Κεφάλαιο 2. 6ος 7ος αιώνας

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Κεφάλαιο 2. 6ος 7ος αιώνας"

Transcript

1 Κεφάλαιο 2 Από τη Ρωμαϊκή στη Βυζαντινή Aυτοκρατορία Η δημιουργία του Αραβοϊσλαμικού Xαλιφάτου Οι εξελίξεις στα «βαρβαρικά βασίλεια» της δυτικής Ευρώπης (6ος -- 7ος αιώνας) Οι ιστορικοί ονομάζουν τον 6ο αιώνα «αιώνα του Ιουστινιανού», γιατί με αυτοκράτορα τον Ιουστινιανό Α ( ) η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία πέρασε μια νέα περίοδο ακμής. Ο Ιουστινιανός αναδιοργάνωσε το ρωμαϊκό κράτος εσωτερικά. Παράλληλα, στο εξωτερικό προσπάθησε να πάρει με πολέμους τα ρωμαϊκά εδάφη που είχαν κατακτήσει γερμανικοί λαοί. Οι κατακτήσεις του όμως δεν κράτησαν πολύ και εξάντλησαν οικονομικά τη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία. Όταν εμφανίστηκαν στα σύνορά της νέοι λαοί, η αυτοκρατορία ήταν πια αδύναμη. Έτσι, κάποιοι από αυτούς εγκαταστάθηκαν στα εδάφη της, ενώ άλλοι κατέκτησαν σημαντικές περιοχές της. Τον 7ο αιώνα εμφανίστηκαν οι Άραβες μουσουλμάνοι, που γρήγορα κυριάρχησαν από την Ιβηρική χερσόνησο μέχρι την κεντρική Ασία και τις Ινδίες. Οι Άραβες μουσουλμάνοι ίδρυσαν μια αυτοκρατορία που βασίστηκε σε μια νέα μονοθεϊστική θρησκεία, το ισλάμ. Έτσι δημιουργήθηκε ένας νέος πολιτισμός, ο αραβοϊσλαμικός πολιτισμός. Στα βαρβαρικά βασίλεια που δημιουργήθηκαν στο δυτικό τμήμα του ρωμαϊκού κράτους ντόπιοι και κατακτητές σιγά σιγά έγιναν ένα και άρχισαν να ζουν με τον ίδιο τρόπο. 25 KEFALAIO 2B FINAL FINAL.i /4/2010 9:39:55 ðì

2 Πολλές πληροφορίες για τη βασιλεία του Ιουστινιανού Α παίρνουμε από τα έργα που έγραψε ο ιστορικός Προκόπιος, από νομοθετικά έργα καθώς και από πολλά άλλα κείμενα της εποχής, όπως τις χρονογραφίες. Πληροφορίες παίρνουμε και από μεταγενέστερες πηγές. Α. Η αναδιοργάνωση του ρωμαϊκού κράτους από τον Ιουστινιανό Α Ο αυτοκράτορας Ιουστινιανός Α με την πολιτική του ήθελε να ξαναφέρει τη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία στα παλιά της σύνορα και να διατηρήσει την ενότητά της. Γι αυτό, ενίσχυσε την εξουσία του αυτοκράτορα, προσπάθησε να επιβάλει παντού το ορθόδοξο δόγμα, έκανε ενιαίο το δίκαιο και μεταρρύθμισε την κρατική διοίκηση. 2.1 Το 532 ο Ιουστινιανός Α κατέπνιξε μια εξέγερση, γνωστή ως Στάση του Νίκα. Ύστερα από αυτό, η εξουσία του αυτοκράτορα γίνεται απόλυτη, δηλαδή θεωρείται ότι βασιλεύει με τη θέληση του Θεού και δίνει λόγο μόνο σ αυτόν. Ο ίδιος ο αυτοκράτορας ρυθμίζει όλη τη δημόσια ζωή: τη νομοθεσία, την οικονομία, τη διοίκηση, την άμυνα, τις εκκλησιαστικές υποθέσεις κ.ά. 2.2 Ψηφιδωτό που εικονίζει πομπή με τον Ιουστινιανό Α. Ο αυτοκράτορας, στο κέντρο, φοράει επίσημη στολή και κρατάει τα σύμβολα της εξουσίας του. Στο κεφάλι φοράει το στέμμα του και περιβάλλεται από ένα φωτοστέφανο. 547, Ραβένα (Ιταλία), εκκλησία του Αγίου Βιταλίου. 2.3 Ψηφιδωτό που εικονίζει πομπή με την αυτοκράτειρα Θεοδώρα. 547, Ραβένα (Ιταλία), εκκλησία του Αγίου Βιταλίου. Από τον 4ο αιώνα η χριστιανική θρησκεία εξασφάλιζε ότι οι υπήκοοι ήταν πιστοί στο Ρωμαίο αυτοκράτορα. Για να μείνει λοιπόν η αυτοκρατορία ενωμένη, ο Ιουστινιανός Α έπρεπε να λύσει τις διαφορές ανάμεσα στους ορθοδόξους και τους αιρετικούς (κυρίως τους μονοφυσίτες). Στη θρησκευτική του πολιτική ο Ιουστινιανός Α είχε δύο στόχους: να επιβάλει το ορθόδοξο δόγμα σε ολόκληρη τη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία και να το διαδώσει έξω απ αυτή. Κοπτικό ύφασμα στο οποίο εικονίζεται η Παναγία καθισμένη σε θρόνο, ανάμεσα σε αγγέλους. Κόπτες λέγονται οι μονοφυσίτες της Αιγύπτου. 6ος αιώνας, Κλίβελαντ (ΗΠΑ), Μουσείο της Τέχνης. 26 KEFALAIO 2B FINAL FINAL.i /4/2010 9:39:58 ðì

3 Όμως με την πολιτική αυτή δε συμφωνούσαν οι μονοφυσίτες, που κυριαρχούσαν στη Συρία, την Παλαιστίνη και την Αίγυπτο. Ο Ιουστινιανός Α πήρε επίσης μέτρα ενάντια σ όσους πίστευαν ακόμη στις πολυθεϊστικές θρησκείες. Ακόμη, προσπάθησε με την ιεραποστολή να διαδώσει το χριστιανισμό έξω από τη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία. Για την εξωτερική πολιτική του ρωμαϊκού κράτους ήταν χρήσιμο να γίνουν χριστιανοί οι γειτονικοί του λαοί. Έτσι η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία θα μπορούσε να κάνει πιο εύκολα εμπόριο και συμμαχίες μαζί τους και θα επηρέαζε τους λαούς αυτούς πολιτισμικά και πολιτικά. 2.4 Το μοναστήρι της Αγίας Αικατερίνης που ίδρυσε ο Ιουστινιανός Α στο όρος Σινά (Αίγυπτος). 6ος αιώνας. Η κωδικοποίηση και η ενοποίηση του δικαίου Στα χρόνια του Ιουστινιανού Α έγινε νέα κωδικοποίηση στο δίκαιο. Μ αυτή, η νομοθεσία έγινε ενιαία. Το δίκαιο αυτό έδειχνε πως ο αυτοκράτορας ήταν παντοδύναμος και η αυτοκρατορία ενωμένη κάτω από την εξουσία του. Τα νομοθετικά έργα που έγιναν την εποχή του Ιουστινιανού Α αποτελούν την ιουστινιάνεια νομοθεσία. Η σημασία της είναι πολύ μεγάλη. Ήταν η βάση για όλους τους νόμους στη Βυζαντινή Αυτοκρατορία αλλά και σε πολλά χριστιανικά κράτη στη δυτική Ευρώπη. Σε αυτή βασίζονται αρκετοί νόμοι στα σύγχρονα ευρωπαϊκά κράτη. 2.5 Χειρόγραφο του Πανδέκτη, ενός από τα βιβλία της ιουστινιάνειας νομοθεσίας. 6ος αιώνας, Φλωρεντία (Iταλία), Βιβλιοθήκη Λαυρέντιου των Μεδίκων. 2.6 Ο Ιουστινιανός Α έκανε πολλά δημόσια έργα σ όλη τη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία και οργάνωσε καλύτερα τις διοικητικές υπηρεσίες στην πρωτεύουσα. Έδωσε επίσης στους διοικητές των επαρχιών, εκτός από την πολιτική εξουσία που είχαν, τη στρατιωτική και τη δικαστική εξουσία. Ακόμη απαγόρευσε να μπορεί κανείς να πληρώσει για να πάρει ένα αξίωμα. Ψηφιδωτό με το Ιερό Παλάτι. Εδώ είχε την έδρα του ο αυτοκράτορας και οι κεντρικές υπηρεσίες του ρωμαϊκού κράτους. 6ος αιώνας, Ραβένα (Ιταλία), εκκλησία του Αγίου Απολλιναρίου του Νέου. 27 KEFALAIO 2B FINAL FINAL.i /4/2010 9:40:01 ðì

4 Αγροτική ζωή και εμπόριο 2.7 Τον 6ο αιώνα, στο ρωμαϊκό κράτος συνεχίζει να αυξάνεται η μεγάλη ιδιοκτησία σε βάρος της μικρής. Ο Ιουστινιανός Α προσπάθησε να αντιμετωπίσει το πρόβλημα αυτό με νομοθετικά μέτρα, αλλά δεν κατάφερε να το λύσει. Τον 6ο αιώνα το εξωτερικό εμπόριο αναπτύχθηκε σημαντικά. Η Κωνσταντινούπολη ήταν εμπορικό σταυροδρόμι ανάμεσα στην Ασία και την Ευρώπη. Έμποροι έφερναν μετάξι και μπαχαρικά, κυρίως από την Κίνα και τις Ινδίες. Το Βασίλειο των Σασανιδών όμως έλεγχε μεγάλο μέρος από το δρόμο του μεταξιού. Γι αυτό τα προϊόντα αυτά τα πουλούσαν στις ρωμαϊκές αγορές πολύ ακριβά. Ο Ιουστινιανός Α προσπάθησε να βρει άλλους διεθνείς εμπορικούς δρόμους. Μόνο όμως όταν άρχισαν να παράγουν μετάξι στη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία, αυτό έγινε πιο φτηνό. 2.8 Αναπαράσταση σπιτιών σ ένα χωριό του 6ου αιώνα. Τα σπίτια χτίζονταν ανάλογα με το φυσικό περιβάλλον σε κάθε περιοχή. Συνήθως ήταν μικρά. Στο ισόγειο υπήρχε ο στάβλος για τα ζώα και οι αποθήκες. Στο πρώτο πάτωμα βρίσκονταν τα δωμάτια. Τύνιδα (Τυνησία), Εθνικό Μουσείο. Τμήμα από το τείχος της Αναστασιούπολης. Η Αναστασιούπολη (Θράκη, Νομός Ξάνθης) ήταν λιμάνι στη λίμνη Βιστονίδα και ένας από τους σταθμούς στην Εγνατία οδό. Ο Ιουστινιανός Α επιδιόρθωσε το τείχος της πόλης από την πλευρά της λίμνης και έχτισε ένα καινούριο μακρύ τείχος από την πόλη μέχρι τα βουνά της Ροδόπης. Το τείχος αυτό έλεγχε την Εγνατία οδό και ήταν και υδραγωγείο. 6ος αιώνας. 2.9 Η εκπαίδευση Βάση της εκπαίδευσης από την ελληνιστική εποχή ήταν η «εγκύκλιος παιδεία», που χωριζόταν σε δύο κύκλους (περιόδους) σπουδών. Στον πρώτο κύκλο οι μαθητές μάθαιναν ανάγνωση, γραφή και αριθμητική. Διαρκούσε πέντε χρόνια. Τον πρώτο κύκλο ακολουθούσαν οι περισσότεροι μαθητές. Οι δάσκαλοι ήταν συνήθως αυτοδίδακτοι, δηλαδή είχαν μάθει μόνοι τους αυτά που δίδασκαν. Oι μαθητές, που ήταν μόνο αγόρια, πλήρωναν δίδακτρα. Ξύλινη πινακίδα μαθητή. 6ος αιώνας, Αθήνα, Μουσείο Μπενάκη. Ιδιωτικός ήταν και ο δεύτερος κύκλος σπουδών. Εδώ ο δάσκαλος δίδασκε στους μαθητές του τα φιλολογικά μαθήματα και τις φυσικές επιστήμες (αριθμητική, γεωμετρία, αστρονομία και μουσική). Από τις πληροφορίες που έχουμε δεν ξέρουμε αν όλοι οι δάσκαλοι δίδασκαν όλα τα μαθήματα. Τέλος υπήρχαν, όπως είδαμε, και ανώτατες σχολές. Σε αυτές σπούδαζαν κυρίως όσοι ήθελαν να γίνουν διοικητικοί αξιωματούχοι. 28 KEFALAIO 2B FINAL FINAL.i /4/2010 9:40:03 ðì

5 2.10 Τέχνη και λατρεία Τον 6ο αιώνα η τέχνη στο ρωμαϊκό κράτος αλλάζει και αποκτά τα βασικά χαρακτηριστικά της βυζαντινής τέχνης. Αυτά είναι: ο χριστιανικός χαρακτήρας και οι επιρροές από τη ρωμαϊκή και την περσική τέχνη. Η εκκλησία των Αγίων Σεργίου και Βάκχου χτίστηκε από τον Ιουστινιανό Α και τη Θεοδώρα. Σήμερα είναι γνωστή ως «Μικρή Αγια-Σοφιά». Όταν οι Οθωμανοί κατέλαβαν την Κωνσταντινούπολη το 1453, η εκκλησία έγινε τζαμί που λειτουργεί μέχρι σήμερα. Μεταξύ , Κωνσταντινούπολη (Tουρκία). Την εποχή αυτή συνεχίζουν να χτίζονται εκκλησίες στο ρυθμό της βασιλικής ή της ροτόντας. Τον 6ο αιώνα δημιουργείται ένας νέος ρυθμός για τις εκκλησίες, η βασιλική με τρούλο. Αυτές οι εκκλησίες συνδυάζουν στοιχεία από τις βασιλικές και τις ροτόντες. Η Αγία Σοφία Η πιο σημαντική βασιλική με τρούλο και ένα από τα μεγαλύτερα μνημεία για την παγκόσμια αρχιτεκτονική κληρονομιά είναι η εκκλησία της Αγίας Σοφίας στην Κωνσταντινούπολη. Η Αγία Σοφία χτίστηκε στη θέση μιας παλιότερης εκκλησίας που κάηκε στη Στάση του Νίκα. Ο αυτοκράτορας Ιουστινιανός Α ανέθεσε στους αρχιτέκτονες Ανθέμιο και Ισίδωρο να χτίσουν μια νέα, πιο μεγαλοπρεπή εκκλησία. Η Αγία Σοφία λεγόταν και Μεγάλη Εκκλησία, όχι μόνο για το μέγεθός της, αλλά γιατί είχε μεγάλη σημασία για την αυτοκρατορία και τη χριστιανική Εκκλησία. Δίπλα της είχε την έδρα του το Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως. Όταν οι Οθωμανοί κατέλαβαν την Κωνσταντινούπολη το 1453, η Αγία Σοφία έγινε τζαμί μέχρι το Από τότε είναι μουσείο Εξωτερική πανοραμική άποψη της Αγίας Σοφίας. 6ος αιώνας, Κωνσταντινούπολη (Tουρκία). 29 KEFALAIO 2B FINAL FINAL.i /4/2010 9:40:04 ðì

6 Λεπτομέρεια από την εσωτερική διακόσμηση της Αγίας Σοφίας. 6ος αιώνας, Κωνσταντινούπολη (Tουρκία) Η Αγία Σοφία εσωτερικά. Η εκκλησία διακοσμήθηκε με πλούσιο τρόπο: Είχε πολύχρωμες μαρμάρινες κολόνες, οι εσωτερικοί τοίχοι ντύθηκαν με πολύχρωμα μάρμαρα και με πολλά ψηφιδωτά. Η Αγία Σοφία συνδεόταν στενά με τον αυτοκράτορα. Εδώ γινόταν η στέψη του, εδώ παρακολουθούσε τη λειτουργία ο ίδιος και οι αξιωματούχοι της αυτοκρατορικής Aυλής στις μεγάλες γιορτές του χρόνου. 6ος αιώνας, Κωνσταντινούπολη (Tουρκία). Ο τρούλος της Αγίας Σοφίας εξωτερικά. 6ος αιώνας, Κωνσταντινούπολη (Tουρκία) KEFALAIO 2B FINAL FINAL.i Σελίδες από χειρόγραφα του 6ου αιώνα. Οι σελίδες είναι διακοσμημένες με μικρογραφίες, δηλαδή ζωγραφιές που εικονογραφούν το κείμενο. Στην εικόνα 2.15 βλέπουμε την Κιβωτό του Νώε. Η 2.16 εικονίζει τη Ρεβέκκα που προσφέρει νερό σε έναν υπηρέτη του Αβραάμ.Το κείμενο και στα δύο χειρόγραφα είναι γραμμένο με μεγάλα (κεφαλαία) γράμματα. Τουλάχιστον μέχρι τον 7ο αιώνα, ελληνικά και λατινικά γράφονταν μόνο με μεγάλα γράμματα. Από τον 8ο αιώνα εμφανίζονται σιγά σιγά τα μικρά (πεζά) γράμματα. 6ος αιώνας, Βιένη, Εθνική Βιβλιοθήκη της Αυστρίας. 16/4/2010 9:40:08 ðì

7 Οι εκκλησίες διακοσμούνται με μεγάλες τοιχογραφίες, ψηφιδωτά και φορητές εικόνες. Εικόνες ονομάζονται οι ζωγραφισμένες, ξύλινες συνήθως, επιφάνειες με χριστιανικό θέμα. Φορητές λέγονται οι εικόνες που μπορούν να αλλάξουν θέση. Οι παλιότερες φορητές εικόνες είναι από τον 6ο αιώνα. Αυτές έχουν επηρεαστεί από την ελληνιστική και τη ρωμαϊκή ζωγραφική Τρεις φορητές εικόνες από το μοναστήρι της Αγίας Αικατερίνης στο Σινά (Αίγυπτος). Η εικόνα 2.17 εικονίζει το Χριστό Παντοκράτορα (6ος αιώνας), η 2.18 τον άγιο Πέτρο (6ος αιώνας) και η 2.19 την Παναγία σε θρόνο, ανάμεσα σε αγίους, να κρατάει το Χριστό () Η μικροτεχνία αναπτύσσεται ιδιαίτερα από τον 6ο αιώνα και μετά. Μεταξωτά υφάσματα, κοσμήματα και άλλα αντικείμενα από χρυσό, ασήμι και ελεφαντόδοντο, στολισμένα με πολύτιμους λίθους, δείχνουν ότι οι δημιουργοί τους είχαν μεγάλες τεχνικές γνώσεις. Ασημένιο κύπελλο από τη Συρία. Έχει την επιγραφή: «Η Σάρα με ευχές το προσφέρει στον πρώτο μάρτυρα». Αρχές 6ου αιώνα, 2.21 Βοστόνη (ΗΠΑ), Μουσείο Καλών Τεχνών Δαχτυλίδι για δύο δάχτυλα από τη Συρία. 5ος 6ος αιώνας, Ρίτσμοντ (ΗΠΑ), Μουσείο Καλών Τεχνών της Βιρτζίνια. Ύφασμα από την Αίγυπτο με παράσταση της θεάς Εστίας. Πρώτο μισό 6ου αιώνα, Ουάσινγκτον (HΠA), Συλλογή του Iδρύματος Ντάμπαρτον Οουκς. 31 KEFALAIO 2B FINAL FINAL.i /4/2010 9:40:10 ðì

8 Β. Οι σχέσεις της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας με τους γείτονές της Όπως είδαμε το δυτικό τμήμα του ρωμαϊκού κράτους δεν μπόρεσε να αντιμετωπίσει τη μετανάστευση των λαών και διαλύθηκε. Αντίθετα το ανατολικό τμήμα κατόρθωσε να ξεπεράσει την κρίση. Με την εξωτερική πολιτική του ο Ιουστινιανός Α ήθελε να ξαναφέρει την ενότητα σε ολόκληρη τη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία. Γι αυτό έκανε εκστρατείες ενάντια στα «βαρβαρικά βασίλεια». Όμως το ρωμαϊκό κράτος δεν μπόρεσε να κρατήσει για πολύ τα εδάφη που κατέκτησε Η επέκταση της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας την εποχή του Ιουστινιανού Α ( ) 53 5 ΡΩΈβρος π. ΜΑ Κωνσταντινούπολη ΪΚΗ ΑΥ Τ ΟΚΡ ΑΤΟ ΡΙΑ σσ 5 Ν Ω λα 55 Θά 5 Μαύρη Θάλασσα ία 53 σπ. Δούναβης π Ρώμη α ΤΘ ΙΓΟ Σ Η ΝΒ ΙΟ ΤΩ Καρχηδόνα Ν 533 ΑΝ Ι σ α α σ Θ ά λ Κτησιφώντα ΔΩ Ν Τελειώνουν προσωρινά οι πόλεμοι της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας με το Βασίλειο των Σασανιδών. Άρ σα 562 λασ Ο Ιουστινιανός Α εκστρατεύει ενάντια στο Βασίλειο των Βησιγότθων και κατακτά το νοτιοανατολικό τμήμα της Ιβηρικής χερσονήσου. Θά 554 ρά Ο Ιουστινιανός Α καταλαμβάνει το Βασίλειο των Οστρογότθων στη σημερινή Ιταλία. υθ Ο Ιουστινιανός Α εκστρατεύει ενάντια στο Βασίλειο των Βανδάλων και το κατακτά. Ερ 533 ς ικό ρσ ς Πε λπο κό αβ ες Μ ε σ ό γ ε ι ο ς Σ ΣΑ ΙΛΕ ΒΑΣ ΙΟ ΤΩ ΒΑΣΙΛΕ Κόρδοβα 55 Κα Ραβένα Οι πόλεμοι που έκανε ο Ιουστινιανός Α κράτησαν πολύ. Οι περιοχές που κατέκτησε έπαθαν πολλές ζημιές και πολλοί κάτοικοί τους ζούσαν άθλια. Για να καλύψει τα πολεμικά έξοδα, ο Ιουστινιανός Α έβαλε μεγάλους φόρους στους υπηκόους του. Πολλοί μικροκαλλιεργητές καταστράφηκαν οικονομικά και πήγαν στις μεγάλες πόλεις για να βρουν καλύτερη τύχη. Οι αυτοκράτορες μετά τον Ιουστινιανό Α δεν μπόρεσαν να κρατήσουν τα εδάφη που είχε ξαναπάρει στη δυτική Μεσόγειο. Από τα τέλη του 6ου μέχρι τα τέλη του 7ου αιώνα, διάφοροι λαοί έκαναν εισβολές στα εδάφη της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας: άλλοι κατέλαβαν πολλές περιοχές της, άλλοι ίδρυσαν δικά τους κράτη, και άλλοι προσπάθησαν να εγκατασταθούν στο εσωτερικό της. 32 KEFALAIO 2B FINAL FINAL.i /4/2010 9:40:11 ðì

9 Το 552 οι Άβαροι ίδρυσαν το Χανάτο των Αβάρων στη σημερινή Ουγγαρία. Τον 7ο αιώνα έκαναν συχνές επιδρομές στη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία. Η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία έχασε πολύ γρήγορα πολλά από τα εδάφη της στην Ιβηρική και την Ιταλική χερσόνησο. Οι Λογγοβάρδοι, ένας γερμανικός λαός, ίδρυσαν το δικό τους βασίλειο (568), και το Βασίλειο των Βησιγότθων ξαναπήρε τα εδάφη του το 584. Από τα τέλη του 6ου αιώνα πολλοί Σλάβοι περνούν στο εσωτερικό της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας και απλώνονται σ όλη σχεδόν τη Βαλκανική χερσόνησο, οργανωμένοι στις σκλαβηνίες. Με τα χρόνια Σλάβοι και ντόπιοι αναμίχθηκαν. Στα ανατολικά της σύνορα η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία, από τα τέλη του 6ου αιώνα συγκρούεται συχνά με το περσικό Βασίλειο των Σασανιδών. Ο Ηράκλειος Α ( ) έκανε πολλές εκστρατείες ενάντια στο Βασίλειο των Σασανιδών, μέχρι το 628 που ξαναπήρε τις ανατολικές επαρχίες του ρωμαϊκού κράτους. Οι πόλεμοι αυτοί κράτησαν πολύ και εξάντλησαν οικονομικά και στρατιωτικά και τα δύο κράτη. Όταν, στα μέσα του 7ου αιώνα, εμφανίστηκαν οι Άραβες μουσουλμάνοι, πολύ γρήγορα κατέκτησαν το Βασίλειο των Σασανιδών και κατέλαβαν όλες τις νότιες και ανατολικές περιοχές της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας. Οι Βούλγαροι, ένας τουρκικός λαός, ίδρυσαν ανεξάρτητο κράτος (681). Οι ηγεμόνες τους λέγονταν χάνοι. Γι αυτό ονομάζουμε το κράτος τους Βουλγαρικό Χανάτο. Οι Βούλγαροι κατέκτησαν τους Σλάβους που ήδη βρίσκονταν στην περιοχή. Πήραν από αυτούς τη γλώσσα και τη θρησκεία τους, αλλά τους έδωσαν το όνομά τους. Για τις κατακτήσεις των Αράβων μουσουλμάνων θα μιλήσουμε στη σ. 37. Γ. Η εσωτερική αναδιοργάνωση της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας Όταν έχασε τις ανατολικές και τις νότιες περιοχές της, η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία απέκτησε μεγαλύτερη θρησκευτική και γλωσσική ομοιογένεια. Υπήρχε δηλαδή πια μία μόνο θρησκεία (το ορθόδοξο δόγμα) και μία γλώσσα (η ελληνική). Οι μονοφυσίτες (που για την Ορθόδοξη Εκκλησία ήταν αιρετικοί) δεν ανήκαν πια στο ρωμαϊκό κράτος. Από αυτή την εποχή η Ορθόδοξη Εκκλησία επηρεάζει όλο και πιο πολύ τη δημόσια ζωή. Σιγά σιγά τα λατινικά χρησιμοποιούνται λιγότερο και τα ελληνικά γίνονται επίσημη γλώσσα του κράτους. Οι αλλαγές αυτές φαίνονται και στους τίτλους του αυτοκράτορα. Από την εποχή του Ηράκλειου Α ο αυτοκράτορας δεν ονομάζεται πια με τους παλιούς ρωμαϊκούς τίτλους καίσαρας και αύγουστος, αλλά «πιστός στο Χριστό, το Θεό, βασιλιάς και αυτοκράτορας των Ρωμαίων». Μετά τις αλλαγές που έγιναν, η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία έπρεπε να αναδιοργανωθεί. Στα τέλη του 7ου αιώνα εμφανίστηκαν δύο νέοι θεσμοί: τα θέματα και οι κοινότητες χωρίου. Όπως είπαμε στην αρχή του βιβλίου από τον 7ο αιώνα και μετά θα χρησιμοποιούμε πλέον τον όρο Βυζαντινή Αυτοκρατορία, βυζαντινό κράτος κτλ. Για τους όρους Ρωμαϊκή και Βυζαντινή Αυτοκρατορία μιλήσαμε στις σ Ο θεσμός των θεμάτων Τα θέματα ήταν μεγάλες περιοχές που διοικούσε ο στρατηγός. Αυτός εκπροσωπούσε τον αυτοκράτορα στην περιοχή και είχε και πολιτική και στρατιωτική εξουσία. 33 KEFALAIO 2B FINAL FINAL.i /4/2010 9:40:11 ðì

10 Τα θέματα δημιουργήθηκαν για να κάνουν καλύτερη την άμυνα του βυζαντινού κράτους. Πρότυπο είχαν τα εξαρχάτα. Τα πρώτα θέματα σχηματίζονται στη Μικρά Ασία το δεύτερο μισό του 7ου αιώνα, για να υπάρχει ένας στρατός ικανός ενάντια στο Αραβοϊσλαμικό Χαλιφάτο. Για το στρατό αυτό οι βυζαντινοί αυτοκράτορες χρησιμοποίησαν τους μικροκαλλιεργητές. Τους έδιναν κτήματα ως αντάλλαγμα για τις στρατιωτικές τους υπηρεσίες. Εκείνοι, όταν δεν πολεμούσαν, έπρεπε να καλλιεργούν τη γη τους. Πλήρωναν πολύ λίγους φόρους και τα παιδιά τους μπορούσαν να γίνουν και αυτά στρατιώτες και καλλιεργητές. Σιγά σιγά τα θέματα αντικατέστησαν τις επαρχίες που υπήρχαν την προηγούμενη περίοδο. Με τα θέματα το βυζαντινό κράτος ενίσχυσε τη μικρή και μεσαία ιδιοκτησία γης και την άμυνά του. Στρατιώτες τώρα πια είναι μικροκαλλιεργητές που πολεμούν για τη γη τους. Έτσι μειώνονται σιγά σιγά οι μεγάλοι γαιοκτήμονες και αυξάνονται οι μικροκαλλιεργητές. Ο θεσμός των κοινοτήτων χωρίου Οι μικροκαλλιεργητές κατοικούν σε χωρία ή κώμες, που αποτελούν τις κοινότητες χωρίου. Βοσκοτόπια, αγροί, μύλοι και εργαστήρια ανήκουν σε όλους, δηλαδή στην κοινότητα. Οι κάτοικοί τους είχαν όλοι μαζί την ευθύνη για τους φόρους που έπρεπε να πληρώνουν. Έτσι το κράτος ήταν σίγουρο ότι η γη θα καλλιεργηθεί και ότι οι φόροι θα πληρωθούν. Δ. Το ισλάμ Μια νέα τομή στην ιστορία της Μεσογείου και της Εγγύς Ανατολής Τον 7ο και τον 8ο αιώνα οι Άραβες με τις κατακτήσεις τους αλλάζουν την κοινωνία και τον πολιτισμό στην Εγγύς Ανατολή και στη Μεσόγειο. Με τους Άραβες επικρατεί το ισλάμ, μια νέα μονοθεϊστική θρησκεία, που γεννήθηκε στην Αραβική χερσόνησο στις αρχές του 7ου αιώνα. Οι πιστοί του ισλάμ λέγονται μουσουλμάνοι. Οι ιστορικοί ονομάζουν το κράτος που ίδρυσαν οι Άραβες μουσουλμάνοι Αραβοϊσλαμικό Χαλιφάτο. Οι ιστορικοί που μελετούν τον αραβοϊσλαμικό κόσμο χρησιμοποιούν πολλές και διαφορετικές πηγές. Βασική πηγή είναι το Κοράνι και πολλά θεολογικά έργα που το αναλύουν. Πληροφορίες μάς δίνουν επίσης: νομοθετικά και ιστορικά κείμενα, χρονογραφίες, επιστολές, φιλολογικά και επιστημονικά έργα, αλλά και εγκυκλοπαίδειες. Σημαντικά για την καθημερινή ζωή είναι τα ταξιδιωτικά κείμενα. Πλούσιο είναι και το αρχαιολογικό υλικό. Η εμφάνιση του ισλάμ Το πρώτο αραβοϊσλαμικό κράτος Η Αραβική χερσόνησος είναι σχεδόν ολόκληρη έρημος. Εκεί οι άνθρωποι από παλιά ήταν νομάδες και κτηνοτρόφοι, οργανωμένοι σε φυλές. Συχνά μια φυλή πολεμούσε ενάντια σε μια άλλη για λάφυρα και αιχμαλώτους. Οι περισσότεροι Άραβες ήταν ειδωλολάτρες, αλλά κάποιες φυλές είχαν γίνει ήδη τον 6ο αιώνα χριστιανοί ή Εβραίοι. 34 KEFALAIO 2B FINAL FINAL.i /4/2010 9:40:12 ðì

11 Η Αραβική χερσόνησος πριν από το ισλάμ και οι διεθνείς εμπορικοί δρόμοι (αρχές 7ου αιώνα) σπ ρη Θάλασ Κα σα ία Α σσ α ς ρη π. Δαμασκός Ευ φρ ΣΙ ΛΕ ΙΟ ΒΑ Τίγ ς γο λα πέ Α Ι ΟΡ λα αίο Αιγ ΡΩ ΪΚΗ ΜΑ Τ ΡΑ Κ Ο ΥΤ 2.24 Θά Κωνσταντινούπολη Κτησιφώντα άτ ης π. Αλεξάνδρεια Πε. ςπ ίλο Νε Μεδίνα θρά Ερυ Μέκκα ρσ ικ ΤΩ ΝΣ ΑΣΑ ός κό λπ ΝΙΔΩ Ν ος Ιν δι κό α ασσ Θάλ Αραβική χερσόνησος ς Ω κεα νός Μαύ Στις αρχές του 7ου αιώνα αναπτύσσεται το εμπόριο ανάμεσα στα λιμάνια της Αραβικής χερσονήσου και τη Μεσόγειο. Αυτό αλλάζει σημαντικά την κοινωνία στην κεντρική Αραβική χερσόνησο: πολλοί Άραβες, που ήταν καμηλιέρηδες και ζούσαν σε οικισμούς όπως στη Μέκκα και τη Γιαθρίμπ (που αργότερα ονομάστηκε Μεδίνα), πλούτισαν. Οι πόλεμοι όμως ανάμεσα στις φυλές εμπόδιζαν το εμπόριο. Πολλοί έμποροι πίστευαν ότι μόνο μια κρατική εξουσία με όλους τους Άραβες ενωμένους μπορούσε να σταματήσει τους πολέμους και να προστατεύσει το εμπόριο. Γύρω στο 610 ο Μωάμεθ (περίπου ), έμπορος από τη Μέκκα που στα ταξίδια του είχε γνωρίσει χριστιανούς και Εβραίους, άρχισε να κηρύττει μια νέα μονοθεϊστική θρησκεία. Αυτή ονομάστηκε ισλάμ, δηλαδή «υποταγή στη θέληση του Θεού», και ο Μωάμεθ έγινε ο Προφήτης της Μικρογραφία που εικονίζει κατασκήνωση στην έρημο. Μεταξύ , Αγία Πετρούπολη (Pωσία), Ακαδημία Επιστημών. 35 KEFALAIO 2B FINAL FINAL.i /4/2010 9:40:13 ðì

12 2.26 Σελίδες από Κοράνι. Μάλλον 8ος αιώνας, Λονδίνο (Mεγάλη Bρετανία), Βρετανική Βιβλιοθήκη. Το ιερό βιβλίο του ισλάμ είναι το Κοράνι, που στα αραβικά σημαίνει «διήγηση». Σύμφωνα με τη διδασκαλία του ισλάμ, το Κοράνι είναι τα ίδια τα λόγια του Θεού. Εκτός από τη θρησκεία, το Κοράνι ρυθμίζει την πολιτική και την κοινωνία. Το ισλάμ εμφανίστηκε ως μια οικουμενική θρησκεία, μια θρησκεία δηλαδή για όλους τους ανθρώπους πέρα από γλώσσα και καταγωγή. Οι μουσουλμάνοι, όπου και αν βρίσκονται στον κόσμο, απ όπου και αν είναι, όποια γλώσσα και αν μιλούν, είναι μέλη της «Kοινότητας των Πιστών» Ο Μωάμεθ πίστευε ότι οι μουσουλμάνοι έπρεπε να ανήκουν σε μια κοινότητα. Αυτό απειλούσε την εξουσία που είχαν οι αρχηγοί των φυλών. Για να προστατευτεί από τους αντιπάλους του, έφυγε από τη Μέκκα για τη Μεδίνα. Εκεί οργάνωσε το πρώτο ισλαμικό κράτος με βάση τη νέα θρησκεία. Λίγο αργότερα ο Μωάμεθ κατέλαβε τη Μέκκα (630) και την έκανε ιερή πόλη. Γρήγορα το ισλάμ εξαπλώθηκε σ όλη την Αραβική χερσόνησο. Μικρογραφία που δείχνει καραβάνι με προσκυνητές για τη Μέκκα. 1237, Παρίσι, Εθνική Βιβλιοθήκη της Γαλλίας Άποψη της Μέκκας με το ιερό του Κααμπά την εποχή του προσκυνήματος. Στη Μέκκα βρίσκεται ο Κααμπά, ένα ιερό που περιέχει μια πέτρα. Σύμφωνα με το ισλάμ, την έφερε ο αρχάγγελος Γαβριήλ. Κάθε μουσουλμάνος πρέπει να επισκεφτεί τον Κααμπά τουλάχιστον μία φορά στη ζωή του. Το προσκύνημα αυτό λέγεται χατζ και αυτός που πηγαίνει για προσκύνημα γίνεται χατζής. Το ιερό του Κααμπά έχει τη σημερινή του μορφή από το Μέκκα (Σαουδική Αραβία). 36 KEFALAIO 2B FINAL FINAL.i /4/2010 9:40:16 ðì

13 Οι αραβικές κατακτήσεις -- Το Αραβοϊσλαμικό Χαλιφάτο Το ισλάμ ένωσε για πρώτη φορά τις αραβικές φυλές σε ένα κράτος. Πολύ γρήγορα το κράτος αυτό έγινε μια πραγματική αυτοκρατορία Οι αραβικές κατακτήσεις Πουατιέ 732 Ιαξάρτης π. Μαύρ Θά λασ σα η Θάλασ σσ Δαμασκός 635 Ιερουσαλήμ Αλεξάνδρεια 646 Ϊ ΑΒΟ Ευ φρ άτ ης ΣΛΑΜ π. Καμπούλ 664 Κτησιφώντα 640 Ισπαχάν 643 Ι Κ Ο Χ ΑΠΛε Ι Φ Α Τ Ο υθ. Μεδίνα ρά ςπ ίλο Νε Ερ ΑΡ Σαμαρκάνδη 710 Νισαπούρ 651 α Κύπρος Φουστάντ 640 π.. ης π Τίγρ Αντιόχεια θ ά λ α σ σ α Τρίπολη 647 ος λα γος έλα ε σ ό γ ε ι ο ς ς γο λα Πέ ιο Π Μ Άλ υ ς π. αίο Αιγ Ιόν Σικελία Όλ Θά Κωνσταντινούπολη Σαρδηνία Καρχηδόνα 698 σα ία Κορσική σπ τικ ή Κα ρια Αδ Τουλούζη 721 Σαραγόσα Τολέδο 712 Κόρδοβα Σεβίλη Ταλάς 751 Λίμνη Αράλη ρσ ικ ός κό λπ ός π. Ινδ σα λασ Θά ος Μέκκα 622 Μέσα σε 120 περίπου χρόνια ( ) οι Άραβες μουσουλμάνοι κατέκτησαν μεγάλες περιοχές από την Ιβηρική χερσόνησο μέχρι την κεντρική Ασία και τις Ινδίες και δημιούργησαν το Αραβοϊσλαμικό Χαλιφάτο. Ο στρατός του Βασιλείου των Φράγκων σταμάτησε τους Άραβες στη σημερινή κεντρική Γαλλία και ο στρατός του βυζαντινού αυτοκράτορα κατάφερε να κρατήσει τη Μικρά Ασία. Οι Άραβες κατέκτησαν όλες αυτές τις περιοχές σχετικά γρήγορα και εύκολα επειδή: Είχαν γρήγορο και ευκίνητο στρατό. Η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία και το Βασίλειο των Σασανιδών (τα δύο ισχυρά κράτη της εποχής) είχαν χάσει πια τη δύναμή τους από τους πολέμους. Με τους πολέμους δε διέδιδαν μόνο το ισλάμ, αλλά κέρδιζαν και πολλά λάφυρα. Γι αυτό και τους συνέχιζαν. Οι περισσότεροι χριστιανοί στις ανατολικές επαρχίες του ρωμαϊκού κράτους ήταν μονοφυσίτες. Επειδή καταπιέζονταν από τη ρωμαϊκή διοίκηση, δεν αντιστάθηκαν όταν έγιναν οι επιθέσεις. 37 KEFALAIO 2B FINAL FINAL.i /4/2010 9:40:16 ðì

14 Το κράτος που δημιούργησαν οι Άραβες μουσουλμάνοι λέγεται Αραβοϊσλαμικό Χαλιφάτο. Ο αρχηγός του ονομάζεται χαλίφης και έχει όλη την εξουσία (θρησκευτική, πολιτική, στρατιωτική και δικαστική). Στο Αραβοϊσλαμικό Xαλιφάτο ζούσαν πολλοί και διαφορετικοί λαοί με διαφορετικές γλώσσες, διαφορετικές θρησκείες και πολιτισμούς. Η κοινωνία και η πολιτική βασιζόταν όμως στο ισλάμ. Το ισλάμ επικράτησε σε όλες τις περιοχές που κατέκτησαν οι Άραβες, αλλά και πέρα από αυτές. Στον ισλαμικό κόσμο δημιουργήθηκε ο αραβοϊσλαμικός πολιτισμός που επηρέασε και άλλους λαούς στην Ασία, την Αφρική και την Ευρώπη. Τα πρώτα προβλήματα ήρθαν όταν στο Χαλιφάτο έπρεπε να μοιράσουν την εξουσία και τον τεράστιο πλούτο από τις κατακτήσεις. Ξεκίνησε έτσι μια σύγκρουση ανάμεσα σε δύο ομάδες για το ποιος έπρεπε να είναι χαλίφης. Η σύγκρουση τέλειωσε το 661, όταν χαλίφης έγινε ο Μωαβίας και μετέφερε την πρωτεύουσα του χαλιφάτου στη Δαμασκό της Συρίας. Είναι ο πρώτος χαλίφης της δυναστείας των Oμεϋάδων. Όμως η σύγκρουση αυτή είχε κι ένα άλλο αποτέλεσμα: από τότε χωρίστηκαν οι μουσουλμάνοι σε δύο δόγματα, τους σουνίτες και τους σιίτες. Η δυναστεία των Oμεϋάδων Οι Oμεϋάδες δεν προσπάθησαν να αλλάξουν την κοινωνία και την οικονομία ούτε τις συνήθειες των κατακτημένων. Την ανώτατη εξουσία είχαν Άραβες μουσουλμάνοι Στην κορυφή του κράτους και της κοινωνίας βρισκόταν ο χαλίφης. Ακολουθούσαν οι Άραβες μουσουλμάνοι. Αυτοί διοικούσαν τις επαρχίες του κράτους και ήταν οι μόνοι που έλεγχαν το στρατό. Μετά έρχονταν οι πληθυσμοί που έγιναν μουσουλμάνοι. Πιο κάτω βρίσκονταν όσοι κατακτημένοι κράτησαν τη θρησκεία τους. Οι κατακτημένοι είχαν τις μεσαίες και τις κατώτερες θέσεις στη διοίκηση του κράτους. Στην τελευταία θέση βρίσκονταν οι δούλοι. Μέχρι τα τέλη του 7ου αιώνα, επίσημες γλώσσες στη διοίκηση ήταν κυρίως τα ελληνικά και τα περσικά. Mετά, επίσημη γλώσσα στο Αραβοϊσλαμικό Χαλιφάτο έγιναν τα αραβικά. Οι κατακτητές δεν ανάγκασαν τους κατακτημένους λαούς να γίνουν μουσουλμάνοι με τη βία. Τους θεωρούσαν όμως υπηκόους με λιγότερα δικαιώματα και έπρεπε να πληρώνουν στο κράτος τον κεφαλικό φόρο. Χρυσά νομίσματα (δηνάρια) του Αραβοϊσλαμικού Χαλιφάτου που κόπηκαν στη Συρία. Το νόμισμα στην εικόνα 2.30 χρονολογείται το και το σχέδιό του αντιγράφει τα νομίσματα της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας. Το νόμισμα στην εικόνα 2.31 χρονολογείται ανάμεσα στο και έχει επιγραφές στην αραβική γλώσσα. Νέα Υόρκη (HΠA), Αμερικανικός Νομισματικός Σύλλογος. Οι περισσότεροι Άραβες μουσουλμάνοι ήταν νομάδες και δεν ήξεραν να καλλιεργούν τη γη. Έτσι οι Oμεϋάδες την άφησαν στους παλιούς της ιδιοκτήτες που δεν ήταν μουσουλμάνοι. Αυτοί όμως πλήρωναν περισσότερους φόρους. Γι αυτό σιγά σιγά πολλοί γίνονταν μουσουλμάνοι. Για να μη χάσει όμως το κράτος μεγάλα έσοδα, οι Oμεϋάδες δεν τους έδωσαν τα ίδια δικαιώματα με τους Άραβες μουσουλμάνους. Αυτό δυσαρέστησε πολύ τους νέους πιστούς στο ισλάμ. Οι Oμεϋάδες κυβέρνησαν μέχρι το 750. Τότε την εξουσία στο Αραβοϊσλαμικό Χαλιφάτο πήραν οι Αβασίδες. Οι Ομεϋάδες ίδρυσαν χωριστό κράτος στην Ιβηρική χερσόνησο (756). 38 KEFALAIO 2B FINAL FINAL.i /4/2010 9:40:17 ðì

15 Τα γράμματα και οι τέχνες στην Aυλή των χαλίφηδων Στη Δαμασκό, την πρωτεύουσα του Αραβοϊσλαμικού Χαλιφάτου, δημιουργήθηκε η Aυλή του χαλίφη. Στην Aυλή της Δαμασκού έρχονταν ποιητές και θεολόγοι που δεν ήταν μόνο μουσουλμάνοι. Τα γράμματα και οι τέχνες την εποχή αυτή συνδέονται κυρίως με την Aυλή. Αναπτύχθηκε η ποίηση, ιδιαίτερα με θέμα τον έρωτα και τις χαρές της ζωής. Για να δείξουν τη δύναμη της νέας θρησκείας και την εξουσία τους οι Oμεϋάδες έχτισαν μεγαλοπρεπή τζαμιά (τεμένη) Π 2.73 Από τα πιο σπουδαία τζαμιά αυτή την εποχή είναι το Τέμενος του Βράχου στην Ιερουσαλήμ (Iσραήλ). Το τζαμί έχει πολλές επιδράσεις από τη θρησκευτική τέχνη στη Βυζαντινή Αυτοκρατορία. Είναι ένα οκταγωνικό κτίριο με χρυσό θόλο. Άρχισε να χτίζεται μετά το Το Μεγάλο Τζαμί στη Δαμασκό (Συρία) είναι ένα από τα πιο σημαντικά την περίοδο αυτή. Στην εικόνα 2.34 αναπαράσταση του τζαμιού. Στη 2.35 η είσοδός του και στη 2.36 ψηφιδωτό από τη διακόσμησή του. Πρόσωπα και ζώα δεν εικονίζονται. Για το ισλάμ απαγορεύεται να υπάρχουν πρόσωπα στους χώρους και στα κείμενα που έχουν σχέση με τη θρησκεία, γιατί κανείς δεν μπορεί να φτιάξει αυτό που έφτιαξε ο Θεός, όσο τέλεια το έφτιαξε εκείνος. Μετά το KEFALAIO 2B FINAL FINAL.i /4/2010 9:40:23 ðì

16 Ε. Οι εξελίξεις στη δυτική Ευρώπη -- Η ανάμιξη των πληθυσμών και η κοινωνική οργάνωση στα βαρβαρικά βασίλεια Όπως είδαμε, το δυτικό ρωμαϊκό κράτος καταλύθηκε και τη θέση του πήραν τα βαρβαρικά βασίλεια. Όμως οι αλλαγές δεν εξαφάνισαν όλους τους παλιότερους θεσμούς. Ντόπιοι πληθυσμοί και κατακτητές στην αρχή ζούσαν πλάι πλάι, αλλά σιγά σιγά έγιναν ένα, αναμίχθηκαν. Στην ανάμιξη βοήθησε ο εκχριστιανισμός των γερμανικών λαών. Τα γραπτά κείμενα για την εποχή αυτή είναι λίγα, τα περισσότερα από αυτά θρησκευτικά. Πολύ σημαντικά είναι και τα νομικά κείμενα, αφού οι γερμανικοί λαοί ακολούθησαν τους Ρωμαίους και κατέγραψαν τους προφορικούς τους νόμους. Στα λογοτεχνικά κείμενα ανήκουν επιστολές, βίοι αγίων και επικά ποιήματα. Σώζονται και λίγα μνημεία, κυρίως εκκλησίες και νεκροταφεία. Σε όλα τα βαρβαρικά βασίλεια ο βασιλιάς κράτησε κάποιες από τις εξουσίες που είχε παλιά ο Ρωμαίος αυτοκράτορας (για παράδειγμα, μπορούσε να κόβει νόμισμα και να βάζει φόρους). Όσο πιο μεγάλος ήταν ο στρατός του τόσο πιο δυνατός ήταν και ο βασιλιάς: έπρεπε να νικάει στους πολέμους, να προστατεύει τους υπηκόους του και να φροντίζει να ζουν καλά Σκεύη και όπλα. Περίπου το 600, Μίνστερ (Γερμανία), Αρχαιολογικό Μουσείο. Οι επαρχίες στα βαρβαρικά βασίλεια ήταν οργανωμένες με τους παλιούς ρωμαϊκούς θεσμούς. Οι βασιλιάδες έδωσαν πολλά αξιώματα στους ντόπιους αριστοκράτες. Αυτοί, τον 3ο και τον 4ο αιώνα, εναντιώθηκαν στους κατακτητές. Στη συνέχεια όμως συνεργάστηκαν μαζί τους, μπήκαν στις βασιλικές Aυλές και απέκτησαν αξιώματα. Οι βασιλιάδες πήραν από τους Ρωμαίους και το θεσμό του κόμη. Τα λατινικά συνέχισαν να είναι η γλώσσα της διοίκησης, αλλά οι τοπικές διάλεκτοι άρχισαν να τα επηρεάζουν. Έτσι στη δυτική Ευρώπη γεννήθηκαν οι ρομανικές γλώσσες. Οι γερμανικές γλώσσες κυριάρχησαν σε ορισμένες περιοχές, όπως για παράδειγμα στη σημερινή Γερμανία, τη σημερινή Ολλανδία και αλλού. Η αναδιανομή της γης Οι κοινωνίες των ντόπιων, όπως και των κατακτητών, ήταν αγροτικές. Ένα από τα πρώτα προβλήματα ήταν να μοιράσουν μεταξύ τους τη γη. Στο Βασίλειο των Βησιγότθων, των Οστρογότθων, των Βουργουνδών και στο νότιο τμήμα του Βασιλείου των Φράγκων, το κράτος έλυσε το πρόβλημα με το μέτρο της φιλοξενίας. 40 KEFALAIO 2B FINAL FINAL.i /4/2010 9:40:23 ðì

17 Στις περιοχές αυτές το κράτος έβαλε τους ντόπιους γαιοκτήμονες να «φιλοξενήσουν» στα κτήματά τους τους κατακτητές μαζί με τους συγγενείς και τους ανθρώπους τους. Κάθε κτήμα είχε πια δύο «ιδιοκτήτες», οι οποίοι έδιναν ένα τμήμα του σε αγρότες χωρίς γη (κατακτητές ή ντόπιους) με αντάλλαγμα ένα μέρος από τη σοδειά Μακέτα και σχεδιαστική απεικόνιση σπιτιού στη δυτική Ευρώπη του 6ου 8ου αιώνα Το μέτρο αυτό δεν εμπόδισε τους βασιλιάδες στα βαρβαρικά βασίλεια να κάνουν παράνομα δικά τους άλλα κτήματα ή ερημωμένα εδάφη και να μοιραστούν την κατακτημένη γη με τους υπηκόους τους. Αυτό έγινε σε πολλές περιοχές που δεν ακολουθούσαν το μέτρο της φιλοξενίας. Οι μεγάλες μετακινήσεις του πληθυσμού, οι πόλεμοι, οι καταστροφές και οι λεηλασίες, καθώς και η μείωση του πληθυσμού περιόρισαν την αγροτική παραγωγή. Την περίοδο αυτή στη δυτική Ευρώπη οι περισσότεροι κάτοικοι ήταν φτωχοί εξαιτίας των πολέμων. Οι επιδημίες ήταν συχνές και το φαγητό τους κακό και λίγο, επειδή η αγροτική παραγωγή ήταν μικρή. Πήλινο σκεύος. 6ος αιώνας, Πάντερμπορν (Γερμανία), Αρχαιολογικό Μουσείο. Η συνύπαρξη των ντόπιων με τους κατακτητές Σιγά σιγά οι ντόπιοι πληθυσμοί αναμίχθηκαν με τους γερμανικούς λαούς. Η ανάμιξη είναι φανερή στην εκμετάλλευση της γης, στους γάμους ανάμεσα σε νεοφερμένους και ντόπιους, στις θρησκευτικές τους ιδέες και στη νομοθεσία Δε γνωρίζουμε πολλά πράγματα για τους αγρότες, ντόπιους και νεοφερμένους, την εποχή αυτή. Γνωρίζουμε όμως ότι θάβονταν στα ίδια νεκροταφεία. Αυτό ίσως σημαίνει ότι είχαν κοινή ζωή. Η φιλοξενία μάλλον έκανε τους κατακτητές να αναμιχθούν με τους ντόπιους αγρότες. Στην αρχή στα βαρβαρικά βασίλεια δεν υπήρχε κοινό νομοθετικό σύστημα. Οι κατακτημένοι ακολουθούσαν το ρωμαϊκό δίκαιο και οι κατακτητές το «βαρβαρικό». Αργότερα τα πράγματα άλλαξαν. Για παράδειγμα, τον 9ο αιώνα στο Βασίλειο των Φράγκων ο ίδιος νόμος Γυάλινο ποτήρι. 6ος Κρέφελντίσχυε για όλους τους ελεύθερους άντρες, είτε αιώνας, Γκέλεπ (Γερμανία), ήταν γερμανικής καταγωγής είτε ντόπιοι. Μουσείο Μπεργκ Λιν Πόρπη που βρέθηκε σε γυναικείο βησιγοτθικό τάφο στη σημερινή Ισπανία. 6ος αιώνας, Μαδρίτη Χτένα. 6ος αιώνας, Πάντερμπορν (Γερμανία), Αρχαιολογικό Μουσείο. (Ισπανία), Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο. 41 KEFALAIO 2B FINAL FINAL.i /4/2010 9:40:24 ðì

18 Οι γερμανικοί λαοί είχαν τις δικές τους θρησκείες. Τον 4ο αιώνα κάποιοι από αυτούς έγιναν χριστιανοί. Όταν δημιούργησαν τα βαρβαρικά βασίλεια, δε θέλησαν ή δεν μπόρεσαν να επιβάλουν τη θρησκεία τους. Από την πλευρά τους οι χριστιανοί επίσκοποι κατάφεραν να διατηρήσουν και να δυναμώσουν τη θέση τους. Προσπάθησαν λοιπόν να κάνουν τους νέους βασιλιάδες χριστιανούς, γιατί πίστευαν ότι έτσι θα γίνονταν χριστιανοί και όλοι οι υπήκοοί τους Γύρω στο 500 στη δυτική Ευρώπη υπήρχαν διάφορες θρησκείες. Διακόσια περίπου χρόνια μετά, ο χριστιανισμός ήταν η μόνη πια θρησκεία και ένωνε τους πληθυσμούς που είχαν αναμιχθεί Η εκκλησία του Αγίου Πέτρου ντε λα Νάβε στην Ισπανία. Δεύτερο μισό 7ου αιώνα. Το Ευαγγέλιο του Λίντισφερν. Περίπου το 700, Λονδίνο (Mεγάλη Bρετανία), Βρετανική Είναι δύσκολο να πούμε τι χαρακτηρίζει τη δυτική Ευρώπη στο Μεσαίωνα. Μέσα σε δέκα αιώνες (5ος 15ος) τα σύνορα αλλάζουν συχνά και υπάρχουν πολλά κράτη με διαφορετική διοίκηση, στα οποία ζουν διαφορετικοί λαοί. Μπορούμε όμως να βρούμε κάποια κοινά στοιχεία, κυρίως στη γλώσσα και τη θρησκεία. Έτσι με τον όρο δυτική Ευρώπη την εποχή αυτή αναφερόμαστε στις περιοχές όπου οι άνθρωποι μιλούν ρομανικές ή γερμανικές γλώσσες και εκκλησιαστικά τούς ελέγχει ο πάπας της Ρώμης. Βιβλιοθήκη. 42 KEFALAIO 2B FINAL FINAL.i /4/2010 9:40:25 ðì

Κεφάλαιο 3. H Βυζαντινή Αυτοκρατορία ανάμεσα στον ισλαμικό και το δυτικοευρωπαϊκό κόσμο (8ος -- 9ος αιώνας) 8ος -- 9ος αιώνας

Κεφάλαιο 3. H Βυζαντινή Αυτοκρατορία ανάμεσα στον ισλαμικό και το δυτικοευρωπαϊκό κόσμο (8ος -- 9ος αιώνας) 8ος -- 9ος αιώνας Κεφάλαιο 3 H Βυζαντινή Αυτοκρατορία ανάμεσα στον ισλαμικό και το δυτικοευρωπαϊκό κόσμο () Τον 8ο και τον 9ο αιώνα η Βυζαντινή Αυτοκρατορία αντιμετώπισε προβλήματα στο εσωτερικό και το εξωτερικό. Στο εσωτερικό

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦ. 4. ΟΙ ΑΡΑΒΙΚΕΣ ΚΑΤΑΚΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ

ΚΕΦ. 4. ΟΙ ΑΡΑΒΙΚΕΣ ΚΑΤΑΚΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΚΕΦ. 4. ΟΙ ΑΡΑΒΙΚΕΣ ΚΑΤΑΚΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ α. η αραβική εξάπλωση με την καθοδήγηση των δύο πρώτων χαλιφών οι Άραβες εισέβαλαν και κατέκτησαν σε σύντομο χρονικό διάστημα τις πλούσιες χώρες της Εγγύς

Διαβάστε περισσότερα

7ος αι. 610 641 8 ος αι. ΗΡΑΚΛΕΙΟΣ. αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις

7ος αι. 610 641 8 ος αι. ΗΡΑΚΛΕΙΟΣ. αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις 7ος αι. 610 641 8 ος αι. ΗΡΑΚΛΕΙΟΣ αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις πώς διαχειρίστηκε ο Ηράκλειος τόσο τους κινδύνους που απειλούσαν τα σύνορα του ανατολικού ρωμαϊκού κράτους όσο και τα σοβαρά προβλήματα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΗ ΧΑΜΕΝΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ. Αμαλία Κ. Ηλιάδη, φιλόλογοςιστορικός

ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΗ ΧΑΜΕΝΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ. Αμαλία Κ. Ηλιάδη, φιλόλογοςιστορικός ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΗ ΧΑΜΕΝΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ 1 ΒΥΖΑΝΤΙΟ Η ΜΑΚΡΟΒΙΟΤΕΡΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΟΤΗΤΑΣ 2 ΣΚΟΤΕΙΝΗ ΠΛΕΥΡΑ Συνομωσίες, ίντριγκες και μηχανορραφίες. Θρησκευτικός φανατισμός Δεισιδαιμονία.

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία του Αραβοϊσλαμικού Πολιτισμού

Ιστορία του Αραβοϊσλαμικού Πολιτισμού Ιστορία του Αραβοϊσλαμικού Πολιτισμού Ενότητα 3: Ιστορική Ανασκόπηση των Ισλαμικών Αυτοκρατοριών Δημήτριος Σταματόπουλος Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα

Η ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΑΥΤ Κ*ΑΤοΡ1Α. Η ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΑΥΤ*Κ*ΑΤοΡ1Α. Η 3υζαντινή εποχή Γ* - * **-^ Διασυνδέσεις. ΒιΒλιογραφία Τ Τ"*-*

Η ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΑΥΤ Κ*ΑΤοΡ1Α. Η ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΑΥΤ*Κ*ΑΤοΡ1Α. Η 3υζαντινή εποχή Γ* - * **-^ Διασυνδέσεις. ΒιΒλιογραφία Τ Τ*-* Η ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΑΥΤΚΑΤοΡ1Α Η 3υζαντινή εποχή Η ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΑΥΤ ΚΑΤοΡ1Α Κωνσταντινούπολη, Μ' ένα λεωφορείο τριγυρνάμε όλοι μέσα στην πόλη, σελ. 59-63. Βυζαντινή αυτοκρατορία, Εμπορικοί δρόμοι, σελ 34 Μύθοι και

Διαβάστε περισσότερα

Η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία αλλάζει Η αρχή μιας νέας εποχής (4ος -- 5ος αιώνας)

Η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία αλλάζει Η αρχή μιας νέας εποχής (4ος -- 5ος αιώνας) Κεφάλαιο 1 Η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία αλλάζει Η αρχή μιας νέας εποχής () Η Βυζαντινή Αυτοκρατορία συνεχίζει γενικά τη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία. Και στη Βυζαντινή και στη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία ζούν πολλοί και διαφορετικοί

Διαβάστε περισσότερα

2. Η ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ (610-641). ΑΠΟΦΑΣΙΣΤΙΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ

2. Η ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ (610-641). ΑΠΟΦΑΣΙΣΤΙΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ 2. Η ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ (610-641). ΑΠΟΦΑΣΙΣΤΙΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ Συμπλήρωση κενών Να συμπληρώσετε τα κενά του αποσπάσματος, βάζοντας στην κατάλληλη θέση μία από τις ακόλουθες λέξεις (τρεις

Διαβάστε περισσότερα

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»;

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Ο όρος«βυζαντινόν» αναφέρεται στο Μεσαιωνικό κράτος που εδιοικείτο από την Κωνσταντινούπολη, τη μεγάλη πόλη των ακτών του Βοσπόρου. Οι ιστορικοί χρησιμοποιούν τον όρο αυτόν

Διαβάστε περισσότερα

Η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία αλλάζει Η αρχή μιας νέας εποχής (4ος -- 5ος αιώνας)

Η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία αλλάζει Η αρχή μιας νέας εποχής (4ος -- 5ος αιώνας) Λίγη ακόμη ιστορία... 4oς -- 5oς αιώνας Κεφάλαιο 1 Η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία αλλάζει Η αρχή μιας νέας εποχής (4ος -- 5ος αιώνας) Κεφάλαιο 2 Από τη Ρωμαϊκή στη Βυζαντινή Aυτοκρατορία Η δημιουργία του Αραβοϊσλαμικού

Διαβάστε περισσότερα

33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1

33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1 ΕΝΑ ΓΟΗΤΕΥΤΙΚΟ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΑ ΧΡΟΝΙΑ, ΓΕΜΑΤΟ ΕΚΠΛΗΞΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΛΑ ΣΗΜΑΝΤΙΚΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ. 33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1 Εικόνα 1 Εικόνα 2 Ρωμαϊκές λεγεώνες

Διαβάστε περισσότερα

κάντε κλικ στη Τρίτη επιλογή : Οι Θεσσαλονικείς αδελφοί ισαπόστολοι Κύριλλος και Μεθόδιος

κάντε κλικ στη Τρίτη επιλογή : Οι Θεσσαλονικείς αδελφοί ισαπόστολοι Κύριλλος και Μεθόδιος ΤΑΞΗ Δ ΜΑΘΗΜΑ : ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΣΤ ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Κύριλλος και Μεθόδιος : Ιεραπόστολοι στους σλαβικούς λαούς. ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ 1. Να αντιληφθούν οι μαθητές ότι μέσα από την ιεραποστολή του Κυρίλλου

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑΞΗ ΣΥΓΚΛΗΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΒΟΥΛΕΥΤΩΝ-Βουλευτές:

ΤΑΞΗ ΣΥΓΚΛΗΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΒΟΥΛΕΥΤΩΝ-Βουλευτές: ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΔΙΑΡΘΡΩΣΗ ΣΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΑΣΚΑΙΟΙΠΕΡΙΑΥΤΟΝ ΣΥΓΚΛΗΤΙΚΟΙKAI BOYΛΕΥΤΕΣ (HONESTIORES ΕΝΤΙΜΟΤΑΤΟΙ) - ΣΤΡΑΤΟΣ- ΚΛΗΡΟ ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑΣ Αυτοκράτορας: H ανάρρηση στο θρόνο χάρη στο

Διαβάστε περισσότερα

Ευρύκλεια Κολέζα ΑΠΟ ΤΟ ΘΑΝΑΤΟ ΤΟΥ ΙΟΥΣΤΙΝΙΑΝΟΥ ΩΣ ΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΕΙΚΟΝΩΝ ΚΑΙ ΤΗ ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΟΥ ΒΕΡΝΤΕΝ (565-843)

Ευρύκλεια Κολέζα ΑΠΟ ΤΟ ΘΑΝΑΤΟ ΤΟΥ ΙΟΥΣΤΙΝΙΑΝΟΥ ΩΣ ΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΕΙΚΟΝΩΝ ΚΑΙ ΤΗ ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΟΥ ΒΕΡΝΤΕΝ (565-843) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΑΠΟ ΤΟ ΘΑΝΑΤΟ ΤΟΥ ΙΟΥΣΤΙΝΙΑΝΟΥ ΩΣ ΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΕΙΚΟΝΩΝ ΚΑΙ ΤΗ ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΟΥ ΒΕΡΝΤΕΝ (565-843) μεγάλες εδαφικές απώλειες ενίσχυση ελληνικότητας νέοι θεσμοί πλαίσιο μέσα στο οποίον το Βυζάντιο

Διαβάστε περισσότερα

Η ακμή της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας Η Ευρώπη και ο αραβοϊσλαμικός κόσμος (9ος -- 11ος αιώνας)

Η ακμή της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας Η Ευρώπη και ο αραβοϊσλαμικός κόσμος (9ος -- 11ος αιώνας) Κεφάλαιο 4 Η ακμή της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας Η Ευρώπη και ο αραβοϊσλαμικός κόσμος () Από τα μέσα του 9ου μέχρι τα μέσα του 11ου αιώνα η Bυζαντινή Αυτοκρατορία ακμάζει: εξα πλώνεται γεωγραφικά και αναπτύσσεται

Διαβάστε περισσότερα

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΜΟΥΣΟΥΛΜΑΝΙΣΜΟΣ

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΜΟΥΣΟΥΛΜΑΝΙΣΜΟΣ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΜΟΥΣΟΥΛΜΑΝΙΣΜΟΣ ΙΣΛΑΜ ) إسالم (αραβικά: Η αραβική λέξη «Ισλάμ» σημαίνει «υποταγή» και νοείται από τους μουσουλμάνους ως «υποταγή στον Θεό» εκείνοι που αποδέχονται την θρησκεία

Διαβάστε περισσότερα

ΗΕΠΟΧΗΤΗΣΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054

ΗΕΠΟΧΗΤΗΣΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054 ΗΕΠΟΧΗΤΗΣΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054 Η ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054 867 886 912 913

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΒΔΟΜΗ Η ΠΡΩΙΜΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΒΔΟΜΗ Η ΠΡΩΙΜΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΒΔΟΜΗ Η ΠΡΩΙΜΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ 1. Εισαγωγή - Η πιο παραμελημένη περίοδος της ιστορίας της Ελληνικής είναι η μεσαιωνική. Για λόγους καθαρά ιδεολογικούς και πολιτικούς, το

Διαβάστε περισσότερα

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Διάλεξη 5 Ο Έκτος Αιώνας και η Δυναστεία του Ιουστινιανού (518-610): Ιουστίνος Α (518-527) - Ιουστινιανός Α (α μέρος: 527-548)

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Διάλεξη 5 Ο Έκτος Αιώνας και η Δυναστεία του Ιουστινιανού (518-610): Ιουστίνος Α (518-527) - Ιουστινιανός Α (α μέρος: 527-548) ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Διάλεξη 5 Ο Έκτος Αιώνας και η Δυναστεία του Ιουστινιανού (518-610): Ιουστίνος Α (518-527) - Ιουστινιανός Α (α μέρος: 527-548) Νικόλαος Γ. Χαραλαμπόπουλος Τμήμα Φιλολογίας Σκοποί ενότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΠΕΜΠΤΗ 3 ΙΟΥΝΙΟΥ 2004 ΟΜΑ Α Α

ΙΣΤΟΡΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΠΕΜΠΤΗ 3 ΙΟΥΝΙΟΥ 2004 ΟΜΑ Α Α ΙΣΤΟΡΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΠΕΜΠΤΗ 3 ΙΟΥΝΙΟΥ 2004 Β ΤΑΞΗΣ ΟΜΑ Α Α Α1.1.Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό των δεδοµένων της Στήλης Α και δίπλα σε κάθε αριθµό το γράµµα του δεδοµένου της Στήλης Β που αντιστοιχεί

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ. Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις στις τρεις (3). Κάθε ερώτηση βαθμολογείται με τέσσερις (4) μονάδες.

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ. Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις στις τρεις (3). Κάθε ερώτηση βαθμολογείται με τέσσερις (4) μονάδες. ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ Μάθημα: Μεσαιωνική και Νεότερη Ιστορία Τάξη: Β Γυμνασίου Ενότητα: Οι πρώτοι αιώνες του Βυζαντίου Χρόνος εξέτασης: 45 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΑ ΣΤΗΝΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ

ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΑ ΣΤΗΝΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΑ ΣΤΗΝΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ εμφανίζεται ΣΤΗ ΒΟΡΕΙΑ ΙΤΑΛΙΑ Επηρεάζεται από το ελληνικό και ρωμαϊκό πολιτισμό ΟΥΜΑΝΙΣΜΟΣ ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ ΘΕΑΤΡΟ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑ Αξία στον ΝΤΑ ΒΙΝΤΣΙ ΣΑΙΞΠΗΡ ΚΟΠΕΡΝΙΚΟΣ Άνθρωπο ΜΙΧΑΗΛ

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών

Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ Ἱστορίης Ἐπίσκεψις Μάθημα: Βυζαντινή Ιστορία ιδάσκουσα: Ειρήνη Χρήστου Ειρήνη Χρήστου Βυζαντινή Ιστορία Ειρήνη

Διαβάστε περισσότερα

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ. Της Μαρίας Αποστόλα

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ. Της Μαρίας Αποστόλα ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ Της Μαρίας Αποστόλα Η Ελλάδα υπήρξε από τους πρώτους δέκτες του Χριστιανισμού και τα μνημεία της ελληνικής ορθοδοξίας αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της εθνικής κληρονομιάς, αποτελώντας

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1 Η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία αλλάζει Η αρχή μιας νέας εποχής (4ος -- 5ος αιώνας)

Κεφάλαιο 1 Η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία αλλάζει Η αρχή μιας νέας εποχής (4ος -- 5ος αιώνας) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Κεφάλαιο 1 Η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία αλλάζει Η αρχή μιας νέας εποχής (4ος -- 5ος αιώνας) Βυζαντινή Αυτοκρατορία Οι όροι Βυζαντινή Αυτοκρατορία, βυζαντινό κράτος, βυζαντινή περίοδος, Βυζάντιο άρχισαν

Διαβάστε περισσότερα

Η εποχή των Κομνηνών Η βυζαντινή κοινωνία σε καμπή (11ος -- αρχές 13ου αιώνα)

Η εποχή των Κομνηνών Η βυζαντινή κοινωνία σε καμπή (11ος -- αρχές 13ου αιώνα) Κεφάλαιο 6 Η εποχή των Κομνηνών Η βυζαντινή κοινωνία σε καμπή () Μετά την πολιτική αστάθεια στα τέλη του 11ου αιώνα, την εξουσία στη Βυζαντινή Αυτοκρατορία πήρε η δυναστεία των Κομνηνών (1081--1185). Μετά

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΛΑΜ η θρησκεία της υποταγής στον Αλλάχ

ΙΣΛΑΜ η θρησκεία της υποταγής στον Αλλάχ ΘΡΗΣΚΕΙΕΣ ΤΗΣ ΑΣΙΑΣ ΙΣΛΑΜ η θρησκεία της υποταγής στον Αλλάχ Ιδρυτής του Ισλάμ είναι ο Μωάμεθ (ο οποίος θεωρείται απ τους μουσουλμάνους ο τελευταίος και μεγαλύτερος προφήτης) Το ιερό βιβλίο της θρησκείας

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία Ενότητα 6: Ιστορικό Πλαίσιο 8ου-9ου αιώνα: Σκοτεινοί αιώνες-εικονομαχία. Θεοφάνης: Βίος και Έργο. Κιαπίδου Ειρήνη-Σοφία Τμήμα Φιλολογίας Σκοποί ενότητας Οι φοιτητές θα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Η ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ (610 641) ΑΠΟΦΑΣΙΣΤΙΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Η ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ (610 641) ΑΠΟΦΑΣΙΣΤΙΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Η ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ (610 641) ΑΠΟΦΑΣΙΣΤΙΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ εσωτερική αναδιοργάνωση θέματα δημιουργία θεμάτων: αρχικά στρατιωτικές μονάδες μετακινούμενες ανά την επικράτεια οι

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνη Καθηγήτρια ΤΣΑΤΣΟΥΛΑ ΜΑΡΙΑ ΟΜΑΔΑ Μητρετόδη Νατάσα Ζώρας Θοδωρής Πένκης Γιάννης

Υπεύθυνη Καθηγήτρια ΤΣΑΤΣΟΥΛΑ ΜΑΡΙΑ ΟΜΑΔΑ Μητρετόδη Νατάσα Ζώρας Θοδωρής Πένκης Γιάννης Υπεύθυνη Καθηγήτρια ΤΣΑΤΣΟΥΛΑ ΜΑΡΙΑ ΟΜΑΔΑ Μητρετόδη Νατάσα Ζώρας Θοδωρής Πένκης Γιάννης 1 Η Μεσόγειος θάλασσα βρέχει την Ευρώπη, την Ασία και την Αφρική Στην Ευρώπη βρέχει τις εξής χώρες: Ισπανία, Γαλλία,

Διαβάστε περισσότερα

Η Ίδρυση της Ρώμης και η οργάνωσή της. Επιμέλεια Δ. Πετρουγάκη, φιλόλογος

Η Ίδρυση της Ρώμης και η οργάνωσή της. Επιμέλεια Δ. Πετρουγάκη, φιλόλογος Η Ίδρυση της Ρώμης και η οργάνωσή της Επιμέλεια Δ. Πετρουγάκη, φιλόλογος Εκδοχές ίδρυσης Σύμφωνα με την παράδοση από τον Ρωμύλο, γιο του Αινεία (γύρω στο 735 π.x.) Σύμφωνα με την αρχαιολογική έρευνα στη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. - Γενική Εισαγωγή..2. - Iστορική αναδρομή...3-4. - Περιγραφή του χώρου...5-8. - Επίλογος...9. - Βιβλιογραφία 10

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. - Γενική Εισαγωγή..2. - Iστορική αναδρομή...3-4. - Περιγραφή του χώρου...5-8. - Επίλογος...9. - Βιβλιογραφία 10 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ - Γενική Εισαγωγή..2 - Iστορική αναδρομή....3-4 - Περιγραφή του χώρου.....5-8 - Επίλογος...9 - Βιβλιογραφία 10 1 Γενική Εισαγωγή Επίσκεψη στο Επαρχιακό Μουσείο Πάφου Το Επαρχιακό Μουσείο της

Διαβάστε περισσότερα

ISBN 978-960-484-159-2

ISBN 978-960-484-159-2 Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΙΣΤΟΡΙΑ Ο Μέγας Αλέξανδρος Κείμενο: Φίλιππος Μανδηλαράς Επιμέλεια κειμένου: Ράνια Ζωίδη Εικονογράφηση: Ναταλία Καπατσούλια Διόρθωση: Αντωνία Κιλεσσοπούλου 2010, Εκδόσεις Κυριάκος Παπαδόπουλος

Διαβάστε περισσότερα

Η Βυζαντινή Κωνσταντινούπολη

Η Βυζαντινή Κωνσταντινούπολη Η Βυζαντινή Κωνσταντινούπολη ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ Ε ΤΑΞΗ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Σελίδα 1 Κωνσταντινούπολη Η ξακουστή και δοξασµένη πολιτεία, µε τη λαµπρή, χιλιόχρονη ιστορία, που για δέκα αιώνες δέσποζε πρωτεύουσα της

Διαβάστε περισσότερα

www.kalymnikifilia.gr

www.kalymnikifilia.gr Η επιρροή του ελληνικού πολιτισμού και της ελληνικής γλώσσας στη διαμόρφωση του ρωσικού εκπαιδευτικού συστήματος (το παράδειγμα των Εκπαιδευτικών ιδρυμάτων της Μόσχας) ΒΑΝΤΙΜ ΓΙΑΡΟΒΟÏ Kαθηγητής μουσικής

Διαβάστε περισσότερα

Το Μεσαιωνικό Κάστρο Λεμεσού.

Το Μεσαιωνικό Κάστρο Λεμεσού. Το Μεσαιωνικό Κάστρο Λεμεσού. 1 Περιεχόμενα: Εισαγωγή σελ.3 Ιστορική αναδρομή σελ.4 Περιγραφή του χώρου σελ.5-7 Βιβλιογραφία σελ.8 Παράρτημα σελ.9-10 2 Εισαγωγή. Στο κέντρο της Λεμεσού υπάρχει το Κάστρο

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΙΟΝΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

ΜΕΙΟΝΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΜΕΙΟΝΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Η Θεσσαλονίκη αποτελούσε και αποτελεί «σταυροδρόμι» πολιτισμών Ένα μεγάλο κομμάτι του πληθυσμού της αποτελούνταν από τους Εβραίους: ΕΤΟΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΣ: ΣΥΝΟΛΙΚΟΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΣ ΕΒΡΑΙΚΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ιερού Παλατίου Ιππόδρομο ανακτόρου των Βλαχερνών, του ανακτόρου του Μυρελαίου σειρά καταστημάτων της Μέσης

Ιερού Παλατίου Ιππόδρομο ανακτόρου των Βλαχερνών, του ανακτόρου του Μυρελαίου σειρά καταστημάτων της Μέσης BYZANTINH TEXNH:AΡXITEKTONIKH kαι ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ H Βυζαντινή αρχιτεκτονική και ως αναπόσπαστο τμήμα της η ζωγραφική: - Ψηφιδωτή και νωπογραφία- νοείται η τέχνη που γεννήθηκε και ήκμασε μεταξύ 4ου και 15ου αιώνα,

Διαβάστε περισσότερα

1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16) Βαθ. 1,0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12)

1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16) Βαθ. 1,0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12) ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΤΑΞΗ: Β ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ Α ΟΜΑΔΑ: 1 1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16),0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12),0 3. Ποιοι είναι οι μαθητές του

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ 3 o ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΓΑΛΑΤΣΙΟΥ Σ.Χ. ΕΤΟΣ 2011-2012 ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «ΓΝΩΡΙΖΟΝΤΑΣ ΤΟΥΣ ΓΕΙΤΟΝΕΣ ΜΑΣ» ΤΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗΣ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ Εργασία της μαθήτριας:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΛΠ11 ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Βυζάντιο και Χριστιανισμός: η δυναμική της θρησκείας στον καθορισμό της φυσιογνωμίας της αυτοκρατορίας και των

Διαβάστε περισσότερα

Η αιώνια πόλη. Γιορταμάκης Μανώλης Β1 Γυμνασίου

Η αιώνια πόλη. Γιορταμάκης Μανώλης Β1 Γυμνασίου Η αιώνια πόλη Γιορταμάκης Μανώλης Β1 Γυμνασίου Σήμερα, η Ρώμη είναι η πρωτεύουσα της Ιταλίας, της ομώνυμης επαρχίας και μία από τις ιστορικότερες πόλεις της Ευρώπης και κατατάσσεται 6 η σε πληθυσμό ( μετά

Διαβάστε περισσότερα

Όψεις Βυζαντίου... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας. Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας

Όψεις Βυζαντίου... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας. Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας Το φυλλάδιο αυτό είναι του/της... που επισκέφθηκε το Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας στις... Το φυλλάδιο που κρατάς στα χέρια σου

Διαβάστε περισσότερα

Ιουδαϊσµός. α) Παρουσίαση θρησκείας:

Ιουδαϊσµός. α) Παρουσίαση θρησκείας: Ιουδαϊσµός α) Παρουσίαση θρησκείας: Ο Ιουδαϊσµός είναι η παραδοσιακή θρησκεία των Εβραίων. Σύµφωνα µε τον ορθόδοξο Ιουδαϊσµό και τους βαθιά θρησκευόµενους Εβραίους, ο βιβλικός πατριάρχης Αβραάµ ήταν ο

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΤΑ: α. Γιατί μετακινούνταν οι άνθρωποι της Κύπρου κατά την Αρχαϊκή Εποχή; Ποιοι μετακινούνταν; Πού μετακινούνταν; Πώς μετακινούνταν;

ΚΑΡΤΑ: α. Γιατί μετακινούνταν οι άνθρωποι της Κύπρου κατά την Αρχαϊκή Εποχή; Ποιοι μετακινούνταν; Πού μετακινούνταν; Πώς μετακινούνταν; ΚΑΡΤΑ: α Πηγή 1: Κείμενο αρχαιολόγου Χιλιάδες ειδώλια, μικρά και μεγάλα, βρέθηκαν σε διάφορα ιερά της Κύπρου. Οι προσκυνητές αφιέρωναν τα ειδώλια στους θεούς και τις θέες τους. Πολλοί άνθρωποι όπως αγρότες,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΑΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ. Πολιτιστικό πρόγραμμα με βάση την Ιστορία της Ε Δημοτικού

ΠΕΡΙΑΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ. Πολιτιστικό πρόγραμμα με βάση την Ιστορία της Ε Δημοτικού ΠΕΡΙΑΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ Πολιτιστικό πρόγραμμα με βάση την Ιστορία της Ε Δημοτικού Υπεύθυνη Εκπαιδευτικός: Χρύσα Κουράκη, Δασκάλα, Δρ. Παιδικής Λογοτεχνίας Παν/μίου Ιωαννίνων

Διαβάστε περισσότερα

Ποιες γνώμες έχετε ακούσει για τη Βίβλο; Τι θα θέλατε να μάθετε γι αυτή;

Ποιες γνώμες έχετε ακούσει για τη Βίβλο; Τι θα θέλατε να μάθετε γι αυτή; Γιατί μελετούμε την Αγία Γραφή; Ποιες γνώμες έχετε ακούσει για τη Βίβλο; Τι θα θέλατε να μάθετε γι αυτή; Είναι ένα σπουδαίο βιβλίο Το πιο πολυδιαβασμένο στον κόσμο. Το πρώτο που τυπώθηκε από τον Γουτεμβέργιο

Διαβάστε περισσότερα

Η Ρώμη και ο ελληνικός κόσμος 146 π.χ. -- 330 μ.χ.

Η Ρώμη και ο ελληνικός κόσμος 146 π.χ. -- 330 μ.χ. Η Ρωμη και ο Ελληνικοσ Κοσμοσ Κεφάλαιο 7 Η Ρώμη και ο ελληνικός κόσμος Για τετρακόσια χρόνια (από τον 1ο αιώνα π.χ. έως τον 3ο αιώνα μ.χ.), η ιστορία της Ευρώπης και της Μέσης Ανατολής, από το Γιβραλτάρ

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ρ Γ Α Σ Ι Α Μ Α Θ Η Τ Ω Ν ΤΗΣ Ε ΚΑΙ ΣΤ ΗΜΟΤΙΚΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΗΡΙΩΝ «ΑΘΗΝΑ» ΘΕΜΑ: ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΤΩΝ ΑΘΗΝΩΝ

Ε Ρ Γ Α Σ Ι Α Μ Α Θ Η Τ Ω Ν ΤΗΣ Ε ΚΑΙ ΣΤ ΗΜΟΤΙΚΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΗΡΙΩΝ «ΑΘΗΝΑ» ΘΕΜΑ: ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΤΩΝ ΑΘΗΝΩΝ Ε Ρ Γ Α Σ Ι Α Μ Α Θ Η Τ Ω Ν ΤΗΣ Ε ΚΑΙ ΣΤ ΗΜΟΤΙΚΟΥ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΗΡΙΩΝ «ΑΘΗΝΑ» ΘΕΜΑ: ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΤΩΝ ΑΘΗΝΩΝ Ε ΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΤ ΗΜΟΤΙΚΟΥ ΑΡΒΑΝΙΤΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ ΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΥ ΕΛΕΝΗ ΓΕΡΕΝΤΕ ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΤΡΑΚΑ ΗΜΗΤΡΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ

ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ Επισκόπηση της Ελληνικής Ιστορίας, Β. Θ. Θεοδωρακόπουλος, Ph.D. Διόρθωση - Επιμέλεια: Λίλυ Πανούση Εκδόσεις Γιαλός Αθήνα, Δεκέμβριος 2015 ISBN: 978 960 82275 0 7 Εκδόσεις

Διαβάστε περισσότερα

Μινωικός Πολιτισμός σελ. 23-28

Μινωικός Πολιτισμός σελ. 23-28 Μινωικός Πολιτισμός σελ. 23-28 Να περιγράψετε ένα μινωικό ανάκτορο; Μεγάλα Συγκροτήματα κτιρίων, Είχαν πολλές πτέρυγες-δωματίων, Διοικητικά, Οικονομικά, Θρησκευτικά και Καλλιτεχνικά κέντρα της περιοχής,

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 1.2. Η βασιλεία του Ηρακλείου (610 641). Αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις. Α] Ερωτήσεις

Ενότητα 1.2. Η βασιλεία του Ηρακλείου (610 641). Αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις. Α] Ερωτήσεις Ιστορία του μεσαιωνικού & νεότερου κόσμου Τράπεζα Θεμάτων Κεφάλαιο 1 ο : Από το θάνατο του Ιουστινιανού ως την αποκατάσταση των εικόνων & τη συνθήκη του Βερντέν Ενότητα 1.2. Η βασιλεία του Ηρακλείου (610

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνη καθηγήτρια: κα. Π. Γιαννακοπούλου Μαθήτριες: Ασσάτωφ Άννα, Μιχαλιού Μαντώ, Αργύρη Μαρία, Τσαουσίδου - Πετρίτση Σοφία Τμήμα: Α3

Υπεύθυνη καθηγήτρια: κα. Π. Γιαννακοπούλου Μαθήτριες: Ασσάτωφ Άννα, Μιχαλιού Μαντώ, Αργύρη Μαρία, Τσαουσίδου - Πετρίτση Σοφία Τμήμα: Α3 Υπεύθυνη καθηγήτρια: κα. Π. Γιαννακοπούλου Μαθήτριες: Ασσάτωφ Άννα, Μιχαλιού Μαντώ, Αργύρη Μαρία, Τσαουσίδου - Πετρίτση Σοφία Τμήμα: Α3 Η Σπάρτη ήταν πόλη- κράτος στην Αρχαία Ελλάδα, χτισμένη στις όχθες

Διαβάστε περισσότερα

4. Η Καινή Διαθήκη Β : Οι Επιστολές και η Αποκάλυψη

4. Η Καινή Διαθήκη Β : Οι Επιστολές και η Αποκάλυψη 4. Η Καινή Διαθήκη Β : Οι Επιστολές και η Αποκάλυψη 1. Τι ήταν και γιατί γράφτηκαν οι επιστολές του αποστόλου Παύλου; Ήταν γράμματα που έστελνε ο απόστολος στις χριστιανικές κοινότητες που είχε ιδρύσει.

Διαβάστε περισσότερα

Η ιστορική πατρότητα του όρου «Μεσόγειος θάλασσα» ανήκει στους Λατίνους και μάλιστα περί τα μέσα του 3ου αιώνα που πρώτος ο Σολίνος τη ονομάζει

Η ιστορική πατρότητα του όρου «Μεσόγειος θάλασσα» ανήκει στους Λατίνους και μάλιστα περί τα μέσα του 3ου αιώνα που πρώτος ο Σολίνος τη ονομάζει Η ιστορική πατρότητα του όρου «Μεσόγειος θάλασσα» ανήκει στους Λατίνους και μάλιστα περί τα μέσα του 3ου αιώνα που πρώτος ο Σολίνος τη ονομάζει χαρακτηριστικά «Mare Mediterraneum» ως μεταξύ δύο ηπείρων

Διαβάστε περισσότερα

από το 1985. Φορβίων, από προέρχεται Η εκκλησία αποτελεί το αιώνα

από το 1985. Φορβίων, από προέρχεται Η εκκλησία αποτελεί το αιώνα Η εκκλησία της Παναγίας της Φορβιώτισσας, περισσότερο γνωστή ως η Παναγία της Ασίνου, βρίσκεται στις βόρειες υπώρειες της οροσειράς ο του Τροόδους. Είναι κτισμένη στην ανατολική όχθη ενός μικρού χείμαρρου,

Διαβάστε περισσότερα

Λίγα Λόγια για τον Μυκηναϊκό Πολιτισμό

Λίγα Λόγια για τον Μυκηναϊκό Πολιτισμό Λίγα Λόγια για τον Μυκηναϊκό Πολιτισμό Με τον όρο Μυκηναϊκός Πολιτισμός χαρακτηρίζεται ο προϊστορικός πολιτισμός της Ύστερης Εποχής του Χαλκού, που αναπτύχθηκε την περίοδο 1600-1100 π. Χ., κυρίως στην

Διαβάστε περισσότερα

Μια περιήγηση στον κόσµο του Βυζαντίου: η σειρά του Β2 να επισκεφθεί το Βυζαντινό Μουσείο

Μια περιήγηση στον κόσµο του Βυζαντίου: η σειρά του Β2 να επισκεφθεί το Βυζαντινό Μουσείο Μια περιήγηση στον κόσµο του Βυζαντίου: η σειρά του Β2 να επισκεφθεί το Βυζαντινό Μουσείο Την Πέµπτη 7 Φεβρουαρίου 2013 ήρθε, επιτέλους, η δική µας σειρά να επισκεφθούµε το Βυζαντινό Μουσείο της Αθήνας

Διαβάστε περισσότερα

Μακέτα εξωφύλλου - Σελιδοποίηση: Ευθύµης Δηµουλάς Επιμέλεια κειμένου - Διορθώσεις: Νέστορας Χούνος

Μακέτα εξωφύλλου - Σελιδοποίηση: Ευθύµης Δηµουλάς Επιμέλεια κειμένου - Διορθώσεις: Νέστορας Χούνος ...... Δημοσθένης Μακέτα εξωφύλλου - Σελιδοποίηση: Ευθύµης Δηµουλάς Επιμέλεια κειμένου - Διορθώσεις: Νέστορας Χούνος 2010 ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΜΕΛΑ & EKΔOΣEIΣ «AΓKYPA» Δ.A. ΠAΠAΔHMHTPIOY A.B.E.E. Λάµπρου Κατσώνη

Διαβάστε περισσότερα

Ορτυγία. Κάντε κλικ για να επεξεργαστείτε τον υπότιτλο του υποδείγματος

Ορτυγία. Κάντε κλικ για να επεξεργαστείτε τον υπότιτλο του υποδείγματος Ορτυγία Κάντε κλικ για να επεξεργαστείτε τον υπότιτλο του υποδείγματος Τοποθεσία Πού βρίσκεται; Το νησί της Ορτυγίας βρίσκεται στην κάτω Ιταλία στις Συρακούσες. Τα αξιοθέατα: Ο ναός του Απόλλωνα üη πλατεία

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΤΖΕΚΤ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ

ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΤΖΕΚΤ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΤΖΕΚΤ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΔΙΟΝ ΤΟΠΟΘΕΣΙΑ Το Δίον ήταν μια αρχαιότατη πόλη στρατηγικής σημασίας και μια από τις πιο φημισμένες μακεδονικές πολιτείες. Η γεωγραφική θέση

Διαβάστε περισσότερα

Εξω-ευρωπαϊκή τέχνη. 4.4. Ισλαµική τέχνη

Εξω-ευρωπαϊκή τέχνη. 4.4. Ισλαµική τέχνη eikastika B gym Mathiti 5:eikastika B Mathiti 10/1/08 4:12 PM Page 96 4.4. Ισλαµική τέχνη Ο Ισλαµικός Πολιτισµός στη µεγαλύτερή του ακµή απλωνόταν από τις περιοχές της Περσίας και της Βορείου Αφρικής µέχρι

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΥ ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ, φιλόλογος

ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΥ ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ, φιλόλογος ΟΙ ΣΤΑΥΡΟΦΟΡΙΕΣ Η ιδέα των σταυροφοριών (σύμφωνα με επικρατέστερη άποψη) ήταν ξένη τότε στο Βυζάντιο. Η ιδέα των σταυροφοριών γεννιέται στη Δυτική Ευρώπη τον 11 ο αι., Οι αιτίες α. Η αναβίωση της αρχαίας

Διαβάστε περισσότερα

Η Νίκη ήταν κόρη της Στύγας και του Πάλλαντα. Είχε αδέρφια της το Κράτος, το Ζήλο και τη Βία.

Η Νίκη ήταν κόρη της Στύγας και του Πάλλαντα. Είχε αδέρφια της το Κράτος, το Ζήλο και τη Βία. Η Νίκη σε νομίσματα Νίκη: θεά της ελληνικής μυθολογίας προσωποποιούσε τη δόξα του ελληνικού πολιτισμού. Η Νίκη στέλνονταν από το Δία για να εξυμνήσει μία νίκη, να προσφέρει σπονδές ή να στεφανώσει ένα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΡΙΑ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΣΤΟΡΙΑ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΣΤΟΡΙΑ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Απαραίτητη προϋπόθεση για την κατανόηση του μαθήματος είναι η διδασκαλία της ύλης χωρίς χάσματα και ασυνέχειες. Η αποσπασματικότητα δεν επιτρέπει στους μαθητές

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης 2 η εργασία 2012 13 ΘΕΜΑ: «Στις παραμονές της λεγόμενης βιομηχανικής επανάστασης,

Διαβάστε περισσότερα

Περπατώντας τις εποχές του Βυζαντίου

Περπατώντας τις εποχές του Βυζαντίου Μ Α Ρ Ι Ζ Α Ν Τ Ε Κ Α Τ Ρ Ο Περπατώντας τις εποχές του Βυζαντίου Bυζαντινό και Χριστιανικό Μουσείο Αθηνών εκπαιδευτικό υλικό Διάβασες το βιβλίο Περπατώντας τις εποχές του Βυζαντίου; Πήγες στο Βυζαντινό

Διαβάστε περισσότερα

Φρούρια, Κάστρα Κέρκυρα. Παλαιό Φρούριο

Φρούρια, Κάστρα Κέρκυρα. Παλαιό Φρούριο Παλαιό Φρούριο Είναι χτισμένο σε μια δίκορφη φυσική τοποθεσία από τον 16ο αιώνα στην άλλοτε Βυζαντινή πόλη της Κέρκυρας. Το Παλιό φρούριο είναι ένα χαρακτηριστικό σύμβολο της παλιάς πόλης και οι δύο κορυφές

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΕΡΗΣΙΑ ΓΕΝΙΚΑ ΛΥΚΕΙΑ

ΗΜΕΡΗΣΙΑ ΓΕΝΙΚΑ ΛΥΚΕΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΙΑΙΟΣ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ Π/ΘΜΙΑΣ & Δ/ΘΜΙΑΣ ----- ΕΚΠ/ΣΗΣ Δ/ΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ Ταχ. Δ/νση: ΤΜΗΜΑ Ανδρέα Παπανδρέου Α 37 Τ.Κ. Πόλη: 15180

Διαβάστε περισσότερα

Η Οθωμανική Aυτοκρατορία και οι υπήκοοί της (μέσα 15ου -- τέλη 16ου αιώνα)

Η Οθωμανική Aυτοκρατορία και οι υπήκοοί της (μέσα 15ου -- τέλη 16ου αιώνα) Κεφάλαιο 8 Η Οθωμανική Aυτοκρατορία και οι υπήκοοί της () Από τα μέσα του 15ου μέχρι τα τέλη του 16ου αιώνα η Οθωμανική Αυτοκρατορία ακμάζει: το κράτος εξαπλώνεται, η κεντρική εξουσία είναι ισχυρή, η οικονομία

Διαβάστε περισσότερα

5. Η ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΤΗΣ ΜΟΡΦΩΣΗΣ Ο ΑΘΗΝΑΙΟΣ ΚΑΙ Η ΕΡΓΑΣΙΑ Η ΑΘΗΝΑ ΓΙΟΡΤΑΖΕΙ

5. Η ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΤΗΣ ΜΟΡΦΩΣΗΣ Ο ΑΘΗΝΑΙΟΣ ΚΑΙ Η ΕΡΓΑΣΙΑ Η ΑΘΗΝΑ ΓΙΟΡΤΑΖΕΙ 5. Η ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΤΗΣ ΜΟΡΦΩΣΗΣ Ο ΑΘΗΝΑΙΟΣ ΚΑΙ Η ΕΡΓΑΣΙΑ Η ΑΘΗΝΑ ΓΙΟΡΤΑΖΕΙ ΣΤΗΝ ΑΘΗΝΑ ΤΗΣ ΕΠΟΧΗΣ ΤΟΥ ΠΕΡΙΚΛΗ 5 ος αι. π.χ. ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΑΚΗΣ ΧΡΗΣΤΟΣ ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ Η Μόρφωση των νέων - αγοριών Η εκπαίδευση στην αρχαία

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 11. Η παρακμή της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και οι υπήκοοι του σουλτάνου (17ος αιώνας) 17ος αιώνας

Κεφάλαιο 11. Η παρακμή της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και οι υπήκοοι του σουλτάνου (17ος αιώνας) 17ος αιώνας Κεφάλαιο 11 Η παρακμή της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και οι υπήκοοι του σουλτάνου () Aπό τα τέλη του 16ου αιώνα, ύστερα από μια περίοδο ακμής, η Οθωμανική Αυτοκρατορία αντιμετωπίζει προβλήματα. Αυτά την

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενο Εκκλησίας του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι. Ελληνικά

Κείμενο Εκκλησίας του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι. Ελληνικά 1 Κείμενο Εκκλησίας του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι Ελληνικά 2 ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΟΥ ΤΙΜΙΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ ΣΤΟ ΠΕΛΕΝΤΡΙ Η εκκλησία του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι φαίνεται να χτίστηκε λίγο μετά τα μέσα του 12 ου αιώνα

Διαβάστε περισσότερα

Μετάφραση του πρώτου Αρθρου από τη Μήνα Ζωγράφου Μεραναίου, εκδόσεις ΔΑΡΕΜΑ

Μετάφραση του πρώτου Αρθρου από τη Μήνα Ζωγράφου Μεραναίου, εκδόσεις ΔΑΡΕΜΑ S- 40 570-1929 μ.χ. Η ΖΩΗ, Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ Ο ΘΑΝΑΤΟΣ ΤΟΥ ΜΩΑΜΕΘ. ΟΙ ΜΟΥΣΟΥΛΜΑΝΟΙ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΔΙΑ ΜΕΣΟΥ ΤΩΝ ΑΙΩΝΩΝ. ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΠΡΩΤΟΥΣ ΜΟΥΦΤΙΔΕΣ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ Οι Τούρκοι της Κύπρου είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟ ΚΑΣΤΡO ΤΗΣ ΚΩ Η ΓΕΦΥΡΑ ΤΟΥ ΚΑΣΤΡΟΥ

ΣΤΟ ΚΑΣΤΡO ΤΗΣ ΚΩ Η ΓΕΦΥΡΑ ΤΟΥ ΚΑΣΤΡΟΥ ΣΤΟ ΚΑΣΤΡO ΤΗΣ ΚΩ Το Κάστρο των Ιπποτών είναι ένα από τα σημαντικότερα ιστορικά μνημεία της Κω. Ιδιαίτερα εντυπωσιακό και επιβλητικό είναι ένα από τα αξιοθέατα που κάθε επισκέπτης του νησιού πρέπει να

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία Ιστορίας. Ελένη Ζέρβα

Εργασία Ιστορίας. Ελένη Ζέρβα Εργασία Ιστορίας U«Μυκηναϊκός Πολιτισµός» UΜε βάση τις πηγές και τα παραθέµατα Ελένη Ζέρβα Α1 Μελετώντας τον παραπάνω χάρτη παρατηρούµε ότι τα κέντρα του µυκηναϊκού κόσµου ήταν διασκορπισµένα στον ελλαδικό

Διαβάστε περισσότερα

Χριστούγεννα. Ελάτε να ζήσουμε τα. όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά

Χριστούγεννα. Ελάτε να ζήσουμε τα. όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά Ελάτε να ζήσουμε τα όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά Χριστούγεννα (μέσα από ιστορίες και χριστουγεννιάτικα παιχνίδια) 1 Στόχοι: Μέσα από διάφορες

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ ΙΣΤΟΡΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΘΕΜΑΤΑ ΟΜΑΔΑΣ Α

ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ ΙΣΤΟΡΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΘΕΜΑΤΑ ΟΜΑΔΑΣ Α ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ ΙΣΤΟΡΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΘΕΜΑΤΑ ΟΜΑΔΑΣ Α 1. Να προσδιορίσετε την έννοια του όρου «Βυζάντιο» και να αναφέρετε τις χρονικές περιόδους διαίρεσης της ιστορίας του. Να αναφέρετε επίσης με ποιο όνομα

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία Ενότητα 3: Βυζαντινή Επιστολογραφία: είδη - χαρακτηριστικά. Συνέσιος ο Κυρηναίος: Βίος και Έργο Κιαπίδου Ειρήνη-Σοφία Τμήμα Φιλολογίας Σκοποί ενότητας Οι φοιτητές θα έρθουν

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΚΟΙ ΣΤΑΘΜΟΙ ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ

ΙΣΤΟΡΙΚΟΙ ΣΤΑΘΜΟΙ ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ ΙΣΤΟΡΙΚΟΙ ΣΤΑΘΜΟΙ ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ Στην Αττική οι Αρβανίτες κατοικούσαν στο μεγαλύτερο μέρος της υπαίθρου. Ουσιαστικά την ελληνική γλώσσα την διατηρήσαν οι κλειστές ελληνικές κοινωνίες των Αθηνών

Διαβάστε περισσότερα

Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ

Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η σημερινή βασιλική «Αγ. Σοφία» βρίσκεται στο κέντρο της κύριας νεκρόπολης της αρχαίας πόλης Σέρντικα. Σ αυτή την περιοχή έχουν ανακαλυφθεί

Διαβάστε περισσότερα

Εικονογραφία. Μιχαήλ Βόδας Σούτσος Μεγάλος Διερµηνέας και ηγεµόνας της Μολδαβίας Dupré Louis, 1820

Εικονογραφία. Μιχαήλ Βόδας Σούτσος Μεγάλος Διερµηνέας και ηγεµόνας της Μολδαβίας Dupré Louis, 1820 Φαναριώτες Ονοµασία που δόθηκε στα µέλη της παλαιάς βυζαντινής αριστοκρατίας (µεταξύ εκείνων που δεν διέφυγαν στη Δύση ή δεν εξισλαµίσθηκαν) και σε εµπόρους από τις περιοχές του Πόντου, της Ανατολίας (:

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτήριο ΤΟ ΠΑΓΚΡΗΤΙΟΝ - ΓΥΜΝΑΣΙΟ. Αρχαϊκή Εποχή και στο Ισλάμ. Ανάτυπο από τον τόμο «ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ, ΣΤ, 2011-2012»

Εκπαιδευτήριο ΤΟ ΠΑΓΚΡΗΤΙΟΝ - ΓΥΜΝΑΣΙΟ. Αρχαϊκή Εποχή και στο Ισλάμ. Ανάτυπο από τον τόμο «ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ, ΣΤ, 2011-2012» Ανάτυπο από τον τόμο «ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ, ΣΤ, 2011-2012» Εκπαιδευτήριο ΤΟ ΠΑΓΚΡΗΤΙΟΝ - ΓΥΜΝΑΣΙΟ Χαρτογραφία στην Αρχαϊκή Εποχή και στο Ισλάμ Ανάτυπο από τον τόμο «ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ, ΣΤ, 2011-2012» Τάξη

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα Ι-2: Η βασιλεία του Ηρακλείου. Αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις

Ενότητα Ι-2: Η βασιλεία του Ηρακλείου. Αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις Ενότητα Ι-2: Η βασιλεία του Ηρακλείου. Αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις Κατάσταση της αυτοκρατορίας στις αρχές του 7 ου αιώνα: Επιδρομές Σλάβων και Αβάρων στη βαλκανική χερσόνησο Καταστροφή πόλεων

Διαβάστε περισσότερα

Αναλυτικό Πρόγραµµα Σπουδών του Μαθήµατος. Α Τάξη 1 ου Κύκλου Τ.Ε.Ε. 2 ώρες /εβδοµάδα. Αθήνα, Απρίλιος 2001

Αναλυτικό Πρόγραµµα Σπουδών του Μαθήµατος. Α Τάξη 1 ου Κύκλου Τ.Ε.Ε. 2 ώρες /εβδοµάδα. Αθήνα, Απρίλιος 2001 Αναλυτικό Πρόγραµµα Σπουδών του Μαθήµατος Α Τάξη 1 ου Κύκλου Τ.Ε.Ε. 2 ώρες /εβδοµάδα Αθήνα, Απρίλιος 2001 Σελίδα 1 από 8 Μάθηµα: «Ιστορία Ενδυµασίας Ι». Α. ΣΚΟΠΟΣ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Το µάθηµα

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΔΗΜΟΣ ΜΑΣ. Γιώργος Ε 1

Ο ΔΗΜΟΣ ΜΑΣ. Γιώργος Ε 1 Ο ΔΗΜΟΣ ΜΑΣ Γιώργος Ε 1 ΣΩΤΗΡΑ ΑΜΜΟΧΩΣΤΟΥ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ Η Σωτήρα έχει Αγιολογική ονομασία: φέρει το όνομα του Σωτήρος Χριστού. Εξάλλου στις 6 Αυγούστου τελείται μεγάλο πανηγύρι κατά τη γιορτή της Μεταμορφώσεως

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΥΛΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 27 Ης ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2013

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΥΛΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 27 Ης ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2013 ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΥΛΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 27 Ης ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2013 Ο ΑΡΧΑΙΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΚΟΣΜΟΣ 1. Περίληψη Στα τέλη του ογδόου αιώνα π.χ., οι Έλληνες ζούσαν σε ανεξάρτητες πόλεις-κράτη.

Διαβάστε περισσότερα

1. Χρωματίζω στη γραμμή του χρόνου την εποχή του χαλκού:

1. Χρωματίζω στη γραμμή του χρόνου την εποχή του χαλκού: ΕΠΟΧΗ ΧΑΛΚΟΥ 1. Χρωματίζω στη γραμμή του χρόνου την εποχή του χαλκού: 3000 1100 π. Χ. 1100-800 πχ 800-500 πχ 500-323 πχ 323-146 πχ 146πΧ-330 μχ 2. Καταγράφω τους τρεις (3) σημαντικότερους πολιτισμούς που

Διαβάστε περισσότερα

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Διάλεξη 4 Ο Πέμπτος Αιώνας (β' μισό) 457-518: Λέων Α' (457-474) Ζήνων (474-491) - Αναστάσιος (491-518)

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Διάλεξη 4 Ο Πέμπτος Αιώνας (β' μισό) 457-518: Λέων Α' (457-474) Ζήνων (474-491) - Αναστάσιος (491-518) ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Διάλεξη 4 Ο Πέμπτος Αιώνας (β' μισό) 457-518: Λέων Α' (457-474) Ζήνων (474-491) - Αναστάσιος (491-518) Νικόλαος Γ. Χαραλαμπόπουλος Τμήμα Φιλολογίας Σκοποί ενότητας Βασικός σκοπός της

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο Ζ Ηανάπτυξητης Μακεδονίας.

Κεφάλαιο Ζ Ηανάπτυξητης Μακεδονίας. Πρόταση διδασκαλίας Κεφάλαιο Ζ Ηανάπτυξητης Μακεδονίας. Ενότητα 4. Το έργο του Αλέξανδρου Κύρια σημεία της ενότητας Περιγραφή της γεωγραφικής έκτασης και της ποικιλίας των λαών του κράτους που δημιούργησε

Διαβάστε περισσότερα

Εξαιρετικά αντίγραφα βυζαντινών εικόνων

Εξαιρετικά αντίγραφα βυζαντινών εικόνων Εξαιρετικά αντίγραφα βυζαντινών εικόνων από την H ΙΕΡΑ ΜΟΝΗ ΣΙΝΑ «Η ΙΕΡΑ ΜΟΝΗ ΤΟΥ ΣΙΝΑ είναι ένα Ελληνορθόδοξον Χριστιανικόν μοναστικόν κέντρον με αδιάκοπον πνευματική ζωήν δεκαεπτά αιώνων. Η ασκητική

Διαβάστε περισσότερα

3.3. Η ίδρυση της Ρώμης και η οργάνωσή της 3.4 Η συγκρότηση της ρωμαϊκής πολιτείας Res publica (σελ.170-αρχή 175)

3.3. Η ίδρυση της Ρώμης και η οργάνωσή της 3.4 Η συγκρότηση της ρωμαϊκής πολιτείας Res publica (σελ.170-αρχή 175) Λατινική ορολογία για τις Ενότητες της Ρωμαϊκής Ιστορίας Plebes (171) = 1. οι πληβείοι (= αρχικά όσοι δεν ήταν πατρίκιοι, αργότερα όσοι δεν ήταν πατρίκιοι ούτε ιππείς). 2. το πλήθος, ο όχλος. Senatus (171,

Διαβάστε περισσότερα

Από τους πρώτους ανθρώπους ως το νεολιθικό πολιτισμό 2.000.000--3000 π.χ. περίπου

Από τους πρώτους ανθρώπους ως το νεολιθικό πολιτισμό 2.000.000--3000 π.χ. περίπου Απο τουσ Πρωτουσ Ανθρωπουσ ωσ το Νεολιθικο Πολιτισμο Κεφάλαιο 1 Από τους πρώτους ανθρώπους ως το νεολιθικό πολιτισμό 2.000.000--3000 π.χ. περίπου H εξέλιξη του ανθρώπου κράτησε εκατοντάδες χιλιάδες χρόνια

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσιάσεις από τα παιδιά των τάξεων Ε και Στ, στα πλαίσια του μαθήματος «Γνωρίζω τον κόσμο μου»

Παρουσιάσεις από τα παιδιά των τάξεων Ε και Στ, στα πλαίσια του μαθήματος «Γνωρίζω τον κόσμο μου» Παρουσιάσεις από τα παιδιά των τάξεων Ε και Στ, στα πλαίσια του μαθήματος «Γνωρίζω τον κόσμο μου» ΣΗΜΑΙΑ ΓΑΛΛΙΑΣ Χριστόδουλος Λουκία ΠΟΥ ΕΙΝΑΙ Η ΓΑΛΛΙΑ ; 65 700 000 632 760 km2 ΤΟ ΠΑΡΙΣΙ ΤΑ ΓΑΛΛΙΚΑ ΓΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης;

Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης; Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης; Μέρος της οχύρωσης Οι αρχαιολογικές ανασκαφές που διενεργούνται στην περιοχή της La Bastida (Totana, Murcia στην Ισπανία) έχουν αποκαλύψει ένα επιβλητικό οχυρωματικό

Διαβάστε περισσότερα

Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ.

Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ. Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ. Οι κατακτήσεις του Μ. Αλεξάνδρου και η πολιτική ενοποίηση του χώρου

Διαβάστε περισσότερα

Θεσ/νικη, 14/10/2015 Αριθμός Πρωτ. 388. Προς

Θεσ/νικη, 14/10/2015 Αριθμός Πρωτ. 388. Προς ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ Π/ΘΜΙΑΣ & Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΘΕΣ/ΝΙΚΗΣ 1 Ο ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

29 Μαΐου 1453: Η ΠΟΛΙΣ ΕΑΛΩ!

29 Μαΐου 1453: Η ΠΟΛΙΣ ΕΑΛΩ! Κωνσταντίνα Ευείδη 29 Μαΐου 1453: Η ΠΟΛΙΣ ΕΑΛΩ! Η χιλιόχρονη αυτοκρατορία έπεσε. Ο θρύλος λέει ότι «ήτανε θέλημα Θεού». Από τότε το φρόνημα των Ελλήνων το κρατάνε ζωντανό ακριβώς αυτοί οι θρύλοι για την

Διαβάστε περισσότερα

Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά

Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Μυστράς Η καστροπολιτεία απλώνεται στις πλαγιές του φυσικά οχυρού λόφου του βυζαντινού Μυζηθρά, που έδωσε

Διαβάστε περισσότερα

TAK TAK ΕΡΧΟΝΤΑΙ ΟΙ ΠΕΡΣΕΣ! Σ ΕΦΑΓΑ, ΠΑΛΙΟΒΑΡΒΑΡΕ! Σ ΕΜΕΝΑ ΜΙΛΑΣ, ΣΚΟΥΛΗΚΙ ΑΘΗΝΑΙΕ;

TAK TAK ΕΡΧΟΝΤΑΙ ΟΙ ΠΕΡΣΕΣ! Σ ΕΦΑΓΑ, ΠΑΛΙΟΒΑΡΒΑΡΕ! Σ ΕΜΕΝΑ ΜΙΛΑΣ, ΣΚΟΥΛΗΚΙ ΑΘΗΝΑΙΕ; ΕΝΑ ΗΛΙΟΛΟΥΣΤΟ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙΝΟ ΠΡΩΙΝΟ ΤΟΥ 490 Π.Χ., ΣΕ ΚΑΠΟΙΟ ΡΟΜΑΚΙ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΣ. TAK TAK Σ ΕΦΑΓΑ, ΠΑΛΙΟΒΑΡΒΑΡΕ! Σ ΕΜΕΝΑ ΜΙΛΑΣ, ΣΚΟΥΛΗΚΙ ΑΘΗΝΑΙΕ; ΕΡΧΟΝΤΑΙ ΟΙ ΠΕΡΣΕΣ! ΛΕΝΕ ΠΩΣ ΕΙΝΑΙ ΠΕΛΩΡΙΟΙ ΣΑΝ ΤΟΥΣ ΚΥΚΛΩΠΕΣ.

Διαβάστε περισσότερα