Το χρονικό του χρόνου (Stephen Hawking)

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Το χρονικό του χρόνου (Stephen Hawking)"

Transcript

1 1 Λίγη ιστορία Στην αρχαιότητα ο Αριστοτέλης (340 π.χ.) υποστήριξε ότι η Γη ήταν στρογγυλή και όχι επίπεδη, ότι ήταν ακίνητη στο κέντρο του διαστήματος και ότι όλοι οι υπόλοιποι πλανήτες και τα άστρα γύριζαν γύρω από αυτήν. Τον 2 ο αιώνα μ.χ. ο Πτολεμαίος δημιούργησε ένα αστρονομικό μοντέλο με την Γη να στέκει ακίνητη στο κέντρο, περιβαλλόμενη από τον Ερμή, την Αφροδίτη, τον Άρη, τον Δία και τον Κρόνο να κινούνται γύρω της σε κυκλικές τροχιές. Το 1514 μ.χ. ο Κοπέρνικος πρότεινε το αστρονομικό μοντέλο με τον ήλιο ακίνητο στο κέντρο και την Γη με τους υπόλοιπους πλανήτες να γυρίζουν γύρω του σε κυκλικές τροχιές. Το 1609 μ.χ. ο Γαλιλαίος παρατήρησε με την βοήθεια του τηλεσκόπιού του ότι ο Δίας έχει πολλούς δορυφόρους και έτσι συμπέρανε ότι η Γη δεν ήταν αναγκαστικά το κέντρο περιστροφής όλων των ουράνιων σωμάτων. Αργότερα ο Κέπλερ υποστήριξε ότι οι κίνησή τους δεν είναι κυκλική, αλλά ελλειπτική. Το 1687 μ.χ. ο Νεύτων δημοσίευσε το βιβλίο του «Μαθηματικές αρχές της φυσικής φιλοσοφίας» στο οποίο παρουσίαζε μια θεωρία φυσικής για το πώς κινούνται τα σώματα στο χώρο και τον χρόνο. Επιπλέον υπέθεσε τον νόμο της παγκόσμιας βαρυτικής έλξης, σύμφωνα με τον οποίο κάθε σώμα στο σύμπαν έλκει όλα τα υπόλοιπα με μια δύναμη που είναι τόσο πιο μεγάλη όσο πιο μεγάλη μάζα έχουν τα σώματα και όσο πιο κοντά βρίσκονται μεταξύ τους. Βασιζόμενος σε αυτό το νόμο απέδειξε ότι η βαρύτητα αναγκάζει τη Σελήνη να κινείται σε ελλειπτική τροχιά γύρω από τη Γη, και τη Γη με τους άλλους πλανήτες να κινούνται σε ελλειπτική τροχιά γύρω από τον ήλιο. Το 1929 μ.χ. ο αστρονόμος Hubble έκανε την μνημειώδη παρατήρηση ότι προς όποια κατεύθυνση και αν κοιτάξουμε, οι μακρινοί γαλαξίες κινούνται απομακρυνόμενοι από εμάς. Με άλλα λόγια το σύμπαν διαστέλλεται! Αυτό σημαίνει ότι στο παρελθόν τα αντικείμενα βρίσκονταν πιο κοντά μεταξύ τους από όσο σήμερα. Έτσι οδηγηθήκαμε στην σκέψη της «Μεγάλης Έκρηξης» ως αρχική στιγμή δημιουργίας του σύμπαντος. Πριν από αυτή το σύμπαν θεωρούμε ότι ήταν απείρως μικρό και πυκνό, ενώ δεν υπήρχε και η έννοια του χρόνου! Σήμερα οι επιστήμονες περιγράφουν το σύμπαν με χρήση δύο βασικών θεωριών: α) με τη θεωρία της σχετικότητας του Αϊνστάιν που περιγράφει τη δύναμη της βαρύτητας και τη μακροσκοπική δομή του σύμπαντος (από μερικά χιλιόμετρα μέχρι και ένα επτάκις εκατομμύρια χιλιόμετρα) και β) με τη κβαντομηχανική που περιγράφει φαινόμενα σε εξαιρετικά μικρές κλίμακες (π.χ. ένα τρισεκατομμυριοστό του εκατοστού). Όμως ο τελικός αντικειμενικός σκοπός της φυσικής είναι η σύσταση μιας μοναδικής θεωρίας που να περιγράφει όλο το σύμπαν. Χώρος και χρόνος Η θεμελιώδης υπόθεση της θεωρίας της σχετικότητας ήταν ότι «οι νόμοι της φυσικής παραμένουν οι ίδιοι για όλους τους ελεύθερα κινούμενους παρατηρητές, ανεξάρτητα από την ταχύτητά τους». Συγκεκριμένα όλοι οι παρατηρητές πρέπει να μετρούν ότι το φως κινείται με την ίδια ταχύτητα, ανεξάρτητα με ποια ταχύτητα κινούνται οι ίδιοι. Αυτή η υπόθεση έχει ως αποτέλεσμα τις εξής γνωστές θεωρίες: 1. Την ισοδυναμία ενέργειας και μάζας Από την ισοδυναμία μάζας και ενέργειας (που εκφράζεται από την εξίσωση E=mc 2 ) προκύπτει ότι η ενέργεια που αποκτά ένα αντικείμενο λόγω της κίνησής του, προστίθεται στην μάζα του, με αποτέλεσμα να γίνεται δυσκολότερη η περαιτέρω αύξηση της ταχύτητάς του. Ένα αντικείμενο που κινείται με ταχύτητα ίση με το 10% της ταχύτητας του φωτός θα αποκτήσει μάζα μεγαλύτερη κατά 0,5% σε σχέση με την αρχική του, ενώ αν κινηθεί με ταχύτητα ίση με το 90% της ταχύτητας του φωτός, τότε θα αποκτήσει μάζα διπλάσια από την αρχική του!

2 2 Όσο λοιπόν η ταχύτητα ενός αντικειμένου προσεγγίζει την ταχύτητα του φωτός, τόσο πιο γρήγορα μεγαλώνει η μάζα του, με αποτέλεσμα να χρειάζεται όλο και περισσότερη ενέργεια για να αυξηθεί και άλλο η ταχύτητά του. Επομένως πρακτικά κανένα αντικείμενο δεν μπορεί να φτάσει την ταχύτητα του φωτός, αφού η μάζα του θα γινόταν άπειρη και για την κίνησή του θα χρειαζόταν άπειρη ενέργεια! Μόνο τα φωτεινά κύματα ή τα κύματα που δεν έχουν εγγενή μάζα μπορούν να κινούνται με την ταχύτητα του φωτός. 2. Την απόρριψη του απόλυτου χρόνου Στην θεωρία της σχετικότητας δεν υπάρχει κανένας μοναδικός απόλυτος χρόνος. Ο καθένας έχει το δικό του προσωπικό μέτρο χρόνου, το οποίο εξαρτάται από το που βρίσκεται και το πώς κινείται. Αυτό πρέπει να γίνει για να δικαιολογήσουμε τις διαφορετικές μετρήσεις χρόνου από διάφορους παρατηρητές για την κάλυψη μιας απόστασης από το φως. Έτσι αποδεχόμαστε ότι ο χρόνος δεν είναι εντελώς διαχωρισμένος και ανεξάρτητος από το χώρο, αλλά ενωμένος με αυτόν σε μια ουσία που ονομάζεται χωρόχρονος. 3. Ο χωρόχρονος δεν είναι επίπεδος Ο Αϊνστάιν έκανε την εξής επαναστατική υπόθεση: η βαρύτητα δεν είναι μια δύναμη σαν τις άλλες, αλλά είναι συνέπεια του γεγονότος ότι ο χωρόχρονος είναι καμπυλωμένος από την παρουσία μέσα του μάζας και ενέργειας! Έτσι η Γη και οι άλλοι πλανήτες δεν κινούνται σε καμπύλες τροχιές εξαιτίας των βαρυτικών δυνάμεων, αλλά ακολουθούν τις πιο «ευθείες» διαδρομές του καμπυλωμένου χωροχρόνου (γεωδαισιακές καμπύλες). Η μάζα του Ήλιου καμπυλώνει το χωρόχρονο με τέτοιο τρόπο που αν η Γη ακολουθεί μια ευθεία διαδρομή στον τετραδιάστατο χωρόχρονο, σ εμάς φαίνεται να κινείται κατά μήκος μιας καμπύλης τροχιάς στον τρισδιάστατο χώρο! 4. Ο χρόνος περνά πιο αργά κοντά σε ένα σώμα που έχει μεγάλη μάζα Αυτό εξηγείται ως εξής: Η ενέργεια του φωτός είναι υψηλότερη κοντά στην γη, με αποτέλεσμα να έχει και υψηλότερη συχνότητα. Αντιθέτως το φως χάνει ενέργεια κατά την απομάκρυνσή του από το βαρυτικό πεδίο της Γης με αποτέλεσμα να έχει χαμηλότερη συχνότητα. Έτσι ο χρόνος κυλά πιο αργά κοντά στην Γη. Αυτό επαληθεύτηκε πειραματικά το 1962 με χρησιμοποίηση δυο ίδιων χρονομέτρων πολύ μεγάλης ακρίβειας, όπου το ένα τοποθετήθηκε στην βάση ενός υδατόπυργου και το άλλο στην κορυφή του, με αποτέλεσμα μετά από καιρό στο χρονόμετρο της βάσης να εμφανιστεί καθυστέρηση σε σχέση με το χρονόμετρο της κορυφής, ακριβώς όση προέβλεπε η γενική θεωρία της σχετικότητας! Το Σύμπαν διαστέλλεται Το 1924 ο Αμερικανός αστρονόμος Hubble έδειξε ότι ο δικός μας Γαλαξίας δεν είναι ο μοναδικός, παρά μόνο ένας από τους εκατοντάδες δισεκατομμύρια γαλαξίες που μπορούμε να διακρίνουμε (με την χρήση τηλεσκοπίων). Επίσης χρησιμοποιώντας το φαινόμενο Doppler ανακάλυψε ότι το Σύμπαν δεν είναι στατικό, αλλά διαστέλλεται, καθώς οι αποστάσεις μεταξύ των πλανητών μεγαλώνουν συνεχώς! Όμως πόσο γρήγορα διαστέλλεται; Διότι αν διαστέλλεται αρκετά αργά, τότε η βαρυτική έλξη μεταξύ των γαλαξιών θα επιβραδύνει την διαστολή με αποτέλεσμα κάποτε να την σταματήσει και έπειτα θα αρχίσει η συστολή του Σύμπαντος! Όμως αν διαστέλλεται αρκετά γρήγορα, τότε είτε οι γαλαξίες θα συνεχίσουν να απομακρύνονται με σταθερή ταχύτητα, είτε η ταχύτητα με την οποία θα απομακρύνονται θα μειώνεται συνεχώς, χωρίς όμως να μηδενίζεται ποτέ. Για να δοθεί απάντηση στο ερώτημα για το αν το Σύμπαν θα σταματήσει κάποτε να διαστέλλεται και θα αρχίσει να συστέλλεται ή αν θα συνεχίσει να διαστέλλεται επ άπειρο, χρειάζεται να γνωρίζουμε τον σημερινό ρυθμό διαστολής του Σύμπαντος και τη σημερινή του μέση πυκνότητα. Έχοντας ως ένδειξη ότι το Σύμπαν διαστέλλεται κατά 5-10% κάθε ένα δισεκατομμύριο χρόνια και ότι η συνολική μάζα όλων των γνωστών γαλαξιών είναι λιγότερη από το ένα εκατοστό της μάζας που χρειάζεται για να σταματήσει η διαστολή του Σύμπαντος, οδηγούμαστε στο συμπέρασμα ότι πιθανόν το Σύμπαν θα συνεχίσει να διαστέλλεται επ άπειρο!

3 3 Αν τώρα υπολογίσουμε χρονικά προς τα πίσω την κίνηση των γαλαξιών, οδηγούμαστε στο συμπέρασμα ότι κάποτε η απόσταση μεταξύ των γαλαξιών πρέπει να ήταν μηδενική! Εκείνη την στιγμή - που ονομάζουμε «στιγμή της Μεγάλης Έκρηξης» - η πυκνότητα του Σύμπαντος και η καμπυλότητα του χωρόχρονου πρέπει να ήταν άπειρες. Όμως λόγω του «απείρου» δεν μπορούμε να προβλέψουμε τι συνέβη πριν την Μεγάλη Έκρηξη και γι αυτό θεωρούμε ότι ο χρόνος είχε μια αρχή την στιγμή της Μεγάλης Έκρηξης. Με ένα μαθηματικό θεώρημα ο Penrose και ο Hawking το 1970 απέδειξαν ότι η «ανωμαλία» της Μεγάλης Έκρηξης έπρεπε να υπάρχει, υπό την προϋπόθεση ότι ισχύει η γενική θεωρία της σχετικότητας και ότι το Σύμπαν περιέχει όση ποσότητα ύλης παρατηρούμε. Αργότερα ο Hawking αναίρεσε, υποστηρίζοντας ότι οι ανωμαλίες μπορούν να εξαφανιστούν αν στα μοντέλα μας για το Σύμπαν συμπεριλάβουμε και τα κβαντικά φαινόμενα. Θεωρεί λοιπόν την γενική θεωρία της σχετικότητας ως μια επιμέρους θεωρία που χρειάζεται την βοήθεια της θεωρίας της κβαντικής μηχανικής για την εξήγηση των φαινομένων που συνέβησαν όταν το Σύμπαν ήταν μικροσκοπικό. Αρχές κβαντικής μηχανικής Το 1900 ο Γερμανός φυσικός Max Planck υπέθεσε ότι η ηλεκτρομαγνητική ενέργεια εκπέμπεται κατά ορισμένα ποσά που ονόμασε κβάντα, τα οποία μεταφέρουν ποσότητα ενέργειας ανάλογη της συχνότητας των κυμάτων που εκπέμπονται. Το 1926 ο Γερμανός επιστήμονας Werner Heisenberg διατύπωσε την αρχή της απροσδιοριστίας, κατά την οποία όσο πιο μεγάλη είναι η ακρίβεια με την οποία προσπαθούμε να μετρήσουμε τη θέση ενός σωματιδίου, τόσο πιο μικρή είναι η ακρίβεια με την οποία μπορούμε να μετρήσουμε την ταχύτητά του και αντίστροφα. Η κβαντική μηχανική δεν προβλέπει για ένα πείραμα ένα μοναδικά καθορισμένο αποτέλεσμα, αλλά ένα πλήθος διαφορετικών πιθανών αποτελεσμάτων και μας πληροφορεί για το πόσο πιθανό είναι το καθένα τους. Στην κβαντική μηχανική υπάρχει ένας δυϊσμός μεταξύ των κυμάτων και των σωματιδίων, όπου κάποιες φορές είναι χρήσιμο να σκεφτόμαστε τα σωματίδια σαν κύματα, ενώ κάποιες άλλες είναι καλύτερο να σκεφτόμαστε τα κύματα σαν σωματίδια. Στοιχειώδη σωματίδια και δυνάμεις της φύσης Ο Αριστοτέλης πίστευε ότι η ύλη ήταν συνεχής και διαιρούνταν χωρίς κανένα όριο. Αργότερα ο Δημόκριτος υποστήριξε ότι η ύλη αποτελούνταν από μικρά αδιαίρετα σωματίδια, τα οποία ονόμασε «άτομα». Στις αρχές του 20 ου αιώνα ο Rutherford έδειξε ότι τα άτομα της ύλης αποτελούνται από ένα εξαιρετικά μικροσκοπικό πυρήνα με θετικά ηλεκτρικά φορτία (πρωτόνια) γύρω από τον οποίο περιστρέφονται αρνητικά ηλεκτρικά φορτία (ηλεκτρόνια). Αργότερα ο Chadwick ανακάλυψε ότι ο πυρήνας περιέχει και τα νετρόνια που έχουν την ίδια μάζα με τα πρωτόνια, αλλά δεν έχουν ηλεκτρικό φορτίο. Το 1969 ο φυσικός Murray Gell-Mann τιμήθηκε με βραβείο Νόμπελ για την ανακάλυψη των κουάρκ. Πρόκειται για σωματίδια τα οποία ανά τριάδες δημιουργούν ένα πρωτόνιο ή ένα νετρόνιο. Χρησιμοποιώντας τον δυϊσμό κύματος-σωματιδίου μπορούμε να περιγράψουμε με όρους σωματιδίων οτιδήποτε υπάρχει στο Σύμπαν, ακόμη και το φως και τη βαρύτητα. Αυτό που συμβαίνει όταν ασκείται μια αλληλεπίδραση είναι ότι ένα σωματίδιο ύλης (ένα ηλεκτρόνιο ή ένα κουάρκ) εκπέμπει ένα σωματίδιο-φορέα αλληλεπίδρασης, με αποτέλεσμα η εκπομπή να αλλάζει την ταχύτητα του σωματιδίου ύλης. Στη συνέχεια το σωματίδιο-φορέας αλληλεπίδρασης συγκρούεται με ένα άλλο σωματίδιο ύλης και απορροφάται από αυτό. Η σύγκρουση αυτή αλλάζει την ταχύτητα του δεύτερου σωματιδίου ύλης, ακριβώς σαν να υπήρξε μια αλληλεπίδραση μεταξύ των δύο σωματιδίων της ύλης.

4 4 Τα σωματίδια φορείς αλληλεπίδρασης ταξινομούνται στις εξής 4 κατηγορίες αλληλεπίδρασης: την βαρυτική, την ηλεκτρομαγνητική, την ασθενή πυρηνική και την ισχυρή πυρηνική αλληλεπίδραση. Η βαρυτική αλληλεπίδραση είναι καθολική (δηλαδή κάθε σωματίδιο υφίσταται την επίδραση της βαρύτητας ανάλογα με τη μάζα ή την ενέργειά του), έχει μεγάλη εμβέλεια και είναι πάντα ελκτική. Οι βαρυτικές δυνάμεις μεταξύ δύο σωματιδίων ύλης οφείλονται στην ανταλλαγή ενός σωματιδίου-φορέα αλληλεπίδρασης που δεν έχει μάζα και ονομάζεται βαρυτόνιο. Επομένως η βαρυτική αλληλεπίδραση μεταξύ του Ήλιου και της Γης οφείλεται στην ανταλλαγή βαρυτονίων μεταξύ των σωματιδίων ύλης που αποτελούν αυτά τα δύο σώματα. Την ηλεκτρομαγνητική αλληλεπίδραση υφίστανται μόνο όσα σωματίδια έχουν ηλεκτρικό φορτίο (ηλεκτρόνια και κουάρκ). Η ηλεκτρομαγνητική έλξη μεταξύ των ηλεκτρονίων και των πρωτονίων του πυρήνα αναγκάζει τα ηλεκτρόνια να κινούνται γύρω από τον πυρήνα και οφείλεται στην ανταλλαγή μεγάλου πλήθους σωματιδίωνφορέων αλληλεπίδρασης χωρίς μάζα που ονομάζονται φωτόνια. Κατά την μετάβαση ενός ηλεκτρονίου από μια μακρινή τροχιά από τον πυρήνα του ατόμου σε μια κοντινότερη, εκλύεται ενέργεια και εκπέμπεται ένα φωτόνιο, το οποίο μπορεί να συγκρουστεί με ένα άλλο άτομο και να του μετακινήσει ένα ηλεκτρόνιο από μια τροχιά κοντινή στον πυρήνα σε μια μακρύτερη! Η ασθενής πυρηνική αλληλεπίδραση είναι υπεύθυνη για τη ραδιενέργεια και την υφίστανται όλα τα σωματίδια ύλης, εκτός από τα φωτόνια και τα βαρυτόνια. Τα σωματίδια-φορείς της ασθενούς πυρηνικής αλληλεπίδρασης είναι τα βαριά διανυσματικά μποζόνια (W +, W -, Ζ 0 ) που έχουν μάζα περίπου 100 δισεκατομμύρια ηλεκτρονιοβόλτ (100 GeV) το καθένα. Η ισχυρή πυρηνική αλληλεπίδραση συγκρατεί μεταξύ τους τα κουάρκ μέσα στα πρωτόνια και τα νετρόνια, όπως επίσης και τα πρωτόνια με τα νετρόνια μέσα στους πυρήνες των ατόμων. Το σωματίδιο-φορέας αυτής της αλληλεπίδρασης ονομάζεται γλοιόνιο και αλληλεπιδρά μόνο με τον εαυτό του και με τα κουάρκ. Αντιύλη Εκτός από την ύλη, υπάρχει και η αντιύλη, δηλαδή υπάρχουν τα αντιηλεκτρόνια ή αλλιώς ποζιτρόνια και τα αντικουάρκ. Όταν το σωματίδιο και το αντισωματίδιό του συναντιούνται, τότε εξαϋλώνονται. Οι συνδυασμοί των κουάρκ με τα αντικουάρκ αποτελούν τα σωματίδια που ονομάζονται μεσόνια, τα οποία είναι ασταθή, καθώς τα κουάρκ και τα αντικουάρκ μπορεί να εξαϋλωθούν μεταξύ τους, παράγοντας ηλεκτρόνια και άλλα σωματίδια. Η ύλη στη Γη αποτελείται βασικά από πρωτόνια και νετρόνια, που με τη σειρά τους αποτελούνται από κουάρκ. Δεν υπάρχουν αντιπρωτόνια και αντινετρόνια (που αποτελούνται από αντικουάρκ), εκτός από εκείνα τα λίγα που παράγουν οι φυσικοί στους μεγάλους επιταχυντές σωματιδίων. Αλλά και γενικότερα στο Γαλαξία μας δεν υπάρχουν αντιπρωτόνια και αντινετρόνια, εκτός από όσα παράγονται κατά ζεύγη σωματιδίωναντισωματιδίων σε υψηλές ενέργειες. Άλλωστε αν υπήρχαν μεγάλες περιοχές με αντιύλη, τότε θα παρατηρούσαμε μεγάλες ποσότητες ακτινοβολίας από τα κοινά όρια των περιοχών της ύλης και της αντιύλης, όπου θα συγκρούονταν πολλά σωματίδια με τα αντισωματίδιά τους με τελικό αποτέλεσμα την εξαΰλωσή τους και την παραγωγή μεγάλων ποσοτήτων ακτινοβολίας. Πιστεύουμε λοιπόν ότι και στους γαλαξίες η ύλη αποτελείται τελικά από κουάρκ και όχι από αντικουάρκ, αφού φαίνεται απίθανο να υπάρχουν μερικοί γαλαξίες από ύλη και μερικοί από αντιύλη. Όμως γιατί στο Σύμπαν υπάρχουν περισσότερα κουάρκ από αντικουάρκ; Ο λόγος είναι ότι οι φυσικοί νόμοι δεν είναι ακριβώς ίδιοι για τα σωματίδια και τα αντισωματίδια. Ωστόσο είμαστε πολύ τυχεροί που είναι έτσι τα πράγματα, γιατί αλλιώς όλα σχεδόν τα κουάρκ και τα αντικουάρκ θα είχαν εξαϋλωθεί στις αρχικές φάσεις του Σύμπαντος και θα είχαν αφήσει πίσω τους ένα ωκεανό ακτινοβολίας χωρίς σχεδόν καθόλου ύλη!

5 5 Μαύρες τρύπες Για να κατανοήσουμε πως θα μπορούσε να σχηματιστεί μια μαύρη τρύπα, πρέπει πρώτα να καταλάβουμε τον κύκλο ζωής ενός άστρου. Ένα άστρο σχηματίζεται όταν μια μεγάλη ποσότητα αερίου (κυρίως υδρογόνου) αρχίζει να καταρρέει εξαιτίας της ίδιας της βαρυτικής έλξης. Καθώς ο όγκος του αερίου συστέλλεται, τα άτομά του συγκρούονται μεταξύ τους όλο και συχνότερα με όλο και μεγαλύτερες ταχύτητες. Επειδή το αέριο θερμαίνεται όλο και περισσότερο και λόγω της μεγάλης ορμής της σύγκρουσης μεταξύ των ατόμων του υδρογόνου, αυτά συγχωνεύονται μεταξύ τους και σχηματίζουν άτομα ηλίου. Η θερμότητα που εκλύεται από αυτή την πυρηνική αντίδραση (που εμφανίζεται ως φωτοβολία του άστρου) αυξάνει την πίεση του αερίου μέχρι να εξισορροπηθεί η βαρυτική έλξη, οπότε και το άστρο παύει να συστέλλεται. Τα άστρα παραμένουν σ αυτή την σταθερή κατάσταση για πολύ καιρό, με την πίεση από την θερμότητα των πυρηνικών αντιδράσεων να εξισορροπεί την πίεση της βαρυτικής έλξης. Όμως το υδρογόνο και τα άλλα πυρηνικά καύσιμα κάποτε εξαντλούνται, οπότε το άστρο θα αρχίσει να ψύχεται και άρα να συστέλλεται. Το τι μπορεί να του συμβεί εξαρτάται από την μάζα του άστρου σε σχέση με το όριο Chandrasehkar, ο οποίος υπολόγισε ότι ένα ψυχρό άστρο με μάζα μεγαλύτερη από μιάμιση φορά περίπου της μάζας του Ήλιου δεν μπορεί να διατηρεί την ισορροπία του και καταρρέει από τη βαρυτική έλξη του. Έτσι αν η μάζα του άστρου είναι μικρότερη από αυτό το όριο, τότε το άστρο μπορεί κάποτε να σταματήσει να συστέλλεται και να παραμείνει σ ένα τελικό στάδιο, έχοντας ακτίνα λίγων χιλιάδων χιλιομέτρων και πυκνότητα δεκάδων τόνων ανά κυβικό εκατοστόμετρο! Αυτά τα άστρα λέγονται λευκοί νάνοι. Ένα από τα πρώτα τέτοια άστρα που ανακαλύφθηκαν κινείται σε τροχιά γύρω από τον Σείριο, το φωτεινότερο άστρο του νυχτερινού ουρανού μας. Αν το άστρο έχει οριακή μάζα περίπου μία ή δύο φορές μεγαλύτερη από τη μάζα του Ήλιου, αλλά ακτίνα μικρότερη και από αυτήν των λευκών νάνων, τότε η βαρυτική έλξη εξισορροπείται από την άπωση μεταξύ των νετρονίων και των πρωτονίων και γι αυτό ονομάζονται αστέρες νετρονίων. Έχουν ακτίνα περίπου χιλιομέτρων και πυκνότητα δεκάδων εκατομμυρίων τόνων ανά κυβικό εκατοστόμετρο! Αν η μάζα του άστρου είναι μεγαλύτερη από το όριο Chandrasehkar, τότε όταν το άστρο συρρικνωθεί σε κάποια κρίσιμη ακτίνα, το βαρυτικό πεδίο στην επιφάνειά του γίνεται τόσο ισχυρό, ώστε το φως δεν μπορεί πια να διαφύγει από την επιφάνεια του άστρου! Τα πάντα παγιδεύονται στο βαρυτικό του πεδίο, αφού σύμφωνα με τη θεωρία της σχετικότητας τίποτα δεν κινείται ταχύτερα από το φως. Έτσι έχουμε μια περιοχή του χωρόχρονου από την οποία τίποτα δεν μπορεί να διαφύγει και να φτάσει σε κάποιον παρατηρητή μακριά από το άστρο. Αυτή την περιοχή την ονομάζουμε μαύρη τρύπα. Ο ορίζοντας γεγονότων, δηλαδή το όριο της περιοχής του χωρόχρονου απ όπου τίποτα δεν μπορεί να διαφύγει, λειτουργεί σαν μεμβράνη μονής κατεύθυνσης γύρω από την μαύρη τρύπα. Αν κάποιο αντικείμενο περάσει αυτό τον ορίζοντα και μπει στην μαύρη τρύπα, τότε δεν πρόκειται να ξαναβγεί ποτέ περνώντας τον κατά την αντίστροφη κατεύθυνση. Υπάρχουν οι μη περιστρεφόμενες και οι περιστρεφόμενες μαύρες τρύπες. Οι μη περιστρεφόμενες μαύρες τρύπες είναι απόλυτα σφαιρικές και το μέγεθός τους εξαρτάται μόνο από την μάζα τους. Επομένως όλες οι μαύρες τρύπες που έχουν την ίδια μάζα, πρέπει να είναι ίδιες. Αν ο ρυθμός περιστροφής της δεν είναι μηδέν (δηλαδή περιστρέφεται), τότε η μαύρη τρύπα εξογκώνεται στις περιοχές γύρω από τον ισημερινό της (ακριβώς όπως η Γη) και μάλιστα όσο ταχύτερα περιστρέφεται, τόσο περισσότερο εξογκώνεται. Το μέγεθος και το σχήμα μιας περιστρεφόμενης μαύρης τρύπας εξαρτώνται μόνο από τη μάζα της και το ρυθμό περιστροφής της γύρω από άξονα συμμετρίας της.

6 6 Το πλήθος άστρων που πρέπει να έχουν μετατραπεί σε μαύρες τρύπες στη μακραίωνη ιστορία του Σύμπαντος πρέπει να είναι πολύ μεγάλο, αφού στη διάρκεια αυτή πολλά άστρα πρέπει να εξάντλησαν τα πυρηνικά τους καύσιμα και να κατέρρευσαν. Οι μαύρες τρύπες ενδέχεται να είναι περισσότερες και από τα ορατά άστρα, τα οποία μόνο στο Γαλαξία μας είναι περίπου εκατό δισεκατομμύρια! Η πρόσθετη βαρυτική έλξη από τόσο πολλές μαύρες τρύπες μπορεί να εξηγήσει το ρυθμό περιστροφής του Γαλαξία μας, καθώς η μάζα των ορατών άστρων δεν είναι από μόνη της αρκετά μεγάλη για να προκαλέσει έναν τέτοιο ρυθμό περιστροφής. Ωστόσο μια μαύρη τρύπα πρέπει να εκπέμπει ακτινοβολία και σωματίδια σαν να είναι ένα θερμό σώμα με θερμοκρασία που εξαρτάται μόνο από την μάζα της μαύρης τρύπας, που σημαίνει ότι όσο περισσότερη είναι η μάζα της, τόσο μικρότερη είναι η θερμοκρασία της. Όμως πως είναι δυνατόν να φαίνεται ότι μια μαύρη τρύπα εκπέμπει σωματίδια, όταν γνωρίζουμε ότι τίποτε δεν μπορεί να διαφύγει από τον ορίζοντα των γεγονότων της; Η απάντηση που δίνει η κβαντική θεωρία λέει ότι τα σωματίδια δεν προέρχονται από το εσωτερικό της μαύρης τρύπας, αλλά από τον «κενό» χώρο έξω ακριβώς από τον ορίζοντα γεγονότων της! Εκεί υπάρχουν ζεύγη σωματιδίων-αντισωματιδίων με θετική και αρνητική ενέργεια αντίστοιχα, από τα οποία όταν το ένα από τα δύο (συνήθως αυτό με την αρνητική ενέργεια) το «ρουφήξει» η μαύρη τρύπα, τότε το άλλο (αυτό με τη θετική ενέργεια) εμφανίζεται ως προϊόν εκπομπής από την μαύρη τρύπα. Η θετική ενέργεια της ακτινοβολίας που θα εκπέμπεται προς τα έξω από τη μαύρη τρύπα θα εξισορροπείται από μια ροή σωματιδίων αρνητικής ενέργειας που θα πέφτουν μέσα της. Από την εξίσωση του Αϊνστάιν E=mc 2 βλέπουμε ότι η ενέργεια είναι ανάλογη με την μάζα. Επομένως ροή αρνητικής ενέργειας μέσα στην μαύρη τρύπα έχει ως αποτέλεσμα μείωση της μάζας της. Όμως όσο μειώνεται η μάζα της μαύρης τρύπας, τόσο αυξάνεται η θερμοκρασία της και ο ρυθμός εκπομπής ακτινοβολίας, με αποτέλεσμα η μάζα της να μειώνεται ακόμα πιο γρήγορα. Δεν είναι σαφές τι ακριβώς θα συμβεί όταν κάποτε η μάζα της μαύρης τρύπας γίνει πάρα πολύ μικρή. Η πιο εύλογη διαδικασία είναι ότι ολόκληρη η μαύρη τρύπα θα εξαφανιστεί εντελώς μέσα σε μια τρομερή τελική έκρηξη, ισοδύναμη με μια έκρηξη εκατομμυρίων εκατοντάδων πυρηνικών βομβών! Ίσως υπάρχουν αρχέγονες μαύρες τρύπες με μάζα πολύ μικρότερη από εκείνη του Ήλιου, οι οποίες σχηματίστηκαν από τη βαρυτική κατάρρευση ανομοιογενειών κατά τα πολύ πρώιμα στάδια του Σύμπαντος. Αυτές οι μαύρες τρύπες θα έχουν και πολύ μεγαλύτερη θερμοκρασία και πολύ μεγαλύτερους ρυθμούς εκπομπής ακτινοβολίας. Μια αρχέγονη μαύρη τρύπα που έχει αρχική μάζα ενός δισεκατομμυρίου τόνων θα έχει διάρκεια ζωής ίση περίπου με την ηλικία του Σύμπαντος. Αρχέγονες μαύρες τρύπες με αρχικά μικρότερες μάζες θα έχουν ήδη εξαφανιστεί εντελώς στη σημερινή εποχή. Όσες όμως είχαν λίγο μεγαλύτερες μάζες θα εκπέμπουν ακόμη ακτινοβολία με τη μορφή ακτίνων γ και Χ. Τέτοιες μαύρες τρύπες δεν αξίζουν να φέρουν το επίθετο «μαύρες», αφού στην πραγματικότητα είναι «άσπρες» εξαιτίας της μεγάλης τους θερμοκρασίας, ενώ εκπέμπουν ενέργεια με ρυθμό περίπου δέκα χιλιάδων μεγαβάτ! Η θεωρία της Θερμής Μεγάλης Έκρηξης Τη στιγμή της Μεγάλης Έκρηξης φανταζόμαστε ότι το Σύμπαν πρέπει να είχε μηδενικό μέγεθος και για το λόγο αυτό πρέπει να ήταν άπειρα θερμό. Αλλά καθώς το Σύμπαν διαστελλόταν και το μέγεθός του αυξανόταν, η θερμοκρασία του μειωνόταν. Ένα δευτερόλεπτο μετά την Μεγάλη Έκρηξη η θερμοκρασία του είχε πέσει στους δέκα περίπου δισεκατομμύρια βαθμούς (δηλαδή χίλιες φορές μεγαλύτερη από τη θερμοκρασία στο κέντρο του Ήλιου!). Στο στάδιο αυτό υπήρχαν κυρίως φωτόνια, ηλεκτρόνια, νετρίνα, αντισωματίδια, πρωτόνια και νετρόνια.

7 7 Εκατό δευτερόλεπτα μετά τη Μεγάλη Έκρηξη η θερμοκρασία θα είχε πέσει στο ένα δισεκατομμύριο βαθμούς (δηλαδή όση είναι και στο κέντρο των πιο θερμών άστρων). Στη θερμοκρασία αυτή τα πρωτόνια και τα νετρόνια δεν διέθεταν αρκετή ενέργεια για να διαφύγουν από την έλξη της ισχυρής πυρηνικής αλληλεπίδρασης, με αποτέλεσμα να αρχίσουν να συνενώνονται μεταξύ τους και να παράγουν πυρήνες δευτερίου (ένα πρωτόνιο και ένα νετρόνιο). Αυτοί συνενωθήκαν με άλλα πρωτόνια και νετρόνια για να παράγουν πυρήνες ηλίου, λιθίου και βηρυλλίου. Στις πρώτες λίγες ώρες του Σύμπαντος η παραγωγή του ηλίου και των άλλων στοιχείων είχε ήδη συμπληρωθεί. Στο επόμενο ένα εκατομμύριο χρόνια το Σύμπαν συνέχισε να διαστέλλεται χωρίς να συμβαίνει τίποτε το σημαντικό. Όμως όταν η θερμοκρασία του έπεσε σε μερικές χιλιάδες βαθμούς, τότε τα ηλεκτρόνια και οι πυρήνες δεν είχαν πια αρκετή ενέργεια για να συνεχίσουν να διαφεύγουν από την αμοιβαία ηλεκτρομαγνητική έλξη και έτσι άρχισαν να συνενώνονται και να σχηματίζουν άτομα. Στις περιοχές που τύχαινε να είναι λίγο πυκνότερες από το μέσο όρο, η διαστολή επιβραδυνόταν λόγω της πρόσθετης βαρυτικής έλξης, με αποτέλεσμα να σταματήσει η διαστολή τους και να αρχίσει η συρρίκνωσή τους. Η βαρυτική έλξη που ασκούσε η ύλη γύρω από αυτές τις περιοχές, τις ανάγκασε να περιστρέφονται με ένα ρυθμό, ο οποίος συνεχώς αυξανόταν λόγω της διαρκούς συρρίκνωσης της περιοχής. Με αυτό τον τρόπο γεννήθηκαν οι δισκοειδείς περιστρεφόμενοι γαλαξίες. Κάποιες άλλες περιοχές του Σύμπαντος που δεν έτυχε να αρχίσουν να περιστρέφονται, εξελίχθηκαν σε αντικείμενα ωοειδούς σχήματος, που ονομάζονται ελλειπτικοί γαλαξίες. Με την πάροδο του χρόνου τα αέρια υδρογόνου και ηλίου μέσα στους γαλαξίες διαχωρίστηκαν σε μικρότερα νέφη αερίων που κατέρρευσαν κάτω από την ίδια τους την βαρύτητα και συρρικνώθηκαν. Από τη σύγκρουση των ατόμων στο εσωτερικό τους αυξήθηκε η θερμοκρασία τους, με αποτέλεσμα να αρχίσουν στο εσωτερικό τους πυρηνικές αντιδράσεις σύντηξης που μετέτρεπαν το υδρογόνο σε ήλιο. Η θερμότητα που απελευθερωνόταν μεγάλωνε την εσωτερική πίεση των αερίων και έτσι τα εμπόδισε να συρρικνωθούν κι άλλο. Έτσι παραμένουν για μεγάλο χρονικό διάστημα σ αυτή την σταθερή κατάσταση καίγοντας υδρογόνο σε ήλιο και ακτινοβολώντας την ενέργεια που απελευθερώνεται (χαρακτηριστικό παράδειγμα τέτοιων άστρων είναι ο Ήλιος μας). Όταν εξαντληθεί το υδρογόνο ενός τέτοιου άστρου, τότε η κεντρική περιοχή του καταρρέει σε μια πολύ πυκνή κατάσταση: ένα αστέρα νετρονίων ή μια μαύρη τρύπα. Μερικές φορές οι εξωτερικές περιοχές του άστρου μπορεί να εκτιναχθούν μακριά με μια τρομερή έκρηξη που ονομάζεται σουπερνόβα. Μια τέτοια έκρηξη είναι λαμπρότερη απ όλα μαζί τα άστρα του γαλαξία στον οποίο συμβαίνει! Ο Ήλιος μας είναι άστρο 2 ης ή 3 ης γενιάς, καθώς πρέπει να σχηματίστηκε πριν από πέντε δισεκατομμύρια χρόνια από την ύλη ενός περιστρεφόμενου νέφους που περιείχε υπολείμματα προηγούμενων εκρήξεων σουπερνόβα. Επίσης μια μικρή ποσότητα των βαρύτερων στοιχείων συγκεντρώθηκε σε μερικές περιοχές και σχημάτισε τα σώματα που κινούνται γύρω από τον Ήλιο, δηλαδή τη Γη και τους άλλους πλανήτες.

8 8 Θεωρία δημιουργίας ζωής στη Γη Στην αρχή η Γη ήταν πολύ θερμή και δεν είχε ατμόσφαιρα. Με την πάροδο του χρόνου άρχισε να ψύχεται και απέκτησε ατμόσφαιρα αερίων (δηλητηριώδη για τον άνθρωπο, κυρίως υδρόθειο και καθόλου οξυγόνο) που αποδεσμεύτηκαν από τα πετρώματα. Κάτω από αυτές τις συνθήκες και μάλλον στους ωκεανούς δημιουργήθηκαν τα μακρομόρια, ως αποτέλεσμα τυχαίου συνδυασμού ατόμων σε πιο σύνθετα σώματα. Αυτά δημιούργησαν άλλα μακρομόρια πιο σύνθετα και πιο εξελιγμένα, τα οποία σταδιακά αντικατέστησαν τα προηγούμενα. Οι πρώτες αρχέγονες μορφές ζωής κατανάλωναν διάφορα υλικά, όπως υδρόθειο και απελευθέρωναν διάφορα άλλα, όπως οξυγόνο. Έτσι σιγά σιγά η ατμόσφαιρα άλλαξε και η σύνθεσή της έγινε αυτή που είναι σήμερα. Αυτή η σύνθεση επέτρεψε να δημιουργηθούν ανώτερες μορφές ζωής, όπως ψάρια, αμφίβια, θηλαστικά και τελικά το ανθρώπινο είδος! Ταξίδι στο χρόνο Υπάρχουν διάφορες θεωρίες που μιλούν για ταξίδια στο χρόνο. Μια από αυτές βασίζεται στο σπάσιμο του φράγματος της ταχύτητας του φωτός, καθώς αναφέρει ότι αν κάτι καταφέρει να ταξιδέψει πιο γρήγορα από το φως, τότε από τη θεωρία της σχετικότητας υποδηλώνεται ότι μπορεί να ταξιδέψει και πίσω στο χρόνο! Ωστόσο στους επιταχυντές του Fermilab και του CERN δεν έχουμε καταφέρει να επιταχύνουμε στοιχειώδη σωματίδια με ταχύτητα μεγαλύτερη από το 99,99% της ταχύτητας του φωτός. Μάλιστα παρατηρήθηκε ότι δεν μπορούμε να τα κάνουμε να ξεπεράσουν το φράγμα της ταχύτητας του φωτός, ακόμα και αν τροφοδοτήσουμε τον επιταχυντή με αρκετή επιπλέον ενέργεια. Μια άλλη θεωρία βασίζεται στην στρέβλωση του χωρόχρονου έτσι ώστε να δημιουργηθεί μια κοσμική σήραγγα, δηλαδή ένας λεπτός σωλήνας χωρόχρονου που μπορεί να συνδέσει δύο σχεδόν επίπεδες και απομακρυσμένες μεταξύ τους περιοχές του Σύμπαντος. Ο Αϊνστάιν και ο Rosen έδειξαν ότι για δημιουργηθεί μια κοσμική σήραγγα χρειαζόμαστε μια περιοχή του χωρόχρονου με αρνητική καμπυλότητα, που σημαίνει ότι η ύλη του πρέπει να έχει αρνητική πυκνότητα. Αυτό μπορεί να ακούγεται παράδοξο, όμως η κβαντική θεωρία επιτρέπει στην ενεργειακή πυκνότητα κάποιων περιοχών να είναι αρνητική, αρκεί να εξισορροπείται από τη θετική ενεργειακή πυκνότητα κάποιων άλλων περιοχών, έτσι ώστε η συνολική ενέργεια να παραμένει πάντοτε θετική. Υπάρχουν πειραματικές ενδείξεις ότι ο χωρόχρονος μπορεί να είναι καμπυλωμένος και στρεβλωμένος, με τρόπο που να επιτρέπει ταξίδια στο χρόνο! Όμως γιατί δεν είχαμε επισκέπτες από το παρελθόν ή από το μέλλον; Βέβαια οι μαρτυρίες ανθρώπων περί UFO ίσως είναι μια ένδειξη ότι μας επισκέφθηκαν εξωγήινοι ή άνθρωποι από το μέλλον. Ωστόσο το παρελθόν είναι δεδομένο και αναλλοίωτο και ο χωρόχρονός του δεν παρουσιάζει το είδος της στρέβλωσης που απαιτείται για την πραγματοποίηση ενός ταξιδιού πίσω στο χρόνο. Αυτό συνεπάγεται ότι τα ταξίδια στο χρόνο περιορίζονται αποκλειστικά στο μέλλον! Πάντως στην περίπτωση που θα πραγματοποιηθεί ταξίδι στο παρελθόν, ο ταξιδιώτης του χρόνου δεν θα έχει ελεύθερη βούληση, αφού δεν θα μπορεί να αλλάξει το ήδη καταγεγραμμένο παρελθόν

Εισαγωγή Οι µαύρες τρύπες είναι ουράνια σώµατα σαν όλα τα άλλα, όπως οι πλανήτες και ο ήλιος, τα οποία όµως διαφέρουν από αυτά σε µία µικρή αλλά θεµελ

Εισαγωγή Οι µαύρες τρύπες είναι ουράνια σώµατα σαν όλα τα άλλα, όπως οι πλανήτες και ο ήλιος, τα οποία όµως διαφέρουν από αυτά σε µία µικρή αλλά θεµελ ιαθεµατική Εργασία µε Θέµα: Οι Φυσικές Επιστήµες στην Καθηµερινή µας Ζωή Τµήµα: Β 2 Γυµνασίου Υπεύθυνος Καθηγητής: Παζούλης Παναγιώτης Συντακτική Οµάδα: Πάνου Μαρία, Πάνου Γεωργία 1 Εισαγωγή Οι µαύρες

Διαβάστε περισσότερα

Νετρίνο το σωματίδιο φάντασμα

Νετρίνο το σωματίδιο φάντασμα Νετρίνο το σωματίδιο φάντασμα Ι. Ρίζος Αναπληρωτής Καθηγητής Τομέας Θεωρητικής Φυσικής 2/10/2012 Διαλέξεις υποδοχής πρωτοετών φοιτητών Τμήματος Φυσικής Στοιχειώδη Σωματίδια Κουάρκς Φορείς αλληλεπιδράσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΠΕΙΡΑΜΑ ΤΟΥ CERN. Επιστημονική ομάδα ΒΑΣΙΛΗΣ ΣΙΔΕΡΗΣ &ΝΙΚΟΣ ΚΑΛΑΦΑΤΗΣ. 3ο Λύκειο Γαλατσίου 2011-2012

ΤΟ ΠΕΙΡΑΜΑ ΤΟΥ CERN. Επιστημονική ομάδα ΒΑΣΙΛΗΣ ΣΙΔΕΡΗΣ &ΝΙΚΟΣ ΚΑΛΑΦΑΤΗΣ. 3ο Λύκειο Γαλατσίου 2011-2012 ΤΟ ΠΕΙΡΑΜΑ ΤΟΥ CERN Επιστημονική ομάδα ΒΑΣΙΛΗΣ ΣΙΔΕΡΗΣ &ΝΙΚΟΣ ΚΑΛΑΦΑΤΗΣ 3ο Λύκειο Γαλατσίου 2011-2012 Υπεύθυνοι καθηγητές Μαραγκουδάκης Επαμεινώνδας και Φαράκου Γεωργία ΤΟ ΠΑΝΗΓΥΡΙ ΤΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΤΩΝ ΣΩΜΑΤΙΔΙΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΩΡΙΩΝ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΑΤΡΑΣ

ΩΡΙΩΝ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΑΤΡΑΣ ΩΡΙΩΝ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΑΤΡΑΣ Κ. Ν. Γουργουλιάτος ΜΑΥΡΕΣ ΤΡΥΠΕΣ Η ΒΑΣΙΚΗ ΙΔΕΑ Αντικείμενα που εμποδίζουν την διάδοση φωτός από αυτά Πρωτοπροτάθηκε γύρω στα 1783 (John( John Michell) ως αντικείμενο

Διαβάστε περισσότερα

διατήρησης της μάζας.

διατήρησης της μάζας. 6. Ατομική φύση της ύλης Ο πρώτος που ισχυρίστηκε ότι η ύλη αποτελείται από δομικά στοιχεία ήταν ο αρχαίος Έλληνας φιλόσοφος Δημόκριτος. Το πείραμα μετά από 2400 χρόνια ήρθε και επιβεβαίωσε την άποψη αυτή,

Διαβάστε περισσότερα

Σύγχρονη Φυσική - 2012: Πυρηνική Φυσική και Φυσική Στοιχειωδών Σωματιδίων 11/05/15

Σύγχρονη Φυσική - 2012: Πυρηνική Φυσική και Φυσική Στοιχειωδών Σωματιδίων 11/05/15 Διάλεξη 14: Μεσόνια και αντισωματίδια Μεσόνια Όπως αναφέρθηκε προηγουμένως (διάλεξη 13) η έννοια των στοιχειωδών σωματίων άλλαξε πολλές φορές μέχρι σήμερα. Μέχρι το 1934 ο κόσμος των στοιχειωδών σωματιδίων

Διαβάστε περισσότερα

Υπάρχουν οι Μελανές Οπές;

Υπάρχουν οι Μελανές Οπές; Υπάρχουν οι Μελανές Οπές; ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΣΤΕΡΓΙΟΥΛΑΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Θεσσαλονίκη, 10/2/2014 Σκοτεινοί αστέρες 1783: Ο John Michell ανακαλύπτει την έννοια ενός σκοτεινού αστέρα,

Διαβάστε περισσότερα

Β. ΘΕΜΑΤΑ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑΣ

Β. ΘΕΜΑΤΑ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑΣ Α. Μια σύντοµη περιγραφή της εργασίας που εκπονήσατε στο πλαίσιο του µαθήµατος της Αστρονοµίας. Β. ΘΕΜΑΤΑ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑΣ Για να απαντήσεις στις ερωτήσεις που ακολουθούν αρκεί να επιλέξεις την ή τις σωστές

Διαβάστε περισσότερα

Γενικές αρχές ακτινοφυσικής Π. ΓΚΡΙΤΖΑΛΗΣ

Γενικές αρχές ακτινοφυσικής Π. ΓΚΡΙΤΖΑΛΗΣ Γενικές αρχές ακτινοφυσικής Π. ΓΚΡΙΤΖΑΛΗΣ Μέρος πρώτο ΣΚΟΠΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Να εξηγηθούν βασικές έννοιες της φυσικής, που θα βοηθήσουν τον φοιτητή να μάθει: Τι είναι οι ακτίνες Χ Πως παράγονται Ποιες είναι

Διαβάστε περισσότερα

«Ταξίδι» στην Φυσική Στοιχειωδών Σωματιδίων. Κύκλοι Μαθημάτων Σύγχρονης Φυσικής Πρασιανάκης Γιώργος Καραδημητρίου Μιχάλης

«Ταξίδι» στην Φυσική Στοιχειωδών Σωματιδίων. Κύκλοι Μαθημάτων Σύγχρονης Φυσικής Πρασιανάκης Γιώργος Καραδημητρίου Μιχάλης «Ταξίδι» στην Φυσική Στοιχειωδών Σωματιδίων Κύκλοι Μαθημάτων Σύγχρονης Φυσικής Πρασιανάκης Γιώργος Καραδημητρίου Μιχάλης Δυνάμεις του 10! Ένα ταξίδι από το μικρό στο μεγάλο και πάλι πίσω! Καλό ταξίδι!

Διαβάστε περισσότερα

Χημεία Γ Λυκείου Θετικής Κατεύθυνσης

Χημεία Γ Λυκείου Θετικής Κατεύθυνσης Χημεία Γ Λυκείου Θετικής Κατεύθυνσης Κεφάλαιο 1 Ηλεκτρονιακή δομή των ατόμων 1 Εισαγωγή Δομή του ατόμου Δημόκριτος Αριστοτέλης Dalton Thomson 400 π.χ. 350π.χ. 1808 1897 Απειροελάχιστα τεμάχια ύλης (τα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΜΕΙΣ ΚΙ Ο ΚΟΣΜΟΣ. Λεονάρδος Γκουβέλης. Διημερίδα Αστροφυσικής 4-5 Απριλίου

ΕΜΕΙΣ ΚΙ Ο ΚΟΣΜΟΣ. Λεονάρδος Γκουβέλης. Διημερίδα Αστροφυσικής 4-5 Απριλίου ΕΜΕΙΣ ΚΙ Ο ΚΟΣΜΟΣ Λεονάρδος Γκουβέλης Διημερίδα Αστροφυσικής 4-5 Απριλίου Συνοπτικά: Κοσμολογικές θεωρίες ανά τους αιώνες Σύγχρονη κοσμολογική άποψη Αστρονομικές αποδείξεις της θεωρίας του Big Bang Μεγάλα

Διαβάστε περισσότερα

Η κλασσική, η σχετικιστική και η κβαντική προσέγγιση. Θωµάς Μελίστας Α 3

Η κλασσική, η σχετικιστική και η κβαντική προσέγγιση. Θωµάς Μελίστας Α 3 Η κλασσική, η σχετικιστική και η κβαντική προσέγγιση Θωµάς Μελίστας Α 3 Σύµφωνα µε την κλασσική µηχανική και την γενική αντίληψη η µάζα είναι µία εγγενής ιδιότητα των φυσικών σωµάτων. Μάζα είναι η ποσότητα

Διαβάστε περισσότερα

Κοσμολογία & Αστροσωματιδική Φυσική Μάγδα Λώλα CERN, 28/9/2010

Κοσμολογία & Αστροσωματιδική Φυσική Μάγδα Λώλα CERN, 28/9/2010 Κοσμολογία & Αστροσωματιδική Φυσική Μάγδα Λώλα CERN, 28/9/2010 Η φυσική υψηλών ενεργειών µελετά το µικρόκοσµο, αλλά συνδέεται άµεσα µε το µακρόκοσµο Κοσµολογία - Μελέτη της δηµιουργίας και εξέλιξης του

Διαβάστε περισσότερα

Σύγχρονη Φυσική : Πυρηνική Φυσική και Φυσική Στοιχειωδών Σωματιδίων 18/04/16

Σύγχρονη Φυσική : Πυρηνική Φυσική και Φυσική Στοιχειωδών Σωματιδίων 18/04/16 Διάλεξη 13: Στοιχειώδη σωμάτια Φυσική στοιχειωδών σωματίων Η φυσική στοιχειωδών σωματιδίων είναι ο τομέας της φυσικής ο οποίος προσπαθεί να απαντήσει στο βασικότατο ερώτημα: Ποια είναι τα στοιχειώδη δομικά

Διαβάστε περισσότερα

Οι αστέρες δαπανούν περίπου το 90% της διάρκειας της ζωής στη σύντηξη υδρογόνου που μετατρέπεται σε ήλιο σε υψηλή θερμοκρασία και υψηλή πίεση κοντά

Οι αστέρες δαπανούν περίπου το 90% της διάρκειας της ζωής στη σύντηξη υδρογόνου που μετατρέπεται σε ήλιο σε υψηλή θερμοκρασία και υψηλή πίεση κοντά Οι αστέρες δαπανούν περίπου το 90% της διάρκειας της ζωής στη σύντηξη υδρογόνου που μετατρέπεται σε ήλιο σε υψηλή θερμοκρασία και υψηλή πίεση κοντά στον πυρήνα. Ξεκινώντας από την μηδέν-ηλικία στην κύρια

Διαβάστε περισσότερα

Τα φωτόνια από την μεγάλη έκρηξη Τι είναι η Ακτινοβολία υποβάθρου.

Τα φωτόνια από την μεγάλη έκρηξη Τι είναι η Ακτινοβολία υποβάθρου. Τα φωτόνια από την μεγάλη έκρηξη Τι είναι η Ακτινοβολία υποβάθρου. Σύμφωνα με την θεωρία της «μεγάλης έκρηξης» (big bang), το Σύμπαν, ξεκινώντας από μηδενικές σχεδόν διαστάσεις (υλικό σημείο), συνεχώς

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΙΑΚΗ ΚΟΣΜΟΛΟΓΙΑ

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΙΑΚΗ ΚΟΣΜΟΛΟΓΙΑ Ελένη Πετράκου - National Taiwan University ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΙΑΚΗ ΚΟΣΜΟΛΟΓΙΑ Πρόγραμμα επιμόρφωσης ελλήνων εκπαιδευτικών CERN, 7 Νοεμβρίου 2014 You are here! 1929: απομάκρυνση γαλαξιών θεωρία της μεγάλης έκρηξης

Διαβάστε περισσότερα

Ακτίνες επιτρεπόμενων τροχιών (2.6)

Ακτίνες επιτρεπόμενων τροχιών (2.6) Αντικαθιστώντας το r με r n, έχουμε: Ακτίνες επιτρεπόμενων τροχιών (2.6) Αντικαθιστώντας n=1, βρίσκουμε την τροχιά με τη μικρότερη ακτίνα n: Αντικαθιστώντας την τελευταία εξίσωση στη 2.6, παίρνουμε: Αν

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΝΗΣΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΘΑΝΑΤΟΣ ΑΣΤΕΡΩΝ

ΓΕΝΝΗΣΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΘΑΝΑΤΟΣ ΑΣΤΕΡΩΝ ΓΕΝΝΗΣΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΘΑΝΑΤΟΣ ΑΣΤΕΡΩΝ Πολυχρόνης Καραγκιοζίδης Mcs χημικός www.polkarag.gr Μετά τη δημιουργία του Σύμπαντος 380.000 έτη 6000 ο C Τα ηλεκτρόνια μπορούν να συνδεθούν με τα πρωτόνια ή τους άλλους

Διαβάστε περισσότερα

Προλογοσ. Σε κάθε κεφάλαιο περιέχονται: Θεωρία με μορφή ερωτήσεων, ώστε ο μαθητής να επικεντρώνεται στο συγκεκριμένο

Προλογοσ. Σε κάθε κεφάλαιο περιέχονται: Θεωρία με μορφή ερωτήσεων, ώστε ο μαθητής να επικεντρώνεται στο συγκεκριμένο Προλογοσ Στο βιβλίο αυτό παρουσιάζονται με αναλυτικό τρόπο οι δύο τελευταίες ενότητες («Το φως» και «Ατομικά φαινόμενα») της διδακτέας ύλης της Φυσικής γενικής παιδείας της B Λυκείου. Σε κάθε κεφάλαιο

Διαβάστε περισσότερα

Λουκάς Βλάχος Τµήµα Φυσικής, ΑΠΘ Εισαγωγή στην αστρονοµία Κεφάλαιο 11: Ο Θάνατος των αστέρων

Λουκάς Βλάχος Τµήµα Φυσικής, ΑΠΘ Εισαγωγή στην αστρονοµία Κεφάλαιο 11: Ο Θάνατος των αστέρων Εισαγωγή στην αστρονοµία Κεφάλαιο 11: Ο Θάνατος των αστέρων Λουκάς Βλάχος Τµήµα Φυσικής, ΑΠΘ 28 Νοεµβρίου 2009 Εισαγωγή στην αστρονοµία Κεφάλαιο 11: Ο Θάνατος των αστέρων Λουκάς Βλάχος Τµήµα Φυσικής, ΑΠΘ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΙΤΗ 3 ΙΟΥΛΙΟΥ 2001 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ : ΦΥΣΙΚΗ

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΙΤΗ 3 ΙΟΥΛΙΟΥ 2001 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ : ΦΥΣΙΚΗ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Σ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΙΤΗ 3 ΙΟΥΛΙΟΥ 2001 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ : ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΜΑ 1 ο Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΔΙΚΗ ΣΧΕΤΙΚΟΤΗΤΑ. Νίκος Κανδεράκης

ΕΙΔΙΚΗ ΣΧΕΤΙΚΟΤΗΤΑ. Νίκος Κανδεράκης ΕΙΔΙΚΗ ΣΧΕΤΙΚΟΤΗΤΑ Νίκος Κανδεράκης Η Φυσική πριν τον Einstein Απόλυτος χρόνος και χώρος στη Νευτώνεια Φυσική Χρόνος «Ο απόλυτος, αληθής και μαθηματικός χρόνος, από την ίδια του τη φύση, ρέει ομοιόμορφα

Διαβάστε περισσότερα

1 Μονάδες - Τυπικά μεγέθη. 2 Η Διαστολή και η Ηλικία του Σύμπαντος ΚΟΣΜΟΓΡΑΦΙΑ. 2.1 Ο νόμος του Hubble. Διδάσκων: Θεόδωρος Ν.

1 Μονάδες - Τυπικά μεγέθη. 2 Η Διαστολή και η Ηλικία του Σύμπαντος ΚΟΣΜΟΓΡΑΦΙΑ. 2.1 Ο νόμος του Hubble. Διδάσκων: Θεόδωρος Ν. ΚΟΣΜΟΓΡΑΦΙΑ Διδάσκων: Θεόδωρος Ν. Τομαράς Α. ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΣΥΜΠΑΝΤΟΣ 1 Μονάδες - Τυπικά μεγέθη 1 light year = 0.951 10 16 m 1 AU = 1.50 10 11 m 1 = 4.85 10 6 rad 1pc 1 parsec 1AU/(1 in rad) = 3.1

Διαβάστε περισσότερα

19 ος Πανελλήνιος Μαθητικός Διαγωνισμός Αστρονομίας και Διαστημικής 2014

19 ος Πανελλήνιος Μαθητικός Διαγωνισμός Αστρονομίας και Διαστημικής 2014 Θέµα ο (Ανάπτυξης) 9 ος Πανελλνιος Μαθητικός Διαγωνισμός Αστρονομίας και Διαστημικς 04 Φάση η : «ΙΠΠΑΡΧΟΣ» Ενδεικτικές Λύσεις στα Θέματα Λυκείου Σε διάφορες εποχές ανάπτυξης της Αστρονοµίας διατυπώθηκαν

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΕΜΠΤΟΥΣΙΑ ΤΟΥ «Ι ΙΟΝ» ΚΑΙ Η ΒΑΡΥΤΗΤΑ. Του Αλέκου Χαραλαµπόπουλου

Η ΠΕΜΠΤΟΥΣΙΑ ΤΟΥ «Ι ΙΟΝ» ΚΑΙ Η ΒΑΡΥΤΗΤΑ. Του Αλέκου Χαραλαµπόπουλου Η ΠΕΜΠΤΟΥΣΙΑ ΤΟΥ «Ι ΙΟΝ» ΚΑΙ Η ΒΑΡΥΤΗΤΑ Του Αλέκου Χαραλαµπόπουλου ΠΡΟΛΟΓΟΣ Το κενό δεν έχει ύλη, έχει µία µη ουσία, µη ύλη, το «ίδιον». Αυτό έχει τις ιδιότητες του αιθέρα. Είναι ελαστικό και αραιό, συνεχές

Διαβάστε περισσότερα

Αρχή της απροσδιοριστίας και διττή σωματιδιακή και κυματική φύση της ύλης.

Αρχή της απροσδιοριστίας και διττή σωματιδιακή και κυματική φύση της ύλης. 1 Αρχή της απροσδιοριστίας και διττή σωματιδιακή και κυματική φύση της ύλης. Μέχρι τις αρχές του 20ου αιώνα υπήρχε μια αντίληψη για τη φύση των πραγμάτων βασισμένη στις αρχές που τέθηκαν από τον Νεύτωνα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΗΛΙΑΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ

ΤΟ ΗΛΙΑΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟ ΗΛΙΑΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Το ηλιακό μας σύστημα απαρτίζεται από τον ήλιο (κεντρικός αστέρας) τους 8 πλανήτες, (4 εσωτερικούς ή πετρώδεις: Ερμής, Αφροδίτη, Γη και Άρης, και 4 εξωτερικούς: Δίας,

Διαβάστε περισσότερα

Κβαντική µηχανική. Τύχη ή αναγκαιότητα. Ηµερίδα σύγχρονης φυσικής Καραδηµητρίου Μιχάλης

Κβαντική µηχανική. Τύχη ή αναγκαιότητα. Ηµερίδα σύγχρονης φυσικής Καραδηµητρίου Μιχάλης Κβαντική µηχανική Τύχη ή αναγκαιότητα Ηµερίδα σύγχρονης φυσικής Καραδηµητρίου Μιχάλης Ηφυσικήστόγύρισµα του αιώνα «Όλοι οι θεµελιώδεις νόµοι και δεδοµένα της φυσικής επιστήµης έχουν ήδη ανακαλυφθεί και

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΑΚΗ ΔΟΜΗ ΤΩΝ ΑΤΟΜΩΝ Η ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΑΤΟΜΟΥ II. ΤΟ ΦΩΣ ΜΟΝΤΕΛΟ ΤΟΥ BOHR Ν. ΜΠΕΚΙΑΡΗΣ

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΑΚΗ ΔΟΜΗ ΤΩΝ ΑΤΟΜΩΝ Η ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΑΤΟΜΟΥ II. ΤΟ ΦΩΣ ΜΟΝΤΕΛΟ ΤΟΥ BOHR Ν. ΜΠΕΚΙΑΡΗΣ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΑΚΗ ΔΟΜΗ ΤΩΝ ΑΤΟΜΩΝ Η ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΑΤΟΜΟΥ II. ΤΟ ΦΩΣ ΜΟΝΤΕΛΟ ΤΟΥ BOHR Ν. ΜΠΕΚΙΑΡΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Κλειδί στην παραπέρα διερεύνηση της δομής του ατόμου είναι η ερμηνεία της φύσης του φωτός και ιδιαίτερα

Διαβάστε περισσότερα

Προλογοσ. Σε κάθε κεφάλαιο περιέχονται: Θεωρία με μορφή ερωτήσεων, ώστε ο μαθητής να επικεντρώνεται στο συγκεκριμένο

Προλογοσ. Σε κάθε κεφάλαιο περιέχονται: Θεωρία με μορφή ερωτήσεων, ώστε ο μαθητής να επικεντρώνεται στο συγκεκριμένο Προλογοσ Στο βιβλίο αυτό παρουσιάζονται με αναλυτικό τρόπο οι δύο τελευταίες ενότητες («Το φως» και «Ατομικά φαινόμενα») της διδακτέας ύλης της Φυσικής γενικής παιδείας της B Λυκείου. Σε κάθε κεφάλαιο

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΝΟΜΟΣ TOY HUBBLE ΚΑΙ Η ΔΙΑΣΤΟΛΗ ΥΠΟΒΑΘΡΟΥ

Ο ΝΟΜΟΣ TOY HUBBLE ΚΑΙ Η ΔΙΑΣΤΟΛΗ ΥΠΟΒΑΘΡΟΥ Ο ΝΟΜΟΣ TOY HUBBLE ΚΑΙ Η ΔΙΑΣΤΟΛΗ ΤΟΥ ΣΥΜΠΑΝΤΟΣ. Η ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ ΥΠΟΒΑΘΡΟΥ Κατά την διάρκεια των δεκαετιών του 1920 και 1930 ο αμερικανός αστρονόμος Slipher με τη βοήθεια του φαινομένου Doppler είχε μετρήσει

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑΣ 1 ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

ΟΜΙΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑΣ 1 ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΟΜΙΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑΣ 1 ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Αστρονομία τι θα κάνουμε δηλαδή??? Ήλιος, 8 πλανήτες και πάνω από 100 δορυφόροι τους. Το πλανητικό μας σύστημα Οι πλανήτες

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΦΩΣ ΩΣ ΑΓΓΕΛΙΟΦΟΡΟΣ ΤΟΥ ΣΥΜΠΑΝΤΟΣ. Κατερίνα Νικηφοράκη Ακτινοφυσικός (FORTH)

ΤΟ ΦΩΣ ΩΣ ΑΓΓΕΛΙΟΦΟΡΟΣ ΤΟΥ ΣΥΜΠΑΝΤΟΣ. Κατερίνα Νικηφοράκη Ακτινοφυσικός (FORTH) ΤΟ ΦΩΣ ΩΣ ΑΓΓΕΛΙΟΦΟΡΟΣ ΤΟΥ ΣΥΜΠΑΝΤΟΣ Κατερίνα Νικηφοράκη Ακτινοφυσικός (FORTH) ΟΙΚΕΙΟ ΦΩΣ Φιλοσοφική προσέγγιση με στοιχεία επιστήμης προσωκρατικοί φιλόσοφοι έχουν σκοπό να κατανοήσουν και όχι να περιγράψουν

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΤΟΥ ΑΤΟΜΟΥ ΤΟΥ ΥΔΡΟΓΟΝΟΥ

Η ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΤΟΥ ΑΤΟΜΟΥ ΤΟΥ ΥΔΡΟΓΟΝΟΥ Η ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΤΟΥ ΑΤΟΜΟΥ ΤΟΥ ΥΔΡΟΓΟΝΟΥ ΑΣΚΗΣΗ 1 Άτομα αερίου υδρογόνου που βρίσκονται στη θεμελιώδη κατάσταση (n = 1), διεγείρονται με κρούση από δέσμη ηλεκτρονίων που έχουν επιταχυνθεί από διαφορά δυναμικού

Διαβάστε περισσότερα

Κατακόρυφη πτώση σωμάτων. Βαρβιτσιώτης Ιωάννης Πρότυπο Πειραματικό Γενικό Λύκειο Αγίων Αναργύρων Μάιος 2015

Κατακόρυφη πτώση σωμάτων. Βαρβιτσιώτης Ιωάννης Πρότυπο Πειραματικό Γενικό Λύκειο Αγίων Αναργύρων Μάιος 2015 Κατακόρυφη πτώση σωμάτων Βαρβιτσιώτης Ιωάννης Πρότυπο Πειραματικό Γενικό Λύκειο Αγίων Αναργύρων Μάιος 2015 Α. Εισαγωγή Ερώτηση 1. Η τιμή της μάζας ενός σώματος πιστεύετε ότι συνοδεύει το σώμα εκ κατασκευής

Διαβάστε περισσότερα

Λύσεις: Τελική Εξέταση 28 Αυγούστου 2015

Λύσεις: Τελική Εξέταση 28 Αυγούστου 2015 Φ230: Αστροφυσική Ι Λύσεις: Τελική Εξέταση 28 Αυγούστου 2015 1. Ο Σείριος Α, έχει φαινόμενο οπτικό μέγεθος mv - 1.47 και ακτίνα R1.7𝑅 και αποτελεί το κύριο αστέρι ενός διπλού συστήματος σε απόσταση 8.6

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΗΣ ΣΧΕΤΙΚΙΣΤΙΚΗΣ ΥΝΑΜΙΚΗΣ Έλλειµµα µάζας και ενέργεια σύνδεσης του πυρήνα του ατόµου A

ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΗΣ ΣΧΕΤΙΚΙΣΤΙΚΗΣ ΥΝΑΜΙΚΗΣ Έλλειµµα µάζας και ενέργεια σύνδεσης του πυρήνα του ατόµου A ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΗΣ ΣΧΕΤΙΚΙΣΤΙΚΗΣ ΥΝΑΜΙΚΗΣ Έλλειµµα µάζας και ενέργεια σύνδεσης του πυρήνα του ατόµου A Ένα ισότοπο, το οποίο συµβολίζουµε µε Z X, έχει ατοµικό αριθµό Ζ και µαζικό αριθµό Α. Ο πυρήνας του ισοτόπου

Διαβάστε περισσότερα

Η καμπύλωση του χώρου-θεωρία της σχετικότητας

Η καμπύλωση του χώρου-θεωρία της σχετικότητας Η καμπύλωση του χώρου-θεωρία της σχετικότητας Σύμφωνα με τη Γενική Θεωρία της Σχετικότητας που διατύπωσε ο Αϊνστάιν, το βαρυτικό πεδίο κάθε μάζας δημιουργεί μια καμπύλωση στον χώρο (μάλιστα στον χωροχρόνο),

Διαβάστε περισσότερα

Φυσική Στοιχειωδών Σωματιδίων Ε: Από τί αποτελείται η ύλη σε θεμελειώδες επίπεδο;

Φυσική Στοιχειωδών Σωματιδίων Ε: Από τί αποτελείται η ύλη σε θεμελειώδες επίπεδο; Εκεί, κάτω στον μικρόκοσμο... Από τί αποτελείται ο κόσμος και τί τον κρατάει ενωμένο; Αθανάσιος Δέδες Τμήμα Φυσικής, Τομέας Θεωρητικής Φυσικής, Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων 5 Οκτωβρίου 2015 Φυσική Στοιχειωδών

Διαβάστε περισσότερα

Σύγχρονη Φυσική : Πυρηνική Φυσική και Φυσική Στοιχειωδών Σωματιδίων 19/04/16

Σύγχρονη Φυσική : Πυρηνική Φυσική και Φυσική Στοιχειωδών Σωματιδίων 19/04/16 Διάλεξη 15: Νετρίνα Νετρίνα Τα νετρίνα τα συναντήσαμε αρκετές φορές μέχρι τώρα: Αρχικά στην αποδιέγερση β αλλά και αργότερα κατά την αποδιέγερση των πιονίων και των μιονίων. Τα νετρίνα αξίζει να τα δούμε

Διαβάστε περισσότερα

Σοιχεία Πυρηνικής Φυσικής και Στοιχειωδών Σωματιδίων 5ο εξάμηνο Μάθημα 1

Σοιχεία Πυρηνικής Φυσικής και Στοιχειωδών Σωματιδίων 5ο εξάμηνο Μάθημα 1 Σοιχεία Πυρηνικής Φυσικής και Στοιχειωδών Σωματιδίων 5ο εξάμηνο 2013-14 Τμήμα T3: Κ. Κορδάς & Χ. Πετρίδου Μάθημα 1 α) Ύλη, τρόπος διαβάσματος και εξέτασης β) Εισαγωγή στο αντικείμενο - Πείραμα Rutherford,

Διαβάστε περισσότερα

2.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΟΥ ΣΤΟ ΑΤΟΜΟ ΤΟΥ ΥΔΡΟΓΟΝΟΥ

2.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΟΥ ΣΤΟ ΑΤΟΜΟ ΤΟΥ ΥΔΡΟΓΟΝΟΥ 2-1 Ένας φύλακας του ατομικού ρολογιού καισίου στο Γραφείο Μέτρων και Σταθμών της Ουάσιγκτον. 2-2 Άτομα στην επιφάνεια μιας μύτης βελόνας όπως φαίνονται μεηλεκτρονικόμικροσκό 2.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΓΕΦΥΡΕΣ EINSTEIN-ROSSEN ΣΚΟΥΛΗΚΟΤΡΥΠΕΣ

ΟΙ ΓΕΦΥΡΕΣ EINSTEIN-ROSSEN ΣΚΟΥΛΗΚΟΤΡΥΠΕΣ ΟΙ ΓΕΦΥΡΕΣ EINSTEIN-ROSSEN ΣΚΟΥΛΗΚΟΤΡΥΠΕΣ Θέμα ομάδας: Παράλληλα Σύμπαντα Μαθητής: Κωνσταντίνος Τσιώνης Σχολικό έτος 2015-2016 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Περίληψη.3 Εισαγωγή.4 Εναλλακτικές πραγματικότητες...5 Μελανές

Διαβάστε περισσότερα

ιστοσελίδα μαθήματος

ιστοσελίδα μαθήματος ιστοσελίδα μαθήματος http://ecourses.chemeng.ntua.gr/courses/inorganic_chemistry/ Είσοδος ως χρήστης δικτύου ΕΜΠ Ανάρτηση υλικού μαθημάτων Μάζα ατόμου= 10-24 kg Πυκνότητα πυρήνα = 10 6 tn/cm 3 Μάζα πυρήνα:

Διαβάστε περισσότερα

H ΚΟΣΜΟΛΟΓΙΑ ΜΕΤΑ ΑΠΟ 100 ΧΡΟΝΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΤΗΣ ΣΧΕΤΙΚΟΤΗΤΟΣ

H ΚΟΣΜΟΛΟΓΙΑ ΜΕΤΑ ΑΠΟ 100 ΧΡΟΝΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΤΗΣ ΣΧΕΤΙΚΟΤΗΤΟΣ H ΚΟΣΜΟΛΟΓΙΑ ΜΕΤΑ ΑΠΟ 100 ΧΡΟΝΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΤΗΣ ΣΧΕΤΙΚΟΤΗΤΟΣ ΔΡ. ΣΠΥΡΟΣ ΒΑΣΙΛΑΚΟΣ ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑΣ ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΑΘΗΝΩΝ ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΑΘΗΝΩΝ 25/11/2015 Η ΧΡΥΣΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΤΗΣ ΚΟΣΜΟΛΟΓΙΑΣ 96% του Σύμπαντος

Διαβάστε περισσότερα

Η ασφάλεια στον LHC Ο Μεγάλος Επιταχυντής Συγκρουόµενων εσµών Αδρονίων (Large Hadron Collider, LHC) είναι ικανός να επιτύχει ενέργειες που κανένας άλλος επιταχυντής έως σήµερα δεν έχει προσεγγίσει. Ωστόσο,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΥΠΟ ΛΥΚΕΙΟ ΕΥΑΓΓΕΛΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΣΜΥΡΝΗΣ

ΠΡΟΤΥΠΟ ΛΥΚΕΙΟ ΕΥΑΓΓΕΛΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΣΜΥΡΝΗΣ ΠΡΟΤΥΠΟ ΛΥΚΕΙΟ ΕΥΑΓΓΕΛΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΣΜΥΡΝΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗ ΘΕΜΑΤΩΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ «Β ΘΕΜΑΤΑ ΑΤΟΜΙΚΑ ΜΟΝΤΕΛΑ» ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ Χ. Δ. ΦΑΝΙΔΗΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 0-05 ΘΕΜΑ B Σχέσεις μεταξύ κινητικής,

Διαβάστε περισσότερα

www.cc.uoa.gr/~dfassoul/syghroni_fysiki.html

www.cc.uoa.gr/~dfassoul/syghroni_fysiki.html Σύγχρονη Φυσική Στοιχειώδη Σωµατίδια Σωµατίδια Επιταχυντές Ανιχνευτές Αλληλεπιδράσεις Συµµετρίες Νόµοι ιατήρησης Καθιερωµένο Πρότυπο www.cc.uoa.gr/~dfassoul/syghroni_fysiki.html Σύγχρονη Φυσική: Στοιχειώδη

Διαβάστε περισσότερα

Αστροφυσική ΙΙ Tεστ II- 16 Ιανουαρίου 2009

Αστροφυσική ΙΙ Tεστ II- 16 Ιανουαρίου 2009 Αστροφυσική ΙΙ Tεστ II- 16 Ιανουαρίου 2009 1. Μία περιοχή στο μεσοαστρικό χώρο με ερυθρωπή απόχρωση είναι a. Ο ψυχρός πυρήνας ενός μοριακού νέφους b. Μία περιοχή θερμού ιονισμένου αερίου c. Μία περιοχή

Διαβάστε περισσότερα

Γ ΚΥΚΛΟΣ ΣΥΓΧΡΟΝΩΝ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΤΙΚΩΝ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΩΝ Προτεινόμενα Θέματα Γ ΓΕΛ Φεβρουάριος Φυσική ΘΕΜΑ Α

Γ ΚΥΚΛΟΣ ΣΥΓΧΡΟΝΩΝ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΤΙΚΩΝ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΩΝ Προτεινόμενα Θέματα Γ ΓΕΛ Φεβρουάριος Φυσική ΘΕΜΑ Α Φυσική ΘΕΜΑ Α γενικής παιδείας Να γράψετε τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω προτάσεις Α-Α5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. Α. Σύμφωνα με το πρότυπο του Bohr για το άτομο του

Διαβάστε περισσότερα

Βαρύτητα Βαρύτητα Κεφ. 12

Βαρύτητα Βαρύτητα Κεφ. 12 Κεφάλαιο 1 Βαρύτητα 6-1-011 Βαρύτητα Κεφ. 1 1 Νόμος βαρύτητας του Νεύτωνα υο ή περισσότερες μάζες έλκονται Βαρυτική δύναμη F G m1m ˆ Βαρυτική σταθερά G =667*10 6.67 11 N*m Nm /kg παγκόσμια σταθερά 6-1-011

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ο ΑΤΟΜΙΚΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ. 1 η Ατομική θεωρία 2.1. ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΟΥ ΣΤΟ ΑΤΟΜΟ ΤΟΥ ΥΔΡΟΓΟΝΟΥ. 2 η Ατομική θεωρία (Thomson)

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ο ΑΤΟΜΙΚΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ. 1 η Ατομική θεωρία 2.1. ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΟΥ ΣΤΟ ΑΤΟΜΟ ΤΟΥ ΥΔΡΟΓΟΝΟΥ. 2 η Ατομική θεωρία (Thomson) 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ο ΑΤΟΜΙΚΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ 2.1. ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΟΥ ΣΤΟ ΑΤΟΜΟ ΤΟΥ ΥΔΡΟΓΟΝΟΥ 2 η Ατομική θεωρία (Thomson) Tο άτομο αποτελείται από μία σφαίρα ομοιόμορφα κατανεμημένου θετικού φορτίου μέσα στην

Διαβάστε περισσότερα

minimath.eu Φυσική A ΛΥΚΕΙΟΥ Περικλής Πέρρος 1/1/2014

minimath.eu Φυσική A ΛΥΚΕΙΟΥ Περικλής Πέρρος 1/1/2014 minimath.eu Φυσική A ΛΥΚΕΙΟΥ Περικλής Πέρρος 1/1/014 minimath.eu Περιεχόμενα Κινηση 3 Ευθύγραμμη ομαλή κίνηση 4 Ευθύγραμμη ομαλά μεταβαλλόμενη κίνηση 5 Δυναμικη 7 Οι νόμοι του Νεύτωνα 7 Τριβή 8 Ομαλη κυκλικη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΥΠΟ ΛΥΚΕΙΟ ΕΥΑΓΓΕΛΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΣΜΥΡΝΗΣ

ΠΡΟΤΥΠΟ ΛΥΚΕΙΟ ΕΥΑΓΓΕΛΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΣΜΥΡΝΗΣ ΠΡΟΤΥΠΟ ΛΥΚΕΙΟ ΕΥΑΓΓΕΛΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΣΜΥΡΝΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗ ΘΕΜΑΤΩΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ «Δ ΘΕΜΑΤΑ ΑΤΟΜΙΚΕΣ ΘΕΩΡΙΕΣ» ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ Χ. Δ. ΦΑΝΙΔΗΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2014-2015 1. ΘΕΜΑ Δ Ένα άτομο

Διαβάστε περισσότερα

Το φως διαδίδεται σε όλα τα οπτικά υλικά μέσα με ταχύτητα περίπου 3x10 8 m/s.

Το φως διαδίδεται σε όλα τα οπτικά υλικά μέσα με ταχύτητα περίπου 3x10 8 m/s. Κεφάλαιο 1 Το Φως Το φως διαδίδεται σε όλα τα οπτικά υλικά μέσα με ταχύτητα περίπου 3x10 8 m/s. Το φως διαδίδεται στο κενό με ταχύτητα περίπου 3x10 8 m/s. 3 Η ταχύτητα του φωτός μικραίνει, όταν το φως

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓ.ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΠΕΙΡΑΙΑΣ ΤΗΛ , ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ. Φως

ΑΓ.ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΠΕΙΡΑΙΑΣ ΤΗΛ , ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ. Φως ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Κεφάλαιο 1 ο Φως Ο μαθητής που έχει μελετήσει το κεφάλαιο του φωτός πρέπει: Να γνωρίζει πως εξελίχθηκε ιστορικά η έννοια του φωτός και ποια είναι η σημερινή

Διαβάστε περισσότερα

Διάλεξη 22: Παραβίαση της κατοπτρικής συμμετρίας στις ασθενείς αλληλεπιδράσεις

Διάλεξη 22: Παραβίαση της κατοπτρικής συμμετρίας στις ασθενείς αλληλεπιδράσεις Διάλεξη 22: Παραβίαση της κατοπτρικής συμμετρίας στις ασθενείς αλληλεπιδράσεις Το 1956 ο Lee και ο Yang σε μια εργασία τους θέτουν το ερώτημα αν η πάριτη δηλαδή η κατοπτρική συμμετρία παραβιάζεται ή όχι

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΙΑΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ. ΉΛΙΟΣ Βρίσκεται στο κέντρο του Ηλιακού Συστήματος, ένα κίτρινο αστέρι της κύριας ακολουθίας ηλικίας περίπου 5 δισεκατομμυρίων χρόνων.

ΗΛΙΑΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ. ΉΛΙΟΣ Βρίσκεται στο κέντρο του Ηλιακού Συστήματος, ένα κίτρινο αστέρι της κύριας ακολουθίας ηλικίας περίπου 5 δισεκατομμυρίων χρόνων. ΗΛΙΑΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Ως ηλιακό σύστημα θεωρούμε τον Ήλιο και όλα τα αντικείμενα που συγκροτούνται σε τροχιά γύρω του χάρης στη βαρύτητα, που σχηματίστηκαν όλα πριν 4,6 δις έτη σε ένα γιγάντιο μοριακό νέφος.

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΑΚΗ ΔΟΜΗ ΤΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΚΑΙ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΑΚΗ ΔΟΜΗ ΤΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΚΑΙ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΑΚΗ ΔΟΜΗ ΤΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΚΑΙ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ Απεικόνιση ηλεκτρονίων ατόμων σιδήρου ως κύματα, διατεταγμένων κυκλικά σε χάλκινη επιφάνεια, με την τεχνική μικροσκοπικής σάρωσης σήραγγας. Δημήτρης

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1: ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Κεφάλαιο 1: ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 130 Κεφάλαιο 1: ΕΙΣΑΓΩΓΗ Α. Απαντήσεις στις ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής 1. α, β 2. γ 3. ε 4. β, δ 5. γ 6. α, β, γ, ε Β. Απαντήσεις στις ερωτήσεις συµπλήρωσης κενού 1. η αρχαιότερη

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρία Φυσικής Τμήματος Πληροφορικής και Τεχνολογίας Υπολογιστών Τ.Ε.Ι. Λαμίας

Θεωρία Φυσικής Τμήματος Πληροφορικής και Τεχνολογίας Υπολογιστών Τ.Ε.Ι. Λαμίας Θεωρία Φυσικής Τμήματος Πληροφορικής και Τεχνολογίας Υπολογιστών Τ.Ε.Ι. Λαμίας Νόμος της Βαρύτητας επιτάχυνση της βαρύτητας Κίνηση δορυφόρου Νόμοι Keple Το σύμπαν και οι δυνάμεις βαρύτητας Ο λόγος που

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΚΙΝΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΓΗΣ. www.meteo.gr - 1 -

ΟΙ ΚΙΝΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΓΗΣ. www.meteo.gr - 1 - ΟΙ ΚΙΝΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΓΗΣ H Γη είναι ένας πλανήτης από τους οκτώ συνολικά του ηλιακού μας συστήματος, το οποίο αποτελεί ένα από τα εκατοντάδες δισεκατομμύρια αστρικά συστήματα του Γαλαξία μας, ο οποίος με την

Διαβάστε περισσότερα

Κατακόρυφη πτώση σωμάτων

Κατακόρυφη πτώση σωμάτων Κατακόρυφη πτώση σωμάτων Τα ερωτήματα Δύο σώματα έχουν το ίδιο σχήμα και τις ίδιες διαστάσεις με το ένα να είναι βαρύτερο του άλλου. Την ίδια στιγμή τα δύο σώματα αφήνονται ελεύθερα να πέσουν μέσα στον

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ. Στις παρακάτω ερωτήσεις 1-4, να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα, το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.

ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ. Στις παρακάτω ερωτήσεις 1-4, να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα, το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΘΕΜΑ ο ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΦΥΣΙΚΗ Στις παρακάτω ερωτήσεις, να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα, το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.. Ο λαµπτήρας φθορισµού:

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2013

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2013 ΤΑΞΗ: ΜΑΘΗΜΑ: ΘΕΜΑ Α Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΥΣΙΚΗ / ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Ηµεροµηνία: Κυριακή 7 Απριλίου 201 ιάρκεια Εξέτασης: ώρες ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Στις παρακάτω ερωτήσεις 1 έως 4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΟ «ΚΑΣΑΡΡΕΤΗ» ΣΟΤ «ΚΛΑΙΚΟΤ» ΑΣΟΜΟΤ

ΦΡΟΝΟ «ΚΑΣΑΡΡΕΤΗ» ΣΟΤ «ΚΛΑΙΚΟΤ» ΑΣΟΜΟΤ ΦΡΟΝΟ «ΚΑΣΑΡΡΕΤΗ» ΣΟΤ «ΚΛΑΙΚΟΤ» ΑΣΟΜΟΤ ΥΙΟΡΕΝΣΙΝΟ ΓΙΑΝΝΗ Αθήνα, Νοέμβρης 2011 James Clerk Maxwell (1831-1879) 2 Από την ηλεκτρομαγνητική θεωρία του Maxwell γνωρίζουμε ότι : α) Ένα ακίνητο ηλεκτρικό φορτίο

Διαβάστε περισσότερα

3. Το πρότυπο του Bohr εξήγησε το ότι το φάσμα της ακτινοβολίας που εκπέμπει το αέριο υδρογόνο, είναι γραμμικό.

3. Το πρότυπο του Bohr εξήγησε το ότι το φάσμα της ακτινοβολίας που εκπέμπει το αέριο υδρογόνο, είναι γραμμικό. ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΟΥ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑ 16 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΚΒΑΝΤΙΚΗ ΜΗΧΑΝΙΚΗ-ΠΡΟΤΥΠΟ BOHR ΟΜΑΔΑ Α Να χαρακτηρίσετε τις παρακάτω προτάσεις ως Σωστές ή Λάθος και να αιτιολογήσετε αυτές που είναι λάθος : 1.

Διαβάστε περισσότερα

Σύμπαν - Ηλιακό σύστημα Ήλιος

Σύμπαν - Ηλιακό σύστημα Ήλιος 11 ο ΓΕΛ Πὰτρας Σχ. Ὲτος 2015-2016 Τμὴμα Α 5 Σύμπαν - Ηλιακό σύστημα Ήλιος 1. Κριτήρια επιλογής θέματος Παρουσιάζει διαχρονικό ενδιαφέρον Για να ενημερωθούμε και να ενημερώσουμε για το τι συμβαίνει έξω

Διαβάστε περισσότερα

β. ίιος πλανήτης γ. Ζωδιακό φως δ. ορυφόρος ε. Μετεωρίτης στ. Μεσοπλανητική ύλη ζ. Αστεροειδής η. Μετέωρο

β. ίιος πλανήτης γ. Ζωδιακό φως δ. ορυφόρος ε. Μετεωρίτης στ. Μεσοπλανητική ύλη ζ. Αστεροειδής η. Μετέωρο 1. Αντιστοίχισε τα χαρακτηριστικά, που καταγράφονται στη αριστερή στήλη με τα αντικείμενα ή φαινόμενα, που παρατηρούνται στο ηλιακό σύστημα και περιέχονται στην δεξιά στήλη Α. Κινείται σε ελλειπτική τροχιά.

Διαβάστε περισσότερα

Η «ΦΥΣΗ» ΤΟΥ ΚΕΝΟΥ ΚΑΙ ΤΗΣ ΒΑΡΥΤΗΤΑΣ

Η «ΦΥΣΗ» ΤΟΥ ΚΕΝΟΥ ΚΑΙ ΤΗΣ ΒΑΡΥΤΗΤΑΣ 1 Η «ΦΥΣΗ» ΤΟΥ ΚΕΝΟΥ ΚΑΙ ΤΗΣ ΒΑΡΥΤΗΤΑΣ ΠΡΟΛΟΓΟΣ Θα αποδεχτούµε ότι το παν αποτελείται από το κενό και τα άτοµα, όπως υποστήριξε ο ηµόκριτος; Αν δεχτούµε σαν αξίωµα αυτή την υπόθεση, τι είναι το κενό και

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ Χρονικό των επιστημονικών ανακαλύψεων- πως αυτές επηρέασαν τον κόσμο-πως λειτουργούν τα μεγάλα ερευνητικά κέντρα όπως το cern ΤΙΤΛΟΣ ΥΠΟΘΕΜΑΤΟΣ Η ΤΑΧΥΤΗΤΑ ΤΟΥ ΦΩΤΟΣ ΚΑΙ ΤΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

Η Κβαντική «επανάσταση»! Κύκλοι Μαθημάτων Σύγχρονης Φυσικής Δρ. Μιχάλης Καραδημητρίου

Η Κβαντική «επανάσταση»! Κύκλοι Μαθημάτων Σύγχρονης Φυσικής Δρ. Μιχάλης Καραδημητρίου Η Κβαντική «επανάσταση»! Κύκλοι Μαθημάτων Σύγχρονης Φυσικής Δρ. Μιχάλης Καραδημητρίου www.perifysikhs.com Η Φυσική στο γύρισμα του Αιώνα Όλοι οι θεμελιώδεις νόμοι και δεδομένα της φυσικής επιστήµης έχουν

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛ/Μ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΟΡΟΣΗΜΟ. Τεύχος 3ο: Φυσική Γενικής Παιδείας: Ατομικά Φαινόμενα

ΓΛ/Μ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΟΡΟΣΗΜΟ. Τεύχος 3ο: Φυσική Γενικής Παιδείας: Ατομικά Φαινόμενα ΓΛ/Μ3 05-06 ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΟΡΟΣΗΜΟ Τεύχος 3ο: Φυσική Γενικής Παιδείας: Ατομικά Φαινόμενα ΕΚΔΟΤΙΚΕΣ ΤΟΜΕΣ ΟΡΟΣΗΜΟ ΠΕΡΙΟΔΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΛΥΚΕΙΟ Π Ε Ρ Ι Ε Χ Ο Μ Ε Ν Α Φυσική Γενικής Παιδείας

Διαβάστε περισσότερα

Πρόβλεψη αστέρων νετρονίων

Πρόβλεψη αστέρων νετρονίων Πρόβλεψη αστέρων νετρονίων Η μοίρα των αστέρων μεγάλης μάζας είναι η κατάρρευση; Μπορεί να υπάρξει «νέα φυσική» που να αναχαιτίσει τη βαρυτική κατάρρευση πέρα από το όριο Chandrasekhar Πώς θα είναι ένα

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Φυσικής Γενικής Παιδείας Γ Λυκείου 2000

Θέµατα Φυσικής Γενικής Παιδείας Γ Λυκείου 2000 Θέµατα Φυσικής Γενικής Παιδείας Γ Λυκείου 2 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Ζήτηµα 1ο Στις ερωτήσεις 1-5 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Σύµφωνα

Διαβάστε περισσότερα

Τροχιές σωμάτων σε πεδίο Βαρύτητας. Γιώργος Νικολιδάκης

Τροχιές σωμάτων σε πεδίο Βαρύτητας. Γιώργος Νικολιδάκης Τροχιές σωμάτων σε πεδίο Βαρύτητας Γιώργος Νικολιδάκης 9/18/2013 1 Κωνικές Τομές Είναι καμπύλες που σχηματίζονται καθώς επίπεδα τέμνουν με διάφορες γωνίες επιφάνειες κώνων. Παραβολή Έλλειψη -κύκλος Υπερβολή

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ Γ ΤΑΞΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 2003

ΦΥΣΙΚΗ Γ ΤΑΞΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 2003 ΦΥΣΙΚΗ Γ ΤΑΞΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 3 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ ο Στις ερωτήσεις - να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.. Λέγοντας

Διαβάστε περισσότερα

ΖΑΝΝΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΠΕΙΡΑΙΑ Η ΕΠΙΣΚΕΨΗ ΣΤΟ CERN

ΖΑΝΝΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΠΕΙΡΑΙΑ Η ΕΠΙΣΚΕΨΗ ΣΤΟ CERN ΖΑΝΝΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΠΕΙΡΑΙΑ Η ΕΠΙΣΚΕΨΗ ΣΤΟ CERN Η ΘΕΩΡΙΑ ΤΟΥ ΚΑΘΙΕΡΩΜΕΝΟΥ ΠΡΟΤΥΠΟΥ ΤΑ ΔΥΟ «ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ» ΤΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΟΙ ΔΥΝΑΜΕΙΣ Το τρίτο «συστατικό» του καθιερωμένου προτύπου είναι οι θεμελιώδεις δυνάμεις που

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΑΚΗ ΔΟΜΗ ΤΩΝ ΑΤΟΜΩΝ Η ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΑΤΟΜΟΥ III. ΤΟ ΣΥΓΧΡΟΝΟ ΑΤΟΜΙΚΟ ΠΡΟΤΥΠΟ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΑΚΗ ΔΟΜΗ ΤΩΝ ΑΤΟΜΩΝ Η ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΑΤΟΜΟΥ III. ΤΟ ΣΥΓΧΡΟΝΟ ΑΤΟΜΙΚΟ ΠΡΟΤΥΠΟ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΑΚΗ ΔΟΜΗ ΤΩΝ ΑΤΟΜΩΝ Η ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΑΤΟΜΟΥ Ν. ΜΠΕΚΙΑΡΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η εικόνα του ατόμου που είναι τόσο γνωστή, δηλαδή ο πυρήνας και γύρω του σε τροχιές τα ηλεκτρόνια σαν πλανήτες (το πρότυπο του Ruterford

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΔΙΑ ΦΥΣΙΚΗΣ

ΒΑΣΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΔΙΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΒΑΣΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΔΙΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΥΛΗ Οτιδήποτε έχει μάζα και καταλαμβάνει χώρο Μάζα είναι η ποσότητα αδράνειας ενός σώματος, μονάδα kilogram (kg) (σύνδεση( δύναμης & επιτάχυνσης) F=m*γ Καταστάσεις της ύλης Στερεά,

Διαβάστε περισσότερα

Γ ΤΑΞΗ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β )

Γ ΤΑΞΗ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΘΕΜ ΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΣ Γ ΤΞΗ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΙ ΕΠΛ (ΟΜΔ Β ) ΚΥΡΙΚΗ 13/04/2014 - ΕΞΕΤΖΟΜΕΝΟ ΜΘΗΜ: ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΙΔΕΙΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΟΚΤΩ (8) ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Στις ερωτήσεις 1 4 να γράψετε στο τετράδιο σας τον

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΙΥΛΗ. Φώτης Γκένας Αα. Ομάδα: Φώτης Γκένας, Βασίλης Φιλέρης, Παύλος Καπετάνιος, Αστέριος Κοκκωνάκης

ΑΝΤΙΥΛΗ. Φώτης Γκένας Αα. Ομάδα: Φώτης Γκένας, Βασίλης Φιλέρης, Παύλος Καπετάνιος, Αστέριος Κοκκωνάκης ΑΝΤΙΥΛΗ Φώτης Γκένας Αα Ομάδα: Φώτης Γκένας, Βασίλης Φιλέρης, Παύλος Καπετάνιος, Αστέριος Κοκκωνάκης 1 Θέμα ομάδας: Αντιύλη, Σκοτεινή Υλη, Σκοτεινή Ενέργεια Σχ. Ετος 2015-2016 Υπεύθηνη καθηγήτρια : κ.

Διαβάστε περισσότερα

Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΟΙ ΚΙΝΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΣΤΕΡΕΩΝ ΣΩΜΑΤΩΝ

Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΟΙ ΚΙΝΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΣΤΕΡΕΩΝ ΣΩΜΑΤΩΝ Όποτε χρησιμοποιείτε το σταυρό ή το κλειδί της εργαλειοθήκης σας για να ξεσφίξετε τα μπουλόνια ενώ αντικαθιστάτε ένα σκασμένο λάστιχο αυτοκινήτου, ολόκληρος ο τροχός αρχίζει να στρέφεται και θα πρέπει

Διαβάστε περισσότερα

Ο Ο π υ π ρή ρ να ή ς να τ ο τ υ ο ατόµου

Ο Ο π υ π ρή ρ να ή ς να τ ο τ υ ο ατόµου Ο πυρήνας του ατόµου Το 1896 ο Henri Becquerel παρατήρησε ότι ένα ορυκτό που περιείχε ουράνιο εξέπεµπε αόρατη ακτινοβολία. Η ακτινοβολία αυτή ήταν εξαιρετικά διεισδυτική, διαπερνούσε το µαύρο χαρτί - περιτύλιγµα

Διαβάστε περισσότερα

Μερικές αποστάσεις σε έτη φωτός: Το φως χρειάζεται 8,3 λεπτά να φτάσει από τον Ήλιο στη Γη (απόσταση που είναι περίπου δεκάξι εκατομμυριοστά του

Μερικές αποστάσεις σε έτη φωτός: Το φως χρειάζεται 8,3 λεπτά να φτάσει από τον Ήλιο στη Γη (απόσταση που είναι περίπου δεκάξι εκατομμυριοστά του ΦΩΣ Το έτος φωτός είναι μονάδα μέτρησης μήκους - απόστασης (και όχι χρόνου). Ορίζεται ως η απόσταση που θα ταξιδέψει ένα φωτόνιο, κινούμενο στο κενό, μακριά από μάζες και ηλεκτρομαγνητικά πεδία, σε ένα

Διαβάστε περισσότερα

Εναλλακτικές ιδέες των µαθητών

Εναλλακτικές ιδέες των µαθητών Εναλλακτικές ιδέες των µαθητών Αντωνίου Αντώνης, Φυσικός antoniou@sch.gr, http://users.att.sch.gr/antoniou Απόδοση στα ελληνικά της µελέτης του Richard P. Olenick, καθηγητή Φυσικής του University of Dallas.

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΘΕΡΙΝΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 10/11/2013

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΘΕΡΙΝΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 10/11/2013 ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΘΕΡΙΝΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 10/11/2013 ΘΕΜΑ Α Οδηγία: Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ερωτήσεις Α1-Α4 και δίπλα το γράμμα

Διαβάστε περισσότερα

1 http://didefth.gr/mathimata

1 http://didefth.gr/mathimata Πυρηνική Ενέργεια Οι ακτινοβολίες που προέρχονται από τα ραδιενεργά στοιχεία, όπως είναι το ουράνιο, έχουν µεγάλο ενεργειακό περιεχόµενο, µ' άλλα λόγια είναι ακτινοβολίες υψηλής ενέργειας. Για παράδειγµα,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΠΟΛΛΑΠΛΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΠΟΛΛΑΠΛΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΦΥΣΙΚΗ Γ.Π. Γ Λυκείου / Το Φως 1. Η υπεριώδης ακτινοβολία : a) δεν προκαλεί αμαύρωση της φωτογραφικής πλάκας. b) είναι ορατή. c) χρησιμοποιείται για την αποστείρωση ιατρικών εργαλείων. d) έχει μήκος κύματος

Διαβάστε περισσότερα

ΑΤΟΜΙΚΑ ΠΡΟΤΥΠΑ. Θέμα B

ΑΤΟΜΙΚΑ ΠΡΟΤΥΠΑ. Θέμα B ΑΤΟΜΙΚΑ ΠΡΟΤΥΠΑ Θέμα B _70 Β. Το ηλεκτρόνιο ενός ατόμου υδρογόνου που βρίσκεται στη τρίτη διεγερμένη ενεργειακή κατάσταση (n = ), αποδιεγείρεται εκπέμποντας φωτόνιο ενέργειας Ε.Κατά τη συγκεκριμένη αποδιέγερση

Διαβάστε περισσότερα

Σύγχρονες αντιλήψεις γύρω από το άτομο. Κβαντική θεωρία.

Σύγχρονες αντιλήψεις γύρω από το άτομο. Κβαντική θεωρία. Σύγχρονες αντιλήψεις γύρω από το άτομο. Κβαντική θεωρία. Η κβαντική θεωρία αναπτύχθηκε με τις ιδέες των ακόλουθων επιστημόνων: Κβάντωση της ενέργειας (Max Planck, 1900). Κυματική θεωρία της ύλης (De Broglie,

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Φυσικής Γενικής Παιδείας Γ Λυκείου 2000

Θέµατα Φυσικής Γενικής Παιδείας Γ Λυκείου 2000 Ζήτηµα 1ο Θέµατα Φυσικής Γενικής Παιδείας Γ Λυκείου 2 Στις ερωτήσεις 1-5 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Σύµφωνα µε το πρότυπο

Διαβάστε περισσότερα

(Α). Να κυκλώσεις το Σ εάν η πρόταση είναι ορθή, ενώ αν η πρόταση είναι λανθασμένη να κυκλώσεις το Λ.

(Α). Να κυκλώσεις το Σ εάν η πρόταση είναι ορθή, ενώ αν η πρόταση είναι λανθασμένη να κυκλώσεις το Λ. ΓΕΝΙΚΑ ΘΕΜΑ 1 ο (Α). Να κυκλώσεις το Σ εάν η πρόταση είναι ορθή, ενώ αν η πρόταση είναι λανθασμένη να κυκλώσεις το Λ. 1. πεδίο είναι ένας χώρος μέσα στον οποίο ασκούνται δυνάμεις Σ Λ 2. όταν κόβουμε ένα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΤΙΚΟΤΗΤΑ Μετασχηματισμοί Γαλιλαίου. (Κλασική θεώρηση) αφού σύμφωνα με τα πειράματα Mickelson-Morley είναι c =c.

ΣΧΕΤΙΚΟΤΗΤΑ Μετασχηματισμοί Γαλιλαίου. (Κλασική θεώρηση) αφού σύμφωνα με τα πειράματα Mickelson-Morley είναι c =c. ΣΧΕΤΙΚΟΤΗΤΑ Μετασχηματισμοί Γαλιλαίου. (Κλασική θεώρηση) y y z z t t Το οποίο οδηγεί στο ότι - υ.(άτοπο), αφού σύμφωνα με τα πειράματα Mikelson-Morley είναι. Επίσης y y, z z, t t Το οποίο ( t t ) είναι

Διαβάστε περισσότερα

Κάθε άτομο στο σώμα σου προέρχεται από έκρηξη άστρου και τα άτομα του αριστερού σου χεριού πιθανόν να προέρχονται από διαφορετικό άστρο απ ότι του

Κάθε άτομο στο σώμα σου προέρχεται από έκρηξη άστρου και τα άτομα του αριστερού σου χεριού πιθανόν να προέρχονται από διαφορετικό άστρο απ ότι του Είμαστε αστερόσκονη Είμαστε αστερόσκονη Αν θέλετε να ακουμπήσετε, να πιάσετε στα χέρια σας το εσωτερικό ενός άστρου αρκεί να χαϊδέψετε το πρόσωπό σας ή κάποιο αντικείμενο δίπλα σας. Όλα αυτά αποτελούνται

Διαβάστε περισσότερα

Αριστοτέλης (384-322 π.χ) : «Για να ξεκινήσει και να διατηρηθεί μια κίνηση είναι απαραίτητη η ύπαρξη μιας συγκεκριμένης αιτίας»

Αριστοτέλης (384-322 π.χ) : «Για να ξεκινήσει και να διατηρηθεί μια κίνηση είναι απαραίτητη η ύπαρξη μιας συγκεκριμένης αιτίας» Εισαγωγή Επιστημονική μέθοδος Αριστοτέλης (384-322 π.χ) : «Για να ξεκινήσει και να διατηρηθεί μια κίνηση είναι απαραίτητη η ύπαρξη μιας συγκεκριμένης αιτίας» Διατύπωση αξιωματική της αιτίας μια κίνησης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ Δ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 30 ΜΑΪΟΥ 2014 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ:

Διαβάστε περισσότερα

Ό,τι θα θέλατε να μάθετε για το Σύμπαν αλλά δεν τολμούσατε να ρωτήσετε! Γιώργος Καρανάνας. École Polytechnique Fédérale de Lausanne

Ό,τι θα θέλατε να μάθετε για το Σύμπαν αλλά δεν τολμούσατε να ρωτήσετε! Γιώργος Καρανάνας. École Polytechnique Fédérale de Lausanne Ό,τι θα θέλατε να μάθετε για το Σύμπαν αλλά δεν τολμούσατε να ρωτήσετε! Γιώργος Καρανάνας École Polytechnique Fédérale de Lausanne Η κοσμολογία είναι ο κλάδος της Φυσικής που μελετάει την εξέλιξη του Σύμπαντος.

Διαβάστε περισσότερα