Ο Κρόνιος λόφος στην αρχαία Ολυμπία:

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Ο Κρόνιος λόφος στην αρχαία Ολυμπία:"

Transcript

1 Ο Κρόνιος λόφος στην αρχαία Ολυμπία: Πυρκαγιές και μεταβολές της δασικής βλάστησης και γεωμορφής του τα τελευταία 200 χρόνια Δρ Γεώργιος Μπαλούτσος, Διατελέσας Τακτικός Ερευνητής του ΕΘΙΑΓΕ Ολυμπία Βικάτου, Αρχαιολόγος, Προϊσταμένη Τμήματος Αρχαιολογικών Χώρων και Αρχαιογνωστικής Έρευνας της Ζ' ΕΠΚΑ, Αρχαία Ολυμπία Ο Κρόνιος λόφος σχεδόν άδενδρος και η κοιλάδα της Ολυμπίας πλήρως υποβαθμισμένη (1813: χαλκογραφία των Allason, Dewint και Cooke, Γεννάδειος βιβλιοθήκη). Ο Κρόνιος Συνοπτικό βιογραφικό του σημείωμα Ο Κρόνιος λόφος υψώνεται βόρεια του περιώνυμου ιερού της Ολυμπίας και είναι ένα από τα γνωστότερα και σημαντικότερα σύμβολά της. Η ονομασία του, ως Κρόνιο όρος, σύμφωνα με τον Πίνδαρο (Ολυμπιόνικοι, Ι' 50), δόθηκε από τον Ηρακλή, ο οποίος τον αφιέρωσε στον παππού του Κρόνο. Ο Παυσανίας (VI, 20, 1-2) αναφέρει ότι στην κορυφή του οι ιερείς που ονομάζονταν Βασίλαι έκαναν θυσίες στον Κρόνο κατά την εαρινή ισημερία, το μήνα Ελάφιο (Μάρτιο). Εκτός αυτού, στις νότιες πλαγιές του Κρόνιου λατρεύτηκαν πολλές θεότητες (Γαία, Κρόνος, Ειλείθυια, Ρέα, Ιδαίος Ηρακλής, Θέμις) και Νύμφες, κατά τους προϊστορικούς χρόνους πριν ακόμα αρχίσει η λατρεία του Διός. Η δασική βλάστηση του Κρόνιου πρέπει να ήταν ένα ακόμα από τα σπουδαιότερα, ελκυστικότερα αλλά και τα πιο χρήσιμα χαρακτηριστικά του για την προστασία του από αντίξοες δυνάμεις της φύσης. Οι συνθήκες αυτές της βλάστησης προφανώς διατηρήθηκαν τουλάχιστον κατά την περίοδο ακμής της αρχαίας Ολυμπίας (776 π.χ. έως 393 μ.χ.). Η πυκνότητα όμως της βλάστησης του Κρόνιου καθώς και τα φυτικά είδη που τη συγκροτούσαν την εποχή εκείνη, δεν αναφέρονται από κανέναν. Το παραπάνω κενό γνώσεων δεν υπάρχει βέβαια για την Άλτη και την κοιλάδα της Ολυμπίας γενικότερα, αφού από περιγραφές του Πίνδαρου (5 ος π.χ. αι.), του Λυσία (5 ος π.χ. αι.), του Στράβωνα (1 ος π.χ. αι.), του Παυσανία (2 ος μ.χ. αι.) και άλλων, διαπιστώνεται πως αυτές καλύπτονταν από πυκνή βλάστηση και πλούσια χλωρίδα.

2 ΕΘΙΑΓΕ 4 / 5 Μετά την κατάργηση όμως των Ολυμπιακών αγώνων το 393 μ.χ., και ο Κρόνιος περιήλθε βαθμιαία στην αφάνεια και στη λήθη, τουλάχιστον μέχρι τα μέσα του 18 ου αιώνα. Στη συνέχεια υπήρξαν κάποιες αναφορές γι αυτόν και για τη βλάστησή του από Ευρωπαίους περιηγητές που επισκέφτηκαν την Ελλάδα. Το κενό στη βλάστηση του Κρόνιου καλύφθηκε καλύτερα για πρώτη φορά από τον αρχαιολόγο Β. Λεονάρδο το Στην περιγραφή εκείνη αναφέρεται πως πεύκα, άλλα δένδρα και πολλοί θάμνοι υπήρχαν και στις κλιτύς των λόφων της Ολυμπίας και επομένως και στον Κρόνιο. Τα ίδια δασικά είδη που περιέγραψε ο Λεονάρδος σκέπαζαν βέβαια τον Κρόνιο κατά τις υπόλοιπες 10ετίες από το 1901 έως την 26 η Αυγούστου 2007, όταν η μεγάλη πυρκαγιά κατέστρεψε τελείως τη βλάστηση της περιοχής. Η άποψη που μπορεί να υποστηριχθεί από την περιγραφή του Λεονάρδου για τη βλάστηση είναι πως τουλάχιστον η πλειονότητα των δένδρων και θάμνων της Ολυμπίας αλλά και του Κρόνιου, που αναπτύχθηκαν από το 1901 και μετά, υπήρχαν σ αυτήν και κατά τους αρχαίους χρόνους. Σ' αυτό συνέβαλε η σταθερότητα του κλίματος της Ελλάδας και επομένως και της Ολυμπίας, τουλάχιστον τα τελευταία χρόνια Όσον αφορά όμως στην πυκνότητα της βλάστησης του Κρόνιου κατά τους χρόνους ακμής της αρχαίας Ολυμπίας, ίσως υπάρχει ακόμα κάποια αμφιβολία με τα παραπάνω δεδομένα. Το γεγονός όμως πως η βλάστηση στην αρχαία Ελλάδα ήταν αναπόσπαστο μέρος κάθε ιερού χώρου και απαγορευόταν η υποβάθμιση ή η καταστροφή της, υποστηρίζει και ενισχύει την άποψη και της πυκνής μορφής της στον Κρόνιο, κατά την περίοδο που αναφέρθηκε. Η βλάστηση του Κρόνιου εκπληρούσε προφανώς ποικίλες απαιτήσεις και του ιερού χώρου, κυρίως θρησκευτικές, αισθητικές, οικολογικές, προστατευτικές κ.λπ. Οι τελευταίες ήταν αλλά και είναι ζωτικής σημασίας αφού ο Κρόνιος δε συγκροτείται από σκληρά πετρώματα και είναι στην κυριολεξία ένας χωματόλοφος. Κατά συνέπεια, ο κίνδυνος διάβρωσης του εδάφους, γεωλισθήσεων, γεωκατακρημνίσεων και γενικά σοβαρών μεταβολών της γεωμορφής του κατά τη διάρκεια ισχυρών καταιγίδων ή και πολύ παρατεταμένων μέτριων βροχών, είναι πάντοτε μεγάλος. Ο παραπάνω κίνδυνος του Κρόνιου αυξάνεται δραματικά σε περίπτωση καταστροφής της βλάστησής του και κυρίως από πυρκαγιά. Αυτό συμβαίνει γιατί το κάψιμο της βλάστησης είναι δυστυχώς το σπάσιμο του πιο δυνατού κρίκου της αλυσίδας που κρατάει μια περιοχή σε ισορροπία και αρμονία μαζί με όλα τα υπόλοιπα κομμάτια του φυσικού της περιβάλλοντος. Ως εκ τούτου, κάθε πυρκαγιά στον Κρόνιο μπορεί να έχει πληθώρα αρνητικών επιπτώσεων και αυτές αναφέρθηκαν κυρίως μετά από εκείνη της 26 ης Αυγούστου Οι πυρκαγιές και η ανεξέλεγκτη υλοτομία της βλάστησης ήταν οι κύριες αιτίες υποβάθμισης της ευρύτερης περιοχής της κοιλάδας της αρχαίας Ολυμπίας (1820, χαλκογραφία των Holland και Brandad). Η πυρκαγιά βέβαια του 2007 δεν ήταν ένα μεμονωμένο και σπάνιο φυσικό φαινόμενο στην περιοχή. Παρόμοια φαινόμενα εκδηλώθηκαν στον Κρόνιο πολλές φορές στο παρελθόν και είχαν σοβαρές συνέπειες στη βλάστηση και στη γεωμορφή του. Το χειρότερο όμως είναι πως μετά την εκδήλωση πυρκαγιών στο παρελθόν, ο Κρόνιος δεν είχε την τύχη της αποκατάστασης με αντιδιαβρωτικά αντιπλημμυρικά και φυτοκομικά φυτοτεχνικά έργα, όπως συνέβη μετά την τελευταία πυρκαγιά. Η επιβίωσή του τότε αφέθηκε μόνο στη φυσική αναγέννηση της βλάστησης. Αυτό όμως για ένα χωματόλοφο, με πλαγιές πολύ μεγάλων κλίσεων, είχε, όπως διαπιστώνεται από τη σημερινή του μορφή, δυστυχώς βαρύ τίμημα στη διάβρωση του εδάφους και σε άλλες μεταβολές της γεωμορφής του, πολύ παλαιότερα βέβαια από την πυρκαγιά του Στις μέρες μας, οι κατηγορίες των έργων που αναφέρθηκαν, εκτός από την εκπλήρωση ποικίλων άλλων απαιτήσεων, προστατεύουν σε μεγάλο βαθμό και το έδαφος του Κρόνιου από διάβρωση και γεωλισθήσεις. Βαθμιαία όμως το προστατευτικό δυναμικό των κορμοδεμάτων και κορμοφραγμάτων μειώνεται και το φορτίο της προστασίας επωμίζεται η βλάστηση, η οποία αναπτύσσεται κάτω από τις πολύ ευαίσθητες γεωλογικές, τοπογραφικές και γεωμορφολογικές του συνθήκες. Το γεγονός αυτό επιβάλλει προφανώς την ανάπτυξη ενός καλύμματος δασικής βλάστησης με σύνθεση ειδών, δομή και με μέτρα καλλιέργειας και διαχείρισής της, ώστε εκτός των άλλων απαιτήσεων, να εγγυάται πρωτίστως τη διαρκή προστασία της γεωμορφής του λόφου από ισχυρές και μεγάλης διάρκειας βροχές αλλά και τη μείωση του κινδύνου του φυτοκαλύμματος από πυρκαγιές. Σκοπός του παρόντος άρθρου είναι η εξέταση του τρίπτυχου πυρκαγιές και μεταβολές της δασικής βλάστησης και της γεωμορφής του Κρόνιου στο παρελθόν, ώστε οι γνώσεις και η εμπειρία που θα αποκτηθούν, να συμβάλουν στην καλύτερη και αποτελεσματικότερη προστασία αυτού στο παρόν και στο μέλλον.

3 Σχηματισμός, ηλικία και γεωλογικο εδαφικά χαρακτηριστικά Ο Κρόνιος λόφος σχηματίσθηκε κατά την *Πλειστόκαινο γεωλογική περίοδο (*πάρα πολύ καινούρια, πλείστος + καινός) του **Καινοζωικού αιώνα (**της καινούριας ζωής) του πλανήτη μας. Η αρχή και το τέλος της παραπάνω γεωλογικής περιόδου τοποθετούνται στα 2 εκατομμύρια και χρόνια αντίστοιχα, πριν από σήμερα. Ειδικότερα, η ηλικία του Κρόνιου κατά τον καθηγητή γεωλογίας κ. Φουντούλη, μπορεί να είναι από έως χρόνια. Από γεωλογικής όμως άποψης ο Κρόνιος είναι προφανώς ένας νεότατος σχηματισμός, αφού βασική μονάδα χρόνου στη γεωλογία είναι το χρόνια. Ο Κρόνιος αποτελείται από ιζήματα (συμπιεσμένα φερτά υλικά ποταμών) της γεωλογικής περιόδου που αναφέρθηκε και αυτά περιλαμβάνουν εναλλαγές στρώσεων λεπτόκοκκων πηλούχων άμμων. Οι κόκκοι του ανωτέρω υλικού κατά θέσεις και κυρίως στην κορυφή του Κρόνιου, συνδέονται συνεκτικά μεταξύ τους και σχηματίζουν μαλακούς ψαμμίτες, με κλίση στρώσεων προς τη νότια κατεύθυνση. Οι μεγάλες κλίσεις των πλαγιών του Κρόνιου και κυρίως της ανατολικής και νότιας, οφείλονται στα γεωλογικά ρήγματα της περιοχής, καθώς και στη διαβρωτική ενέργεια της βροχής και της απορροής των ποταμών της περιοχής. Στις πλαγιές αυτές, ο κίνδυνος διάβρωσης, γεωλισθήσεων και κατολισθήσεων είναι μεγάλος και ειδικότερα αν περιέχουν και αργιλούχα ιζήματα. Παρακμή του και έξοδος από τη λήθη και την αφάνεια Οι Ολυμπιακοί αγώνες σταμάτησαν οριστικά το 393 μ.χ. Από τότε, και μέσα από ανθρώπινες και φυσικές διεργασίες που ακολούθησαν (κλοπή αγαλμάτων, αλλαγή χρήσεων γης του ιερού χώρου, ισχυροί σεισμοί, εγκατάλειψη της περιοχής, μεγάλες πλημμύρες, κάλυψη αυτής με φερτά υλικά κ.λπ.), η Ολυμπία μαζί με το λόφο βαθμιαία ξεχάσθηκαν. Ο Κρόνιος βέβαια παρέμεινε στη θέση του ακάλυπτος από φερτά υλικά, αλλά με την πίκρα της χαμένης του δόξας και αναγνώρισης, παλεύοντας με τα στοιχεία της φύσης για την επιβίωσή του και την προστασία των ανεκτίμητων θησαυρών θαμμένων στη γη της Ολυμπίας. Η λήθη και η αφάνεια του ιερού χώρου και του Κρόνιου συνεχίσθηκαν μέχρι τα μέσα του 18 ου αιώνα αφού τελικά εντοπίσθηκαν το 1766 από τον R. Chandler. Από τις αρχές του 19 ου αιώνα συνεχίσθηκαν οι επισκέψεις Ευρωπαίων περιηγητών στη χώρα μας που λάτρευαν την κλασική της παιδεία. Αυτοί επισκέφτηκαν και την αρχαία Ολυμπία και μας έδωσαν τις πρώτες γραπτές πληροφορίες για το φυσικό περιβάλλον του ιερού χώρου αλλά και του Κρόνιου την εποχή εκείνη. Οι περιγραφές τους αποτελούν τις πηγές μας για την εξέταση των πυρκαγιών και των μεταβολών της βλάστησης και της γεωμορφής του λόφου και αναλύονται παρακάτω. Η δασική βλάστηση του Κρόνιου με τα μάτια ξένων περιηγητών Περιγραφές των Dodwell και Leake Ο Άγγλος περιηγητής Εdward Dodwell ταξίδεψε στην Ελλάδα το 1801 και ξανά το Στο βιβλίο του που εκδόθηκε το 1819 αναφέρει μεταξύ άλλων για την Ολυμπία: Κατεβήκαμε σε μία πεδιάδα που περικλειόταν από υψώματα μέτριου υψομέτρου και τα οποία πλαισιώνονταν από μικρής αύξησης και λεπτοκαμωμένα πεύκα. Ο ίδιος σε άλλο εδάφιο αναφέρει επίσης πως η πεδιάδα της Ολυμπίας συνορεύει προς βορρά με χαμηλούς και κυματοειδείς λόφους που καλύπτονται με χλωρή καταπράσινη βλάστηση. Ο William Leake, Άγγλος λοχαγός, επιφορτισμένος με πολιτικο - στρατιωτική αποστολή, διέτρεξε την Ελλάδα την περίοδο Στο βιβλίο του που εκδόθηκε το 1830, αναφέρει για την Ολυμπία: Οι λόφοι που υψώνονται από τη βόρεια και ανατολική πλευρά του χώρου με τα αρχαία απομεινάρια, είναι από τους αγριότερους σχηματισμούς, σκεπάζονται με πρασινάδα και σκιάζονται από πεύκα, αγριελιές και ποικιλία θάμνων. Από τις περιγραφές των δύο παραπάνω περιηγητών, που προφανώς περιλαμβάνουν και τον Κρόνιο, διαπιστώνεται πως την εποχή εκείνη ο ιερός λόφος είχε αγριελιές, ποικιλία θάμνων και πεύκα μικρών γενικά διαστάσεων και καχεκτικά. Οι λόγοι για την υποβάθμιση της βλάστησης αυτού και όχι μόνο πριν την έναρξη της επανάστασης του 1821, διευκρινίζονται παρακάτω από τις αναφορές άλλων περιηγητών. Περιγραφές του Thierschen O Friendrich Thierschen, φιλέλληνας και καθηγητής του Πανεπιστημίου του Μονάχου, επισκέφτηκε την Ελλάδα την περίοδο και περιέγραψε την κατάστασή της με οξεία παρατηρητικότητα και κριτική σκέψη σε βιβλίο του που κυκλοφόρησε στη Λειψία το Ειδικότερα για τον Κρόνιο ο Thierschen, μεταξύ άλλων, αναφέρει: Όταν, έχοντας αφήσει πίσω μου την κοιλάδα της Ολυμπίας, έριχνα ακόμα μια φορά το βλέμμα μου στα δυτικά υψώματα, είδα πίσω απ το Κρόνιο, ολόκληρο το δάσος να καίγεται. Οι φλόγες ανέβαιναν ανάμεσα στα πεύκα απ τα οποία σκεπάζεται. Οι βοσκοί έφευγαν ταχύτατα με τα κοπάδια τους από μία πυρκαγιά που είχαν αυτοί ανάψει και δεν μπορούσαν να την ελέγξουν. Προσθέτει επίσης πως άλλη αιτία για την καταστροφή των πεύκων στην κοιλάδα του Αλφειού ήταν η κοπή αυτών για την κατασκευή πλοίων... Με τον τρόπο αυτό οι Υδραίοι μπόρεσαν να φτιάξουν το στόλο τους, κόβοντας πριν ακόμα από την επανάσταση, τα δάση που γειτόνευαν με τον Αλφειό σε μια απόσταση 10 λεύγες (δηλαδή 50 χιλιόμετρα) εκατέρωθεν αυτού. Τα πεύκα έφθαναν στις ακτές με μουλάρια, γαϊδουράκια ή με τη ροή του ποταμού και από εκεί δια θαλάσσης στον προορισμό τους. Έδιναν βέβαια

4 ΕΘΙΑΓΕ 6 / 7 Ο Κρόνιος και η Ολυμπία λίγο πριν την έναρξη των ανασκαφών 1875 (Botticher, 1886). οι Υδραίοι και μερικά σακιά με καφέ και ζάχαρη στον Αγά του Πύργου και έτσι υλοτομούσαν όσα και όποια πεύκα ήθελαν. Εδώ προστίθεται πως ένας άλλος λόγος της καταστροφής της βλάστησης στον Κρόνιο και στην αρχαία Ολυμπία γενικότερα, ήταν και το κάψιμο αυτής από το στρατό του Ιμπραήμ την περίοδο και το ξεχειμώνιασμα του ιππικού του στην κοιλάδα του Αλφειού. Η προηγούμενη αναφορά του Thierschen είναι σημαντικότατη αφού προσδιορίζει γραπτώς για πρώτη φορά την παλαιότερη πυρκαγιά στον Κρόνιο που εκδηλώθηκε μεταξύ του 1829 και 1832 και πιθανόν το καλοκαίρι του Και τούτο γιατί είναι λογικό ο Thierschen να επισκέφτηκε την Πελοπόννησο την πρώτη χρονιά της παραμονής του στην ελεύθερη Ελλάδα, όταν στο Ναύπλιο βρισκόταν ο κυβερνήτης Ι. Καπποδίστριας. Οι αναφορές του επιβεβαιώνουν ακόμα πως τα καλύτερα πεύκα στην κοιλάδα του Αλφειού και επομένως και στον Κρόνιο, υλοτομούνταν για την κατασκευή πλοίων πριν την έναρξη της επανάστασης (1821). Κατά συνέπεια, όταν εκδηλώθηκε η παραπάνω πυρκαγιά που αναφέρθηκε, τη βλάστηση του Κρόνιου πρέπει να αποτελούσαν κυρίως θαμνώδη δασικά είδη (αείφυλλα πλατύφυλλα) και πεύκα μικρών σχετικά διαστάσεων και ηλικίας, ή μεγάλα, αλλά ακατάλληλα για τη ναυπηγική. Τη μορφή αυτή της βλάστησης στον Κρόνιο περιέγραψαν και οι δύο προηγούμενοι περιηγητές. Περιγραφές του Wordsworth Άλλος περιηγητής που περιέγραψε τη δασική βλάστηση του Κρόνιου (και της αρχαίας Ολυμπίας γενικότερα), με ιδιαίτερη παρατηρητικότητα, ήταν ο Christopher Wordsworth, υφηγητής και ερευνητής του Κολλεγίου Τρίνιτυ του Καίïμπριτζ της Αγγλίας. Ο Wordsworth επισκέφτηκε την Ελλάδα την περίοδο και στο βιβλίο του με τον τίτλο Ελλάδα που κυκλοφόρησε το 1839, αναφέρει, μεταξύ άλλων: κάτω από το λόφο που στεκόμαστε, αντικρίζουμε μια κοιλάδα που συνορεύει στα νότια με ένα πλατύ ποτάμι που κυλάει σε μια χαλικοστρωμένη κοίτη και είναι σπαρμένο με νησίδες. Οι όχθες του σκεπάζονται με πλατάνια και από τα νερά του ποτίζονται πλούσια βοσκοτόπια και καλλιεργήσιμα εδάφη. Η κοιλάδα είναι η Ολυμπία, ο λόφος είναι το Κρόνιο όρος και ο ποταμός ο Αλφειός. Εκτός των ανωτέρω, ο Wordsworth επισημαίνει πως κοιτώντας χαμηλότερα προς τον Αλφειό από τις νότιες κλιτύς του Κρόνιου, έχουμε πολύ κοντά στα δεξιά μας τις τοποθεσίες του αρχαίου Γυμνασίου και του Πρυτανείου και μακρύτερα στα αριστερά μας, κάτω από μια πλαγιά του Κρόνιου με δάσος από άγρια ελαιόδεντρα, υπήρχε το στάδιο. Από τις παραπάνω περιγραφές του Wordsworth για το φυσικό περιβάλλον του Κρόνιου την εποχή εκείνη, διαπιστώνονται τα εξής: Οι πολύ αραιές βλαστικές συνθήκες του λόφου, αλλά και του ιερού χώρου γενικότερα το , επιβεβαιώνουν την εκδήλωση της πυρκαγιάς που περιέγραψε ο Thierschen, 3-4 χρόνια νωρίτερα το Στον Κρόνιο, και τουλάχιστον στην ΝΑ και Α πλευρά του, υπήρχε δάσος από αγριελιές. Σ αυτές, είναι πολύ φυσικό να υπήρχαν και άλλα θαμνώδη είδη αειφύλλων, τα οποία ο Wordsworth πιθανόν να περιέγραψε όλα ως αγριελιές. Η θαμνώδης φυσική αναγέννηση του λόφου 3-4 χρόνια μετά την πυρκαγιά, έδινε προφανώς τη μορφή δάσους. Παρόμοια βλάστηση είναι επίσης φυσικό να είχαν και οι άλλες πλαγιές του. Η έλλειψη όμως αναφοράς σ αυτές φαίνεται να οφείλεται στο περπάτημα του περιηγητού στη Ν, ΝΑ και ΝΔ πλευρά του λόφου από τις οποίες αγνάντευε τον ιερό χώρο και την ευρύτερη κοιλάδα του Αλφειού. Εξαιρετικά σημαντικό στοιχείο είναι η έλλειψη αναφοράς στην ύπαρξη πεύκων στον Κρόνιο την εποχή εκείνη. Αν όμως πράγματι υπήρχαν, θα ήταν αδύνατο αυτά να μην αναφερθούν, όταν από το λόφο περιγράφηκαν τα πεύκα άλλων περιοχών αλλά και οι συνθήκες βλάστησης σε κάποιες από τις πλαγιές του. Η δασική βλάστηση του Κρόνιου την περίοδο Η περίοδος επιλέχθηκε για την εξέταση και μελέτη της δασικής βλάστησης του Κρόνιου επειδή είναι διαθέσιμες σημαντικές πληροφορίες τουλάχιστον για την αρχή και το τέλος της. Αναλυτικότερα, οι δασικές συνθήκες του λόφου για το αναφέρθηκαν προηγούμενα και εκείνες για τη νότια πλευρά του το 1881, είναι εμφανείς στην αντίστοιχη εικόνα του κειμένου. Από τα παραπάνω διαπιστώνεται πως για μια περίοδο 49 ετών η ανάπτυξη της δασικής βλάστησης του Κρόνιου ήταν απογοητευτική. Τα σημάδια των ανθρώπινων παρεμβάσεων για βοσκή των κοπαδιών, υλοτόμηση των πεύκων ή και για άλλες ανάγκες, είναι εμφανέστατα. Ειδικότερα τα αείφυλλα πλατύφυλλα, εκτός ολίγων πουρναριών ή δρυών, ήταν καχεκτικότατα και τα λίγα πεύκα που εμφανίζονται στη λοφογραμμή της νότιας και ανατολικής πλευράς του, είχαν τη μορφή φτερών στον άνεμο. Η αρνητική εμφάνι-

5 Μία από τις πρώτες φωτογραφίες της πενιχρής βλάστησης στη νότια πλαγιά του Κρόνιου κατά τις ανασκαφές (E. Gurtius, 1881). ση των πεύκων οφείλεται προφανώς στην υλοτόμηση των υπόλοιπων ισχυρών και χρήσιμων ατόμων τριγύρω τους. Ποιοι όμως ήταν οι λόγοι μιας τέτοιας στασιμότητας στην ανάπτυξη της βλάστησης του Κρόνιου και όχι μόνον για 49 τουλάχιστον χρόνια αφού δεν υπάρχει καμία πληροφορία ή ένδειξη για ενδιάμεση πυρκαγιά; Η απάντηση στο ερώτημα αυτό δίνεται αν ληφθεί υπόψη πως την εποχή εκείνη οι δημόσιες εκτάσεις θεωρούνταν ελεύθερες στον καθένα, αφού δεν είχαν ιδιοκτήτη. Επομένως η βοσκή στα δάση, οι υλοτομίες και άλλες ανεξέλεγκτες ανθρώπινες δραστηριότητες, συνέβαλαν στην υποβάθμιση αυτών και συνεπώς και του Κρόνιου. Για την αντιμετώπιση των παραπάνω καταστρεπτικών ενεργειών στα δάση, ιδρύθηκε το 1836 Δασική Υπηρεσία και στην Ηλεία με έδρα τον Πύργο, αλλά και Δασονομείο Ολυμπίας με έδρα την Αγουλινίτσα. Όμως, παρά τις Υπηρεσίες αυτές, οι χωρικοί, όπως αναφέρει ο Δάβος (1984), κατέφυγαν στη μέθοδο του χαρακώματος των δένδρων για να ξεραθούν. Βαθμιαία όμως οι παρεμβάσεις αυτές σταμάτησαν στα δάση της Ολυμπίας και έτσι άρχισε η αποκατάσταση της βλάστησης και στον Κρόνιο, όπως περιγράφεται παρακάτω. Η δασική βλάστηση του Κρόνιου την περίοδο Η περίοδος (125 χρόνια) ήταν η καλύτερη όλων των νεότερων για την πλήρη κάλυψη του Κρόνιου με δασική βλάστηση και την αποκατάσταση βαθμιαία της μορφής που είχε πριν την πυρκαγιά του Η ανάπτυξη της βλάστησης, ενώ ήταν βραδύτερη τις δύο πρώτες 10ετίες μετά το 1882, λόγω των δυσμενών συνθηκών του εδάφους, κάλυψε πλήρως ολόκληρο το λόφο γύρω στο 1905 με αείφυλλα πλατύφυλλα και πεύκα. Αυτά είχαν βέβαια διάφορες ηλικίες και ορισμένα είχαν γεννηθεί πριν το 1882 αφού μετά τη νέκρωσή τους από την πυρκαγιά του 2007, βρέθηκε πως είχαν ηλικία από 127 έως 136 έτη. Όλα τα πεύκα στον Κρόνιο προήλθαν μόνο από φυσική αναγέννηση αφού ποτέ δεν έγιναν φυτεύσεις σ αυτόν μετά τις ανασκαφές. Είναι όμως φανερό πως τον υπόροφο της βλάστησης του λόφου συγκροτούσαν πάντοτε τα αείφυλλα πλατύφυλλα και αυτά ήταν μία σίγουρη εγγύηση για την προστασία του εδάφους από διάβρωση και γεωλισθήσεις. Η εξέλιξη της βλάστησης του Κρόνιου την περίοδο , φαίνεται στις εικόνες του κειμένου. Με την ανάπτυξη της βλάστησης, ο κίνδυνος των πυρκαγιών ποτέ βέβαια δεν εξέλειψε, και πληθώρα μικρών και μεγάλων τέτοιων επεισοδίων εκδηλώθηκαν στην περιοχή της Ολυμπίας. Τρία όμως επεισόδια πυρκαγιών και ειδικότερα την 4 η Αυγούστου 1904, την 15 η Οκτωβρίου 1907 και την 22 α Νοεμβρίου 1909, σύμφωνα με το Δάβο (1984), απείλησαν σοβαρότατα τον ιερό λόφο. Το κακό όμως αποφεύχθηκε την τελευταία στιγμή χάρη στην έγκαιρη παρέμβαση των κατοίκων. Ό,τι όμως δεν κατάφεραν οι προηγούμενες πυρκαγιές του 1904, 1907 και 1909, το κατάφερε εκείνη το καλοκαίρι του 1933 ή 1934, (που σύμφωνα με τον Έφορο Αρχαιοτήτων κ. Αγγ. Λιάγκουρα), έκαψε όλη τη βλάστηση της Ν και ΝΔ πλαγιάς του Κρόνιου σε σχήμα τριγώνου με βάση το σημερινό ασφαλτόδρομο στους πρόποδες αυτού και έως την κορυφή του. Η περίμετρος της καμένης περιοχής χαράχθηκε από τότε μόνιμα στη Ν και ΝΔ πλαγιά του αφού όλα τα πεύκα του τριγώνου αυτού είχαν το 2007 ηλικία μικρότερη των 70 ετών. Σοβαρό αρνητικό χαρακτηριστικό της παραπάνω πυρκαγιάς ήταν, οι μεγάλες γεωλισθήσεις που εκδηλώθηκαν μετά στη νότια κυρίως πλευρά του, και τα ίχνη τους είναι εμφανέστατα μέχρι των ημερών μας. Η βλάστηση που κάηκε στις πλαγιές του Κρόνιου, αποκαταστάθηκε προφανώς βαθμιαία με φυσική αναγέννηση και η εξέλιξή της ακολούθησε από τότε ομαλή πορεία έως την αποφράδα ημέρα της 26 ης Αυγούστου 2007 όταν εκδηλώθηκε η μεγάλη πυρκαγιά. Οι σοβαρές επιπτώσεις της πυρκαγιάς εκείνης, καθώς και οι διεργασίες αποκατάστασης του Κρόνιου και ολόκληρου του τοπίου, είναι γνωστές. Επιπτώσεις προηγούμενων πυρκαγιών και βροχών στη γεωμορφή του Κρόνιου: Οδηγός για τη μελλοντική του προστασία Το σχήμα του Κρόνιου λόφου σήμερα και ειδικότερα η γεωμορφή του θα μπορούσε να αποδοθεί με μία πολύ ακανόνιστη και ασύμμετρη τετραπλευρική κόλουρο πυραμίδα. Κύρια χαρακτηριστικά του είναι η ύπαρξη αυλακωτών διαβρώσεων και ιχνών παλαιότερων γεωλισθήσεων στη νότια και δυτική πλευρά του. Επιπλέον, στην ανατολική και βόρεια πλευρά του και κυρίως στην πρώτη, είναι εμφανείς οι δύο διαφορετικές κλίσεις του ανώτερου και κατώτερου τμήματος των πλαγιών. Οι διαφορετικές κλίσεις σ αυτές δείχνουν προφανώς τη μετακίνηση χώματος από την κορυφή προς τη βάση του λόφου και την αύξηση έτσι των κλίσεων των πλαγιών στην κορυφή τους. Ακόμα, όλες οι

6 ΕΘΙΑΓΕ 8 / Η διαχρονική εξέλιξη της βλάστησης του Κρόνιου τον 20 ο και τις αρχές του 21 ου αιώνα (φωτ.1: 1900, φωτ.2: περίπου 1910, φωτ.3: 1930, φωτ.4: 2004, φωτ.5: και φωτ.6: ). πλαγιές του παρουσιάζουν και πληθώρα άλλων μικρότερων ιχνών διάβρωσης και γεωλισθήσεων. Σοβαροί προβληματισμοί όμως υπάρχουν ως προς τη μέση ετήσια μείωση του υψομέτρου του Κρόνιου από το 1880 περίπου έως το Αναλυτικότερα, από το υψόμετρο αυτού το 1988 (114,1 μ.) και εκείνο του 2008 (113,9 μ.) διαπιστώνεται πως ο λόφος χαμηλώνει ετησίως κατά μέσο όρο 10 χιλιοστά. Αντίθετα από το υψόμετρο αυτού περίπου το 1880 (122,6 μ.) και εκείνο του 1988 (108 χρόνια), εκτιμάται πως χαμήλωνε ετησίως κατά μέσο όρο 78,7 χιλιοστά. Από τις δύο αυτές μέσες ετήσιες μειώσεις πιο ρεαλιστική φαίνεται η πρώτη των 10 χιλιοστών όταν οι πλαγιές του ήταν πλήρως δασωμένες και η κορυφή του χωρίς βλάστηση. Όμως και η δεύτερη δεν μπορεί να απορριφθεί αν ληφθεί υπόψη πως ο λόφος την περίοδο στερείτο πρακτικά δασικής βλάστησης, ενώ ισχυρές διαβρώσεις και γεωλισθήσεις τότε στις ανώτερες πλαγιές του, ίσως συνέβαλαν σε κατάρρευση και μέρους της κορυφής του. Επισημαίνεται ακόμα πως το υψόμετρο αυτού ήταν προφανώς πολύ μεγαλύτερο στα παλαιότερα χρόνια και ίσως έτσι δικαιολογείται και η ονομασία του Κρόνιον όρος. Οι παραπάνω μεταβολές στη γεωμορφή του Κρόνιου χρειάζονται λεπτομερή ποσοτικοποίηση για τη διαπίστωση του ρυθμού εκδήλωσης και την εξάλειψή τους. Επισημαίνεται όμως πως οι μεταβολές αυτές έγιναν στο παρελθόν και κυρίως μετά από πυρκαγιές και στη συνέχεια εκδήλωση ισχυρών ή και πολύ παρατεταμένων μέτριων βροχών και πριν βέβαια προλάβει να αναγεννηθεί και μεγαλώσει ικανοποιητικά η βλάστηση. Η τελευταία με τις πολύ προστατευτικές ικανότητες για το έδαφος του λόφου, συγκροτείται, όπως αναφέρθηκε, κυρίως από αείφυλλα πλατύφυλλα είδη και επιφέρει το μέγιστο δυνατό αποτέλεσμα προστασίας όταν αυτά μεγαλώνουν με τη μορφή της κομοστέγης τους που καθορίζεται από τις αρχέγονες εσωτερικές τους δυνάμεις. Εν κατακλείδι, υποστηρίζεται πως μια επαρκής κάλυψη του Κρόνιου με ένα φυσικής μορφής υπόροφο αειφύλλων πλατυφύλλων και έναν ανώροφο φυλλοβόλων και αειθαλών πλατύφυλλων, καθώς και πεύκων σποραδικά, και όλων των ειδών που προέρχονται από τη ντόπια χλωρίδα, είναι η καλύτερη εγγύηση για την εκπλήρωση των ποικίλλων απαιτήσεων αυτού και κυρίως για την προστασία του εδάφους του από διάβρωση και γεωλισθήσεις, μετά την εκπλήρωση του σκοπού των αντιδιαβρωτικών του έργων. Πληροφορίες: Δρ Γεώργιος Μπαλούτσος, Δασολόγος Υδρολόγος, Εμ. Μπενάκη 138, Αθήνα, τηλ.: και κιν.: Ολυμπία Βικάτου, Αρχαιολόγος, Ζ' ΕΠΚΑ, Αρχαία Ολυμπία, τηλ.: και κιν.:

Τα αντιδιαβρωτικά και αντιπληµµυρικά έργα στην αρχαία Ολυµπία. µετά την πυρκαγιά της 26ης Αυγούστου 2007:

Τα αντιδιαβρωτικά και αντιπληµµυρικά έργα στην αρχαία Ολυµπία. µετά την πυρκαγιά της 26ης Αυγούστου 2007: ΕΘΝΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ (ΕΘ.Ι.ΑΓ.Ε.) Ινστιτούτο Μεσογειακών ασικών Οικοσυστηµάτων & Τεχνολογίας ασικών Προϊόντων (Ι.Μ..Ο. & T..Π.) Τα αντιδιαβρωτικά και αντιπληµµυρικά έργα στην αρχαία Ολυµπία

Διαβάστε περισσότερα

Η περιβαλλοντική σημασία της Πάρνηθας για το Λεκανοπέδιο Αττικής και προτάσεις για τη συμβολή στην αποκατάσταση του ελατοδάσους της

Η περιβαλλοντική σημασία της Πάρνηθας για το Λεκανοπέδιο Αττικής και προτάσεις για τη συμβολή στην αποκατάσταση του ελατοδάσους της Η περιβαλλοντική σημασία της Πάρνηθας για το Λεκανοπέδιο Αττικής και προτάσεις για τη συμβολή στην αποκατάσταση του ελατοδάσους της Δρ Γεώργιος Μπαλούτσος, Διατελέσας Τακτικός Ερευνητής του ΕΘΙΑΓΕ Περιληπτική

Διαβάστε περισσότερα

οι ορεινοί όγκοι του λεκανοπεδίου μετά την Αττικής σήμερα: Μπορούν να γίνουν τα πράσινα τείχη για τη βελτίωση της ποιότητας ζωής των κατοίκων του;

οι ορεινοί όγκοι του λεκανοπεδίου μετά την Αττικής σήμερα: Μπορούν να γίνουν τα πράσινα τείχη για τη βελτίωση της ποιότητας ζωής των κατοίκων του; Οι ορεινοί όγκοι του λεκανοπεδίου της Αττικής σήμερα: Μπορούν να γίνουν τα πράσινα τείχη για τη βελτίωση της ποιότητας ζωής των κατοίκων του; Δρ Γεώργιος Μπαλούτσος Διατελέσας Τακτικός Ερευνητής του ΕΘΙΑΓΕ

Διαβάστε περισσότερα

"Γεωπεριβαλλοντικές επιπτώσεις των πυρκαγιών στον ευρύτερο χώρο της Αρχαίας Ολυµπίας, Κρόνιος λόφος - Προτάσεις µέτρων."

Γεωπεριβαλλοντικές επιπτώσεις των πυρκαγιών στον ευρύτερο χώρο της Αρχαίας Ολυµπίας, Κρόνιος λόφος - Προτάσεις µέτρων. "Γεωπεριβαλλοντικές επιπτώσεις των πυρκαγιών στον ευρύτερο χώρο της Αρχαίας Ολυµπίας, Κρόνιος λόφος - Προτάσεις µέτρων." Dr. rer nat. ΗΛΙΑΣ ΜΑΡΙΟΛΑΚΟΣ, Οµότιµος Καθηγητής Γεωλογίας* Dr. ΙΩΑΝΝΗΣ ΦΟΥΝΤΟΥΛΗΣ,

Διαβάστε περισσότερα

LIFE07 NAT/GR/ PINUS Αποκατάσταση των δασών Pinus nigra στον Πάρνωνα (GR ) μέσω μιας δομημένης προσέγγισης.

LIFE07 NAT/GR/ PINUS Αποκατάσταση των δασών Pinus nigra στον Πάρνωνα (GR ) μέσω μιας δομημένης προσέγγισης. LIFE07 NAT/GR/000286 PINUS Αποκατάσταση των δασών Pinus nigra στον Πάρνωνα (GR2520006) μέσω μιας δομημένης προσέγγισης www.parnonaslife.gr Δρ. Πέτρος Κακούρος petros@ekby.gr Η πυρκαγιά Η θέση της πυρκαγιάς

Διαβάστε περισσότερα

Αναδάσωση. Εισαγωγή. Το δάσος. Η φωτιά. Αναδάσωση: φυσική ή τεχνητή;

Αναδάσωση. Εισαγωγή. Το δάσος. Η φωτιά. Αναδάσωση: φυσική ή τεχνητή; Αναδάσωση. Αναδάσωση: φυσική ή τεχνητή; Εισαγωγή Το δάσος Τα δάση δεν αποτελούν απλώς ένα σύνολο δένδρων και θάµνων, αλλά πλούσια οικοσυστήµατα µε πολλά είδη φυτών και ζώων, που αλληλοσυνδέονται µε πολύπλοκες

Διαβάστε περισσότερα

Ένωση Εργοληπτών Δασοτεχνικών Έργων & Πρασίνου

Ένωση Εργοληπτών Δασοτεχνικών Έργων & Πρασίνου Ένωση Εργοληπτών Δασοτεχνικών Έργων & Πρασίνου Δ/ΝΣΗ:Ν.ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ 10 Τ.Κ.18900 ΤΗΛ:2104640271 FAX:2104644020 Αθήνα 08/02/2010 ΠΡΟΣ:1) την ΥΠΟΥΡΓΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ,ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗΣ ΑΛΛΑΓΗΣ Κ.Τ.Μπιρμπίλη

Διαβάστε περισσότερα

Δρ Γεώργιος Μπαλούτσος, Διατελέσας Τακτικός Ερευνητής του ΕΘΙΑΓΕ

Δρ Γεώργιος Μπαλούτσος, Διατελέσας Τακτικός Ερευνητής του ΕΘΙΑΓΕ Αναμοχλεύσεις των μεταβολών του παρελθόντος στο ελατοδάσος της Πάρνηθας για τη συμβολή τους στη βιοϊστορία και στην αποκατάστασή του μετά την πυρκαγιά του 2007 Δρ Γεώργιος Μπαλούτσος, Διατελέσας Τακτικός

Διαβάστε περισσότερα

Δασικά εδάφη και υδρολογικός κύκλος

Δασικά εδάφη και υδρολογικός κύκλος Η μεταφορά του νερού από την ατμόσφαιρα στην επιφάνεια της γης, η κίνησή του πάνω σ αυτή και η επιστροφή του στην ατμόσφαιρα λέγεται υδρολογικός κύκλος. το νερό πέφτει στην επιφάνεια της γης με τα ατμοσφαιρικά

Διαβάστε περισσότερα

ENOTHTA 1: ΧΑΡΤΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ

ENOTHTA 1: ΧΑΡΤΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ 1 ENOTHTA 1: ΧΑΡΤΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ Μάθημα 1: Οι έννοιες και θέση 1. Τι ονομάζεται σχετική θέση ενός τόπου; Να δοθεί ένα παράδειγμα. Πότε ο προσδιορισμός της σχετικής θέσης

Διαβάστε περισσότερα

γεωγραφικό γλωσσάρι για την πέμπτη τάξη (από το βιβλίο «Μαθαίνω την Ελλάδα» του ΟΕΔΒ)

γεωγραφικό γλωσσάρι για την πέμπτη τάξη (από το βιβλίο «Μαθαίνω την Ελλάδα» του ΟΕΔΒ) γεωγραφικό γλωσσάρι για την πέμπτη τάξη (από το βιβλίο «Μαθαίνω την Ελλάδα» του ΟΕΔΒ) Α Κεφ. αβιοτικό κάθε στοιχείο που δεν έχει ζωή 4 αιολική διάβρωση Η διάβρωση που οφείλεται στον άνεμο 5 ακρωτήριο ακτογραμμή

Διαβάστε περισσότερα

Δάση & Πυρκαγιές: αναζητείται ελπίδα

Δάση & Πυρκαγιές: αναζητείται ελπίδα Δάση & Πυρκαγιές: αναζητείται ελπίδα Ανθρωπογενείς επιδράσεις Κλιματική αλλαγή Μεταβολές πυρικών καθεστώτων Κώστας Δ. Καλαμποκίδης Καθηγητής Παν. Αιγαίου Περίγραμμα 1.0 Δασικά Οικοσυστήματα: επαναπροσδιορισμός

Διαβάστε περισσότερα

ΙΖΗΜΑΤΟΓΕΝΗ ΠΕΤΡΩΜΑΤΑ

ΙΖΗΜΑΤΟΓΕΝΗ ΠΕΤΡΩΜΑΤΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΓΕΩΛΟΓΙΑ Η εφαρμογή των γεωλογικών πληροφοριών σε ολόκληρο το φάσμα της αλληλεπίδρασης μεταξύ των ανθρώπων και του φυσικού τους περιβάλλοντος Η περιβαλλοντική γεωλογία είναι εφαρμοσμένη

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 1 ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑ Να γνωρίζεις τις έννοιες γεωγραφικό πλάτος, γεωγραφικό μήκος και πως αυτές εκφράζονται

ΜΑΘΗΜΑ 1 ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑ Να γνωρίζεις τις έννοιες γεωγραφικό πλάτος, γεωγραφικό μήκος και πως αυτές εκφράζονται ΜΑΘΗΜΑ 1 Π. Γ Κ Ι Ν Η Σ 1. Να γνωρίζεις τις έννοιες γεωγραφικό πλάτος, γεωγραφικό μήκος και πως αυτές εκφράζονται 2. Να μπορείς να δώσεις την σχετική γεωγραφική θέση ενός τόπου χρησιμοποιώντας τους όρους

Διαβάστε περισσότερα

LIFE07 NAT/GR/ PINUS Οι δράσεις αποκατάστασης του καμένου δάσους μαύρης πεύκης στον Πάρνωνα.

LIFE07 NAT/GR/ PINUS Οι δράσεις αποκατάστασης του καμένου δάσους μαύρης πεύκης στον Πάρνωνα. LIFE07 NAT/GR/000286 PINUS Οι δράσεις αποκατάστασης του καμένου δάσους μαύρης πεύκης στον Πάρνωνα www.parnonaslife.gr Δρ. Πέτρος Κακούρος petros@ekby.gr Η πυρκαγιά Η θέση της πυρκαγιάς στην ευρύτερη περιοχή

Διαβάστε περισσότερα

Aξιολόγηση χωρικών αντικειμένων εκτίμηση ζωνών επικινδυνότητας χωροθέτηση αντι- πλημμυρικών

Aξιολόγηση χωρικών αντικειμένων εκτίμηση ζωνών επικινδυνότητας χωροθέτηση αντι- πλημμυρικών Aξιολόγηση χωρικών αντικειμένων εκτίμηση ζωνών επικινδυνότητας χωροθέτηση αντι- πλημμυρικών ΝΟΜΑΡΧΙΑΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ ΝΟΜΟΥ ΗΛΕΙΑΣ ΣΝΟ:Συντονιστικό Νομαρχιακό Όργανο 8 Σεπτ. 2007 Γιώργος Χ. Μηλιαρέσης, Παν/μιο

Διαβάστε περισσότερα

ΥΛΗ Προστασία και Διαχείριση Περιβάλλοντος Ευριπίδου 18, Αθήνα 2103213695 www.forest.gr

ΥΛΗ Προστασία και Διαχείριση Περιβάλλοντος Ευριπίδου 18, Αθήνα 2103213695 www.forest.gr Τα Ελληνικά δάση και η Κλιματική Αλλαγή Το ιοξείδιο του άνθρακα Τα τελευταία χρόνια, που η Κλιματική αλλαγή έχει μπει στις συζητήσεις όλης της ανθρωπότητας, εμείς στην Ελλάδα κοιτάζουμε με αληθινή λύπη

Διαβάστε περισσότερα

Τηλεπισκόπηση - Φωτοερμηνεία

Τηλεπισκόπηση - Φωτοερμηνεία ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Τηλεπισκόπηση - Φωτοερμηνεία Ενότητα 3: Φωτοερμηνεία. Κωνσταντίνος Περάκης Ιωάννης Φαρασλής Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας, Πολεοδομίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης Άδειες Χρήσης Το παρόν

Διαβάστε περισσότερα

ΙΖΗΜΑΤΑ -ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΣ ΕΤΗΣΙΑ ΒΡΟΧΟΠΤΩΣΗ ΓΕΩΛΟΓΙΑ ΑΝΕΜΟΣ ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΑ

ΙΖΗΜΑΤΑ -ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΣ ΕΤΗΣΙΑ ΒΡΟΧΟΠΤΩΣΗ ΓΕΩΛΟΓΙΑ ΑΝΕΜΟΣ ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΑ ΙΖΗΜΑΤΑ - ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΣ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΣ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΙΖΗΜΑΤΩΝ ΚΥΚΛΟΣ ΝΕΡΟΥ Αρχικός µηχανισµός: ιάβρωση των Πετρωµάτων ανάντη των φραγµάτων. Ορισµός ιάβρωσης ιάβρωση = Η αποκόλληση και µετακίνηση σωµατιδίων πετρώµατος

Διαβάστε περισσότερα

Δασική Εδαφολογία. Γεωχημικός, Βιοχημικός, Υδρολογικός κύκλος

Δασική Εδαφολογία. Γεωχημικός, Βιοχημικός, Υδρολογικός κύκλος Δασική Εδαφολογία Γεωχημικός, Βιοχημικός, Υδρολογικός κύκλος Μέρος 1 ο ΥΔΡΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΥΚΛΟΣ ΥΔΡΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΥΚΛΟΣ Η μεταφορά του νερού από την ατμόσφαιρα στην επιφάνεια της γης, η κίνησή του σ αυτή και η επιστροφή

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑΝΟΩΝΤΑΣ ΤΟ ΖΗΤΗΜΑ ΤΩΝ ΑΛΛΑΓΩΝ ΧΡΗΣΕΩΝ ΓΗΣ. Κωνσταντίνος Λιαρίκος. Κωνσταντίνος Λιαρίκος, Κατανοώντας το ζήτημα των αλλαγών χρήσεων γης

ΚΑΤΑΝΟΩΝΤΑΣ ΤΟ ΖΗΤΗΜΑ ΤΩΝ ΑΛΛΑΓΩΝ ΧΡΗΣΕΩΝ ΓΗΣ. Κωνσταντίνος Λιαρίκος. Κωνσταντίνος Λιαρίκος, Κατανοώντας το ζήτημα των αλλαγών χρήσεων γης ΚΑΤΑΝΟΩΝΤΑΣ ΤΟ ΖΗΤΗΜΑ ΤΩΝ ΑΛΛΑΓΩΝ ΧΡΗΣΕΩΝ ΓΗΣ Κωνσταντίνος Λιαρίκος Δείκτης ζωντανού πλανήτη Οικολογική αστοχία Δείκτης ζωντανού πλανήτη Αειφορία Πλανητικά όρια Το αποτύπωμα στις χρήσεις γης Αλλαγές στις

Διαβάστε περισσότερα

Υπάρχει ο μαγικός κόσμος των μνημείων του Αρχαίου Ελληνικού κόσμου Οι σιωπηλοί αυτοί μάρτυρες του παρελθόντος

Υπάρχει ο μαγικός κόσμος των μνημείων του Αρχαίου Ελληνικού κόσμου Οι σιωπηλοί αυτοί μάρτυρες του παρελθόντος Υπάρχει ο μαγικός κόσμος των μνημείων του Αρχαίου Ελληνικού κόσμου Οι σιωπηλοί αυτοί μάρτυρες του παρελθόντος ΑΠΛΟΤΗΤΑ και ΜΕΓΑΛΕΙΟ... Στο θέατρο τα δύο αυτά χαρακτηριστικά συνδυάζονται με τον καλύτερο

Διαβάστε περισσότερα

Μέτρα εξοικονόμησης νερού από τις βροχές στα βουνά της χώρας μας: Μια πρώτη γραμμή άμυνας κατά των επιπτώσεων της αλλαγής του κλίματος

Μέτρα εξοικονόμησης νερού από τις βροχές στα βουνά της χώρας μας: Μια πρώτη γραμμή άμυνας κατά των επιπτώσεων της αλλαγής του κλίματος Μέτρα εξοικονόμησης νερού από τις βροχές στα βουνά της χώρας μας: Μια πρώτη γραμμή άμυνας κατά των επιπτώσεων της αλλαγής του κλίματος Δρ Γεώργιος Μπαλούτσος, Διατελέσας Τακτικός Ερευνητής του ΕΘΙΑΓΕ Το

Διαβάστε περισσότερα

Αντιπληµµυρικά και Αντιδιαβρωτικά Έργα στην Ηλεία

Αντιπληµµυρικά και Αντιδιαβρωτικά Έργα στην Ηλεία Αντιπληµµυρικά και Αντιδιαβρωτικά Έργα στην Ηλεία Βασίλειος Κ. Καλέρης Καθηγητής Τµήµατος Πολιτικών Μηχανικών Πανεπιστηµίου Πατρών e-mail: kaleris@upatras.gr (1) Γενικές αρχές αντιπληµµυρικής και αντιδιαβρωτικής

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση της παρούσας κατάστασης των περιοχών έρευνας από δασοκομική και οικοφυσιολογική άποψη

Αξιολόγηση της παρούσας κατάστασης των περιοχών έρευνας από δασοκομική και οικοφυσιολογική άποψη LIFE + AdaptFor Αξιολόγηση της παρούσας κατάστασης των περιοχών έρευνας από δασοκομική και οικοφυσιολογική άποψη Επίδραση της κλιματικής αλλαγής στα Δασικά οικοσυστήματα Καλλιόπη Ραδόγλου & Γαβριήλ Σπύρογλου

Διαβάστε περισσότερα

Δασοτεχνική Διευθέτηση των Ορεινών Λεκανών Απορροής στην Ευρύτερη Περιοχή του Πολεοδομικού Συγκροτήματος Θεσσαλονίκης

Δασοτεχνική Διευθέτηση των Ορεινών Λεκανών Απορροής στην Ευρύτερη Περιοχή του Πολεοδομικού Συγκροτήματος Θεσσαλονίκης ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΔΑΣΩΝ Π.Κ.Μ. Δασοτεχνική Διευθέτηση των Ορεινών Λεκανών Απορροής στην Ευρύτερη Περιοχή του Πολεοδομικού Συγκροτήματος Θεσσαλονίκης Κυριάκος Ανδρεάδης - Δασολόγος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ

ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2621 ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ΤΕΥΧΟΣ ΤΕΤΑΡΤΟ Αρ. Φύλλου 269 19 Ιουνίου 2014 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΑΠΟΦΑΣΕΙΣ Κήρυξη ως αναδασωτέας έκτασης συνολικού εμ βαδού 91,856 στρ. στη θέση «ΜΕΡΕΝΤΑ»

Διαβάστε περισσότερα

LIFE07 NAT/GR/ PINUS Αποκατάσταση των δασών Pinus nigra στον Πάρνωνα (GR ) μέσω μιας δομημένης προσέγγισης.

LIFE07 NAT/GR/ PINUS Αποκατάσταση των δασών Pinus nigra στον Πάρνωνα (GR ) μέσω μιας δομημένης προσέγγισης. LIFE07 NAT/GR/000286 PINUS Αποκατάσταση των δασών Pinus nigra στον Πάρνωνα (GR2520006) μέσω μιας δομημένης προσέγγισης www.parnonaslife.gr Δρ. Πέτρος Κακούρος petros@ekby.gr Εταίροι και προϋπολογισμός

Διαβάστε περισσότερα

LIFE07 NAT/GR/ PINUS Αποκατάσταση των δασών Pinus nigra στον Πάρνωνα (GR ) μέσω μιας δομημένης προσέγγισης.

LIFE07 NAT/GR/ PINUS Αποκατάσταση των δασών Pinus nigra στον Πάρνωνα (GR ) μέσω μιας δομημένης προσέγγισης. LIFE07 NAT/GR/000286 PINUS Αποκατάσταση των δασών Pinus nigra στον Πάρνωνα (GR2520006) μέσω μιας δομημένης προσέγγισης www.parnonaslife.gr Δρ. Πέτρος Κακούρος petros@ekby.gr Εταίροι και προϋπολογισμός

Διαβάστε περισσότερα

Θ Δημοτικό Σχολείο Πάφου. «Κουπάτειο» Τάξη : Δ

Θ Δημοτικό Σχολείο Πάφου. «Κουπάτειο» Τάξη : Δ Θ Δημοτικό Σχολείο Πάφου «Κουπάτειο» Τάξη : Δ Σχολική χρονιά 2013-2014 αγρινό: Είναι το μεγαλύτερο χερσαίο θηλαστικό και ενδημικό είδος στην Κύπρο. Χαρακτηρίζεται ως ο σημαντικότερος εκπρόσωπος της πανίδας

Διαβάστε περισσότερα

Αειφορία και σύγχρονες τάσεις (αειφορικής) διαχείρισης των δασών

Αειφορία και σύγχρονες τάσεις (αειφορικής) διαχείρισης των δασών ΕΘΝΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ (ΕΘΙΑΓΕ) ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΑΣΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ Αειφορία και σύγχρονες τάσεις (αειφορικής) διαχείρισης των δασών ρ. Σ. Γκατζογιάννης, Τακτικός ερευνητής Ι Ε/ ΕΘΙΑΓΕ 1. Το σύστηµα αξιών

Διαβάστε περισσότερα

Το αγροδασικό μέτρο στα πλαίσια της νέας ΚΑΠ και οι προοπτικές εφαρμογής του στην Ελλάδα

Το αγροδασικό μέτρο στα πλαίσια της νέας ΚΑΠ και οι προοπτικές εφαρμογής του στην Ελλάδα ΗΜΕΡΙΔΑ ΕΛΓΟ ΔΗΜΗΤΡΑ, ΓΕΩΤΕΕ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ, ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΓΡΟΔΑΣΙΚΟ ΔΙΚΤΥΟ Η Αγροδασοπονία στα Πλαίσια της Νέας ΚΑΠ 2014 2020 Αθήνα, 26 Φεβρουαρίου 2014 Το αγροδασικό μέτρο στα πλαίσια

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Γαβριήλ Ξανθόπουλος 1, Νίκος Ζηρογιάννης και Μιλτιάδης Αθανασίου

Δρ. Γαβριήλ Ξανθόπουλος 1, Νίκος Ζηρογιάννης και Μιλτιάδης Αθανασίου Το αντίπυρ στην Ελλάδα και η χρήση του κατά το καλοκαίρι του 2007 Δρ. Γαβριήλ Ξανθόπουλος 1, Νίκος Ζηρογιάννης και Μιλτιάδης Αθανασίου 1 ΕΘ.Ι.ΑΓ.Ε. Ινστιτούτο Μεσογειακών Δασικών Οικοσυστημάτων και Τεχνολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΣΤΟ ΟΡΟΣ ΠΕΡΙΣΤΕΡΙ (ΛΑΚΜΟΣ)

ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΣΤΟ ΟΡΟΣ ΠΕΡΙΣΤΕΡΙ (ΛΑΚΜΟΣ) ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΣΤΟ ΟΡΟΣ ΠΕΡΙΣΤΕΡΙ (ΛΑΚΜΟΣ) Θεσσαλονίκη 2011 Η απόφαση για μια αναγνωριστική αποστολή πάνω από το χωριό Χαλίκι, στο όρος Λάκμος ή Περιστέρι, πάρθηκε κατά τη διάρκεια της αποστολής του συλλόγου

Διαβάστε περισσότερα

LIFE PINUS Η δομημένη προσέγγιση για την αποκατάσταση των καμένων δασών μαύρης πεύκης

LIFE PINUS Η δομημένη προσέγγιση για την αποκατάσταση των καμένων δασών μαύρης πεύκης LIFE PINUS Η δομημένη προσέγγιση για την αποκατάσταση των καμένων δασών μαύρης πεύκης Τα δάση μαύρης πεύκης στην Ευρώπη, την Ελλάδα και τον Πάρνωνα Pinus nigra subsp. nigra var. caramanica Στην Ελλάδα

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1. Γεωμορφολογία Ποταμών Μόνιμη δίαιτα ποταμών Σχηματισμός διατομής ποταμού

Κεφάλαιο 1. Γεωμορφολογία Ποταμών Μόνιμη δίαιτα ποταμών Σχηματισμός διατομής ποταμού Κεφάλαιο 1 Γεωμορφολογία Ποταμών Σύνοψη Προαπαιτούμενη γνώση Το παρόν αποτελεί ένα εισαγωγικό κεφάλαιο προς κατανόηση της εξέλιξης των ποταμών, σε οριζοντιογραφία, κατά μήκος τομή και εγκάρσια τομή (διατομή),

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΙΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. Χλωρίδα και Πανίδα

ΤΡΙΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. Χλωρίδα και Πανίδα ΤΡΙΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Χλωρίδα και Πανίδα ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ Ερωτήσεις της µορφής σωστό-λάθος Σηµειώστε αν είναι σωστή ή λάθος καθεµιά από τις παρακάτω προτάσεις περιβάλλοντας µε ένα κύκλο το αντίστοιχο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΥΡΚΑΓΙΕΣ ΚΑΙ ΑΓΡΙΑ ΠΑΝΙΔΑ

ΠΥΡΚΑΓΙΕΣ ΚΑΙ ΑΓΡΙΑ ΠΑΝΙΔΑ ΠΥΡΚΑΓΙΕΣ ΚΑΙ ΑΓΡΙΑ ΠΑΝΙΔΑ Η φωτιά στα μεσογειακά οικοσυστήματα Πολλές περιοχές της χώρας μας, ιδιαίτερα οι παράκτιες και νησιώτικες, χαρακτηρίζονται από μεσογειακού τύπου κλίμα κατά το οποίο οι βροχεροί

Διαβάστε περισσότερα

1. Αιτίες: Πυρκαγιές δασών, λαθροϋλοτομία, υπερβόσκηση, υπερχείλιση φραγμάτων. α. Πυρκαγιές: από την αμέλεια στην καταστροφή

1. Αιτίες: Πυρκαγιές δασών, λαθροϋλοτομία, υπερβόσκηση, υπερχείλιση φραγμάτων. α. Πυρκαγιές: από την αμέλεια στην καταστροφή Μας απασχόλησε το θέμα των ανθρώπινων παρεμβάσεων στο περιβάλλον. Προσανατολιστήκαμε σε τρεις άξονες: ποιοι λόγοι μπορεί να προκαλούν τις πλημμύρες, τι καταστροφές μπορεί να προκληθούν στις υποδομές, με

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστηριακή Άσκηση Φωτογεωλογίας (Dra)

Εργαστηριακή Άσκηση Φωτογεωλογίας (Dra) Εργαστηριακή Άσκηση Φωτογεωλογίας (Dra) Δίνονται αεροφωτογραφίες για στερεοσκοπική παρατήρηση. Ο βορράς είναι προσανατολισμένος προς τα πάνω κατά την ανάγνωση των γραμμάτων και των αριθμών. Ερωτήσεις:

Διαβάστε περισσότερα

Συνθετική Εργασία στη Γεωγραφία, Σχολικό έτος 2012 2013, Α Γυμνασίου. Θέμα: «Φυσικές Καταστροφές»

Συνθετική Εργασία στη Γεωγραφία, Σχολικό έτος 2012 2013, Α Γυμνασίου. Θέμα: «Φυσικές Καταστροφές» Συνθετική Εργασία στη Γεωγραφία, Σχολικό έτος 2012 2013, Α Γυμνασίου Θέμα: «Φυσικές Καταστροφές» Μαθητές: Θοδωρής Μαραγκάκης Μάνος Παπαστεφανάκης Νίκος Ρομάνος Σίφης Σηφογιαννάκης Περιεχόμενα 1. Τι ονομάζουμε

Διαβάστε περισσότερα

Η βόρεια ράχη του Χατζή

Η βόρεια ράχη του Χατζή Η βόρεια ράχη του Χατζή Το Χατζή αποτελεί ένα μεγάλο ορεινό όγκο στο νοτιοδυτικό τμήμα του Νομού Τρικάλων με ψηλότερη κορυφή το Χατζή 2038μ και άλλες ψηλές κορυφές όπως το Κάστρο 1963μ, η Βρωμέρη 1955μ

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛΩΣΣΑΡΙΟ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΩΝ ΟΡΩΝ ΓΙΑ ΤΙΣ ΤΑΞΕΙΣ Α ΚΑΙ Β

ΓΛΩΣΣΑΡΙΟ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΩΝ ΟΡΩΝ ΓΙΑ ΤΙΣ ΤΑΞΕΙΣ Α ΚΑΙ Β ΓΛΩΣΣΑΡΙΟ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΩΝ ΟΡΩΝ ΓΙΑ ΤΙΣ ΤΑΞΕΙΣ Α ΚΑΙ Β ΕΙΣΑΓΩΓΗ Στο έγγραφο παρουσιάζονται οι ορισμοί λέξεων που αντιπροσωπεύουν έννοιες που απαντώνται στις ενότητες των τάξεων Α και Β. Η ερμηνείες που δίνονται

Διαβάστε περισσότερα

Οι επιδράσεις της κλιματικής αλλαγής στα ξηροθερμοόρια δασικών ειδών: Η Δασική πεύκη Πιερίων

Οι επιδράσεις της κλιματικής αλλαγής στα ξηροθερμοόρια δασικών ειδών: Η Δασική πεύκη Πιερίων Οι επιδράσεις της κλιματικής αλλαγής στα ξηροθερμοόρια δασικών ειδών: Η Δασική πεύκη Πιερίων Χ. Περλέρου, Γ. Σπύρογλου, Δ. Αβτζής και Σ. Διαμαντής ΕΛΓΟ-Ινστιτούτο Δασικών Ερευνών Σεμινάριο κατάρτησης δασολόγων,

Διαβάστε περισσότερα

a. Οι βαθιές θάλασσες της Ευρώπης δημιουργήθηκαν όταν έλιωσαν οι παγετώνες. β. Η Νορβηγική Θάλασσα βρέχει τις βορειοανατολικές ακτές

a. Οι βαθιές θάλασσες της Ευρώπης δημιουργήθηκαν όταν έλιωσαν οι παγετώνες. β. Η Νορβηγική Θάλασσα βρέχει τις βορειοανατολικές ακτές EΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Επαναληπτικό διαγώνισμα στα μαθήματα 12-18 1. Χαρακτήρισε τις παρακάτω προτάσεις με το γράμμα (Σ), αν είναι σωστές, και a. Οι βαθιές θάλασσες της Ευρώπης δημιουργήθηκαν όταν έλιωσαν

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση των εδαφικών πόρων στις ορεινές περιοχές υπό το πρίσμα της κλιματικής μεταβολής. Δημ. Αλιφραγκής Καθηγητής, ΑΠΘ

Διαχείριση των εδαφικών πόρων στις ορεινές περιοχές υπό το πρίσμα της κλιματικής μεταβολής. Δημ. Αλιφραγκής Καθηγητής, ΑΠΘ Διαχείριση των εδαφικών πόρων στις ορεινές περιοχές υπό το πρίσμα της κλιματικής μεταβολής Δημ. Αλιφραγκής Καθηγητής, ΑΠΘ Τα paleosols θεωρούνται και ως λείψανα εδαφών των οποίων η μελέτη αποτελεί ένα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΝΕΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ «ΠΑΜΕ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ» ΚΑΙ «ΠΑΜΕ ΣΤΟΝ ΑΡΧΑΙΟ ΠΕΡΙΠΑΤΟ ΤΗΣ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ»

ΤΑ ΝΕΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ «ΠΑΜΕ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ» ΚΑΙ «ΠΑΜΕ ΣΤΟΝ ΑΡΧΑΙΟ ΠΕΡΙΠΑΤΟ ΤΗΣ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ» ,,^ -^,;-,..:..,, : χ λ κ«:! «e.«?s"'h. ΗΗΗΜΗΗΒ ΤΑ ΝΕΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ «ΠΑΜΕ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ» ΚΑΙ «ΠΑΜΕ ΣΤΟΝ ΑΡΧΑΙΟ ΠΕΡΙΠΑΤΟ ΤΗΣ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ» ΕΙΡΗΝΗ ΚΑΙΜΑΡΑ Τα καινούρια προγράμματα του Τμήματος Εκπαιδευτικών

Διαβάστε περισσότερα

Δομή της παρουσίασης.

Δομή της παρουσίασης. Το μέλλον των δασών Δομή της παρουσίασης. Γιατί καίγονται τα δάση μας; Πως καίγονται τα δάση μας; Καίγονται όλα τα δάση μας; Ζημιά ή καταστροφή; Γιατί τόσο συχνά; Φυσική ή τεχνητή αποκατάσταση; Γιατί γιγαντώνονται

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. 1. Γεωλογείν περί Σεισμών...3. 2. Λιθοσφαιρικές πλάκες στον Ελληνικό χώρο... 15. 3. Κλάδοι της Γεωλογίας των σεισμών...

ΜΕΡΟΣ 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. 1. Γεωλογείν περί Σεισμών...3. 2. Λιθοσφαιρικές πλάκες στον Ελληνικό χώρο... 15. 3. Κλάδοι της Γεωλογίας των σεισμών... ΜΕΡΟΣ 1 1. Γεωλογείν περί Σεισμών....................................3 1.1. Σεισμοί και Γεωλογία....................................................3 1.2. Γιατί μελετάμε τους σεισμούς...........................................

Διαβάστε περισσότερα

Σε αντίθεση με τις θάλασσες, το νερό των ποταμών δεν περιέχει σχεδόν καθόλου αλάτι - γι' αυτό το λέμε γλυκό νερό.

Σε αντίθεση με τις θάλασσες, το νερό των ποταμών δεν περιέχει σχεδόν καθόλου αλάτι - γι' αυτό το λέμε γλυκό νερό. Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Καστρίου 2013 Tι είναι τα ποτάμια; Τα ποτάμια είναι φυσικά ρεύματα νερού. Δημιουργούνται από το νερό των βροχών και των λιωμένων πάγων, που κατεβαίνει από πιο ψηλές περιοχές

Διαβάστε περισσότερα

Μεταπτυχιακή Εργασία

Μεταπτυχιακή Εργασία ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΒΑΣΗΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ ΠΛΗΜΜΥΡΙΚΩΝ ΓΕΓΟΝΟΤΩΝ Μεταπτυχιακή Εργασία Ιωάννης Φλώρος, Τοπογράφος Μηχανικός ΕΜΠ Επιβλέπων : Ν. Μαµάσης, Λέκτορας ΕΜΠ Αθήνα, Μάρτιος 2009 Σκοπός Εργασίας

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΜΕΤΕΩΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΙ Υ ΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ ΣΤΑ ΑΣΙΚΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ

ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΜΕΤΕΩΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΙ Υ ΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ ΣΤΑ ΑΣΙΚΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΑΣΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ΑΘΗΝΩΝ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΜΕΤΕΩΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΙ Υ ΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ ΣΤΑ ΑΣΙΚΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ ρ. Κ. ΤΣΑΓΚΑΡΗ ΜΕΤΕΩΡΟΛΟΓΙΚΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑ ΣΤΑ ΑΣΙΚΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ Ο πολυλειτουργικός

Διαβάστε περισσότερα

6 ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΠΡΟΤΑΣΗ ΝΕΑΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΠΡΟΣΒΑΣΕΩΝ ΣΤΟΝ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟ ΧΩΡΟ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΟΛΥΜΠΙΑΣ

6 ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΠΡΟΤΑΣΗ ΝΕΑΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΠΡΟΣΒΑΣΕΩΝ ΣΤΟΝ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟ ΧΩΡΟ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΟΛΥΜΠΙΑΣ 6 ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΠΡΟΤΑΣΗ ΝΕΑΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΠΡΟΣΒΑΣΕΩΝ ΣΤΟΝ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟ ΧΩΡΟ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΟΛΥΜΠΙΑΣ Θεωρούμε ότι η διαμόρφωση του περιβάλλοντος ενός αρχαιολογικού χώρου, ιδιαίτερα μάλιστα όταν πρόκειται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑ Α Α ΕΜΠ ΓΙΑ ΤΙΣ ΠΥΡΟΠΛΗΚΤΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑ Α Α ΕΜΠ ΓΙΑ ΤΙΣ ΠΥΡΟΠΛΗΚΤΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑ Α Α ΕΜΠ ΓΙΑ ΤΙΣ ΠΥΡΟΠΛΗΚΤΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ Συντονιστική επιτροπή: ΡΟΖΟΣ., Τεχν. Γεωλόγος, Επικ. Καθηγητής Ε.Μ.Π. ΓΕΩΡΓΙΑ ΗΣ Π., Γεωλόγος, Επιστ. Συνεργάτης Ε.Μ.Π. Ερευνητική οµάδα: ΑΛΕΞΟΥΛΗ ΛΕΙΒΑ

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Απόστολος Ντάνης. Σχολικός Σύμβουλος Φυσικής Αγωγής

Δρ. Απόστολος Ντάνης. Σχολικός Σύμβουλος Φυσικής Αγωγής Δρ. Απόστολος Ντάνης Σχολικός Σύμβουλος Φυσικής Αγωγής *Βασικές μορφές προσανατολισμού *Προσανατολισμός με τα ορατά σημεία προορισμού στη φύση *Προσανατολισμός με τον ήλιο *Προσανατολισμός από τη σελήνη

Διαβάστε περισσότερα

Α.3.4. Προκαταρκτική Μελέτη Γεωλογικής Καταλληλότητας

Α.3.4. Προκαταρκτική Μελέτη Γεωλογικής Καταλληλότητας Α.3.4. Προκαταρκτική Μελέτη Γεωλογικής Καταλληλότητας Εισαγωγή Ο σκοπός της παρούσας μελέτης είναι ο εντοπισμός τμημάτων καταρχήν κατάλληλων από γεωλογική άποψη για οικιστική ή άλλη συναφή με δόμηση ανάπτυξη,

Διαβάστε περισσότερα

Ιδιαιτερότητες των προσήνεμων και υπήνεμων κατακρημνισμάτων της Όσσας και η υδρολογικο-οικολογική τους σημασία

Ιδιαιτερότητες των προσήνεμων και υπήνεμων κατακρημνισμάτων της Όσσας και η υδρολογικο-οικολογική τους σημασία 20 Πηγή: Διαδίκτυο Ιδιαιτερότητες των προσήνεμων και υπήνεμων κατακρημνισμάτων της Όσσας και η υδρολογικο-οικολογική τους σημασία Γεώργιος Μπαλούτσος 1, Αθανάσιος Μπουρλέτσικας 2, Κων/νος Καούκης 2, Ανάργυρος

Διαβάστε περισσότερα

iv. Παράκτια Γεωμορφολογία

iv. Παράκτια Γεωμορφολογία iv. Παράκτια Γεωμορφολογία Η παράκτια ζώνη περιλαμβάνει, τόσο το υποθαλάσσιο τμήμα της ακτής, μέχρι το βάθος όπου τα ιζήματα υπόκεινται σε περιορισμένη μεταφορά εξαιτίας της δράσης των κυμάτων, όσο και

Διαβάστε περισσότερα

Αποτίμηση των επιπτώσεων της πυρκαγιάς στα δάση μαύρης πεύκης στον Πάρνωνα Η προσέγγιση για την αποκατάστασή τους

Αποτίμηση των επιπτώσεων της πυρκαγιάς στα δάση μαύρης πεύκης στον Πάρνωνα Η προσέγγιση για την αποκατάστασή τους LIFE07 NAT/GR/000286 PINUS Αποκατάσταση των δασών Pinus nigra στον Πάρνωνα (GR2520006) μέσω μιας δομημένης προσέγγισης Αποτίμηση των επιπτώσεων της πυρκαγιάς στα δάση μαύρης πεύκης στον Πάρνωνα Η προσέγγιση

Διαβάστε περισσότερα

Αποφθέγματα για χαμένα αντικείμενα και αγνοούμενα πρόσωπα

Αποφθέγματα για χαμένα αντικείμενα και αγνοούμενα πρόσωπα Αποφθέγματα για χαμένα αντικείμενα και αγνοούμενα πρόσωπα Ανεύρεση χαμένων ή παραπεταμένων αντικειμένων Σε ωριαίους χάρτες που αναφέρονται στην ανεύρεση χαμένων ή παραπεταμένων αντικειμένων πρέπει να ελεγχθούν

Διαβάστε περισσότερα

Στο Πίνοβο με την υπέροχη κορυφογραμμή του

Στο Πίνοβο με την υπέροχη κορυφογραμμή του Στο Πίνοβο με την υπέροχη κορυφογραμμή του Το όρος Πίνοβο είναι ένα σχετικά άγνωστο βουνό. Ο ορεινός του όγκος απλώνεται στα βορειοδυτικά του νομού Πέλλας, ανάμεσα στα όρη Βόρας (Καϊμακτσαλάν) και Τζένα.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΟΡΕΙΒΑΤΙΚΟΣ ΣΥΝ ΕΣΜΟΣ ΑΘΗΝΩΝ

ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΟΡΕΙΒΑΤΙΚΟΣ ΣΥΝ ΕΣΜΟΣ ΑΘΗΝΩΝ Παράγοντες που συντελούν στη δηµιουργία χιονοστιβάδων 1. ΤΟ ΥΨΟΜΕΤΡΟ Οι χιονοστιβάδες δηµιουργούνται πάνω από την ζώνη δασικής ανάπτυξης (timberline). Το ύψος της ζώνης αυτής, ποικίλλει ανάλογα µε το γεωγραφικό

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΤΟΥΡΙΣΤΙΚΟΣ Ο ΗΓΟΣ ΥΓΡΟΤΟΠΩΝ ΚΡΗΤΗΣ

ΟΙΚΟΤΟΥΡΙΣΤΙΚΟΣ Ο ΗΓΟΣ ΥΓΡΟΤΟΠΩΝ ΚΡΗΤΗΣ LIFE ENVIRONMENT «ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΟΙ ΥΓΡΟΤΟΠΟΙ ΚΑΙ ΛΙΜΝΟ ΕΞΑΜΕΝΕΣ: ΕΠΙ ΕΙΞΗ ΠΟΛΥΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΗΣ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΣΤΟ ΝΗΣΙ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ» LIFE00ENV/GR/000685 ΟΙΚΟΤΟΥΡΙΣΤΙΚΟΣ Ο ΗΓΟΣ ΥΓΡΟΤΟΠΩΝ ΚΡΗΤΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Είναι µια γης

Διαβάστε περισσότερα

Διαμόρφωση προτύπων. 21 March Γιατί μελετάμε το πρότυπο τοπίου;

Διαμόρφωση προτύπων. 21 March Γιατί μελετάμε το πρότυπο τοπίου; Διαμόρφωση προτύπων Γιατί μελετάμε το πρότυπο τοπίου; Το χωρικό πρότυπο επηρεάζει τις οικολογικές διεργασίες (δυναμική των πληθυσμών, τη βιοποικιλότητα, οικοφυσιολογικές διεργασίες των οικοσυστημάτων,

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΜΑΡΑΘΩΝΑ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ-ΙΟΥΝΙΟΥ 2010 ΜΑΘΗΜΑ: ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΜΑΡΑΘΩΝΑ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ-ΙΟΥΝΙΟΥ 2010 ΜΑΘΗΜΑ: ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΜΑΡΑΘΩΝΑ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2009-2010 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ-ΙΟΥΝΙΟΥ 2010 ΤΑΞΗ Α ΜΑΘΗΜΑ: ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ Θέμα 1 ο : Να μεταφέρετε στο γραπτό σας τον αριθμό της κάθε ερώτησης και δίπλα το γράμμα

Διαβάστε περισσότερα

Το σημερινό θέμα μας είναι το φυσικό περιβάλλον. Το φυσικό περιβάλλον είναι ένα πολύπλοκο σύστημα που συνεχώς μεταβάλλεται και εξελίσσεται και

Το σημερινό θέμα μας είναι το φυσικό περιβάλλον. Το φυσικό περιβάλλον είναι ένα πολύπλοκο σύστημα που συνεχώς μεταβάλλεται και εξελίσσεται και Το σημερινό θέμα μας είναι το φυσικό περιβάλλον. Το φυσικό περιβάλλον είναι ένα πολύπλοκο σύστημα που συνεχώς μεταβάλλεται και εξελίσσεται και αυτοοργανώνεται! 1 Κάθε πολύπλοκο σύστημα το προσεγγίζουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΙΠΛΗΜΜΥΡΙΚΑ ΕΡΓΑ. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Πλημμύρα-Πλημμυρική Απορροή

ΑΝΤΙΠΛΗΜΜΥΡΙΚΑ ΕΡΓΑ. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Πλημμύρα-Πλημμυρική Απορροή ΑΝΤΙΠΛΗΜΜΥΡΙΚΑ ΕΡΓΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Πλημμύρα-Πλημμυρική Απορροή Πολλές φορές, βροχές μεγάλης έντασης προκαλούν μεγάλες παροχές απορροής. Σε αυτές τις περιπτώσεις οι διαστάσεις της κοίτης του υδατορεύματος δεν

Διαβάστε περισσότερα

Ποτάµια ράση ΠΟΤΑΜΙΑ ΓΕΩΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ. Ποτάµια ιάβρωση. Ποτάµια Μεταφορά. Ποτάµια Απόθεση. Βασικό επίπεδο

Ποτάµια ράση ΠΟΤΑΜΙΑ ΓΕΩΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ. Ποτάµια ιάβρωση. Ποτάµια Μεταφορά. Ποτάµια Απόθεση. Βασικό επίπεδο ΠΟΤΑΜΙΑ ΓΕΩΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ Η µορφολογία του επιφανειακού αναγλύφου που έχει δηµιουργηθεί από δράση του τρεχούµενου νερού ονοµάζεται ποτάµια µορφολογία. Οι διεργασίες δηµιουργίας της ονοµάζονται ποτάµιες διεργασίες

Διαβάστε περισσότερα

Ορειβατική αποστολή στα Ινδικά Ιμαλάια 2016

Ορειβατική αποστολή στα Ινδικά Ιμαλάια 2016 Ορειβατική αποστολή στα Ινδικά Ιμαλάια 2016 Ανάβαση στις κορυφές Stok Kangri 6123μ, Mentok I 6282μ, Mentok II 6248μ και Mentok III 6153μ και προσέγγιση της ασκαρφάλωτης κορυφής Nya Kangri 6480μ μέχρι τα

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα LIFE PINDOS/ GREVENA Δράσεις διαχείρισης του Οικότοπου προτεραιότητας 9530* (Δάση μαύρης πεύκης - Pinus nigra) περιοχής Γρεβενών (Β.

Πρόγραμμα LIFE PINDOS/ GREVENA Δράσεις διαχείρισης του Οικότοπου προτεραιότητας 9530* (Δάση μαύρης πεύκης - Pinus nigra) περιοχής Γρεβενών (Β. Πρόγραμμα LIFE PINDOS/ GREVENA Δράσεις διαχείρισης του Οικότοπου προτεραιότητας 9530* (Δάση μαύρης πεύκης - Pinus nigra) περιοχής Γρεβενών (Β. Πίνδος) Τα δάση μαύρης πεύκης: ένα πολύτιμο φυσικό απόθεμα

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΟΥΨΕΙΣ ΚΑΜΠΥΛΕΣ- ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

ΙΣΟΥΨΕΙΣ ΚΑΜΠΥΛΕΣ- ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑ 16_10_2012 ΙΣΟΥΨΕΙΣ ΚΑΜΠΥΛΕΣ- ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ 2.1 Απεικόνιση του ανάγλυφου Μια εδαφική περιοχή αποτελείται από εξέχουσες και εισέχουσες εδαφικές μορφές. Τα εξέχοντα εδαφικά τμήματα βρίσκονται μεταξύ

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία του καθηγητού Χρήστου Σ. Ζερεφού, ακαδημαϊκού Συντονιστού της ΕΜΕΚΑ

Ομιλία του καθηγητού Χρήστου Σ. Ζερεφού, ακαδημαϊκού Συντονιστού της ΕΜΕΚΑ Ομιλία του καθηγητού Χρήστου Σ. Ζερεφού, ακαδημαϊκού Συντονιστού της ΕΜΕΚΑ Οι επιμέρους μελέτες ανέδειξαν τον πλούτο των φυσικών πόρων που διαθέτει η χώρα μας αλλά και τους κινδύνους που απειλούν το φυσικό

Διαβάστε περισσότερα

Πώς και γιατί μετακινούμαστε;

Πώς και γιατί μετακινούμαστε; Πώς και γιατί μετακινούμαστε; Διδακτική πρόταση 1: Συνοπτικό πλαίσιο μετακίνησης και εγκατάστασης Ερωτήματα-κλειδιά Γιατί και πώς μετακινούμαστε από τα πολύ παλιά χρόνια μέχρι σήμερα; Πού μένουμε από τα

Διαβάστε περισσότερα

Αποκατάσταση καμένων περιοχών

Αποκατάσταση καμένων περιοχών Αποκατάσταση καμένων περιοχών Δρ Γεώργιος Λυριντζής, Διατελέσας Τακτικός Ερευνητής του ΕΘΙΑΓΕ Δρ Γεώργιος Μπαλούτσος, Διατελέσας Τακτικός Ερευνητής του ΕΘΙΑΓΕ Δρ Γεώργιος Καρέτσος, Εντεταλμένος Ερευνητής,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ: Η έννοια του οικοσυστήματος 11

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ: Η έννοια του οικοσυστήματος 11 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ 3 9 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ: Η έννοια του οικοσυστήματος 11 Κεφάλαιο Πρώτο: Το μοντέλο του οικοσυστήματος 1.1. Βασικές αρχές και ορισμοί της Οικολογίας των Οικοσυστημάτων 1.2. Η

Διαβάστε περισσότερα

Έτσι ήταν η Θεσσαλονίκη στην αρχαιότητα - Υπέροχη ψηφιακή απεικόνιση

Έτσι ήταν η Θεσσαλονίκη στην αρχαιότητα - Υπέροχη ψηφιακή απεικόνιση Έτσι ήταν η Θεσσαλονίκη στην αρχαιότητα - Υπέροχη ψηφιακή απεικόνιση - Με την βοήθεια της τεχνολογίας αρχαιολόγοι κατάφεραν να απεικονίσουν την Θεσσαλονίκη της αρχαιότητας - Μια ζηλευτή πόλη με Ιππόδρομο,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ

ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2325 ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ΤΕΥΧΟΣ ΤΕΤΑΡΤΟ Αρ. Φύλλου 264 20 Αυγούστου 2015 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΑΠΟΦΑΣΕΙΣ Ανάκληση αναδασωτέας έκτασης εμβαδού 440,00 στρεμ μάτων στην θέση «Υψώματα

Διαβάστε περισσότερα

2. ΓΕΩΛΟΓΙΑ - ΝΕΟΤΕΚΤΟΝΙΚΗ

2. ΓΕΩΛΟΓΙΑ - ΝΕΟΤΕΚΤΟΝΙΚΗ 2. 2.1 ΓΕΩΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΕΥΡΥΤΕΡΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ Στο κεφάλαιο αυτό παρουσιάζεται συνοπτικά το Γεωλογικό-Σεισμοτεκτονικό περιβάλλον της ευρύτερης περιοχής του Π.Σ. Βόλου - Ν.Ιωνίας. Η ευρύτερη περιοχή της πόλης του

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΤΡΑ - ΚΟΙΛΑΔΑ ΛΙΓΩΝΑ (ΥΔΡΟΜΥΛΟΙ) - ΑΓ. ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ (ΜΟΝΑΣΤΗΡΕΛΙΑ) - ΒΑΦΕΙΟΣ - ΠΕΤΡΙ ΑΧΙΛΛΕΙΟΠΗΓΑΔΑ - ΠΕΤΡΑ)

ΠΕΤΡΑ - ΚΟΙΛΑΔΑ ΛΙΓΩΝΑ (ΥΔΡΟΜΥΛΟΙ) - ΑΓ. ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ (ΜΟΝΑΣΤΗΡΕΛΙΑ) - ΒΑΦΕΙΟΣ - ΠΕΤΡΙ ΑΧΙΛΛΕΙΟΠΗΓΑΔΑ - ΠΕΤΡΑ) ΠΕΤΡΑ - ΚΟΙΛΑΔΑ ΛΙΓΩΝΑ (ΥΔΡΟΜΥΛΟΙ) - ΑΓ. ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ (ΜΟΝΑΣΤΗΡΕΛΙΑ) - ΒΑΦΕΙΟΣ - ΠΕΤΡΙ ΑΧΙΛΛΕΙΟΠΗΓΑΔΑ - ΠΕΤΡΑ) 1. ΠΕΤΡΑ (ΟΤΕ). Αρχή διαδρομής Το σημείο έναρξης ή λήξης της διαδρομής. Η διαδρομή είναι διάσχισης

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΠΙΟ ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΑ ΗΦΑΙΣΤΕΙΑ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ

ΤΑ ΠΙΟ ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΑ ΗΦΑΙΣΤΕΙΑ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ ΤΑ ΠΙΟ ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΑ ΗΦΑΙΣΤΕΙΑ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ 1. Το ηφαίστειο Mount Merapi Η Ινδονησία κατέχει την αδιαμφισβήτητα ηγετική θέση στον κόσμο σε ενεργά ηφαίστεια και σεισμούς. Το Mount Merapi βρίσκεται στο κέντρο

Διαβάστε περισσότερα

Στην οικογένειά μου Ειρήνη, Αντώνη, Κυριάκο και Στράτο

Στην οικογένειά μου Ειρήνη, Αντώνη, Κυριάκο και Στράτο Στην οικογένειά μου Ειρήνη, Αντώνη, Κυριάκο και Στράτο πολλών ουν γεγονότων και μεγάλων κατακλυσμών εν τοις ενακισχιλίοις έτεσι τοσαύτα γαρ προς τον νυν απ εκείνου του χρόνου γέγονεν έτη το τη γης εν τούτοις

Διαβάστε περισσότερα

Μεταπυρική Διαχείριση Δασών Ψυχρόβιων Κωνοφόρων

Μεταπυρική Διαχείριση Δασών Ψυχρόβιων Κωνοφόρων Μεταπυρική Διαχείριση Δασών Ψυχρόβιων Κωνοφόρων Μ. Αριανούτσου, Δρ. Καζάνης Δημήτρης Τομέας Οικολογίας - Ταξινομικής Τομέας Οικολογίας -Τμήμα Βιολογίας Τμήμα Βιολογίας Πανεπιστημίου Αθηνών Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 8 ο : Χαρτογράφηση καμένων εκτάσεων- Εκτίμηση σφοδρότητας της πυρκαγιάς

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 8 ο : Χαρτογράφηση καμένων εκτάσεων- Εκτίμηση σφοδρότητας της πυρκαγιάς ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 8 ο : Χαρτογράφηση καμένων εκτάσεων- Εκτίμηση σφοδρότητας της πυρκαγιάς Οι δασικές πυρκαγιές αποτελούν, ακόμα και σήμερα, μεγάλο πρόβλημα για τα δάση αλλά και το φυσικό περιβάλλον γενικότερα.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα: Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας. Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα: Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας. Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου 5. ΑΝΕΜΟΙ ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου 1 5. ΑΝΕΜΟΙ Αέριες μάζες κινούνται από περιοχές υψηλότερης προς περιοχές χαμηλότερης

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία ΔΕΝΔΡΟΦΥΤΕΥΣΗ

Εργασία ΔΕΝΔΡΟΦΥΤΕΥΣΗ Εργασία ΔΕΝΔΡΟΦΥΤΕΥΣΗ Η Ελλάδα χαρακτηρίζεται από τα μεσογειακά συστήματα (πεύκα, έλατα, θάμνους εύφλεκτους). Τα ορεινά δάση συχνά καίγονται γιατί έχουμε μεγάλη ξηρασία, συσσώρευση ξηρών και πεσμένων φύλων.

Διαβάστε περισσότερα

Κατακόρυφη πτώση σωμάτων. Βαρβιτσιώτης Ιωάννης Πρότυπο Πειραματικό Γενικό Λύκειο Αγίων Αναργύρων Μάιος 2015

Κατακόρυφη πτώση σωμάτων. Βαρβιτσιώτης Ιωάννης Πρότυπο Πειραματικό Γενικό Λύκειο Αγίων Αναργύρων Μάιος 2015 Κατακόρυφη πτώση σωμάτων Βαρβιτσιώτης Ιωάννης Πρότυπο Πειραματικό Γενικό Λύκειο Αγίων Αναργύρων Μάιος 2015 Α. Εισαγωγή Ερώτηση 1. Η τιμή της μάζας ενός σώματος πιστεύετε ότι συνοδεύει το σώμα εκ κατασκευής

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΦΥΣΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ (Ιδίως των μεταλλείων και λατομείων)

Η ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΦΥΣΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ (Ιδίως των μεταλλείων και λατομείων) Η ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΦΥΣΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ (Ιδίως των μεταλλείων και λατομείων) Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ Έννοια του όρου αποκατάσταση Ο προσδιορισμός μιας έννοιας, το περιεχόμενο της και η δυναμική που

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπα οικολογικής διαφοροποίησης των μυρμηγκιών (Υμενόπτερα: Formicidae) σε κερματισμένα ορεινά ενδιαιτήματα.

Πρότυπα οικολογικής διαφοροποίησης των μυρμηγκιών (Υμενόπτερα: Formicidae) σε κερματισμένα ορεινά ενδιαιτήματα. Πρότυπα οικολογικής διαφοροποίησης των μυρμηγκιών (Υμενόπτερα: Formicidae) σε κερματισμένα ορεινά ενδιαιτήματα. Γεωργιάδης Χρήστος Λεγάκις Αναστάσιος Τομέας Ζωολογίας Θαλάσσιας Βιολογίας Τμήμα Βιολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΑΝΤΙΠΥΡΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΔΗΜΟΤΙΚΩΝ ΔΑΣΙΚΩΝ ΕΚΤΑΣΕΩΝ Δ.ΘΕΡΜΗΣ ΕΡΓΟ:

ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΑΝΤΙΠΥΡΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΔΗΜΟΤΙΚΩΝ ΔΑΣΙΚΩΝ ΕΚΤΑΣΕΩΝ Δ.ΘΕΡΜΗΣ ΕΡΓΟ: ΕΡΓΟ: ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΑΝΤΙΠΥΡΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΔΗΜΟΤΙΚΩΝ ΔΑΣΙΚΩΝ ΕΚΤΑΣΕΩΝ Δ.ΘΕΡΜΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΝΟΜΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΔΗΜΟΣ ΘΕΡΜΗΣ Δ/ΝΣΗ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΥΓΚΟΙΝΩΝΙΑΚΩΝ, ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑΚΩΝ, ΥΔΡΑΥΛΙΚΩΝ ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΒΡΩΣΗ ΑΝΑΓΛΥΦΟΥ. Δρ Γεώργιος Μιγκίρος

ΔΙΑΒΡΩΣΗ ΑΝΑΓΛΥΦΟΥ. Δρ Γεώργιος Μιγκίρος ΔΙΑΒΡΩΣΗ ΕΞΩΜΑΛΥΝΣΗ ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΑΝΑΓΛΥΦΟΥ Δρ Γεώργιος Μιγκίρος Καθηγητής Γεωλογίας ΓΠΑ Ο πλανήτης Γη έτσι όπως φωτογραφήθηκε το 1972 από τους αστροναύτες του Απόλλωνα 17 στην πορεία τους για τη σελήνη. Η

Διαβάστε περισσότερα

Προσαρμογή της Διαχείρισης των Δασών στην Κλιματική Αλλαγή στην Ελλάδα: Δασαρχείο Καλαμπάκας

Προσαρμογή της Διαχείρισης των Δασών στην Κλιματική Αλλαγή στην Ελλάδα: Δασαρχείο Καλαμπάκας Προσαρμογή της Διαχείρισης των Δασών στην Κλιματική Αλλαγή στην Ελλάδα: Δασαρχείο Καλαμπάκας Ομάδα έργου: Παναγιώτης Πουλιανίδης, Αναστασία Κάκια, Φωτεινή Πελεκάνη Σεμινάριο Κατάρτισης Δασικών Υπηρεσιών

Διαβάστε περισσότερα

ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 ΩΚΕΑΝΟΙ Ωκεανοί Ωκεάνιες λεκάνες

ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 ΩΚΕΑΝΟΙ Ωκεανοί Ωκεάνιες λεκάνες ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 ΩΚΕΑΝΟΙ Ωκεανοί Ωκεάνιες λεκάνες Ωκεανοί Το νερό καλύπτει τα δύο τρίτα της γης και το 97% όλου του κόσµου υ και είναι κατοικία εκατοµµυρίων γοητευτικών πλασµάτων. Οι ωκεανοί δηµιουργήθηκαν

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΣΤΗΜΙΚΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΣΤΟ ΑΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΤΟΥ ΒΟΛΟΥ

ΔΙΑΣΤΗΜΙΚΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΣΤΟ ΑΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΤΟΥ ΒΟΛΟΥ ΔΙΑΣΤΗΜΙΚΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΣΤΟ ΑΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΤΟΥ ΒΟΛΟΥ Δρ. Μ. Στεφούλη, stefouli@igme.gr Π. Κρασάκης, MSc Γεωλόγος / Ειδικός ΓΠΣ Εισαγωγή Σκοπός της παρουσίασης είναι η αξιολόγηση: Εξειδικευμένων

Διαβάστε περισσότερα

Ως δάσος χαρακτηρίζεται ένα πολύπλοκο οικοσύστημα με φυτά και ζώα που χαρακτηρίζεται από τη μεγάλη πυκνότητα δέντρων.

Ως δάσος χαρακτηρίζεται ένα πολύπλοκο οικοσύστημα με φυτά και ζώα που χαρακτηρίζεται από τη μεγάλη πυκνότητα δέντρων. Ως δάσος χαρακτηρίζεται ένα πολύπλοκο οικοσύστημα με φυτά και ζώα που χαρακτηρίζεται από τη μεγάλη πυκνότητα δέντρων. Τα δάση καλύπτουν το 9,4% της επιφάνειας της Γης (το 30% της ξηράς), αν και παλαιότερα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΥΘΕΤΗΣΗ ΟΡΕΙΝΩΝ ΥΔΑΤΩΝ Ι. Κεφάλαιο 10 ο

ΔΙΕΥΘΕΤΗΣΗ ΟΡΕΙΝΩΝ ΥΔΑΤΩΝ Ι. Κεφάλαιο 10 ο Τμήμα Δασολογίας & Διαχείρισης Περιβάλλοντος & Φυσικών Πόρων Εργαστήριο Διευθέτησης Ορεινών Υδάτων και Διαχείρισης Κινδύνου Προπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών ΔΙΕΥΘΕΤΗΣΗ ΟΡΕΙΝΩΝ ΥΔΑΤΩΝ Ι Κεφάλαιο 10 ο Φ. Π.

Διαβάστε περισσότερα

Η ΖΩΗ ΣΤΙΣ ΠΟΛΙΚΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ

Η ΖΩΗ ΣΤΙΣ ΠΟΛΙΚΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ Η ΖΩΗ ΣΤΙΣ ΠΟΛΙΚΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ Οι πολικές περιοχές, όπως βλέπεις και στον παραπάνω παγκόσμιο χάρτη, βρίσκονται βορειότερα από το Βόρειο Πολικό Κύκλο και νοτιότερα από το Νότιο Πολικό Κύκλο. Συγκεκριμένα ανήκουν

Διαβάστε περισσότερα

Κ ι λ µα µ τι τ κές έ Α λλ λ α λ γές Επι π πτ π ώ τ σει ε ς στη τ β ιοπο π ικιλό λ τη τ τα τ κ αι τ η τ ν ν ά γρια ζ ωή

Κ ι λ µα µ τι τ κές έ Α λλ λ α λ γές Επι π πτ π ώ τ σει ε ς στη τ β ιοπο π ικιλό λ τη τ τα τ κ αι τ η τ ν ν ά γρια ζ ωή Επιπτώσεις στη βιοποικιλότητα και την άγρια ζωή Η παγκόσµια κλιµατική αλλαγή θεωρείται ως η σηµαντικότερη τρέχουσα απειλή για τη βιοποικιλότητα του πλανήτη. Παραδείγµατα από την Κυπριακή Φύση Μερικές από

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 9 ο : Χαρτογράφηση καμένων εκτάσεων- Εκτίμηση σφοδρότητας της πυρκαγιάς

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 9 ο : Χαρτογράφηση καμένων εκτάσεων- Εκτίμηση σφοδρότητας της πυρκαγιάς ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 9 ο : Χαρτογράφηση καμένων εκτάσεων- Εκτίμηση σφοδρότητας της πυρκαγιάς Οι δασικές πυρκαγιές αποτελούν, ακόμα και σήμερα, μεγάλο πρόβλημα για τα δάση αλλά και το φυσικό περιβάλλον γενικότερα.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΗΜΜΥΡΙΚΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ ΡΟΔΟΥ (22 ΝΟΕ 2013)

ΠΛΗΜΜΥΡΙΚΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ ΡΟΔΟΥ (22 ΝΟΕ 2013) ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΓΕΩΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΤΕΚΤΟΝΙΚΗΣ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ Δρ. ΕΥΘ. ΛΕΚΚΑΣ, Καθηγητής Πανεπιστημιούπολη

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΗΣ ΕΘΝΙΚΗΣ ΔΑΣΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΑ ΕΠΟΜΕΝΑ ΧΡΟΝΙΑ (2014-2020)

ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΗΣ ΕΘΝΙΚΗΣ ΔΑΣΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΑ ΕΠΟΜΕΝΑ ΧΡΟΝΙΑ (2014-2020) ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΚΑΙ ΕΘΝΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΤΑ ΔΑΣΙΚΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ (ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΣΤΙΣ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ) Το 2015 θεωρείται μια πολύ σημαντική χρονιά για τα δάση σε παγκόσμιο επίπεδο, καθώς τουλάχιστον τέσσερις

Διαβάστε περισσότερα