίες διεθνών οργανισμών Σελ.5-6 Σημαντικότεροι Διεθνείς Οργανισμοί Σελ.7 Τι είναι Μη Κυβερνητικός Οργανισμός Σελ.8-11 Μ.Κ.Ο

Διαβάστε περισσότερα

Βραβείο Πρωτοποριακής Δημιουργίας Γιάννος Κρανιδιώτης,

Βραβείο Πρωτοποριακής Δημιουργίας Γιάννος Κρανιδιώτης, Βραβείο Πρωτοποριακής Δημιουργίας Γιάννος Κρανιδιώτης, Εκδήλωση απονομής του Βραβείου για το 2014 στην Αντιπροσωπεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και στο Γραφείο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στην Κύπρο Ομιλία:

Διαβάστε περισσότερα

10 χρόνια από την ένταξη της Κυπριακής Δημοκρατίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση: διδάγματα και προοπτικές

10 χρόνια από την ένταξη της Κυπριακής Δημοκρατίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση: διδάγματα και προοπτικές Europe at Schools through Art and Simulation (EuropeStARTS) 11 Μαΐου 2014 10 χρόνια από την ένταξη της Κυπριακής Δημοκρατίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση: διδάγματα και προοπτικές Ευαγόρας Λ. Ευαγόρου Λέκτορας

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΥΠΟΥΡΓΩΝ

ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΥΠΟΥΡΓΩΝ Declaration on freedom of political debate in the media Greek version* ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΥΠΟΥΡΓΩΝ ιακήρυξη για την Ελευθερία του Πολιτικού ιαλόγου στα Μέσα (Υιοθετήθηκε από την Επιτροπή Υπουργών

Διαβάστε περισσότερα

Απασχόληση και πολιτισµός, πυλώνες κοινωνικής συνοχής και ένταξης των µεταναστών για µια βιώσιµη Ευρώπη

Απασχόληση και πολιτισµός, πυλώνες κοινωνικής συνοχής και ένταξης των µεταναστών για µια βιώσιµη Ευρώπη ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΗΜΟΣΙΑΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΣΗΣ ΝΟΜΑΡΧΙΑΚΗ ΑΥΤΟ ΙΟΙΚΗΣΗ ΚΥΚΛΑ ΩΝ Επιτροπή των Περιφερειών ιάσκεψη µε θέµα Απασχόληση και πολιτισµός, πυλώνες κοινωνικής

Διαβάστε περισσότερα

THE ROUTE OF THE WESTERN BALKANS TOWARDS EUROPEAN UNION

THE ROUTE OF THE WESTERN BALKANS TOWARDS EUROPEAN UNION THE ROUTE OF THE WESTERN BALKANS TOWARDS EUROPEAN UNION Professor Angelos Kotios Albania, November 2013 1 Αντικείμενο παρουσίασης Χαρακτηριστικά της περιοχής Λόγοι για την καθυστέρηση στην ενσωμάτωση τω

Διαβάστε περισσότερα

Παρασκηνιακά παιχνίδια της Άγκυρας

Παρασκηνιακά παιχνίδια της Άγκυρας 1 Του Χρήστου Μηνάγια Παρασκηνιακά παιχνίδια της Άγκυρας 04 Απριλίου 2012 www.geostrategy.gr Στο άρθρο του συντάκτη του παρόντος, µε τίτλο «Εκβιασµοί, απειλές και αυθαιρεσίες από την Άγκυρα στην Ανατολική

Διαβάστε περισσότερα

European Year of Citizens 2013 Alliance

European Year of Citizens 2013 Alliance European Year of Citizens 2013 Alliance MANIFESTO Η ενεργός συμμετοχή του ευρωπαίου πολίτη είναι άμεσα συνδεδεμένη με την επιδίωξη των Ευρωπαϊκών συλλογικών στόχων και αξιών που προβλέπονται στις Συνθήκες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΔΙΕΘΝΩΝ, ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ & ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ

ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΔΙΕΘΝΩΝ, ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ & ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΔΙΕΘΝΩΝ, ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ & ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΟΝΟΜΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΑΣΦΑΛΕΙΑ, ΑΜΥΝΑ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΕΝΟΠΟΙΗΣΗ (Κ.Μ. 286) Ακαδημαϊκό Έτος:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ 2011-2012 ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ (ΜΚΕ)

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ 2011-2012 ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ (ΜΚΕ) ΕΠΙ ΧΕΙΡ Η ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ 2011-2012 ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ (ΜΚΕ) ΜΑΤΙ ΚΟ ΤΗ ΤΑ Το έργο υλοποιείται στο πλαίσιο του Επιχειρησιακού Προγράµµατος «Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση»

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ο Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ 2.1 Εισαγωγή Η έρευνα διεξήχθη κατά την χρονική περίοδο Φεβρουαρίου έως και Ιουνίου του 2003. Ο συνολικός αριθµός των ευρωπαίων πολιτών που απάντησε

Διαβάστε περισσότερα

3 O ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟ ΣΥΜΠΟΣΙΟ «Η συμβολή της Κύπρου στη νέα Ευρωπαϊκή Ενεργειακή Στρατηγική»

3 O ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟ ΣΥΜΠΟΣΙΟ «Η συμβολή της Κύπρου στη νέα Ευρωπαϊκή Ενεργειακή Στρατηγική» 3 O ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟ ΣΥΜΠΟΣΙΟ «Η συμβολή της Κύπρου στη νέα Ευρωπαϊκή Ενεργειακή Στρατηγική» ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΟ HILTON PARK 28 ΜΑΡΤΙΟΥ 2014 ΟΜΙΛΙΑ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΜΜΑΤΟΣ κ. ΔΗΜΗΤΡΗ ΣΥΛΛΟΥΡΗ 1 Αγαπητέ κύριε

Διαβάστε περισσότερα

Συνθήκη της Λισαβόνας

Συνθήκη της Λισαβόνας Συνθήκη της Λισαβόνας Α. Εισαγωγή Στις 13 Δεκεμβρίου 2007, οι αρχηγοί των είκοσι επτά χωρών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης υπέγραψαν τη Συνθήκη της Λισαβόνας. Με τη Συνθήκη τροποποιούνται οι δύο βασικές Συνθήκες

Διαβάστε περισσότερα

Η Άγκυρα ανησυχεί και προκαλεί

Η Άγκυρα ανησυχεί και προκαλεί Πέµπτη 3 Μαΐου 2012 www.geostrategy.gr Η Άγκυρα ανησυχεί και προκαλεί Χρήστος Μηνάγιας και Βασίλης Γιαννακόπουλος Νέες τουρκικές προκλήσεις Στις 27 Απριλίου 2012, δηλαδή εννέα ηµέρες πριν τη διεξαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΓΕΩΡΓΙΑ. Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Παν/μιο Αθηνών koutsouris@aua.gr

ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΓΕΩΡΓΙΑ. Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Παν/μιο Αθηνών koutsouris@aua.gr ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΓΕΩΡΓΙΑ Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Παν/μιο Αθηνών koutsouris@aua.gr Ενδογενής ανάπτυξη αξιοποίηση των τοπικών πόρων τοπικός προσδιορισμός των αναπτυξιακών προοπτικών - στόχων τοπικός

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6 ο H ΙΕΥΡΥΝΣΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ 6.1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6 ο H ΙΕΥΡΥΝΣΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ 6.1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6 ο H ΙΕΥΡΥΝΣΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ 6.1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Μετά από δέκα χρόνια διαπραγµατεύσεις και τις αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Συµβουλίου της Κοπεγχάγης (12-13 εκεµβρίου 2002), η Ευρωπαϊκή Ένωση αναµένει

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΛΙΚΗ ΠΡΑΞΗ. AF/CE/LB/el 1

ΤΕΛΙΚΗ ΠΡΑΞΗ. AF/CE/LB/el 1 ΤΕΛΙΚΗ ΠΡΑΞΗ AF/CE/LB/el 1 Οι πληρεξούσιοι: ΤΟΥ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΤΟΥ ΒΕΛΓΙΟΥ, ΤΟΥ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΤΗΣ ΑΝΙΑΣ, ΤΗΣ ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑΚΗΣ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ΤΗΣ ΓΕΡΜΑΝΙΑΣ, ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, ΤΟΥ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΤΗΣ ΙΣΠΑΝΙΑΣ, ΤΗΣ ΓΑΛΛΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Σας ευχαριστώ για την πρόσκληση, χαιρετίζω την συνάντηση αυτή που γίνεται ενόψει της ανάληψης της Προεδρίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης από τη χώρα μου.

Σας ευχαριστώ για την πρόσκληση, χαιρετίζω την συνάντηση αυτή που γίνεται ενόψει της ανάληψης της Προεδρίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης από τη χώρα μου. ΤΟΠΟΘΕΤΗΣΗ ΤΟΥ ΑΝΤΙΠΟΡΕΔΡΟΥ ΤΗΣ ΚΕΔΕ ΔΗΜΑΡΧΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΣΕ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΣΤΙΣ ΒΡΥΞΕΛΛΕΣ (Βρυξέλλες 4/12/2013) Σας ευχαριστώ για την πρόσκληση, χαιρετίζω την συνάντηση αυτή που γίνεται ενόψει της ανάληψης της

Διαβάστε περισσότερα

Η στρατηγική πολύ µικρής κρατικής δύναµης: Η περίπτωση της Κύπρου

Η στρατηγική πολύ µικρής κρατικής δύναµης: Η περίπτωση της Κύπρου 1 Η στρατηγική πολύ µικρής κρατικής δύναµης: Η περίπτωση της Κύπρου Στο διεθνές σύστηµα δεν υπάρχουν µόνο οι µεγάλες δυνάµεις αλλά επίσης υπάρχουν µεσαίες, µικρές ή και πολύ µικρές δυνάµεις. Βέβαια η διαµόρφωση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 1999 Επιτροπή Αναφορών 2004 22 Ιουλίου 2004 ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΠΡΟΣ ΤΑ ΜΕΛΗ Αναφορά 893/2003 του Antonio Cecoro ιταλικής ιθαγένειας σχετικά µε περιβαλλοντικό ζήτηµα που αφορά την ακτή της

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, 20-21 Νοεμβρίου 2014 ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ

Αθήνα, 20-21 Νοεμβρίου 2014 ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ Αθήνα, 20-21 Νοεμβρίου 2014 ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ Oι πολυάριθμοι φορείς της κοινωνικής οικονομίας και επιχειρηματικότητας που συμμετείχαν και συνεργάστηκαν στο Φόρουμ Κοινωνικής Επιχειρηματικότητας, 20-21 Νοεμβρίου

Διαβάστε περισσότερα

Ιανουαριος 2015. Κωνσταντίνα Μοσχοτά. Αντιπρόεδρος Καταφυγίου Γυναίκας

Ιανουαριος 2015. Κωνσταντίνα Μοσχοτά. Αντιπρόεδρος Καταφυγίου Γυναίκας Ιανουαριος 2015 Κωνσταντίνα Μοσχοτά Αντιπρόεδρος Καταφυγίου Γυναίκας Ανεξάρτητη, µη κυβερνητική, µη κερδοσκοπική οργάνωση. Όραµά µας η καταπολέµηση κάθε µορφής κακοποίησης εις βάρος των γυναικών. Λειτουργία

Διαβάστε περισσότερα

Διονύσιος Τσιριγώτης Λέκτορας, Τμήμα Διεθνών & Ευρωπαϊκών Σπουδών Πανεπιστήμιο Πειραιώς. Ελλάδα-Τουρκία-Ε.Ε.

Διονύσιος Τσιριγώτης Λέκτορας, Τμήμα Διεθνών & Ευρωπαϊκών Σπουδών Πανεπιστήμιο Πειραιώς. Ελλάδα-Τουρκία-Ε.Ε. Διονύσιος Τσιριγώτης Λέκτορας, Τμήμα Διεθνών & Ευρωπαϊκών Σπουδών Πανεπιστήμιο Πειραιώς Ελλάδα-Τουρκία-Ε.Ε. Η Ελληνική στρατηγική επιλογή του «εξευρωπαϊσμου» των Ελληνοτουρκικών διαφορών και του Κυπριακού,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΣΕΙΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΚΑΙ Η.Π.Α.

ΣΧΕΣΕΙΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΚΑΙ Η.Π.Α. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 10 ο ΣΧΕΣΕΙΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΚΑΙ Η.Π.Α. 10.1 Εισαγωγή Η διατλαντική σχέση υπήρξε το κλειδί στην ασφάλεια και την ευηµερία µας από την εποχή της ίδρυσης της Ευρωπαϊκής Κοινότητας. Μετά τον Β

Διαβάστε περισσότερα

11256/12 IKS/nm DG G1A

11256/12 IKS/nm DG G1A ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ Βρυξέλλες, 6 Ιουλίου 2012 (OR. en) 11256/12 UEM 211 ECOFIN 585 SOC 562 COMPET 430 ENV 526 EDUC 203 RECH 266 ENER 295 ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΑΛΛΕΣ ΠΡΑΞΕΙΣ Θέµα: ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση της αλλαγής στη σχολική μονάδα: Η περίπτωση της εισαγωγής των Νέων Αναλυτικών Προγραμμάτων

Διαχείριση της αλλαγής στη σχολική μονάδα: Η περίπτωση της εισαγωγής των Νέων Αναλυτικών Προγραμμάτων Διαχείριση της αλλαγής στη σχολική μονάδα: Η περίπτωση της εισαγωγής των Νέων Αναλυτικών Προγραμμάτων Εισηγητές: Μάριος Στυλιανίδης, ΕΔΕ Ανδρέας Θεοδωρίδης, Διευθυντής Σχολείου Ανδρέας Κυθραιώτης, Διευθυντής

Διαβάστε περισσότερα

Ορισµένες διαστάσεις της εξωτερικής πολιτικής της Γαλλίας

Ορισµένες διαστάσεις της εξωτερικής πολιτικής της Γαλλίας Ορισµένες διαστάσεις της εξωτερικής πολιτικής της Γαλλίας Τα κυριότερα χαρακτηριστικά της εξωτερικής πολιτικής της Γαλλίας είναι η συνέχεια στόχων και στρατηγικών επιλογών στη βάση των πολιτικών αντιλήψεων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΗΓΕΣΙΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΕΣΤΙΑΣΗ ΣΕ ΠΕΛΑΤΗ & ΑΓΟΡΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΩΝ

ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΗΓΕΣΙΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΕΣΤΙΑΣΗ ΣΕ ΠΕΛΑΤΗ & ΑΓΟΡΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΩΝ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΗΓΕΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΕΣΤΙΑΣΗ ΣΕ ΠΕΛΑΤΗ & ΑΓΟΡΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΩΝ ΠΡΩΤΕΣ ΥΛΕΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟ ΜΗΧΑΝΕΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΧΡΗΜΑΤΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΠΡΟΣ. ακόμα υπό κατοχή ακόμα διαιρεμένη 1974-2014

ΚΥΠΡΟΣ. ακόμα υπό κατοχή ακόμα διαιρεμένη 1974-2014 ΚΥΠΡΟΣ ακόμα υπό κατοχή ακόμα διαιρεμένη 1974-2014 ΦΩΤΟ: Κάτια Χριστοδούλου 1974-2014 ΚΥΠΡΟΣ ΑΚΟΜΑ ΥΠΟ ΚΑΤΟΧΗ, ΑΚΟΜΑ ΔΙΑΙΡΕΜΕΝΗ Τα αποτελέσματα της στρατιωτικής εισβολής της Τουρκίας στην Κύπρο το 1974

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΟΝΤΕΛΩΝ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΥ. Θεωρία των Μοντέλων Καπιταλισμού

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΟΝΤΕΛΩΝ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΥ. Θεωρία των Μοντέλων Καπιταλισμού ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΟΝΤΕΛΩΝ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΥ Θεωρία των Μοντέλων Καπιταλισμού Θεωρία των Μοντέλων Καπιταλισμού: Θεωρητικό πλαίσιο για την κατανόηση των κοινών θεσμικών χαρακτηριστικών, αλλά και των θεσμικών

Διαβάστε περισσότερα

Ενδεικτικές απαντήσεις στα θέματα της Ιστορίας. κατεύθυνσης των Πανελλαδικών εξετάσεων 2014

Ενδεικτικές απαντήσεις στα θέματα της Ιστορίας. κατεύθυνσης των Πανελλαδικών εξετάσεων 2014 Θέμα Α1 Ενδεικτικές απαντήσεις στα θέματα της Ιστορίας κατεύθυνσης των Πανελλαδικών εξετάσεων 2014 ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ Α) Με τη βιομηχανική επανάσταση καθώς η κατοχή γης έπαυε προοδευτικά να είναι πηγή εξουσίας

Διαβάστε περισσότερα

Μνημόνιο Συνεργασίας μεταξύ των Δήμων Βόλου, Ηρακλείου και Καβάλας

Μνημόνιο Συνεργασίας μεταξύ των Δήμων Βόλου, Ηρακλείου και Καβάλας Μνημόνιο Συνεργασίας μεταξύ των Δήμων Βόλου, Ηρακλείου και Καβάλας για τον σχηματισμό πιλοτικού άξονα των τριών πόλεων με στόχο τη δυναμική τουριστική ανάπτυξή τους, με μοχλό εξέλιξης τη δημιουργία σύγχρονων

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙ ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΟΙ ΤΩΝ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΝ ΤΩΝ ΚΡΑΤΩΝ ΜΕΛΩΝ, I. ΕΙΣΑΓΩΓΗ

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙ ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΟΙ ΤΩΝ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΝ ΤΩΝ ΚΡΑΤΩΝ ΜΕΛΩΝ, I. ΕΙΣΑΓΩΓΗ 14.6.2014 EL Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης C 183/5 Ψήφισμα του Συμβουλίου και των αντιπροσώπων των κυβερνήσεων των κρατών μελών, συνερχομένων στα πλαίσια του Συμβουλίου, της 20ής Μαΐου 2014,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΕΙΑ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΣΧΕΣΕΙΣ ΜΕ ΤΙΣ ΧΩΡΕΣ ΤΗΣ ΝΟΤΙΟΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΑΣΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟΝ ΣΥΝΔΕΣΜΟ ΚΡΑΤΩΝ ΝΟΤΙΟΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΑΣΙΑΣ (ASEAN)

ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΕΙΑ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΣΧΕΣΕΙΣ ΜΕ ΤΙΣ ΧΩΡΕΣ ΤΗΣ ΝΟΤΙΟΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΑΣΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟΝ ΣΥΝΔΕΣΜΟ ΚΡΑΤΩΝ ΝΟΤΙΟΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΑΣΙΑΣ (ASEAN) Γενική Διεύθυνση Εξωτερικών Πολιτικών της Ένωσης ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΕΙΑ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΣΧΕΣΕΙΣ ΜΕ ΤΙΣ ΧΩΡΕΣ ΤΗΣ ΝΟΤΙΟΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΑΣΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟΝ ΣΥΝΔΕΣΜΟ ΚΡΑΤΩΝ ΝΟΤΙΟΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΑΣΙΑΣ (ASEAN) NT\790218EL.doc

Διαβάστε περισσότερα

ECB-PUBLIC ΓΝΩΜΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ. της 17ης Φεβρουαρίου 2012

ECB-PUBLIC ΓΝΩΜΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ. της 17ης Φεβρουαρίου 2012 EL ECB-PUBLIC ΓΝΩΜΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ της 17ης Φεβρουαρίου 2012 σχετικά με τους όρους των τίτλων έκδοσης ή εγγύησης του Ελληνικού Δημοσίου (CON/2012/12) Εισαγωγή και νομική βάση Στις 2

Διαβάστε περισσότερα

Νίκος Μαραντζίδης Πανεπιστήμιο Μακεδονίας

Νίκος Μαραντζίδης Πανεπιστήμιο Μακεδονίας Νίκος Μαραντζίδης Πανεπιστήμιο Μακεδονίας Η σχέση της ελληνικής κοινωνίας με την Ευρώπη και η στάση της κοινής γνώμης γύρω από το ζήτημα «Ευρώπη» είναι τόσο παλιά όσο και η συγκρότηση της ΕΟΚ στα τέλη

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΟ ΕΠΙΤΕΛΕΙΟ ΣΤΡΑΤΟΥ

ΓΕΝΙΚΟ ΕΠΙΤΕΛΕΙΟ ΣΤΡΑΤΟΥ ΓΕΝΙΚΟ ΕΠΙΤΕΛΕΙΟ ΣΤΡΑΤΟΥ Χαιρετισμός Του κ. Α/ΓΕΣ, ως Εκπροσώπου του κ. Υπουργού Εθνικής Άμυνας κ. Ευάγγελου Βενιζέλου στo Συνέδριο Χειρισμού Κρίσεων«ΑΘΗΝΑ 2011» Θεσσαλονίκη, 03 Ιουν 11 - 1 - Κύριοι πρέσβεις

Διαβάστε περισσότερα

Κύκλος Μαθημάτων Συνεταιριστικής Εκπαίδευσης της Συνεταιριστικής Επιχείρησης του Mondragon (ΜCC)

Κύκλος Μαθημάτων Συνεταιριστικής Εκπαίδευσης της Συνεταιριστικής Επιχείρησης του Mondragon (ΜCC) Κύκλος Μαθημάτων Συνεταιριστικής Εκπαίδευσης της Συνεταιριστικής Επιχείρησης του Mondragon (ΜCC) προώθηση από το Δίκτυο Κ.Α.Π.Α. (Κοινωνικής Αλληλεγγύης & Περιφερειακής Ανάπτυξης) Ενότητα 1: Τα κλειδιά

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ο ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. 9.1 Εισαγωγή

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ο ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. 9.1 Εισαγωγή ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ο ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ 9.1 Εισαγωγή Η βιώσιµη ανάπτυξη είναι µία πολυδιάστατη έννοια, η οποία αποτελεί µία εναλλακτική αντίληψη της ανάπτυξης, µε κύριο γνώµονα το καθαρότερο περιβάλλον και επιδρά στην

Διαβάστε περισσότερα

«CORPORATE SOCIAL RESPONSIBILITY AND BUSINESS MORALITY»

«CORPORATE SOCIAL RESPONSIBILITY AND BUSINESS MORALITY» Σ Υ Ν Ε Σ Μ Ο Σ Ε Λ Λ Η Ν Ι Κ Ω Ν Β Ι Ο Μ Η Χ Α Ν Ι Ω Ν Οµιλία του Γενικού ιευθυντή, Μέλους του Σ του ΣΕΒ κ. Ιωάννη ραπανιώτη στο ιεθνές Συνέδριο για την Εταιρική Κοινωνική Ευθύνη «Εξασφαλίζοντας ένα µέλλον

Διαβάστε περισσότερα

για έρευνα και διάσωση στο Αιγαίο

για έρευνα και διάσωση στο Αιγαίο 1 6 Μαΐου 2011 www.geostrategy.gr Οι Τούρκοι αµφισβητούν τα δικαιώµατά µας για έρευνα και διάσωση στο Αιγαίο Του Χρήστου Μηνάγια Από 3 έως 5 Μαΐου 2011 οι τουρκικές ένοπλες δυνάµεις πραγµατοποίησαν τη

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα από το 1914 ως το 1924

Η Ελλάδα από το 1914 ως το 1924 Γ. ΕΡΓΑΣΙΕΣ - ΑΣΚΗΣΕΙΣ (ενδεικτικά παραδείγµατα) Η Ελλάδα από το 1914 ως το 1924 Με βάση τα στοιχεία που παρέχει το κεφάλαιο ΚΒ του σχολικού σας βιβλίου (σσ. 73-119) να συντάξετε έναν χρονολογικό πίνακα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... ΚΥΡΙΟΤΕΡΕΣ ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ... ΠΡΟΛΕΓΟΜΕΝΑ ΤΑ ΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ΣΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΗΣ... 1 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... ΚΥΡΙΟΤΕΡΕΣ ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ... ΠΡΟΛΕΓΟΜΕΝΑ ΤΑ ΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ΣΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΗΣ... 1 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... ΚΥΡΙΟΤΕΡΕΣ ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ... ΙΧ ΧΙ ΠΡΟΛΕΓΟΜΕΝΑ ΤΑ ΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ΣΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΗΣ... 1 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ι. Τα δικαιώματα του ανθρώπου (droits de l homme,

Διαβάστε περισσότερα

Σχετικά με το Οικουμενικό Σύμφωνο

Σχετικά με το Οικουμενικό Σύμφωνο Σχετικά με το Οικουμενικό Σύμφωνο Εισαγωγή 0 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ σελ. 04 Τι είναι το Οικουμενικό Σύμφωνο; 05 06 06 Οι 10 αρχές του Οικουμενικού Συμφώνου Γιατί μια διεθνής Πρωτοβουλία; Ποιοι συμμετέχουν; Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Σ Η Μ Ε Ι Ω Μ Α ( ιά ιεραρχία ΓΕΕΘΑ) ΓΕΕΘΑ/Γραφείο Νοµικού Συµβούλου Αθήνα, 15 Φεβ 2007

Σ Η Μ Ε Ι Ω Μ Α ( ιά ιεραρχία ΓΕΕΘΑ) ΓΕΕΘΑ/Γραφείο Νοµικού Συµβούλου Αθήνα, 15 Φεβ 2007 Ρυµούλκηση στο Αιγαίο Κανονισµός 3577/92 της ΕΕ ιαφορά σε σχέση µε το SAR Λοιπές συναφείς επισηµάνσεις * Βασιλείου Γ. Μακρή, Στρατιωτικού ικαστή, Νοµικού Συµβούλου Γ.Ε.ΕΘ.Α * Το κείµενο που ακολουθεί συντάχθηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΥΓΚΡΟΥΣΕΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗ

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΥΓΚΡΟΥΣΕΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΥΓΚΡΟΥΣΕΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗ Δρ. Μαρία Μαυροπούλου ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΣΥΓΚΡΟΥΣΗ; Διαφωνία μεταξύ δύο ή περισσοτέρων ατόμων ή ομάδων σε ένα θέμα αμοιβαίου ενδιαφέροντος Δρ. Μαρία Μαυροπούλου 1 ΟΜΑΔΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ)

Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ) Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΣΗΣ & ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΤΑΜΕΙΟ ΕΝΤΑΞΗΣ ΥΠΗΚΟΩΝ ΤΡΙΤΩΝ ΧΩΡΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, 9.10.2015 COM(2015) 500 final ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ σχετικά με την έναρξη διαβουλεύσεων με το Μπουρούντι, σύμφωνα με το άρθρο 96 της συμφωνίας εταιρικής

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΡΡΗΤΟΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΤΟΥΡΚΙΑ

ΑΠΟΡΡΗΤΟΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΤΟΥΡΚΙΑ ΑΠΟΡΡΗΤΟΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΤΟΥΡΚΙΑ Η ΕΘΝΙΚΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΤΗΣ ΤΟΥΡΚΙΑΣ Του Χρήστου Μηνάγια minagias@gmail.com, τηλ. 6948260485 Κυκλοφόρησε από τις Εκδόσεις ΚΑ ΜΟΣ (τηλ. 2310252320, Ερµού 48 Θεσσαλονίκη, Τ.Κ. 54623)

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ. ΑΞΟΝΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΧΑΤΖΗΜΠΟΥΣΙΟΥ ΕΛΕΝΗ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ: ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΚΟΥΣΚΟΥΒΕΛΗΣ ΗΛΙΑΣ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ. ΑΞΟΝΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΧΑΤΖΗΜΠΟΥΣΙΟΥ ΕΛΕΝΗ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ: ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΚΟΥΣΚΟΥΒΕΛΗΣ ΗΛΙΑΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ. ΑΞΟΝΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΧΑΤΖΗΜΠΟΥΣΙΟΥ ΕΛΕΝΗ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ: ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΚΟΥΣΚΟΥΒΕΛΗΣ ΗΛΙΑΣ Μέρος πρώτο: Η πορεία προς μία κοινή ενεργειακή πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης Ανάγκη για

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. «Η Επιχειρηματικότητα στην Ελλάδα 2012-13: Ενδείξεις ανάκαμψης της μικρής επιχειρηματικότητας;»

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. «Η Επιχειρηματικότητα στην Ελλάδα 2012-13: Ενδείξεις ανάκαμψης της μικρής επιχειρηματικότητας;» ΙΔΡΥΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ FOUNDATION FOR ECONOMIC & INDUSTRIAL RESEARCH Τσάμη Καρατάσου 11, 117 42 Αθήνα, Tηλ.: 210 92 11 200-10, Fax: 210 92 33 977, www.iobe.gr 11 Tsami Karatassou, 117

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΕΛΤΙΟ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΕΛΤΙΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΕΛΤΙΟ Κατάλογος της ΕΕ που περιλαµβάνει πρόσωπα, οµάδες και οντότητες στις οποίες εφαρµόζονται ειδικά µέτρα για την καταπολέµηση της τροµοκρατίας 22 εκεµβρίου 2009 Η ΕΕ θέσπισε

Διαβάστε περισσότερα

Εισήγηση της Επιτρόπου Προστασίας των ικαιωµάτων του Παιδιού Λήδας Κουρσουµπά στη διάλεξη µε θέµα «Ανθρώπινα ικαιώµατα,

Εισήγηση της Επιτρόπου Προστασίας των ικαιωµάτων του Παιδιού Λήδας Κουρσουµπά στη διάλεξη µε θέµα «Ανθρώπινα ικαιώµατα, 1 Εισήγηση της Επιτρόπου Προστασίας των ικαιωµάτων του Παιδιού Λήδας Κουρσουµπά στη διάλεξη µε θέµα «Ανθρώπινα ικαιώµατα, Κοινωνική ικαιοσύνη: Ο ρόλος της Εκπαίδευσης», ευτέρα 22 Μαρτίου 2011, ώρα 19:00

Διαβάστε περισσότερα

Η προώθηση της Διασφάλισης Ποιότητας στο πεδίο της Διά Βίου Μάθησης

Η προώθηση της Διασφάλισης Ποιότητας στο πεδίο της Διά Βίου Μάθησης Η προώθηση της Διασφάλισης Ποιότητας στο πεδίο της Διά Βίου Μάθησης Παρουσίαση 23.9.2014 Παυλίνα Φιλιπποπούλου Εθνικός Εκπρόσωπος στο δίκτυο EQAVET & Προϊσταμένη Τμήματος Εθνικού Συστήματος Ποιότητας-

Διαβάστε περισσότερα

Θα αποτελέσει η Κροατία το 28 ο μέλος της Ε.Ε.;

Θα αποτελέσει η Κροατία το 28 ο μέλος της Ε.Ε.; 1 Ενημερωτικό Σημείωμα # 04 / Απρίλιος 2011 Θα αποτελέσει η Κροατία το 28 ο μέλος της Ε.Ε.; της Σύλβιας Ράντου M.Sc. στις Ευρωπαϊκές Σπουδές Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών, Δόκιμης Ερευνήτριας Κ.Ε.ΔΙΑ.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΠΟΣΙΟ «Οι ενεργειακοί πόροι της Κύπρου και τα νέα δεδοµένα στην Ανατολική Μεσόγειο»

ΣΥΜΠΟΣΙΟ «Οι ενεργειακοί πόροι της Κύπρου και τα νέα δεδοµένα στην Ανατολική Μεσόγειο» ΣΥΜΠΟΣΙΟ «Οι ενεργειακοί πόροι της Κύπρου και τα νέα δεδοµένα στην Ανατολική Μεσόγειο» 26 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 2012 ΟΜΙΛΙΑ ΠΡΟΕ ΡΟΥ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΜΜΑΤΟΣ κ. ΗΜΗΤΡΗ ΣΥΛΛΟΥΡΗ 1 Αγαπητή κυρία Υπουργέ Αγαπητοί φίλοι

Διαβάστε περισσότερα

Κώστας Σημίτης Ομιλία στην εκδήλωση για την αίτηση ένταξης της Ελλάδας στο Ευρώ

Κώστας Σημίτης Ομιλία στην εκδήλωση για την αίτηση ένταξης της Ελλάδας στο Ευρώ Κώστας Σημίτης Ομιλία στην εκδήλωση για την αίτηση ένταξης της Ελλάδας στο Ευρώ Ζάππειο Μέγαρο, Αθήνα, 9 Μαρτίου 2000 Σήμερα είναι μια ιστορική στιγμή για την χώρα. Η αίτηση ένταξης στην ΟΝΕ σηματοδοτεί

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ 1 η ΜΕ ΘΕΜΑ: «Η ΑΡΧΗ ΤΟΥ ΑΠΑΡΑΒΙΑΣΤΟΥ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΑΞΙΑΣ» Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: κ. ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ

ΕΡΓΑΣΙΑ 1 η ΜΕ ΘΕΜΑ: «Η ΑΡΧΗ ΤΟΥ ΑΠΑΡΑΒΙΑΣΤΟΥ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΑΞΙΑΣ» Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: κ. ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ, ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: «ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

9011/15 ΔΑ/μκρ 1 DG B 3A

9011/15 ΔΑ/μκρ 1 DG B 3A Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης Βρυξέλλες, 4 Ιουνίου 2015 (OR. en) Διοργανικός φάκελος: 2008/0140 (CNS) 9011/15 ΕΚΘΕΣΗ Αποστολέας: Αποδέκτης: Προεδρία SOC 330 ANTIDISCRIM 6 JAI 338 MI 326 FREMP 114 Επιτροπή

Διαβάστε περισσότερα

Κάθε πότε γίνονται εκλογές; Κάθε τέσσερα χρόνια, εκτός αν η Βουλή διαλυθεί νωρίτερα.

Κάθε πότε γίνονται εκλογές; Κάθε τέσσερα χρόνια, εκτός αν η Βουλή διαλυθεί νωρίτερα. Τι πρέπει να γνωρίζω για τη Βουλή Τι είναι η Βουλή; Είναι συλλογικό πολιτικό όργανο που αντιπροσωπεύει τον λαό. Αναδεικνύεται µε την ψήφο του εκλογικού σώµατος, δηλαδή όλων των ελλήνων πολιτών που έχουν

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΑΡΜΟ ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ

ΟΙ ΑΡΜΟ ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ Α) Το νοµοθετικό έργο ΟΙ ΑΡΜΟ ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ Η παλαιότερη ιστορικά, αλλά και σηµαντικότερη αρµοδιότητα της Βουλής είναι η νοµοθετική, δηλαδή η θέσπιση γενικών και απρόσωπων κανόνων δικαίου. Τη νοµοθετική

Διαβάστε περισσότερα

ΔΉΛΩΣΗ ΠΕΡΊ ΠΟΛΙΤΙΚΉΣ ΑΝΘΡΏΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΆΤΩΝ ΤΗΣ UNILEVER

ΔΉΛΩΣΗ ΠΕΡΊ ΠΟΛΙΤΙΚΉΣ ΑΝΘΡΏΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΆΤΩΝ ΤΗΣ UNILEVER ΔΉΛΩΣΗ ΠΕΡΊ ΠΟΛΙΤΙΚΉΣ ΑΝΘΡΏΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΆΤΩΝ ΤΗΣ UNILEVER Πιστεύουμε ότι η επιχειρηματικότητα ανθεί μόνο σε κοινωνίες όπου υπάρχει προστασία και σεβασμός των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Αναγνωρίζουμε ότι οι

Διαβάστε περισσότερα

Συµφωνία για το πλαίσιο εργασίας

Συµφωνία για το πλαίσιο εργασίας Συµφωνία για το πλαίσιο εργασίας Πρότυπο κοινωνικής και περιβαλλοντολογικής έκθεσης της ευρωπαϊκής βιοµηχανίας κατεργασίας δερµάτων Επιτροπή κοινωνικού διαλόγου για τη κατεργασία δερµάτων 1. Εισαγωγή (εγκεκριµένη

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΓΡΑΦΟΙ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ

ΓΕΩΓΡΑΦΟΙ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ Ηµερίδα «Σπουδές στη Γεωγραφία και Προοπτικές Σταδιοδροµίας», Τµήµα Γεωγραφίας, Πανεπιστηµίου Αιγαίου, Αθήνα, 24 Φεβρουαρίου 2006. ΓΕΩΓΡΑΦΟΙ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ Παναγιώτης

Διαβάστε περισσότερα

Νέες Τεχνολογίες Επικοινωνίας και Τηλεργασία: : Κατάσταση και Προοπτικές στην Ελλάδα

Νέες Τεχνολογίες Επικοινωνίας και Τηλεργασία: : Κατάσταση και Προοπτικές στην Ελλάδα Νέες Τεχνολογίες Επικοινωνίας και Τηλεργασία: : Κατάσταση και Προοπτικές στην Ελλάδα Οµάδα Εργασίας Γ2 Συντονιστές: Νατάσα Κωνσταντέλου, Ερευνήτρια ' ΕΠΙΣΕΥ- ΕΜΠ Αγγελική Πουλυµενάκου, Επικ. Καθηγήτρια,

Διαβάστε περισσότερα

Γιατί ένα σεμινάριο για τις συγκρούσεις;

Γιατί ένα σεμινάριο για τις συγκρούσεις; Σεμινάρια ΕΚΔΔΑ 2009-10 ΕΠΙΛΥΣΗ ΣΥΓΚΡΟΥΣΕΩΝ στον χώρο της Υγείας Γιατί ένα σεμινάριο για τις συγκρούσεις; Εάν τις διαχειριστούμε όπως συνήθως, μπορεί να: Οδηγήσουν σε προσωπικές αντιπάθειες Διαταράξουν/

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Κατάλογος διευκρινιστικού υλικού..................................... 18 Πρόλογος....................................................... 27 Ευχαριστίες......................................................

Διαβάστε περισσότερα

Είναι µε µεγάλη χαρά που παρευρίσκοµαι στη. σηµερινή παρουσίαση των αποτελεσµάτων της. Έρευνας «Βουλευτικές Εκλογές 2006 Οι προτιµήσεις

Είναι µε µεγάλη χαρά που παρευρίσκοµαι στη. σηµερινή παρουσίαση των αποτελεσµάτων της. Έρευνας «Βουλευτικές Εκλογές 2006 Οι προτιµήσεις Υ...Τ. 18.3.09.35 Χαιρετισµός Υπουργού ικαιοσύνης και ηµοσίας Τάξεως Κ. Σοφοκλή Σοφοκλέους Στην παρουσίαση των Αποτελεσµάτων της Έρευνας µε θέµα: «Βουλευτικές Εκλογές 2006 Οι προτιµήσεις Φύλου των Κυπρίων

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΙΑ Χάρη Κυριαζή Αντιπροέδρου Σ ΣΕΒ

ΟΜΙΛΙΑ Χάρη Κυριαζή Αντιπροέδρου Σ ΣΕΒ ΟΜΙΛΙΑ Χάρη Κυριαζή Αντιπροέδρου Σ ΣΕΒ Στην Ειδική Επιτροπή για την επεξεργασία και εξέταση του Σχεδίου Νόµου "Κύρωση της Συνθήκης της Λισαβόνας που τροποποιεί τη Συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση, τη Συνθήκη

Διαβάστε περισσότερα

Προσωπο-κεντρική θεωρία (person-centred) [πρώην Πελατο-κεντρική θεωρία ]

Προσωπο-κεντρική θεωρία (person-centred) [πρώην Πελατο-κεντρική θεωρία ] Προσωπο-κεντρική θεωρία (person-centred) [πρώην Πελατο-κεντρική θεωρία ] Φαινομενολογική θεωρητική κατεύθυνση η οποία υποστηρίζει ότι ο άνθρωπος διαθέτει από μόνος του την ικανότητα για προσωπική ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

Πρόταση ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

Πρόταση ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, 17.9.2015 COM(2015) 460 final 2015/0218 (COD) Πρόταση ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ Σχετικά με την εφαρμογή έκτακτων αυτόνομων εμπορικών μέτρων

Διαβάστε περισσότερα

Το ευρωπαϊκό οικονοµικό και κοινωνικό µοντέλο

Το ευρωπαϊκό οικονοµικό και κοινωνικό µοντέλο SPEECH/04/224 Σταύρος δήµας Επίτροπος υπεύθυνος για θέµατα Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων Το ευρωπαϊκό οικονοµικό και κοινωνικό µοντέλο Ευρωπαϊκο κοινοβουλιο συνοδος Στρασβουργο, 4 µαïου 2004 Εισαγωγική

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΤΙΚΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α: Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΩΝ ΑΛΒΑΝΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΩΣΕΩΝ

ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΤΙΚΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α: Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΩΝ ΑΛΒΑΝΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΩΣΕΩΝ Η ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΤΩΝ ΜΕΤΑΝΑΣΤΩΝ ΣΤΗ ΗΜΟΣΙΑ ΖΩΗ: ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΚΑΙ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ (Αθήνα, Ξενοδοχείο ΤITANIA, 31-05-2007) ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΤΙΚΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α: Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΩΝ ΑΛΒΑΝΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΩΣΕΩΝ Eda GEMI

Διαβάστε περισσότερα

Ενίσχυση της συμμετοχής των τοπικών πληθυσμών στη διαχείριση των υγροτόπων: Οι κατευθυντήριες γραμμές της Σύμβασης Ραμσάρ

Ενίσχυση της συμμετοχής των τοπικών πληθυσμών στη διαχείριση των υγροτόπων: Οι κατευθυντήριες γραμμές της Σύμβασης Ραμσάρ Ενίσχυση της συμμετοχής των τοπικών πληθυσμών στη διαχείριση των υγροτόπων: Οι κατευθυντήριες γραμμές της Σύμβασης Ραμσάρ Δρ. Μαρία Κάπαρη Ειδική επιστήμονας ΕΚΠΑΑ 2 ο Διεθνές Συνέδριο AQUA 2006 Θεματική

Διαβάστε περισσότερα

Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Στρασβούργο, 20.11.2012 COM(2012) 697 τελικό 2012/0328 (COD) C7-0385/12 Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ για προσωρινή παρέκκλιση από την οδηγία 2003/87/ΕΚ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΩΝ «ΜΕΝΤΟΡΑΣ» ΕΠΙΠΕΔΟ 5, ΒΑΣΕΙ ΤΟΥ EQF

ΕΥΡΩΠΑΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΩΝ «ΜΕΝΤΟΡΑΣ» ΕΠΙΠΕΔΟ 5, ΒΑΣΕΙ ΤΟΥ EQF ΕΥΡΩΠΑΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΩΝ «ΜΕΝΤΟΡΑΣ» ΕΠΙΠΕΔΟ 5, ΒΑΣΕΙ ΤΟΥ EQF Πρόγραμμα LLP LDV TOI 12 AT 0015 Συντονιστής προγράμματος: Schulungszentrum Fhnsdrf Εταίροι: University f Gthenburg Municipality f Tjörns

Διαβάστε περισσότερα

Προσέλκυση πελατών. Marketing Προώθηση πωλήσεων. Σεµινάριο - εργαστήριο κατάρτισης γυναικών στo πλαίσιο του Έργου ΕΜΜΑ

Προσέλκυση πελατών. Marketing Προώθηση πωλήσεων. Σεµινάριο - εργαστήριο κατάρτισης γυναικών στo πλαίσιο του Έργου ΕΜΜΑ Σεµινάριο - εργαστήριο κατάρτισης γυναικών στo πλαίσιο του Έργου ΕΜΜΑ Προσέλκυση πελατών Marketing Προώθηση πωλήσεων Εισηγητής: Μανώλης Τσαντάκης, Οικονοµολόγος, TEAM EUROPE Ελλάδα Τετάρτη, 31 Οκτωβρίου

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΈΣ ΙΣΤΟΡΊΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΕΥΡΏΠΗ ΧΩΡΊΣ ΔΙΑΧΩΡΙΣΤΙΚΈΣ ΓΡΑΜΜΈΣ

ΚΟΙΝΈΣ ΙΣΤΟΡΊΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΕΥΡΏΠΗ ΧΩΡΊΣ ΔΙΑΧΩΡΙΣΤΙΚΈΣ ΓΡΑΜΜΈΣ ΚΟΙΝΈΣ ΙΣΤΟΡΊΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΕΥΡΏΠΗ ΧΩΡΊΣ ΔΙΑΧΩΡΙΣΤΙΚΈΣ ΓΡΑΜΜΈΣ 33Οι επιπτώσεις της Βιομηχανικής Επανάστασης 33Η ανάπτυξη της εκπαίδευσης 33Τα ανθρώπινα δικαιώματα στην ιστορία της τέχνης 3 3 Η Ευρώπη και ο

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα Σχέδια Εκθέσεων

Διαβάστε περισσότερα

Η διαδικασία Μπολόνια

Η διαδικασία Μπολόνια ΗδιαδικασίαΜπολόνια Προςένα«ΕυρωπαϊκόΧώρο ΑνώτατηςΕκπαίδευσης» Η συγκεκριμένη παρουσίαση έχει ως στόχο μια πρώτη επαφή με την Διαδικασία της Μπολόνιακαιταστάδιατηςγιατην δημιουργία ενός Ευρωπαϊκού Χώρου

Διαβάστε περισσότερα

Συνεντεύξεις «πρόσωπο με πρόσωπο (face to face). Κοινές ερωτήσεις για όλους τους συμμετέχοντες.

Συνεντεύξεις «πρόσωπο με πρόσωπο (face to face). Κοινές ερωτήσεις για όλους τους συμμετέχοντες. Κεντρικά ερωτήματα: Ποιες είναι οι διαστάσεις της συζήτησης για την κρίση στο Δημόσιο Διάλογο; Ήταν η υιοθέτηση του πακέτου διάσωσης για την Ελλάδα και η ένταξη της Ελλάδας στο μηχανισμό στήριξης μονόδρομος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΣΗΜΗ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ TRADUCTION OFFICIELLE OFFICIAL TRANSLATION Νο. F.092.22/4269

ΕΠΙΣΗΜΗ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ TRADUCTION OFFICIELLE OFFICIAL TRANSLATION Νο. F.092.22/4269 ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΩΝ Ψήφισμα CM/ResDH(2012)31 2 Εκτέλεση της απόφασης του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου στην υπόθεση Γ. Π., Ε. Κ. και Κ.Ζ. κατά Ελλάδος (Προσφυγές

Διαβάστε περισσότερα

THE ECONOMIST ΟΜΙΛΙΑ

THE ECONOMIST ΟΜΙΛΙΑ THE ECONOMIST ΟΜΙΛΙΑ PETER SANFEY REGIONAL ECONOMIST FOR SOUTHEASTE EUROPE AND GREECE, EBRD TO THE EVENT «RESURRECTING THE GREEK ECONOMY: GREAT EXPECTATIONS?» ΠΕΜΠΤΗ 9 ΙΟΥΛΙΟΥ 2015 THE ECONOMIST ΟΜΙΛΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Ευρωπαϊκή Σύμβαση για την άσκηση των Δικαιωμάτων των Παιδιών

Ευρωπαϊκή Σύμβαση για την άσκηση των Δικαιωμάτων των Παιδιών Ευρωπαϊκή Σύμβαση για την άσκηση των Δικαιωμάτων των Παιδιών [όπως κυρώθηκε με το N. 2502/1997: Κύρωση της Ευρωπαϊκής Σύμβασης για την Άσκηση των Δικαιωμάτων των Παιδιών, (ΦΕΚ 103, τ. Α )] Άρθρο πρώτο.-

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ Ι ΟΙ ΙΕΘΝΕΙΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΚΑΙ ΟΙ ΙΕΘΝΕΙΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ Ι ΟΙ ΙΕΘΝΕΙΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΚΑΙ ΟΙ ΙΕΘΝΕΙΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΣΤΗΝ ΠΡΩΤΗ ΕΚ ΟΣΗ... 17 ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΣΤΗ ΕΥΤΕΡΗ ΕΚ ΟΣΗ... 19 ΜΕΡΟΣ Ι ΟΙ ΙΕΘΝΕΙΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΚΑΙ ΟΙ ΙΕΘΝΕΙΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ Κεφάλαιο 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ, ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΙΑΚΡΙΣΕΙΣ ΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ERSA

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ERSA ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ERSA ΜΕΛΟΣ ΤΗΣ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ (RSAI, ERSA) Οικονομική Κρίση και Πολιτικές Ανάπτυξης και Συνοχής 10ο Τακτικό Επιστημονικό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΜΑ 1: ΓΙΑΤΙ ΝΑ ΥΠΑΡΧΕΙ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΜΠΟΡΙΟ?

ΕΡΩΤΗΜΑ 1: ΓΙΑΤΙ ΝΑ ΥΠΑΡΧΕΙ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΜΠΟΡΙΟ? ΕΡΩΤΗΜΑ 1: ΓΙΑΤΙ ΝΑ ΥΠΑΡΧΕΙ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΜΠΟΡΙΟ? ΕΠΕΙΔΗ: Η ΧΩΡΕΣ ΔΙΑΦΕΡΟΥΝ ΜΕΤΑΞΥ ΤΟΥΣ ΕΙΤΕ (Α) ΣΤΗΝ ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΗ ΤΟΥΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ ΝΑ ΠΑΡΑΓΑΓΟΥΝ ΤΑ ΔΙΑΦΟΡΑ ΑΓΑΘΑ, ΕΙΤΕ (Β) ΣΤΙΣ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΙΚΕΣ ΤΟΥΣ ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ ΓΙ

Διαβάστε περισσότερα

2.2 Οργάνωση και ιοίκηση (Μάνατζµεντ -Management) 2.2.1. Βασικές έννοιες 2.2.2 Ιστορική εξέλιξη τον µάνατζµεντ.

2.2 Οργάνωση και ιοίκηση (Μάνατζµεντ -Management) 2.2.1. Βασικές έννοιες 2.2.2 Ιστορική εξέλιξη τον µάνατζµεντ. 2.2 Οργάνωση και ιοίκηση (Μάνατζµεντ -Management) 2.2.1. Βασικές έννοιες Έχει παρατηρηθεί ότι δεν υπάρχει σαφής αντίληψη της σηµασίας του όρου "διοίκηση ή management επιχειρήσεων", ακόµη κι από άτοµα που

Διαβάστε περισσότερα

Τα προγράµµατα Ενίσχυσης Πρωτοβουλιών ως προγράµ- σε θέµατα Αγωγής Υγείας» του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ. µε φορέα υλοποίησης το

Τα προγράµµατα Ενίσχυσης Πρωτοβουλιών ως προγράµ- σε θέµατα Αγωγής Υγείας» του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ. µε φορέα υλοποίησης το Η δηµιουργία του παρόντος υλικού έγινε στο πλαίσιο της ενέργειας 2.4.3 κατηγορία πράξεων γ του ΕΠΕΑΕΚ 2 µε τίτλο: «Προγράµµατα Ενίσχυσης Πρωτοβουλιών σε θέµατα Αγωγής Υγείας» του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΗΓΟΡΟΣ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΗ ΑΡΧΗ

ΣΥΝΗΓΟΡΟΣ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΗ ΑΡΧΗ ΣΥΝΗΓΟΡΟΣ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΗ ΑΡΧΗ 30 Ιανουαρίου 2003 Αριθµ. Πρωτ. 19020.2/01 Ειδ. Επιστήµονας: Ευτ. Φυτράκης 210-72.89.708 Κύριο Χρήστο Νικολουτσόπουλο Πρόεδρο Ένωσης Ελλήνων Εργατολόγων Αβέρωφ 11 104

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΒΑΡΟΜΕΤΡΟ EE28 ΑΝΤΙΛΗΨΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α ΙΑΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΘΝΙΚΕΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΕΣ

ΕΥΡΩΒΑΡΟΜΕΤΡΟ EE28 ΑΝΤΙΛΗΨΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α ΙΑΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΘΝΙΚΕΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΕΣ ΕΘΝΙΚΕΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΕΣ 1 ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ: ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΕΥΡΩΒΑΡΟΜΕΤΡΟΥ Η περιφερειακή ανάλυση που ακολουθεί βασίζεται στις έρευνες Ευρωβαρόμετρου του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ Νικόλαος Χ. Μπέκας Greek classroom of Masterστην "Κοινωνική Παιδαγωγική και μάχη ενάντια στη νεανική

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ο Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ ΣΗΜΕΡΑ. 1.1 Εισαγωγή

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ο Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ ΣΗΜΕΡΑ. 1.1 Εισαγωγή ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ο Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ ΣΗΜΕΡΑ 1.1 Εισαγωγή Η Ευρωπαϊκή Ένωση διευρύνεται και αλλάζει. Τον Μάιο του 2004, δέκα νέες χώρες εντάχθηκαν στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η διεύρυνση αποτελεί µια ζωτικής σηµασίας

Διαβάστε περισσότερα

Η Διακήρυξη της IFLA για την Πολυπολιτισμική Βιβλιοθήκη

Η Διακήρυξη της IFLA για την Πολυπολιτισμική Βιβλιοθήκη Η Διακήρυξη της IFLA για την Πολυπολιτισμική Βιβλιοθήκη Η πολυπολιτισµική βιβλιοθήκη - µια πύλη σε µία πολιτιστικά ποικιλόµορφη κοινωνία ανοιχτή στο διάλογο Translation in Greek: Antonia Arahova Librarian

Διαβάστε περισσότερα

6353/1/13 REV 1 ADD 1 ΑΒ/γπ 1 DQPG

6353/1/13 REV 1 ADD 1 ΑΒ/γπ 1 DQPG ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ Βρυξέλλες, 16 Μαΐου 2013 (15.05) (OR. en) Διοργανικός φάκελος: 2011/0137 (COD) 6353/1/13 REV 1 ADD 1 UD 39 PI 19 COMER 22 CODEC 317 PARLNAT 111 ΣΚΕΠΤΙΚΟ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ Θέμα:

Διαβάστε περισσότερα

(/) Αρχική (/gr/) Ειδήσεις (/new s/) Επιχειρήσεις (/new s/companies/) Δάνεια 150 εκατ. ευρώ για μικρομεσαίους μέσω ΕΤΕπ

(/) Αρχική (/gr/) Ειδήσεις (/new s/) Επιχειρήσεις (/new s/companies/) Δάνεια 150 εκατ. ευρώ για μικρομεσαίους μέσω ΕΤΕπ Αρχική (/gr/) Ειδήσεις (/new s/) Επιχειρήσεις (/new s/companies/) Δάνεια 150 εκατ. ευρώ για μικρομεσαίους μέσω ΕΤΕπ 11/11/2013-06:10 μμ (/) Τέσσερις συμβάσεις για τη χρηματοδότηση με συνολικά 550 εκατ.

Διαβάστε περισσότερα