Δρ Γεώργιος Μπαλούτσος, Διατελέσας Τακτικός Ερευνητής του ΕΘΙΑΓΕ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Δρ Γεώργιος Μπαλούτσος, Διατελέσας Τακτικός Ερευνητής του ΕΘΙΑΓΕ"

Transcript

1 Αναμοχλεύσεις των μεταβολών του παρελθόντος στο ελατοδάσος της Πάρνηθας για τη συμβολή τους στη βιοϊστορία και στην αποκατάστασή του μετά την πυρκαγιά του 2007 Δρ Γεώργιος Μπαλούτσος, Διατελέσας Τακτικός Ερευνητής του ΕΘΙΑΓΕ Τα περιβαλλοντικά πλεονεκτήματα ενός ελατοδάσους και οι σοβαρές του επιπτώσεις σε περίπτωση πυρκαγιάς Όλα τα δασοπονικά είδη της χώρας μας σχηματίζουν όμορφα και χρησιμότατα γενικά δάση. Στην πρώτη θέση όμως από αυτά υποστηρίζουμε πως βρίσκονται τα ελατοδάση μας, αφού ξεπερνούν σε πλεονεκτήματα ακόμα και εκείνα της οξιάς, η οποία θεωρείται η βασίλισσα όλων των δασικών δένδρων αλλά και η μητέρα του δάσους. Τα ελατοδάση μας ξεχωρίζουν από εκείνα των υπόλοιπων ειδών αφού τα αισθητικά, οικολογικά, περιηγητικά και γενικά τα περιβαλλοντικά τους χαρακτηριστικά είναι ανυπολόγιστης αξίας και σημασίας σήμερα, στην εποχή του τεχνολογικού πολιτισμού. Αναλυτικότερα, τα υπερήφανα, μεγαλοπρεπή, βαθυπράσινα, κωνικόμορφα και βαθύσκια έλατα με την πλούσια βιοποικιλότητα, την απόλυτη ηρεμία όταν επικρατεί άπνοια και με τις δροσερές, υγρές ή κρύες συνθήκες των περιοχών που αναπτύσσονται, συγκροτούν ένα οικοσύστημα ποικίλων και πολύ υψηλών αξιών όλες τις εποχές του έτους. Για τους παραπάνω λόγους οι αρνητικές επιπτώσεις από την καταστροφή ενός ελατοδάσους από πυρκαγιά είναι σοβαρότατες. Οι επιπτώσεις όμως γίνονται ακόμα πιο οδυνηρές αν ληφθεί υπόψη πως η αποκατάσταση ενός καμένου ελατοδάσους είναι ένα πολύ δύσκολο και μακροχρόνιο εγχείρημα. Αυτό οφείλεται ως γνωστό στις μεγάλες απαιτήσεις των αρτιφύτων και νεοφύτων ελάτης ως προς το μικροκλίμα της περιοχής αποκατάστασης, αφού αυτά χρειάζονται σκίαση, υγρασία εδάφους και αέρα, αλλά και μέτρια θερμοκρασία αέρα για να επιβιώσουν και αναπτυχθούν σε εξωδασογενές περιβάλλον, είτε με φυσική αναγέννηση είτε με τεχνητή αναδάσωση. Επισημαίνεται ακόμα πως οι αρνητικές επιπτώσεις από ένα καμένο ελατοδάσος συνεχίζουν να αυξάνονται ως προς τις κατηγορίες και το μέγεθος της σοβαρότητάς τους, αν αυτό βρίσκεται κοντά σε εκτεταμένες και πολυάνθρωπες οικιστικές περιοχές. Μια χαρακτηριστική τέτοια περίπτωση είναι η καταστροφή των 2/3 του ελατοδάσους της Πάρνηθας από την πυρκαγιά του Ιουνίου Η μεταβλητότητα και αλλαγή του κλίματος, οι φυσικές διαταραχές, οι ανθρώπινες παρεμβάσεις κ.λπ. πάντοτε επηρέαζαν την "κανονικότητα" του ελατοδάσους της Πάρνηθας Για την αποκατάσταση του συγκεκριμένου ελατοδάσους διατυπώθηκαν μέχρι σήμερα πολλές προτάσεις από διάφορους επιστημονικούς φορείς αλλά και μεμονωμένα άτομα. Εκτός των προτάσεων όμως αυτών, είναι κατά την άποψή μας πολύ σημαντική η εξέταση και συζήτηση των μεταβολών και εξελίξεων αυτού, στο μέτρο του δυνατού και εφικτού, από το απώτερο παρελθόν έως την πυρκαγιά του Ιουνίου Και τούτο γιατί οι παραπάνω ενέργειες θα δώσουν χρήσιμες κλιματοβιολογικές, ιστορικές, κοινωνικές κ.λπ. πληροφορίες για το συγκεκριμένο ελατοδάσος και την περιοχή που αναπτύσσεται. Ακόμα το ψάξιμο αυτό θα συμβάλει κατά πολύ στην αύξηση των γνώσεων και της εμπειρίας μας για την αποκατάστασή του μετά την τελευταία πυρκαγιά, αφού η αναμόχλευση διεργασιών και μεταβολών ενός οικοσυστήματος κατά το παρελθόν, είναι πάντοτε το κλειδί για την ορθολογική αντιμετώπιση και διαχείριση αυτού ή άλλων παρόμοιων, κατά το παρόν. Στο υπόλοιπο του άρθρου γίνεται πρώτα μια περιληπτική αναφορά στις πηγές των πληροφοριών που χρησιμοποιήθηκαν για αυτό, και στη συνέχεια, στην εξέταση και συζήτηση των μεταβολών και εξελίξεων του ελατοδάσους της Πάρνηθας κατά το χρονικό διάστημα που αναφέρθηκε παραπάνω. Μια προσπάθεια σύνδεσης των κρίκων της αλυσίδας των πληροφοριών Μια ιδανική μορφή υλοποίησης του σκοπού του άρθρου θα ήταν η αναζήτηση όλων των κρίκων των πληροφοριών με

2 ΕΘΙΑΓΕ 16 / 17 Οι διακυμάνσεις της μέσης ετήσιας θερμοκρασίας αέρα του πλανήτη μας που χρησιμοποιήθηκαν ως "οδηγός" των αντίστοιχων διακυμάνσεων της Πάρνηθας (IPCC, 1999 και C.D. Ahrens, 2000) τις μεταβολές (διακυμάνσεις) του ελατοδάσους της Πάρνηθας από το απώτερο παρελθόν έως σήμερα και η συνένωση αυτών κατά χρονολογική σειρά, ώστε να σχηματισθεί η συνολική αλυσίδα της βιοϊστορίας του. Δυστυχώς όμως δεν υπάρχουν όλοι οι κρίκοι με τέτοιες πληροφορίες και ειδικότερα εκείνοι από το απώτερο παρελθόν όταν πρωτομετοίκησε και αναπτύχθηκε το ελατοδάσος στην Πάρνηθα μέχρι το 1000 π.χ. περίπου. Το πρόβλημα αυτό επιχειρήθηκε να αντιμετωπιστεί με τη χρήση των διακυμάνσεων από το μέσο όρο της μέσης ετήσιας θερμοκρασίας αέρα του πλανήτη μας, ως οδηγού των αντίστοιχων σχετικών θερμοκρασιών της Πάρνηθας για τη μακρά περίοδο που αναφέρθηκε παραπάνω. Η αξιοποίηση της θερμοκρασίας αέρα έγινε αποδεκτή με την παραδοχή πως ήταν η κυριότερη παράμετρος που επηρέασε σημαντικότατα τις μεταβολές του ελατοδάσους σε περιόδους του παρελθόντος που δεν υπήρχαν ανθρώπινες παρεμβάσεις και πιέσεις. Άλλες πηγές πληροφοριών που χρησιμοποιήθηκαν και κυρίως για την περίοδο μετά το 1000 π.χ., ήταν κείμενα αρχαίων Ελλήνων συγγραφέων, ιστορικών, τραγικών και φιλοσόφων, αναφορές Ευρωπαίων περιηγητών στην Ελλάδα κατά τους Οθωμανικούς χρόνους, βιβλία δασικής ελληνικής ιστορίας κ.λπ. Επίσης χρησιμοποιήθηκαν διεθνείς μελέτες και εργασίες για τις διακυμάνσεις του κλίματος του πλανήτη μας και τις μετοικήσεις της βλάστησης κατά τη διάρκεια της Πλειστόκαινου και Ολόκαινου γεωλογικής περιόδου, ερμηνείες των φυσικών και βιολογικών νόμων που καθορίζουν την εμφάνιση και τις μεταβολές της βλάστησης μιας περιοχής κ.λπ. Με βάση αυτές τις πληροφορίες, ανακατασκευάστηκε συνοπτικά η βιοϊστορία του ελατοδάσους της Πάρνηθας, όπως αυτή ξετυλίγεται παρακάτω. Μετοίκηση και εγκλιματισμός του ελατοδάσους στις πλαγιές της Πάρνηθας(15,4 έως 10,4 χιλ. χρόνων από σήμερα) Η χρονική περίοδος μετοίκησης, από τα νοτιότερα και εγκλιματισμού του ελατοδάσους στις ψηλότερες πλαγιές της Πάρνηθας (αλλά και στον Κιθαιρώνα και Ελικώνα), δεν είναι ακριβώς γνωστή αφού δε βρέθηκαν καθόλου πληροφορίες. Για τη γεφύρωση όμως του κενού αυτού, εκτός της θερμοκρασίας αέρα που αναφέρθηκε προηγούμενα, χρησιμοποιήθηκε και η προέκταση πληροφοριών μετοίκησης της ελάτης σε περιοχές της Δυτικής Μικράς Ασίας με το ίδιο πρακτικά γεωγραφικό πλάτος της Πάρνηθας. Σύμφωνα με τις παραπάνω έμμεσες πληροφορίες, είναι πιθανόν οι πρώτες συνθήκες μετοίκησης της ελάτης στην Πάρνηθα να δημιουργήθηκαν χρόνια πριν από σήμερα όταν άρχισε να αυξάνει η μέση θερμοκρασία αέρα του πλανήτη μας και πιθανόν λόγω αύξησης των αερίων του θερμοκηπίου από φυσικά αίτια. Η αύξηση αυτή της θερμοκρασίας συνέβαλε στην αύξηση της υγρασίας, των βροχών και στην έναρξη τήξης των πάγων που κάλυπταν το 1/3 περίπου της Ευρώπης από βορρά προς νότο, αλλά και τις κορυφές των ψηλότερων οροσειρών της. Οι διεργασίες εκείνες με τη σειρά τους συνέβαλαν στον τερματισμό της Πλειστόκαινης γεωλογικής περιόδου, στην έναρξη της Ολόκαινης και στη δημιουργία έτσι κατάλληλων κλιματικών συνθηκών στη ζώνη διαχωρισμού των δύο αυτών περιόδων για τη μετοίκηση της ελάτης. Η παραπάνω διαχωριστική ζώνη (περίοδος) διήρκησε χρόνια περίπου (από τις 15,4 έως τις 10,4 χιλιάδες χρόνια πριν από σήμερα), μέχρι η μέση ετήσια θερμοκρασία αέρα του πλανήτη μας να φτάσει τη σημερινή της τιμή (15 ο C). Επισημαίνεται όμως πως με τις υπάρχουσες έμμεσες πληροφορίες είναι δύσκολο να προσδιοριστεί ο ακριβής χρόνος

3 μετοίκησης της ελάτης μέσα στο εύρος των χρόνων. Και τούτο γιατί η μέση ετήσια θερμοκρασία αέρα του πλανήτη και επομένως και της Πάρνηθας, παρουσίασε πολλές και μεγάλες αυξομειώσεις. Π.χ χρόνια πριν από σήμερα ήταν ελάχιστα χαμηλότερη της σημερινής μέσης (15 ο C) και πριν από χρόνια ελάχιστα υψηλότερη εκείνης της τελευταίας παγετώδους περιόδου (10 ο C). Η ψυχρή αυτή περίοδος είναι γνωστή ως Νεότερη Δρυάδα επειδή προσδιορίστηκε από την ανάλυση γύρης του αρκτικού φυτού Dryas octοpetala και διήρκησε 1000 χρόνια περίπου (11,4 έως 10,4 χιλιάδες χρόνια πριν από σήμερα). Η ψύχρα της έφτασε τότε μέχρι τη Βόρεια Αφρική και επομένως επηρέασε και τη βλάστηση της χώρας μας. Από την εξέταση της πορείας των διακυμάνσεων της θερμοκρασίας του αέρα για διάρκεια χρόνων μεταξύ των δύο τελευταίων γεωλογικών περιόδων, θα μπορούσε να υποστηριχθεί πως τα πρώτα τουλάχιστον χρόνια ήταν μια περίοδος μακράς και βραδείας μετοίκησης και εγκλιματισμού της ελάτης στην Πάρνηθα και δημιουργίας ενός αραιού ελατοδάσους. Η μακρά αυτή περίοδος ενισχύεται ακόμα, όπως αναφέρθηκε και από μελέτες ανάλυσης γύρης ελάτης στη Δυτική Μικρά Ασία. Διευκρινίζεται όμως πως η περίοδος των χρόνων περίπου, δεν πρέπει να θεωρείται γεωλογικά μακρά, αφού σχετικές μελέτες κατέδειξαν ότι τέτοιες μετακινήσεις φυτικών ειδών στην εποχή εκείνη κάλυπταν 25 μ. περίπου ετησίως. Τονίζεται επίσης πως, σε αντίθεση με τις απόψεις για τα πρώτα χρόνια, τίποτα δεν μπορεί να ειπωθεί για την απόκριση της ελάτης στην Πάρνηθα κατά την περίοδο της Νεότερης Δρυάδας. Το θετικό πάντως είναι πως αυτή τερματίσθηκε ταχύτατα αφού σε 50 χρόνια περίπου, η μέση ετήσια θερμοκρασία του πλανήτη ξανααυξήθηκε σημαντικότατα. Τότε θα ήταν επίσης όταν και η μέση ετήσια θερμοκρασία αέρα της Πάρνηθας σε υψόμετρο 1000 μ. περίπου, έφτασε κοντά στη σημερινή της τιμή (11 ο C). Οι αλλαγές Το αρκτικό και εθνικό λουλούδι της Ισλανδίας "Δρυάδα οκτωπέταλα" συνέβαλλε στον προσδιορισμό της ομώνυμης ψυχρής κλιματικής περιόδου ( χρόνια από σήμερα). αυτές κλιματικά και βιολογικά συνηγορούν στον γρήγορο και πλήρη εγκλιματισμό της ελάτης στην Πάρνηθα χρόνια πριν από σήμερα περίπου και στη δημιουργία μετά ενός κανονικού ελατοδάσους. Μεταβολές της θερμοκρασίας αέρα και του ελατοδάσους της περιόδου 10,4 έως 4,0 χιλιάδων χρόνων πριν από σήμερα Μετά τη λήξη της Νεότερης Δρυάδας και σύμφωνα πάντοτε με τις διακυμάνσεις της μέσης ετήσιας θερμοκρασίας αέρα του πλανήτη μας, ακολουθεί και για την Πάρνηθα μια περίοδος με κανονικές πρακτικά κλιματικές συνθήκες. Η περίοδος αυτή διήρκησε χρόνια περίπου (από τις 10,4 έως τις 7,3 χιλιάδες χρόνια πριν από σήμερα). Στο διάστημα αυτό τυχόν διακυμάνσεις του ελατοδάσους οφείλονταν μόνο στη φυσική μεταβλητότητα του κλίματος, ενώ οι ανθρώπινες παρεμβάσεις (πυρκαγιές, υλοτομίες, βοσκή κ.λπ.) θα ήταν ανύπαρκτες. Όμως, το μόνο βέβαιο χαρακτηριστικό του κλίματος είναι η αβεβαιότητα. Έτσι, από το π.χ. έως το π.χ. ( ή από τις 7,3 έως τις 4,0 χιλιάδες χρόνια πριν από σήμερα), δηλαδή για χρόνια περίπου, η μέση ετήσια θερμοκρασία του πλανήτη μας αυξήθηκε βαθμιαία. Ειδικότερα, κατά το μέσον αυτής της περιόδου και τουλάχιστον για χρόνια ήταν ψηλότερη της μέσης τουλάχιστον κατά 1 ο C και η θερινή κατά 2-4 ο C. Αυξήσεις της θερμοκρασίας αέρα την περίοδο εκείνη εκδηλώθηκαν οπωσδήποτε και στην Πάρνηθα και οι τιμές τους λογικά θα ήταν ανάλογες της σημερινής μέσης ετήσιας τιμής της (11 ο C). Η παραπάνω χρονική περίοδος είναι γνωστή ως η θερμή μεταπαγετώδης ή το υψίθερμο (postglacial climatic optimum ή hypsithermal). Οι αυξήσεις των θερμοκρασιών που αναφέρθηκαν οδήγησαν πολλά δασοπονικά είδη στην Ευρώπη και Αμερική να ξαναμετοικήσουν βορειότερα ή νοτιότερα, ανάλογα με τις βιολογικές τους απαιτήσεις. Έτσι και η ελάτη της Πάρνηθας, ως δασοπονικό είδος με μεγάλες μικροκλιματικές απαιτήσεις, πιθανόν να υποβαθμίστηκε σημαντικά ή να εξέλειψε, τουλάχιστον από τα θερμοόρια των νότιων πλαγιών της. Στην εξάλειψη της ελάτης, εκτός των υψηλών θερμοκρασιών, πρέπει να συνέβαλαν και ακραία καιρικά φαινόμενα (ανομβρίες, ξηρασίες, διάβρωση του εδάφους, πυρκαγιές κ.λπ.), τα οποία εκδηλώνονται συχνότερα σε περιόδους κλιματικής αστάθειας. Πολύ σημαντικό είναι ακόμα να επισημανθεί πως διάφορα είδη δρυός της εγγύτερης ή ευρύτερης περιοχής είναι πολύ πιθανόν να μετοίκησαν τότε στις ψηλότερες θέσεις της Πάρνηθας και να εγκλιματίσθηκαν εκεί όπου κυριαρχούσε πρωτύτερα η ελάτη. Τέλος προστίθεται πως οι ανθρώπινες επιδράσεις στο δάσος κατά τη συγκεκριμένη περίοδο, πρέπει να ήταν ασήμαντες.

4 ΕΘΙΑΓΕ 18 / π.χ. έως 360 π.χ. Με τον τερματισμό της θερμής μεταπαγετώδους περιόδου (γύρω στο 2000 π.χ. ή χρόνια πριν από σήμερα), η μέση ετήσια θερμοκρασία αέρα του πλανήτη μας άλλαξε πάλι ρότα και άρχισε να μειώνεται βαθμιαία. Έτσι σε χρόνια ήταν χαμηλότερη της μέσης ετήσιας σημερινής κατά 0,6 ο C περίπου. Η διαφορά αυτή διατηρήθηκε για 1500 χρόνια περίπου και είναι κλιματικά και βιολογικά αποδεκτό να συνέβαλε στην αυτοανάκαμψη του ελατοδάσους της Πάρνηθας από την υποβάθμιση που είχε υποστεί την προηγούμενη θερμή περίοδο. Πολύ πιθανόν είναι επίσης η σκιανθεκτική ελάτη να εκτόπισε τη φωτόφυτη δρυ από θέσεις που πιθανόν να είχε εγκατασταθεί την προηγούμενη θερμή περίοδο. Προστίθεται ακόμα πως από το τελευταίο τρίτο και μετά της περιόδου που εξετάζεται (700 π.χ. και μετά), η κατάσταση του ελατοδάσους- αλλά και της βλάστησης της Αττικής γενικότερα, άρχισε να επηρεάζεται όχι μόνο από τις κλιματικές συνθήκες αλλά και από τις δραστηριότητες του αυξημένου ήδη πληθυσμού της Αθήνας και της ευρύτερης περιοχής. Τέτοιες αναφορές για τη βλάστηση δίνονται κυρίως από τον Πλάτωνα, αλλά και από ιστορικούς, συγγραφείς κ.λπ. Αναλυτικότερα, στον Κριτία του Πλάτωνα αναφέρεται πως χρόνια πριν από την εποχή του (360 π.χ.) ή χρόνια πριν από σήμερα, τα βουνά της χώρας (της Αθήνας) που έφτανε ως την Πάρνηθα και τον Κιθαιρώνα, είχαν εύφορο χώμα και πολλά δάση. Στη διάρκεια όμως των χρόνων έγιναν πολλοί κατακλυσμοί, το χώμα παρασύρθηκε στη θάλασσα και στις μέρες του τα υψώματα έμοιαζαν με σκελετό άρρωστου κορμιού και μερικά βουνά παρήγαγαν τροφή μόνο για μέλισσες. Τι το καινούργιο όμως βγαίνει για το ελατοδάσος της Πάρνηθας από τα λεγόμενα του Πλάτωνα; Κατ αρχάς η αναφορά του στα πολύ καλά δάση των βουνών της Αττικής και επομένως και της Πάρνηθας στο απώτερο παρελθόν, φαίνεται πως περικλείει πολύ μύθο και λίγη παράδοση. Και τούτο γιατί η μακρά περίοδος επιστροφής στο παρελθόν συμπίπτει με την περίοδο της Νεότερης Δρυάδας. Τότε, το ελατοδάσος πρέπει να βρισκόταν στο στάδιο μετοίκησης στην Πάρνηθα και επομένως δεν ήταν πυκνό και κανονικό. Κατά συνέπεια, ό,τι μπορεί να διασώθηκε από τα λεγόμενά του ως παράδοση από τους αρχαίους Αιγυπτίους (από το π.χ. και μετά), τους ιερείς τους και μετά από τον Σόλωνα, πρέπει να αφορούν στη θερμή μεταπαγετώδη περίοδο ( π.χ.), όταν η Πάρνηθα κλιματικά πρέπει να είχε άριστο δάσος για αρκετά χρόνια στην αρχή, και μετά, όπως αναφέρθηκε, υποβαθμίστηκε κατά τη θερμή περίοδο που ακολούθησε, λόγω των κατακλυσμών του Πλάτωνα (πλημμυρών, διαβρώσεων, ξηρασιών, πυρκαγιών κλπ.). Σχετικά με το δεύτερο σκέλος της αναφοράς του για την εμφάνιση γυμνών βουνών τότε, αυτή φανερώνει πως τα δάση της Αθήνας είχαν υποβαθμιστεί σοβαρά και κυρίως κατά τον 6 ο και 5 ο π.χ. αιώνα ( π.χ.). Τα βουνά όμως αυτά, σύμφωνα με όλες τις ενδείξεις, δεν πρέπει να ήταν η Πάρνηθα αλλά ο Υμηττός, που φημιζόταν από τότε ακόμα για το μέλι του, το Αιγάλεω και πιθανόν και το Ποικίλο όρος. Και τούτο γιατί και οι τρεις αυτοί ορεινοί όγκοι ήταν κοντά στην Αθήνα και επομένως τα δάση τους κάλυπταν τις ανάγκες των κατοίκων σε οικοδομήσιμη ξυλεία και θέρμανση. Η άποψη αυτή υποστηρίζεται και από πολλές άλλες αναφορές που δεν περικλείονται στο άρθρο. Άλλος λόγος που συνηγορεί στη διάσωση του ελατοδάσους της Πάρνηθας κατά την παραπάνω περίοδο, είναι η χρήση από τους Αθηναίους ξύλου άλλων δένδρων για την κατασκευή των τριήρων τους και όχι ελάτης. Η άποψη αυτή στηρίζεται στην πλήρη έλλειψη πληροφοριών που να επιβεβαιώνουν τη χρήση ελάτης από την Αττική για το σκοπό που αναφέρθηκε. Σύμφωνα με το Θεόφραστο, το ξύλο της ελάτης, λόγω του μικρού του βάρους, ήταν το καλύτερο για την κατασκευή πολεμικών πλοίων. Όμως, σύμφωνα με τον Πλάτωνα (Νόμοι, τόμος 2), δεν υπήρχαν στην Αττική έλατα, πεύκα και κυπαρίσσια άξια λόγου για τη ναυπηγική. Εκτός αυτών, η Πάρνηθα ήταν τότε πολύ μακριά από το Φάληρο και τον Πειραιά για τη μεταφορά κορμών ελάτης δια ξηράς και ούτε υπάρχουν ενδείξεις δρόμων για τέτοιες δραστηριότητες. Ακόμα, παρά την κακή ποιότητα της ελάτης στην Πάρνηθα από τότε, η ύπαρξη εκεί χάλκινου αγάλματος του Παρνήθιου Δία, του πρώτου Δασάρχη της χώρας μας, έδειχνε πως οι Αθηναίοι ήθελαν με κάθε τρόπο να προστατεύσουν το δάσος της. Οι απόψεις αυτές ενισχύονται επίσης από πληροφορίες και ξένων ιστορικών που επισημαίνουν πως οι τριήρεις για τη ναυμαχία της Σαλαμίνας το 480 π.χ. κατασκευάστηκαν από ξυλεία που μεταφέρθηκε από την Εύβοια και τη Νότια Ιταλία. Και τούτο γιατί οι Αθηναίοι αδυνατούσαν να τη μεταφέρουν από τη Μακεδονία λόγω της παρουσίας των Περσών στον Άθω, όπου άνοιγαν την περίφημη διώρυγα. Επιπλέον το γεγονός πως τα αθηναϊκά πλοία στη Σαλαμίνα ήταν βαρύτερα των περσικών, σημαίνει πως δεν είχαν κατασκευαστεί από ξύλο ελάτης. Μια άλλη έμμεση επιβεβαίωση της διατήρησης του ελατοδάσους της Πάρνηθας είναι η αναφορά του Θουκυδίδη στα έργα του Ιστοριών Β, όπου περιγράφεται ο Πελοποννησιακός πόλεμος ( π.χ.). Αναφέρεται, πως όταν οι Σπαρτιάτες με τους συμμάχους τους έφθασαν στις Αχαρνές, αλλά και στους δήμους μεταξύ Πάρνηθας και Πεντέλης, έτεμνον το πεδίον και τα εγγύς, δηλαδή έκοβαν όλα τα δένδρα στην πεδιάδα και στα ριζά των λόφων και των βουνών. Αυτό σημαίνει πως όσα έλατα υπήρχαν στην Πάρνηθα δε δενδροτομήθηκαν. Τέλος προστίθεται πως από τους ΑχαρνÉς του Αριστοφάνη (425 π.χ.) διαπιστώνεται και η μεγάλη ξυλοβρίθεια,

5 τουλάχιστον των χαμηλότερων νότιων πλαγιών της Πάρνηθας, ενώ από τις Βάκχαι του Ευριπίδη (407 π.χ.) η ύπαρξη ελάτων στην κορυφή του Κιθαιρώνα, ο οποίος είναι συνέχεια της Πάρνηθας. 360 π.χ έως 1456 μ.χ. Οι προηγούμενες άμεσες ή έμμεσες αναφορές για τις συνθήκες του ελατοδάσους της Πάρνηθας φθάνουν έως το 360 π.χ. περίπου και στη συνέχεια πρακτικά εκλείπουν. Από τότε όμως η Αθήνα άρχισε να χάνει τη δύναμη και τη δόξα της και βαθμιαία να παρακμάζει. Έτσι, μετά τη μάχη της Χαιρώνειας (338 π.χ) επικράτησαν σ όλες τις ελληνικές πόλεις οι Μακεδόνες και μετά την παρακμή αυτών, επικράτησαν το 146 π.χ. οι Ρωμαίοι. Τα παραπάνω γεγονότα όμως, σύμφωνα με το δασολόγο Π. Κοντό (Δασική Ελληνική Ιστορία), συνέβαλαν στη μείωση του πληθυσμού και στην κακή διανομή του εδαφικού πλούτου της Ελλάδας και συνεπώς και της Αττικής. Έτσι είναι λογικό να υποστηριχθεί πως οι παραπάνω ανακατατάξεις ευνόησαν την επέκταση και βελτίωση των δασών του λεκανοπεδίου κατά τους Μακεδονικούς και Ρωμαϊκούς χρόνους και επομένως και εκείνου της Πάρνηθας, λόγω μείωσης των αναγκών ξύλευσης, βοσκής, καλλιέργειας του εδάφους κ.λπ. Τη βελτίωση αυτή του ελατοδάσους επιβεβαίωσε εμμέσως πολύ αργότερα (το 145 μ.χ.) ο περιηγητής Παυσανίας, όταν επισκέφθηκε την Αττική και έγραψε πως η Πάρνηθα τότε προσφερόταν για κυνήγι αγριόχοιρου και αρκούδας. Η ύπαρξη όμως τέτοιων μεγάλων ζώων στην Πάρνηθα, και λογικά και πολλών άλλων μικρότερων, φανερώνει πως είχε πυκνή δασική βλάστηση. Βέβαια, οι κοινωνικο-οικονομικές συνθήκες της Αθήνας και της Αττικής γενικότερα που αναφέρθηκαν, σύμφωνα με ιστορικά κείμενα, διατηρήθηκαν ή επιδεινώθηκαν περαιτέρω κατά τη Βυζαντινή περίοδο που ακολούθησε. Τότε η Αθήνα είχε περιέλθει σε καταληκτική περίοδο παρακμής. Η διατήρηση των συνθηκών αυτών, αλλά και η αυξομείωση της θερμοκρασίας του αέρα μέσα στα όρια της μεταβλητότητας του κλίματος, καθώς και η δράση της ζεστής περιόδου του μεσαίωνα ( μ.χ. περίπου) μόνο στη ΒΔ Ευρώπη, συνηγορούν στη συνέχιση και διατήρηση της καλής κατάστασης του ελατοδάσους της Πάρνηθας θεωρητικά μέχρι την κατάληψη της Αθήνας από τους Οθωμανούς (1456 μ.χ.). της Οθωμανικής κυριαρχίας ( ) Η συγκεκριμένη χρονική περίοδος επιλέχθηκε για την εξέταση των μεταβολών του ελατοδάσους της Πάρνηθας επειδή τόσο οι κλιματικές όσο και οι κοινωνικο-οικονομικές Ο Παρθενώνας το 1839: Μία ένδειξη της ρημαγμένης Αθήνας στην Οθωμανική περίοδο όταν "πύκνωσαν" τα δάση στα βουνά του λεκανοπεδίου (Φωτ.: R. Waterfield). συνθήκες της περιοχής, ήταν γενικά ευνοϊκές γι' αυτό. Αναλυτικότερα, γύρω στο 1450 ενέσκηψε η Μικρή Παγετώδης Εποχή (Little Ice Age), η οποία διήρκησε έως το 1850 περίπου. Χαρακτηριστικά της γνωρίσματα ήταν η πτώση της μέσης ετήσιας θερμοκρασίας αέρα του πλανήτη μας κατά 0,5 1,0 ο C σε σχέση με την ετήσια σημερινή, η δημιουργία παγετώνων στα βουνά της Βόρειας Ευρώπης και Αμερικής, οι πολύμηνοι και ψυχροί χειμώνες και τα υγρά και κρύα καλοκαίρια. Όλα αυτά τα κλιματικά χαρακτηριστικά ήταν σαν να βρίσκονταν οι χώρες της Ευρώπης κατά 550 χιλιόμετρα βορειότερα. Η Μικρή Παγετώδης Εποχή ήταν μια παγκόσμια κλιματική διαταραχή μικρής διάρκειας και επομένως επηρέασε και τη χώρα μας, στο βαθμό βέβαια που επιβάλλει το γεωγραφικό της πλάτος και το υψόμετρο των βουνών. Η Πάρνηθα, ως ορεινή περιοχή, και παρά την πλήρη έλλειψη ιστορικών και κλιματικών πληροφοριών της εποχής εκείνης, για ευνόητους λόγους, είναι λογικό να επηρεάσθηκε. Κατά συνέπεια, οι κρύες και επομένως ευνοϊκές εκείνες κλιματικές συνθήκες για 400 χρόνια περίπου, συνέβαλαν στην επέκταση και στην καλύτερη ποιότητα του ελατοδάσους της. Στις κοινωνικο-οικονομικές συνθήκες που επίσης συνέβαλαν στη θετική εξέλιξη του ελατοδάσους της Πάρνηθας κατά την περίοδο που αναφέρθηκε, περιλαμβάνονται: Η μεγάλη παρακμή της Αθήνας και της Αττικής γενικότερα, μετά την κατάληψή της από τους Οθωμανούς το 1456 και η μείωση έτσι των εξαρτήσεων των λιγοστών κατοίκων της από τα δάση των γύρω ορεινών όγκων και επομένως και της Πάρνηθας. Το προνομιακό καθεστώς των Οθωμανών για τους κατοίκους της Αθήνας κατά τα πρώτα 230 χρόνια μετά το 1456 και μέχρι το 1687, όταν ο Μοροζίνι κατέστρεψε την Ακρόπολη και τον Παρθενώνα. Έτσι οι κάτοικοι, λιγότεροι από , δεν αναγκάζονταν να ζητήσουν καταφύγιο στην Πάρνηθα, με ό,τι αυτό θα σήμαινε για το δάσος της. Άλλω-

6 ΕΘΙΑΓΕ 20 / 21 στε η Πάρνηθα δεν ήταν και το ασφαλέστερο καταφύγιο τότε αφού ήταν γνωστή αλλά και κοντά σχετικά στην Αθήνα. Εκτός των παραπάνω ευνοϊκών συγκυριών για τη διατήρηση του ελατοδάσους της Πάρνηθας, ο δασολόγος Π. Γρίσπος στη Δασική Ιστορία της Νεωτέρας Ελλάδος αναφέρει: Όταν το 1578 ο Μητροπολίτης Ευβοίας Τιμόθεος μαζί με όλους τους ιερείς του έφθασαν στην Πεντέλη και άρχισαν την ανέγερση της γνωστής Μονής Πεντέλης, τότε, σύμφωνα με πληροφορίες τους, όλα τα βουνά του λεκανοπεδίου είχαν πυκνά δάση και επομένως και η Πάρνηθα. Στην ίδια πηγή αναφέρεται επίσης πως τα βουνά της Αττικής από τις ακτές της Εύβοιας μέχρι των δυτικών της ορίων ήταν δασοσκεπή και γεμάτα από θηράματα. Η πληροφορία αυτή προέρχεται από επτά κατοίκους κυνηγούς των Στείρων Ευβοίας, οι οποίοι ήρθαν και εγκαταστάθηκαν στην Αθήνα μεταξύ 1690 και Ακόμα, μια πολύ λεπτομερής και σημαντική περιγραφή για τις φυσικές συνθήκες της Πάρνηθας κατά τους Οθωμανικούς χρόνους και ειδικότερα το 1806, έγινε από τον Άγγλο συνταγματάρχη William Leake. Ο ανωτέρω, επιφορτισμένος με πολιτικo-στρατιωτικά καθήκοντα, ταξίδεψε στην Ελλάδα την περίοδο Από το βιβλίο του με τίτλο Travels in Northern Greece που κυκλοφόρησε στο Λονδίνο το 1835, μεταξύ άλλων, διαπιστώνονται:... Στις 12 Ιανουαρίου 1806 ο Leake ανέβηκε στην κορυφή της Πάρνηθας με τον ηγούμενο της μονής Αγίας Τριάδος, ξεκινώντας από το μετόχι του Αγίου Νικολάου που ήταν στους πρόποδες του βουνού. Η ανάβαση έγινε με άλογα και παρακάμπτοντας τη μονή της Αγίας Τριάδας, για συντομία, ακολούθησαν ένα πλαϊνό μονοπάτι στη ΒΑ πλευρά του βουνού, απέναντι από την Πεντέλη και την περιοχή της Κηφισιάς. Οι πλαγιές της Πάρνηθας στα χαμηλότερα ήταν σκεπασμένες με πεύκα (προφανώς χαλέπιο πεύκη) και παραπάνω αυτά αναμειγνύονταν με αριές (holly oaks) και έλατα. Το υπόλοιπο τμήμα του βουνού ως την κορυφή, ήταν σκεπασμένο με έλατα, εκτός βέβαια ενός μεγάλου μέρους το οποίο είχε καταστραφεί από πυρκαγιά. Αυτή, σύμφωνα με τον ηγούμενο, είχε εκδηλωθεί πριν από 3 χρόνια, δηλαδή το 1803 και λογικά το καλοκαίρι εκείνης της χρονιάς. Η καμένη έκταση, σύμφωνα πάλι με τον ηγούμενο, ανερχόταν στα 3/4 της συνολικής έκτασης του ελατοδάσους, ενώ ο Leake υποστήριξε πως το 1/4 της έκτασης, δηλαδή στρέμματα περίπου, ήταν πιο κοντά στην πραγματικότητα. Η κορυφή της Πάρνηθας είχε πολλές βραχώδεις θέσεις, ενώ τα έλατα που έφθαναν ως εκεί, εμπόδιζαν τη θέα προς τις διάφορες κατευθύνσεις. Αναφέρεται ακόμα πως μέσα στο ελατοδάσος υπήρχαν μικρά διάκενα όπου καλλιεργείτο καλαμπόκι, το έδαφος του βουνού ήταν καλύτερο από το ακαλλιέργητο μεταξύ Πάρνηθας και Πεντέλης... Από όλες τις προηγούμενες πληροφορίες που χρησιμοποιήθηκαν, διαπιστώνεται η πολύ ικανοποιητική δασοκάλυψη της Πάρνηθας κατά την περίοδο Η δασοκάλυψη εκείνη συνεχίστηκε και πέραν της έναρξης της Ελληνικής Επανάστασης του 1821, για τους λόγους που αναφέρθηκαν προηγούμενα Αν συνδεθεί ο τελευταίος κρίκος της αλυσίδας των πληροφοριών του Leake του 1806 με τον πρώτο κρίκο της αλυσίδας των πληροφοριών του δασολόγου Αν. Στεφάνου για τη δασοκάλυψη της Αττικής κατά την περίοδο (περιοδικό Βουνά, 1945), διαπιστώνονται τα παρακάτω ποσοστά δάσωσής της: 1821:>65%, 1844: 62%, 1873: 58%, 1900: 60%, 1929: 33%, 1940: 31%, 1945: 12% Τα ποσοστά αυτά δε δείχνουν δυστυχώς τη δασοκάλυψη κάθε ορεινού όγκου και κάθε περιοχής του λεκανοπεδίου ξεχωριστά, αλλά αφορούν μόνο στη συνολική έκταση του νομού η οποία ανέρχεται σε 3,8 εκατομμύρια στρέμματα. Σε σχέση όμως με την έκταση αυτή, η Πάρνηθα καταλαμβάνει στρέμματα περίπου, δηλαδή ποσοστό 7,9 %. Επομένως είναι δύσκολο να προσδιοριστεί το ποσοστό δασοκάλυψης της Πάρνηθας ξεχωριστά για τις επτά παραπάνω χρονιές. Είναι όμως φανερό από τα προηγούμενα, αλλά και από υπάρχουσες άλλες πληροφορίες, πως η Πάρνηθα από την αρχαιότητα ακόμα, ήταν το βουνό με τη μεγαλύτερη δασοβρίθεια από τα υπόλοιπα τέσσερα του λεκανοπεδίου (Πεντέλη, Υμηττός, Αιγάλεω και Ποικίλο όρος). Η φθίνουσα αυτή κατάταξη της δασοβρίθειας ίσχυε βέβαια μέχρι και πριν την πυρκαγιά του 2007 και ίσως ισχύει μέχρι και σήμερα. Σύμφωνα με τα παραπάνω, το ποσοστό δασοκάλυψης της Πάρνηθας τις επτά χρονιές που αναφέρθηκαν κατά την περίοδο , πρέπει να ήταν πολύ μεγαλύτερο από το αντίστοιχο του νομού. Έτσι, εξαιρουμένων των βραχωδών θέσεων, υποστηρίζουμε πως θα μπορούσε να κυμαίνεται από % κατά τις τέσσερις πρώτες από τις επτά παραπάνω χρονιές και θα ήταν πολύ υψηλότερο του αντίστοιχου του νομού κατά το 1940 και Οι ποιοτικές αυτές πληροφορίες δασοβρίθειας της Πάρνηθας φαίνεται πως ποσοστικοποιούνται εν μέρει μετά το 1900, αφού τυχόν καταστροφές των δασών της και κυρίως από πυρκαγιές, είναι καταγραμμένες. Αναλυτικότερα, η μεγάλη πυρκαγιά που εκδηλώθηκε στις 20 Ιουνίου 1916 στο Τατόι και σε 20 ώρες κατέστρεψε στρέμματα δάσους, δεν έφτασε στη ζώνη της ελάτης. Άλλες πυρκαγιές, σύμφωνα με το δασολόγο Γ. Αμοργιανιώτη, εκδηλώθηκαν τόσο την ίδια χρονιά (1916), όσο και το 1944 στη ζώνη της ελάτης και στις θέσεις Γκούρα και Πόρτα Σαλωνίκης, αντίστοιχα. Δεν υπάρχουν όμως πληροφορίες για την έκταση που κάηκε από αυτές.

7 Επισημαίνεται ακόμα πως, σύμφωνα πάλι με τον Αμοργιανιώτη, κατά την περίοδο και κυρίως το 1944, εκδηλώθηκαν και πολλές άλλες μεγάλες σχετικά πυρκαγιές στα αείφυλλα πλατύφυλλα και στη χαλέπιο πεύκη της Πάρνηθας. Οι πληροφορίες αυτές επιβεβαιώνουν εκείνες του Στεφάνου για το μεγάλο ποσοστό αποδάσωσης των ορεινών όγκων του λεκανοπεδίου κατά την περίοδο που αναφέρθηκε. Επιπλέον τονίζεται πως η αποδάσωση των βουνών στην Αττική τότε, εκτός των πυρκαγιών, οφείλονταν και στις παράνομες και ανεξέλεγκτες υλοτομίες, ακόμα και στο ελατοδάσος της Πάρνηθας. Οι παρεμβάσεις αυτές, από πληροφορίες του Στεφάνου (Δασικά Χρονικά 1959) συνεχίσθηκαν στο λεκανοπέδιο και κατά τη διάρκεια του εμφυλίου πολέμου ( ) Οι παραπάνω αρνητικές παρεμβάσεις όμως στα δάση των βουνών του λεκανοπεδίου την περίοδο , είναι αμφίβολο αν επηρέασαν και το ελατοδάσος της Πάρνηθας σε ποσοστό ίσο με εκείνο των δασών των υπολοίπων βουνών. Βέβαια, ανεξάρτητα από την άποψη αυτή, γεγονός είναι πως το ελατοδάσος άρχισε να υποβαθμίζεται βαθμιαία από τη δεκαετία του 50 και μετά. Στην υποβάθμιση, κατά την άποψή μας, σημαντικό ρόλο πρέπει να είχαν οι εννέα μεγάλες ξηρασίες στην Αττική που εκδηλώθηκαν την περίοδο Αυτές συνέβαλαν, άμεσα ή έμμεσα, στη νέκρωση πολλών ελατοδένδρων και στη συνέχεια, στην αραίωση της κομοστέγης, στη διείσδυση της βροχής στην επιφάνεια του εδάφους και στη διάβρωσή του. Άλλοι λόγοι της υποβάθμισης πρέπει να ήταν πιθανή άνοδος της θερμοκρασίας του αέρα, αύξηση του πληθυσμού του λεκανοπεδίου και της ατμοσφαιρικής ρύπανσης, δυσκολίες της φυσικής αναγέννησης της ελάτης κ.λπ. Με τους παραπάνω αρνητικούς παράγοντες σε δράση και με επιταχυνόμενη πορεία υποβάθμισης, το ελατοδάσος έφθασε τελικά στον Ιούνιο του 2007, όταν ως γνωστό καταστράφηκαν από πυρκαγιά τα 2/3 της συνολικής του έκτασης. Η πυρκαγιά αυτή πρέπει να είναι η μεγαλύτερη από όλες τις καταγραμμένες μετά το Είναι επίσης η πρώτη μετά την οποία επιχειρείται η αποκατάσταση της βλάστησης με εκτεταμένες και έντονες ανθρώπινες παρεμβάσεις (αντιδιαβρωτικά και αντιπλημμυρικά έργα, αναδασώσεις κ.λπ.). Συμπερασματικά σχόλια Προτάσεις Η σκιαγράφηση της βιοϊστορίας του ελατοδάσους της Πάρνηθας επιχειρήθηκε με την αναμόχλευση των σημαντικότερων μεταβολών του, χρησιμοποιώντας έμμεσες κυρίως πληροφορίες, λόγω έλλειψης άμεσων και συνεχόμενων για το συγκεκριμένο θέμα. Υποστηρίζεται όμως πως οι έμμεσες πληροφορίες συνέβαλαν στον προσδιορισμό των χρονικών ορίων και της διάρκειας των σημαντικότερων μεταβολών του, με μέγεθος απόκλισης από το πραγματικό τους, ανάλογο με τυχόν διαφορές της κατανομής των διακυμάνσεων της μέσης ετήσιας θερμοκρασίας αέρα της Πάρνηθας από τις αντίστοιχες του πλανήτη μας. Επομένως, με τα όρια αυτά, η μακραίωνη πορεία του ελατοδάσους διαιρέθηκε σε περιόδους μετοίκησης και εγκλιματισμού, σταθερότητας, υποβαθμίσεων, ανακάμψεων κ.ά. Ειδικότερα διαιρέθηκε στις ακόλουθες περιόδους συγκεκριμένων χαρακτηριστικών του ελατοδάσους: Περίοδος πρωτομετοίκησης και εγκλιματισμού αυτού στην Πάρνηθα (15,4 10,4 Χιλιάδες Χρόνια Πριν από Σήμερα Περίπου (ΧΧΠΣΠ)). Περίοδος σταθερότητας και κανονικής ανάπτυξης αυτού (10,4 7,3 ΧΧΠΣΠ). Θερμή μεταπαγετώδης περίοδος υποβάθμισης του ελατοδάσους και πιθανής διείσδυσης της δρυός στα ψηλότερα της Πάρνηθας (7,3 4,0 ΧΧΠΣΠ). Περίοδος αυτοανάκαμψης της ελάτης και πιθανής εκτόπισης της δρυός. (4,0 2,8 ΧΧΠΣΠ ή π.χ. 800 π.χ.). Περίοδος αντίστασης του ελατοδάσους στις ισχυρές ανθρώπινες παρεμβάσεις (800 π.χ. 360 π.χ.). Περίοδος ακμής του ελατοδάσους κατά τους Μακεδονικούς, Ρωμαϊκούς, Βυζαντινούς και Οθωμανικούς Χρόνους (360 π.χ μ.χ.). Περίοδος συνέχισης της ακμής του ελατοδάσους στην ελεύθερη Ελλάδα ( ). Περίοδος βαθμιαίας υποβάθμισης αυτού έως την πυρκαγιά του 2007 ( ). Εκτός των παραπάνω μεταβολών, στο ελατοδάσος εκδηλώθηκε και μεγάλη πυρκαγιά το Παρόμοιες πυρκαγιές πρέπει να εκδηλώθηκαν πολλές φορές στο παρελθόν και κυρίως από φυσικά αίτια (π.χ. από κεραυνούς). Η φυσική αποκατάσταση όμως του ελατοδάσους μετά από τέτοιες φυσικές διαταραχές και σε χρόνο που δεν μπορεί βέβαια να εκτιμηθεί, δείχνει τη ζωτικότητα που είχε τότε το οικοσύστημα για αυτοανάκαμψη. Αυτή βιολογικά και περιβαλλοντικά οφείλονταν στην ύπαρξη εδάφους και καλής φυσικής αναγέννησης άλλων ειδών για τη σκίαση των ελατιδίων, στην έλλειψη προβλημάτων βοσκής και ατμοσφαιρικής ρύπανσης, σε περισσότερες βροχές, χαμηλότερη θερμοκρασία αέρα κ.ά. Επομένως η σύγκριση της ζωτικότητας και δυναμικότητας της καμένης Πάρνηθας τότε και τώρα, δείχνει τις κυριότερες δραστηριότητες που πρέπει να υλοποιηθούν για τη βελτίωση των φυσικών της συνθηκών μετά την πυρκαγιά του 2007 και την επιτάχυνση έτσι της αποκατάστασης του ελατοδάσους της. Πληροφορίες: Δρ Γεώργιος Μπαλούτσος, Δασολόγος Υδρολόγος Εμμανουήλ Μπενάκη 138, Αθήνα τηλ.: , κιν.:

οι ορεινοί όγκοι του λεκανοπεδίου μετά την Αττικής σήμερα: Μπορούν να γίνουν τα πράσινα τείχη για τη βελτίωση της ποιότητας ζωής των κατοίκων του;

οι ορεινοί όγκοι του λεκανοπεδίου μετά την Αττικής σήμερα: Μπορούν να γίνουν τα πράσινα τείχη για τη βελτίωση της ποιότητας ζωής των κατοίκων του; Οι ορεινοί όγκοι του λεκανοπεδίου της Αττικής σήμερα: Μπορούν να γίνουν τα πράσινα τείχη για τη βελτίωση της ποιότητας ζωής των κατοίκων του; Δρ Γεώργιος Μπαλούτσος Διατελέσας Τακτικός Ερευνητής του ΕΘΙΑΓΕ

Διαβάστε περισσότερα

Η περιβαλλοντική σημασία της Πάρνηθας για το Λεκανοπέδιο Αττικής και προτάσεις για τη συμβολή στην αποκατάσταση του ελατοδάσους της

Η περιβαλλοντική σημασία της Πάρνηθας για το Λεκανοπέδιο Αττικής και προτάσεις για τη συμβολή στην αποκατάσταση του ελατοδάσους της Η περιβαλλοντική σημασία της Πάρνηθας για το Λεκανοπέδιο Αττικής και προτάσεις για τη συμβολή στην αποκατάσταση του ελατοδάσους της Δρ Γεώργιος Μπαλούτσος, Διατελέσας Τακτικός Ερευνητής του ΕΘΙΑΓΕ Περιληπτική

Διαβάστε περισσότερα

ΥΛΗ Προστασία και Διαχείριση Περιβάλλοντος Ευριπίδου 18, Αθήνα 2103213695 www.forest.gr

ΥΛΗ Προστασία και Διαχείριση Περιβάλλοντος Ευριπίδου 18, Αθήνα 2103213695 www.forest.gr Τα Ελληνικά δάση και η Κλιματική Αλλαγή Το ιοξείδιο του άνθρακα Τα τελευταία χρόνια, που η Κλιματική αλλαγή έχει μπει στις συζητήσεις όλης της ανθρωπότητας, εμείς στην Ελλάδα κοιτάζουμε με αληθινή λύπη

Διαβάστε περισσότερα

Ε λ Νίνιο (El Niño) ονοµάζεται το θερµό βόρειο θαλάσσιο ρεύµα που εµφανίζεται στις ακτές του Περού και του Ισηµερινού, αντικαθιστώντας το ψυχρό νότιο ρεύµα Humboldt. Με κλιµατικούς όρους αποτελει µέρος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΟΥΝ ΡΑ (ΣΕΛ. 3) 2. ΠΟΣΟΙ ΤΥΠΟΙ ΤΟΥΝ ΡΑΣ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΚΑΙ 3. ΖΩΑ ΚΑΙ ΦΥΤΑ ΠΟΥ ΜΠΟΡΟΥΝ ΝΑ 4. ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ (ΣΕΛ.

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΟΥΝ ΡΑ (ΣΕΛ. 3) 2. ΠΟΣΟΙ ΤΥΠΟΙ ΤΟΥΝ ΡΑΣ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΚΑΙ 3. ΖΩΑ ΚΑΙ ΦΥΤΑ ΠΟΥ ΜΠΟΡΟΥΝ ΝΑ 4. ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ (ΣΕΛ. ΟΝΟΜΑ: ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΚΥΠΡΗ ΤΑΞΗ: Β 1 ΜΑΘΗΜΑ: ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ Θέµα: Τούνδρα 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΟΥΝ ΡΑ (ΣΕΛ. 3) 2. ΠΟΣΟΙ ΤΥΠΟΙ ΤΟΥΝ ΡΑΣ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΚΑΙ ΠΟΙΟΙ ΕΙΝΑΙ; (ΣΕΛ. 4-7) 3. ΖΩΑ ΚΑΙ ΦΥΤΑ ΠΟΥ ΜΠΟΡΟΥΝ

Διαβάστε περισσότερα

Για να περιγράψουμε την ατμοσφαιρική κατάσταση, χρησιμοποιούμε τις έννοιες: ΚΑΙΡΟΣ. και ΚΛΙΜΑ

Για να περιγράψουμε την ατμοσφαιρική κατάσταση, χρησιμοποιούμε τις έννοιες: ΚΑΙΡΟΣ. και ΚΛΙΜΑ Το κλίμα της Ευρώπης Το κλίμα της Ευρώπης Για να περιγράψουμε την ατμοσφαιρική κατάσταση, χρησιμοποιούμε τις έννοιες: ΚΑΙΡΟΣ και ΚΛΙΜΑ Καιρός: Οι ατμοσφαιρικές συνθήκες που επικρατούν σε μια περιοχή, σε

Διαβάστε περισσότερα

Δάση & Πυρκαγιές: αναζητείται ελπίδα

Δάση & Πυρκαγιές: αναζητείται ελπίδα Δάση & Πυρκαγιές: αναζητείται ελπίδα Ανθρωπογενείς επιδράσεις Κλιματική αλλαγή Μεταβολές πυρικών καθεστώτων Κώστας Δ. Καλαμποκίδης Καθηγητής Παν. Αιγαίου Περίγραμμα 1.0 Δασικά Οικοσυστήματα: επαναπροσδιορισμός

Διαβάστε περισσότερα

Αναδάσωση. Εισαγωγή. Το δάσος. Η φωτιά. Αναδάσωση: φυσική ή τεχνητή;

Αναδάσωση. Εισαγωγή. Το δάσος. Η φωτιά. Αναδάσωση: φυσική ή τεχνητή; Αναδάσωση. Αναδάσωση: φυσική ή τεχνητή; Εισαγωγή Το δάσος Τα δάση δεν αποτελούν απλώς ένα σύνολο δένδρων και θάµνων, αλλά πλούσια οικοσυστήµατα µε πολλά είδη φυτών και ζώων, που αλληλοσυνδέονται µε πολύπλοκες

Διαβάστε περισσότερα

Τα αντιδιαβρωτικά και αντιπληµµυρικά έργα στην αρχαία Ολυµπία. µετά την πυρκαγιά της 26ης Αυγούστου 2007:

Τα αντιδιαβρωτικά και αντιπληµµυρικά έργα στην αρχαία Ολυµπία. µετά την πυρκαγιά της 26ης Αυγούστου 2007: ΕΘΝΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ (ΕΘ.Ι.ΑΓ.Ε.) Ινστιτούτο Μεσογειακών ασικών Οικοσυστηµάτων & Τεχνολογίας ασικών Προϊόντων (Ι.Μ..Ο. & T..Π.) Τα αντιδιαβρωτικά και αντιπληµµυρικά έργα στην αρχαία Ολυµπία

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία του καθηγητού Χρήστου Σ. Ζερεφού, ακαδημαϊκού Συντονιστού της ΕΜΕΚΑ

Ομιλία του καθηγητού Χρήστου Σ. Ζερεφού, ακαδημαϊκού Συντονιστού της ΕΜΕΚΑ Ομιλία του καθηγητού Χρήστου Σ. Ζερεφού, ακαδημαϊκού Συντονιστού της ΕΜΕΚΑ Οι επιμέρους μελέτες ανέδειξαν τον πλούτο των φυσικών πόρων που διαθέτει η χώρα μας αλλά και τους κινδύνους που απειλούν το φυσικό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΣΥΣΧΕΤΙΣΗΣ ΜΕΤΑΞΥ ΚΛΙΜΑΤΙΚΩΝ ΔΕΙΚΤΩΝ ΜΑΚΡΑΣ ΚΛΙΜΑΚΑΣ ΚΑΙ ΜΕΤΕΩΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΞΗΡΑΣΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΣΥΣΧΕΤΙΣΗΣ ΜΕΤΑΞΥ ΚΛΙΜΑΤΙΚΩΝ ΔΕΙΚΤΩΝ ΜΑΚΡΑΣ ΚΛΙΜΑΚΑΣ ΚΑΙ ΜΕΤΕΩΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΞΗΡΑΣΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΤΟΜΕΑΣ ΥΔΑΤΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΣΥΣΧΕΤΙΣΗΣ ΜΕΤΑΞΥ ΚΛΙΜΑΤΙΚΩΝ ΔΕΙΚΤΩΝ ΜΑΚΡΑΣ ΚΛΙΜΑΚΑΣ ΚΑΙ ΜΕΤΕΩΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΞΗΡΑΣΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Εμμανουέλα Ιακωβίδου Επιβλέπων

Διαβάστε περισσότερα

Μπορεί η διαχείριση των εδαφικών πόρων να συμβάλλει στη μείωση των αερίων του θερμοκηπίου;

Μπορεί η διαχείριση των εδαφικών πόρων να συμβάλλει στη μείωση των αερίων του θερμοκηπίου; Μπορεί η διαχείριση των εδαφικών πόρων να συμβάλλει στη μείωση των αερίων του θερμοκηπίου; Δημ. Αλιφραγκής Καθηγητής Εργαστήριο Δασικής Εδαφολογίας ΑΠΘ Αύξηση του ρυθμού δέσμευσης του διοξειδίου του άνθρακα

Διαβάστε περισσότερα

Ένωση Εργοληπτών Δασοτεχνικών Έργων & Πρασίνου

Ένωση Εργοληπτών Δασοτεχνικών Έργων & Πρασίνου Ένωση Εργοληπτών Δασοτεχνικών Έργων & Πρασίνου Δ/ΝΣΗ:Ν.ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ 10 Τ.Κ.18900 ΤΗΛ:2104640271 FAX:2104644020 Αθήνα 08/02/2010 ΠΡΟΣ:1) την ΥΠΟΥΡΓΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ,ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗΣ ΑΛΛΑΓΗΣ Κ.Τ.Μπιρμπίλη

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση της παρούσας κατάστασης των περιοχών έρευνας από δασοκομική και οικοφυσιολογική άποψη

Αξιολόγηση της παρούσας κατάστασης των περιοχών έρευνας από δασοκομική και οικοφυσιολογική άποψη LIFE + AdaptFor Αξιολόγηση της παρούσας κατάστασης των περιοχών έρευνας από δασοκομική και οικοφυσιολογική άποψη Επίδραση της κλιματικής αλλαγής στα Δασικά οικοσυστήματα Καλλιόπη Ραδόγλου & Γαβριήλ Σπύρογλου

Διαβάστε περισσότερα

Η ΖΩΗ ΣΤΑ ΤΡΟΠΙΚΑ ΔΑΣΗ

Η ΖΩΗ ΣΤΑ ΤΡΟΠΙΚΑ ΔΑΣΗ Η ΖΩΗ ΣΤΑ ΤΡΟΠΙΚΑ ΔΑΣΗ Οι περιοχές των τροπικών δασών όπως βλέπεις και στον παραπάνω παγκόσμιο χάρτη, βρίσκονται στη Νότια Αμερική(γύρω από τον ισημερινό), στη Βόρεια Αμερική(ανάμεσα από τον Τροπικό του

Διαβάστε περισσότερα

9. Για την αντιµετώπιση της κατάστασης πρέπει να προωθηθεί άµεσα

9. Για την αντιµετώπιση της κατάστασης πρέπει να προωθηθεί άµεσα 1 Προς το Περιφερειακό Συµβούλιο Αττικής Συνοπτική έκθεση της κατάστασης του φυσικού περιβάλλοντος στην Πάρνηθα & Αττική και των µέτρων που πρέπει να ληφθούν (εν όψει της συζήτησης στο Π.Σ. για την Πάρνηθα)

Διαβάστε περισσότερα

Στην οικογένειά μου Ειρήνη, Αντώνη, Κυριάκο και Στράτο

Στην οικογένειά μου Ειρήνη, Αντώνη, Κυριάκο και Στράτο Στην οικογένειά μου Ειρήνη, Αντώνη, Κυριάκο και Στράτο πολλών ουν γεγονότων και μεγάλων κατακλυσμών εν τοις ενακισχιλίοις έτεσι τοσαύτα γαρ προς τον νυν απ εκείνου του χρόνου γέγονεν έτη το τη γης εν τούτοις

Διαβάστε περισσότερα

Οι επιδράσεις της κλιματικής αλλαγής στα ξηροθερμοόρια δασικών ειδών: Η Δασική πεύκη Πιερίων

Οι επιδράσεις της κλιματικής αλλαγής στα ξηροθερμοόρια δασικών ειδών: Η Δασική πεύκη Πιερίων Οι επιδράσεις της κλιματικής αλλαγής στα ξηροθερμοόρια δασικών ειδών: Η Δασική πεύκη Πιερίων Χ. Περλέρου, Γ. Σπύρογλου, Δ. Αβτζής και Σ. Διαμαντής ΕΛΓΟ-Ινστιτούτο Δασικών Ερευνών Σεμινάριο κατάρτησης δασολόγων,

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντικά Συστήματα

Περιβαλλοντικά Συστήματα Περιβαλλοντικά Συστήματα Ενότητα 9: Μεγαδιαπλάσεις Χερσαία Οικοσυστήματα (I) Χαραλαμπίδης Γεώργιος Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος και Μηχανικών Αντιρρύπανσης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΡΤΙΟΥ 2012 ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΑΣΟΠΟΝΙΑΣ

ΜΑΡΤΙΟΥ 2012 ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΑΣΟΠΟΝΙΑΣ 21 ΜΑΡΤΙΟΥ 2012 Κυριακή 18 Μαρτίου 2012, ώρα 11:00 ενδροφύτευση - Τριάδι Θέρµης ΣΥΝΔΙΟΡΓΑΝΩΤΕΣ: Τετάρτη 21 Μαρτίου 2012, ώρα 18:00 ΚΤΙΡΙΟ ΠΑΛΑΙΑΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ Α.Π.Θ - Αίθουσα Τελετών Σχολή ασολογίας

Διαβάστε περισσότερα

''Σεπτέμβριος 2015: οι ακραίες μέγιστες θερμοκρασίες στο 1ο δεκαήμερο και κλιματολογικά στοιχεία του μήνα''

''Σεπτέμβριος 2015: οι ακραίες μέγιστες θερμοκρασίες στο 1ο δεκαήμερο και κλιματολογικά στοιχεία του μήνα'' ''Σεπτέμβριος 2015: οι ακραίες μέγιστες θερμοκρασίες στο 1ο δεκαήμερο και κλιματολογικά στοιχεία του μήνα'' Ο Σεπτέμβριος ως μεταβατικός μήνας από το καλοκαίρι στο φθινόπωρο, ιδιαίτερα το πρώτο δεκαήμερο,

Διαβάστε περισσότερα

Δασικά εδάφη και υδρολογικός κύκλος

Δασικά εδάφη και υδρολογικός κύκλος Η μεταφορά του νερού από την ατμόσφαιρα στην επιφάνεια της γης, η κίνησή του πάνω σ αυτή και η επιστροφή του στην ατμόσφαιρα λέγεται υδρολογικός κύκλος. το νερό πέφτει στην επιφάνεια της γης με τα ατμοσφαιρικά

Διαβάστε περισσότερα

Ο Κρόνιος λόφος στην αρχαία Ολυμπία:

Ο Κρόνιος λόφος στην αρχαία Ολυμπία: Ο Κρόνιος λόφος στην αρχαία Ολυμπία: Πυρκαγιές και μεταβολές της δασικής βλάστησης και γεωμορφής του τα τελευταία 200 χρόνια Δρ Γεώργιος Μπαλούτσος, Διατελέσας Τακτικός Ερευνητής του ΕΘΙΑΓΕ Ολυμπία Βικάτου,

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΓΗΣ

ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΓΗΣ Κεφάλαιο 5 ο : Οικοσυστήµατα ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΓΗΣ Η µελέτη των αλληλεπιδράσεων µεταξύ των µορφών ζωής και του περιβάλλοντός τους είναι η επιστήµη της οικολογίας. Το οικολογικό σύστηµα των οργανισµών και

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΜΕΤΕΩΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΙ Υ ΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ ΣΤΑ ΑΣΙΚΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ

ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΜΕΤΕΩΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΙ Υ ΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ ΣΤΑ ΑΣΙΚΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΑΣΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ΑΘΗΝΩΝ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΜΕΤΕΩΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΙ Υ ΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ ΣΤΑ ΑΣΙΚΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ ρ. Κ. ΤΣΑΓΚΑΡΗ ΜΕΤΕΩΡΟΛΟΓΙΚΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑ ΣΤΑ ΑΣΙΚΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ Ο πολυλειτουργικός

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΚΑΤΑΤΑΞΗ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΚΑΤΑ KOPPEN Το κλίμα μιας γεωγραφικής περιοχής διαμορφώνεται κατά κύριο λόγο από τους 3 παρακάτω παράγοντες: 1) το

ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΚΑΤΑΤΑΞΗ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΚΑΤΑ KOPPEN Το κλίμα μιας γεωγραφικής περιοχής διαμορφώνεται κατά κύριο λόγο από τους 3 παρακάτω παράγοντες: 1) το ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΚΑΤΑΤΑΞΗ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΚΑΤΑ KOPPEN Το κλίμα μιας γεωγραφικής περιοχής διαμορφώνεται κατά κύριο λόγο από τους 3 παρακάτω παράγοντες: 1) το γεωγραφικό πλάτος 2) την αναλογία ξηράς/θάλασσας 3) το

Διαβάστε περισσότερα

Αειφορία και σύγχρονες τάσεις (αειφορικής) διαχείρισης των δασών

Αειφορία και σύγχρονες τάσεις (αειφορικής) διαχείρισης των δασών ΕΘΝΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ (ΕΘΙΑΓΕ) ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΑΣΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ Αειφορία και σύγχρονες τάσεις (αειφορικής) διαχείρισης των δασών ρ. Σ. Γκατζογιάννης, Τακτικός ερευνητής Ι Ε/ ΕΘΙΑΓΕ 1. Το σύστηµα αξιών

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΗΣ ΕΘΝΙΚΗΣ ΔΑΣΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΑ ΕΠΟΜΕΝΑ ΧΡΟΝΙΑ (2014-2020)

ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΗΣ ΕΘΝΙΚΗΣ ΔΑΣΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΑ ΕΠΟΜΕΝΑ ΧΡΟΝΙΑ (2014-2020) ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΚΑΙ ΕΘΝΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΤΑ ΔΑΣΙΚΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ (ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΣΤΙΣ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ) Το 2015 θεωρείται μια πολύ σημαντική χρονιά για τα δάση σε παγκόσμιο επίπεδο, καθώς τουλάχιστον τέσσερις

Διαβάστε περισσότερα

Τηλεπισκόπηση - Φωτοερμηνεία

Τηλεπισκόπηση - Φωτοερμηνεία ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Τηλεπισκόπηση - Φωτοερμηνεία Ενότητα 3: Φωτοερμηνεία. Κωνσταντίνος Περάκης Ιωάννης Φαρασλής Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας, Πολεοδομίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης Άδειες Χρήσης Το παρόν

Διαβάστε περισσότερα

Το αγροδασικό μέτρο στα πλαίσια της νέας ΚΑΠ και οι προοπτικές εφαρμογής του στην Ελλάδα

Το αγροδασικό μέτρο στα πλαίσια της νέας ΚΑΠ και οι προοπτικές εφαρμογής του στην Ελλάδα ΗΜΕΡΙΔΑ ΕΛΓΟ ΔΗΜΗΤΡΑ, ΓΕΩΤΕΕ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ, ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΓΡΟΔΑΣΙΚΟ ΔΙΚΤΥΟ Η Αγροδασοπονία στα Πλαίσια της Νέας ΚΑΠ 2014 2020 Αθήνα, 26 Φεβρουαρίου 2014 Το αγροδασικό μέτρο στα πλαίσια

Διαβάστε περισσότερα

Τα Ελληνικά δάση και η Κλιματική Αλλαγή

Τα Ελληνικά δάση και η Κλιματική Αλλαγή Τα Ελληνικά δάση και η Κλιματική Αλλαγή Ως κλιματική αλλαγή αναφέρεται η υπερθέρμανση του πλανήτη που προκαλείται από την άνοδο του ποσού των αερίων του θερμοκηπίου στην ατμόσφαιρα. Το διοξείδιο του άνθρακα

Διαβάστε περισσότερα

Πλαίσιο Δράσεων και Μέτρων Προσαρμογής της διαχείρισης των δασών στην κλιματική αλλαγή

Πλαίσιο Δράσεων και Μέτρων Προσαρμογής της διαχείρισης των δασών στην κλιματική αλλαγή Πλαίσιο Δράσεων και Μέτρων Προσαρμογής της διαχείρισης των δασών στην κλιματική αλλαγή Βασιλική Χρυσοπολίτου και Πέτρος Κακούρος, ΕΚΒΥ Το κλίμα και τα δάση στο μέλλον Υπάρχουν αβεβαιότητες σχετικά με:

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 16 ΤΑ ΒΟΥΝΑ ΚΑΙ ΟΙ ΠΕΔΙΑΔΕΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ

ΜΑΘΗΜΑ 16 ΤΑ ΒΟΥΝΑ ΚΑΙ ΟΙ ΠΕΔΙΑΔΕΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΜΑΘΗΜΑ 16 ΤΑ ΒΟΥΝΑ ΚΑΙ ΟΙ ΠΕΔΙΑΔΕΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ Η Ευρώπη είναι ήπειρος κυρίως πεδινή, χωρίς έντονο ανάγλυφο. Τα 2/3 της ηπείρου είναι πεδινές εκτάσεις. Έχει το χαμηλότερο μέσο υψόμετρο από την επιφάνεια

Διαβάστε περισσότερα

Πως επηρεάζεται το μικρόκλιμα μιας περιοχής από την τοπογραφία (πειραματική έρευνα) Ομάδα Μαθητών: Συντονιστής καθηγητής: Λύκειο Αγίου Αντωνίου

Πως επηρεάζεται το μικρόκλιμα μιας περιοχής από την τοπογραφία (πειραματική έρευνα) Ομάδα Μαθητών: Συντονιστής καθηγητής: Λύκειο Αγίου Αντωνίου 1 Πως επηρεάζεται το μικρόκλιμα μιας περιοχής από την τοπογραφία (πειραματική έρευνα) Ομάδα Μαθητών: Ζαντής Γιώργος, Παρεκκλησίτης Ορέστης, Ιωάννου Γιώργος Συντονιστής καθηγητής: Νικόλας Νικολάου Λύκειο

Διαβάστε περισσότερα

Τα φυτά χρειάζονται κατάλληλο περιβάλλον για να φυτρώσουν και να μεγαλώσουν. Οι φυτεύσεις στο οικοσύστημα της Πάρνηθας αποτελούν μια ιδιαίτερη

Τα φυτά χρειάζονται κατάλληλο περιβάλλον για να φυτρώσουν και να μεγαλώσουν. Οι φυτεύσεις στο οικοσύστημα της Πάρνηθας αποτελούν μια ιδιαίτερη Οδηγός φυτεύσεων Η Πάρνηθα καταλαμβάνει μια μεγάλη έκταση στη γεωγραφική περιοχή της Αττικής και μαζί με τα όρη Πεντέλη, Υμηττός και Αιγάλεω-Ποικίλο περικλείει την πρωτεύουσα και τα προάστια αυτής. Το

Διαβάστε περισσότερα

Θ Δημοτικό Σχολείο Πάφου. «Κουπάτειο» Τάξη : Δ

Θ Δημοτικό Σχολείο Πάφου. «Κουπάτειο» Τάξη : Δ Θ Δημοτικό Σχολείο Πάφου «Κουπάτειο» Τάξη : Δ Σχολική χρονιά 2013-2014 αγρινό: Είναι το μεγαλύτερο χερσαίο θηλαστικό και ενδημικό είδος στην Κύπρο. Χαρακτηρίζεται ως ο σημαντικότερος εκπρόσωπος της πανίδας

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ ΑΕΡΑ ΚΑΙ ΕΔΑΦΟΥΣ ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου 3. ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ ΑΕΡΑ ΚΑΙ ΕΔΑΦΟΥΣ

Διαβάστε περισσότερα

Τρίκαλα, 27/12/2011. Συνεντεύξεις. «Μεγαλύτερες σε διάρκεια ξηρασίες»

Τρίκαλα, 27/12/2011. Συνεντεύξεις. «Μεγαλύτερες σε διάρκεια ξηρασίες» Τρίκαλα, 27/12/2011 Συνεντεύξεις «Μεγαλύτερες σε διάρκεια ξηρασίες» Τι επισημαίνει στην ΕΡΕΥΝΑ για την περιοχή μας ο κ. Σοφοκλής Ε. Δρίτσας, ερευνητής στο Εργαστήριο Δημογραφικών και Κοινωνικών Αναλύσεων

Διαβάστε περισσότερα

Μέτρα εξοικονόμησης νερού από τις βροχές στα βουνά της χώρας μας: Μια πρώτη γραμμή άμυνας κατά των επιπτώσεων της αλλαγής του κλίματος

Μέτρα εξοικονόμησης νερού από τις βροχές στα βουνά της χώρας μας: Μια πρώτη γραμμή άμυνας κατά των επιπτώσεων της αλλαγής του κλίματος Μέτρα εξοικονόμησης νερού από τις βροχές στα βουνά της χώρας μας: Μια πρώτη γραμμή άμυνας κατά των επιπτώσεων της αλλαγής του κλίματος Δρ Γεώργιος Μπαλούτσος, Διατελέσας Τακτικός Ερευνητής του ΕΘΙΑΓΕ Το

Διαβάστε περισσότερα

ΔΟΡΥΦΟΡΙΚΗ ΤΗΛΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ Ενότητα 11a: Εφαρμογές τηλεπισκόπησης ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΗΣ ΤΗΛΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗΣ. Δρ. Ν. Χρυσουλάκης Ίδρυμα Τεχνολογίας και Έρευνας

ΔΟΡΥΦΟΡΙΚΗ ΤΗΛΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ Ενότητα 11a: Εφαρμογές τηλεπισκόπησης ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΗΣ ΤΗΛΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗΣ. Δρ. Ν. Χρυσουλάκης Ίδρυμα Τεχνολογίας και Έρευνας ΔΟΡΥΦΟΡΙΚΗ ΤΗΛΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ Ενότητα 11a: Εφαρμογές τηλεπισκόπησης ΓΕΩΔΕΣΙΑ Δρ. Ν. Χρυσουλάκης Ίδρυμα Τεχνολογίας και Έρευνας Ινστιτούτο Υπολογιστικών Μαθηματικών ΜΕΛΕΤΗ ΤΟΥ ΠΕΔΙΟΥ ΒΑΡΥΤΗΤΑΣ Παγοκάλυψη El-Nino

Διαβάστε περισσότερα

2. Τι ονομάζομε μετεωρολογικά φαινόμενα, μετεωρολογικά στοιχεία, κλιματολογικά στοιχεία αναφέρατε παραδείγματα.

2. Τι ονομάζομε μετεωρολογικά φαινόμενα, μετεωρολογικά στοιχεία, κλιματολογικά στοιχεία αναφέρατε παραδείγματα. ΘΕΜΑΤΑ ΜΕΤΕΩΡΟΛΟΓΙΑΣ-ΚΛΙΜΑΤΟΛΟΓΙΑΣ 1. Διευκρινίστε τις έννοιες «καιρός» και «κλίμα» 2. Τι ονομάζομε μετεωρολογικά φαινόμενα, μετεωρολογικά στοιχεία, κλιματολογικά στοιχεία αναφέρατε παραδείγματα. 3. Ποιοι

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία στο μάθημα «Οικολογία για μηχανικούς» Θέμα: «Το φαινόμενο του θερμοκηπίου»

Εργασία στο μάθημα «Οικολογία για μηχανικούς» Θέμα: «Το φαινόμενο του θερμοκηπίου» Εργασία στο μάθημα «Οικολογία για μηχανικούς» Θέμα: «Το φαινόμενο του θερμοκηπίου» Επιβλέπουσα καθηγήτρια: κ.τρισεύγενη Γιαννακοπούλου Ονοματεπώνυμο: Πάσχος Απόστολος Α.Μ.: 7515 Εξάμηνο: 1 ο Το φαινόμενο

Διαβάστε περισσότερα

Φαινόµενο του Θερµοκηπίου

Φαινόµενο του Θερµοκηπίου Φαινόµενο του Θερµοκηπίου Αλεξάνδρου Αλέξανδρος, Κυριάκου Λίντα, Παυλίδης Ονήσιλος, Χαραλάµπους Εύη, Χρίστου ρόσος Φαινόµενο του θερµοκηπίου Ανακαλύφθηκε το 1824 από τον Γάλλο µαθηµατικό Fourier J. (1768)

Διαβάστε περισσότερα

«ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΔΑΣΙΚΩΝ ΠΥΡΚΑΓΙΩΝ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΣΥΓΧΡΟΝΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ: Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΗΣ ΠΥΡΚΑΓΙΑΣ ΤΗΣ 28 ΗΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2007 ΣΤΟ ΟΡΟΣ ΠΑΡΝΗΘΑ»

«ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΔΑΣΙΚΩΝ ΠΥΡΚΑΓΙΩΝ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΣΥΓΧΡΟΝΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ: Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΗΣ ΠΥΡΚΑΓΙΑΣ ΤΗΣ 28 ΗΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2007 ΣΤΟ ΟΡΟΣ ΠΑΡΝΗΘΑ» «ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΔΑΣΙΚΩΝ ΠΥΡΚΑΓΙΩΝ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΣΥΓΧΡΟΝΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ: Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΗΣ ΠΥΡΚΑΓΙΑΣ ΤΗΣ 28 ΗΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2007 ΣΤΟ ΟΡΟΣ ΠΑΡΝΗΘΑ» Μελέτη περίπτωσης: Οι πυρκαγιές στο όρος Πάρνηθα Οι δασικές πυρκαγιές

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Εργασιών. «Αποκατάσταση Δασικού Οικοσυστήματος & Τοπίου μετά από Φυσικές Καταστροφές ή άλλες Επεμβάσεις Επίδειξη Καλών Πρακτικών»

Πρόγραμμα Εργασιών. «Αποκατάσταση Δασικού Οικοσυστήματος & Τοπίου μετά από Φυσικές Καταστροφές ή άλλες Επεμβάσεις Επίδειξη Καλών Πρακτικών» Πρόγραμμα Εργασιών «Αποκατάσταση Δασικού Οικοσυστήματος & Τοπίου μετά από Φυσικές Καταστροφές ή άλλες Επεμβάσεις Επίδειξη Καλών Πρακτικών» Αθήνα 14 Οκτωβρίου 2013, Ξενοδοχείο Divani Caravel 8:30-9:00 Εγγραφές

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ. Ο Πρόεδρος του Φορέα. Λ. Καμπάνης

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ. Ο Πρόεδρος του Φορέα. Λ. Καμπάνης ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ Ο Ελληνικός Οργανισμός Ανάπτυξης Κοινωφελών Έργων, φορέας υλοποίησης του έργου της αναδάσωσης καμένης δασικής έκτασης Αγ.Μαρίνας Ν. Μάκρης του Πεντελικού όρους, σας προσκαλεί να συμμετάσχετε

Διαβάστε περισσότερα

Συμπίεση Αστικών Εδαφών Αιτίες-Επιπτώσεις-Έλεγχος

Συμπίεση Αστικών Εδαφών Αιτίες-Επιπτώσεις-Έλεγχος Συμπίεση Αστικών Εδαφών Αιτίες-Επιπτώσεις-Έλεγχος ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ ΜΑΤΖΙΡΗΣ Δρ. Δασολόγος Περιβαλλοντολόγος Προϊστάμενος Τμήματος Συντήρησης Κήπων Δήμου Θεσσαλονίκης Το έδαφος είναι το δημιούργημα της ζωής και

Διαβάστε περισσότερα

Μεταπτυχιακή Εργασία

Μεταπτυχιακή Εργασία ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΒΑΣΗΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ ΠΛΗΜΜΥΡΙΚΩΝ ΓΕΓΟΝΟΤΩΝ Μεταπτυχιακή Εργασία Ιωάννης Φλώρος, Τοπογράφος Μηχανικός ΕΜΠ Επιβλέπων : Ν. Μαµάσης, Λέκτορας ΕΜΠ Αθήνα, Μάρτιος 2009 Σκοπός Εργασίας

Διαβάστε περισσότερα

ΙΖΗΜΑΤΑ -ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΣ ΕΤΗΣΙΑ ΒΡΟΧΟΠΤΩΣΗ ΓΕΩΛΟΓΙΑ ΑΝΕΜΟΣ ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΑ

ΙΖΗΜΑΤΑ -ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΣ ΕΤΗΣΙΑ ΒΡΟΧΟΠΤΩΣΗ ΓΕΩΛΟΓΙΑ ΑΝΕΜΟΣ ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΑ ΙΖΗΜΑΤΑ - ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΣ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΣ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΙΖΗΜΑΤΩΝ ΚΥΚΛΟΣ ΝΕΡΟΥ Αρχικός µηχανισµός: ιάβρωση των Πετρωµάτων ανάντη των φραγµάτων. Ορισµός ιάβρωσης ιάβρωση = Η αποκόλληση και µετακίνηση σωµατιδίων πετρώµατος

Διαβάστε περισσότερα

Προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή μέσω του σχεδιασμού διαχείρισης υδάτων στην Κύπρο 4/9/2014

Προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή μέσω του σχεδιασμού διαχείρισης υδάτων στην Κύπρο 4/9/2014 Προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή μέσω του σχεδιασμού διαχείρισης υδάτων στην Κύπρο 4/9/2014 1. Υφιστάμενη Κατάσταση Οι υδάτινοι πόροι συνδέονται άμεσα με το κλίμα καθώς ο υδρολογικός κύκλος εξαρτάται σημαντικά

Διαβάστε περισσότερα

Το κλίµα της Ανατολικής Μεσογείου και της Ελλάδος: παρελθόν, παρόν και µέλλον

Το κλίµα της Ανατολικής Μεσογείου και της Ελλάδος: παρελθόν, παρόν και µέλλον Περιεχόµενα Κεφάλαιο 1 Το κλίµα της Ανατολικής Μεσογείου και της Ελλάδος: παρελθόν, παρόν και µέλλον 1.1 Εισαγωγή 1 1.2 Παλαιοκλιµατικές µεταβολές 3 1.3 Κλιµατικές µεταβολές κατά την εποχή του Ολοκαίνου

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑΝΟΩΝΤΑΣ ΤΟ ΖΗΤΗΜΑ ΤΩΝ ΑΛΛΑΓΩΝ ΧΡΗΣΕΩΝ ΓΗΣ. Κωνσταντίνος Λιαρίκος. Κωνσταντίνος Λιαρίκος, Κατανοώντας το ζήτημα των αλλαγών χρήσεων γης

ΚΑΤΑΝΟΩΝΤΑΣ ΤΟ ΖΗΤΗΜΑ ΤΩΝ ΑΛΛΑΓΩΝ ΧΡΗΣΕΩΝ ΓΗΣ. Κωνσταντίνος Λιαρίκος. Κωνσταντίνος Λιαρίκος, Κατανοώντας το ζήτημα των αλλαγών χρήσεων γης ΚΑΤΑΝΟΩΝΤΑΣ ΤΟ ΖΗΤΗΜΑ ΤΩΝ ΑΛΛΑΓΩΝ ΧΡΗΣΕΩΝ ΓΗΣ Κωνσταντίνος Λιαρίκος Δείκτης ζωντανού πλανήτη Οικολογική αστοχία Δείκτης ζωντανού πλανήτη Αειφορία Πλανητικά όρια Το αποτύπωμα στις χρήσεις γης Αλλαγές στις

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΕΔΑΦΟΚΛΙΜΑΤΙΚΩΝ ΣΥΝΘΗΚΩΝ ΣΤΗΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΗΣ ΑΜΠΕΛΟΥ

ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΕΔΑΦΟΚΛΙΜΑΤΙΚΩΝ ΣΥΝΘΗΚΩΝ ΣΤΗΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΗΣ ΑΜΠΕΛΟΥ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΕΔΑΦΟΚΛΙΜΑΤΙΚΩΝ ΣΥΝΘΗΚΩΝ ΣΤΗΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΗΣ ΑΜΠΕΛΟΥ ΕΔΑΦΟΣ Φυσικές ιδιότητες Δομή και σύσταση Χρώμα Βάθος Διαπερατότητα Διαθέσιμη υγρασία Θερμοκρασία Χημικές ιδιότητες ph Αλατότητα Γονιμότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΔΑΣΙΚΩΝ

ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΔΑΣΙΚΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΔΑΣΙΚΩΝ ΕΔΑΦΩΝ Οργανική ουσία Αποτελείται από πολύπλοκες ενώσεις οι οποίες παράγονται από τα υπολείμματα των φυτικών και ζωικών οργανισμών, με την επίδραση βιολογικών, χημικών

Διαβάστε περισσότερα

Μελισσοκομικά Φυτά Eucalyptus torquata Ευκάλυπτος ο κολλαρωτός Γιαννάκης Βαρνάβα

Μελισσοκομικά Φυτά Eucalyptus torquata Ευκάλυπτος ο κολλαρωτός Γιαννάκης Βαρνάβα Μελισσοκόμος Μελισσοκομικά Φυτά Eucalyptus torquata Ευκάλυπτος ο κολλαρωτός Γιαννάκης Βαρνάβα Ο Ευκάλυπτος ο torquata όπως όλοι σχεδόν οι ευκάλυπτοι κατάγεται και αυτός από την μακρινή Αυστραλία, και συγκεκριμένα

Διαβάστε περισσότερα

Σκοπός «η θέσπιση πλαισίου για την προστασία των επιφανειακών και των υπόγειων υδάτων».

Σκοπός «η θέσπιση πλαισίου για την προστασία των επιφανειακών και των υπόγειων υδάτων». ΗΜΕΡΙΔΑ ΜΕ ΘΕΜΑ: «Κλιματική Αλλαγή, επιπτώσεις στο περιβάλλον και την υγεία. Ενσωμάτωση Γνώσης και Εφαρμογή πολιτικών προσαρμογής στην τοπική αυτοδιοίκηση» Δρ. Ιωάννης Ματιάτος Υδρογεωλόγος, Επιστημονικός

Διαβάστε περισσότερα

a. Οι βαθιές θάλασσες της Ευρώπης δημιουργήθηκαν όταν έλιωσαν οι παγετώνες. β. Η Νορβηγική Θάλασσα βρέχει τις βορειοανατολικές ακτές

a. Οι βαθιές θάλασσες της Ευρώπης δημιουργήθηκαν όταν έλιωσαν οι παγετώνες. β. Η Νορβηγική Θάλασσα βρέχει τις βορειοανατολικές ακτές EΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Επαναληπτικό διαγώνισμα στα μαθήματα 12-18 1. Χαρακτήρισε τις παρακάτω προτάσεις με το γράμμα (Σ), αν είναι σωστές, και a. Οι βαθιές θάλασσες της Ευρώπης δημιουργήθηκαν όταν έλιωσαν

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΟΣ ΑΡΑΡΑΤ. «Και εκάθισεν η κιβωτός την δεκάτην εβδόμην του εβδόμου μηνός επί των ορέων Αραράτ.» Γένεσις 8.4

ΟΡΟΣ ΑΡΑΡΑΤ. «Και εκάθισεν η κιβωτός την δεκάτην εβδόμην του εβδόμου μηνός επί των ορέων Αραράτ.» Γένεσις 8.4 Περιβάλλον και Ανάπτυξη 2 η Κατεύθυνση Σπουδών Περιβάλλον και Ανάπτυξη των Ορεινών Περιοχών ΟΡΟΣ ΑΡΑΡΑΤ «Και εκάθισεν η κιβωτός την δεκάτην εβδόμην του εβδόμου μηνός επί των ορέων Αραράτ.» Γένεσις 8.4

Διαβάστε περισσότερα

Πέτρος Κακούρος και Αντώνης Αποστολάκης

Πέτρος Κακούρος και Αντώνης Αποστολάκης Εγκατάσταση και αποτελέσματα παρακολούθησης της φυσικής και τεχνητής αποκατάστασης των δασών μαύρης πεύκης στον Πάρνωνα, προοπτικές έρευνας και τεκμηρίωσης Πέτρος Κακούρος και Αντώνης Αποστολάκης Ο σχεδιασμός

Διαβάστε περισσότερα

Στο Πίνοβο με την υπέροχη κορυφογραμμή του

Στο Πίνοβο με την υπέροχη κορυφογραμμή του Στο Πίνοβο με την υπέροχη κορυφογραμμή του Το όρος Πίνοβο είναι ένα σχετικά άγνωστο βουνό. Ο ορεινός του όγκος απλώνεται στα βορειοδυτικά του νομού Πέλλας, ανάμεσα στα όρη Βόρας (Καϊμακτσαλάν) και Τζένα.

Διαβάστε περισσότερα

Εξάτμιση και Διαπνοή

Εξάτμιση και Διαπνοή Εξάτμιση και Διαπνοή Εξάτμιση, Διαπνοή Πραγματική και δυνητική εξατμισοδιαπνοή Μέθοδοι εκτίμησης της εξάτμισης από υδάτινες επιφάνειες Μέθοδοι εκτίμησης της δυνητικής και πραγματικής εξατμισοδιαπνοής (ΕΤ)

Διαβάστε περισσότερα

4o Ετήσιο Συνέδριο Αγροτεχνολογίας «Η Ελληνική Γεωργία με το Βλέμμα στο Μέλλον» Μαρία Σπανού Αντιπρόεδρος Διευθύνουσα Σύμβουλος ΣΠΑΝΟΣ Α.Β.Ε.Ε.Τ.

4o Ετήσιο Συνέδριο Αγροτεχνολογίας «Η Ελληνική Γεωργία με το Βλέμμα στο Μέλλον» Μαρία Σπανού Αντιπρόεδρος Διευθύνουσα Σύμβουλος ΣΠΑΝΟΣ Α.Β.Ε.Ε.Τ. 4o Ετήσιο Συνέδριο Αγροτεχνολογίας «Η Ελληνική Γεωργία με το Βλέμμα στο Μέλλον» Μαρία Σπανού Αντιπρόεδρος Διευθύνουσα Σύμβουλος ΣΠΑΝΟΣ Α.Β.Ε.Ε.Τ. Περιεχόμενα 1. Τι είναι η κλιματική αλλαγή 2. Παράγοντες

Διαβάστε περισσότερα

Ανακοίνωση για υπηρεσίες οικοφυσιολόγου

Ανακοίνωση για υπηρεσίες οικοφυσιολόγου Ανακοίνωση για υπηρεσίες οικοφυσιολόγου Στο πλαίσιο του έργου «Προσαρμογή της διαχείρισης των δασών στην κλιματική αλλαγή στην Ελλάδα» το οποίο χρηματοδοτείται από το πρόγραμμα LIFE Περιβαλλοντική Πολιτική

Διαβάστε περισσότερα

Ως δάσος χαρακτηρίζεται ένα πολύπλοκο οικοσύστημα με φυτά και ζώα που χαρακτηρίζεται από τη μεγάλη πυκνότητα δέντρων.

Ως δάσος χαρακτηρίζεται ένα πολύπλοκο οικοσύστημα με φυτά και ζώα που χαρακτηρίζεται από τη μεγάλη πυκνότητα δέντρων. Ως δάσος χαρακτηρίζεται ένα πολύπλοκο οικοσύστημα με φυτά και ζώα που χαρακτηρίζεται από τη μεγάλη πυκνότητα δέντρων. Τα δάση καλύπτουν το 9,4% της επιφάνειας της Γης (το 30% της ξηράς), αν και παλαιότερα

Διαβάστε περισσότερα

Η παγκόσμια έρευνα και τα αποτελέσματά της για την Κλιματική Αλλαγή

Η παγκόσμια έρευνα και τα αποτελέσματά της για την Κλιματική Αλλαγή Η παγκόσμια έρευνα και τα αποτελέσματά της για την Κλιματική Αλλαγή Αλκιβιάδης Μπάης Καθηγητής Εργαστήριο Φυσικής της Ατμόσφαιρας Τμήμα Φυσικής - Α.Π.Θ. Πρόσφατη εξέλιξη της παγκόσμιας μέσης θερμοκρασίας

Διαβάστε περισσότερα

Τ Α ΣΤ Σ Ι Τ Κ Ι Ο Π ΕΡ Ε Ι Ρ Β Ι ΑΛΛ Λ Ο Λ Ν

Τ Α ΣΤ Σ Ι Τ Κ Ι Ο Π ΕΡ Ε Ι Ρ Β Ι ΑΛΛ Λ Ο Λ Ν ΤΟ ΑΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Ο χώρος µπορεί να διακριθεί σε 2 κατηγορίες το δοµηµένοαστικόχώρο και το µη αστικό, µη δοµηµένο ύπαιθρο αγροτικό ή δασικό χώρο. Αστικός χώρος = ήλιος, αέρας, το νερό, η πανίδα, η χλωρίδα,

Διαβάστε περισσότερα

Μεταπυρική Διαχείριση Δασών Ψυχρόβιων Κωνοφόρων

Μεταπυρική Διαχείριση Δασών Ψυχρόβιων Κωνοφόρων Μεταπυρική Διαχείριση Δασών Ψυχρόβιων Κωνοφόρων Μ. Αριανούτσου, Δρ. Καζάνης Δημήτρης Τομέας Οικολογίας - Ταξινομικής Τομέας Οικολογίας -Τμήμα Βιολογίας Τμήμα Βιολογίας Πανεπιστημίου Αθηνών Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

Κλιματική αλλαγή και αύξηση της ελάτης

Κλιματική αλλαγή και αύξηση της ελάτης ΤΕΙ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ & ΤΕΧΝ. ΤΡΟΦΙΜΩΝ KAI ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΜΗΜΑ ΔΑΣΟΠΟΝΙΑΣ & ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΦΥΣΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Τ.Ε.Ι. ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Επιστημονική ανακοίνωση Κλιματική αλλαγή και αύξηση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΟΛΙΚΗ ΡΑΣΗ. Πηγή: Natural Resources Canada - Terrain Sciences Division - Canadian Landscapes.

ΑΙΟΛΙΚΗ ΡΑΣΗ. Πηγή: Natural Resources Canada - Terrain Sciences Division - Canadian Landscapes. ΑΙΟΛΙΚΗ ΡΑΣΗ Πηγή: Natural Resources Canada - Terrain Sciences Division - Canadian Landscapes. ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 Αιολική δράση Ο άνεµος, όπως το νερό και ο πάγος, είναι ένας παράγοντας που επιδρά

Διαβάστε περισσότερα

Προσαρμογή της Διαχείρισης των Δασών στην Κλιματική Αλλαγή στην Ελλάδα: Δασαρχείο Καλαμπάκας

Προσαρμογή της Διαχείρισης των Δασών στην Κλιματική Αλλαγή στην Ελλάδα: Δασαρχείο Καλαμπάκας Προσαρμογή της Διαχείρισης των Δασών στην Κλιματική Αλλαγή στην Ελλάδα: Δασαρχείο Καλαμπάκας Ομάδα έργου: Παναγιώτης Πουλιανίδης, Αναστασία Κάκια, Φωτεινή Πελεκάνη Σεμινάριο Κατάρτισης Δασικών Υπηρεσιών

Διαβάστε περισσότερα

ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΑ ΑΠΟΒΛΗΜΑΤΑ

ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΑ ΑΠΟΒΛΗΜΑΤΑ 8.ΥΔΑΤΩΔΗ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΑ ΑΠΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα: Μετεωρολογία-Κλιματολογία. Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου 1 ΥΔΑΤΩΔΗ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

Το Έργο LIFE+ AdaptFor

Το Έργο LIFE+ AdaptFor Προσαρμογή της Διαχείρισης των Δασών στην Κλιματική Αλλαγή στην Ελλάδα: Το Έργο LIFE+ AdaptFor Βασιλική Χρυσοπολίτου, ΕΚΒΥ 189 Νοεμβρίου 2014, ΕΚΒΥ, Θεσσαλονίκη Το Έργο LIFE+ AdaptFor πώς μπορούμε να προσαρμόσουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΩΝ ΜΕΤΕΩΡΩΝ

ΤΑ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΩΝ ΜΕΤΕΩΡΩΝ ΤΑ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΩΝ ΜΕΤΕΩΡΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Για να γνωρίσει κάποιος τα Μετέωρα και να βιώσει τη μαγεία του πέτρινου δάσους, ο καλύτερος και μοναδικός τρόπος είναι να πεζοπορήσει ανάμεσα στους Μετεωρίτικους πύργους

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΑΠΟ ΜΕΤΑΛΛΕΥΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΑΠΟ ΜΕΤΑΛΛΕΥΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΑΠΟ ΜΕΤΑΛΛΕΥΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ Θ. Δ. Ζάγκα Καθηγητή ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Σχολή Δασολογίας και Φυσικού Περιβάλλοντος Τομέας Δασικής Παραγωγής-Προστασίας Δασών-

Διαβάστε περισσότερα

Η ομιχλοβροχή στα βουνά της χώρας μας: Μία κρυφή και παραμελημένη κατηγορία νερού με μεγάλη υδρολογική, οικολογική και περιβαλλοντική σημασία

Η ομιχλοβροχή στα βουνά της χώρας μας: Μία κρυφή και παραμελημένη κατηγορία νερού με μεγάλη υδρολογική, οικολογική και περιβαλλοντική σημασία Η ομιχλοβροχή στα βουνά της χώρας μας: Μία κρυφή και παραμελημένη κατηγορία νερού με μεγάλη υδρολογική, οικολογική και περιβαλλοντική σημασία Δρ Γεώργιος Μπαλούτσος, Διατελέσας Τακτικός Ερευνητής του ΕΘΙΑΓΕ

Διαβάστε περισσότερα

Παγκόσμια Ημέρα Δράσης ενάντια στην Κλιματική Αλλαγή

Παγκόσμια Ημέρα Δράσης ενάντια στην Κλιματική Αλλαγή Παγκόσμια Ημέρα Δράσης ενάντια στην Κλιματική Αλλαγή 6/12/2008. Γράφει ο Δημήτρης Αλεξόπουλος Η 6η Δεκεμβρίου έχει οριστεί φέτος ως Παγκόσμια Ημέρα Δράσης ενάντια στην Κλιματική Αλλαγή. Η ημέρα συμπίπτει

Διαβάστε περισσότερα

Όταν τα υδροσταγονίδια ή παγοκρύσταλλοι ενός νέφους, ενώνονται μεταξύ τους ή μεγαλώνουν, τότε σχηματίζουν μεγαλύτερες υδροσταγόνες με βάρος που

Όταν τα υδροσταγονίδια ή παγοκρύσταλλοι ενός νέφους, ενώνονται μεταξύ τους ή μεγαλώνουν, τότε σχηματίζουν μεγαλύτερες υδροσταγόνες με βάρος που 5 Νέφη - Υετός 6.3 Βροχή Όταν τα υδροσταγονίδια ή παγοκρύσταλλοι ενός νέφους, ενώνονται μεταξύ τους ή μεγαλώνουν, τότε σχηματίζουν μεγαλύτερες υδροσταγόνες με βάρος που ξεπερνά την άνωση, με αποτέλεσμα

Διαβάστε περισσότερα

AdaptFor Προσαρμογή της διαχείρισης των δασών στην κλιματική αλλαγή στην Ελλάδα

AdaptFor Προσαρμογή της διαχείρισης των δασών στην κλιματική αλλαγή στην Ελλάδα LIFE+ Περιβαλλοντική Πολιτική και Διακυβέρνηση 2008 AdaptFor Προσαρμογή της διαχείρισης των δασών στην κλιματική αλλαγή στην Ελλάδα Βασιλική Χρυσοπολίτου Δήμητρα Κεμιτζόγλου 13.12.2010, Αθήνα Δήμητρα Κεμιτζόγλου

Διαβάστε περισσότερα

Κλιματικές αλλαγές σε σχέση με την οικονομία και την εναλλακτική μορφή ενέργειας. Μπασδαγιάννης Σωτήριος - Πετροκόκκινος Αλέξανδρος

Κλιματικές αλλαγές σε σχέση με την οικονομία και την εναλλακτική μορφή ενέργειας. Μπασδαγιάννης Σωτήριος - Πετροκόκκινος Αλέξανδρος Κλιματικές αλλαγές σε σχέση με την οικονομία και την εναλλακτική μορφή ενέργειας Μπασδαγιάννης Σωτήριος - Πετροκόκκινος Αλέξανδρος Ιούνιος 2014 Αρχή της οικολογίας ως σκέψη Πρώτος οικολόγος Αριστοτέλης

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπα οικολογικής διαφοροποίησης των μυρμηγκιών (Υμενόπτερα: Formicidae) σε κερματισμένα ορεινά ενδιαιτήματα.

Πρότυπα οικολογικής διαφοροποίησης των μυρμηγκιών (Υμενόπτερα: Formicidae) σε κερματισμένα ορεινά ενδιαιτήματα. Πρότυπα οικολογικής διαφοροποίησης των μυρμηγκιών (Υμενόπτερα: Formicidae) σε κερματισμένα ορεινά ενδιαιτήματα. Γεωργιάδης Χρήστος Λεγάκις Αναστάσιος Τομέας Ζωολογίας Θαλάσσιας Βιολογίας Τμήμα Βιολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΝΕΟ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΠΡΟΦΙΛ ΚΑΙ ΟΙ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΣΧΟΛΗΣ. ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΚΑΙ ΓΕΩΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. Μάριος Τσέζος, Καθηγητής Ε.Μ.Π.

ΤΟ ΝΕΟ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΠΡΟΦΙΛ ΚΑΙ ΟΙ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΣΧΟΛΗΣ. ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΚΑΙ ΓΕΩΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. Μάριος Τσέζος, Καθηγητής Ε.Μ.Π. ΤΟ ΝΕΟ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΠΡΟΦΙΛ ΚΑΙ ΟΙ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΣΧΟΛΗΣ. ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΚΑΙ ΓΕΩΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. Μάριος Τσέζος, Καθηγητής Ε.Μ.Π. Περιβαλλοντική Μηχανική και Γεωπεριβάλλον Αν αναρωτηθεί κανείς

Διαβάστε περισσότερα

Η ΟΡΕΙΝΗ ΧΕΡΣΟΝΗΣΟΣ ΚΑΜΤΣΑΤΚΑ

Η ΟΡΕΙΝΗ ΧΕΡΣΟΝΗΣΟΣ ΚΑΜΤΣΑΤΚΑ Η ΟΡΕΙΝΗ ΧΕΡΣΟΝΗΣΟΣ ΚΑΜΤΣΑΤΚΑ ΔΠΜΣ «ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΟΡΕΙΝΩΝ ΠΕΡΙΟΧΩΝ» ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2014 2015 ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ: ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΙΩΑΝΝΟΥ ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΙΟΥΡΑΣ ΒΑΝΕΣΣΑ ΜΠΟΥΓΙΑ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟΣ ΔΡΥΜΟΣ ΠΙΝΔΟΥ

ΕΘΝΙΚΟΣ ΔΡΥΜΟΣ ΠΙΝΔΟΥ ΕΘΝΙΚΟΣ ΔΡΥΜΟΣ ΠΙΝΔΟΥ Γεωγραφικά στοιχεία Ο Εθνικός Δρυμός Πίνδου, γνωστός και ως Βάλια Κάλντα βρίσκεται σε ιδιαίτερα δυσπρόσιτη περιοχή της οροσειράς της Πίνδου στα όρια μεταξύ των νομών Γρεβενών και

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΔΑΣΩΝ: ΘΕΜΑΤΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΔΑΣΩΝ: ΘΕΜΑΤΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΤΟΥ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΤΩΝ ΔΑΣΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ: ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΤΩΝ ΔΑΣΩΝ ΣΤΗΝ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΔΑΣΩΝ: ΘΕΜΑΤΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ ΕΛΙΣΑΒΕΤ

Διαβάστε περισσότερα

Κ ι λ µα µ τι τ κές έ Α λλ λ α λ γές Επι π πτ π ώ τ σει ε ς στη τ β ιοπο π ικιλό λ τη τ τα τ κ αι τ η τ ν ν ά γρια ζ ωή

Κ ι λ µα µ τι τ κές έ Α λλ λ α λ γές Επι π πτ π ώ τ σει ε ς στη τ β ιοπο π ικιλό λ τη τ τα τ κ αι τ η τ ν ν ά γρια ζ ωή Επιπτώσεις στη βιοποικιλότητα και την άγρια ζωή Η παγκόσµια κλιµατική αλλαγή θεωρείται ως η σηµαντικότερη τρέχουσα απειλή για τη βιοποικιλότητα του πλανήτη. Παραδείγµατα από την Κυπριακή Φύση Μερικές από

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση των εδαφικών πόρων στις ορεινές περιοχές υπό το πρίσμα της κλιματικής μεταβολής. Δημ. Αλιφραγκής Καθηγητής, ΑΠΘ

Διαχείριση των εδαφικών πόρων στις ορεινές περιοχές υπό το πρίσμα της κλιματικής μεταβολής. Δημ. Αλιφραγκής Καθηγητής, ΑΠΘ Διαχείριση των εδαφικών πόρων στις ορεινές περιοχές υπό το πρίσμα της κλιματικής μεταβολής Δημ. Αλιφραγκής Καθηγητής, ΑΠΘ Τα paleosols θεωρούνται και ως λείψανα εδαφών των οποίων η μελέτη αποτελεί ένα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΓΕΤΩΝΕΣ. πηγή:nasa - Visible Earth

ΠΑΓΕΤΩΝΕΣ. πηγή:nasa - Visible Earth ΠΑΓΕΤΩΝΕΣ πηγή:nasa - Visible Earth ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 Παγετώδης δράση Οι παγετώνες καλύπτουν σήµερα το 1/10 περίπου της γήινης επιφάνειας. Η δράση των παγετώνων, αποτέλεσε ένα σηµαντικό µορφογενετικό

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΑΤΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ ΝΕΟΥ ΔΗΜΟΥ ΣΑΡΩΝΙΚΟΥ ΑΤΤΙΚΗΣ

ΥΔΑΤΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ ΝΕΟΥ ΔΗΜΟΥ ΣΑΡΩΝΙΚΟΥ ΑΤΤΙΚΗΣ ΥΔΑΤΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ ΝΕΟΥ ΔΗΜΟΥ ΣΑΡΩΝΙΚΟΥ ΑΤΤΙΚΗΣ Εισήγηση ΓΙΑΝΝΗ ΚΟΥΜΑΝΤΑΚΗ Ομότιμος Καθηγητής Ε.Μ.Πολυτεχνείου ΕΙΣΑΓΩΓΗ ``Πηγή `` Ζωής, ΝΕΡΟ Κανένα έμβιο ον δεν επιβιώνει χωρίς αυτό Δεν νοείται ανάπτυξη χωρίς

Διαβάστε περισσότερα

Πρόληψη δασικών πυρκαγιών και δασική καύσιμη ύλη

Πρόληψη δασικών πυρκαγιών και δασική καύσιμη ύλη Πρόληψη δασικών πυρκαγιών και δασική καύσιμη ύλη Δρ. Γαβριήλ Ξανθόπουλος ΕΘ.Ι.ΑΓ.Ε. Ινστιτούτο Μεσογειακών Δασικών Οικοσυστημάτων και Τεχνολογίας Δασικών Προϊόντων Τέρμα Αλκμάνος, Ιλίσια, 115 28 Αθήνα,

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιάζοντας με οικολογικά κριτήρια τη μεταπυρική διαχείριση των δασών μας

Σχεδιάζοντας με οικολογικά κριτήρια τη μεταπυρική διαχείριση των δασών μας Σχεδιάζοντας με οικολογικά κριτήρια τη μεταπυρική διαχείριση των δασών μας Μαργαρίτα Αριανούτσου Φαραγγιτάκη Τμήμα Βιολογίας ΕΚΠΑ http://uaeco.biol.uoa.gr ΕΚΒΥ 19/11/2014 Τα πλέον επιρρεπή στη φωτιά δασικά

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Απόστολος Ντάνης. Σχολικός Σύμβουλος Φυσικής Αγωγής

Δρ. Απόστολος Ντάνης. Σχολικός Σύμβουλος Φυσικής Αγωγής Δρ. Απόστολος Ντάνης Σχολικός Σύμβουλος Φυσικής Αγωγής *Βασικές μορφές προσανατολισμού *Προσανατολισμός με τα ορατά σημεία προορισμού στη φύση *Προσανατολισμός με τον ήλιο *Προσανατολισμός από τη σελήνη

Διαβάστε περισσότερα

Δασικές Πυρκαγιές στις Περιοχές Μίξης Δασών-Οικισμών και το Φαινόμενο των Μέγα-Πυρκαγιών

Δασικές Πυρκαγιές στις Περιοχές Μίξης Δασών-Οικισμών και το Φαινόμενο των Μέγα-Πυρκαγιών Δασικές Πυρκαγιές στις Περιοχές Μίξης Δασών-Οικισμών και το Φαινόμενο των Μέγα-Πυρκαγιών Γαβριήλ Ξανθόπουλος ΕΘΙΑΓΕ - Ινστιτούτο Μεσογειακών Δασικών Οικοσυστημάτων και Τεχνολογίας Δασικών Προϊόντων Τέρμα

Διαβάστε περισσότερα

η πληρότητα των ξενοδοχείων στο σύνολο της χώρας την ίδια περίοδο, καθώς αυτό αποτελεί μια σημαντική ένδειξη του συνολικού τζίρου των τουριστικών

η πληρότητα των ξενοδοχείων στο σύνολο της χώρας την ίδια περίοδο, καθώς αυτό αποτελεί μια σημαντική ένδειξη του συνολικού τζίρου των τουριστικών ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ 2005-2008 Η Ελλάδα είναι ένας από τους δημοφιλέστερους τουριστικούς προορισμούς παγκοσμίως, ένας πόλος έλξης για χιλιάδες επισκέπτες κάθε χρόνο. Ο τουριστικός τομέας αποτελεί, αδιαμφισβήτητα,

Διαβάστε περισσότερα

ΘΟΥΚΥΔΙΔΗΣ H ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ Στην εποχή του Θουκυδίδη πραγματοποιείται ένα σπουδαίο γεγονός που έγινε βασική αιτία να εξασθενίσουν οι Αρχαίες Ελληνικές πόλεις καθώς να συντριβή το πολιτισμικό μεγαλείο της αρχαίας

Διαβάστε περισσότερα

ΙΟΝΙΑ ΝΗΣΙΑ ΤΑΞΙΔΕΥΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΙΟΝΙΟ

ΙΟΝΙΑ ΝΗΣΙΑ ΤΑΞΙΔΕΥΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΙΟΝΙΟ ΙΟΝΙΑ ΝΗΣΙΑ ΤΑΞΙΔΕΥΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΙΟΝΙΟ ΚΕΡΚΥΡΑ Η Κέρκυρα είναι ένα από τα ωραιότερα νησιά της Ελλάδας, που με τη πολυσήμαντη ιστορία της, την καταπράσινη ύπαιθρο, τις δαντελένιες ακρογιαλιές και κυρίως με

Διαβάστε περισσότερα

πανεπιστημιούπολη Καισαριανή Βύρωνας ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΚΗΠΟΥ Τοποθεσία Έτος ίδρυσης Έκταση Γεωγρ. Μήκος Γεωγρ. Πλάτος Υψόμετρο Προσανατολισμός Πέτρωμα Κατώτερη θερμοκρασία Ανώτερη θερμοκρασία Βροχόπτωση

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα LIFE PINDOS/ GREVENA Δράσεις διαχείρισης του Οικότοπου προτεραιότητας 9530* (Δάση μαύρης πεύκης - Pinus nigra) περιοχής Γρεβενών (Β.

Πρόγραμμα LIFE PINDOS/ GREVENA Δράσεις διαχείρισης του Οικότοπου προτεραιότητας 9530* (Δάση μαύρης πεύκης - Pinus nigra) περιοχής Γρεβενών (Β. Πρόγραμμα LIFE PINDOS/ GREVENA Δράσεις διαχείρισης του Οικότοπου προτεραιότητας 9530* (Δάση μαύρης πεύκης - Pinus nigra) περιοχής Γρεβενών (Β. Πίνδος) Τα δάση μαύρης πεύκης: ένα πολύτιμο φυσικό απόθεμα

Διαβάστε περισσότερα

Χαρτογράφηση της πυρκαγιάς της 28 ης Ιουνίου 2007 στο όρος Πάρνηθα µε τη χρήση δορυφορικών εικόνων

Χαρτογράφηση της πυρκαγιάς της 28 ης Ιουνίου 2007 στο όρος Πάρνηθα µε τη χρήση δορυφορικών εικόνων Χαρτογράφηση της πυρκαγιάς της 28 ης Ιουνίου 2007 στο όρος Πάρνηθα µε τη χρήση δορυφορικών Χρονοπούλου Γλυκερία, ασολόγος, Msc ιαχείρισης φυσικών και Ανθρωπογενών Καταστροφών Οι δασικές πυρκαγιές στην

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΤΟΥ ΑΓΡΙΟΓΙΔΟΥ (Rupicapra rupicapra balcanica) ΣΤΟΝ ΕΘΝΙΚΟ ΔΡΥΜΟ ΟΙΤΗΣ

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΤΟΥ ΑΓΡΙΟΓΙΔΟΥ (Rupicapra rupicapra balcanica) ΣΤΟΝ ΕΘΝΙΚΟ ΔΡΥΜΟ ΟΙΤΗΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΤΟΥ ΑΓΡΙΟΓΙΔΟΥ (Rupicapra rupicapra balcanica) ΣΤΟΝ ΕΘΝΙΚΟ ΔΡΥΜΟ ΟΙΤΗΣ Παπαϊωάννου Χαριτάκης (Βιολόγος Msc), 2013 1. Η ΟΙΤΗ Η Οίτη είναι βουνό της Στερεάς Ελλάδας και καταλαμβάνει

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΞΕΛΙΣΣΟΜΕΝΗ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ. ηµήτρης Μελάς Αριστοτέλειο Πανε ιστήµιο Θεσσαλονίκης Τµήµα Φυσικής - Εργαστήριο Φυσικής της Ατµόσφαιρας

Η ΕΞΕΛΙΣΣΟΜΕΝΗ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ. ηµήτρης Μελάς Αριστοτέλειο Πανε ιστήµιο Θεσσαλονίκης Τµήµα Φυσικής - Εργαστήριο Φυσικής της Ατµόσφαιρας Η ΕΞΕΛΙΣΣΟΜΕΝΗ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ ηµήτρης Μελάς Αριστοτέλειο Πανε ιστήµιο Θεσσαλονίκης Τµήµα Φυσικής - Εργαστήριο Φυσικής της Ατµόσφαιρας Το φαινόµενο του θερµοκηπίου είναι ένα φυσικό φαινόµενο µε ευεργετικά

Διαβάστε περισσότερα