Η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία αλλάζει Η αρχή μιας νέας εποχής (4ος -- 5ος αιώνας)

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία αλλάζει Η αρχή μιας νέας εποχής (4ος -- 5ος αιώνας)"

Transcript

1 Κεφάλαιο 1 Η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία αλλάζει Η αρχή μιας νέας εποχής () Η Βυζαντινή Αυτοκρατορία συνεχίζει γενικά τη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία. Και στη Βυζαντινή και στη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία ζούν πολλοί και διαφορετικοί λαοί που μιλούν διαφορετικές γλώσσες. Οι θεσμοί και η οργάνωση στη Βυζαντινή Αυτοκρατορία προέρχονται από τη Ρώμη, ενώ o χριστιανισμός έγινε από τον 4ο αιώνα η επίσημη θρησκεία στο κράτος. Mέχρι το τέλος, οι υπήκοοι του βυζαντινού αυτοκράτορα ονομάζουν τον εαυτό τους Ρωμαίο και ο αυτοκράτορας υπογράφει ως «πιστός στο Χριστό, το Θεό, βασιλιάς και αυτοκράτορας των Ρωμαίων». Η Βυζαντινή Αυτοκρατορία είχε πρωτεύου την Κωνσταντινούπολη. Τον 5ο αιώνα το ρωμαϊκό κράτος έχασε για πάντα το δυτικό τμήμα του και περιορίστηκε στο ανατολικό. Από τον 7ο αιώνα επίσημη γλώσ του ήταν τα ελληνικά, και όχι τα λατινικά όπως πριν. KEFALAIO 01B FINAL FINAL /4/2010 3:55:20 ìì

2 1.1 Έγγραφο με την υπογραφή του τελευταίου βυζαντινού αυτοκράτορα Κωνσταντίνου ΙΑ Παλαιολόγου ( ): «Κωνσταντίνος πιστός στο Χριστό βασιλιάς και αυτοκράτορας των Ρωμαίων ο Παλαιολόγος». Βιένη (Aυστρία), Αρχεία της Βιένης. Πότε αρχίζει η βυζαντινή ιστορία; Οι ιστορικοί δε συμφωνούν και προτείνουν διάφορες χρονολογίες. Όμως, οι ιστορικές περίοδοι δεν αρχίζουν και δεν τελειώνουν ξαφνικά, μέ σε μια χρονιά. Οι αλλαγές διαρκούν συνήθως πολλά χρόνια. Oι αλλαγές που δείχνουν ότι περνάμε από τη Ρωμαϊκή στη Βυζαντινή Αυτοκρατορία έγιναν από τον 4ο έως τον 7ο αιώνα. Πότε τελειώνει η βυζαντινή ιστορία; Οι περισσότεροι ιστορικοί συμφωνούν ότι η βυζαντινή ιστορία τελειώνει το 1453, όταν οι Οθωμανοί κατέλαβαν την Κωνσταντινούπολη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία Βυζαντινή Αυτοκρατορία Αυτά που γνωρίζουμε για τη βυζαντινή ιστορία προέρχονται από πολλές και διαφορετικές πηγές. Ιστορικοί, χρονογράφοι, συντάκτες επιστολών και ομιλιών μάς δίνουν πληροφορίες για την περίοδο αυτή. Επειδή η Εκκλησία ήταν πολύ σημαντική για την εξέλιξη της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας, βασικές πηγές είναι και τα θεολογικά έργα. Από τα νομοθετικά κείμενα παίρνουμε πληροφορίες για την οικονομία, τη διοίκηση και το δίκαιο. Σπουδαία ιστορική πηγή είναι και το αρχαιολογικό υλικό: μνημεία, επιγραφές, νομίσματα, σφραγίδες, αντικείμενα καθημερινής ζωής και θρησκευτικής λατρείας μάς μαθαίνουν πολλά για την εποχή αυτή. 1.2 Α. Από τη Ρώμη στην Κωνσταντινούπολη Η ίδρυση της νέας πρωτεύους Στην Α Γυμνασίου μάθαμε ότι η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία είχε τον 3ο αιώνα πολιτικά, οικονομικά και κοινωνικά προβλήματα και ότι ο αυτοκράτορας Διοκλητιανός ( ) έκανε πολλές μεταρρυθμίσεις. Τις μεταρρυθμίσεις αυτές συνέχισε ο αυτοκράτορας Κωνσταντίνος Α ( ), αυτός που ονομάστηκε μετά Μέγας. Τμήμα από άγαλμα του Μεγάλου Κωνσταντίνου. Το άγαλμα είχε ύψος 9 μέτρα και ήταν στημένο στην αγορά της Ρώμης. Σήμερα σώζονται το κεφάλι, το δεξί χέρι και το ένα γόνατο. 4ος αιώνας, Ρώμη (Iταλία), Μουσείο Καπιτωλίου. 10 KEFALAIO 01B FINAL FINAL /4/2010 3:55:22 ìì

3 1.3 Η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία την εποχή του θανάτου του Μεγάλου Κωνσταντίνου α σσ Βό ρε ια Θ άλ ασ Βαλτική Θάλα αίο Αιγ ς γο λα ό γ ε ι ο ς Κωνσταντινούπολη ΡΩ ΜΑ ΪΚO πέ σ γος ε έλα οπ Μ ΛΙΚ O Μαύρη Θάλασ Θ ά λ α σ σ α Θά λασ Ω ΝΙΔ ΑΣΑ ΒΑΣΙΛΕΙΟ ΤΩΝ Σ Ρώμη. Δούναβης π ΑΝΑ ΤΟ Θάλασ τικ ή ι Ιόν Α τ λ α ν τ ι κ ό ς Κασπία ΚΡΑΤΟΣ ρι α Αδ Ω κ ε α ν ό ς ος Ρήν Ο ΤΙΚ ΔΥ ΚΟ ΜΑΪ ΡΩ ΚΡ ΑΤ Ο Σ Κτησιφώντα Ν Από την εποχή του Διοκλητιανού υπήρχαν συχνά στο ρωμαϊκό κράτος δύο αυτοκράτορες: ένας στο ανατολικό και ένας στο δυτικό τμήμα του. Η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία χωρίστηκε στα δύο το 395. Οι υπήκοοι όμως του ρωμαϊκού κράτους δεν πίστευαν ότι υπήρχαν δύο αυτοκρατορίες, αλλά δύο τμήματα της μίας και μοναδικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας. Όταν το 476 καταλύθηκε, δηλαδή έπαψε να υπάρχει το δυτικό της τμήμα, έμεινε μόνο ένας αυτοκράτορας, ο Αυτοκράτορας των Ρωμαίων στο ανατολικό τμήμα. Για την κατάλυση του δυτικού ρωμαϊκού κράτους θα μιλήσουμε στη σ. 23. Το 324 ο Μέγας Κωνσταντίνος μετέφερε την πρωτεύου της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας στο ανατολικό της τμήμα. Το μέρος που διάλεξε ήταν το Βυζάντιο, αποικία που είχαν ιδρύσει τον 7ο αιώνα π.χ. οι Μεγαρείς στην ευρωπαϊκή ακτή του Βοσπόρου. Η νέα πόλη που χτίστηκε εκεί ονομάστηκε Νέα Ρώμη (γιατί ήταν η νέα πρωτεύου του ρωμαϊκού κράτους) αλλά και Κωνσταντινούπολη, από το όνομα του 1.4 Το πρώτο μεγάλο υδραγωγείο που κατασκεύασε ο αυτοκράτορας Βάλης (ή Ουάλης) ( ). Δεύτερο μισό 4ου αιώνα, Κωνσταντινούπολη (Tουρκία). 1.5 Το καθολικό (η κεντρική εκκλησία) του μοναστηριού του Αγίου Ιωάννη του Προδρόμου. Το μοναστήρι (που λέγεται και Μονή Στουδίου) ιδρύθηκε στην Κωνσταντινούπολη (Τουρκία) το 463 και γρήγορα έγινε ένα από τα πιο σημαντικά της πόλης και ξακουστό πνευματικό κέντρο. Τέλος 5ου αιώνα. 11 KEFALAIO 01B FINAL FINAL /4/2010 3:55:24 ìì

4 Η Κωνσταντινούπολη ήταν πιο κοντά από τη Ρώμη στον ποταμό Δούναβη και στα ανατολικά σύνορα της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας. Έτσι, ο αυτοκράτορας μπορούσε να αντιμετωπίζει ευκολότερα διάφορους γερμανικούς λαούς και το περσικό Βασίλειο των Σασνιδών που κατά καιρούς έκαναν επιθέσεις στα σύνορα. 1.6 Η Ρώμη και η Κωνσταντινούπολη στη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία Θ ρ ά κ η Θ άλ Θά ασ λασ Μ α ύ ρ η Θ ά λ α σ σ α τικ ή Βό ρε ια Βαλ Βόσπορος Κωνσταντινούπολη Αιγα Ω κ ε α ν ό ς ίο π έλα γος ν τ ί δ α Π ρ ο π ο Ελλήσποντος Θά Α τ λ α ν τ ι κ ό ς ία Κωνσταντινούπολη σπ Ρώμη Μαύρη Θάλασ Θά λασ Κα ρι α Αδ τικ ή Μ ι κ ρ ά Α σ ί α λα σσ α ς γο λα ρά υθ Ερ λασ Θά ρσ ικ ός κό λπ ος (1) Θ ά λ α σ σ α Πε Η Κωνσταντινούπολη χτίστηκε σε μια πολύ ασφαλή τοποθεσία: βόρεια, ανατολικά και νότια βρέχεται από θάλασ. Στα δυτικά η ξηρά οχυρώθηκε με τείχος. 1.7 (2) πέ Η γεωγραφική της θέση βοήθησε την Κωνσταντινούπολη να αναπτυχθεί οικονομικά. Εκεί συναντιούνται οι δύο βασικοί εμπορικοί δρόμοι την εποχή εκείνη: ο χερίος δρόμος, που οδηγεί από την Ευρώπη στην Ασία, και ο θαλάσσιος, που ενώνει τη Μεσόγειο με τη Μαύρη Θάλασ (Εύξεινος Πόντος). αίο Αιγ ό γ ε ι ο ς γος σ έλα ε ιο π Ιόν Μ (3) ιδρυτή της. Αργότερα η πόλη αυτή πήρε και άλλα ονόματα: Βασιλεύου ή απλά Πόλη. Από το όνομα Πόλη προέρχεται και το σημερινό τουρκικό της όνομα: Ισταμπούλ. Η Κωνσταντινούπολη ήταν πρωτεύου δύο αυτοκρατοριών: πρώτα της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας (μέχρι το 1453) και ύστερα της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας (μέχρι το 1923). Σήμερα δεν είναι η πρωτεύου του τουρκικού κράτους, είναι όμως η πιο σημαντική πόλη της Τουρκίας και έχει τους περισσότερους κατοίκους. Εκεί βρίσκεται και το Οικουμενικό Πατριαρχείο, ο πιο σπουδαίος θεσμός για τους ορθόδοξους χριστιανούς. Γενική εικόνα της Κωνσταντινούπολης σήμερα. Βλέπουμε τον Κεράτιο κόλπο (1), το Βόσπορο (2) και την Προποντίδα (Θάλασ του Μαρμαρά) (3). 12 KEFALAIO 01B FINAL FINAL /4/2010 3:55:26 ìì

5 1.8 (5) Kερ (15) ά τι (16) ος κό λπ ς ο Η Κωνσταντινούπολη αναπτύχθηκε γρήγορα και έγινε το πιο σημαντικό πολιτικό, διοικητικό, οικονομικό και πνευματικό κέντρο στο ανατολικό ρωμαϊκό κράτος. Κύριος δρόμος της πόλης ήταν η Μέση οδός (1), που άρχιζε από δυτικά και τελείωνε ανατολικά. Στο τέλος του δρόμου βρισκόταν ο Ιππόδρομος της πόλης (2) και το Ιερό Παλάτι (3). Το Ιερό Παλάτι δεν ήταν μόνο η κατοικία του αυτοκράτορα αλλά και το κέντρο για τη διοίκηση της αυτοκρατορίας. Τα πρώτα τείχη (4) της πόλης χτίστηκαν από το Μέγα Κωνσταντίνο. Πολύ γρήγορα όμως ο πληθυσμός της αυξήθηκε και η πόλη έγινε μεγαλύτερη. Οπότε, στο πρώτο μισό του 5ου αιώνα χτίστηκαν καινούρια χερία τείχη (5). Η Κωνσταντινούπολη είχε λιμάνια και στον Κεράτιο κόλπο (6, 7) και στην Προποντίδα (8, 9). Στην πόλη υπήρχαν πολλές αγορές (10, 11, 12). Οι κάτοικοι έπαιρναν νερό από υδραγωγεία (13) και από υπόγειες δεξαμενές (14, 15, 16). Μέ στην πόλη υπήρχαν επίσης εκκλησίες (17, 18) και μοναστήρια (19). (18) (4) (13) (6) (7) (14) (1) (11) (9) (19) (17) (10) (12) (2) (3) (8) Προποντίδα 1.9 Τμήμα από τα χερία τείχη που έχτισε ο αυτοκράτορας Θεοδόσιος Β. Τα τείχη αυτά ήταν πολύ ισχυρά και βοήθην την Κωνσταντινούπολη σε πολλές πολιορκίες. Πρώτο μισό 5ου αιώνα, Κωνσταντινούπολη (Tουρκία) Οβελίσκος (κατασκευασμένος ανάμε στο 1504 και το 1450 π.χ.) που μεταφέρθηκε το 390 από την Αίγυπτο στην Κωνσταντινούπολη για να διακοσμήσει τον Ιππόδρομο. Στη βάση του υπάρχει ανάγλυφο του 5ου αιώνα. Στο πάνω μέρος βλέπουμε την αυτοκρατορική οικογένεια που κάθεται στις θέσεις των επισήμων στον Ιππόδρομο. Στο κάτω μέρος νικημένοι στρατιώτες προσφέρουν δώρα στον αυτοκράτορα. Κωνσταντινούπολη (Tουρκία), Πλατεία Ιπποδρόμου. 13 KEFALAIO 01B FINAL FINAL /4/2010 3:55:42 ìì

6 Β. Η οικονομική και η κοινωνική ζωή Τον 4ο και τον 5ο αιώνα η οικονομία βελτιώνεται στη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία και ο πληθυσμός αυξάνεται. Η βιοτεχνία και το εμπόριο αναπτύσσονται. Δυναμώνουν όμως και οι μεγάλοι ιδιοκτήτες γης σε βάρος των μικρών. Παρά τις προσπάθειες που έκαναν οι αυτοκράτορες την περίοδο αυτή, η οικονομία δεν μπόρεσε να ξαναγίνει ισχυρή, όπως ήταν τον 1ο και το 2ο αιώνα Η οικονομική ζωή στην ύπαιθρο Βάση της οικονομίας για τους κατοίκους του ρωμαϊκού κράτους ήταν η γεωργία. Σημαντική ανάπτυξη είχαν επίσης η κτηνοτροφία, η αλιεία, η μελισσοκομία και η δασοκομία Ψηφιδωτό δάπεδο με σκηνή από ψάρεμα. 6ος αιώνας, Βασιλική του Δουμετίου (αφιερωμένη στον άγιο Δημήτριο), Νικόπολη (Ήπειρος, Νομός Πρέβεζας). Σιδερένιο καμάκι για ψάρεμα. 4ος -- 6ος αιώνας, Θεσλονίκη, Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού Τα βασικά έσοδα του ρωμαϊκού κράτους προέρχονταν από τους μικρούς ιδιοκτήτες γης, τους μικροκαλλιεργητές. Αυτοί συχνά δεν μπορούν να πληρώσουν τους μεγάλους φόρους. Έτσι άφηναν τα χωράφια τους και ζητούν προστασία από τους μεγάλους γαιοκτήμονες, με αντάλλαγμα την προσωπική εργασία ή τη γη τους. Αυτή η κατάσταση, που είχε ξεκινήσει τον 3ο αιώνα, συνεχίστηκε τον 4ο και τον 5ο αιώνα. Οι μεγάλοι γαιοκτήμονες γίνονταν όλο και πιο δυνατοί, η γη τους αυξανόταν, ενώ οι μικροκαλλιεργητές γίνονταν όλο και πιο φτωχοί. Μεγάλα κτήματα είχαν οι ιδιώτες, το κράτος, ο αυτοκράτορας, οι πόλεις, οι ναοί των πολυθεϊστικών θρησκειών και η χριστιανική Εκκλησία. Η μικρή ιδιοκτησία γης δεν εξαφανίστηκε εντελώς, αλλά μειώθηκε, αλλού λιγότερο και αλλού περισσότερο. Η μεγάλη ιδιοκτησία γης αυξήθηκε, κυρίως στις δυτικές περιοχές του ρωμαϊκού κράτους. Την εποχή αυτή δε βελτιώνεται η καλλιέργεια των χωραφιών: η μέθοδος και τα εργαλεία μένουν τα ίδια. Από τις λίγες πληροφορίες που έχουμε, γνωρίζουμε ότι οι περισσότεροι αγρότες με δυσκολία κατάφερναν να επιβιώνουν. Οι αγρότες καλλιεργούν κυρίως σιτηρά, αλλά και ελιές και αμπέλια, που φέρνουν στον καλλιεργητή μεγαλύτερο κέρδος από τα σιτηρά. Ψηφιδωτό με σκηνή από τρύγο. 4ος αιώνας, Ρώμη (Iταλία), εκκλησία της Αγίας Κωνσταντίας. 14 KEFALAIO 01B FINAL FINAL /4/2010 3:55:43 ìì

7 Η οικονομική ζωή στις πόλεις Στις πόλεις ο πληθυσμός ζούσε από την καλλιέργεια της γης στις γύρω περιοχές, από τη βιοτεχνία, από το εμπόριο. Οι διάφοροι επαγγελματίες είναι οργανωμένοι σε συντεχνίες. Τα πιο πολλά εργαστήρια είναι μικρές και μείες επιχειρήσεις. Οι τεχνίτες πουλούν οι ίδιοι τα προϊόντα τους. Μόνο στις μεγάλες πόλεις της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας (όπου υπάρχουν περισσότεροι πελάτες) λειτουργούν καθαρά εμπορικές επιχειρήσεις. Εργαστήρια υπάρχουν και στα μεγάλα αγροκτήματα. Τον 4ο αιώνα αυτά αυξάνονται και αρχίζουν να ανταγωνίζονται τα εργαστήρια στις πόλεις. Μεγάλα εργαστήρια είχε και το κράτος Βασικές βιοτεχνικές δραστηριότητες κεραμική ξυλουργική βυρσοδεψία μεταλλοτεχνία κοσμηματοποιία υαλουργία υφαντική ταπητουργία Διάφορα βιοτεχνικά προϊόντα: παιδικά νδάλια (4ος -- 6ος αιώνας, Αθήνα, Μουσείο Μπενάκη), γυάλινο μπουκάλι και ποτήρι (5ος -- 6ος αιώνας, Λονδίνο (Mεγάλη Bρετανία) και Χερτζλίγια (Iσραήλ), Συλλογή Σλόμο Μουϊέφ), λυχνάρια (5ος -- 7ος αιώνας, Ιερουλήμ, Μουσείο του Ισραήλ) και παιδικό παιχνίδι: αλογάκι από κόκαλο (4ος -- 7ος αιώνας, Αθήνα, Μουσείο Μπενάκη). Τα βιοτεχνικά προϊόντα μεταφέρονται με το εμπόριο σε ολόκληρη τη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία. Τα προϊόντα πηγαίνουν κυρίως στις μεγάλες πόλεις και τα αγοράζουν οι πλούσιοι. Το εσωτερικό εμπόριο αναπτύσσεται και αυτό αρκετά την ίδια εποχή. Το κράτος ελέγχει το εμπόριο με το εξωτερικό, το οποίο ακμάζει τον 4ο και τον 5ο αιώνα. Eκτός από τις μόνιμες αγορές των πόλεων υπάρχουν και οι αγορές που γίνονται σε συγκεκριμένες εποχές του χρόνου, οι εμποροπανηγύρεις. Εξωτερικό εμπόριο μετάξι πολύτιμοι λίθοι άλλα είδη πολυτελείας 1.18 Δύο μεταλλικά βάρη (ζύγια) για ζυγαριά, με τη μορφή αυτοκράτειρας. 5ος αιώνας, Βοστόνη (ΗΠΑ), Μουσείο Τέχνης του Πανεπιστημίου Χάρβαρντ. Η κοινωνική οργάνωση Την εποχή αυτή η κοινωνία στη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία χωρίζεται ξεκάθαρα σε ομάδες, ανάλογα με την κοινωνική καταγωγή και τον πλούτο του καθενός. Υπάρχουν δύο μεγάλες ομάδες: οι «εντιμότατοι», αυτοί που έχουν την ανώτερη θέση στην κοινωνία και είναι πλούσιοι, και οι «ταπεινοί», κατώτεροι κοινωνικά και συνήθως φτωχοί. Υπάρχουν επίσης και οι δούλοι. 15 KEFALAIO 01B FINAL FINAL /4/2010 3:55:44 ìì

8 Οι «εντιμότατοι» Σ αυτή την κατηγορία ανήκουν οι συγκλητικοί, οι βουλευτές, οι αριστοκράτες, οι αξιωματούχοι και ο ανώτατος κλήρος. Τα μέλη αυτής της κοινωνικής ομάδας έχουν σημαντικά φορολογικά και δικαστικά προνόμια. Ο πλούτος τους προέρχεται κυρίως από τις μεγάλες εκτάσεις γης που εκμεταλλεύονται Ψηφιδωτό που εικονίζει μια πλούσια γυναίκα να περιποιείται τον εαυτό της. 5ος αιώνας, Τύνιδα (Τυνησία), Μουσείο Μπαρντό. Οι «ταπεινοί» Για τους παροίκους θα μιλήσουμε στη σ Στους «ταπεινούς», που είναι και οι περισσότεροι, ανήκουν τα μεία και τα κατώτερα στρώματα του πληθυσμού, που κατοικούν στις πόλεις και τις αγροτικές περιοχές. Στις πόλεις οι «ταπεινοί» είναι μικροεπαγγελματίες, τεχνίτες, μικρέμποροι, κατώτεροι αξιωματούχοι, ναυτικοί, εργάτες κ.ά. Οι ταπεινοί των πόλεων δε συμμετέχουν στην πολιτική ζωή. Επίσης πρέπει να δουλεύουν χωρίς να πληρώνονται σε δημόσια έργα (επισκευές σε δρόμους, υδραγωγεία και τείχη, σβήσιμο πυρκαγιών, καθαρισμό της πόλης). Στις αγροτικές περιοχές οι ταπεινοί είναι οι ελεύθεροι και οι εξαρτημένοι γεωργοί. Ελεύθεροι γεωργοί είναι οι μικροϊδιοκτήτες γης ή οι ελεύθεροι εργάτες που δουλεύουν με μισθό. Οι μικροκαλλιεργητές κατοικούν σε χωριά και είναι όλοι μαζί υπεύθυνοι για τους φόρους που πληρώνει το χωριό τους. Είδαμε ότι πολλοί από αυτούς γίνονταν πάροικοι. Εξαρτημένοι γεωργοί είναι αυτοί που δεν έχουν δική τους γη, δουλεύουν σε κτήματα που έχουν οι μεγάλοι γαιοκτήμονες και δίνουν ένα μέρος από την παραγωγή τους σ αυτούς. Στο κατώτερο στρώμα της κοινωνίας βρίσκονται οι δούλοι. Δουλεύουν εργάτες στα εργαστήρια (κρατικά και ιδιωτικά) και σε κτήματα. Χάρη στο χριστιανισμό έχουν καλύτερη θέση από παλιότερα: μπορούν να κατέχουν, με την άδεια του κυρίου τους, μια μικρή περιουσία και υπάρχουν νόμοι που τους προστατεύουν (για παράδειγμα, αν κάποιος σκότωνε δούλο δικαζόταν). Ο κύριός τους όμως μπορεί ακόμη να τους πουλήσει. Επιτάφια πλάκα, στην οποία αναφέρεται ο Διονύσιος που ήταν οικέτης (δούλος), ειδικευμένος στην επεξεργασία του μεταξιού (σιρικάριος). Δεύτερο μισό 4ου αιώνα, Αθήνα, Επιγραφικό Μουσείο. Ερείπια λουτρών στο σημερινό χωριό Σερτζίλια στη Συρία. Τα λουτρά χτίστηκαν το 473 από τον Ιουλιανό, ένα μεγάλο γαιοκτήμονα της περιοχής. Την εποχή εκείνη οι άνθρωποι από τα κατώτερα κοινωνικά στρώματα πολύ δύσκολα μπορούν να περάσουν σε μια ανώτερη κοινωνική ομάδα. Οι νόμοι και οι αντιλήψεις της εποχής το απαγόρευαν. Σε πολλούς δεν άρεσε αυτή η κατάσταση. Κι έτσι συχνά γίνονταν κοινωνικές ταραχές και εξεγέρσεις. 16 KEFALAIO 01B FINAL FINAL /4/2010 3:55:46 ìì

9 Γ. Η θεσμική επικράτηση του χριστιανισμού Στην Α Γυμνασίου μάθαμε ότι ο χριστιανισμός, παρά τα προβλήματα που αντιμετώπισε, μπόρεσε να διαδοθεί. Τον 4ο αιώνα ο χριστιανισμός γίνεται νόμιμη θρησκεία και στη συνέχεια η μοναδική επίσημη θρησκεία στη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία. Η πίστη στο χριστιανισμό πλέον σημαίνει και πίστη στον αυτοκράτορα. Όμως, δεν ήταν όλοι χριστιανοί. Υπήρχαν ακόμη πολυθεϊστές αλλά και Εβραίοι. Από τον 4ο αιώνα και μετά ο χριστιανισμός επηρεάζει όλο και περισσότερο τη ζωή των ανθρώπων στη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία. Όταν ο χριστιανισμός έγινε επίσημη θρησκεία, οι Ρωμαίοι αυτοκράτορες βοήθην τη χριστιανική εκκλησία να οργανώσει την εκκλησιαστική διοίκηση και να λύσει διάφορα δογματικά ζητήματα (ό δηλαδή έχουν σχέση με τη χριστιανική πίστη). Το κράτος στήριξε οικονομικά και νομοθετικά την Εκκλησία όταν αυτή προσπάθησε να διαδώσει το χριστιανισμό και να πολεμήσει τις αιρέσεις. Όμως οι σχέσεις Εκκλησίας και κράτους δεν ήταν πάντοτε καλές. Σύμφωνα με τους νόμους, ο αυτοκράτορας δεν ήταν η κεφαλή της Εκκλησίας, αλλά στην πραγματικότητα το κράτος πολλές φορές προσπαθούσε να ελέγχει τον ανώτατο κλήρο. Μερικές φορές ο αυτοκράτορας και η Εκκλησία ήρθαν αντιμέτωποι κυρίως σε δογματικά ζητήματα. Αλλαγές στη νομοθεσία Το ρωμαϊκό δίκαιο συνέχισε να είναι η βάση του ρωμαϊκού κράτους. Όμως με τα χρόνια προστέθηκαν και νέοι νόμοι που είχαν επηρεαστεί από το χριστιανισμό. Για να υπάρχει δικαιοσύνη και να λειτουργεί σωστά το κράτος, έπρεπε να καταγραφούν όλοι οι νόμοι, να γίνει δηλαδή κωδικοποίηση του δικαίου. Ο αυτοκράτορας Θεοδόσιος Β κωδικοποίησε τα παλιότερα αυτοκρατορικά διατάγματα και εξέδωσε στη λατινική γλώσ το Θεοδοσιανό Κώδικα (438). Η σημασία του είναι μεγάλη, γιατί έτσι μπορούμε να δούμε τις αλλαγές που έγιναν με το χριστιανισμό. Οι αιρέσεις και η αντιμετώπισή τους Ο χριστιανισμός βασίζεται στη διδασκαλία του Χριστού και οι βασικές αρχές του πήραν μορφή στους αιώνες μετά τη γέννησή του. Οι πιστοί δεν καταλάβαιναν το χριστιανισμό με τον ίδιο τρόπο και του έδιναν διαφορετικά νοήματα. Σιγά σιγά διαμορφώθηκε το ορθόδοξο, δηλαδή το επίσημο, χριστιανικό δόγμα. Η επίσημη Εκκλησία θεωρούσε αίρεση κάθε προσέγγιση του χριστιανισμού που δε συμφωνούσε με το ορθόδοξο δόγμα. Από τους οπαδούς των αιρέσεων δε σώθηκαν πολλές πηγές. Οι περισσότερες πληροφορίες για τις αιρέσεις προέρχονται από τους αντιπάλους τους Όστρακο με το χριστιανικό σύμβολο της πίστης, το «Πιστεύω». Το χρησιμοποιούν οι κατηχούμενοι για να μάθουν τις βασικές αρχές της χριστιανικής θρησκείας. Κατηχούμενοι ήταν όσοι δεν είχαν γίνει ακόμη χριστιανοί, αλλά προετοιμάζονταν για να γίνουν. 4ος αιώνας, Ιερουλήμ, Μουσείο του Ισραήλ. 17 KEFALAIO 01B FINAL FINAL /4/2010 3:55:46 ìì

10 Αιρέσεις εμφανίστηκαν από τα πρώτα χρόνια του χριστιανισμού. Από τον 1ο μέχρι και τον 3ο αιώνα, όταν ο χριστιανισμός ήταν μια από τις πολλές θρησκείες στη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία, οι χριστιανοί έλυναν τις διαφωνίες τους χωρίς τη βοήθεια του κράτους, στις τοπικές συνελεύσεις επισκόπων. Οι συνελεύσεις αυτές ονομάστηκαν σύνοδοι. Όταν ο χριστιανισμός έγινε επίσημη θρησκεία στο ρωμαϊκό κράτος, οι αιρέσεις έβαζαν σε κίνδυνο την ενότητά του. Γι αυτό το λόγο τις κήρυξαν παράνομες. Οι αυτοκράτορες στήριξαν την Εκκλησία όταν αυτή προσπάθησε να πολεμήσει τις αιρέσεις. Οι οικουμενικές σύνοδοι κωδικοποίην και κατέγραψαν το δόγμα. Οι οπαδοί των αιρέσεων διώχθηκαν, αλλά δεν εξαφανίστηκαν τελείως. Η ανάπτυξη του μοναχισμού Τον 3ο αιώνα, καθώς ο χριστιανισμός εξαπλωνόταν όλο και περισσότερο, παρουσιάστηκε το κίνημα του μοναχισμού. Κάποιοι χριστιανοί έφευγαν από τον τόπο τους και πήγαιναν να ζήσουν «μοναχικά», με μόνο τους έργο τη λατρεία του Θεού. Μοναχοί γίνονταν και οι άντρες και οι γυναίκες. Οι πρώτοι χριστιανοί μοναχοί εμφανίστηκαν στην Αίγυπτο, το δεύτερο μισό του 3ου αιώνα. Μοναστήρια έγιναν σιγά σιγά σε πολλές περιοχές, ακόμη και μέ στις πόλεις Το μοναστήρι του Αγίου Μαρτυρίου στο Μααλέ Αντουμίν στο Ισραήλ. Αριστερά, το μοναστήρι μετά την ανασκαφή των αρχαιολόγων και δεξιά, σχεδιαστική απεικόνισή του. Το μοναστήρι είχε αυτό το όνομα από τα τέλη του 5ου αιώνα Το μοναστήρι του Αγίου Σάββα που ιδρύθηκε το 473 στην Παλαιστίνη. Τα μοναστήρια ήταν βασικά οικονομικά και πολιτιστικά κέντρα την εποχή αυτή και για πολλούς αιώνες μετά και επηρέαν σημαντικά την κοινωνική ζωή. Στα μοναστήρια οι μοναχοί αντέγραψαν πολλά αρχαία ελληνικά κείμενα, τα οποία έτσι σώθηκαν μέχρι τις μέρες μας. Έγραψαν ακόμη πρωτότυπα έργα θρησκευτικού περιεχομένου και ασχολήθηκαν με την εκκλησιαστική τέχνη. 18 KEFALAIO 01B FINAL FINAL /4/2010 3:55:48 ìì

11 1.26 Ο χριστιανισμός επικρατεί στις πολυθεϊστικές θρησκείες Όταν τον 4ο αιώνα ο χριστιανισμός έγινε επίσημη θρησκεία στη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία, πολλά αυτοκρατορικά διατάγματα περιόριν τα δικαιώματα των εθνικών (έτσι λέγονταν όσοι λάτρευαν πολλούς, όχι έναν, θεούς). Παρ όλα αυτά, οι πολυθεϊστικές θρησκείες έμειναν ζωντανές για αρκετούς αιώνες. Ο Ιουλιανός ( ) ήταν ο μόνος Ρωμαίος αυτοκράτορας την περίοδο αυτή που δεν ήταν χριστιανός. Προσπάθησε να στηρίξει τις πολυθεϊστικές θρησκείες, αλλά απέτυχε. Στις φιλοσοφικές σχολές στην Αλεξάνδρεια και την Αθήνα συνέχιν να διδάσκουν τα κλασικά κείμενα των Ελλήνων και των Λατίνων συγγραφέων. Εκεί δίδασκαν τη φιλοσοφία και τη ρητορική, τουλάχιστον μέχρι τις αρχές του 6ου αιώνα. Πολλοί χριστιανοί συγγραφείς μελετούν τα κείμενα αυτά και προσπαθούν να συνδυάσουν την αρχαία (κυρίως ελληνική) φιλοσοφία με τη χριστιανική θεολογία. Οι Εβραίοι στη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία Οι Εβραίοι ζούν σκορπισμένοι σε πολλές κοινότητες σε όλη τη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία αλλά και αλλού. Όταν ο χριστιανισμός έγινε επίσημη θρησκεία στη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία, οι Εβραίοι έμειναν πιστοί στη δική τους μονοθεϊστική θρησκεία. Πολλοί χριστιανοί πίστευαν ότι οι Εβραίοι έφταιγαν που σταυρώθηκε ο Χριστός. Κάποιοι αυτοκράτορες μάλιστα προσπάθην να τους κάνουν χριστιανούς με τη βία. Oι νόμοι έδιναν στους Εβραίους λιγότερα δικαιώματα από τους χριστιανούς: για παράδειγμα, δεν μπορούν να αποκτήσουν ακίνητη περιουσία ή δημόσια αξιώματα. Οι Εβραίοι, για να αντιμετωπίσουν τις πιέσεις, έμειναν στενά δεμένοι με τις κοινότητες και τη θρησκεία τους. Επειδή δεν μπορούν να έχουν ιδιοκτησία, ασχολήθηκαν με το εμπόριο και τις τραπεζικές εργασίες και πολλοί από αυτούς απέκτην οικονομική δύναμη. Ασημένιος δίσκος από την Κωνσταντινούπολη. Εικονίζει μια γυναίκα (μάλλον τη θεά Άρτεμη ή μια αμαζόνα) πάνω σε άλογο να σκοτώνει ένα λιοντάρι. 5ος αιώνας, Ουάσινγκτον (HΠA), Συλλογή του Ιδρύματος Ντάμπαρτον Όουκς Δαχτυλίδι από την Κωνσταντινούπολη. Έχει χαραγμένα τα ονόματα «Αριστοφάνης» και «Ουγιλντία». Τέλη 4ου -- αρχές 5ου αιώνα, Ουάσινγκτον (HΠA), Συλλογή του Ιδρύματος Ντάμπαρτον Όουκς. Δ. Η τέχνη στην υπηρεσία του χριστιανισμού Όταν ο χριστιανισμός έγινε επίσημη θρησκεία, παρουσιάστηκε η ανάγκη και για μια νέα τέχνη, που θα ήταν χριστιανική. Η τέχνη αυτή βασίστηκε σε παλιότερες μορφές τέχνης: στην κλασική ελληνική, την ελληνιστική και τη ρωμαϊκή. Κύριο χαρακτηριστικό της αυτή την περίοδο ήταν η ανάμιξη και ο συνδυασμός διαφορετικών στοιχείων. Στην αρχή οι πρώτοι χριστιανοί συγκεντρώνονταν για τη λατρεία στις κατακόμβες. Όταν ο χριστιανισμός έγινε νόμιμη θρησκεία άρχιν να χτίζονται πιο μεγαλοπρεπή κτίρια. Οι εκκλησίες που χτίζονται τον 4ο 6ο αιώνα χωρίζονται σε δύο βασικούς τύπους: στις ροτόντες (περίκεντρα κτίρια) και στις βασιλικές. Τέτοιες εκκλησίες βλέπουμε σε όλες τις περιοχές της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας. 19 KEFALAIO 01B FINAL FINAL /4/2010 3:55:49 ìì

12 Οι βασιλικές ήταν από τα πιο συνηθισμένα δημόσια κτίρια στις πόλεις της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας. Λειτουργούν ως δικαστήρια ή ως χώροι για εμπόριο. Με πρότυπο τις βασιλικές, που χωρούν πολλούς ανθρώπους, χτίστηκαν οι πρώτες χριστιανικές εκκλησίες Νάρθηκας Βρίσκεται πάντα στα δυτικά της εκκλησίας. Είναι ένας προθάλαμος ανάμε στην είσοδο και την κύρια αίθου του κτιρίου. Ιερό βρίσκεται πάντα στο ανατολικό τμήμα της εκκλησίας. Στο κέντρο του υπάρχει η Αγία Τράπεζα. Η χριστιανική βασιλική είναι μια ορθογώνια αίθου. Η κεντρική είσοδος βρίσκεται στα δυτικά. Εσωτερικά, σειρές από κολόνες χωρίζουν το χώρο σε «διαδρόμους», που λέγονται κλίτη. Το κεντρικό (δηλαδή το μείο) κλίτος είναι συνήθως πιο μεγάλο και πιο ψηλό από τα άλλα. Μια βασιλική μπορεί να έχει τρία, πέντε ή επτά κλίτη. Κάτοψη της βασιλικής της Γέννησης στη Βηθλεέμ (Παλαιστίνη). Η εκκλησία άρχισε να χτίζεται το 325 και τελείωσε το 339. Τον 6ο αιώνα καταστράφηκε σε μια εξέγερση και ξαναχτίστηκε από το Ρωμαίο αυτοκράτορα Ιουστινιανό Α ( ) Η εκκλησία της Αγίας Κωνσταντίας στη Ρώμη (Iταλία) εξωτερικά και εσωτερικά. Πρόκειται για μια ροτόντα. Εσωτερικά δώδεκα ζευγάρια κολόνες στηρίζουν ένα θόλο. Δεύτερο μισό 4ου αιώνα. 20 KEFALAIO 01B FINAL FINAL Οι χριστιανικές εκκλησίες ήταν διακοσμημένες. Τα δάπεδα, οι τοίχοι και οι θόλοι είχαν ψηφιδωτά και τοιχογραφίες. Η τεχνική του ψηφιδωτού ήταν γνωστή από παλιότερες εποχές. Η τέχνη για την εικονογράφηση στους χριστιανικούς ναούς ονομάζεται αγιογραφία. Η γλυπτική την περίοδο αυτή () συνεχίζει τη ρωμαϊκή παράδοση, αλλά σύντομα αρχίζει και αυτή να σχετίζεται με τη χριστιανική λατρεία. 15/4/2010 3:55:51 ìì

13 1.31 Η Αχειροποίητος στη Θεσλονίκη. Η εκκλησία αυτή είναι μια από τις παλιότερες βασιλικές που έχουν διατηρήσει την αρχική τους μορφή. Μέ 5ου αιώνα Άγαλμα του «Καλού Ποιμένα» που βρέθηκε στη Γάζα (Παλαιστίνη). 4ος -- 5ος αιώνας, Μόναχο (Γερμανία), Συλλογή Κρίστιαν Σμιντ Δύο μικρά αγάλματα με την Παναγία που κρατάει το Χριστό βρέφος. 5ος αιώνας, Λονδίνο (Μεγάλη Βρετανία) και Χερτζλίγια (Ισραήλ), Συλλογή Σλόμο Μουϊέφ Ψηφιδωτή παράσταση του «Καλού Ποιμένα» από το μαυσωλείο της Γάλλας Πλακιδίας. «Καλός Ποιμένας» (βοσκός) είναι ο Χριστός και «ποίμνιο» (κοπάδι) οι χριστιανοί. Πρώτο μισό 5ου αιώνα, Pαβένα (Ιταλία). 21 KEFALAIO 01B FINAL FINAL /4/2010 3:55:54 ìì

14 Ε. Η μετανάστευση των λαών και η κατάλυση του δυτικού ρωμαϊκού κράτους Τον 4ο και τον 5ο αιώνα μετακινήθηκαν προς τη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία λαοί που ζούν πέρα από τα βόρεια και βορειοανατολικά σύνορά της. Οι ιστορικοί σήμερα ονομάζουν αυτή τη μετακίνηση μετανάστευση των λαών. Η μετακίνηση αυτή έγινε σιγά σιγά, άλλοτε ειρηνικά και άλλοτε με τη βία. Βασικό ρόλο σε αυτή τη μετανάστευση είχαν οι Ούνοι και οι γερμανικοί λαοί. Στα τέλη του 5ου αιώνα το ρωμαϊκό κράτος έχασε για πάντα το δυτικό του τμήμα: διάφοροι λαοί άρχιν να μένουν μόνιμα εκεί και σχημάτιν βασίλεια. Οι ιστορικοί σήμερα τα ονομάζουν «βαρβαρικά βασίλεια». Οι Ρωμαίοι ονόμαζαν «βαρβάρους» τους λαούς έξω από τα σύνορα της αυτοκρατορίας τους. Έτσι, βάρβαροι ονομάζονταν οι λαοί που δε μιλούν λατινικά ή ελληνικά, δεν είχαν την ίδια κοινωνική οργάνωση με τους λαούς στη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία και ζούν διαφορετικά από αυτούς. Η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία και οι βόρειοι γείτονές της λίγο πριν από τη μετανάστευση των λαών ασ λασ 1.35 Θά Γιούτοι Θ ρε ια Βαλ Αγγλοι Βό Ιρλανδία κ ή άλ Βρετανία Σουηβοί τι Γότθοι μέχρι το β ο ι Ούνοι μέχρι το 400 Οστρογότθοι Βησιγότθοι Δούναβης π ΚΡΑΤΟΣ ΑΝΑ ΤΟ Ρώμη Μ ε σ ό γ ε ι ο ς Μαύρ Όρο ς Κα ύκα σος α Θ ά λ α σ σ α Νείλος π η Θάλασ ΛΙΚ Κωνσταντινούπολη OΡ ΩΜ ΑΪΚ O ΚΡ ΑΤ Ο Σ σσ Ο ΤΙΚ ΔΥ ΚΟ ΜΑΪ ΡΩ Κασπία Θάλα Α τ λ α ν τ ι κ ό ς 400 γύρω στo 258 π. Ω κ ε α ν ό ς ος Ρήν Σ λ ά 150 Σάξονες Λογγοβάρδοι γύρω στο Βουργουνδοί γύρω στο 20 Φράγκοι 0 Βάνδαλοι Άραβες Δε γνωρίζουμε πολλά για τους λόγους που οδήγην σε αυτή τη μετανάστευση. Πολλοί επιστήμονες πιστεύουν ότι στην αρχή αιτία ήταν μια αλλαγή στο κλίμα. Για αρκετό καιρό στη βόρεια Ευρώπη και την Ασία έκανε πάρα πολύ κρύο. Έτσι, τα χωράφια για καλλιέργεια έγιναν λιγότερα και η κτηνοτροφία πιο δύσκολη. Χρυσό μετάλλιο (μάλλον βαρβαρικό) από το δεύτερο μισό του 5ου αιώνα, Κίελο (Γερμανία), Τοπικό Μουσείο του Κρίστιαν Άλμπρεχτ. 22 KEFALAIO 01B FINAL FINAL /4/2010 3:55:56 ìì

15 Οι πληθυσμοί μετακινήθηκαν σε πιο θερμές και εύφορες περιοχές, επειδή είχε αυξηθεί ο πληθυσμός τους. Χρειάστηκαν λοιπόν καινούργια εδάφη για καλλιέργεια ή για βοσκοτόπια. Η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία τότε βρισκόταν σε κρίση. Παρ όλα αυτά ήταν ακόμη πλούσια. Ο πλούτος ήταν ίσως αυτό που τους έφερε προς τα εδάφη της. Όταν έρχονταν νέοι πληθυσμοί σε ένα μέρος, συχνά οι παλιοί του κάτοικοι αναγκάζονταν να φύγουν. Έτσι οι Ούνοι και οι γερμανικοί λαοί προσπάθην να εγκατασταθούν ειρηνικά στο ρωμαϊκό κράτος, μερικές φορές όμως το έκαναν και με τη βία άλ ασ Τα βαρβαρικά βασίλεια τον 5ο αιώνα λα σ Βό Αγγλοι Αγγλοι ρε ια Θ Βαλτική Θά Σλάβοι Σάξονες Γιούτοι Ν ΤΩ ΒΑΣΙΛΕΙΟ ΤΩΝ ΕΙ ΙΛ ΒΑ Σ Ν η Θάλασ Μ ΕΙΟ ΤΩΝ Β ΒΑΣΙΛ ε Λ ΔΑ ΩΝ 439 σ ό γ ε ι ο ς α Α σσ Μαύρ ΥΤΟ ΚΡΑ Κωνσταντινούπολη ΤΟ ΡΙ ΡΩΜΑΪΚΗ Α λα Ω ΤΩ Ν ήθ άλα σ ΩΝ 48 1 Θά Ρώμη ΤΘ ία ρια Αδ ΓΟ τικ σπ ΕΙ Ο Λ ΤΩ ΤΘ ΙΓΟ ΗΣ ΝΒ Κα ΣΙ ΡΟ ΒΑΣΙΛΕΙΟ ΤΩΝ ΣΟΥΗΒΩΝ 411 Ο ΒΑΣΙΛΕΙ ΒΑ ΒΟΥΡΓΟΥΝΔΩΝ 433 ΑΝ Α τ λ α ν τ ι κ ό ς Ο Ούνοι 481 Τ ΟΣ Ω κ ε α ν ό ς Ν ΚΩ ΑΓ ΦΡ Θ ά λ α σ σ α Άραβες ρά υθ Ερ λασ Θά Με τη μετανάστευση των λαών καταλύθηκε, δηλαδή έπαψε να υπάρχει, το δυτικό ρωμαϊκό κράτος (476). Στη θέση του ιδρύθηκαν μια σειρά από νέα βασίλεια. Η ιστορική περίοδος που ξεκινάει στο τέλος του 5ου αιώνα, όταν καταλύθηκε το δυτικό ρωμαϊκό κράτος, ονομάζεται από τους ιστορικούς Μείωνας. Οι γερμανικοί λαοί, που το κατέλυν, και οι κάτοικοι που ζούν στις περιοχές αυτές άρχιν σιγά σιγά να αποκτούν κοινό τρόπο ζωής. Αυτό άλλαξε σημαντικά την οικονομία και την κοινωνία. Άλλαξε επίσης τον τρόπο που σκέφτονταν οι άνθρωποι, καθώς και την πνευματική δημιουργία στη δυτική Ευρώπη. Ο όρος Μείωνας άρχισε να χρησιμοποιείται από τους ιστορικούς πολύ αργότερα. Ονομάζουμε έτσι την περίοδο ανάμε στον 5ο και το 15ο αιώνα, τότε δηλαδή που ξεκινάει η Αναγέννηση. Για την Αναγέννηση θα μιλήσουμε στις σ KEFALAIO 01B FINAL FINAL /4/2010 3:55:57 ìì

16 24 KEFALAIO 01B FINAL FINAL /4/2010 3:56:02 ìì

Η Βυζαντινή Κωνσταντινούπολη

Η Βυζαντινή Κωνσταντινούπολη Η Βυζαντινή Κωνσταντινούπολη ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ Ε ΤΑΞΗ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Σελίδα 1 Κωνσταντινούπολη Η ξακουστή και δοξασµένη πολιτεία, µε τη λαµπρή, χιλιόχρονη ιστορία, που για δέκα αιώνες δέσποζε πρωτεύουσα της

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 2. 6ος 7ος αιώνας

Κεφάλαιο 2. 6ος 7ος αιώνας Κεφάλαιο 2 Από τη Ρωμαϊκή στη Βυζαντινή Aυτοκρατορία Η δημιουργία του Αραβοϊσλαμικού Xαλιφάτου Οι εξελίξεις στα «βαρβαρικά βασίλεια» της δυτικής Ευρώπης (6ος -- 7ος αιώνας) Οι ιστορικοί ονομάζουν τον 6ο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑΞΗ ΣΥΓΚΛΗΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΒΟΥΛΕΥΤΩΝ-Βουλευτές:

ΤΑΞΗ ΣΥΓΚΛΗΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΒΟΥΛΕΥΤΩΝ-Βουλευτές: ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΔΙΑΡΘΡΩΣΗ ΣΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΑΣΚΑΙΟΙΠΕΡΙΑΥΤΟΝ ΣΥΓΚΛΗΤΙΚΟΙKAI BOYΛΕΥΤΕΣ (HONESTIORES ΕΝΤΙΜΟΤΑΤΟΙ) - ΣΤΡΑΤΟΣ- ΚΛΗΡΟ ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑΣ Αυτοκράτορας: H ανάρρηση στο θρόνο χάρη στο

Διαβάστε περισσότερα

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»;

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Ο όρος«βυζαντινόν» αναφέρεται στο Μεσαιωνικό κράτος που εδιοικείτο από την Κωνσταντινούπολη, τη μεγάλη πόλη των ακτών του Βοσπόρου. Οι ιστορικοί χρησιμοποιούν τον όρο αυτόν

Διαβάστε περισσότερα

33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1

33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1 ΕΝΑ ΓΟΗΤΕΥΤΙΚΟ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΑ ΧΡΟΝΙΑ, ΓΕΜΑΤΟ ΕΚΠΛΗΞΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΛΑ ΣΗΜΑΝΤΙΚΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ. 33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1 Εικόνα 1 Εικόνα 2 Ρωμαϊκές λεγεώνες

Διαβάστε περισσότερα

Η ιστορική πατρότητα του όρου «Μεσόγειος θάλασσα» ανήκει στους Λατίνους και μάλιστα περί τα μέσα του 3ου αιώνα που πρώτος ο Σολίνος τη ονομάζει

Η ιστορική πατρότητα του όρου «Μεσόγειος θάλασσα» ανήκει στους Λατίνους και μάλιστα περί τα μέσα του 3ου αιώνα που πρώτος ο Σολίνος τη ονομάζει Η ιστορική πατρότητα του όρου «Μεσόγειος θάλασσα» ανήκει στους Λατίνους και μάλιστα περί τα μέσα του 3ου αιώνα που πρώτος ο Σολίνος τη ονομάζει χαρακτηριστικά «Mare Mediterraneum» ως μεταξύ δύο ηπείρων

Διαβάστε περισσότερα

Επίσκεψη στην Αρχαία Αγορά

Επίσκεψη στην Αρχαία Αγορά Επίσκεψη στην Αρχαία Αγορά Η Αγορά ήταν η μεγαλύτερη πλατεία της πόλης. Η πλατεία άρχισε να χρησιμοποιείται ως δημόσιος χώρος από τα αρχαϊκά χρόνια. Μέχρι τότε στην περιοχή υπήρχαν σπίτια και τάφοι. Ο

Διαβάστε περισσότερα

7ος αι. 610 641 8 ος αι. ΗΡΑΚΛΕΙΟΣ. αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις

7ος αι. 610 641 8 ος αι. ΗΡΑΚΛΕΙΟΣ. αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις 7ος αι. 610 641 8 ος αι. ΗΡΑΚΛΕΙΟΣ αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις πώς διαχειρίστηκε ο Ηράκλειος τόσο τους κινδύνους που απειλούσαν τα σύνορα του ανατολικού ρωμαϊκού κράτους όσο και τα σοβαρά προβλήματα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΑΥΤ Κ*ΑΤοΡ1Α. Η ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΑΥΤ*Κ*ΑΤοΡ1Α. Η 3υζαντινή εποχή Γ* - * **-^ Διασυνδέσεις. ΒιΒλιογραφία Τ Τ"*-*

Η ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΑΥΤ Κ*ΑΤοΡ1Α. Η ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΑΥΤ*Κ*ΑΤοΡ1Α. Η 3υζαντινή εποχή Γ* - * **-^ Διασυνδέσεις. ΒιΒλιογραφία Τ Τ*-* Η ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΑΥΤΚΑΤοΡ1Α Η 3υζαντινή εποχή Η ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΑΥΤ ΚΑΤοΡ1Α Κωνσταντινούπολη, Μ' ένα λεωφορείο τριγυρνάμε όλοι μέσα στην πόλη, σελ. 59-63. Βυζαντινή αυτοκρατορία, Εμπορικοί δρόμοι, σελ 34 Μύθοι και

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΑ ΣΤΗΝΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ

ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΑ ΣΤΗΝΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΑ ΣΤΗΝΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ εμφανίζεται ΣΤΗ ΒΟΡΕΙΑ ΙΤΑΛΙΑ Επηρεάζεται από το ελληνικό και ρωμαϊκό πολιτισμό ΟΥΜΑΝΙΣΜΟΣ ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ ΘΕΑΤΡΟ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑ Αξία στον ΝΤΑ ΒΙΝΤΣΙ ΣΑΙΞΠΗΡ ΚΟΠΕΡΝΙΚΟΣ Άνθρωπο ΜΙΧΑΗΛ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΗ ΧΑΜΕΝΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ. Αμαλία Κ. Ηλιάδη, φιλόλογοςιστορικός

ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΗ ΧΑΜΕΝΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ. Αμαλία Κ. Ηλιάδη, φιλόλογοςιστορικός ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΗ ΧΑΜΕΝΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ 1 ΒΥΖΑΝΤΙΟ Η ΜΑΚΡΟΒΙΟΤΕΡΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΟΤΗΤΑΣ 2 ΣΚΟΤΕΙΝΗ ΠΛΕΥΡΑ Συνομωσίες, ίντριγκες και μηχανορραφίες. Θρησκευτικός φανατισμός Δεισιδαιμονία.

Διαβάστε περισσότερα

κάντε κλικ στη Τρίτη επιλογή : Οι Θεσσαλονικείς αδελφοί ισαπόστολοι Κύριλλος και Μεθόδιος

κάντε κλικ στη Τρίτη επιλογή : Οι Θεσσαλονικείς αδελφοί ισαπόστολοι Κύριλλος και Μεθόδιος ΤΑΞΗ Δ ΜΑΘΗΜΑ : ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΣΤ ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Κύριλλος και Μεθόδιος : Ιεραπόστολοι στους σλαβικούς λαούς. ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ 1. Να αντιληφθούν οι μαθητές ότι μέσα από την ιεραποστολή του Κυρίλλου

Διαβάστε περισσότερα

Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ

Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η σημερινή βασιλική «Αγ. Σοφία» βρίσκεται στο κέντρο της κύριας νεκρόπολης της αρχαίας πόλης Σέρντικα. Σ αυτή την περιοχή έχουν ανακαλυφθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Η ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ & ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΚΕΡΚΥΡΑΣ - ΘΕΣΠΡΩΤΙΑΣ ΜΑΡΚΟΣ Ο ΜΙΚΡΟΣ ΡΩΜΑΙΟΣ. Μια ιστορία σαν όνειρο...

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Η ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ & ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΚΕΡΚΥΡΑΣ - ΘΕΣΠΡΩΤΙΑΣ ΜΑΡΚΟΣ Ο ΜΙΚΡΟΣ ΡΩΜΑΙΟΣ. Μια ιστορία σαν όνειρο... ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΜΟΥ Η ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΤΟΡΙΚΩΝ & ΚΛΑΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΚΕΡΚΥΡΑ - ΘΕΠΡΩΤΙΑ ΜΑΡΚΟ Ο ΜΙΚΡΟ ΡΩΜΑΙΟ Μια ιστορία σαν όνειρο... ΜΑΡΚΟ Ο ΜΙΚΡΟ ΡΩΜΑΙΟ Μια ιστορία σαν όνειρο... Η ΕΦΟ Ρ ΕΙΑ Π ΡΟ Ϊ ΤΟ ΡΙ

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών

Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ Ἱστορίης Ἐπίσκεψις Μάθημα: Βυζαντινή Ιστορία ιδάσκουσα: Ειρήνη Χρήστου Ειρήνη Χρήστου Βυζαντινή Ιστορία Ειρήνη

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ. Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις στις τρεις (3). Κάθε ερώτηση βαθμολογείται με τέσσερις (4) μονάδες.

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ. Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις στις τρεις (3). Κάθε ερώτηση βαθμολογείται με τέσσερις (4) μονάδες. ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ Μάθημα: Μεσαιωνική και Νεότερη Ιστορία Τάξη: Β Γυμνασίου Ενότητα: Οι πρώτοι αιώνες του Βυζαντίου Χρόνος εξέτασης: 45 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ρ Γ Α Σ Ι Α Μ Α Θ Η Τ Ω Ν ΤΗΣ Ε ΚΑΙ ΣΤ ΗΜΟΤΙΚΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΗΡΙΩΝ «ΑΘΗΝΑ» ΘΕΜΑ: ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΤΩΝ ΑΘΗΝΩΝ

Ε Ρ Γ Α Σ Ι Α Μ Α Θ Η Τ Ω Ν ΤΗΣ Ε ΚΑΙ ΣΤ ΗΜΟΤΙΚΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΗΡΙΩΝ «ΑΘΗΝΑ» ΘΕΜΑ: ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΤΩΝ ΑΘΗΝΩΝ Ε Ρ Γ Α Σ Ι Α Μ Α Θ Η Τ Ω Ν ΤΗΣ Ε ΚΑΙ ΣΤ ΗΜΟΤΙΚΟΥ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΗΡΙΩΝ «ΑΘΗΝΑ» ΘΕΜΑ: ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΤΩΝ ΑΘΗΝΩΝ Ε ΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΤ ΗΜΟΤΙΚΟΥ ΑΡΒΑΝΙΤΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ ΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΥ ΕΛΕΝΗ ΓΕΡΕΝΤΕ ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΤΡΑΚΑ ΗΜΗΤΡΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦ. 4. ΟΙ ΑΡΑΒΙΚΕΣ ΚΑΤΑΚΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ

ΚΕΦ. 4. ΟΙ ΑΡΑΒΙΚΕΣ ΚΑΤΑΚΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΚΕΦ. 4. ΟΙ ΑΡΑΒΙΚΕΣ ΚΑΤΑΚΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ α. η αραβική εξάπλωση με την καθοδήγηση των δύο πρώτων χαλιφών οι Άραβες εισέβαλαν και κατέκτησαν σε σύντομο χρονικό διάστημα τις πλούσιες χώρες της Εγγύς

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. - Γενική Εισαγωγή..2. - Iστορική αναδρομή...3-4. - Περιγραφή του χώρου...5-8. - Επίλογος...9. - Βιβλιογραφία 10

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. - Γενική Εισαγωγή..2. - Iστορική αναδρομή...3-4. - Περιγραφή του χώρου...5-8. - Επίλογος...9. - Βιβλιογραφία 10 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ - Γενική Εισαγωγή..2 - Iστορική αναδρομή....3-4 - Περιγραφή του χώρου.....5-8 - Επίλογος...9 - Βιβλιογραφία 10 1 Γενική Εισαγωγή Επίσκεψη στο Επαρχιακό Μουσείο Πάφου Το Επαρχιακό Μουσείο της

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ

ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ Επισκόπηση της Ελληνικής Ιστορίας, Β. Θ. Θεοδωρακόπουλος, Ph.D. Διόρθωση - Επιμέλεια: Λίλυ Πανούση Εκδόσεις Γιαλός Αθήνα, Δεκέμβριος 2015 ISBN: 978 960 82275 0 7 Εκδόσεις

Διαβάστε περισσότερα

Αφιερώνω αυτή τηνεργασία στην αγαπηµένη µου δασκάλα, κυρία Ειρήνη Καραγιάννη, που µας δίδαξε µε τόση αγάπη και χαρά όλα τα µαθήµατα της Γ και Τάξης

Αφιερώνω αυτή τηνεργασία στην αγαπηµένη µου δασκάλα, κυρία Ειρήνη Καραγιάννη, που µας δίδαξε µε τόση αγάπη και χαρά όλα τα µαθήµατα της Γ και Τάξης 6ο Γυµνάσιο Νέας Ιωνίας Τάξη:Α Τµήµα:2 Μάθηµα:Αρχαία Ιστορία ιδάσκουσα:ελ.σάρδη Η ΘΕΑ ΑΘΗΝΑ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΗΣ ΜΑΘΗΤΡΙΑΣ:ΣΕΒΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΠΟΥΛΟΥ ΜΑΪΟΣ 2015 Αφιερώνω αυτή τηνεργασία στην αγαπηµένη µου

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 3. H Βυζαντινή Αυτοκρατορία ανάμεσα στον ισλαμικό και το δυτικοευρωπαϊκό κόσμο (8ος -- 9ος αιώνας) 8ος -- 9ος αιώνας

Κεφάλαιο 3. H Βυζαντινή Αυτοκρατορία ανάμεσα στον ισλαμικό και το δυτικοευρωπαϊκό κόσμο (8ος -- 9ος αιώνας) 8ος -- 9ος αιώνας Κεφάλαιο 3 H Βυζαντινή Αυτοκρατορία ανάμεσα στον ισλαμικό και το δυτικοευρωπαϊκό κόσμο () Τον 8ο και τον 9ο αιώνα η Βυζαντινή Αυτοκρατορία αντιμετώπισε προβλήματα στο εσωτερικό και το εξωτερικό. Στο εσωτερικό

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟ ΚΑΣΤΡO ΤΗΣ ΚΩ Η ΓΕΦΥΡΑ ΤΟΥ ΚΑΣΤΡΟΥ

ΣΤΟ ΚΑΣΤΡO ΤΗΣ ΚΩ Η ΓΕΦΥΡΑ ΤΟΥ ΚΑΣΤΡΟΥ ΣΤΟ ΚΑΣΤΡO ΤΗΣ ΚΩ Το Κάστρο των Ιπποτών είναι ένα από τα σημαντικότερα ιστορικά μνημεία της Κω. Ιδιαίτερα εντυπωσιακό και επιβλητικό είναι ένα από τα αξιοθέατα που κάθε επισκέπτης του νησιού πρέπει να

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΤΖΕΚΤ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ

ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΤΖΕΚΤ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΤΖΕΚΤ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΔΙΟΝ ΤΟΠΟΘΕΣΙΑ Το Δίον ήταν μια αρχαιότατη πόλη στρατηγικής σημασίας και μια από τις πιο φημισμένες μακεδονικές πολιτείες. Η γεωγραφική θέση

Διαβάστε περισσότερα

Όψεις Βυζαντίου... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας. Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας

Όψεις Βυζαντίου... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας. Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας Το φυλλάδιο αυτό είναι του/της... που επισκέφθηκε το Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας στις... Το φυλλάδιο που κρατάς στα χέρια σου

Διαβάστε περισσότερα

www.kalymnikifilia.gr

www.kalymnikifilia.gr Η επιρροή του ελληνικού πολιτισμού και της ελληνικής γλώσσας στη διαμόρφωση του ρωσικού εκπαιδευτικού συστήματος (το παράδειγμα των Εκπαιδευτικών ιδρυμάτων της Μόσχας) ΒΑΝΤΙΜ ΓΙΑΡΟΒΟÏ Kαθηγητής μουσικής

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΑΣ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ

ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΑΣ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΑΣ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ Η πολυπόθητη μέρα για την εκδρομή μας στην Κωνσταντινούπολη είχε φτάσει! Βαλίτσες, φωτογραφικές μηχανές, τα λόγια που είχε να μάθει ο καθένας από όσους συμμετέχουμε

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία Ενότητα 6: Ιστορικό Πλαίσιο 8ου-9ου αιώνα: Σκοτεινοί αιώνες-εικονομαχία. Θεοφάνης: Βίος και Έργο. Κιαπίδου Ειρήνη-Σοφία Τμήμα Φιλολογίας Σκοποί ενότητας Οι φοιτητές θα

Διαβάστε περισσότερα

Το Μεσαιωνικό Κάστρο Λεμεσού.

Το Μεσαιωνικό Κάστρο Λεμεσού. Το Μεσαιωνικό Κάστρο Λεμεσού. 1 Περιεχόμενα: Εισαγωγή σελ.3 Ιστορική αναδρομή σελ.4 Περιγραφή του χώρου σελ.5-7 Βιβλιογραφία σελ.8 Παράρτημα σελ.9-10 2 Εισαγωγή. Στο κέντρο της Λεμεσού υπάρχει το Κάστρο

Διαβάστε περισσότερα

Η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία αλλάζει Η αρχή μιας νέας εποχής (4ος -- 5ος αιώνας)

Η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία αλλάζει Η αρχή μιας νέας εποχής (4ος -- 5ος αιώνας) Λίγη ακόμη ιστορία... 4oς -- 5oς αιώνας Κεφάλαιο 1 Η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία αλλάζει Η αρχή μιας νέας εποχής (4ος -- 5ος αιώνας) Κεφάλαιο 2 Από τη Ρωμαϊκή στη Βυζαντινή Aυτοκρατορία Η δημιουργία του Αραβοϊσλαμικού

Διαβάστε περισσότερα

Η Ίδρυση της Ρώμης και η οργάνωσή της. Επιμέλεια Δ. Πετρουγάκη, φιλόλογος

Η Ίδρυση της Ρώμης και η οργάνωσή της. Επιμέλεια Δ. Πετρουγάκη, φιλόλογος Η Ίδρυση της Ρώμης και η οργάνωσή της Επιμέλεια Δ. Πετρουγάκη, φιλόλογος Εκδοχές ίδρυσης Σύμφωνα με την παράδοση από τον Ρωμύλο, γιο του Αινεία (γύρω στο 735 π.x.) Σύμφωνα με την αρχαιολογική έρευνα στη

Διαβάστε περισσότερα

Τα νοσοκομεία στο Βυζάντιο

Τα νοσοκομεία στο Βυζάντιο Τα νοσοκομεία στο Βυζάντιο Στον αρχαίο ελληνικό κόσμο, όπως και στην μεσαιωνική βυζαντινή αυτοκρατορία η πίστη και η ιατρική ήσαν ανέκαθεν στενά συνδεδεμένες. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελούν τα Ασκληπιεία

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ήταν γύρω στον 11 ου αι. στα χρόνια του Αλέξιου Κομνηνού όταν στην Κωνσταντινούπολη ξέσπασε με νέα διαμάχη. Άνθρωποι των γραμμάτων και μη,

Διαβάστε περισσότερα

Λίγα Λόγια για τον Μυκηναϊκό Πολιτισμό

Λίγα Λόγια για τον Μυκηναϊκό Πολιτισμό Λίγα Λόγια για τον Μυκηναϊκό Πολιτισμό Με τον όρο Μυκηναϊκός Πολιτισμός χαρακτηρίζεται ο προϊστορικός πολιτισμός της Ύστερης Εποχής του Χαλκού, που αναπτύχθηκε την περίοδο 1600-1100 π. Χ., κυρίως στην

Διαβάστε περισσότερα

1:Layout 1 10/2/2009 11:00 μ Page 1. το αρχαιολογικό μουσείο ιωαννίνων

1:Layout 1 10/2/2009 11:00 μ Page 1. το αρχαιολογικό μουσείο ιωαννίνων 1:Layout 1 10/2/2009 11:00 μ Page 1 το αρχαιολογικό μουσείο ιωαννίνων 1:Layout 1 10/2/2009 11:00 μ Page 2 1:Layout 1 10/2/2009 11:00 μ Page 3 ΒΑΣΙΛΕΥΣ ΠΥΡΡΟΣ αντίγραφο από πρωτότυπο του 3ου π.χ. αι. της

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΒΛΙΟ ΠΕΜΠΤΟ. Η ΑΓΙΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ Του Αντιστρατήγου ε.α. Παναγιώτη Πανταζή

ΒΙΒΛΙΟ ΠΕΜΠΤΟ. Η ΑΓΙΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ Του Αντιστρατήγου ε.α. Παναγιώτη Πανταζή ΒΙΒΛΙΟ ΠΕΜΠΤΟ Η ΑΓΙΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ Του Αντιστρατήγου ε.α. Παναγιώτη Πανταζή Όταν λέµε Αγία Παρασκευή εννοούµε τη µικρή Εκκλησία, που είναι δυτικά του χωριού στη θέση Παναγία (Παναΐα), την οποία βλέπουµε στην

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΟΥΠΗ ΑΘΑΝΑΣΙΑ ΚΟΥΤΣΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ ΤΟΠΤΣΗ ΜΑΡΙΑ ΦΩΤΗΣ ΣΠΥΡΟΠΟΥΛΟΣ ΚΩΝ/ΝΟΣ ΝΙΦΟΡΑΣ ΓΙΩΡΓΟΣ

ΤΡΟΥΠΗ ΑΘΑΝΑΣΙΑ ΚΟΥΤΣΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ ΤΟΠΤΣΗ ΜΑΡΙΑ ΦΩΤΗΣ ΣΠΥΡΟΠΟΥΛΟΣ ΚΩΝ/ΝΟΣ ΝΙΦΟΡΑΣ ΓΙΩΡΓΟΣ ΤΡΟΥΠΗ ΑΘΑΝΑΣΙΑ ΤΟΠΤΣΗ ΜΑΡΙΑ ΣΠΥΡΟΠΟΥΛΟΣ ΚΩΝ/ΝΟΣ ΚΟΥΤΣΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ ΦΩΤΗΣ ΝΙΦΟΡΑΣ ΓΙΩΡΓΟΣ Η ΑΓΙΟΓΡΑΦΙΑ Είναι η τέχνη της απεικόνισης ιερών προσώπων ή θρησκευτικών σκηνών Είναι η ζωγραφική παράσταση θρησκευτικών

Διαβάστε περισσότερα

ο ΡΗΓΑΧ Φ^ΑΙ Χ ο ΡΗΓΑΧ Φ^ΑΙ Σ Η Χάρτα Διασυνδέσεις ΒιΒλιογραφία

ο ΡΗΓΑΧ Φ^ΑΙ Χ ο ΡΗΓΑΧ Φ^ΑΙ Σ Η Χάρτα Διασυνδέσεις ΒιΒλιογραφία Η Χάρτα ο ΡΗΓΑΧ Φ^ΑΙ Χ Εκείνη την εποχή η περιοχή που καλύπτει τη σημερινή Ελλάδα ήταν τμήμα της Οθωμανικής αυτοκρατορίας. Ο Ρήγας σπούδασε στην Κωνσταντινούπολη, έμαθε γαλλικά, ιταλικά και γερμανικά και

Διαβάστε περισσότερα

Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη

Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη Θεατρικές Παραστάσεις στα νησιά του Βορείου Αιγαίου Λήμνος, Λέσβος, Χίος Καλοκαίρι 2014 «Ένα τραγούδι γυρεύουμε. Το τραγούδι των τραγουδιών καρτερούμε. Το τραγούδι

Διαβάστε περισσότερα

Ιουδαϊσµός. α) Παρουσίαση θρησκείας:

Ιουδαϊσµός. α) Παρουσίαση θρησκείας: Ιουδαϊσµός α) Παρουσίαση θρησκείας: Ο Ιουδαϊσµός είναι η παραδοσιακή θρησκεία των Εβραίων. Σύµφωνα µε τον ορθόδοξο Ιουδαϊσµό και τους βαθιά θρησκευόµενους Εβραίους, ο βιβλικός πατριάρχης Αβραάµ ήταν ο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΠΕΡΙΗΓΗΣΗ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ ΤΟΥ ΣΥΝΔΕΣΜΟΥ ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ Ν.ΣΕΡΡΩΝ.

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΠΕΡΙΗΓΗΣΗ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ ΤΟΥ ΣΥΝΔΕΣΜΟΥ ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ Ν.ΣΕΡΡΩΝ. ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΠΕΡΙΗΓΗΣΗ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ ΤΟΥ ΣΥΝΔΕΣΜΟΥ ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ Ν.ΣΕΡΡΩΝ. Ένα μοναδικό ταξίδι, οδοιπορικό στην ιστορία του πολιτισμού και της εκπαίδευσης των Ελλήνων, σχεδίασε

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΔΗΜΟΣ ΜΑΣ. Γιώργος Ε 1

Ο ΔΗΜΟΣ ΜΑΣ. Γιώργος Ε 1 Ο ΔΗΜΟΣ ΜΑΣ Γιώργος Ε 1 ΣΩΤΗΡΑ ΑΜΜΟΧΩΣΤΟΥ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ Η Σωτήρα έχει Αγιολογική ονομασία: φέρει το όνομα του Σωτήρος Χριστού. Εξάλλου στις 6 Αυγούστου τελείται μεγάλο πανηγύρι κατά τη γιορτή της Μεταμορφώσεως

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΔΙΟΥ, Αλέξανδρος Μπαξεβανάκης, ΒΠΠΓ

ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΔΙΟΥ, Αλέξανδρος Μπαξεβανάκης, ΒΠΠΓ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΔΙΟΥ, Αλέξανδρος Μπαξεβανάκης, ΒΠΠΓ ΔΙΟΝ ΑΠΟ ΤΙΣ ΠΙΟ ΟΝΟΜΑΣΤΕΣ ΠΟΛΕΙΣ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ Το αρχαίο Δίον του Ολύμπου βρίσκεται 15 χλμ. νότια της Κατερίνης, στους πρόποδες του Ολύμπου δίπλα στο

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενο Εκκλησίας του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι. Ελληνικά

Κείμενο Εκκλησίας του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι. Ελληνικά 1 Κείμενο Εκκλησίας του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι Ελληνικά 2 ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΟΥ ΤΙΜΙΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ ΣΤΟ ΠΕΛΕΝΤΡΙ Η εκκλησία του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι φαίνεται να χτίστηκε λίγο μετά τα μέσα του 12 ου αιώνα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΑΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ. Πολιτιστικό πρόγραμμα με βάση την Ιστορία της Ε Δημοτικού

ΠΕΡΙΑΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ. Πολιτιστικό πρόγραμμα με βάση την Ιστορία της Ε Δημοτικού ΠΕΡΙΑΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ Πολιτιστικό πρόγραμμα με βάση την Ιστορία της Ε Δημοτικού Υπεύθυνη Εκπαιδευτικός: Χρύσα Κουράκη, Δασκάλα, Δρ. Παιδικής Λογοτεχνίας Παν/μίου Ιωαννίνων

Διαβάστε περισσότερα

Μινωικός Πολιτισμός σελ. 23-28

Μινωικός Πολιτισμός σελ. 23-28 Μινωικός Πολιτισμός σελ. 23-28 Να περιγράψετε ένα μινωικό ανάκτορο; Μεγάλα Συγκροτήματα κτιρίων, Είχαν πολλές πτέρυγες-δωματίων, Διοικητικά, Οικονομικά, Θρησκευτικά και Καλλιτεχνικά κέντρα της περιοχής,

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΠΕΜΠΤΗ 3 ΙΟΥΝΙΟΥ 2004 ΟΜΑ Α Α

ΙΣΤΟΡΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΠΕΜΠΤΗ 3 ΙΟΥΝΙΟΥ 2004 ΟΜΑ Α Α ΙΣΤΟΡΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΠΕΜΠΤΗ 3 ΙΟΥΝΙΟΥ 2004 Β ΤΑΞΗΣ ΟΜΑ Α Α Α1.1.Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό των δεδοµένων της Στήλης Α και δίπλα σε κάθε αριθµό το γράµµα του δεδοµένου της Στήλης Β που αντιστοιχεί

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενο Αγίου Νικολάου της Στέγης. Ελληνικά

Κείμενο Αγίου Νικολάου της Στέγης. Ελληνικά 1 Κείμενο Αγίου Νικολάου της Στέγης Ελληνικά 2 Ο Άγιος Νικόλαος της Στέγης Πήρε το όνομα του μετά την προσθήκη της δεύτερης Στέγης του ναού τον 13ον αιώνα, για την προστασία του από τα χιόνα και τη βροχή.

Διαβάστε περισσότερα

5. Η ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΤΗΣ ΜΟΡΦΩΣΗΣ Ο ΑΘΗΝΑΙΟΣ ΚΑΙ Η ΕΡΓΑΣΙΑ Η ΑΘΗΝΑ ΓΙΟΡΤΑΖΕΙ

5. Η ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΤΗΣ ΜΟΡΦΩΣΗΣ Ο ΑΘΗΝΑΙΟΣ ΚΑΙ Η ΕΡΓΑΣΙΑ Η ΑΘΗΝΑ ΓΙΟΡΤΑΖΕΙ 5. Η ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΤΗΣ ΜΟΡΦΩΣΗΣ Ο ΑΘΗΝΑΙΟΣ ΚΑΙ Η ΕΡΓΑΣΙΑ Η ΑΘΗΝΑ ΓΙΟΡΤΑΖΕΙ ΣΤΗΝ ΑΘΗΝΑ ΤΗΣ ΕΠΟΧΗΣ ΤΟΥ ΠΕΡΙΚΛΗ 5 ος αι. π.χ. ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΑΚΗΣ ΧΡΗΣΤΟΣ ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ Η Μόρφωση των νέων - αγοριών Η εκπαίδευση στην αρχαία

Διαβάστε περισσότερα

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Διάλεξη 3 Ο Πέμπτος Αιώνας (α μισό) 395-457: Αρκάδιος (395-408) Θεοδόσιος Β (408-450) - Μαρκιανὸς και Πουλχερία (451-457)

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Διάλεξη 3 Ο Πέμπτος Αιώνας (α μισό) 395-457: Αρκάδιος (395-408) Θεοδόσιος Β (408-450) - Μαρκιανὸς και Πουλχερία (451-457) ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Διάλεξη 3 Ο Πέμπτος Αιώνας (α μισό) 395-457: Αρκάδιος (395-408) Θεοδόσιος Β (408-450) - Μαρκιανὸς και Πουλχερία (451-457) Νικόλαος Γ. Χαραλαμπόπουλος Τμήμα Φιλολογίας Σκοποί ενότητας

Διαβάστε περισσότερα

2. Η ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ (610-641). ΑΠΟΦΑΣΙΣΤΙΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ

2. Η ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ (610-641). ΑΠΟΦΑΣΙΣΤΙΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ 2. Η ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ (610-641). ΑΠΟΦΑΣΙΣΤΙΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ Συμπλήρωση κενών Να συμπληρώσετε τα κενά του αποσπάσματος, βάζοντας στην κατάλληλη θέση μία από τις ακόλουθες λέξεις (τρεις

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ 3 o ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΓΑΛΑΤΣΙΟΥ Σ.Χ. ΕΤΟΣ 2011-2012 ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «ΓΝΩΡΙΖΟΝΤΑΣ ΤΟΥΣ ΓΕΙΤΟΝΕΣ ΜΑΣ» ΤΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗΣ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ Εργασία της μαθήτριας:

Διαβάστε περισσότερα

Λίγα Λόγια Για Την Αγιογράφο

Λίγα Λόγια Για Την Αγιογράφο Αγιογράφος Ραλλού Λιόλιου Κούση Βυζαντινές Εικόνες Οι βυζαντινές εικόνες είναι ιεροί πνευματικοί θησαυροί του Ανατολικού Ορθόδοξου Χριστιανισμού. Η βυζαντινή ζωγραφική είναι ένα από τα πιο σημαντικά επιτεύγματα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Α ΘΕΜΑΤΙΚΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ. Συντάκτης: Ευάγγελος Δεναξάς

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Α ΘΕΜΑΤΙΚΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ. Συντάκτης: Ευάγγελος Δεναξάς ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Α ΘΕΜΑΤΙΚΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ Συντάκτης: Ευάγγελος Δεναξάς 1) Πού έγινε η Πενθέκτη Οικουμενική Σύνοδος; Α. Κωνσταντινούπολη Β. Έφεσο Γ. Νίκαια Δ. Χαλκηδόνα 2) Ποιος Πατριάρχης Αλεξανδρείας καθαιρέθηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΒΥΖΑΝΤΙΝΟ ΤΡΑΠΕΖΙ ΟΜΑΔΑ 3 Η ΓΕΩΡΓΙΑ- ΣΤΑΡΙ-ΨΩΜΙ

ΒΥΖΑΝΤΙΝΟ ΤΡΑΠΕΖΙ ΟΜΑΔΑ 3 Η ΓΕΩΡΓΙΑ- ΣΤΑΡΙ-ΨΩΜΙ ΒΥΖΑΝΤΙΝΟ ΤΡΑΠΕΖΙ ΟΜΑΔΑ 3 Η ΓΕΩΡΓΙΑ- ΣΤΑΡΙ-ΨΩΜΙ 1 ο Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Θεσσαλονίκης Π.Τ.Δ.Ε-ΑΠΘ 2014-15 Λεβεντούλα Λευτέρης Γιώργος Ποια ήταν η βάση της διατροφής εκείνη την εποχή; Το

Διαβάστε περισσότερα

Α] Ερωτήσεις. 1. Πώς και πότε εκχριστιανίστηκαν οι Σλάβοι της Μοραβίας; 2. Για ποιους λόγους οδηγήθηκαν οι δύο Εκκλησίες στο Πρώτο Σχίσμα;

Α] Ερωτήσεις. 1. Πώς και πότε εκχριστιανίστηκαν οι Σλάβοι της Μοραβίας; 2. Για ποιους λόγους οδηγήθηκαν οι δύο Εκκλησίες στο Πρώτο Σχίσμα; Ιστορία του μεσαιωνικού & νεότερου κόσμου Τράπεζα Θεμάτων Κεφάλαιο 2 ο : Η εποχή της ακμής: Από τον τερματισμό της Εικονομαχίας ως το Σχίσμα των δύο Εκκλησιών (843 1054) Ενότητα 2.1. Προοίμιο της ακμής

Διαβάστε περισσότερα

Ενα πλακόστρωτο μονοπάτι οδηγεί βόρεια από τη Μονή Γουβερνέτου μέσα στο φαράγγι Αυλάκι που κατηφορίζει μέχρι τη θάλασσα.

Ενα πλακόστρωτο μονοπάτι οδηγεί βόρεια από τη Μονή Γουβερνέτου μέσα στο φαράγγι Αυλάκι που κατηφορίζει μέχρι τη θάλασσα. Η Μονή Γουβερνέτου Η Μονή Γουβερνέτου μοιάζει σαν κάστρο, με πύργους που χρησίμευαν για την προστασία από επιδρομείς. Ειδικά η εξωτερική όψη του μοναστηριού φανερώνει τις έντονες ενετικές επιδράσεις: μοιάζει

Διαβάστε περισσότερα

Ευρύκλεια Κολέζα ΑΠΟ ΤΟ ΘΑΝΑΤΟ ΤΟΥ ΙΟΥΣΤΙΝΙΑΝΟΥ ΩΣ ΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΕΙΚΟΝΩΝ ΚΑΙ ΤΗ ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΟΥ ΒΕΡΝΤΕΝ (565-843)

Ευρύκλεια Κολέζα ΑΠΟ ΤΟ ΘΑΝΑΤΟ ΤΟΥ ΙΟΥΣΤΙΝΙΑΝΟΥ ΩΣ ΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΕΙΚΟΝΩΝ ΚΑΙ ΤΗ ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΟΥ ΒΕΡΝΤΕΝ (565-843) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΑΠΟ ΤΟ ΘΑΝΑΤΟ ΤΟΥ ΙΟΥΣΤΙΝΙΑΝΟΥ ΩΣ ΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΕΙΚΟΝΩΝ ΚΑΙ ΤΗ ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΟΥ ΒΕΡΝΤΕΝ (565-843) μεγάλες εδαφικές απώλειες ενίσχυση ελληνικότητας νέοι θεσμοί πλαίσιο μέσα στο οποίον το Βυζάντιο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΕΙΟ

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΕΙΟ ΕΛΛΑΔΑ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΕΙΟ ΘΕΟΛΟΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ 1. ΣΥΝΤΟΜΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ 14 ΙΟΥΝΙΟΥ 1925 Ιδρύεται το Πανεπιστήμιο της Θεσσαλονίκης. 1942 Αρχίζει

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης 2 η εργασία 2012 13 ΘΕΜΑ: «Στις παραμονές της λεγόμενης βιομηχανικής επανάστασης,

Διαβάστε περισσότερα

Κάνοντας µάθηµα ιστορίας στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο: µια περιήγηση στις προϊστορικές συλλογές

Κάνοντας µάθηµα ιστορίας στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο: µια περιήγηση στις προϊστορικές συλλογές Κάνοντας µάθηµα ιστορίας στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο: µια περιήγηση στις προϊστορικές συλλογές Την Τετάρτη 21 Νοεµβρίου 2012 το µάθηµα της ιστορίας της Α Γυµνασίου πραγµατοποιήθηκε στο Εθνικό Αρχαιολογικό

Διαβάστε περισσότερα

Από τα παιδιά της Β 2

Από τα παιδιά της Β 2 Από τα παιδιά της Β 2 Γιαλούσα Η Γιαλούσα βρίσκεται στην Καρπασία. Είναι κοντά στο Μοναστήρι του Αποστόλου Ανδρέα. Το χωριό οφείλει το όνομα του στη θέση του, που είναι δίπλα από τη θάλασσα. Οι κάτοικοι

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1 Η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία αλλάζει Η αρχή μιας νέας εποχής (4ος -- 5ος αιώνας)

Κεφάλαιο 1 Η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία αλλάζει Η αρχή μιας νέας εποχής (4ος -- 5ος αιώνας) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Κεφάλαιο 1 Η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία αλλάζει Η αρχή μιας νέας εποχής (4ος -- 5ος αιώνας) Βυζαντινή Αυτοκρατορία Οι όροι Βυζαντινή Αυτοκρατορία, βυζαντινό κράτος, βυζαντινή περίοδος, Βυζάντιο άρχισαν

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:M. Maillot Διασκευή:E. Frischbutter; Sarah S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children

Διαβάστε περισσότερα

a. Οι βαθιές θάλασσες της Ευρώπης δημιουργήθηκαν όταν έλιωσαν οι παγετώνες. β. Η Νορβηγική Θάλασσα βρέχει τις βορειοανατολικές ακτές

a. Οι βαθιές θάλασσες της Ευρώπης δημιουργήθηκαν όταν έλιωσαν οι παγετώνες. β. Η Νορβηγική Θάλασσα βρέχει τις βορειοανατολικές ακτές EΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Επαναληπτικό διαγώνισμα στα μαθήματα 12-18 1. Χαρακτήρισε τις παρακάτω προτάσεις με το γράμμα (Σ), αν είναι σωστές, και a. Οι βαθιές θάλασσες της Ευρώπης δημιουργήθηκαν όταν έλιωσαν

Διαβάστε περισσότερα

<< ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΟΣ ΠΡΟΟΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΩΦΕΛΕΙΕΣ >>

<< ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΟΣ ΠΡΟΟΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΩΦΕΛΕΙΕΣ >> 1 Ο ΕΠΑΛ ΝΑΥΠΛΙΟΥ ΤΑΞΗ Α ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 2014 : > ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΜΥΚΗΝΩΝ Από τους πιο σημαντικούς αρχαιολογικούς χώρους στην Ελλάδα. Χτισμένη πάνω

Διαβάστε περισσότερα

Φρούρια, Κάστρα Κέρκυρα. Παλαιό Φρούριο

Φρούρια, Κάστρα Κέρκυρα. Παλαιό Φρούριο Παλαιό Φρούριο Είναι χτισμένο σε μια δίκορφη φυσική τοποθεσία από τον 16ο αιώνα στην άλλοτε Βυζαντινή πόλη της Κέρκυρας. Το Παλιό φρούριο είναι ένα χαρακτηριστικό σύμβολο της παλιάς πόλης και οι δύο κορυφές

Διαβάστε περισσότερα

σοβαρές αντιδράσεις, ιδιαίτερα στις ευρωπαϊκές επαρχίες, λόγω των

σοβαρές αντιδράσεις, ιδιαίτερα στις ευρωπαϊκές επαρχίες, λόγω των ΚΕΦ. 5. Η ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑ (726 843) πρωτεργάτες: Λέων Γ, Κωνσταντίνος Ε (Ίσαυροι) ιδεολογική βάση: ανεικονικές αντιλήψεις κατοίκων Ανατολικών επαρχιών επιχείρημα: η απεικόνιση του θείου δε συμβιβάζεται με

Διαβάστε περισσότερα

Ποιες γνώμες έχετε ακούσει για τη Βίβλο; Τι θα θέλατε να μάθετε γι αυτή;

Ποιες γνώμες έχετε ακούσει για τη Βίβλο; Τι θα θέλατε να μάθετε γι αυτή; Γιατί μελετούμε την Αγία Γραφή; Ποιες γνώμες έχετε ακούσει για τη Βίβλο; Τι θα θέλατε να μάθετε γι αυτή; Είναι ένα σπουδαίο βιβλίο Το πιο πολυδιαβασμένο στον κόσμο. Το πρώτο που τυπώθηκε από τον Γουτεμβέργιο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΝΕΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ «ΠΑΜΕ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ» ΚΑΙ «ΠΑΜΕ ΣΤΟΝ ΑΡΧΑΙΟ ΠΕΡΙΠΑΤΟ ΤΗΣ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ»

ΤΑ ΝΕΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ «ΠΑΜΕ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ» ΚΑΙ «ΠΑΜΕ ΣΤΟΝ ΑΡΧΑΙΟ ΠΕΡΙΠΑΤΟ ΤΗΣ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ» ,,^ -^,;-,..:..,, : χ λ κ«:! «e.«?s"'h. ΗΗΗΜΗΗΒ ΤΑ ΝΕΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ «ΠΑΜΕ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ» ΚΑΙ «ΠΑΜΕ ΣΤΟΝ ΑΡΧΑΙΟ ΠΕΡΙΠΑΤΟ ΤΗΣ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ» ΕΙΡΗΝΗ ΚΑΙΜΑΡΑ Τα καινούρια προγράμματα του Τμήματος Εκπαιδευτικών

Διαβάστε περισσότερα

Περπατώντας τις εποχές του Βυζαντίου

Περπατώντας τις εποχές του Βυζαντίου Μ Α Ρ Ι Ζ Α Ν Τ Ε Κ Α Τ Ρ Ο Περπατώντας τις εποχές του Βυζαντίου Bυζαντινό και Χριστιανικό Μουσείο Αθηνών εκπαιδευτικό υλικό Διάβασες το βιβλίο Περπατώντας τις εποχές του Βυζαντίου; Πήγες στο Βυζαντινό

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΒΔΟΜΗ Η ΠΡΩΙΜΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΒΔΟΜΗ Η ΠΡΩΙΜΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΒΔΟΜΗ Η ΠΡΩΙΜΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ 1. Εισαγωγή - Η πιο παραμελημένη περίοδος της ιστορίας της Ελληνικής είναι η μεσαιωνική. Για λόγους καθαρά ιδεολογικούς και πολιτικούς, το

Διαβάστε περισσότερα

ÊÚÔ ÙË ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΟΥΣΕΙΑΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ

ÊÚÔ ÙË ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΟΥΣΕΙΑΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΛΕΜΕΣΟΥ appleúè ÊÚÔ ÙË ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΟΥΣΕΙΑΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ- ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΜΕ ΤΗ ΣΤΗΡΙΞΗ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:M. Maillot Διασκευή:E. Frischbutter; Sarah S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ. Βασίλης Γιωργαλλάς Καθηγητής Φυσικής Αγωγής

ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ. Βασίλης Γιωργαλλάς Καθηγητής Φυσικής Αγωγής ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Βασίλης Γιωργαλλάς Καθηγητής Φυσικής Αγωγής βασικό φαινόμενο που διακρίνει κάθε ζωντανό οργανισμό, είναι η κίνηση Ο βιολογικός αγώνας του ανθρώπου και μέσα από τη

Διαβάστε περισσότερα

Η αιώνια πόλη. Γιορταμάκης Μανώλης Β1 Γυμνασίου

Η αιώνια πόλη. Γιορταμάκης Μανώλης Β1 Γυμνασίου Η αιώνια πόλη Γιορταμάκης Μανώλης Β1 Γυμνασίου Σήμερα, η Ρώμη είναι η πρωτεύουσα της Ιταλίας, της ομώνυμης επαρχίας και μία από τις ιστορικότερες πόλεις της Ευρώπης και κατατάσσεται 6 η σε πληθυσμό ( μετά

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΚΟΙ ΣΤΑΘΜΟΙ ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ

ΙΣΤΟΡΙΚΟΙ ΣΤΑΘΜΟΙ ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ ΙΣΤΟΡΙΚΟΙ ΣΤΑΘΜΟΙ ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ Στην Αττική οι Αρβανίτες κατοικούσαν στο μεγαλύτερο μέρος της υπαίθρου. Ουσιαστικά την ελληνική γλώσσα την διατηρήσαν οι κλειστές ελληνικές κοινωνίες των Αθηνών

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ ΙΣΤΟΡΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΘΕΜΑΤΑ ΟΜΑΔΑΣ Α

ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ ΙΣΤΟΡΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΘΕΜΑΤΑ ΟΜΑΔΑΣ Α ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ ΙΣΤΟΡΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΘΕΜΑΤΑ ΟΜΑΔΑΣ Α 1. Να προσδιορίσετε την έννοια του όρου «Βυζάντιο» και να αναφέρετε τις χρονικές περιόδους διαίρεσης της ιστορίας του. Να αναφέρετε επίσης με ποιο όνομα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΤΑ: α. Γιατί μετακινούνταν οι άνθρωποι της Κύπρου κατά την Αρχαϊκή Εποχή; Ποιοι μετακινούνταν; Πού μετακινούνταν; Πώς μετακινούνταν;

ΚΑΡΤΑ: α. Γιατί μετακινούνταν οι άνθρωποι της Κύπρου κατά την Αρχαϊκή Εποχή; Ποιοι μετακινούνταν; Πού μετακινούνταν; Πώς μετακινούνταν; ΚΑΡΤΑ: α Πηγή 1: Κείμενο αρχαιολόγου Χιλιάδες ειδώλια, μικρά και μεγάλα, βρέθηκαν σε διάφορα ιερά της Κύπρου. Οι προσκυνητές αφιέρωναν τα ειδώλια στους θεούς και τις θέες τους. Πολλοί άνθρωποι όπως αγρότες,

Διαβάστε περισσότερα

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ. Της Μαρίας Αποστόλα

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ. Της Μαρίας Αποστόλα ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ Της Μαρίας Αποστόλα Η Ελλάδα υπήρξε από τους πρώτους δέκτες του Χριστιανισμού και τα μνημεία της ελληνικής ορθοδοξίας αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της εθνικής κληρονομιάς, αποτελώντας

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία του Αραβοϊσλαμικού Πολιτισμού

Ιστορία του Αραβοϊσλαμικού Πολιτισμού Ιστορία του Αραβοϊσλαμικού Πολιτισμού Ενότητα 3: Ιστορική Ανασκόπηση των Ισλαμικών Αυτοκρατοριών Δημήτριος Σταματόπουλος Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα

Ορτυγία. Κάντε κλικ για να επεξεργαστείτε τον υπότιτλο του υποδείγματος

Ορτυγία. Κάντε κλικ για να επεξεργαστείτε τον υπότιτλο του υποδείγματος Ορτυγία Κάντε κλικ για να επεξεργαστείτε τον υπότιτλο του υποδείγματος Τοποθεσία Πού βρίσκεται; Το νησί της Ορτυγίας βρίσκεται στην κάτω Ιταλία στις Συρακούσες. Τα αξιοθέατα: Ο ναός του Απόλλωνα üη πλατεία

Διαβάστε περισσότερα

Καθορισμός ημερομηνίας εορτασμού του Πάσχα

Καθορισμός ημερομηνίας εορτασμού του Πάσχα ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ Σχολικό έτος 2013-14 Καθορισμός ημερομηνίας εορτασμού του Πάσχα ΚΑΡΑΜΠΕΛΑΣ ΜΑΡΙΟΣ-ΔΗΜΗΤΡΗΣ Τάξη : Α1 ΤΟ ΑΓΙΟ ΠΑΣΧΑ: Η γιορτή και ο υπολογισμός της ημερομηνίας

Διαβάστε περισσότερα

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Διάλεξη 4 Ο Πέμπτος Αιώνας (β' μισό) 457-518: Λέων Α' (457-474) Ζήνων (474-491) - Αναστάσιος (491-518)

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Διάλεξη 4 Ο Πέμπτος Αιώνας (β' μισό) 457-518: Λέων Α' (457-474) Ζήνων (474-491) - Αναστάσιος (491-518) ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Διάλεξη 4 Ο Πέμπτος Αιώνας (β' μισό) 457-518: Λέων Α' (457-474) Ζήνων (474-491) - Αναστάσιος (491-518) Νικόλαος Γ. Χαραλαμπόπουλος Τμήμα Φιλολογίας Σκοποί ενότητας Βασικός σκοπός της

Διαβάστε περισσότερα

17. 12.2008-20. 03. 2009. «...ανέφερα εγγράφως...» Διάρκεια Έκθεσης: ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΘΝΙΚΟΥ ΑΡΧΕΙΟΥ ΜΝΗΜΕΙΩΝ

17. 12.2008-20. 03. 2009. «...ανέφερα εγγράφως...» Διάρκεια Έκθεσης: ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΘΝΙΚΟΥ ΑΡΧΕΙΟΥ ΜΝΗΜΕΙΩΝ «...ανέφερα εγγράφως...» ΘΗΣΑΥΡΟΙ ΤΟΥ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ ΑΡΧΕΙΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ Διάρκεια Έκθεσης: 17. 12.2008-20. 03. 2009 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΘΝΙΚΟΥ ΑΡΧΕΙΟΥ ΜΝΗΜΕΙΩΝ Το αρχειακό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΒΑΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2013-2014

ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΒΑΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2013-2014 ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΒΑΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2013-2014 ΑΡΧΑΙΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΓΡΑΦΗΣ ΚΑΙ ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΑΠΟΔΟΣΗΣ ΤΟΥΣ ΣΕ ΟΣΤΡΑΚΑ ΠΗΛΙΝΩΝ ΑΓΓΕΙΩΝ Μεσοποταμία-Σουμέριοι Μέσα 4ης χιλιετίας π.χ. Σφηνοειδής γραφή Τρόπος γραφής που

Διαβάστε περισσότερα

Η εκπαίδευση στο Βυζάντιο

Η εκπαίδευση στο Βυζάντιο Η εκπαίδευση στο Βυζάντιο Τα Πανεπιστίμια του Βυζαντίου Οι Βυζαντινοί έδιναν μεγάλη σημασία στην εκπαίδευση, παρ' όλο που στην αυτοκρατορία υπήρχαν πολλοί αναλφάβητοι. Γενικά στο Βυζάντιο η παιδεία δεν

Διαβάστε περισσότερα

από το 1985. Φορβίων, από προέρχεται Η εκκλησία αποτελεί το αιώνα

από το 1985. Φορβίων, από προέρχεται Η εκκλησία αποτελεί το αιώνα Η εκκλησία της Παναγίας της Φορβιώτισσας, περισσότερο γνωστή ως η Παναγία της Ασίνου, βρίσκεται στις βόρειες υπώρειες της οροσειράς ο του Τροόδους. Είναι κτισμένη στην ανατολική όχθη ενός μικρού χείμαρρου,

Διαβάστε περισσότερα

Τα σημαντικότερα γεγονότα της Παλαιάς Διαθήκης εκτυλίσσονται στην περιοχή που. Η Μέση Ανατολή στην αρχαιότητα

Τα σημαντικότερα γεγονότα της Παλαιάς Διαθήκης εκτυλίσσονται στην περιοχή που. Η Μέση Ανατολή στην αρχαιότητα Ο ΚΟΣΜΟΣ ΤΗΣ ΠΑΛΑΙΑΣ ΔΙΑΘΗΚΗΣ Τα σημαντικότερα γεγονότα της Παλαιάς Διαθήκης εκτυλίσσονται στην περιοχή που ονομάζεται ΜΕΣΗ ΑΝΑΤΟΛΗ Η Μέση Ανατολή στην αρχαιότητα Ποια σύγχρονα κράτη αποτελούν την περιοχή

Διαβάστε περισσότερα

Ιερού Παλατίου Ιππόδρομο ανακτόρου των Βλαχερνών, του ανακτόρου του Μυρελαίου σειρά καταστημάτων της Μέσης

Ιερού Παλατίου Ιππόδρομο ανακτόρου των Βλαχερνών, του ανακτόρου του Μυρελαίου σειρά καταστημάτων της Μέσης BYZANTINH TEXNH:AΡXITEKTONIKH kαι ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ H Βυζαντινή αρχιτεκτονική και ως αναπόσπαστο τμήμα της η ζωγραφική: - Ψηφιδωτή και νωπογραφία- νοείται η τέχνη που γεννήθηκε και ήκμασε μεταξύ 4ου και 15ου αιώνα,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΥΛΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 27 Ης ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2013

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΥΛΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 27 Ης ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2013 ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΥΛΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 27 Ης ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2013 Ο ΑΡΧΑΙΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΚΟΣΜΟΣ 1. Περίληψη Στα τέλη του ογδόου αιώνα π.χ., οι Έλληνες ζούσαν σε ανεξάρτητες πόλεις-κράτη.

Διαβάστε περισσότερα

1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16) Βαθ. 1,0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12)

1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16) Βαθ. 1,0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12) ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΤΑΞΗ: Β ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ Α ΟΜΑΔΑ: 1 1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16),0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12),0 3. Ποιοι είναι οι μαθητές του

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΚΙΝΣΤΕΡΝΑ. Καλυβιώτη Κωνσταντίνου. Ένα μεγαλοπρεπή μνημείο ύδρευσης της Κωνσταντινούπολης

ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΚΙΝΣΤΕΡΝΑ. Καλυβιώτη Κωνσταντίνου. Ένα μεγαλοπρεπή μνημείο ύδρευσης της Κωνσταντινούπολης 3 o ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΓΑΛΑΤΣΙΟΥ Σ.Χ. ΕΤΟΣ 2011-2012 ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «ΓΝΩΡΙΖΟΝΤΑΣ ΤΟΥΣ ΓΕΙΤΟΝΕΣ ΜΑΣ» ΤΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗΣ ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΚΙΝΣΤΕΡΝΑ Ένα μεγαλοπρεπή μνημείο ύδρευσης της Κωνσταντινούπολης

Διαβάστε περισσότερα

Περπατώντας τις εποχές του Βυζαντίου

Περπατώντας τις εποχές του Βυζαντίου Στην Αγορά των αρχαίων Αθηναίων (με τον Κ. Βέτση), Γνώση, Αθήνα 19893, Καλειδοσκόπιο, Αθήνα 20064 (έκδοση αναθεωρημένη και εμπλουτισμένη) Αρχαιολογία Ένα ταξίδι στο παρελθόν, οδηγός για παιδιά, Κέδρος,

Διαβάστε περισσότερα

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ 2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ Συμπλήρωση κενών ακόλουθες λέξεις (τρεις λέξεις περισσεύουν): βιβλιοθήκη, Βαλκανική, ανθρωπιστικός, πανεπιστήμιο, χειρόγραφο, Ιταλική, τυπογραφία, σπάνιος. Η Αναγέννηση και

Διαβάστε περισσότερα

Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ.

Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ. Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ. Οι κατακτήσεις του Μ. Αλεξάνδρου και η πολιτική ενοποίηση του χώρου

Διαβάστε περισσότερα

Αναζητώντας το Δέντρο της Ζωής σ ένα βυζαντινό μνημείο της Αθήνας

Αναζητώντας το Δέντρο της Ζωής σ ένα βυζαντινό μνημείο της Αθήνας ΥΠΟΥΡΓΕΊΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΎ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΎ ΓΕΝΙΚΉ ΔΙΕΎΘΥΝΣΗ ΑΡΧΑΙΟΤΉΤΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΉΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΆΣ ΔΙΕΎΘΥΝΣΗ ΜΟΥΣΕΊΩΝ/ΤΜΉΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΏΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΆΤΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΊΑΣ Αναζητώντας το Δέντρο της Ζωής σ ένα βυζαντινό

Διαβάστε περισσότερα

Οι απόγονοι του Νώε, μετά τη διασπορά τους σ όλη τη γη, άρχισαν να λησμονούν τον αληθινό Θεό και να λατρεύουν τα είδωλα, δηλαδή τα δημιουργήματα του

Οι απόγονοι του Νώε, μετά τη διασπορά τους σ όλη τη γη, άρχισαν να λησμονούν τον αληθινό Θεό και να λατρεύουν τα είδωλα, δηλαδή τα δημιουργήματα του H εποχή των Πατριαρχών Από τον πολυθεϊσμό στην πίστη στον ένα Θεό Ο Θεός σχεδιάζει τη σωτηρία του κόσμου Οι απόγονοι του Νώε, μετά τη διασπορά τους σ όλη τη γη, άρχισαν να λησμονούν τον αληθινό Θεό και

Διαβάστε περισσότερα

Τα Αίτια και οι Επιπτώσεις της Διεθνούς Μετανάστευσης. Πραγματικοί Μισθοί, Παγκόσμια Παραγωγή, Ωφελημένοι και Ζημιωμένοι

Τα Αίτια και οι Επιπτώσεις της Διεθνούς Μετανάστευσης. Πραγματικοί Μισθοί, Παγκόσμια Παραγωγή, Ωφελημένοι και Ζημιωμένοι Τα Αίτια και οι Επιπτώσεις της Διεθνούς Μετανάστευσης Πραγματικοί Μισθοί, Παγκόσμια Παραγωγή, Ωφελημένοι και Ζημιωμένοι Η Παγκόσµια Μετανάστευση Το 2010, 214 εκατομμύρια άνθρωποι ήταν μετανάστες, κατοικούσαν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΛΠ11 ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Βυζάντιο και Χριστιανισμός: η δυναμική της θρησκείας στον καθορισμό της φυσιογνωμίας της αυτοκρατορίας και των

Διαβάστε περισσότερα