Σχέδιο συµµετοχής των παιδιών στις πρωτοβουλίες Ολοκληρωµένης Ανάπτυξης των ορεινών περιοχών Η περίπτωση του Μετσόβου

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Σχέδιο συµµετοχής των παιδιών στις πρωτοβουλίες Ολοκληρωµένης Ανάπτυξης των ορεινών περιοχών Η περίπτωση του Μετσόβου"

Transcript

1 Σχέδιο συµµετοχής των παιδιών στις πρωτοβουλίες Ολοκληρωµένης Ανάπτυξης των ορεινών περιοχών Η περίπτωση του Μετσόβου Ι. Τσεβρένη, ρ. Ε.Μ.Π., Περιβαλλοντολόγος, MSc «Περιβάλλον και Ανάπτυξη» του Ε.Μ.Π. Α. Γεροντέλη, Περιβαλλοντολόγος, MSc «Περιβάλλον και Ανάπτυξη» του Ε.Μ.Π., ΜΕ.Κ..Ε. του Ε.Μ.Π. Περίληψη Η εργασία αυτή διερευνά και τεκµηριώνει την ανάγκη συµµετοχής των παιδιών στην ανάπτυξη του Μετσόβου ως βασικό παράγοντα της Oλοκληρωµένης Aνάπτυξης της περιοχής αλλά και ενός κοινωνικά δίκαιου και αποτελεσµατικού αναπτυξιακού σχεδιασµού. Στην εργασία επιχειρείται, µέσα από τη διερεύνηση των αναγκών και των ιδεών των παιδιών του Μετσόβου, η διαµόρφωση ενός σχεδίου για την ενίσχυση της συµµετοχής των παιδιών στην αναπτυξιακή διαδικασία. Για τη διερεύνηση της διάθεσης και της θέλησης των παιδιών για συµµετοχή αλλά και για την από κοινού διαµόρφωση του σχεδίου συµµετοχής µε τα παιδιά, υλοποιήθηκε ποιοτική έρευνα µε τη βοήθεια των παιδιών του 1 ου ηµοτικού Σχολείου του Μετσόβου. Η ερευνητική διαδικασία µε τα παιδιά του Μετσόβου αποτέλεσε παράλληλα πιλοτική εφαρµογή µιας διάστασης του σχεδίου συµµετοχής των παιδιών. Το σχέδιο συµµετοχής που επιχειρεί να διαµορφώσει η εργασία αυτή, αποτελεί ένα µεθοδολογικό εργαλείο και ένα πλαίσιο δέσµευσης και δράσης, που µπορεί να φανεί χρήσιµο τόσο στην τοπική αυτοδιοίκηση όσο και στην ευρύτερη κοινωνία του Μετσόβου, καθώς και να συµβάλει ευρύτερα σε έναν κοινωνικά δίκαιο, φιλικό για τον άνθρωπο και τη φύση, δηµιουργικό, αλληλέγγυο αναπτυξιακό σχεδιασµό, που εµπλέκει όλες τις κοινωνικές οµάδες. Λέξεις κλειδιά: ιδέες παιδιών, συµµετοχή, σχέδιο συµµετοχής, κοινοτική ταυτότητα, φορείς των πρωτοβουλιών Αξιοβίωτης Ολοκληρωµένης Ανάπτυξης 1. Εισαγωγή 1.1 Η συµµετοχή των παιδιών Η λέξη «συµµετοχή» εµπεριέχει αυτόµατα έννοιες όπως η επικοινωνία, η ισότητα, η δικαιοσύνη, η ενδυνάµωση, η δηµοκρατία. Πώς ορίζεται όµως η συµµετοχή; Η Arnstein (1969) ορίζει τη συµµετοχή ως τη δύναµη των αποκλεισµένων κοινωνικών οµάδων να επηρεάζουν τις διαδικασίες λήψης αποφάσεων. Από τη δεκαετία του 1980, η ιδέα της συµµετοχής συµπεριέλαβε και την κοινωνική οµάδα των παιδιών αναδεικνύοντας την ανάγκη επιρροής τους στο σχεδιασµό και στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων. Η συµµετοχή είναι πλέον ένα αναφαίρετο δικαίωµα των παιδιών, αφού, σύµφωνα µε τη Σύµβαση για τα ικαιώµατα του Παιδιού, η οποία υιοθετήθηκε από τη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ το 1989 και επικυρώθηκε και από την Ελλάδα το 1992, τα παιδιά έχουν το δικαίωµα της ελεύθερης έκφρασης της γνώµης τους σχετικά µε τα θέµατα που τα αφορούν (Άρθρο 12). Τα παιδιά έχουν, ακόµα, το δικαίωµα της ελευθερίας της έκφρασης (Άρθρο 13), το δικαίωµα της ελευθερίας της σκέψης και της συνείδησης (Άρθρο 14), καθώς και την ελευθερία να συνεταιρίζονται και να συνέρχονται ειρηνικά (Άρθρο 15). Τα παιδιά στις περισσότερες δυτικές χώρες αναγνωρίζονται πλέον από τις εθνικές, περιφερειακές και τοπικές αρχές ως µία οµάδα µε ιδιαίτερες ανάγκες οι οποίες θα πρέπει να εκφράζονται µέσα από διαδικασίες συµµετοχής. Παρά τις προσπάθειες εφαρµογής διαδικασιών συµµετοχής που έχουν γίνει, τα παιδιά έχουν περιορισµένες δυνατότητες και

2 ευκαιρίες να εκφράσουν τις ανάγκες τους και να ακουστούν. Η πολιτική δύναµη που έχουν εξακολουθεί να είναι έµµεση και να εκφράζεται µέσω των ενηλίκων που τα εκπροσωπούν (Cunningham κ.ά. 2003). Σήµερα έχει διαµορφωθεί ένα διεπιστηµονικό ρεύµα µε επίκεντρο τη συµµετοχή των παιδιών στη διαµόρφωση του περιβάλλοντός τους, το οποίο µέσα από θεωρητική και εφαρµοσµένη έρευνα αλλά και από καινοτόµες εφαρµογές τεκµηριώνει και θεµελιώνει την αναγκαιότητα της συµµετοχής των παιδιών στο περιβάλλον και στην κοινότητά τους (για παράδειγµα: Ward 1978, Moore 1986, Hart 1997, Matthews 2001, Chawla 2002). 1.2 Τα οφέλη από τη συµµετοχή των παιδιών H συµµετοχή των παιδιών στο σχεδιασµό του περιβάλλοντός τους συµβάλλει αποφασιστικά στην ολοκληρωµένη ανάπτυξή τους. Τα παιδιά µέσα από προγράµµατα που ενθαρρύνουν τη συµµετοχή τους αναπτύσσουν τις κοινωνικές και γνωστικές τους δεξιότητες, καθώς και την αίσθηση της σύνδεσής τους µε τους άλλους ανθρώπους και τη φύση. Επίσης, αναπτύσσουν την ικανότητα διαχείρισης του περιβάλλοντός τους, θέτοντας τα θεµέλια για µία ποιοτική και ισορροπηµένη ζωή (Sutton και Kemp 2002, 172). Μέσα από τα κατάλληλα προγράµµατα συµµετοχής, τα παιδιά αναπτύσσουν την ικανότητα να ελέγχουν τους σηµαντικούς τοµείς της ζωής τους, µία ικανότητα καθοριστική για την εξασφάλιση της ψυχικής τους υγείας (Chawla και Heft 2002). Έχουν την ευκαιρία να κατανοήσουν τις κοινωνικές δοµές καθώς και να αναπτύξουν την κριτική τους σκέψης, την αισθητική τους, τις επικοινωνιακές ικανότητές τους, την ικανότητα να σχεδιάζουν και να πραγµατοποιούν αλλαγές. Τα παιδιά τα οποία εµπλέκονται σε συµµετοχικές διαδικασίες δυναµώνουν ψυχικά και αποφεύγουν την αποξένωση (Sutton και Kemp 2002). Η συµµετοχή των παιδιών στο σχεδιασµό µπορεί επίσης να τα βοηθήσει να αναπτύξουν την αίσθηση της φροντίδας του πλανήτη και του περιβάλλοντος (Hart 1997). Οι διαδικασίες συµµετοχής των παιδιών επιφέρουν πολύ περισσότερα οφέλη από τα προφανή τη γνωστοποίηση δηλαδή σε όσους ασχολούνται µε το σχεδιασµό των αναγκών των παιδιών. Τα παιδιά διδάσκονται την ενεργή και υπεύθυνη ιδιότητα του πολίτη, έχοντας την ευκαιρία και να την εξασκήσουν (Chawla και Heft 2002). Τα οφέλη που προκύπτουν από τη διεξαγωγή διαδικασιών συµµετοχής των παιδιών δεν αφορούν µόνο τα παιδιά. Σε ένα ουσιαστικότερο επίπεδο, η συµµετοχή των παιδιών στο σχεδιασµό του περιβάλλοντός τους, συµβάλλει στην αλλαγή κατεύθυνσης προς περισσότερο οικολογικές και αλληλέγγυες κοινωνίες (Horelli 1997, Horelli και Kaaja 2002), ενώ είναι απαραίτητη προϋπόθεση για την κοινωνική δικαιοσύνη (Bojer 2000). 1.3 Αρχές και επιλογές για τη συµµετοχή των παιδιών Σύµφωνα µε τη σκάλα συµµετοχής του R. Hart (1992, 1997), η συµµετοχή των παιδιών δεν µπορεί να αναδειχθεί µέσα από προγράµµατα και εφαρµογές που χειραγωγούν και χρησιµοποιούν τα παιδιά ως διακοσµητικά στοιχεία ή όπου η συµµετοχή των παιδιών είναι συµβολική και όχι ουσιαστική. Αυτού του είδους η συµµετοχή δεν αποτελεί παρά την επιστράτευση των παιδιών στη νοµιµοποίηση του κατεστηµένου συστήµατος το οποίο τα αποκλείει. Η πραγµατική συµµετοχή ξεκινάει όταν τα παιδιά αναλαµβάνουν ενεργό ρόλο στην κοινότητά τους, ενώ έχουν ενηµερωθεί και κατανοήσει τους ακριβείς στόχους και τις διαδικασίες λήψης αποφάσεων, και είναι ελεύθερα να συµµετέχουν µε τη θέλησή τους στις δράσεις. Στις υψηλότερες βαθµίδες της σκάλας συµµετοχής, τα παιδιά ενηµερώνονται και συµµετέχουν στις αποφάσεις σε δράσεις οι οποίες διεξάγονται µε την πρωτοβουλία ενηλίκων, ενώ, στην υψηλότερη βαθµίδα συµµετοχής, ξεκινούν και διαχειρίζονται µόνα τους προγράµµατα, στα οποία µπορεί να προσκαλέσουν και ενήλικες να συµµετέχουν. Για να είναι αποτελεσµατικό και ουσιαστικό ένα πρόγραµµα συµµετοχής των παιδιών θα πρέπει να υπάρχουν οι κατάλληλες συνθήκες σχεδιασµού και διαχείρισης, συµµετοχής, 2

3 στήριξης, διαµόρφωσης της ικανότητας συµµετοχής και αναστοχασµού (Βλ. Πίνακα1) (Chawla και Heft 2002). Επίσης, ιδιαίτερα σηµαντικό δεν είναι τόσο το αποτέλεσµα των προγραµµάτων αυτών, όσο η απόκτηση αυτοπεποίθησης των παιδιών σχετικά µε τις ιδέες τους για το περιβάλλον τους και θέλησης για συµµετοχή (Τσεβρένη κ.ά 2008, Tsevreni 2010), αλλά και ικανότητας δράσης (Jensen 2004, Jensen και Schnack 2006). 1.4 Συµµετοχή των παιδιών στην προσπάθεια Ολοκληρωµένης Ανάπτυξης των ορεινών περιοχών. Ένα από τα κυριότερα προβλήµατα των ορεινών περιοχών στην Ελλάδα είναι η µεταναστευτική τάση του ορεινού πληθυσµού τους, ήδη από τις δεκαετίες του 1950,1960 και Ιδιαίτερα έντονο είναι το φαινόµενο αυτό για τους νέους, οι οποίοι φεύγουν από τα χωριά τους, θεωρώντας ότι δεν µπορούν να έχουν τις ίδιες ευκαιρίες που έχουν οι συνοµήλικοί τους στα αστικά κέντρα. Ευκαιρίες για εργασία, εκπαίδευση, ψυχαγωγία, κοινωνικοποίηση, πολιτιστικές δράσεις, αθλητικές δραστηριότητες κ.λπ. Η τάση αυτή επιτείνεται από το γεγονός ότι µέχρι σήµερα δεν υπάρχει ουσιαστική συµµετοχή των νέων και ιδιαίτερα των παιδιών, στην ανάπτυξη του τόπου τους, καθώς δεν συνυπολογίζονται στις εκάστοτε αναπτυξιακές διαδικασίες και οι δικές τους πραγµατικές ιδέες, ανάγκες, προτεραιότητες και επιθυµίες. Στην προσπάθεια για Αξιοβίωτη Ολοκληρωµένη Ανάπτυξη 1 των ευαίσθητων ορεινών περιοχών, βαρύνουσα γνώµη πρέπει να έχουν οι κατάλληλοι φορείς των πρωτοβουλιών Αξιοβίωτης Ολοκληρωµένης Ανάπτυξης της κάθε συγκεκριµένης ορεινής περιοχής (Ρόκος 2004). Τέτοιοι φορείς δεν µπορούν να είναι παρά µόνο οι κάτοικοι της περιοχής αυτής, οι απόδηµοί της και όσοι αποφασίσουν να εγκατασταθούν µόνιµα σε αυτήν, καθώς και οι συλλογικές/κοινωνικές οργανώσεις και ενώσεις τους και µάλιστα εφόσον συνειδητοποιούν τη µοναδικότητα της αδιάσπαστης ενότητας της φυσικής και της κοινωνικοοικονοµικής πραγµατικότητας, όπως αυτή διατηρήθηκε και αποτέλεσε δια µέσου του χρόνου το ειδοποιό χαρακτηριστικό της φύσης, της ποιότητας ζωής και του πολιτισµού της. (Ρόκος 2004). Οι νέοι άνθρωποι και τα παιδιά, της κάθε ορεινής περιοχής, µπορούν και πρέπει να συµπεριλαµβάνονται στους φορείς αυτούς. Καθώς, αποτελούν το πραγµατικό δυναµικό αλλά και το µέλλον της συγκεκριµένης ορεινής περιοχής και µπορούν, µε τη συστηµατική και ενεργό συµµετοχή τους, να συµβάλλουν ουσιαστικά στο ξαναζωντάνεµά, τη βελτίωση της ποιότητας ζωής και στην «από τα κάτω» Ολοκληρωµένη Ανάπτυξή της. 1 Αξιοβίωτη Ολοκληρωµένη Ανάπτυξη είναι η «ταυτόχρονα και διαχρονικά, σε πλανητικό, υπερεθνικό, εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο, οικονοµική, κοινωνική, πολιτική, πολιτισµική και τεχνική/τεχνολογική ανάπτυξη, η οποία µπορεί να υπάρξει µόνο όταν τελείται σε διαλεκτική αρµονία και µε σεβασµό πάντα στον άνθρωπο, στις προαιώνιες ευγενείς του αξίες και στο όλο φυσικό και πολιτισµικό του περιβάλλον, στο οποίο αυτός εντάσσεται ειρηνικά και δηµιουργικά ως αναπόσπαστο και όχι κυρίαρχο µέρος του» (Ρόκος 2003). 3

4 Πίνακας 1: Χαρακτηριστικά αποτελεσµατικών προγραµµάτων συµµετοχής των παιδιών Συνθήκες σχεδιασµού και διαχείρισης Όταν είναι δυνατό, το πρόγραµµα διαµορφώνεται µε τη βοήθεια υπαρχόντων οργανισµών και δοµών που στηρίζουν τη συµµετοχή των παιδιών. Όσο είναι δυνατόν, οι δραστηριότητες των προγραµµάτων να εντάσσονται µε φυσικό τρόπο στο ευρύτερο πλαίσιο δράσης των παιδιών. Τα προγράµµατα να βασίζονται στα ζητήµατα και τα ενδιαφέροντα των παιδιών. Συνθήκες συµµετοχής Οι συµµετέχοντες επιλέγονται αµερόληπτα. Τα παιδιά και οικογένειές τους ενηµερώνονται και δίνουν τη συγκατάθεσή τους. Τα παιδιά έχουν την ελευθερία να αποφασίσουν αν θα συµµετέχουν ή όχι. Το πρόγραµµα έχει εφικτό χρονικό προγραµµατισµό και τόπο υλοποίησης. Συνθήκες στήριξης Υπάρχει σεβασµός απέναντι στα παιδιά και αναγνώριση της αξίας και της αξιοπρέπειάς τους. Υπάρχει αµοιβαίος σεβασµός µεταξύ των συµµετεχόντων. Τα παιδιά υποστηρίζουν και ενθαρρύνουν το ένα το άλλο. Συνθήκες διαµόρφωσης ικανότητας συµµετοχής Τα παιδιά έχουν πραγµατική ευθύνη και επιρροή στη διαδικασία. Τα παιδιά κατανοούν και συµµετέχουν στη διαµόρφωση των στόχων της διαδικασίας. Τα παιδιά συµµετέχουν στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων και στην εκπλήρωση των στόχων του προγράµµατος, και έχουν πρόσβαση στις πληροφορίες που χρειάζονται για να πάρουν αποφάσεις. Τα παιδιά βοηθιούνται να διαµορφώσουν και να εκφράσουν τις ιδέες τους. Υπάρχει δίκαιη κατανοµή των δυνατοτήτων των παιδιών να συµµετέχουν και να ακουστούν. Το πρόγραµµα διαµορφώνει τις συνθήκες για τη σταδιακή ανάπτυξη της ικανότητας συµµετοχής. Το πρόγραµµα διαµορφώνει διαδικασίες ενθάρρυνσης της εµπλοκής των παιδιών σε ζητήµατα που θέτουν τα ίδια. Το πρόγραµµα καταλήγει σε χειροπιαστά αποτελέσµατα. Συνθήκες αναστοχασµού Υπάρχει διαφάνεια σε όλα τα στάδια στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων. Τα παιδιά κατανοούν το στόχο των αποτελεσµάτων. Υπάρχουν ευκαιρίες για κριτικό αναστοχασµό. Υπάρχουν ευκαιρίες για ατοµική και οµαδική αξιολόγηση. Οι συµµετέχοντες αποκτούν «δύναµη», µέσα από τη διαδικασία και εν γνώσει τους, διαπραγµατεύονται τις διαφωνίες που προκύπτουν. Πηγή: Symposium on Children s participation in Community Settings, Childwatch International / MOST Programme of UNESCO, University of Oslo, 6/2000, στο: Chawla και Heft

5 2. Μεθοδολογία 2.1 Σχεδιασµός της έρευνας Σκοπός της εργασίας είναι η ανάδειξη των βασικών αρχών και κατευθύνσεων συµµετοχής των παιδιών του Μετσόβου, µέσα από εµπειρική έρευνα µε τα ίδια τα παιδιά, η παρουσίαση των επιλογών και η διαµόρφωση των βασικών αρχών και κατευθύνσεων του σχεδίου συµµετοχής των παιδιών. Για τη διερεύνηση της συµµετοχής των παιδιών, αλλά και για την πιλοτική εφαρµογή µιας διάστασης του σχεδίου συµµετοχής των παιδιών στην αναπτυξιακή πορεία του Μετσόβου, επιλέχθηκε η µέθοδος της συγγραφής ιστορίας. Η µέθοδος αυτή εφαρµόστηκε µέσα από τη διεξαγωγή διαγωνισµού ιστορίας στο 1 ο ηµοτικό Σχολείο του Μετσόβου. Βασικό κριτήριο για την επιλογή της µεθόδου υπήρξε η χρήση της φαντασίας και ο οραµατισµός εναλλακτικών σεναρίων που περιλαµβάνει (Cuningham κ.ά. 2003), καθώς και το πλαίσιο ελευθερίας στην έκφραση των παιδιών που παρέχει (Τσεβρένη 2008). Σε αντίθεση µε τις ποσοτικές µεθόδους οι οποίες έχουν αποτύχει να αποτυπώσουν τις απόψεις των παιδιών, η µέθοδος της συγγραφής ιστορίας αποτυπώνει όλο τον πλούτο των ιδεών των παιδιών (Cuningham κ.ά. 2003, Τσεβρένη 2008, ΕΣΜΡΧ 2008). Για την εφαρµογή της µεθόδου, διεξήχθη διαγωνισµός συγγραφής ιστορίας στην Ε και Στ ηµοτικού του ηµοτικού Σχολείου του Μετσόβου µε τη συµµετοχή 58 παιδιών. Τα παιδιά, από τη µέση παιδική ηλικία, έχουν τη δυνατότητα να συµµετέχουν σε διαδικασίες διαµόρφωσης το τόπου τους, καθώς έχουν την ικανότητα να εκφράζουν τις ιδέες τους, να οραµατίζονται µελλοντικά σενάρια και να συµµετέχουν ουσιαστικά στο σχεδιασµό (Cuningham κ.ά. 2003). Το θέµα της ιστορίας ήταν επικεντρωµένο στις ιδέες των παιδιών για τον τόπο τους και στη διάθεσή τους για συµµετοχή. Σκοπός ήταν η διερεύνηση της διάθεσης και της ικανότητας των παιδιών να συµµετέχουν στα ζητήµατα του τόπου τους. Μέσα από τη συγγραφή ιστορίας, τα παιδιά κλήθηκαν να αποτυπώσουν: τα θετικά και τα αρνητικά στοιχεία του Μετσόβου το όραµά τους για το µέλλον την αυτοπεποίθηση σε σχέση µε τις ιδέες για τον τόπο τους τη διάθεση συµµετοχής στην αναπτυξιακή διαδικασία του Μετσόβου τα ζητήµατα στα οποία θα ήθελαν να συµµετέχουν 2.2 Ανάλυση των δεδοµένων Οι ιστορίες των παιδιών αναλύθηκαν µε ποιοτικό τρόπο και κωδικοποιήθηκαν µε σκοπό να διερευνηθεί η σχέση των παιδιών µε τον τόπο τους, το όραµά τους για το µέλλον και η στάση τους στο ζήτηµα της συµµετοχής. Η ανάλυση των δεδοµένων βασίστηκε σε βασικές αρχές και τεχνικές της θεµελιωµένης θεωρίας (Strauss και Corbin 1998) και έγινε σε τρία στάδια. Στο πρώτο στάδιο της κωδικοποίησης των δεδοµένων διαµορφώθηκαν έξι κατηγορίες, µε τις υποκατηγορίες τους: 1. η θετική πλευρά του Μετσόβου 2. η αρνητική πλευρά του Μετσόβου 3. το όραµα για το µέλλον του ήµου Μετσόβου 4. η εµπιστοσύνη των παιδιών στις ιδέες τους 5. η θέλησή τους για συµµετοχή 6. τα ζητήµατα που ενδιαφέρουν τα παιδιά Οι κατηγορίες µε τις υποκατηγορίες τους διαµορφώνονται ως εξής: 5

6 1. Η θετική πλευρά του Μετσόβου φύση ησυχία, χαρά, απλή ζωή αγάπη για τον τόπο, ανάγκη των παιδιών να παραµείνουν σε αυτόν αξιοθέατα, πολιτισµική κληρονοµιά/ευεργέτες βλάχικη διάλεκτος ήθη, έθιµα, παραδόσεις, παραδοσιακά προϊόντα, παραδοσιακά επαγγέλµατα ελεύθερη και ανεξάρτητη µετακίνηση χρήση / αξιοποίηση ελεύθερου χώρου παιχνίδι /δραστηριότητες σε εξωτερικούς χώρους, ελεύθερος χώρος αθλητικές εγκαταστάσεις/τοπική οµάδα τουρισµός 2. Η αρνητική πλευρά του Μετσόβου έλλειψη υποδοµών εκπαίδευσης έλλειψη υποδοµών άθλησης έλλειψη αθλητικών χώρων, κολυµβητηρίου έλλειψη ψυχαγωγίας έλλειψη χώρων εξωσχολικών εκπαιδευτικών δραστηριοτήτων, κινηµατογράφου έλλειψη ενδιαφέροντος της δηµοτικής αρχής για τα κοινά/ηµιτελή έργα ατελής συντήρηση οδικού δικτύου κακή συντήρηση δρόµων, έλλειψη πεζοδροµίων/ποδηλατόδροµων έλλειψη χώρων στάθµευσης, κίνηση υποβάθµιση φυσικού και ανθρωπογενούς περιβάλλοντος έλλειψη ανακύκλωσης, κακή διαχείριση απορριµµάτων, εγκατάλειψη/αποξήρανση λίµνης Αώου, εξαφάνιση πανίδας λόγω κυνηγιού, ηχορύπανση, τουρισµός συµπεριφορά απέναντι στους µετανάστες/ άσχηµη συµπεριφορά κατοίκων 3. Το όραµα των παιδιών για το µέλλον συντήρηση, βελτίωση υποδοµών /δηµιουργία νέων βελτίωση/καθαριότητα/ συντήρηση δρόµων/φωτισµός δρόµων/ προστατευτικό κιγκλίδωµα, πεζόδροµοι/πεζοδρόµια/ποδηλατόδροµοι, φανάρια, σχολικός τροχονόµος, χώροι πάρκινγκ/µονοδροµήσεις, fast food παιδεία συντήρηση κτιρίου ηµοτικού Μηλιάς, νέο µεγάλο γυµνάσιο, σχολεία, περισσότεροι δάσκαλοι καθαριότητα δηµιουργία νέων χώρων παιχνιδιού, ψυχαγωγίας (που να καλύπτουν όλες τις γειτονιές), κινηµατογράφος, ζωολογικός κήπος, νέα µαγαζιά, καλύτερες και νέες αθλητικές εγκαταστάσεις/ γήπεδο τέννις/παγοδρόµιο πολυκατοικίες/ νέα σπίτια σχολή οδηγών/πάρκο κυκλοφοριακής αγωγής προστασία φυσικού περιβάλλοντος κλείσιµο χωµατερής, ανακύκλωση, προστασία περιβάλλοντος, καθαρισµός ποταµού, έλεγχος παράνοµου κυνηγιού προστασία πολιτισµικού περιβάλλοντος 6

7 στήριξη παράδοσης, πολιτισµού, βλάχικης διαλέκτου, συντήρηση µνηµείων 4. Η εµπιστοσύνη των παιδιών στις ιδέες τους τα παιδιά πιστεύουν στις ιδέες τους, αλλά δεν ισχύει το ίδιο και για τους µεγάλους τα παιδιά πιστεύουν στις ιδέες τους καµία αναφορά για το ζήτηµα 5. Η θέληση των παιδιών για συµµετοχή θέληση για συµµετοχή καµία αναφορά οι µεγάλοι υπεύθυνοι 6. Τα ζητήµατα που ενδιαφέρουν τα παιδιά τουρισµός βλάχικα προστασία περιβάλλοντος ανακύκλωση, όχι ψαράδες στη λίµνη, έλεγχος παράνοµου κυνηγιού, καθαριότητα δρόµων, προστασία δέντρων από υλοτοµία πολιτισµός παράδοση συντήρηση µνηµείων, θέατρο-κινηµατογράφος δραστηριότητες για παιδιά, διασκέδαση παιδιών χώροι παιχνιδιού, παιδικές χαρές, παγοδρόµιο, ζωολογικό κήπο, κέντρα για δραστηριότητες πολιτιστικό κέντρο δραστηριοτήτων για παιδιά ανάγκες των παιδιών να λέω τη γνώµη µου ελεύθερα και να µε ακούνε όλοι συµµετοχή στα πράγµατα που κάνουν οι µεγάλοι αθλητικές εγκαταστάσεις ελεύθερη κίνηση παιδιών - κυκλοφοριακό χώροι στάθµευσης, ποδήλατο χωρίς αυτοκίνητα, να κυκλοφορούµε µόνοι µας και να είµαστε ανεξάρτητοι, βελτίωση καλντεριµιών για περπάτηµα, νέα πεζοδρόµια παιδεία πιο πολλοί δάσκαλοι, σχολείο στον Άγιο ηµήτριο ποιότητα ζωής κατοίκων να ξυπνάµε πιο αργά φροντίδα τόπου γηροκοµεία οι άνθρωποι να συµπεριφέρονται καλά ασφάλεια Στο δεύτερο στάδιο της ανάλυσης, τα δεδοµένα κωδικοποιήθηκαν, συγκρίνοντας τις υποκατηγορίες των βασικών κατηγοριών, και διαµορφώνοντας έτσι τρεις βασικές κατηγορίες: Η δυναµική των ιδεών των παιδιών για την ανάπτυξη του τόπου τους 7

8 Κοινοτική ταυτότητα Συµµετοχή των παιδιών Στην τελευταία φάση της ανάλυσης των δεδοµένων, αναδείχθηκε η κεντρική κατηγορία µε την οποία συνδέονται όλες οι υπόλοιπες και η οποία αποτελεί βάση για τη διαµόρφωση θεωρίας (Strauss και Corbin 1998). Την κεντρική κατηγορία αποτέλεσε η δυναµική των ιδεών των παιδιών για την ανάπτυξη του τόπου τους, και οι σχέσεις της µε τις υπόλοιπες κατηγορίες διαµόρφωσαν την κεντρική ιδέα, η οποία είναι η εξής: Η ανάγκη έκφρασης και επικοινωνίας των ιδεών των παιδιών και η επάρκεια και ο πλούτος των ιδεών των παιδιών για τη συµµετοχή τους στο δηµόσιο διάλογο για την ανάπτυξη του Μετσόβου. Η κατηγορία αυτή αναδεικνύει, ερµηνεύει και συνδέει τη δυναµική του λόγου των παιδιών για την ανάπτυξη του Μετσόβου, µε την αναπτυγµένη κοινοτική ταυτότητα των παιδιών αλλά και µε την πίστη των παιδιών στις ιδέες τους και τη θέλησή τους για συµµετοχή, όπως αυτά αποτυπώνονται στον Πίνακα 2. Πίνακας 2: Οι ανάγκη έκφρασης των ιδεών των παιδιών και η επάρκεια των ιδεών τους για τη συµµετοχή των παιδιών στην ανάπτυξη του Μετσόβου. Κοινοτική ταυτότητα Τοποφιλία και ανάγκη προστασίας του φυσικού και πολιτισµικού περιβάλλοντος Συναισθηµατικός δεσµός µε το χώρο, τους ανθρώπους και την κοινότητα Αξιοποίηση και χρήση ελεύθερου χώρου Συµµετοχή των παιδιών Η εµπιστοσύνη των παιδιών στις ιδέες τους Η έλλειψη εµπιστοσύνης των ενηλίκων στις ιδέες των παιδιών Η θέληση για συµµετοχή Τα ζητήµατα συµµετοχής Ελεύθερη, ασφαλής, εύκολη και ανεξάρτητη µετακίνηση Στη συνέχεια παρουσιάζονται αναλυτικότερα τα αποτελέσµατα της έρευνας. 3. Αποτελέσµατα 3.1 Κοινοτική ταυτότητα Τοποφιλία και ανάγκη προστασίας του φυσικού και πολιτισµικού περιβάλλοντος Ήταν εµφανής, στη µεγάλη πλειοψηφία των παιδιών, η αγάπη τους για τον τόπο κατοικίας τους, η ανάγκη προβολής, διατήρησης και προστασίας των φυσικών και πολιτισµικών του στοιχείων. «Αυτό που µου αρέσει από το Μέτσοβο είναι η πυκνή βλάστησή του και ο καθαρός αέρας». Άννα, ΣΤ ηµοτικού. «Το Μέτσοβο είναι ένα υπέροχο µέρος!...είναι γεµάτο µε λουλούδια και γρασίδι και βουτηγµένο στα πεύκα και στα έλατα...πιστεύω πως όλα τα παιδιά θα ήθελαν να ζουν κοντά στη φύση».ζωή, ΣΤ ηµοτικού 8

9 «...δηλαδή το περιβάλλον να το προστατεύουµε να το έχουµε σαν να προστατεύουµε τον εαυτό µας. Και ίσως όλοι µας θα ήταν να ήµασταν όλοι πιο καλύτεροι και να γινόµασταν σαν µια οικογένεια». Ευγενία, ΣΤ ηµοτικού. «Το Μέτσοβο έχει πλούσια πανίδα καθώς και χλωρίδα. Το τσακάλι, η αρκούδα και άλλα ζώα που δηµιουργούν την πανίδα της περιοχής κινδυνεύουν να εξαφανιστούν για διάφορους λόγους παρόλο που δεν επιτρέπεται το κυνήγι. Ακόµα και η τεχνητή λίµνη του Αώου η οποία για πολλά χρόνια ήταν ένα από τα οµορφότερα αξιοθέατα της περιοχής και του τοπικού οικοσυστήµατος είναι έτοιµη να αποξηρανθεί. Κατερίνα, ΣΤ ηµοτικού. «Τα έθιµά µας είναι επίσης πάρα πολλά. Θα ήθελα να πω για τις παραδοσιακές στολές. Είναι πολύ ωραίες. Υπάρχουν πολλά σχήµατα και χρώµατα για να διαλέξεις». Μαρία, Ε ηµοτικού. «Μου αρέσει επίσης που στον τόπο µου µπορείς να θαυµάσεις τις παραδοσιακές στολές φορεµένες από ηλικιωµένες γυναίκες που τις φορούν καθηµερινά. Επίσης µου αρέσει η µακρόχρονη ιστορία του». Αντιγόνη, ΣΤ ηµοτικού. «Πολλοί άνθρωποι µιλάνε βλάχικα κι εµείς προσπαθούµε να τα µάθουµε. Το Μέτσοβο δεν θα το αφήσω ποτέ!!!». Αλέξανδρος, Ε ηµοτικού. «Πολλοί Μετσοβίτες µιλάνε βλάχικα. Τα βλάχικα δεν τα µιλάνε όλοι κι έτσι η γλώσσα µπορεί να χαθεί. Γι αυτό η πολιτεία πρέπει να τα διδάσκει». Αντώνης, Ε ηµοτικού Συναισθηµατικός δεσµός µε τον χώρο, τους ανθρώπους και την κοινότητα Σε αρκετές περιπτώσεις, έγινε αναφορά στο δεσµό που αισθάνονται τα παιδιά µε το χώρο, και τους κατοίκους του Μετσόβου. Οι αναφορές αυτές παραπέµπουν στην έννοια της κοινότητας, µε τη µορφή της οικειότητας και της ασφάλειας που τους παρέχει ο τόπος τους και η συναναστροφή τους µε τους συγχωριανούς τους, σε αντίθεση µε τον απρόσωπο χαρακτήρα ενός αστικού κέντρου. «Πιο πολύ µου αρέσει που είναι χωριό και δεν είναι πόλη π.χ. Αθήνα, Θεσσαλονίκη». Ιάσονας, Ε ηµοτικού. «Άλλα πράγµατα που µ αρέσουν είναι οι άνθρωποι δηλαδή οι Μετσοβίτες που τους ξέρω όλους και µε ξέρουν κι έτσι νιώθω µεγαλύτερη ασφάλεια». ηµήτρης, ΣΤ ηµοτικού. «Το Μέτσοβο που ζω είναι πάρα πολύ όµορφο και φιλόξενο. Έχουµε πολύ χώρο για να παίζουµε εµείς τα παιδιά... Ακόµα το Μέτσοβο δεν είναι µέσα στα καυσαέρια όπως η Αθήνα, η Θεσσαλονίκη και άλλες µεγάλες πόλεις της Ελλάδας». Βαγγέλης, ΣΤ ηµοτικού. «Σε εµάς τα παιδιά µας αρέσει ο ελεύθερος χώρος και η φύση. Στο Μέτσοβο µου αρέσουν τα πάντα και δε θα ήθελα να αλλάξω τίποτα». Αλέξανδρος, Ε ηµοτικού. «Η Μηλιά είναι ορεινό χωριό, µου αρέσει πάρα πολύ γιατί δεν έχει ηχορύπανση και κάθε µέρα είναι µέρα χαράς». Μυρτώ, Ε ηµοτικού. «Το Μέτσοβο είναι το µέρος που µεγάλωσα και το αγαπώ πολύ». ανάη, Ε ηµοτικού. «...κάποια παιδιά µπορεί να θέλουν να σπουδάσουν στο χωριό τους. Πολλά παιδιά δεν θέλουν να φύγουν από δω γιατί το αγαπούν». Έλλη, ΣΤ ηµοτικού. 9

10 «Ο τόπος κατοικίας µου είναι το Μέτσοβο Ιωαννίνων και είµαι τυχερή που ζω εδώ σε αυτόν τον µαγευτικό τόπο. Τα πάντα είναι φτιαγµένα µε την ευλογία του Θεού. Οι δρόµοι είναι παρόµοιοι µε αυτούς της παλιάς εποχής...». άφνη, ΣΤ ηµοτικού Αξιοποίηση και χρήση ελεύθερου χώρου Βασική ανάγκη και επιθυµία των παιδιών ήταν η εύρεση ελεύθερων χώρων για παιχνίδι και η δηµιουργία νέων χώρων ψυχαγωγίας, αθλητισµού, δηµιουργικής απασχόλησης, εξωσχολικών δραστηριοτήτων. Αξιοσηµείωτη είναι η αναφορά για την ανάγκη συµµετοχής του συνόλου των παιδιών του Μετσόβου στους χώρους παιχνιδιού και άθλησης. «Το καλοκαίρι όλα τα παιδιά από κάθε γειτονιά µαζεύονται και παίζουν». Καλυψώ, Ε ηµοτικού. «Ένα µέρος που µπορούν να παίζουν τα παιδιά είναι η Αγία Παρασκευή η οποία είναι πέτρινη εκκλησία και έχει µεγάλο αίθριο χώρο για να µπορούµε να παίζουµε». Μυρσίνη, Ε ηµοτικού. «οι χώροι που µπορούµε να παίζουµε είναι πολύ λίγοι, µετρηµένοι στα δάχτυλα. Πολλοί από αυτούς µάλιστα, το καλοκαίρι γίνονται χώροι στάθµευσης για τους τουρίστες κι εµείς µένουµε χωρίς χώρους για παιχνίδι. Πρέπει να δηµιουργηθούν περισσότεροι χώροι για εµάς τα παιδιά...». Άγγελος, Ε ηµοτικού. «ξεκίνησαν να φτιάχνουν δηµοτικό παγοδρόµιο και κολυµβητήριο αλλά το σταµάτησαν στη µέση...επίσης δεν υπάρχει κανένας παιδότοπος...θα ήθελα λοιπόν να το αναλάβουν και να φτιάξουν περισσότερους χώρους για παιχνίδι...».αλεξάνδρα, Στ ηµοτικού. «Θα ήθελα πολλά πράγµατα να αλλάξουν όπως: να φτιάξουν κι άλλα σχολεία στις πάνω γειτονιές για τα παιδιά που ζουν εκεί...να οργανώσουν τις παλιές παιδικές χαρές να πηγαίνουν κι εκεί να παίζουν τα παιδιά γιατί εδώ στις κάτω γειτονιές τα έχουµε όλα...». Αγγελική, Ε ηµοτικού. «Πολύ εξυπηρετικό θα ήταν να υπάρχει ένας ποδηλατόδροµος, όπου όλα τα παιδιά να µπορούν να παίζουν, χωρίς να υπάρχει κίνδυνος να συγκρουστούν µε κάποιο αυτοκίνητο». Ζωή, ΣΤ ηµοτικού Ελεύθερη, ασφαλής, εύκολη και ανεξάρτητη µετακίνηση Αξιοσηµείωτη ήταν η ανάγκη των παιδιών να εκφράσουν την αίσθηση ασφάλειας, ανεξαρτησίας και έλλειψης φόβου, την οποία αποπνέει ο τόπος κατοικίας τους. «Έχουµε...και το πιο σηµαντικό απ όλα την ελευθερία µας. Μπορούµε να κυκλοφορούµε χωρίς τη συνοδεία των γονιών µας, µπορούµε µόνοι µας να πηγαίνουµε να τρώµε και µε αυτόν τον τρόπο είµαστε ανεξάρτητοι». άφνη, Στ ηµοτικού. «Αλλά νιώθουµε και ελευθερία δηλαδή: τα καλοκαίρια µπορούµε να βγούµε έξω µε ασφάλεια χωρίς φόβο να µε κλέψουν κάποια κακοποιοί». Έλλη, Στ ηµοτικού. «η ζωή όλων µας είναι φυσιολογική χωρίς καυσαέρια και κυρίως µπορούµε να πάµε στις δραστηριότητές µας και στο σχολείο χωρίς τη συνοδεία των γονιών µας». Αριάδνη, Στ ηµοτικού. 10

11 «...έχει και τα καλά του το Μέτσοβο είναι ένα πέρασµα από την Εγνατία οδό κι έτσι θα γίνει σιγά-σιγά γνωστό στη µισή Ελλάδα- Μακεδονία». Μαργαρίτα, Ε ηµοτικού. «Το πιο σηµαντικό είναι ότι µπορείς να βγαίνεις έξω µε άνεση, χωρίς φοβίες για εγκληµατισµούς και κακοποιήσεις». ηµήτρης, Στ ηµοτικού. «Μου αρέσει πολύ το γεγονός ότι εδώ η ζωή είναι πολύ ήσυχη και απλή. εν υπάρχουν κίνδυνοι για εµάς τα παιδιά και µπορούµε να παίζουµε άφοβα». Άγγελος, Ε ηµοτικού. 3.2 Η συµµετοχή των παιδιών Η εµπιστοσύνη των παιδιών στις ιδέες τους Πολλά από τα παιδιά φάνηκε ότι έχουν µεγάλη εµπιστοσύνη στις ιδέες τους για τον τόπο τους και την αυτοπεποίθηση να τις υποστηρίξουν: «Πιστεύω ότι οι ιδέες µου είναι σηµαντικές και θα αρέσουν στους µεγάλους. Θα ήθελα πολύ να συµµετέχω λέγοντας τη γνώµη µου». Ελευθερία, Ε ηµοτικού. «Οι ιδέες που έχω αναφέρει έως τώρα πιστεύω πως είναι αρκετά σηµαντικές και πως πρέπει να τις ακούσουν και οι µεγάλοι για τη βοήθεια της µελλοντικής πορείας στο Μέτσοβο. Και φυσικά θα ήθελα να συµµετάσχω πιο πολύ λέγοντας τη γνώµη µου για το Μέτσοβο για να βοηθήσω εµάς τα παιδιά να έχουµε ένα καλύτερο αύριο». ηµήτρης, Στ ηµοτικού. Υπήρχε βέβαια και ένας σηµαντικός αριθµός παιδιών που δεν ανέφεραν καθόλου το ζήτηµα της συµµετοχής, αναδεικνύοντας το γεγονός ότι η έννοια και η διαδικασία της συµµετοχής είναι πρωτόγνωρη για τα παιδιά, δεν έχει τεθεί ποτέ από το εκπαιδευτικό σύστηµα και την κοινότητα στην οποία ζουν και δυσκολεύονται να σκεφθούν και να εκφραστούν γύρω από αυτήν Η έλλειψη εµπιστοσύνης των ενηλίκων στις ιδέες των παιδιών Τα περισσότερα παιδιά θεωρούν ότι ενώ τα ίδια πιστεύουν στις ιδέες τους, οι µεγάλοι δεν τους δείχνουν την ίδια εµπιστοσύνη: «Κάποια παιδιά όµως έχουν µερικές ιδέες που θα βοηθούσαν τον τόπο µας να γίνει καλύτερος, αλλά οι µεγάλοι δεν τις ακούνε άλλοτε γιατί πιστεύουν ότι είναι ανόητες και άλλοτε γιατί λένε ότι είµαστε παιδιά και δεν θα είναι σωστές». Χαρά, Ε ηµοτικού. «Πιστεύω ότι οι ιδέες αυτές είναι σηµαντικές, αλλά οι µεγάλοι δεν ακούνε ποτέ και δεν ενδιαφέρονται καθόλου για τη γνώµη µας και τα προβλήµατά µας. Προσπαθούµε να κάνουµε κάτι, αλλά δεν ασχολούνται καθόλου για τα παιδιά του χωριού, παρά µόνο για τους δρόµους, τον τουρισµό». Άγγελος, Ε ηµοτικού. «Συνήθως εµείς οι µικροί επειδή δεν µας αρέσουν πράγµατα και λέµε στους γονείς µας να πουν στο δήµαρχο να αλλάξει τα πράγµατα εδώ. Όµως οι µεγάλοι το παίρνουν στα αστεία». Μάριος, Ε ηµοτικού. «Πιστεύω ότι οι ιδέες µου για το Μέτσοβο είναι σηµαντικές παρόλο που οι µεγάλοι δεν δίνουν ιδιαίτερη σηµασία, γιατί νοµίζουν πως δεν χρειαζόµαστε τίποτα από όλα αυτά ή λέµε χαζοµάρες της ηλικίας µας και θα µας περάσει όταν µεγαλώσουµε. Με λίγα λόγια σπάνε πλάκα και γελάνε µαζί µας». Αλεξάνδρα, Στ ηµοτικού. 11

12 «Πιστεύω ότι οι µεγάλοι δεν θέλουν να ξέρουν για το τι θέλουν τα παιδιά. Πιστεύουν πως και έτσι όπως είναι το Μέτσοβο µας αρέσει, αλλά δεν είναι έτσι. Όλα τα παιδιά έχουν το δικαίωµα να θέλουν κάτι περισσότερο από το χωριό τους». Έλλη, Στ ηµοτικού. «Θα ήθελα επίσης οι µεγάλοι να ακούνε περισσότερο τις ιδέες µας και να δούνε για λίγο τον κόσµο από τα δικά µας µάτια. γιατί αλλιώς τα βλέπουνε οι µεγάλοι και αλλιώς εµείς τα παιδιά». Βασιλική, Στ ηµοτικού Η θέληση για συµµετοχή Πολλά από τα παιδιά δεν έθιξαν καθόλου το ζήτηµα της συµµετοχής αναδεικνύοντας το γεγονός ότι το δικαίωµα των παιδιών να εµπλέκονται και να συµµετέχουν στη διαµόρφωση και την ανάπτυξη του τόπου τους είναι πρωτόγνωρο, και δεν έχει τεθεί ποτέ στα παιδιά. Η πλειοψηφία, όµως, των παιδιών υπήρξε ιδιαίτερα θετική και διεκδικητική µε το ενδεχόµενο της συµµετοχής τους στην αναπτυξιακή πορεία του τόπου τους: «Θα ήθελα λοιπόν να συµµετέχω πιο πολύ στα θέµατα του Μετσόβου και όποια γνώµη και να έχω, ό,τι και να θέλω να πω ή να κάνω να το σέβονται. Όλα τα θέµατα του Μετσόβου µε ενδιαφέρουν, γι αυτό και θα ήθελα να καλυτερεύσει η κατάσταση. Θα είναι ωραία να µας ακούν οι µεγάλοι!!!». Αλεξάνδρα, Στ ηµοτικού. «Θα ήθελα πολύ, λέγοντας τη γνώµη µου, να συµµετέχω στη λύση αυτών των προβληµάτων. Εµένα δεν µε ενδιαφέρουν τα πολιτικά του Μετσόβου ούτε για το ποιος είναι δήµαρχος και ποιοι δηµοτικοί σύµβουλοι. Πιο πολύ µε ενδιαφέρει ο δήµος να προσφέρει περισσότερα πράγµατα για να καλύψει τις ανάγκες των παιδιών και φυσικά για την ασφάλεια των κατοίκων του Μετσόβου». Ζωή, Στ ηµοτικού. «Θα ήθελα να συµµετέχω πιο πολύ λέγοντας τη γνώµη µου για το Μέτσοβο γιατί πιστεύω πως έχω αρκετά καλές ιδέες». Βασιλική, Στ ηµοτικού. «Θα ήθελα πολύ να συµµετέχω και να λέω τη γνώµη µου σχετικά µε τα προβλήµατα του Μετσόβου. Μακάρι µια µέρα οι µεγάλοι να «ξυπνήσουν» και να δουν τι κακό έχουν κάνει στον τόπο τους». Κωνσταντίνα, Στ ηµοτικού. Μάλιστα, µερικά παιδιά προχώρησαν βαθύτερα το συλλογισµό τους και πρότειναν, χωρίς να τους έχει ζητηθεί, ιδέες για τον τρόπο συµµετοχής των παιδιών στο Μέτσοβο, όπως η συµµετοχή των παιδιών στο δηµόσιο διάλογο για το Μέτσοβο, η συµµετοχή των παιδιών στο ηµοτικό Συµβούλιο και η δηµιουργία «συλλόγου παιδιών». Γενικότερα, τα παιδιά του Μετσόβου διεκδικούν το δικαίωµά τους να εµπλέκονται, να συµµετέχουν, να εκφράζουν τις ιδέες τους και να έχουν λόγο στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων που αφορούν τον τόπο τους. Όπως γράφει και ο Κωνσταντίνος, Στ ηµοτικού: «Θα θέλαµε τα παιδιά να έχουµε δικαιώµατα» Τα ζητήµατα στα οποία τα παιδιά θα ήθελαν να συµµετέχουν Τα περισσότερα παιδιά ενδιαφέρονται να συµµετέχουν όχι µόνο σε ζητήµατα που αφορούν αποκλειστικά στη δική τους κοινωνική οµάδα, αλλά και στα ζητήµατα που αφορούν στην οικονοµική, κοινωνική και πολιτιστική ανάπτυξη του Μετσόβου και την προστασία του περιβάλλοντος. Έτσι, τα παιδιά ανέφεραν ότι ενδιαφέρονται για ζητήµατα, όπως ο τουρισµός, ο πολιτισµός και η διατήρηση της παράδοσης, η ποιότητα της ζωής, η ασφάλεια και η προστασία του περιβάλλοντος. 12

13 «Εµένα µε ενδιαφέρει το θέµα του τουρισµού γιατί στο Μέτσοβο υπάρχει χιόνι και έρχονται πολλοί τουρίστες αφού οι µεγάλοι που έχουν κουραστεί θα πρέπει κάποιος να κάνει τη δουλειά πάνω στα σπιτάκια του χιονοδροµικού αφού οι ξένοι θέλουν να κάνουν σκι». Ελίζα, Ε ηµοτικού. «Θέλω να συµµετέχω σε πολλά θέµατα του τόπου µου και κυρίως πολιτιστικά». Ηλέκτρα, Ε ηµοτικού. «Θέλω η βλάχικη γλώσσα να διδάσκεται στα σχολεία και να µη χαθεί ποτέ». Καλυψώ, Ε ηµοτικού. «Θα ήθελα να συµµετέχω πολύ σε δραστηριότητες για την προστασία του χωριού µου και ειδικότερα του περιβάλλοντος». Περσεφόνη, Ε ηµοτικού. Τα παιδιά ανέφεραν, επίσης, ότι ενδιαφέρονται να συµµετέχουν σε ζητήµατα που αφορούν στην κοινωνική τους οµάδα, και συγκεκριµένα ζητήµατα που καθορίζουν την ποιότητα ζωής τους και την ψυχαγωγία τους, όπως η δηµιουργία χώρων όπου θα µπορούν να παίζουν, να ψυχαγωγούνται και να κάνουν διάφορες δραστηριότητες, η δηµιουργία αθλητικών εγκαταστάσεων αλλά και η βελτίωση των υποδοµών που έχουν σχέση µε την εκπαίδευση. Επίσης, τα παιδιά αναφέρθηκαν στην ανάγκη τους για ελεύθερη και ανεξάρτητη κίνησή τους στο Μέτσοβο. «Κάποια θέµατα που µ ενδιαφέρουν είναι να λυθούν κάποια προβλήµατα όπως να φτιαχτεί καλύτερα η παιδική χαρά του Αγίου Χαραλάµπου». Αλέξης, Ε ηµοτικού. «Εµένα τα θέµατα που µε ενδιαφέρουν περισσότερο για το Μέτσοβο είναι οι χώροι των παιδιών για να παίζουν». Άγγελος, Ε ηµοτικού. «Εµένα τα θέµατα που µε ενδιαφέρουν περισσότερο είναι να υπάρχουν διάφορες δραστηριότητες για τα παιδιά». Βασιλική, Στ ηµοτικού.. «Θα θέλαµε ένα παγοδρόµιο, κολυµβητήριο, σινεµά, ζωολογικό κήπο. Αυτά που δεν θέλουµε είναι πολλά αυτοκίνητα, να µη µας πιέζουν. Κάτι που ξεχάσαµε πριν είναι δεν µπορούµε να κάνουµε ποδήλατο έξω λόγο των αυτοκινήτων». Κωνσταντίνος, Στ ηµοτικού. Τέλος, τα παιδιά αναφέρθηκαν στην ανάγκη τους να συµµετέχουν ουσιαστικά στη ζωή και στην ανάπτυξη του Μετσόβου. «Θα ήθελα να συµµετέχω σε πράγµατα που κάνουν οι µεγάλοι γιατί σκέπτονται µόνο τον εαυτό τους και όχι εµάς τα παιδιά». Βαγγέλης, Στ ηµοτικού. «Ακόµα θα ήθελα να λέω τη γνώµη µου ελεύθερα και να µε ακούνε όλοι». Ηλέκτρα, Ε ηµοτικού. «Εγώ θα ήθελα πάντως να συµµετέχω στα θέµατα του Μετσόβου. Να λέω τη γνώµη µου ελεύθερα και αν είναι καλή να την πραγµατοποιούν». Μαργαρίτα, Ε ηµοτικού. 4. Συµπεράσµατα 4.1 Η ανάγκη έκφρασης και η επάρκεια των ιδεών των παιδιών για τη συµµετοχή τους στην ανάπτυξη του Μετσόβου 13

14 Η έρευνα, όπως είδαµε, ανέδειξε την ανάγκη έκφρασης και επικοινωνίας των ιδεών των παιδιών, καθώς και τον πλούτο και την επάρκεια των ιδεών τους για τη συµµετοχή τους στο δηµόσιο διάλογο για την ανάπτυξη του Μετσόβου. Το γεγονός αυτό είναι πολύ σηµαντικό, γιατί αποδεικνύει ότι στην κοινωνία του Μετσόβου υπάρχουν οι βάσεις και οι προϋποθέσεις για την εµπλοκή και την ουσιαστική συµµετοχή των παιδιών στα τοπικά ζητήµατα. Σύµφωνα µε τα αποτελέσµατα της έρευνας, η δυναµική των ιδεών των παιδιών για την ανάπτυξη του Μετσόβου βασίζεται αφενός στην αναπτυγµένη κοινοτική τους ταυτότητα και αφετέρου στη διάθεση, τη θέληση και τη διεκδίκηση της συµµετοχής τους στη ζωή και στην αναπτυξιακή διαδικασία του Μετσόβου. Η αγάπη των παιδιών για τον τόπο που ζουν και µεγαλώνουν καθώς και η ανάγκη προστασίας των φυσικών και πολιτισµικών στοιχείων που τον διαµορφώνουν, ως προέκταση αυτής της αγάπης, αποτελούν τη βάση της ισχυρής κοινοτικής ταυτότητας που έχουν τα παιδιά. Η κοινοτική ταυτότητα των παιδιών διαµορφώνεται επίσης από το συναισθηµατικό δεσµό που έχουν τα παιδιά µε το χώρο, τους ανθρώπους και την κοινότητα στην οποία ζουν. Ένας άλλος πολύ σηµαντικός παράγοντας είναι η δυνατότητα ελεύθερης, ασφαλούς και ανεξάρτητης µετακίνησης των παιδιών στην κοινότητά τους και η ελεύθερη πρόσβαση, αξιοποίηση και χρήση του δηµόσιου χώρου. Όλα τα παραπάνω στοιχεία που διαθέτουν τα παιδιά αποτελούν τις απαραίτητες προϋποθέσεις για τη διαµόρφωση κοινοτικής ταυτότητας (Τσεβρένη 2008). Εκτός από το δεσµό µε τον τόπο που αναδείχθηκε ως αναπόσπαστο κοµµάτι της ταυτότητας των παιδιών, ένα άλλο ιδιαίτερα σηµαντικό στοιχείο που ξεδιπλώθηκε στην έρευνα είναι η στάση των παιδιών απέναντι στο ζήτηµα της συµµετοχής και οι προϋποθέσεις για τη συµµετοχή τους στην ευρύτερη κοινωνία του Μετσόβου. Τα παιδιά φάνηκε να έχουν πίστη και εµπιστοσύνη στις ιδέες τους για τον τόπο τους και διαµορφωµένο όραµα για την ανάπτυξή του. Η αυτοπεποίθηση των παιδιών για τις ιδέες τους αποτελεί βασική και απαραίτητη προϋπόθεση για τη διαµόρφωση των βάσεων για τη συµµετοχή των παιδιών (Tsevreni 2010). Επιπρόσθετα, τα παιδιά φάνηκε να έχουν διάθεση και θέληση για συµµετοχή, και σε ορισµένες, µάλιστα, περιπτώσεις τα παιδιά διατύπωσαν και πρόθεση διεκδίκησης της συµµετοχής τους. Παράλληλα, µέσα από τον γραπτό λόγο των παιδιών, προκύπτει ότι, ακόµη και σε αυτήν τη µικρή ηλικία, ξεκινάει, έστω και σε καθαρά εµπειρικό στάδιο, η διαµόρφωση της άποψης τους για τη µορφή της «ανάπτυξης» που θέλουν για τον τόπο τους. Για ορισµένους µαθητές η ανάπτυξη ταυτίζεται µε την αναµόρφωση του τόπου τους σε ένα νέο αστικό κέντρο, µε πολυκατοικίες, τσιµέντο, εµπορικά καταστήµατα και ταχυφαγεία. Κατά άλλους η ανάπτυξη ταυτίζεται µε τη διατήρηση της πολιτισµικής ταυτότητας, των παραδόσεων και των εθίµων του τόπου, µε την προστασία του περιβάλλοντος και τη δηµιουργία νέων υποδοµών οι οποίες θα τους παρέχουν µόρφωση, ψυχαγωγία, σωµατική άθληση και θα τους δίνουν το κίνητρο να παραµένουν στον τόπο διαµονής τους και να µην αναζητούν τις «ανέσεις» αυτές αλλού. Τα µικρά αυτά παιδιά θα αποτελέσουν σε λίγα χρόνια τους νέους, ενήλικους κατοίκους του Μετσόβου, τους µελλοντικούς φορείς πρωτοβουλιών, στην προσπάθεια για Αξιοβίωτη Ολοκληρωµένη Ανάπτυξη και θα πρέπει να τους δοθούν κίνητρα, προϋποθέσεις και όροι άσκησης οικονοµικών και κοινωνικών δραστηριοτήτων, οι οποίες θα σέβονται τον τοπικό πληθυσµό, το φυσικό περιβάλλον και τις πολιτισµικές αξίες του (Παπαδηµάτου και Ρόκος 2004), ώστε να µην «δελεαστούν» να εγκαταλείψουν τον τόπο τους. Τα παιδιά, τα οποία συµµετείχαν στην έρευνα αυτή, φαίνεται πως σέβονται και εκτιµούν το φυσικό και πολιτισµικό περιβάλλον στο οποία µεγαλώνουν, έχουν βούληση για ενεργό συµµετοχή, επιθυµίες και άποψη για τις ανάγκες και τα προβλήµατα του τόπου τους. Έτσι, τα παιδιά του Μετσόβου φαίνεται ότι έχουν όλες τις απαραίτητες προϋποθέσεις την κοινοτική ταυτότητα και τη διάθεση και θέληση για συµµετοχή οι οποίες διαµορφώνουν ένα γόνιµο έδαφος για την ουσιαστική εµπλοκή και συµµετοχή τους στα 14

15 ζητήµατα του τόπου τους. Τα παιδιά του Μετσόβου έχουν ισχυρό πλεονέκτηµα, έναντι των παιδιών των µεγάλων αστικών κέντρων όπου απαραίτητη προϋπόθεση για την ύπαρξη πλαισίου συµµετοχής είναι η αποκατάσταση της χαµένης αυτοπεποίθησης για τις ιδέες τους για τον τόπο τους, η διαµόρφωση κοινοτικής ταυτότητας και η απόκτηση οράµατος και θέλησης για συµµετοχή (Τσεβρένη 2008). Τα παιδιά του Μετσόβου διαθέτουν την απαραίτητη δυναµική, τον πλούτο και την επάρκεια των ιδεών, καθώς και τη διάθεση και θέληση για συµµετοχή και µπορούν να συµβάλουν άµεσα και αποτελεσµατικά στον αναπτυξιακό σχεδιασµό του Μετσόβου. 4.2 ιαµόρφωση βασικών αρχών και κατευθύνσεων συµµετοχής των παιδιών στην ανάπτυξη του Μετσόβου Σκοπός της εργασίας είναι να προτείνει βασικές κατευθύνσεις για την ανάπτυξη δράσεων συµµετοχής των παιδιών του Μετσόβου, βασισµένων στις τάσεις που αναδείχθηκαν από την ίδια την έρευνα. Το σχέδιο συµµετοχής των παιδιών θα πρέπει να περιλαµβάνει ενέργειες συµµετοχής οι οποίες θα εφαρµοστούν στο πλαίσιο κρατικών, ιδιωτικών και εθελοντικών δράσεων, θα αναπτυχθούν µε βάση τις τοπικές πολιτικές, κοινωνικές και πολιτιστικές δοµές και τις συνήθειες της καθηµερινότητας των παιδιών και θα εµπλέκουν τα παιδιά σε ζητήµατα που τα αφορούν και τα ενδιαφέρουν (Taylor και Percy-Smith 2008). Με βάση τις κατευθύνσεις και τις προτιµήσεις για δράσεις συµµετοχής που αναδείχθηκαν από τα ίδια τα παιδιά, αλλά και συνολικά από την ερευνητική διαδικασία, προτείνονται τρεις βαθµίδες δράσεων συµµετοχής των παιδιών, όπου σταδιακά ο βαθµός συµµετοχής των παιδιών αυξάνεται. Στο πρώτο επίπεδο, των συµβουλευτικών διαδικασιών, οι δράσεις οργανώνονται από τους ενήλικες ώστε να καταγραφούν οι απόψεις των παιδιών µε σκοπό τη βελτίωση της αναπτυξιακής διαδικασίας. Στο δεύτερο επίπεδο, των πρωτοβουλιών συµµετοχής, σκοπός είναι να ενδυναµωθούν οι δηµοκρατικές διαδικασίες, να διαµορφωθούν οι ευκαιρίες που θα βοηθήσουν τα παιδιά να κατανοήσουν και να εφαρµόσουν δηµοκρατικές αρχές, καθώς και να εµπλέξουν τα παιδιά στη δηµιουργία δοµών και πολιτικών, οι οποίες να ασκούν επιρροή σε αυτά. Στο τρίτο επίπεδο, της προώθησης της προάσπισης των δικαιωµάτων των παιδιών από τα ίδια τα παιδιά, σκοπός είναι να ενδυναµωθούν τα παιδιά ώστε να καθορίσουν και να πραγµατώσουν τους δικούς τους στόχους και πρωτοβουλίες (Lansdown 2001). Είναι ιδιαίτερα σηµαντικό η συµµετοχή των παιδιών να υποστηριχθεί από σωστό σχεδιασµό και κατάλληλη εφαρµογή µε τη βοήθεια ειδικών, καθώς και να πλαισιωθεί από τους υπάρχοντες φορείς ή και τη δηµιουργία νέων. Σε κάθε περίπτωση, απαιτείται περαιτέρω έρευνα που θα διασφαλίσει την ουσιαστική συµµετοχή των παιδιών στην αναπτυξιακή διαδικασία του Μετσόβου και την ανάδειξη ενός τοπικού δικτύου υποστήριξης (οργανισµοί, σύλλογοι, θεσµοί, ΜΚΟ, πρωτοβουλίες πολιτών) που θα πλαισιώσει και θα εγγυηθεί την εφαρµογή και την επιτυχία της συµµετοχής των παιδιών. 1 ο επίπεδο: συµβουλευτικές διαδικασίες ιαγωνισµός ιστορίας Ο διαγωνισµός συγγραφής ιστορίας που διεξήχθη στο πλαίσιο της εργασίας αποτελεί µία πιλοτική εφαρµογή µιας δράσης συµµετοχής των παιδιών που µπορεί να εφαρµοστεί ευρύτερα στο Μέτσοβο. Η επιτυχία του διαγωνισµού συγγραφής ιστορίας να αποτυπώσει τον πλούτο των ιδεών των παιδιών, καθώς και η ευκολία στο σχεδιασµό και στην εφαρµογή της αποτελούν τα βασικά προτερήµατα της µεθόδου που θα µπορούσε να εφαρµοστεί ευρύτερα, περιλαµβάνοντας µεγαλύτερο αριθµό παιδιών και εύρος ηλικιών και δίνοντας στην τοπική 15

16 αυτοδιοίκηση µία καθαρή και λεπτοµερή εικόνα των ιδεών των παιδιών για την ανάπτυξη του Μετσόβου. 2 ο επίπεδο: πρωτοβουλίες συµµετοχής Τα παιδιά ως σύµβουλοι του ηµοτικού Συµβουλίου «Εγώ θα ήθελα να ήµουν στο δηµοτικό (συµβούλιο) να ακούσω εκεί τι λένε». Αλέξανδρος, Στ ηµοτικού. Με αφορµή την πρόταση του Αλέξανδρου, σκόπιµη θα ήταν η συγκρότηση οµάδας παιδιών που θα λειτουργεί συµβουλευτικά στο ηµοτικό Συµβούλιο του Μετσόβου. Η οµάδα συµβούλων των παιδιών θα µπορούσε να λειτουργεί αντιπροσωπεύοντας την ευρύτερη κοινωνική οµάδα των παιδιών του Μετσόβου και µεταφέροντας τις ιδέες των παιδιών για τα τοπικά θέµατα και αναδεικνύοντας και ζητήµατα που αφορούν τα παιδιά. Σε αυτό το πλαίσιο τα παιδιά θα έχουν τη δυνατότητα να βιώσουν µία δηµοκρατική εµπειρία, να συµµετέχουν ουσιαστικά στο δηµόσιο διάλογο για την ανάπτυξη του Μετσόβου αλλά και στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων. Συµµετοχή στα ζητήµατα ανάπτυξης του Μετσόβου «Θα ήθελα κι εγώ να συµµετέχω σε µία συζήτηση που αφορά κυρίως το Μέτσοβο και να πω και εγώ τα παραπάνω (τις ιδέες για το Μέτσοβο)!» Αριάδνη, Στ ηµοτικού. Στο πλαίσιο αυτό υπάρχει πληθώρα ενεργειών και πρωτοβουλιών που µπορούν να αναπτυχθούν µε πυρήνα τη συµµετοχή και την ανάληψη δράσης των παιδιών για τα ζητήµατα του Μετσόβου. Οι ενέργειες αυτές µπορούν να λάβουν χώρα υπό τη µορφή συµµετοχικών project, µικρής ή µεγάλης διάρκειας, µε θέµα την ανάπτυξη του Μετσόβου ή θέµατα εξειδικευµένα σύµφωνα µε τα ενδιαφέροντα των παιδιών (βλ. ενδεικτικά Hart 1997, Mathews 2001,Percy-Smith και Thomas 2010, Reid κ.ά 2008). Σκοπός της διεξαγωγής των συµµετοχικών project είναι όχι µόνο ο συµβουλευτικός ρόλος των παιδιών αλλά και η εκχώρηση µέρους της εξουσίας των ενηλίκων όσον αφορά στη διαδικασία λήψης αποφάσεων στα παιδιά, η ουσιαστική συµµετοχή των παιδιών και η ανάληψη πρωτοβουλιών δράσης. Για την υλοποίηση των εργαστηριών συµµετοχής, χρήσιµη είναι η υποστήριξη από κάποια οργάνωση, σύλλογο, πρωτοβουλία πολιτών ή ΜΚΟ ή η λειτουργία ενός Κέντρου Νέων. Επίσης, παρόµοια συµµετοχικά εργαστήρια µπορούν να διεξαχθούν στο πλαίσιο της έρευνας µε τη βοήθεια των Πανεπιστηµίων, υπό την προϋπόθεση ότι τα παιδιά θα εµπλακούν ως συνερευνητές στην ερευνητική διαδικασία και συµµέτοχοι στην παραγωγή της γνώσης (Τσεβρένη 2007) H περιβαλλοντική εκπαίδευση ως εργαλείο συµµετοχής Η περιβαλλοντική εκπαίδευση αποτελεί ένα πολύτιµο εργαλείο το οποίο αν στραφεί προς την κατεύθυνση της εµπλοκής και της δράσης των παιδιών για το τοπικό τους περιβάλλον θα έχει ουσιαστική συµβολή στη συµµετοχή των παιδιών στην τοπική ανάπτυξη. Ο Hart (1997) γράφει ότι η περιβαλλοντική εκπαίδευση, σε όλες τις χώρες και σε όλες τις κοινωνίες, πρέπει να συµπεριλάβει στις αρχές και στην πρακτική της τη συµµετοχή των πολιτών στην τοπική κοινωνία. Μόνο µέσα από την άµεση συµµετοχή µπορούν τα παιδιά να εκτιµήσουν τη δηµοκρατία και την αξία να συµµετέχουν σε αυτήν. Ο σχεδιασµός, η παρακολούθηση και η διαχείριση του περιβάλλοντος είναι ένας ιδανικός χώρος όπου τα παιδιά µπορούν να εξασκήσουν τη δεξιότητα της συµµετοχής. Χρειαζόµαστε προγράµµατα που να βασίζονται στον καθορισµό και στη διερεύνηση των προβληµάτων από τους ίδιους τους πολίτες µε την έρευνα δράσης ως βασική µεθοδολογία. Η περιβαλλοντική εκπαίδευση µπορεί να παίξει καταλυτικό ρόλο στην ταυτόχρονη βελτίωση του εκπαιδευτικού συστήµατος και των τοπικών κοινοτήτων και του περιβάλλοντός 16

17 τους. Μπορεί να παρέχει το πλαίσιο, ώστε οι µαθητές, οι δάσκαλοι και οι πολίτες να συµµετέχουν στο σχεδιασµό, στην εφαρµογή και την αξιολόγηση εκπαιδευτικών δραστηριοτήτων προσανατολισµένων στην επίλυση κοινωνικών και περιβαλλοντικών προβληµάτων που οι ίδιοι έχουν καθορίσει (Stapp, Wals και Stankorb 1996). Στον αντίποδα του κυρίαρχου µοντέλου της περιβαλλοντικής εκπαίδευσης, υπάρχει ανάγκη για µία περιβαλλοντική εκπαίδευση η οποία είναι προσανατολισµένη στην ενδυνάµωση και τη δράση των παιδιών, στην εµπλοκή τους στη φροντίδα του περιβάλλοντός τους, στην εκπαίδευσή τους να επηρεάζουν τις συνθήκες που ζουν και να διεκδικούν τη συµµετοχή τους στο περιβάλλον και στην κοινότητά τους (Τσεβρένη 2009). 3 ο επίπεδο: προώθηση της προάσπισης των δικαιωµάτων των παιδιών από τα ίδια τα παιδιά Σύλλογος παιδιών «Εάν µπορούσα ή ακόµα καλύτερα αν φτιαχνόταν ένα σύλλογος για παιδιά όπου το κάθε παιδί έλεγε τη γνώµη του για το Μέτσοβο θα ήθελα να συµµετέχω, δείχνοντας µεγαλύτερο ενδιαφέρον σε θέµατα που έχουν να κάνουν µε την παιδεία και µε την παράδοση». Αντιγόνη, Στ ηµοτικού. Στο ανώτερο επίπεδο συµµετοχής των παιδιών, αυτό της προώθηση της προάσπισης των δικαιωµάτων των παιδιών από τα ίδια τα παιδιά, σκοπός είναι η ενδυνάµωση των παιδιών ώστε να αναλάβουν δράση για τα ζητήµατα που τα ενδιαφέρουν. Τα παιδιά στο επίπεδο αυτό έχουν τον κύριο λόγο στην επιλογή των θεµάτων και στη διεξαγωγή των δραστηριοτήτων και των δράσεων, ενώ ο ρόλος των ενήλικων είναι συµβουλευτικός - υποστηρικτικός (Lansdown 2001). Ο σύλλογος των παιδιών που προτείνει η Αντιγόνη είναι µία αξιόλογη και ουσιαστική ενέργεια για τη συµµετοχή των παιδιών, που µπορεί να λάβει χώρα µε την υποστήριξη συλλόγων, κάποιας ΜΚΟ ή πρωτοβουλίας πολιτών ή στην καλύτερη περίπτωση µε τη λειτουργία ενός Κέντρου Νέων. Αντίστοιχο παράδειγµα που λειτουργεί µε επιτυχία είναι οι Σύλλογοι Παιδιών στο Νεπάλ, όπου συµµετέχουν παιδιά από 8 χρονών, τα οποία συναντιούνται µία ή δύο φορές το µήνα και συµµετέχουν σε δραστηριότητες όπως ο χορός, το θέατρο, η µουσική, δραστηριότητες συµµετοχής στην κοινότητα και δραστηριότητες υποστήριξης των δικαιωµάτων των παιδιών (Rajbhandary κ.ά. 2001). Σηµείωση: Τα ονόµατα των παιδιών έχουν αντικατασταθεί µε ψευδώνυµα για λόγους προστασίας. Ευχαριστίες: Ευχαριστούµε ιδιαίτερα τον κ. Γιάννη Τζαλονίκο και τους δασκάλους της Ε και Στ ηµοτικού, καθώς και τη ιευθύντρια του 1 ου ηµοτικού Σχολείου Μετσόβου κα. Χρυσή Φάφαλη, χωρίς τη συµβολή των οποίων αυτή η έρευνα δεν θα πραγµατοποιούνταν. Βιβλιογραφία Arnstein, S., A Ladder of Citizen Participation, Journal of the American Institute of Planners, 34, Βαλεριάνου, Κ., Κλαµπατσέα, Ε., Μουκούλης, Π., Πανόπουλος, Γ., Σαµαρτζής, Π., Τσεβρένη, Ι. και Παναγιωτάτου, Ε. (επιστηµονική υπεύθυνη), ιερεύνηση των αναπτυξιακών δυνατοτήτων του ήµου Αυλώνος. ηµιουργία µηχανισµού επιλογής/υποστήριξης των αναπτυξιακών προτεραιοτήτων του ήµου Αυλώνος, Εργαστήριο Σχεδιαστικής Μεθοδολογίας και Ρύθµισης του Χώρου, Αθήνα: ΕΜΠ., Bojer, H., Children and theories of social justice, Feminist Economics, 6(2), 23-39,

18 Chawla, L., επιµ., Growing up in an Urbanizing World. Paris/London: Unesco/ Earthscan Publications, Chawla, L. και Heft, H., Children s competence and the ecology of communities: a functional approach to the evaluation of participation, Journal of Environmental Psychology, 22, , Cunningham, C., Jones, M. και Dillon, R. Children and Urban Regional Planning: Participation in the Public Consultation Process through Story Writing, Children s Geographies, ½, Hart, R., Children s participation: from tokenism to citizenship, Florence: Unicef International Child Development Center, Hart, R., Children as the makers of a new Geography, Hart, R., Children s Participation: the Theory and Practice of Involving Young Citizens in Community Development and Environmental care, London: Unicef, Horelli, L., A methodological approach to children s participation in urban planning, Scandinavian Housing and Planning Research, 14(3), , 1997a. Horelli, L. και Kaaja, M., Opportunities and constraints of internet-assisted urban planning with young people, Journal of Environmental Psychology, 22(1-2), , Jensen, B. B., Environmental and health education viewed from an action-oriented perspective: a case from Denmark, Journal of Curriculum Studies, 36/ 4, , Jensen, B. B. και Schnack, K., The action competence approach in environmental education, Environmental Education Research, 12(3-4), , Lansdown, G., Promoting children s participation in democratic decision-making, Florence: Unicef, Matthews, H., Children and Community Regeneration. Creating better neighbourhoods, London: Save the Children, Moore, R. C., Childhood s Domain: play and place in child development, London: Croom Helm, Παπαδηµάτου, Α. και Ρόκος,., Βιώσιµη και Αξιοβίωτη Ολοκληρωµένη Ανάπτυξη στις ορεινές περιοχές της Ελλάδας και του κόσµου. Πρακτικά 3ου ιεπιστηµονικού ιαπανεπιστηµιακού Συνεδρίου Ολοκληρωµένη Ανάπτυξη των Ορεινών Περιοχών. Θεωρία και Πράξη, Ε.Μ.Πολυτεχνείο ήµος Μετσόβου, 7-10 Ιουνίου 2001, Συνεδριακό Κέντρο Μετσόβου, Μέτσοβο, Επιστηµονική Επιµέλεια Καθ.. Ρόκος, Εναλλακτικές Εκδόσεις, 2004, Αθήνα σελ , Percy-Smith, B. και Thomas, N. επιµ., A Handbook of Children and Young People s Participation. Perspectives from Theory and Practice, New York: Routledge, Rajbhaundary, J., Hart R. και Khatiwada, C., Extracts from The Children s Clubs of Nepal: a democratic experiment, PLA Notes, 42, 23-28, Reid, A., Jensen, B. B., Nikel, J. και Simovska, V., Participation and Learning. Perspectives on Education and the Environment, Health and Sustainability, Springer, Ρόκος,., Η Ολοκληρωµένη Ανάπτυξη της Ηπείρου. Προβλήµατα, υνατότητες και Περιορισµοί, στο 4ο ιεπιστηµονικό ιαπανεπιστηµιακό Συνέδριο του Ε.Μ.Π. και του ΜΕ.Κ..Ε. του Ε.Μ.Π. Η Ολοκληρωµένη Ανάπτυξη της Ηπείρου, Συνεδριακό Κέντρο Μετσόβου, Σεπτεµβρίου Επιστηµονική Επιµέλεια Καθ.. Ρόκος, Εκδοτικός Οίκος Α.Α Λιβάνη, Αθήνα σελ , Ρόκος,., Η Ολοκληρωµένη Ανάπτυξη στις ορεινές περιοχές. Θεωρία και πράξη. Πρακτικά 3ου ιεπιστηµονικού ιαπανεπιστηµιακού Συνεδρίου Ολοκληρωµένη Ανάπτυξη των Ορεινών Περιοχών. Θεωρία και Πράξη, Ε.Μ.Πολυτεχνείο ήµος 18

www.themegallery.com LOGO

www.themegallery.com LOGO www.themegallery.com LOGO 1 Δομή της παρουσίασης 1 Σκοπός και στόχοι των νέων ΠΣ 2 Επιλογή των περιεχομένων & Κατανομή της ύλης 3 Ο ρόλος μαθητή - εκπαιδευτικού 4 Η ΚΠΑ στο Δημοτικό & το Γυμνάσιο 5 Η Οικιακή

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. 4.1 Τρόποι Προσέλκυσης Νέων...21 4.2 Προτάσεις Πολιτικής των Νέων...22 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ...24 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ...26 ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΦΟΡΕΩΝ...

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. 4.1 Τρόποι Προσέλκυσης Νέων...21 4.2 Προτάσεις Πολιτικής των Νέων...22 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ...24 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ...26 ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΦΟΡΕΩΝ... Cities for Peace and Democracy in Europe Ε Ρ Ε ΤΟΠΙΚΗ ΒΙΩΣΙΜΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΡΟΩΘΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΦΩΝΗ ΤΩΝ ΝΕΩΝ Υ Ν Α με την υποστήριξη Ιανουάριος 2007 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ ΓΡΑΦΗΜΑΤΩΝ...3 ΕΙΣΑΓΩΓΗ...4 ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ...6

Διαβάστε περισσότερα

Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ)

Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ) Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΣΗΣ & ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΤΑΜΕΙΟ ΕΝΤΑΞΗΣ ΥΠΗΚΟΩΝ ΤΡΙΤΩΝ ΧΩΡΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΑΤΙΝΕΣ ΓΕΦΥΡΕΣ Ενώνουμε τη φωνή μας για το νερό!

ΥΔΑΤΙΝΕΣ ΓΕΦΥΡΕΣ Ενώνουμε τη φωνή μας για το νερό! ΥΔΑΤΙΝΕΣ ΓΕΦΥΡΕΣ Ενώνουμε τη φωνή μας για το νερό! Βιώσιμη διαχείριση αστικού νερού: Βασικές αρχές & καλές πρακτικές σε θέματα επικοινωνίας, διαβούλευσης, εκπαίδευσης Νερό: δημόσιο αγαθό, μοναδικός φυσικός

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης ί>ηγο^η 26 Επιστήμες της Αγωγής 26 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

Φίλες και φίλοι, Συνδημότες και συνδημότισσες, Αγαπητοί μου συνεργάτες, Σας ευχαριστώ από τα βάθη της ψυχής μου για αυτή την μεγάλη και εντυπωσιακή

Φίλες και φίλοι, Συνδημότες και συνδημότισσες, Αγαπητοί μου συνεργάτες, Σας ευχαριστώ από τα βάθη της ψυχής μου για αυτή την μεγάλη και εντυπωσιακή Φίλες και φίλοι, Συνδημότες και συνδημότισσες, Αγαπητοί μου συνεργάτες, Σας ευχαριστώ από τα βάθη της ψυχής μου για αυτή την μεγάλη και εντυπωσιακή σας παρουσία. Η παρουσία σας σήμερα εδώ αποδεικνύει ότι

Διαβάστε περισσότερα

Τα προγράµµατα Ενίσχυσης Πρωτοβουλιών ως προγράµ- σε θέµατα Αγωγής Υγείας» του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ. µε φορέα υλοποίησης το

Τα προγράµµατα Ενίσχυσης Πρωτοβουλιών ως προγράµ- σε θέµατα Αγωγής Υγείας» του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ. µε φορέα υλοποίησης το Η δηµιουργία του παρόντος υλικού έγινε στο πλαίσιο της ενέργειας 2.4.3 κατηγορία πράξεων γ του ΕΠΕΑΕΚ 2 µε τίτλο: «Προγράµµατα Ενίσχυσης Πρωτοβουλιών σε θέµατα Αγωγής Υγείας» του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΘΕΜΑΤΟΣ

ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΘΕΜΑΤΟΣ Πρασινίζω το σχολείο µου, πρασινίζω την πόλη µου! Το Εργαστήριο το σχολικό έτος 2004-2005, συνεργάστηκε µε το Πειραµατικό Νηπιαγωγείο Ν. Χηλής στο σχεδιασµό και την ανάπτυξη Προγράµµατος Περιβαλλοντικής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

888 ΧΡΟΝΙΑ. Πρόγραμμα Κοινωνικής Υπηρεσίας 2013-2014. χεν θεσσαλονίκης ΣΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

888 ΧΡΟΝΙΑ. Πρόγραμμα Κοινωνικής Υπηρεσίας 2013-2014. χεν θεσσαλονίκης ΣΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Πρόγραμμα Κοινωνικής Υπηρεσίας 2013-2014 888 ΧΡΟΝΙΑ ΣΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ χεν θεσσαλονίκης Μητροπόλεως 18 546 24 Θεσσαλονίκη Τηλ.: 2310-276 144 Fax: 2310 276 144 E-mail: xenthesalonikis1@windowslive.com

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS Μαμάη 3, 104 40 Αθήνα. Τηλ- Fax. 210 8228795 E-mail:schools@medsos.gr www.medsos.gr www.climateactions.gr

Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS Μαμάη 3, 104 40 Αθήνα. Τηλ- Fax. 210 8228795 E-mail:schools@medsos.gr www.medsos.gr www.climateactions.gr Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS Μαμάη 3, 104 40 Αθήνα. Τηλ- Fax. 210 8228795 E-mail:schools@medsos.gr www.medsos.gr www.climateactions.gr Εισαγωγή Η αλλαγή του κλίματος αποτελεί στις μέρες μας ένα αδιαμφισβήτητο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΗΜΟΥ ΕΡΕΤΡΙΑΣ 2014-2019 ΗΜΟΣΙΑ ΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗ Α ΦΑΣΗΣ «ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΣ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ» ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΗΜΟΥ ΕΡΕΤΡΙΑΣ 2014-2019 ΗΜΟΣΙΑ ΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗ Α ΦΑΣΗΣ «ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΣ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ» ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΗΜΟΥ ΕΡΕΤΡΙΑΣ 2014-2019 ΗΜΟΣΙΑ ΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗ Α ΦΑΣΗΣ «ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΣ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ» ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ Φύλο Άνδρας Γυναίκα Ηλικία 18-30 30-65 65-και πάνω Περιοχή Κατοικίας: Προσωπικά Στοιχεία

Διαβάστε περισσότερα

Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών

Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών Γιατί ακόμα και όταν η αγάπη είναι δεδομένη, η επικοινωνία είναι κάτι που μαθαίνεται* *Προγράμματα βασισμένα στην «Επικοινωνία

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων]

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] 1. Είστε ικανοποιημένος/η από το Πρόγραμμα; Μ. Ο. απαντήσεων: 4,7 Ικανοποιήθηκαν σε απόλυτο

Διαβάστε περισσότερα

Οι περιοχές που διερευνήθηκαν συστηματικά από τα σχολεία ήσαν οι ακόλουθες: Σχέσεις μεταξύ εκπαιδευτικών-μαθητών και μεταξύ μαθητών

Οι περιοχές που διερευνήθηκαν συστηματικά από τα σχολεία ήσαν οι ακόλουθες: Σχέσεις μεταξύ εκπαιδευτικών-μαθητών και μεταξύ μαθητών Ανάπτυξη µεθόδων και εργαλείων έρευνας Από τα σχολεία που συµµετείχαν στην ΑΕΕ: Οργάνωσε οµάδες εργασίας το 66% Αξιοποίησε σχετική βιβλιογραφία το 66% Συγκέντρωσε δεδοµένα από: τα αρχεία του σχολείου το

Διαβάστε περισσότερα

Το Αναπτυξιακό-Στρατηγικό Όραµα για το 5ετές Επιχειρησιακό Πρόγραµµα 2014-2019

Το Αναπτυξιακό-Στρατηγικό Όραµα για το 5ετές Επιχειρησιακό Πρόγραµµα 2014-2019 Το Αναπτυξιακό-Στρατηγικό Όραµα για το 5ετές Επιχειρησιακό Πρόγραµµα 2014-2019 Το στρατηγικό - αναπτυξιακό όραµα του ήµου Χανίων για την προγραµµατική περίοδο 2015 2019 διαµορφώθηκε µε βάση τις τοπικές,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΙΚΤΥΟ ΣΧΟΛΕΙΩΝ ΠΡΟΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2008-2009 ΟΝΟΜΑ ΣΧΟΛΕΙΟΥ : ΙΑ ηµοτικό Σχολείο Πάφου Συντονιστική Οµάδα 1. Τώνια Ιωαννίδου (Συντονίστρια) 2. Μιχαλίνα Κωνσταντινίδου 3. Κάκια Ανδρονίκου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΕΧΟΜΕΝΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ

ΠΑΡΕΧΟΜΕΝΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΠΑΡΕΧΟΜΕΝΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ Σε όλα τα φιλοξενούμενα παιδιά και έφηβους παρέχονται υπηρεσίες: o Στέγασης, σίτισης και ολοκληρωμένης καθημερινής φροντίδας o Φροντίδας της Υγείας o Κοινωνικής συμβουλευτικής, ψυχολογικής

Διαβάστε περισσότερα

Αρχιτεκτονική με κοινωνικό πρόσωπο - Daveti Home Brokers Sunday, 10 February 2013 11:55. Του Στράτου Ιωακείμ

Αρχιτεκτονική με κοινωνικό πρόσωπο - Daveti Home Brokers Sunday, 10 February 2013 11:55. Του Στράτου Ιωακείμ Του Στράτου Ιωακείμ Η Αρχιτεκτονική Χωρίς Σύνορα είναι Μη Κερδοσκοπική Οργάνωση, μέλος του διεθνούς μη κυβερνητικού, μη κερδοσκοπικού οργανισμού ASF international (Architecture Sans Frontieres International).

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, 20-21 Νοεμβρίου 2014 ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ

Αθήνα, 20-21 Νοεμβρίου 2014 ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ Αθήνα, 20-21 Νοεμβρίου 2014 ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ Oι πολυάριθμοι φορείς της κοινωνικής οικονομίας και επιχειρηματικότητας που συμμετείχαν και συνεργάστηκαν στο Φόρουμ Κοινωνικής Επιχειρηματικότητας, 20-21 Νοεμβρίου

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21 ου αιώνα) Νέο Πρόγραμμα Σπουδών, Οριζόντια Πράξη» MIS: 295450 Υποέργο 1: «Εκπόνηση Προγραμμάτων Σπουδών Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης και οδηγών για τον εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Είναι µε µεγάλη χαρά που παρευρίσκοµαι στη. σηµερινή παρουσίαση των αποτελεσµάτων της. Έρευνας «Βουλευτικές Εκλογές 2006 Οι προτιµήσεις

Είναι µε µεγάλη χαρά που παρευρίσκοµαι στη. σηµερινή παρουσίαση των αποτελεσµάτων της. Έρευνας «Βουλευτικές Εκλογές 2006 Οι προτιµήσεις Υ...Τ. 18.3.09.35 Χαιρετισµός Υπουργού ικαιοσύνης και ηµοσίας Τάξεως Κ. Σοφοκλή Σοφοκλέους Στην παρουσίαση των Αποτελεσµάτων της Έρευνας µε θέµα: «Βουλευτικές Εκλογές 2006 Οι προτιµήσεις Φύλου των Κυπρίων

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΙ Η ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ»

ΝΕΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΙ Η ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ» «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) Πιλοτική Εφαρμογή στους Άξονες Προτεραιότητας 1,2,3 - Οριζόντια Πράξη» «ΤΟ ΝΕΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΙ Η ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ» Ενημερωτική Συνάντηση Στελεχών Διοίκησης

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Το έργο υλοποιείται με δωρεά από το ΕΠΜ_2014 Εκπαιδευτικό Έργο «Το Κινητό Μουσείο»

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ Δ.Σ. ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ: ΠΟΥΓΑΡΙΔΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΤΑΞΗ : Γ

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ Δ.Σ. ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ: ΠΟΥΓΑΡΙΔΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΤΑΞΗ : Γ ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ Δ.Σ. ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ: ΠΟΥΓΑΡΙΔΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΤΑΞΗ : Γ ΦΛΩΡΙΝΑ 2014 1 ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ : «ΣΕΡΓΙΑΝΙ ΣΤΟΥΣ ΡΟΜΟΥΣ ΤΗΣ ΦΛΩΡΙΝΑΣ» ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟΣ : ΠΟΥΓΑΡΙ ΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ-ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ιερεύνηση των Όρων και των Προϋποθέσεων που ενισχύουν την Ανάδειξη της Πολιτισµικής υναµικής της Εκπαίδευσης

ιερεύνηση των Όρων και των Προϋποθέσεων που ενισχύουν την Ανάδειξη της Πολιτισµικής υναµικής της Εκπαίδευσης ιερεύνηση των Όρων και των Προϋποθέσεων που ενισχύουν την Ανάδειξη της Πολιτισµικής υναµικής της Εκπαίδευσης Η σύγχρονη εκπαίδευση στοχεύει στην ολόπλευρη ανάπτυξη του µαθητή τόσο σε ατοµικό όσο και σε

Διαβάστε περισσότερα

ΓΝΩΡΙΖΩ ΤΟΝ ΥΓΡΟΒΙΟΤΟΠΟ ΤΗΣ ΑΛΥΚΗΣ ΤΗΣ ΛΑΡΝΑΚΑΣ ΜΕΣΩ ΤΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΧΟΛΕΙΟΥ-ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ

ΓΝΩΡΙΖΩ ΤΟΝ ΥΓΡΟΒΙΟΤΟΠΟ ΤΗΣ ΑΛΥΚΗΣ ΤΗΣ ΛΑΡΝΑΚΑΣ ΜΕΣΩ ΤΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΧΟΛΕΙΟΥ-ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ Πρόγραμμα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης ΓΝΩΡΙΖΩ ΤΟΝ ΥΓΡΟΒΙΟΤΟΠΟ ΤΗΣ ΑΛΥΚΗΣ ΤΗΣ ΛΑΡΝΑΚΑΣ ΜΕΣΩ ΤΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΧΟΛΕΙΟΥ-ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ Έφη Δαρείου Εκπαιδευτικός, Πολιτικός Μηχανικός, Μηχανικός Περιβάλλοντος, Ειδίκευση

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα Σχέδια Εκθέσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΤΟΠΙΚΗΣ ΕΜΒΕΛΕΙΑΣ

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΤΟΠΙΚΗΣ ΕΜΒΕΛΕΙΑΣ ΚΕΝΤΡΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΔΗΜΟΥ ΘΕΡΜΗΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΤΟΠΙΚΗΣ ΕΜΒΕΛΕΙΑΣ Επιμέλεια: Δρ. Γεώργιος Κουλαουζίδης Ειδικός Σύμβουλος για θέματα Δια Βίου Μάθησης 2012 Ανάπτυξη και προβολή της οινοτεχνικής

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ, ΚΡΙΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ, ΚΡΙΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ, ΚΡΙΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ Οι τρεις διαστάσεις της μάθησης Αλέξης Κόκκος Ο Knud Illeris, ο σημαντικότερος ίσως θεωρητικός της μάθησης σήμερα, στο κείμενό του «Μια

Διαβάστε περισσότερα

http://new-twinspace.etwinning.net/web/p102609/welcome

http://new-twinspace.etwinning.net/web/p102609/welcome Σεργιάνι στο χρόνο, σε ένα ταξίδι ιστορίας, πολιτισμού, περιβάλλοντος, γεμάτο Ελλάδα και Κύπρο! Όχημά μας το γραμματόσημο! Stroll in time, in a journey of history, culture, environment, full of Greece

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΡΑΣΗΣ ΔΙΚΤΥΟΥ ΕΛΛΗΝΩΝ ΑΙΡΕΤΩΝ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΡΑΣΗΣ ΔΙΚΤΥΟΥ ΕΛΛΗΝΩΝ ΑΙΡΕΤΩΝ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΡΑΣΗΣ ΔΙΚΤΥΟΥ ΕΛΛΗΝΩΝ ΑΙΡΕΤΩΝ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ 2003-2005 Δύο χρόνια μετά την ιδρυτική του Συνέλευση το Δίκτυο, μέσα στα πλαίσια των αξόνων που αυτή έθεσε και με βάση τη μέχρι

Διαβάστε περισσότερα

Βιωματικές δράσεις: Επιμορφωτικό Εργαστήρι Εκπαιδευτικών

Βιωματικές δράσεις: Επιμορφωτικό Εργαστήρι Εκπαιδευτικών Περιφερειακή Ενότητα Νομού Τρικάλων Δ/ΝΣΗ ΥΓΕΙΑΣ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΜΕΡΙΜΝΑΣ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Θεσμοί της Αυτοδιοίκησης και της κεντρικής Κυβέρνησης φιλικοί στο παιδί Βιωματικές δράσεις: Επιμορφωτικό Εργαστήρι

Διαβάστε περισσότερα

Γλωσσάρι Το γλωσσάρι του MATURE Ανδραγωγική Άτομα μεγαλύτερης ηλικίας Δεξιότητες Δέσμευση

Γλωσσάρι Το γλωσσάρι του MATURE Ανδραγωγική Άτομα μεγαλύτερης ηλικίας Δεξιότητες Δέσμευση Γλωσσάρι Η ομάδα MATURE διαθέτει σημαντική εμπειρία στη διαχείριση και υλοποίηση Ευρωπαϊκών προγραμμάτων και γνωρίζει ότι τα ζητήματα επικοινωνίας ενδέχεται να προκαλέσουν σύγχυση. Προκειμένου να ελαχιστοποιηθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ (για τους μαθητές Γυμνασίων, ΓΕ.Λ., ΕΠΑ.Λ, ΕΠΑ.Σ, Καλλιτεχνικών, Μουσικών, Πρότυπων Πειραματικών Σχολείων.)

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ (για τους μαθητές Γυμνασίων, ΓΕ.Λ., ΕΠΑ.Λ, ΕΠΑ.Σ, Καλλιτεχνικών, Μουσικών, Πρότυπων Πειραματικών Σχολείων.) Ημερομηνία:.. Σχολείο:. Τάξη:. ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ (για τους μαθητές Γυμνασίων, ΓΕ.Λ., ΕΠΑ.Λ, ΕΠΑ.Σ, Καλλιτεχνικών, Μουσικών, Πρότυπων Πειραματικών Σχολείων.) Πρόλογος Αγαπητέ/ή μαθητή/τρια, Το ερωτηματολόγιο

Διαβάστε περισσότερα

Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ

Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ Χριστίνα Τσακαρδάνου Εκπαιδευτικός Πανθομολογείται πως η ανάπτυξη του παιδιού ορίζεται τόσο από τα γενετικά χαρακτηριστικά του, όσο και από το πλήθος των ερεθισμάτων που δέχεται

Διαβάστε περισσότερα

Μοντέλα αναλυτικών. προγραµµάτων φυσικής αγωγής. Θέµατα της παρουσίασης. Μοντέλα ΑΠΦΑ. Μοντέλο της ανάπτυξης των σπορ

Μοντέλα αναλυτικών. προγραµµάτων φυσικής αγωγής. Θέµατα της παρουσίασης. Μοντέλα ΑΠΦΑ. Μοντέλο της ανάπτυξης των σπορ ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ Μοντέλα αναλυτικών προγραµµάτων φυσικής αγωγής Θέµατα της παρουσίασης Τα βασικότερα µοντέλα φυσικής αγωγής. Τα χαρακτηριστικά του

Διαβάστε περισσότερα

AQUA 2010 Εκπαιδευτικά προγράµµατα Αναπτυξιακής Εκπαίδευσης για τις Κλιµατικές Αλλαγές και τη Φτώχεια ήµητρα Ντιρογιάννη Υπεύθυνη Αναπτυξιακής

AQUA 2010 Εκπαιδευτικά προγράµµατα Αναπτυξιακής Εκπαίδευσης για τις Κλιµατικές Αλλαγές και τη Φτώχεια ήµητρα Ντιρογιάννη Υπεύθυνη Αναπτυξιακής AQUA 2010 Εκπαιδευτικά προγράµµατα Αναπτυξιακής Εκπαίδευσης για τις Κλιµατικές Αλλαγές και τη Φτώχεια ήµητρα Ντιρογιάννη Υπεύθυνη Αναπτυξιακής Εκπαίδευσης H ActionAid είναι ένας διεθνής αναπτυξιακός οργανισµός

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ: Β06Σ03 «Στατιστική περιγραφική εφαρμοσμένη στην ψυχοπαιδαγωγική» ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ:

ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ: Β06Σ03 «Στατιστική περιγραφική εφαρμοσμένη στην ψυχοπαιδαγωγική» ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ 2011-2012 ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ: Β06Σ03 «Στατιστική περιγραφική εφαρμοσμένη στην ψυχοπαιδαγωγική» Διδάσκων: Κ. Χρήστου

Διαβάστε περισσότερα

Η Έννοια της Εταιρικής Σχέσης & τα νέα Χρηματοδοτικά Εργαλεία της Τοπικής Αυτοδιοίκησης

Η Έννοια της Εταιρικής Σχέσης & τα νέα Χρηματοδοτικά Εργαλεία της Τοπικής Αυτοδιοίκησης Η Έννοια της Εταιρικής Σχέσης & τα νέα Χρηματοδοτικά Εργαλεία της Τοπικής Αυτοδιοίκησης Δρ. Ράλλης Γκέκας Επιστημονικός Συνεργάτης ΚΕΔΕ Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Δημάρχων & Δημοτικών Συμβούλων Πρόγραμμα Επιμόρφωσης

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΩΝ - ΡΑΣΕΩΝ

ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΩΝ - ΡΑΣΕΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΗΜΟΣ ΑΡΧΑΝΩΝ ΑΣΤΕΡΟΥΣΙΩΝ ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΩΝ - ΡΑΣΕΩΝ ΗΜΟΥ ΑΡΧΑΝΩΝ ΑΣΤΕΡΟΥΣΙΩΝ ΕΤΟΥΣ 2012 ΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2011 1 ΤΟ ΟΡΑΜΑ ΚΑΙ ΟΙ ΑΡΧΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ & ΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ Αποστολή του ήµου Αρχανών - Αστερουσίων,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Το Κέντρο Πρόληψης «ΦΑΕΘΩΝ» των δήµων Ιλίου, Πετρούπολης, Καµατερού, Αγίων Αναργύρων σε συνεργασία µε τον Οργανισµό κατά των Ναρκωτικών,

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Το Κέντρο Πρόληψης «ΦΑΕΘΩΝ» των δήµων Ιλίου, Πετρούπολης, Καµατερού, Αγίων Αναργύρων σε συνεργασία µε τον Οργανισµό κατά των Ναρκωτικών, ΙΛΙΟΝ,16/09/2009 ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Το Κέντρο Πρόληψης «ΦΑΕΘΩΝ» των δήµων Ιλίου, Πετρούπολης, Καµατερού, Αγίων Αναργύρων σε συνεργασία µε τον Οργανισµό κατά των Ναρκωτικών, ΟΚΑΝΑ, συνεχίζει τις δράσεις στη τοπική

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΗ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΣΤΗ ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΟΕΚ ΟΛΛΑΝΔΙΑΣ. 24-25 Μαϊου 2008, Χόρινχεμ

ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΗ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΣΤΗ ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΟΕΚ ΟΛΛΑΝΔΙΑΣ. 24-25 Μαϊου 2008, Χόρινχεμ ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΗ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΣΤΗ ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΟΕΚ ΟΛΛΑΝΔΙΑΣ 24-25 Μαϊου 2008, Χόρινχεμ Αξιότιμε κύριε πρόεδρε, Κυρίες και κύριοι, Θέλω κατ αρχάς να σας ευχαριστήσω θερμά για την ευγενική

Διαβάστε περισσότερα

Ονοματεπώνυμο και ιδιότητα επιμορφωτή: Χρηστίδου Χριστίνα Υπεύθυνη Αγωγής Υγείας Δ.Δ.Ε.Δ.Θ.

Ονοματεπώνυμο και ιδιότητα επιμορφωτή: Χρηστίδου Χριστίνα Υπεύθυνη Αγωγής Υγείας Δ.Δ.Ε.Δ.Θ. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ Α/ΘΜΙΑΣ ΚΑΙ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ 1 ο και 2 ο ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΑ ΚΕΝΤΡΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Ταχ.

Διαβάστε περισσότερα

Βασικό εργαλείο αυτοαξιολόγησης Ερωτηματολόγιο για γονείς και κηδεμόνες

Βασικό εργαλείο αυτοαξιολόγησης Ερωτηματολόγιο για γονείς και κηδεμόνες Βασικό εργαλείο αυτοαξιολόγησης Ερωτηματολόγιο για γονείς και κηδεμόνες Σημερινή ημερομηνία Παρακαλείσθε όπως συμπληρώσετε. Αριθμός ερωτηματολογίου Συμπληρώνεται από το σχολείο. Αγαπητοί γονείς, αγαπητοί

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδεση της σχολικής Φυσικής Αγωγής και των σχολικών δραστηριοτήτων µε δραστηριότητες σε φυσικό περιβάλλον

Σύνδεση της σχολικής Φυσικής Αγωγής και των σχολικών δραστηριοτήτων µε δραστηριότητες σε φυσικό περιβάλλον Σύνδεση της σχολικής Φυσικής Αγωγής και των σχολικών δραστηριοτήτων µε δραστηριότητες σε φυσικό περιβάλλον ρ. Απόστολος Ντάνης Σχολικός Σύµβουλος Φυσικής Αγωγής ιπλή εκπαιδευτική λειτουργία των δραστηριοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

Δημήτρης Ρώσσης, Φάνη Στυλιανίδου Ελληνογερμανική Αγωγή. http://www.creative-little-scientists.eu

Δημήτρης Ρώσσης, Φάνη Στυλιανίδου Ελληνογερμανική Αγωγή. http://www.creative-little-scientists.eu Τι έχουμε μάθει για την προώθηση της Δημιουργικότητας μέσα από τις Φυσικές Επιστήμες και τα Μαθηματικά στην Ελληνική Προσχολική και Πρώτη Σχολική Ηλικία; Ευρήματα για την εκπαίδευση στην Ελλάδα από το

Διαβάστε περισσότερα

μαθημα δεύτερο: Βασικοί ορισμοί και κανόνεσ 9 MAΘΗΜΑ ΤΡΙΤΟ: Το συναισθηματικό μας υπόβαθρο 16

μαθημα δεύτερο: Βασικοί ορισμοί και κανόνεσ 9 MAΘΗΜΑ ΤΡΙΤΟ: Το συναισθηματικό μας υπόβαθρο 16 περιεχόμενα μάθημα πρώτο: αστρολογία & σχέσεις 6 μαθημα δεύτερο: Βασικοί ορισμοί και κανόνεσ 9 MAΘΗΜΑ ΤΡΙΤΟ: Το συναισθηματικό μας υπόβαθρο 16 ΜΑΘΗΜΑ ΤΕΤΑΡΤΟ: με ποιον τρόπο αγαπάμε 42 ΜΑΘΗΜΑ ΠΕΜΠΤΟ: με

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση σε φυσικό περιβάλλον / υγεία / ποιότητα ζωής / περιβαλλοντική ευαισθητοποίηση. «ΑΓΩΓΗ ΥΠΑΙΘΡΟΥ»

Άσκηση σε φυσικό περιβάλλον / υγεία / ποιότητα ζωής / περιβαλλοντική ευαισθητοποίηση. «ΑΓΩΓΗ ΥΠΑΙΘΡΟΥ» Άσκηση σε φυσικό περιβάλλον / υγεία / ποιότητα ζωής / περιβαλλοντική ευαισθητοποίηση. «ΑΓΩΓΗ ΥΠΑΙΘΡΟΥ» Κουθούρης Χαρίλαος, Επίκουρος Καθηγητής στην «ιοίκηση ραστηριοτήτων Αναψυχής», Τ.Ε.Φ.Α.Α., Πανεπιστηµίου

Διαβάστε περισσότερα

«Κοινωνία σε κρίση, αυτοδιοίκηση σε δράση»

«Κοινωνία σε κρίση, αυτοδιοίκηση σε δράση» Συνέδριο «Κοινωνία σε κρίση, αυτοδιοίκηση σε δράση» Έκθεση ΠΟΛΙΣ, Θεσσαλονίκη 21-22 / 11/ 2013 «Κοινωνικές Δράσεις στη Νέα Προγραμματική Περίοδο» Αγγελική Ωραιοπούλου Προϊσταμένη ΕΔΑ Περιφέρειας Κεντρικής

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της τέχνης σε µία περιβαλλοντική εκπαίδευση προσανατολισµένη στη δράση

Ο ρόλος της τέχνης σε µία περιβαλλοντική εκπαίδευση προσανατολισµένη στη δράση Ο ρόλος της τέχνης σε µία περιβαλλοντική εκπαίδευση προσανατολισµένη στη δράση Ίριδα Τσεβρένη Περιβαλλοντολόγος, ρ. Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης email: iridatsevreni@hotmail.com ΠΕΡΙΛΗΨΗ Η εργασία αυτή

Διαβάστε περισσότερα

Γεώργιος Καρατάσιος Περιφερειακός Διευθυντής Εκπαίδευσης Κεντρικής Μακεδονίας

Γεώργιος Καρατάσιος Περιφερειακός Διευθυντής Εκπαίδευσης Κεντρικής Μακεδονίας Η ΟΔΙΚΗ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΕΛΛΕΙΨΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΕΣ Στη χώρα μας η μείωση των τροχαίων ατυχημάτων δεν είναι ακόμα σε ικανοποιητικό επίπεδο ώστε να την «ανεβάσουν» από τις τελευταίες θέσεις

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη Πεδίου ΟΜΑΔΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2012

Μελέτη Πεδίου ΟΜΑΔΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2012 Μελέτη Πεδίου ΟΜΑΔΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2012 Μελέτη Πεδίου-Ορισμός Οι μελέτες πεδίου αναφέρονται σε προσχεδιασμένες δραστηριότητες των μαθητών/τριών που πραγματοποιούνται

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Στο Κ.Δ.Β.Μ του Δήμου Χερσονήσου μπορούν να δημιουργηθούν τμήματα για τα ακόλουθα προγράμματα:

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Στο Κ.Δ.Β.Μ του Δήμου Χερσονήσου μπορούν να δημιουργηθούν τμήματα για τα ακόλουθα προγράμματα: ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ Ι ΡΥΜΑ ΝΕΟΛΑΙΑΣ ΚΑΙ ΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ήµος Χερσονήσου, 16/09/2015 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΚΕΝΤΡΟ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΔΗΜΟΥ ΧΕΡΣΟΝΗΣΟΥ Ενημερώνουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΔΙΚΤΥΟ ΒΙΩΣΙΜΗ ΠΟΛΗ: ΠΕΔΙΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΙΑ Β ΦΑΣΗ: ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΔΗΜΑΡΧΙΑΚΟ ΜΕΓΑΡΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ 3-02-2014

ΕΘΝΙΚΟ ΔΙΚΤΥΟ ΒΙΩΣΙΜΗ ΠΟΛΗ: ΠΕΔΙΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΙΑ Β ΦΑΣΗ: ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΔΗΜΑΡΧΙΑΚΟ ΜΕΓΑΡΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ 3-02-2014 ΕΘΝΙΚΟ ΔΙΚΤΥΟ ΒΙΩΣΙΜΗ ΠΟΛΗ: ΠΕΔΙΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΙΑ Β ΦΑΣΗ: ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΔΗΜΑΡΧΙΑΚΟ ΜΕΓΑΡΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ 3-02-2014 ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Περιγραφή Παρουσίαση της πραγματικότητας της πόλης. Βιώματα

Διαβάστε περισσότερα

Β2. β) Πρώτα απ όλα: Αρχικά παράλληλα: ταυτόχρονα εξάλλου: άλλωστε

Β2. β) Πρώτα απ όλα: Αρχικά παράλληλα: ταυτόχρονα εξάλλου: άλλωστε ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α.1 Το συγκεκριμένο κείμενο αναφέρεται στην ανάγκη προσέγγισης των αρχαίων χώρων θέασης και ακρόασης από τους Νεοέλληνες. Επρόκειτο για τόπους έκφρασης συλλογικότητας. Επιπλέον, σ αυτούς γεννήθηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Εθνικό Πρόγραμμα για την Επανεκκίνηση της Αθήνας, τη Δημιουργία Θέσεων Εργασίας και τη Στήριξη της Κοινωνικής Συνοχής

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Εθνικό Πρόγραμμα για την Επανεκκίνηση της Αθήνας, τη Δημιουργία Θέσεων Εργασίας και τη Στήριξη της Κοινωνικής Συνοχής Δευτέρα, 9 Απριλίου 2012 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Εθνικό Πρόγραμμα για την Επανεκκίνηση της Αθήνας, τη Δημιουργία Θέσεων Εργασίας και τη Στήριξη της Κοινωνικής Συνοχής Υπογράφηκε σήμερα 09/04 από την Υπουργό Ανάπτυξης,

Διαβάστε περισσότερα

Στόχος υπό έμφαση για τη σχολική χρονιά 2015-2016

Στόχος υπό έμφαση για τη σχολική χρονιά 2015-2016 Στόχος υπό έμφαση για τη σχολική χρονιά 2015-2016 «Ευαισθητοποίηση των μαθητών κατά του ρατσισμού και της μισαλλοδοξίας και προώθηση της ισότητας και του σεβασμού, στο πλαίσιο της εκστρατείας κατά της

Διαβάστε περισσότερα

«Η ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΤΟΥ ΙΚΤΥΟΥ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΡΟΛΗΨΗΣ & ΕΓΚΑΙΡΗΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΚΕΘΕΑ ΕΘΕΛΟΝΤΩΝ» ίκτυο Υπηρεσιών Πρόληψης & Έγκαιρης Παρέµβασης ΚΕΘΕΑ. Κυρίτση Ι.

«Η ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΤΟΥ ΙΚΤΥΟΥ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΡΟΛΗΨΗΣ & ΕΓΚΑΙΡΗΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΚΕΘΕΑ ΕΘΕΛΟΝΤΩΝ» ίκτυο Υπηρεσιών Πρόληψης & Έγκαιρης Παρέµβασης ΚΕΘΕΑ. Κυρίτση Ι. «Η ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΤΟΥ ΙΚΤΥΟΥ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΡΟΛΗΨΗΣ & ΕΓΚΑΙΡΗΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΚΕΘΕΑ ΣΤΗΝ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΟΥ ΙΚΤΥΟΥ ΕΘΕΛΟΝΤΩΝ» ίκτυο Υπηρεσιών Πρόληψης & Έγκαιρης Παρέµβασης ΚΕΘΕΑ Αισώπου Β., Αλαµπάνου Ε., Κυρίτση Ι., Τσιώτρα

Διαβάστε περισσότερα

ΤI ΠΡΟΣΦΕΡΟΥΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΤΟΥ ΚΕΘΕΑ ΣΤΗΝ ΠΟΛΗ; ΠΩΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΥΝΤΑΙ; ΠΩΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΟΥΝ; ΜΠΟΡΕΙ Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥΣ ΝΑ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΕΙ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ;

ΤI ΠΡΟΣΦΕΡΟΥΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΤΟΥ ΚΕΘΕΑ ΣΤΗΝ ΠΟΛΗ; ΠΩΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΥΝΤΑΙ; ΠΩΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΟΥΝ; ΜΠΟΡΕΙ Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥΣ ΝΑ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΕΙ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ; ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΤΟΥ ΚΕΘΕΑ ΤI ΠΡΟΣΦΕΡΟΥΝ ΣΤΗΝ ΠΟΛΗ; ΠΩΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΥΝΤΑΙ; ΠΩΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΟΥΝ; ΜΠΟΡΕΙ Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥΣ ΝΑ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΕΙ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ; Η ΠΑΡΟΥΣΙΑ ΤΟΥΣ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΩΘΗΣΕΙ ΤΟΥΣ ΝΕΟΥΣ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ; ΤI ΠΡΟΣΦΕΡΕΙ

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Το έργο υλοποιείται με δωρεά από το Σύντομη περιγραφή Το Ελληνικό Παιδικό Μουσείο

Διαβάστε περισσότερα

Αστική αειφορία. ιαµόρφωση και εφαρµογή ολοκληρωµένων πιλοτικών προγραµµάτων βιώσιµης αστικής ανάπτυξης. Το πρόγραµµα URBAN Κερατσίνι - ραπετσώνα.

Αστική αειφορία. ιαµόρφωση και εφαρµογή ολοκληρωµένων πιλοτικών προγραµµάτων βιώσιµης αστικής ανάπτυξης. Το πρόγραµµα URBAN Κερατσίνι - ραπετσώνα. Ε.Μ.Π. ΤΜΗΜΑ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ ΤΟΥ ΧΩΡΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΠΟΛΕΟ ΟΜΙΑ ΚΑΙ ΧΩΡΟΤΑΞΙΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΥΝΑΜΙΚΗ ΤΩΝ ΧΩΡΙΚΩΝ ΟΜΩΝ ΚΑΙ ΧΡΗΣΕΩΝ ΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Μάθηµα: Εφαρµοσµένη ιδακτική των Φυσικών Επιστηµών (Πρακτικές Ασκήσεις Γ Φάσης) ΜΙΧΑΗΛ ΣΚΟΥΜΙΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Απασχόληση και πολιτισµός, πυλώνες κοινωνικής συνοχής και ένταξης των µεταναστών για µια βιώσιµη Ευρώπη

Απασχόληση και πολιτισµός, πυλώνες κοινωνικής συνοχής και ένταξης των µεταναστών για µια βιώσιµη Ευρώπη ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΗΜΟΣΙΑΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΣΗΣ ΝΟΜΑΡΧΙΑΚΗ ΑΥΤΟ ΙΟΙΚΗΣΗ ΚΥΚΛΑ ΩΝ Επιτροπή των Περιφερειών ιάσκεψη µε θέµα Απασχόληση και πολιτισµός, πυλώνες κοινωνικής

Διαβάστε περισσότερα

08/07/2015. Ονοματεπώνυμο: ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΚΟΥΤΡΑΣ. Ιδιότητα: ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Β ΙΕΠ. (Υπογραφή)

08/07/2015. Ονοματεπώνυμο: ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΚΟΥΤΡΑΣ. Ιδιότητα: ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Β ΙΕΠ. (Υπογραφή) Πράξη: «Ανάπτυξη μεθοδολογίας και ψηφιακών διδακτικών σεναρίων για τα γνωστικά αντικείμενα της Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Γενικής και Επαγγελματικής Εκπαίδευσης» Άξονες Προτεραιότητας 1-2-3 Οριζόντια

Διαβάστε περισσότερα

Γ φάση: Γιατί έτσι κι όχι αλλιώς;

Γ φάση: Γιατί έτσι κι όχι αλλιώς; Ζωγραφιά: Β. Χατζηβαρσάνης 2014, ΚΠΕ Ελευθερίου Κορδελιού & Βερτίσκου Γ φάση: Γιατί έτσι κι όχι αλλιώς; 95 Οδηγίες για τις δραστηριότητες της Γ φάσης Έχοντας συζητήσει για την κατάσταση της γειτονιάς μας

Διαβάστε περισσότερα

1 Ος ΥΠΟ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΧΟΣ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ

1 Ος ΥΠΟ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΧΟΣ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ 1 Ος ΥΠΟ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΧΟΣ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ Τι εννοούμε με τον όρο «μαθησιακά αποτελέσματα»; ΓΝΩΣΕΙΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΕΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΤΑΣΕΙΣ Ποια είναι τα αναμενόμενα οφέλη από την

Διαβάστε περισσότερα

Γραφείο Επαγγελματικού Προσανατολισμού και Πληροφόρησης Νέων Δήμου Ρεθύμνης

Γραφείο Επαγγελματικού Προσανατολισμού και Πληροφόρησης Νέων Δήμου Ρεθύμνης Γραφείο Επαγγελματικού Προσανατολισμού και Πληροφόρησης Νέων Δήμου Ρεθύμνης ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σκοπός του παρόντος είναι να παρουσιάσει τον τρόπο δημιουργία και λειτουργίας Γραφείου Επαγγελματικού Προσανατολισμού

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση των σκοπών και των στόχων...35. Ημερήσια πλάνα...53

Παρουσίαση των σκοπών και των στόχων...35. Ημερήσια πλάνα...53 Πίνακας Περιεχομένων Εισαγωγή... 5 Κεφάλαιο 1 Πώς μαθαίνουν τα παιδιά προσχολικής ηλικίας...11 Η Φυσική Αγωγή στην προσχολική ηλικία...14 Σχέση της Φυσικής Αγωγής με τους τομείς ανάπτυξης του παιδιού...16

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Νικόλαος Τσιγγίλης Σχολικός Σύμβουλος Φυσικής Αγωγής

Δρ. Νικόλαος Τσιγγίλης Σχολικός Σύμβουλος Φυσικής Αγωγής Δρ. Νικόλαος Τσιγγίλης Σχολικός Σύμβουλος Φυσικής Αγωγής γής Τρέξτε τώρα που μπορείτε για να μην. «τρέχετε» όταν δεν μπορείτε Ποια είναι η κατάσταση στη χώρα μας; Αριθμός σταδίων (μέση τιμή)

Διαβάστε περισσότερα

Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά.

Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά. Γ. Οι μαθητές και τα Μαθηματικά. Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά. ΠΙΝΑΚΑΣ 55 Στάση

Διαβάστε περισσότερα

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Γιατί η Ρομποτική στην Εκπαίδευση; A) Τα παιδιά όταν σχεδιάζουν, κατασκευάζουν και προγραμματίζουν ρομπότ έχουν την ευκαιρία να μάθουν παίζοντας και να αναπτύξουν δεξιότητες Η

Διαβάστε περισσότερα

ΛΙΜΝΗ ΠΕΘΕΛΙΝΟΥ Υδροβιότοπος άθλησης και αναψυχής

ΛΙΜΝΗ ΠΕΘΕΛΙΝΟΥ Υδροβιότοπος άθλησης και αναψυχής Γυµνάσιο Νέου Σκοπού ΠΡΟΤΑΣΗ για τον ιαγωνισµό Ανάδειξης Καινοτοµικών Ιδεών και Σχεδίων σχετικά µε χαρακτηριστικά της πόλης και του Νοµού Σερρών ΛΙΜΝΗ ΠΕΘΕΛΙΝΟΥ Υδροβιότοπος άθλησης και αναψυχής ΟΜΑ Α

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΠΠΣ. ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ

ΔΕΠΠΣ. ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ ΔΕΠΠΣ ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγραμμάτων Σπουδών ΔΕΠΠΣ Φ.Ε.Κ., 303/13-03-03, τεύχος Β Φ.Ε.Κ., 304/13-03-03, τεύχος Β Ποιοι λόγοι οδήγησαν στην σύνταξη των ΔΕΠΠΣ Γενικότερες ανάγκες

Διαβάστε περισσότερα

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010 Επιμόρφωση Εκπαιδευτικών Δημοτικής, Προδημοτικής και Ειδικής Εκπαίδευσης για τα νέα Αναλυτικά Προγράμματα (21-22 Δεκεμβρίου 2010 και 7 Ιανουαρίου 2011) Δ Φάση Επιμόρφωσης Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

Παράγοντες που ευθύνονται για τους τραυµατισµούς ΑΘΛΗΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ (ΜΚ 108) Θέµα διάλεξης 12 Η ψυχολογία των τραυµατισµών στον αθλητισµό

Παράγοντες που ευθύνονται για τους τραυµατισµούς ΑΘΛΗΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ (ΜΚ 108) Θέµα διάλεξης 12 Η ψυχολογία των τραυµατισµών στον αθλητισµό ΕΠΕΑΕΚ : AΝΑΜΟΡΦΩΣΗ A ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΑΘΛΗΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ (ΜΚ 108) Θέµα διάλεξης 12 Η ψυχολογία των τραυµατισµών στον αθλητισµό Μάριος Γούδας ΤΙΤΛΟΙ ΘΕΜΑΤΩΝ ΙΑΛΕΞΗΣ περιγραφή

Διαβάστε περισσότερα

Απάντηση 41 100.00% Καμία απάντηση 0 0.00% Not completed or Not displayed 0 0.00%

Απάντηση 41 100.00% Καμία απάντηση 0 0.00% Not completed or Not displayed 0 0.00% Αποτελέσματα εγγραφών σε αυτό το ερώτημα: 41 Total records in survey: 330 συνόλου: 12.42% Στατιστικά Πεδίου για Θ9 Δήμος Απάντηση 41 100.00% Καμία απάντηση 0 0.00% Στατιστικά Πεδίου για Θ7-1 [Όνομα] Παρακαλούμε

Διαβάστε περισσότερα

ΗΓΕΣΙΑ & ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ: Πολυτέλεια ή Αναγκαιότητα;

ΗΓΕΣΙΑ & ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ: Πολυτέλεια ή Αναγκαιότητα; ΗΓΕΣΙΑ & ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ: Πολυτέλεια ή Αναγκαιότητα; ρ. Όλγα Επιτροπάκη Eπίκουρος Καθηγήτρια Οργανωσιακής Συµπεριφοράς & ιοίκησης Ανθρωπίνων Πόρων, ALBA Επισκόπηση της παρούσας οµιλίας Έχει το

Διαβάστε περισσότερα

ΙΚΤΥΟ ΟΙΝΟΠΟΙΩΝ ΝΟΜΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ

ΙΚΤΥΟ ΟΙΝΟΠΟΙΩΝ ΝΟΜΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΙΚΤΥΟ ΟΙΝΟΠΟΙΩΝ ΝΟΜΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ Το ίκτυο Οινοποιών Νοµού Ηρακλείου ιδρύθηκε ως αστική µη κερδοσκοπική εταιρεία τον Νοέµβριο του 2006 και αποτελεί την κύρια συλλογική, συγκροτηµένη και συντονισµένη έκφραση

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ

ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Κων/νος Καλέμης, Άννα Κωσταρέλου, Μαρία Αγγελική Καλέμη Εισαγωγή H σύγχρονη τάση που επικρατεί

Διαβάστε περισσότερα

Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ: ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ: ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΡΟΩΘΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ: ΜΙΑ ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ: ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Λεωνίδας Κυριακίδης Αναστασία

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ - ΗΜΙΟΥΡΓΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ

ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ - ΗΜΙΟΥΡΓΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ - ΗΜΙΟΥΡΓΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ Υπάρχει µεγάλη ποικιλία θεµάτων που θα µπορούσαν να δοθούν ως συνθετικές δηµιουργικές εργασίες. Όποιο θέµα όµως και να δοθεί, θα ήταν καλό να έχει ως στόχο τη στροφή του

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 2011-2014

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 2011-2014 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΝΟΜΟΣ ΑΤΤΙΚΗΣ ΔΗΜΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ-ΑΡΓΥΡΟΥΠΟΛΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 2011-2014 ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ Άξονας 1: Περιβάλλον και ποιότητα ζωής Στρατηγικός Στόχος: Δήμος

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ. Χανιά, Απρίλιος 2014

ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ. Χανιά, Απρίλιος 2014 ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ Χανιά, Απρίλιος 2014 Τον Αύγουστο του 2010, ενεργοί πολίτες των Χανίων προχωρήσαμε στη δημιουργία της ανεξάρτητης δημοτικής μας κίνησης με επικεφαλής τον Τάσο Βάμβουκα. Με διαφορετικές αφετηρίες,

Διαβάστε περισσότερα

Ιεράρχηση του αστικού οδικού δικτύου και οδική ασφάλεια

Ιεράρχηση του αστικού οδικού δικτύου και οδική ασφάλεια ΠΣ ΑΤΜ - ΤΕΕ Επιστηµονική Ηµερίδα Παρόδιες χρήσεις γης και διαχείριση προσβάσεων Αθήνα, 26-27 Απριλίου 2001 Ιεράρχηση του αστικού οδικού δικτύου και οδική ασφάλεια Γιώργος Γιαννής Μαθιός Καρλαύτης Ιωάννης

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΣΤΟΧΟΙ ΤΗΣ ΛΙΣΣΑΒΟΝΑΣ ΚΑΙ ΠΕΡΑΝ ΑΥΤΩΝ

ΟΙ ΣΤΟΧΟΙ ΤΗΣ ΛΙΣΣΑΒΟΝΑΣ ΚΑΙ ΠΕΡΑΝ ΑΥΤΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7 ο ΟΙ ΣΤΟΧΟΙ ΤΗΣ ΛΙΣΣΑΒΟΝΑΣ ΚΑΙ ΠΕΡΑΝ ΑΥΤΩΝ 7.1 Εισαγωγή Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επεσήµανε ένα σύνολο δράσεων προτεραιότητας που είναι απαραίτητες για την προώθηση των στόχων που έθεσε η ιάσκεψη

Διαβάστε περισσότερα

1 / 15 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 3 ης Γυµνασίου. Μάρτιος 2007

1 / 15 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 3 ης Γυµνασίου. Μάρτιος 2007 1 / 15 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Έρευνα υποστηριζόµενη από τη Γενική ιεύθυνση Εκπαίδευσης και Πολιτισµού της Ε.Ε., στο πλαίσιο του προγράµµατος Σωκράτης «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ

ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ Ενισχύστε την Αυτοπεποίθηση των Παιδιών Βελτιώνοντας & Μαθαίνοντας τον Γονεϊκό Τύπο!!! ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ Κλεισθένους 12 (Στοά Κοββατζή) 1 ος όροφος Τηλ.: 2742029421 Κιν.: 6979985566

Διαβάστε περισσότερα

Μεγαλώνοντας στην Αθήνα Ένα πρόγραμμα περιβαλλοντικής εκπαίδευσης για τη συμμετοχή των παιδιών στη διαμόρφωση του περιβάλλοντός τους

Μεγαλώνοντας στην Αθήνα Ένα πρόγραμμα περιβαλλοντικής εκπαίδευσης για τη συμμετοχή των παιδιών στη διαμόρφωση του περιβάλλοντός τους ΚΟΙΝΩΦΕΛΕΣ ΙΔΡΥΜΑ ΙΩΑΝΝΗ Σ. ΛΑΤΣΗ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΧΩΡΟΤΑΞΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΣΧΕΔΙΑΣΤΙΚΗΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΡΥΘΜΙΣΗΣ ΤΟΥ ΧΩΡΟΥ Μεγαλώνοντας στην

Διαβάστε περισσότερα

Μεγαλώνοντας στην Αθήνα Ένα πρόγραμμα περιβαλλοντικής εκπαίδευσης για τη συμμετοχή των παιδιών στη διαμόρφωση του περιβάλλοντός τους

Μεγαλώνοντας στην Αθήνα Ένα πρόγραμμα περιβαλλοντικής εκπαίδευσης για τη συμμετοχή των παιδιών στη διαμόρφωση του περιβάλλοντός τους ΚΟΙΝΩΦΕΛΕΣ ΙΔΡΥΜΑ ΙΩΑΝΝΗ Σ. ΛΑΤΣΗ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΧΩΡΟΤΑΞΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΣΧΕΔΙΑΣΤΙΚΗΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΡΥΘΜΙΣΗΣ ΤΟΥ ΧΩΡΟΥ Μεγαλώνοντας στην

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΖΩΗΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ. Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΖΩΗΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ. Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΖΩΗΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΘΕΜΑΤΑ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ Τι είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΝΑΥΠΛΙΟ Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΜΕΛΕΤΕΣ ΚΑΙ ΕΡΓΑ ΑΝΑΠΛΑΣΗΣ ΗΠΑΛΙΑΠΟΛΗ ΒΥΖΑΝΤΙΟ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑ

ΝΑΥΠΛΙΟ Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΜΕΛΕΤΕΣ ΚΑΙ ΕΡΓΑ ΑΝΑΠΛΑΣΗΣ ΗΠΑΛΙΑΠΟΛΗ ΒΥΖΑΝΤΙΟ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑ ΝΑΥΠΛΙΟ Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΜΕΛΕΤΕΣ ΚΑΙ ΕΡΓΑ ΑΝΑΠΛΑΣΗΣ ΗΠΑΛΙΑΠΟΛΗ ΒΥΖΑΝΤΙΟ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑ 1 Η ΝΕΩΤΕΡΗ ΕΠΕΚΤΑΣΗ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ 2 Τα εργαλεία ανάγνωσης της ταυτότητας της πόλης. Τα εργαλεία

Διαβάστε περισσότερα

α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των

α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των ΔΕΠΠΣ ΑΠΣ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των ενδιαφερόντων του, γ. η εξασφάλιση ίσων ευκαιριών και δυνατοτήτων μάθησης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΗΜΟΥ ΖΗΡΟΥ 2014-2019

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΗΜΟΥ ΖΗΡΟΥ 2014-2019 ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΗΜΟΥ ΖΗΡΟΥ 2014-2019 ΔΗΜΟΣΙΑ ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗ Α ΦΑΣΗΣ «ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ» ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ Φύλο Άνδρας Γυναίκα Ηλικία 18-30 30-65 65- και πάνω Περιοχή Κατοικίας Προσωπικά Στοιχεία

Διαβάστε περισσότερα

«ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΠΟΔΗΜΟΥ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ»

«ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΠΟΔΗΜΟΥ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ» «ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΠΟΔΗΜΟΥ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ» Εισηγήτρια: Έφη Γουνελά Στέλεχος της ΕΕΤΑΑ ΑΠΟΔΗΜΟΣ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ & ΤΟΠΙΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ Η υλοποίηση μιας ολοκληρωμένης στρατηγικής για

Διαβάστε περισσότερα

Η Οργάνωσή µας συνέχισε και φέτος το θεσµό της διοργάνωσης παιδικών

Η Οργάνωσή µας συνέχισε και φέτος το θεσµό της διοργάνωσης παιδικών π π ø π 2 03-10-07 23:22 Page 1 π π øσ π À π ª π π Η Οργάνωσή µας συνέχισε και φέτος το θεσµό της διοργάνωσης παιδικών Κατασκηνώσεων στην Κύπρο για τα παιδιά των συναδέλφων. Η κατασκήνωση από φέτος αναβαθµίστηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΣΠΟΥΔΩΝ 2010 ΟΔΗΓΟΣ ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ

ΣΠΟΥΔΩΝ 2010 ΟΔΗΓΟΣ ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ 2010 10-2011 ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Το Ανοικτό Ίδρυμα Εκπαίδευσης είναι ένα σύγχρονο εκπαιδευτήριο προσανατολισμένο στην

Διαβάστε περισσότερα

A. Επιπτώσεις των κλιματικών αλλαγών στους πολίτες του κόσμου

A. Επιπτώσεις των κλιματικών αλλαγών στους πολίτες του κόσμου A. Επιπτώσεις των κλιματικών αλλαγών στους πολίτες του κόσμου Ηλικίες > 10 ετ. Διάρκεια ~ 2 h Στόχος - Να εισάγουμε την ομάδα σε επιπτώσεις που έχουν οι κλιματικές αλλαγές και συγκεκριμένα, στο πως επηρεάζουν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΙΑ ΤΟ ΘΑΛΑΣΣΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΛΙΕΙΑ «Η θάλασσα κοινό μας σπίτι»

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΙΑ ΤΟ ΘΑΛΑΣΣΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΛΙΕΙΑ «Η θάλασσα κοινό μας σπίτι» ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ LIFE «Μεσογειακή φώκια και Αλιεία: Αντιμετωπίζοντας τη σχέση ανταγωνισμού και αλληλεπίδρασης στις ελληνικές θάλασσες» ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΙΑ ΤΟ ΘΑΛΑΣΣΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΛΙΕΙΑ «Η θάλασσα

Διαβάστε περισσότερα