Σχέδιο συµµετοχής των παιδιών στις πρωτοβουλίες Ολοκληρωµένης Ανάπτυξης των ορεινών περιοχών Η περίπτωση του Μετσόβου

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Σχέδιο συµµετοχής των παιδιών στις πρωτοβουλίες Ολοκληρωµένης Ανάπτυξης των ορεινών περιοχών Η περίπτωση του Μετσόβου"

Transcript

1 Σχέδιο συµµετοχής των παιδιών στις πρωτοβουλίες Ολοκληρωµένης Ανάπτυξης των ορεινών περιοχών Η περίπτωση του Μετσόβου Ι. Τσεβρένη, ρ. Ε.Μ.Π., Περιβαλλοντολόγος, MSc «Περιβάλλον και Ανάπτυξη» του Ε.Μ.Π. Α. Γεροντέλη, Περιβαλλοντολόγος, MSc «Περιβάλλον και Ανάπτυξη» του Ε.Μ.Π., ΜΕ.Κ..Ε. του Ε.Μ.Π. Περίληψη Η εργασία αυτή διερευνά και τεκµηριώνει την ανάγκη συµµετοχής των παιδιών στην ανάπτυξη του Μετσόβου ως βασικό παράγοντα της Oλοκληρωµένης Aνάπτυξης της περιοχής αλλά και ενός κοινωνικά δίκαιου και αποτελεσµατικού αναπτυξιακού σχεδιασµού. Στην εργασία επιχειρείται, µέσα από τη διερεύνηση των αναγκών και των ιδεών των παιδιών του Μετσόβου, η διαµόρφωση ενός σχεδίου για την ενίσχυση της συµµετοχής των παιδιών στην αναπτυξιακή διαδικασία. Για τη διερεύνηση της διάθεσης και της θέλησης των παιδιών για συµµετοχή αλλά και για την από κοινού διαµόρφωση του σχεδίου συµµετοχής µε τα παιδιά, υλοποιήθηκε ποιοτική έρευνα µε τη βοήθεια των παιδιών του 1 ου ηµοτικού Σχολείου του Μετσόβου. Η ερευνητική διαδικασία µε τα παιδιά του Μετσόβου αποτέλεσε παράλληλα πιλοτική εφαρµογή µιας διάστασης του σχεδίου συµµετοχής των παιδιών. Το σχέδιο συµµετοχής που επιχειρεί να διαµορφώσει η εργασία αυτή, αποτελεί ένα µεθοδολογικό εργαλείο και ένα πλαίσιο δέσµευσης και δράσης, που µπορεί να φανεί χρήσιµο τόσο στην τοπική αυτοδιοίκηση όσο και στην ευρύτερη κοινωνία του Μετσόβου, καθώς και να συµβάλει ευρύτερα σε έναν κοινωνικά δίκαιο, φιλικό για τον άνθρωπο και τη φύση, δηµιουργικό, αλληλέγγυο αναπτυξιακό σχεδιασµό, που εµπλέκει όλες τις κοινωνικές οµάδες. Λέξεις κλειδιά: ιδέες παιδιών, συµµετοχή, σχέδιο συµµετοχής, κοινοτική ταυτότητα, φορείς των πρωτοβουλιών Αξιοβίωτης Ολοκληρωµένης Ανάπτυξης 1. Εισαγωγή 1.1 Η συµµετοχή των παιδιών Η λέξη «συµµετοχή» εµπεριέχει αυτόµατα έννοιες όπως η επικοινωνία, η ισότητα, η δικαιοσύνη, η ενδυνάµωση, η δηµοκρατία. Πώς ορίζεται όµως η συµµετοχή; Η Arnstein (1969) ορίζει τη συµµετοχή ως τη δύναµη των αποκλεισµένων κοινωνικών οµάδων να επηρεάζουν τις διαδικασίες λήψης αποφάσεων. Από τη δεκαετία του 1980, η ιδέα της συµµετοχής συµπεριέλαβε και την κοινωνική οµάδα των παιδιών αναδεικνύοντας την ανάγκη επιρροής τους στο σχεδιασµό και στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων. Η συµµετοχή είναι πλέον ένα αναφαίρετο δικαίωµα των παιδιών, αφού, σύµφωνα µε τη Σύµβαση για τα ικαιώµατα του Παιδιού, η οποία υιοθετήθηκε από τη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ το 1989 και επικυρώθηκε και από την Ελλάδα το 1992, τα παιδιά έχουν το δικαίωµα της ελεύθερης έκφρασης της γνώµης τους σχετικά µε τα θέµατα που τα αφορούν (Άρθρο 12). Τα παιδιά έχουν, ακόµα, το δικαίωµα της ελευθερίας της έκφρασης (Άρθρο 13), το δικαίωµα της ελευθερίας της σκέψης και της συνείδησης (Άρθρο 14), καθώς και την ελευθερία να συνεταιρίζονται και να συνέρχονται ειρηνικά (Άρθρο 15). Τα παιδιά στις περισσότερες δυτικές χώρες αναγνωρίζονται πλέον από τις εθνικές, περιφερειακές και τοπικές αρχές ως µία οµάδα µε ιδιαίτερες ανάγκες οι οποίες θα πρέπει να εκφράζονται µέσα από διαδικασίες συµµετοχής. Παρά τις προσπάθειες εφαρµογής διαδικασιών συµµετοχής που έχουν γίνει, τα παιδιά έχουν περιορισµένες δυνατότητες και

2 ευκαιρίες να εκφράσουν τις ανάγκες τους και να ακουστούν. Η πολιτική δύναµη που έχουν εξακολουθεί να είναι έµµεση και να εκφράζεται µέσω των ενηλίκων που τα εκπροσωπούν (Cunningham κ.ά. 2003). Σήµερα έχει διαµορφωθεί ένα διεπιστηµονικό ρεύµα µε επίκεντρο τη συµµετοχή των παιδιών στη διαµόρφωση του περιβάλλοντός τους, το οποίο µέσα από θεωρητική και εφαρµοσµένη έρευνα αλλά και από καινοτόµες εφαρµογές τεκµηριώνει και θεµελιώνει την αναγκαιότητα της συµµετοχής των παιδιών στο περιβάλλον και στην κοινότητά τους (για παράδειγµα: Ward 1978, Moore 1986, Hart 1997, Matthews 2001, Chawla 2002). 1.2 Τα οφέλη από τη συµµετοχή των παιδιών H συµµετοχή των παιδιών στο σχεδιασµό του περιβάλλοντός τους συµβάλλει αποφασιστικά στην ολοκληρωµένη ανάπτυξή τους. Τα παιδιά µέσα από προγράµµατα που ενθαρρύνουν τη συµµετοχή τους αναπτύσσουν τις κοινωνικές και γνωστικές τους δεξιότητες, καθώς και την αίσθηση της σύνδεσής τους µε τους άλλους ανθρώπους και τη φύση. Επίσης, αναπτύσσουν την ικανότητα διαχείρισης του περιβάλλοντός τους, θέτοντας τα θεµέλια για µία ποιοτική και ισορροπηµένη ζωή (Sutton και Kemp 2002, 172). Μέσα από τα κατάλληλα προγράµµατα συµµετοχής, τα παιδιά αναπτύσσουν την ικανότητα να ελέγχουν τους σηµαντικούς τοµείς της ζωής τους, µία ικανότητα καθοριστική για την εξασφάλιση της ψυχικής τους υγείας (Chawla και Heft 2002). Έχουν την ευκαιρία να κατανοήσουν τις κοινωνικές δοµές καθώς και να αναπτύξουν την κριτική τους σκέψης, την αισθητική τους, τις επικοινωνιακές ικανότητές τους, την ικανότητα να σχεδιάζουν και να πραγµατοποιούν αλλαγές. Τα παιδιά τα οποία εµπλέκονται σε συµµετοχικές διαδικασίες δυναµώνουν ψυχικά και αποφεύγουν την αποξένωση (Sutton και Kemp 2002). Η συµµετοχή των παιδιών στο σχεδιασµό µπορεί επίσης να τα βοηθήσει να αναπτύξουν την αίσθηση της φροντίδας του πλανήτη και του περιβάλλοντος (Hart 1997). Οι διαδικασίες συµµετοχής των παιδιών επιφέρουν πολύ περισσότερα οφέλη από τα προφανή τη γνωστοποίηση δηλαδή σε όσους ασχολούνται µε το σχεδιασµό των αναγκών των παιδιών. Τα παιδιά διδάσκονται την ενεργή και υπεύθυνη ιδιότητα του πολίτη, έχοντας την ευκαιρία και να την εξασκήσουν (Chawla και Heft 2002). Τα οφέλη που προκύπτουν από τη διεξαγωγή διαδικασιών συµµετοχής των παιδιών δεν αφορούν µόνο τα παιδιά. Σε ένα ουσιαστικότερο επίπεδο, η συµµετοχή των παιδιών στο σχεδιασµό του περιβάλλοντός τους, συµβάλλει στην αλλαγή κατεύθυνσης προς περισσότερο οικολογικές και αλληλέγγυες κοινωνίες (Horelli 1997, Horelli και Kaaja 2002), ενώ είναι απαραίτητη προϋπόθεση για την κοινωνική δικαιοσύνη (Bojer 2000). 1.3 Αρχές και επιλογές για τη συµµετοχή των παιδιών Σύµφωνα µε τη σκάλα συµµετοχής του R. Hart (1992, 1997), η συµµετοχή των παιδιών δεν µπορεί να αναδειχθεί µέσα από προγράµµατα και εφαρµογές που χειραγωγούν και χρησιµοποιούν τα παιδιά ως διακοσµητικά στοιχεία ή όπου η συµµετοχή των παιδιών είναι συµβολική και όχι ουσιαστική. Αυτού του είδους η συµµετοχή δεν αποτελεί παρά την επιστράτευση των παιδιών στη νοµιµοποίηση του κατεστηµένου συστήµατος το οποίο τα αποκλείει. Η πραγµατική συµµετοχή ξεκινάει όταν τα παιδιά αναλαµβάνουν ενεργό ρόλο στην κοινότητά τους, ενώ έχουν ενηµερωθεί και κατανοήσει τους ακριβείς στόχους και τις διαδικασίες λήψης αποφάσεων, και είναι ελεύθερα να συµµετέχουν µε τη θέλησή τους στις δράσεις. Στις υψηλότερες βαθµίδες της σκάλας συµµετοχής, τα παιδιά ενηµερώνονται και συµµετέχουν στις αποφάσεις σε δράσεις οι οποίες διεξάγονται µε την πρωτοβουλία ενηλίκων, ενώ, στην υψηλότερη βαθµίδα συµµετοχής, ξεκινούν και διαχειρίζονται µόνα τους προγράµµατα, στα οποία µπορεί να προσκαλέσουν και ενήλικες να συµµετέχουν. Για να είναι αποτελεσµατικό και ουσιαστικό ένα πρόγραµµα συµµετοχής των παιδιών θα πρέπει να υπάρχουν οι κατάλληλες συνθήκες σχεδιασµού και διαχείρισης, συµµετοχής, 2

3 στήριξης, διαµόρφωσης της ικανότητας συµµετοχής και αναστοχασµού (Βλ. Πίνακα1) (Chawla και Heft 2002). Επίσης, ιδιαίτερα σηµαντικό δεν είναι τόσο το αποτέλεσµα των προγραµµάτων αυτών, όσο η απόκτηση αυτοπεποίθησης των παιδιών σχετικά µε τις ιδέες τους για το περιβάλλον τους και θέλησης για συµµετοχή (Τσεβρένη κ.ά 2008, Tsevreni 2010), αλλά και ικανότητας δράσης (Jensen 2004, Jensen και Schnack 2006). 1.4 Συµµετοχή των παιδιών στην προσπάθεια Ολοκληρωµένης Ανάπτυξης των ορεινών περιοχών. Ένα από τα κυριότερα προβλήµατα των ορεινών περιοχών στην Ελλάδα είναι η µεταναστευτική τάση του ορεινού πληθυσµού τους, ήδη από τις δεκαετίες του 1950,1960 και Ιδιαίτερα έντονο είναι το φαινόµενο αυτό για τους νέους, οι οποίοι φεύγουν από τα χωριά τους, θεωρώντας ότι δεν µπορούν να έχουν τις ίδιες ευκαιρίες που έχουν οι συνοµήλικοί τους στα αστικά κέντρα. Ευκαιρίες για εργασία, εκπαίδευση, ψυχαγωγία, κοινωνικοποίηση, πολιτιστικές δράσεις, αθλητικές δραστηριότητες κ.λπ. Η τάση αυτή επιτείνεται από το γεγονός ότι µέχρι σήµερα δεν υπάρχει ουσιαστική συµµετοχή των νέων και ιδιαίτερα των παιδιών, στην ανάπτυξη του τόπου τους, καθώς δεν συνυπολογίζονται στις εκάστοτε αναπτυξιακές διαδικασίες και οι δικές τους πραγµατικές ιδέες, ανάγκες, προτεραιότητες και επιθυµίες. Στην προσπάθεια για Αξιοβίωτη Ολοκληρωµένη Ανάπτυξη 1 των ευαίσθητων ορεινών περιοχών, βαρύνουσα γνώµη πρέπει να έχουν οι κατάλληλοι φορείς των πρωτοβουλιών Αξιοβίωτης Ολοκληρωµένης Ανάπτυξης της κάθε συγκεκριµένης ορεινής περιοχής (Ρόκος 2004). Τέτοιοι φορείς δεν µπορούν να είναι παρά µόνο οι κάτοικοι της περιοχής αυτής, οι απόδηµοί της και όσοι αποφασίσουν να εγκατασταθούν µόνιµα σε αυτήν, καθώς και οι συλλογικές/κοινωνικές οργανώσεις και ενώσεις τους και µάλιστα εφόσον συνειδητοποιούν τη µοναδικότητα της αδιάσπαστης ενότητας της φυσικής και της κοινωνικοοικονοµικής πραγµατικότητας, όπως αυτή διατηρήθηκε και αποτέλεσε δια µέσου του χρόνου το ειδοποιό χαρακτηριστικό της φύσης, της ποιότητας ζωής και του πολιτισµού της. (Ρόκος 2004). Οι νέοι άνθρωποι και τα παιδιά, της κάθε ορεινής περιοχής, µπορούν και πρέπει να συµπεριλαµβάνονται στους φορείς αυτούς. Καθώς, αποτελούν το πραγµατικό δυναµικό αλλά και το µέλλον της συγκεκριµένης ορεινής περιοχής και µπορούν, µε τη συστηµατική και ενεργό συµµετοχή τους, να συµβάλλουν ουσιαστικά στο ξαναζωντάνεµά, τη βελτίωση της ποιότητας ζωής και στην «από τα κάτω» Ολοκληρωµένη Ανάπτυξή της. 1 Αξιοβίωτη Ολοκληρωµένη Ανάπτυξη είναι η «ταυτόχρονα και διαχρονικά, σε πλανητικό, υπερεθνικό, εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο, οικονοµική, κοινωνική, πολιτική, πολιτισµική και τεχνική/τεχνολογική ανάπτυξη, η οποία µπορεί να υπάρξει µόνο όταν τελείται σε διαλεκτική αρµονία και µε σεβασµό πάντα στον άνθρωπο, στις προαιώνιες ευγενείς του αξίες και στο όλο φυσικό και πολιτισµικό του περιβάλλον, στο οποίο αυτός εντάσσεται ειρηνικά και δηµιουργικά ως αναπόσπαστο και όχι κυρίαρχο µέρος του» (Ρόκος 2003). 3

4 Πίνακας 1: Χαρακτηριστικά αποτελεσµατικών προγραµµάτων συµµετοχής των παιδιών Συνθήκες σχεδιασµού και διαχείρισης Όταν είναι δυνατό, το πρόγραµµα διαµορφώνεται µε τη βοήθεια υπαρχόντων οργανισµών και δοµών που στηρίζουν τη συµµετοχή των παιδιών. Όσο είναι δυνατόν, οι δραστηριότητες των προγραµµάτων να εντάσσονται µε φυσικό τρόπο στο ευρύτερο πλαίσιο δράσης των παιδιών. Τα προγράµµατα να βασίζονται στα ζητήµατα και τα ενδιαφέροντα των παιδιών. Συνθήκες συµµετοχής Οι συµµετέχοντες επιλέγονται αµερόληπτα. Τα παιδιά και οικογένειές τους ενηµερώνονται και δίνουν τη συγκατάθεσή τους. Τα παιδιά έχουν την ελευθερία να αποφασίσουν αν θα συµµετέχουν ή όχι. Το πρόγραµµα έχει εφικτό χρονικό προγραµµατισµό και τόπο υλοποίησης. Συνθήκες στήριξης Υπάρχει σεβασµός απέναντι στα παιδιά και αναγνώριση της αξίας και της αξιοπρέπειάς τους. Υπάρχει αµοιβαίος σεβασµός µεταξύ των συµµετεχόντων. Τα παιδιά υποστηρίζουν και ενθαρρύνουν το ένα το άλλο. Συνθήκες διαµόρφωσης ικανότητας συµµετοχής Τα παιδιά έχουν πραγµατική ευθύνη και επιρροή στη διαδικασία. Τα παιδιά κατανοούν και συµµετέχουν στη διαµόρφωση των στόχων της διαδικασίας. Τα παιδιά συµµετέχουν στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων και στην εκπλήρωση των στόχων του προγράµµατος, και έχουν πρόσβαση στις πληροφορίες που χρειάζονται για να πάρουν αποφάσεις. Τα παιδιά βοηθιούνται να διαµορφώσουν και να εκφράσουν τις ιδέες τους. Υπάρχει δίκαιη κατανοµή των δυνατοτήτων των παιδιών να συµµετέχουν και να ακουστούν. Το πρόγραµµα διαµορφώνει τις συνθήκες για τη σταδιακή ανάπτυξη της ικανότητας συµµετοχής. Το πρόγραµµα διαµορφώνει διαδικασίες ενθάρρυνσης της εµπλοκής των παιδιών σε ζητήµατα που θέτουν τα ίδια. Το πρόγραµµα καταλήγει σε χειροπιαστά αποτελέσµατα. Συνθήκες αναστοχασµού Υπάρχει διαφάνεια σε όλα τα στάδια στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων. Τα παιδιά κατανοούν το στόχο των αποτελεσµάτων. Υπάρχουν ευκαιρίες για κριτικό αναστοχασµό. Υπάρχουν ευκαιρίες για ατοµική και οµαδική αξιολόγηση. Οι συµµετέχοντες αποκτούν «δύναµη», µέσα από τη διαδικασία και εν γνώσει τους, διαπραγµατεύονται τις διαφωνίες που προκύπτουν. Πηγή: Symposium on Children s participation in Community Settings, Childwatch International / MOST Programme of UNESCO, University of Oslo, 6/2000, στο: Chawla και Heft

5 2. Μεθοδολογία 2.1 Σχεδιασµός της έρευνας Σκοπός της εργασίας είναι η ανάδειξη των βασικών αρχών και κατευθύνσεων συµµετοχής των παιδιών του Μετσόβου, µέσα από εµπειρική έρευνα µε τα ίδια τα παιδιά, η παρουσίαση των επιλογών και η διαµόρφωση των βασικών αρχών και κατευθύνσεων του σχεδίου συµµετοχής των παιδιών. Για τη διερεύνηση της συµµετοχής των παιδιών, αλλά και για την πιλοτική εφαρµογή µιας διάστασης του σχεδίου συµµετοχής των παιδιών στην αναπτυξιακή πορεία του Μετσόβου, επιλέχθηκε η µέθοδος της συγγραφής ιστορίας. Η µέθοδος αυτή εφαρµόστηκε µέσα από τη διεξαγωγή διαγωνισµού ιστορίας στο 1 ο ηµοτικό Σχολείο του Μετσόβου. Βασικό κριτήριο για την επιλογή της µεθόδου υπήρξε η χρήση της φαντασίας και ο οραµατισµός εναλλακτικών σεναρίων που περιλαµβάνει (Cuningham κ.ά. 2003), καθώς και το πλαίσιο ελευθερίας στην έκφραση των παιδιών που παρέχει (Τσεβρένη 2008). Σε αντίθεση µε τις ποσοτικές µεθόδους οι οποίες έχουν αποτύχει να αποτυπώσουν τις απόψεις των παιδιών, η µέθοδος της συγγραφής ιστορίας αποτυπώνει όλο τον πλούτο των ιδεών των παιδιών (Cuningham κ.ά. 2003, Τσεβρένη 2008, ΕΣΜΡΧ 2008). Για την εφαρµογή της µεθόδου, διεξήχθη διαγωνισµός συγγραφής ιστορίας στην Ε και Στ ηµοτικού του ηµοτικού Σχολείου του Μετσόβου µε τη συµµετοχή 58 παιδιών. Τα παιδιά, από τη µέση παιδική ηλικία, έχουν τη δυνατότητα να συµµετέχουν σε διαδικασίες διαµόρφωσης το τόπου τους, καθώς έχουν την ικανότητα να εκφράζουν τις ιδέες τους, να οραµατίζονται µελλοντικά σενάρια και να συµµετέχουν ουσιαστικά στο σχεδιασµό (Cuningham κ.ά. 2003). Το θέµα της ιστορίας ήταν επικεντρωµένο στις ιδέες των παιδιών για τον τόπο τους και στη διάθεσή τους για συµµετοχή. Σκοπός ήταν η διερεύνηση της διάθεσης και της ικανότητας των παιδιών να συµµετέχουν στα ζητήµατα του τόπου τους. Μέσα από τη συγγραφή ιστορίας, τα παιδιά κλήθηκαν να αποτυπώσουν: τα θετικά και τα αρνητικά στοιχεία του Μετσόβου το όραµά τους για το µέλλον την αυτοπεποίθηση σε σχέση µε τις ιδέες για τον τόπο τους τη διάθεση συµµετοχής στην αναπτυξιακή διαδικασία του Μετσόβου τα ζητήµατα στα οποία θα ήθελαν να συµµετέχουν 2.2 Ανάλυση των δεδοµένων Οι ιστορίες των παιδιών αναλύθηκαν µε ποιοτικό τρόπο και κωδικοποιήθηκαν µε σκοπό να διερευνηθεί η σχέση των παιδιών µε τον τόπο τους, το όραµά τους για το µέλλον και η στάση τους στο ζήτηµα της συµµετοχής. Η ανάλυση των δεδοµένων βασίστηκε σε βασικές αρχές και τεχνικές της θεµελιωµένης θεωρίας (Strauss και Corbin 1998) και έγινε σε τρία στάδια. Στο πρώτο στάδιο της κωδικοποίησης των δεδοµένων διαµορφώθηκαν έξι κατηγορίες, µε τις υποκατηγορίες τους: 1. η θετική πλευρά του Μετσόβου 2. η αρνητική πλευρά του Μετσόβου 3. το όραµα για το µέλλον του ήµου Μετσόβου 4. η εµπιστοσύνη των παιδιών στις ιδέες τους 5. η θέλησή τους για συµµετοχή 6. τα ζητήµατα που ενδιαφέρουν τα παιδιά Οι κατηγορίες µε τις υποκατηγορίες τους διαµορφώνονται ως εξής: 5

6 1. Η θετική πλευρά του Μετσόβου φύση ησυχία, χαρά, απλή ζωή αγάπη για τον τόπο, ανάγκη των παιδιών να παραµείνουν σε αυτόν αξιοθέατα, πολιτισµική κληρονοµιά/ευεργέτες βλάχικη διάλεκτος ήθη, έθιµα, παραδόσεις, παραδοσιακά προϊόντα, παραδοσιακά επαγγέλµατα ελεύθερη και ανεξάρτητη µετακίνηση χρήση / αξιοποίηση ελεύθερου χώρου παιχνίδι /δραστηριότητες σε εξωτερικούς χώρους, ελεύθερος χώρος αθλητικές εγκαταστάσεις/τοπική οµάδα τουρισµός 2. Η αρνητική πλευρά του Μετσόβου έλλειψη υποδοµών εκπαίδευσης έλλειψη υποδοµών άθλησης έλλειψη αθλητικών χώρων, κολυµβητηρίου έλλειψη ψυχαγωγίας έλλειψη χώρων εξωσχολικών εκπαιδευτικών δραστηριοτήτων, κινηµατογράφου έλλειψη ενδιαφέροντος της δηµοτικής αρχής για τα κοινά/ηµιτελή έργα ατελής συντήρηση οδικού δικτύου κακή συντήρηση δρόµων, έλλειψη πεζοδροµίων/ποδηλατόδροµων έλλειψη χώρων στάθµευσης, κίνηση υποβάθµιση φυσικού και ανθρωπογενούς περιβάλλοντος έλλειψη ανακύκλωσης, κακή διαχείριση απορριµµάτων, εγκατάλειψη/αποξήρανση λίµνης Αώου, εξαφάνιση πανίδας λόγω κυνηγιού, ηχορύπανση, τουρισµός συµπεριφορά απέναντι στους µετανάστες/ άσχηµη συµπεριφορά κατοίκων 3. Το όραµα των παιδιών για το µέλλον συντήρηση, βελτίωση υποδοµών /δηµιουργία νέων βελτίωση/καθαριότητα/ συντήρηση δρόµων/φωτισµός δρόµων/ προστατευτικό κιγκλίδωµα, πεζόδροµοι/πεζοδρόµια/ποδηλατόδροµοι, φανάρια, σχολικός τροχονόµος, χώροι πάρκινγκ/µονοδροµήσεις, fast food παιδεία συντήρηση κτιρίου ηµοτικού Μηλιάς, νέο µεγάλο γυµνάσιο, σχολεία, περισσότεροι δάσκαλοι καθαριότητα δηµιουργία νέων χώρων παιχνιδιού, ψυχαγωγίας (που να καλύπτουν όλες τις γειτονιές), κινηµατογράφος, ζωολογικός κήπος, νέα µαγαζιά, καλύτερες και νέες αθλητικές εγκαταστάσεις/ γήπεδο τέννις/παγοδρόµιο πολυκατοικίες/ νέα σπίτια σχολή οδηγών/πάρκο κυκλοφοριακής αγωγής προστασία φυσικού περιβάλλοντος κλείσιµο χωµατερής, ανακύκλωση, προστασία περιβάλλοντος, καθαρισµός ποταµού, έλεγχος παράνοµου κυνηγιού προστασία πολιτισµικού περιβάλλοντος 6

7 στήριξη παράδοσης, πολιτισµού, βλάχικης διαλέκτου, συντήρηση µνηµείων 4. Η εµπιστοσύνη των παιδιών στις ιδέες τους τα παιδιά πιστεύουν στις ιδέες τους, αλλά δεν ισχύει το ίδιο και για τους µεγάλους τα παιδιά πιστεύουν στις ιδέες τους καµία αναφορά για το ζήτηµα 5. Η θέληση των παιδιών για συµµετοχή θέληση για συµµετοχή καµία αναφορά οι µεγάλοι υπεύθυνοι 6. Τα ζητήµατα που ενδιαφέρουν τα παιδιά τουρισµός βλάχικα προστασία περιβάλλοντος ανακύκλωση, όχι ψαράδες στη λίµνη, έλεγχος παράνοµου κυνηγιού, καθαριότητα δρόµων, προστασία δέντρων από υλοτοµία πολιτισµός παράδοση συντήρηση µνηµείων, θέατρο-κινηµατογράφος δραστηριότητες για παιδιά, διασκέδαση παιδιών χώροι παιχνιδιού, παιδικές χαρές, παγοδρόµιο, ζωολογικό κήπο, κέντρα για δραστηριότητες πολιτιστικό κέντρο δραστηριοτήτων για παιδιά ανάγκες των παιδιών να λέω τη γνώµη µου ελεύθερα και να µε ακούνε όλοι συµµετοχή στα πράγµατα που κάνουν οι µεγάλοι αθλητικές εγκαταστάσεις ελεύθερη κίνηση παιδιών - κυκλοφοριακό χώροι στάθµευσης, ποδήλατο χωρίς αυτοκίνητα, να κυκλοφορούµε µόνοι µας και να είµαστε ανεξάρτητοι, βελτίωση καλντεριµιών για περπάτηµα, νέα πεζοδρόµια παιδεία πιο πολλοί δάσκαλοι, σχολείο στον Άγιο ηµήτριο ποιότητα ζωής κατοίκων να ξυπνάµε πιο αργά φροντίδα τόπου γηροκοµεία οι άνθρωποι να συµπεριφέρονται καλά ασφάλεια Στο δεύτερο στάδιο της ανάλυσης, τα δεδοµένα κωδικοποιήθηκαν, συγκρίνοντας τις υποκατηγορίες των βασικών κατηγοριών, και διαµορφώνοντας έτσι τρεις βασικές κατηγορίες: Η δυναµική των ιδεών των παιδιών για την ανάπτυξη του τόπου τους 7

8 Κοινοτική ταυτότητα Συµµετοχή των παιδιών Στην τελευταία φάση της ανάλυσης των δεδοµένων, αναδείχθηκε η κεντρική κατηγορία µε την οποία συνδέονται όλες οι υπόλοιπες και η οποία αποτελεί βάση για τη διαµόρφωση θεωρίας (Strauss και Corbin 1998). Την κεντρική κατηγορία αποτέλεσε η δυναµική των ιδεών των παιδιών για την ανάπτυξη του τόπου τους, και οι σχέσεις της µε τις υπόλοιπες κατηγορίες διαµόρφωσαν την κεντρική ιδέα, η οποία είναι η εξής: Η ανάγκη έκφρασης και επικοινωνίας των ιδεών των παιδιών και η επάρκεια και ο πλούτος των ιδεών των παιδιών για τη συµµετοχή τους στο δηµόσιο διάλογο για την ανάπτυξη του Μετσόβου. Η κατηγορία αυτή αναδεικνύει, ερµηνεύει και συνδέει τη δυναµική του λόγου των παιδιών για την ανάπτυξη του Μετσόβου, µε την αναπτυγµένη κοινοτική ταυτότητα των παιδιών αλλά και µε την πίστη των παιδιών στις ιδέες τους και τη θέλησή τους για συµµετοχή, όπως αυτά αποτυπώνονται στον Πίνακα 2. Πίνακας 2: Οι ανάγκη έκφρασης των ιδεών των παιδιών και η επάρκεια των ιδεών τους για τη συµµετοχή των παιδιών στην ανάπτυξη του Μετσόβου. Κοινοτική ταυτότητα Τοποφιλία και ανάγκη προστασίας του φυσικού και πολιτισµικού περιβάλλοντος Συναισθηµατικός δεσµός µε το χώρο, τους ανθρώπους και την κοινότητα Αξιοποίηση και χρήση ελεύθερου χώρου Συµµετοχή των παιδιών Η εµπιστοσύνη των παιδιών στις ιδέες τους Η έλλειψη εµπιστοσύνης των ενηλίκων στις ιδέες των παιδιών Η θέληση για συµµετοχή Τα ζητήµατα συµµετοχής Ελεύθερη, ασφαλής, εύκολη και ανεξάρτητη µετακίνηση Στη συνέχεια παρουσιάζονται αναλυτικότερα τα αποτελέσµατα της έρευνας. 3. Αποτελέσµατα 3.1 Κοινοτική ταυτότητα Τοποφιλία και ανάγκη προστασίας του φυσικού και πολιτισµικού περιβάλλοντος Ήταν εµφανής, στη µεγάλη πλειοψηφία των παιδιών, η αγάπη τους για τον τόπο κατοικίας τους, η ανάγκη προβολής, διατήρησης και προστασίας των φυσικών και πολιτισµικών του στοιχείων. «Αυτό που µου αρέσει από το Μέτσοβο είναι η πυκνή βλάστησή του και ο καθαρός αέρας». Άννα, ΣΤ ηµοτικού. «Το Μέτσοβο είναι ένα υπέροχο µέρος!...είναι γεµάτο µε λουλούδια και γρασίδι και βουτηγµένο στα πεύκα και στα έλατα...πιστεύω πως όλα τα παιδιά θα ήθελαν να ζουν κοντά στη φύση».ζωή, ΣΤ ηµοτικού 8

9 «...δηλαδή το περιβάλλον να το προστατεύουµε να το έχουµε σαν να προστατεύουµε τον εαυτό µας. Και ίσως όλοι µας θα ήταν να ήµασταν όλοι πιο καλύτεροι και να γινόµασταν σαν µια οικογένεια». Ευγενία, ΣΤ ηµοτικού. «Το Μέτσοβο έχει πλούσια πανίδα καθώς και χλωρίδα. Το τσακάλι, η αρκούδα και άλλα ζώα που δηµιουργούν την πανίδα της περιοχής κινδυνεύουν να εξαφανιστούν για διάφορους λόγους παρόλο που δεν επιτρέπεται το κυνήγι. Ακόµα και η τεχνητή λίµνη του Αώου η οποία για πολλά χρόνια ήταν ένα από τα οµορφότερα αξιοθέατα της περιοχής και του τοπικού οικοσυστήµατος είναι έτοιµη να αποξηρανθεί. Κατερίνα, ΣΤ ηµοτικού. «Τα έθιµά µας είναι επίσης πάρα πολλά. Θα ήθελα να πω για τις παραδοσιακές στολές. Είναι πολύ ωραίες. Υπάρχουν πολλά σχήµατα και χρώµατα για να διαλέξεις». Μαρία, Ε ηµοτικού. «Μου αρέσει επίσης που στον τόπο µου µπορείς να θαυµάσεις τις παραδοσιακές στολές φορεµένες από ηλικιωµένες γυναίκες που τις φορούν καθηµερινά. Επίσης µου αρέσει η µακρόχρονη ιστορία του». Αντιγόνη, ΣΤ ηµοτικού. «Πολλοί άνθρωποι µιλάνε βλάχικα κι εµείς προσπαθούµε να τα µάθουµε. Το Μέτσοβο δεν θα το αφήσω ποτέ!!!». Αλέξανδρος, Ε ηµοτικού. «Πολλοί Μετσοβίτες µιλάνε βλάχικα. Τα βλάχικα δεν τα µιλάνε όλοι κι έτσι η γλώσσα µπορεί να χαθεί. Γι αυτό η πολιτεία πρέπει να τα διδάσκει». Αντώνης, Ε ηµοτικού Συναισθηµατικός δεσµός µε τον χώρο, τους ανθρώπους και την κοινότητα Σε αρκετές περιπτώσεις, έγινε αναφορά στο δεσµό που αισθάνονται τα παιδιά µε το χώρο, και τους κατοίκους του Μετσόβου. Οι αναφορές αυτές παραπέµπουν στην έννοια της κοινότητας, µε τη µορφή της οικειότητας και της ασφάλειας που τους παρέχει ο τόπος τους και η συναναστροφή τους µε τους συγχωριανούς τους, σε αντίθεση µε τον απρόσωπο χαρακτήρα ενός αστικού κέντρου. «Πιο πολύ µου αρέσει που είναι χωριό και δεν είναι πόλη π.χ. Αθήνα, Θεσσαλονίκη». Ιάσονας, Ε ηµοτικού. «Άλλα πράγµατα που µ αρέσουν είναι οι άνθρωποι δηλαδή οι Μετσοβίτες που τους ξέρω όλους και µε ξέρουν κι έτσι νιώθω µεγαλύτερη ασφάλεια». ηµήτρης, ΣΤ ηµοτικού. «Το Μέτσοβο που ζω είναι πάρα πολύ όµορφο και φιλόξενο. Έχουµε πολύ χώρο για να παίζουµε εµείς τα παιδιά... Ακόµα το Μέτσοβο δεν είναι µέσα στα καυσαέρια όπως η Αθήνα, η Θεσσαλονίκη και άλλες µεγάλες πόλεις της Ελλάδας». Βαγγέλης, ΣΤ ηµοτικού. «Σε εµάς τα παιδιά µας αρέσει ο ελεύθερος χώρος και η φύση. Στο Μέτσοβο µου αρέσουν τα πάντα και δε θα ήθελα να αλλάξω τίποτα». Αλέξανδρος, Ε ηµοτικού. «Η Μηλιά είναι ορεινό χωριό, µου αρέσει πάρα πολύ γιατί δεν έχει ηχορύπανση και κάθε µέρα είναι µέρα χαράς». Μυρτώ, Ε ηµοτικού. «Το Μέτσοβο είναι το µέρος που µεγάλωσα και το αγαπώ πολύ». ανάη, Ε ηµοτικού. «...κάποια παιδιά µπορεί να θέλουν να σπουδάσουν στο χωριό τους. Πολλά παιδιά δεν θέλουν να φύγουν από δω γιατί το αγαπούν». Έλλη, ΣΤ ηµοτικού. 9

10 «Ο τόπος κατοικίας µου είναι το Μέτσοβο Ιωαννίνων και είµαι τυχερή που ζω εδώ σε αυτόν τον µαγευτικό τόπο. Τα πάντα είναι φτιαγµένα µε την ευλογία του Θεού. Οι δρόµοι είναι παρόµοιοι µε αυτούς της παλιάς εποχής...». άφνη, ΣΤ ηµοτικού Αξιοποίηση και χρήση ελεύθερου χώρου Βασική ανάγκη και επιθυµία των παιδιών ήταν η εύρεση ελεύθερων χώρων για παιχνίδι και η δηµιουργία νέων χώρων ψυχαγωγίας, αθλητισµού, δηµιουργικής απασχόλησης, εξωσχολικών δραστηριοτήτων. Αξιοσηµείωτη είναι η αναφορά για την ανάγκη συµµετοχής του συνόλου των παιδιών του Μετσόβου στους χώρους παιχνιδιού και άθλησης. «Το καλοκαίρι όλα τα παιδιά από κάθε γειτονιά µαζεύονται και παίζουν». Καλυψώ, Ε ηµοτικού. «Ένα µέρος που µπορούν να παίζουν τα παιδιά είναι η Αγία Παρασκευή η οποία είναι πέτρινη εκκλησία και έχει µεγάλο αίθριο χώρο για να µπορούµε να παίζουµε». Μυρσίνη, Ε ηµοτικού. «οι χώροι που µπορούµε να παίζουµε είναι πολύ λίγοι, µετρηµένοι στα δάχτυλα. Πολλοί από αυτούς µάλιστα, το καλοκαίρι γίνονται χώροι στάθµευσης για τους τουρίστες κι εµείς µένουµε χωρίς χώρους για παιχνίδι. Πρέπει να δηµιουργηθούν περισσότεροι χώροι για εµάς τα παιδιά...». Άγγελος, Ε ηµοτικού. «ξεκίνησαν να φτιάχνουν δηµοτικό παγοδρόµιο και κολυµβητήριο αλλά το σταµάτησαν στη µέση...επίσης δεν υπάρχει κανένας παιδότοπος...θα ήθελα λοιπόν να το αναλάβουν και να φτιάξουν περισσότερους χώρους για παιχνίδι...».αλεξάνδρα, Στ ηµοτικού. «Θα ήθελα πολλά πράγµατα να αλλάξουν όπως: να φτιάξουν κι άλλα σχολεία στις πάνω γειτονιές για τα παιδιά που ζουν εκεί...να οργανώσουν τις παλιές παιδικές χαρές να πηγαίνουν κι εκεί να παίζουν τα παιδιά γιατί εδώ στις κάτω γειτονιές τα έχουµε όλα...». Αγγελική, Ε ηµοτικού. «Πολύ εξυπηρετικό θα ήταν να υπάρχει ένας ποδηλατόδροµος, όπου όλα τα παιδιά να µπορούν να παίζουν, χωρίς να υπάρχει κίνδυνος να συγκρουστούν µε κάποιο αυτοκίνητο». Ζωή, ΣΤ ηµοτικού Ελεύθερη, ασφαλής, εύκολη και ανεξάρτητη µετακίνηση Αξιοσηµείωτη ήταν η ανάγκη των παιδιών να εκφράσουν την αίσθηση ασφάλειας, ανεξαρτησίας και έλλειψης φόβου, την οποία αποπνέει ο τόπος κατοικίας τους. «Έχουµε...και το πιο σηµαντικό απ όλα την ελευθερία µας. Μπορούµε να κυκλοφορούµε χωρίς τη συνοδεία των γονιών µας, µπορούµε µόνοι µας να πηγαίνουµε να τρώµε και µε αυτόν τον τρόπο είµαστε ανεξάρτητοι». άφνη, Στ ηµοτικού. «Αλλά νιώθουµε και ελευθερία δηλαδή: τα καλοκαίρια µπορούµε να βγούµε έξω µε ασφάλεια χωρίς φόβο να µε κλέψουν κάποια κακοποιοί». Έλλη, Στ ηµοτικού. «η ζωή όλων µας είναι φυσιολογική χωρίς καυσαέρια και κυρίως µπορούµε να πάµε στις δραστηριότητές µας και στο σχολείο χωρίς τη συνοδεία των γονιών µας». Αριάδνη, Στ ηµοτικού. 10

11 «...έχει και τα καλά του το Μέτσοβο είναι ένα πέρασµα από την Εγνατία οδό κι έτσι θα γίνει σιγά-σιγά γνωστό στη µισή Ελλάδα- Μακεδονία». Μαργαρίτα, Ε ηµοτικού. «Το πιο σηµαντικό είναι ότι µπορείς να βγαίνεις έξω µε άνεση, χωρίς φοβίες για εγκληµατισµούς και κακοποιήσεις». ηµήτρης, Στ ηµοτικού. «Μου αρέσει πολύ το γεγονός ότι εδώ η ζωή είναι πολύ ήσυχη και απλή. εν υπάρχουν κίνδυνοι για εµάς τα παιδιά και µπορούµε να παίζουµε άφοβα». Άγγελος, Ε ηµοτικού. 3.2 Η συµµετοχή των παιδιών Η εµπιστοσύνη των παιδιών στις ιδέες τους Πολλά από τα παιδιά φάνηκε ότι έχουν µεγάλη εµπιστοσύνη στις ιδέες τους για τον τόπο τους και την αυτοπεποίθηση να τις υποστηρίξουν: «Πιστεύω ότι οι ιδέες µου είναι σηµαντικές και θα αρέσουν στους µεγάλους. Θα ήθελα πολύ να συµµετέχω λέγοντας τη γνώµη µου». Ελευθερία, Ε ηµοτικού. «Οι ιδέες που έχω αναφέρει έως τώρα πιστεύω πως είναι αρκετά σηµαντικές και πως πρέπει να τις ακούσουν και οι µεγάλοι για τη βοήθεια της µελλοντικής πορείας στο Μέτσοβο. Και φυσικά θα ήθελα να συµµετάσχω πιο πολύ λέγοντας τη γνώµη µου για το Μέτσοβο για να βοηθήσω εµάς τα παιδιά να έχουµε ένα καλύτερο αύριο». ηµήτρης, Στ ηµοτικού. Υπήρχε βέβαια και ένας σηµαντικός αριθµός παιδιών που δεν ανέφεραν καθόλου το ζήτηµα της συµµετοχής, αναδεικνύοντας το γεγονός ότι η έννοια και η διαδικασία της συµµετοχής είναι πρωτόγνωρη για τα παιδιά, δεν έχει τεθεί ποτέ από το εκπαιδευτικό σύστηµα και την κοινότητα στην οποία ζουν και δυσκολεύονται να σκεφθούν και να εκφραστούν γύρω από αυτήν Η έλλειψη εµπιστοσύνης των ενηλίκων στις ιδέες των παιδιών Τα περισσότερα παιδιά θεωρούν ότι ενώ τα ίδια πιστεύουν στις ιδέες τους, οι µεγάλοι δεν τους δείχνουν την ίδια εµπιστοσύνη: «Κάποια παιδιά όµως έχουν µερικές ιδέες που θα βοηθούσαν τον τόπο µας να γίνει καλύτερος, αλλά οι µεγάλοι δεν τις ακούνε άλλοτε γιατί πιστεύουν ότι είναι ανόητες και άλλοτε γιατί λένε ότι είµαστε παιδιά και δεν θα είναι σωστές». Χαρά, Ε ηµοτικού. «Πιστεύω ότι οι ιδέες αυτές είναι σηµαντικές, αλλά οι µεγάλοι δεν ακούνε ποτέ και δεν ενδιαφέρονται καθόλου για τη γνώµη µας και τα προβλήµατά µας. Προσπαθούµε να κάνουµε κάτι, αλλά δεν ασχολούνται καθόλου για τα παιδιά του χωριού, παρά µόνο για τους δρόµους, τον τουρισµό». Άγγελος, Ε ηµοτικού. «Συνήθως εµείς οι µικροί επειδή δεν µας αρέσουν πράγµατα και λέµε στους γονείς µας να πουν στο δήµαρχο να αλλάξει τα πράγµατα εδώ. Όµως οι µεγάλοι το παίρνουν στα αστεία». Μάριος, Ε ηµοτικού. «Πιστεύω ότι οι ιδέες µου για το Μέτσοβο είναι σηµαντικές παρόλο που οι µεγάλοι δεν δίνουν ιδιαίτερη σηµασία, γιατί νοµίζουν πως δεν χρειαζόµαστε τίποτα από όλα αυτά ή λέµε χαζοµάρες της ηλικίας µας και θα µας περάσει όταν µεγαλώσουµε. Με λίγα λόγια σπάνε πλάκα και γελάνε µαζί µας». Αλεξάνδρα, Στ ηµοτικού. 11

12 «Πιστεύω ότι οι µεγάλοι δεν θέλουν να ξέρουν για το τι θέλουν τα παιδιά. Πιστεύουν πως και έτσι όπως είναι το Μέτσοβο µας αρέσει, αλλά δεν είναι έτσι. Όλα τα παιδιά έχουν το δικαίωµα να θέλουν κάτι περισσότερο από το χωριό τους». Έλλη, Στ ηµοτικού. «Θα ήθελα επίσης οι µεγάλοι να ακούνε περισσότερο τις ιδέες µας και να δούνε για λίγο τον κόσµο από τα δικά µας µάτια. γιατί αλλιώς τα βλέπουνε οι µεγάλοι και αλλιώς εµείς τα παιδιά». Βασιλική, Στ ηµοτικού Η θέληση για συµµετοχή Πολλά από τα παιδιά δεν έθιξαν καθόλου το ζήτηµα της συµµετοχής αναδεικνύοντας το γεγονός ότι το δικαίωµα των παιδιών να εµπλέκονται και να συµµετέχουν στη διαµόρφωση και την ανάπτυξη του τόπου τους είναι πρωτόγνωρο, και δεν έχει τεθεί ποτέ στα παιδιά. Η πλειοψηφία, όµως, των παιδιών υπήρξε ιδιαίτερα θετική και διεκδικητική µε το ενδεχόµενο της συµµετοχής τους στην αναπτυξιακή πορεία του τόπου τους: «Θα ήθελα λοιπόν να συµµετέχω πιο πολύ στα θέµατα του Μετσόβου και όποια γνώµη και να έχω, ό,τι και να θέλω να πω ή να κάνω να το σέβονται. Όλα τα θέµατα του Μετσόβου µε ενδιαφέρουν, γι αυτό και θα ήθελα να καλυτερεύσει η κατάσταση. Θα είναι ωραία να µας ακούν οι µεγάλοι!!!». Αλεξάνδρα, Στ ηµοτικού. «Θα ήθελα πολύ, λέγοντας τη γνώµη µου, να συµµετέχω στη λύση αυτών των προβληµάτων. Εµένα δεν µε ενδιαφέρουν τα πολιτικά του Μετσόβου ούτε για το ποιος είναι δήµαρχος και ποιοι δηµοτικοί σύµβουλοι. Πιο πολύ µε ενδιαφέρει ο δήµος να προσφέρει περισσότερα πράγµατα για να καλύψει τις ανάγκες των παιδιών και φυσικά για την ασφάλεια των κατοίκων του Μετσόβου». Ζωή, Στ ηµοτικού. «Θα ήθελα να συµµετέχω πιο πολύ λέγοντας τη γνώµη µου για το Μέτσοβο γιατί πιστεύω πως έχω αρκετά καλές ιδέες». Βασιλική, Στ ηµοτικού. «Θα ήθελα πολύ να συµµετέχω και να λέω τη γνώµη µου σχετικά µε τα προβλήµατα του Μετσόβου. Μακάρι µια µέρα οι µεγάλοι να «ξυπνήσουν» και να δουν τι κακό έχουν κάνει στον τόπο τους». Κωνσταντίνα, Στ ηµοτικού. Μάλιστα, µερικά παιδιά προχώρησαν βαθύτερα το συλλογισµό τους και πρότειναν, χωρίς να τους έχει ζητηθεί, ιδέες για τον τρόπο συµµετοχής των παιδιών στο Μέτσοβο, όπως η συµµετοχή των παιδιών στο δηµόσιο διάλογο για το Μέτσοβο, η συµµετοχή των παιδιών στο ηµοτικό Συµβούλιο και η δηµιουργία «συλλόγου παιδιών». Γενικότερα, τα παιδιά του Μετσόβου διεκδικούν το δικαίωµά τους να εµπλέκονται, να συµµετέχουν, να εκφράζουν τις ιδέες τους και να έχουν λόγο στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων που αφορούν τον τόπο τους. Όπως γράφει και ο Κωνσταντίνος, Στ ηµοτικού: «Θα θέλαµε τα παιδιά να έχουµε δικαιώµατα» Τα ζητήµατα στα οποία τα παιδιά θα ήθελαν να συµµετέχουν Τα περισσότερα παιδιά ενδιαφέρονται να συµµετέχουν όχι µόνο σε ζητήµατα που αφορούν αποκλειστικά στη δική τους κοινωνική οµάδα, αλλά και στα ζητήµατα που αφορούν στην οικονοµική, κοινωνική και πολιτιστική ανάπτυξη του Μετσόβου και την προστασία του περιβάλλοντος. Έτσι, τα παιδιά ανέφεραν ότι ενδιαφέρονται για ζητήµατα, όπως ο τουρισµός, ο πολιτισµός και η διατήρηση της παράδοσης, η ποιότητα της ζωής, η ασφάλεια και η προστασία του περιβάλλοντος. 12

13 «Εµένα µε ενδιαφέρει το θέµα του τουρισµού γιατί στο Μέτσοβο υπάρχει χιόνι και έρχονται πολλοί τουρίστες αφού οι µεγάλοι που έχουν κουραστεί θα πρέπει κάποιος να κάνει τη δουλειά πάνω στα σπιτάκια του χιονοδροµικού αφού οι ξένοι θέλουν να κάνουν σκι». Ελίζα, Ε ηµοτικού. «Θέλω να συµµετέχω σε πολλά θέµατα του τόπου µου και κυρίως πολιτιστικά». Ηλέκτρα, Ε ηµοτικού. «Θέλω η βλάχικη γλώσσα να διδάσκεται στα σχολεία και να µη χαθεί ποτέ». Καλυψώ, Ε ηµοτικού. «Θα ήθελα να συµµετέχω πολύ σε δραστηριότητες για την προστασία του χωριού µου και ειδικότερα του περιβάλλοντος». Περσεφόνη, Ε ηµοτικού. Τα παιδιά ανέφεραν, επίσης, ότι ενδιαφέρονται να συµµετέχουν σε ζητήµατα που αφορούν στην κοινωνική τους οµάδα, και συγκεκριµένα ζητήµατα που καθορίζουν την ποιότητα ζωής τους και την ψυχαγωγία τους, όπως η δηµιουργία χώρων όπου θα µπορούν να παίζουν, να ψυχαγωγούνται και να κάνουν διάφορες δραστηριότητες, η δηµιουργία αθλητικών εγκαταστάσεων αλλά και η βελτίωση των υποδοµών που έχουν σχέση µε την εκπαίδευση. Επίσης, τα παιδιά αναφέρθηκαν στην ανάγκη τους για ελεύθερη και ανεξάρτητη κίνησή τους στο Μέτσοβο. «Κάποια θέµατα που µ ενδιαφέρουν είναι να λυθούν κάποια προβλήµατα όπως να φτιαχτεί καλύτερα η παιδική χαρά του Αγίου Χαραλάµπου». Αλέξης, Ε ηµοτικού. «Εµένα τα θέµατα που µε ενδιαφέρουν περισσότερο για το Μέτσοβο είναι οι χώροι των παιδιών για να παίζουν». Άγγελος, Ε ηµοτικού. «Εµένα τα θέµατα που µε ενδιαφέρουν περισσότερο είναι να υπάρχουν διάφορες δραστηριότητες για τα παιδιά». Βασιλική, Στ ηµοτικού.. «Θα θέλαµε ένα παγοδρόµιο, κολυµβητήριο, σινεµά, ζωολογικό κήπο. Αυτά που δεν θέλουµε είναι πολλά αυτοκίνητα, να µη µας πιέζουν. Κάτι που ξεχάσαµε πριν είναι δεν µπορούµε να κάνουµε ποδήλατο έξω λόγο των αυτοκινήτων». Κωνσταντίνος, Στ ηµοτικού. Τέλος, τα παιδιά αναφέρθηκαν στην ανάγκη τους να συµµετέχουν ουσιαστικά στη ζωή και στην ανάπτυξη του Μετσόβου. «Θα ήθελα να συµµετέχω σε πράγµατα που κάνουν οι µεγάλοι γιατί σκέπτονται µόνο τον εαυτό τους και όχι εµάς τα παιδιά». Βαγγέλης, Στ ηµοτικού. «Ακόµα θα ήθελα να λέω τη γνώµη µου ελεύθερα και να µε ακούνε όλοι». Ηλέκτρα, Ε ηµοτικού. «Εγώ θα ήθελα πάντως να συµµετέχω στα θέµατα του Μετσόβου. Να λέω τη γνώµη µου ελεύθερα και αν είναι καλή να την πραγµατοποιούν». Μαργαρίτα, Ε ηµοτικού. 4. Συµπεράσµατα 4.1 Η ανάγκη έκφρασης και η επάρκεια των ιδεών των παιδιών για τη συµµετοχή τους στην ανάπτυξη του Μετσόβου 13

14 Η έρευνα, όπως είδαµε, ανέδειξε την ανάγκη έκφρασης και επικοινωνίας των ιδεών των παιδιών, καθώς και τον πλούτο και την επάρκεια των ιδεών τους για τη συµµετοχή τους στο δηµόσιο διάλογο για την ανάπτυξη του Μετσόβου. Το γεγονός αυτό είναι πολύ σηµαντικό, γιατί αποδεικνύει ότι στην κοινωνία του Μετσόβου υπάρχουν οι βάσεις και οι προϋποθέσεις για την εµπλοκή και την ουσιαστική συµµετοχή των παιδιών στα τοπικά ζητήµατα. Σύµφωνα µε τα αποτελέσµατα της έρευνας, η δυναµική των ιδεών των παιδιών για την ανάπτυξη του Μετσόβου βασίζεται αφενός στην αναπτυγµένη κοινοτική τους ταυτότητα και αφετέρου στη διάθεση, τη θέληση και τη διεκδίκηση της συµµετοχής τους στη ζωή και στην αναπτυξιακή διαδικασία του Μετσόβου. Η αγάπη των παιδιών για τον τόπο που ζουν και µεγαλώνουν καθώς και η ανάγκη προστασίας των φυσικών και πολιτισµικών στοιχείων που τον διαµορφώνουν, ως προέκταση αυτής της αγάπης, αποτελούν τη βάση της ισχυρής κοινοτικής ταυτότητας που έχουν τα παιδιά. Η κοινοτική ταυτότητα των παιδιών διαµορφώνεται επίσης από το συναισθηµατικό δεσµό που έχουν τα παιδιά µε το χώρο, τους ανθρώπους και την κοινότητα στην οποία ζουν. Ένας άλλος πολύ σηµαντικός παράγοντας είναι η δυνατότητα ελεύθερης, ασφαλούς και ανεξάρτητης µετακίνησης των παιδιών στην κοινότητά τους και η ελεύθερη πρόσβαση, αξιοποίηση και χρήση του δηµόσιου χώρου. Όλα τα παραπάνω στοιχεία που διαθέτουν τα παιδιά αποτελούν τις απαραίτητες προϋποθέσεις για τη διαµόρφωση κοινοτικής ταυτότητας (Τσεβρένη 2008). Εκτός από το δεσµό µε τον τόπο που αναδείχθηκε ως αναπόσπαστο κοµµάτι της ταυτότητας των παιδιών, ένα άλλο ιδιαίτερα σηµαντικό στοιχείο που ξεδιπλώθηκε στην έρευνα είναι η στάση των παιδιών απέναντι στο ζήτηµα της συµµετοχής και οι προϋποθέσεις για τη συµµετοχή τους στην ευρύτερη κοινωνία του Μετσόβου. Τα παιδιά φάνηκε να έχουν πίστη και εµπιστοσύνη στις ιδέες τους για τον τόπο τους και διαµορφωµένο όραµα για την ανάπτυξή του. Η αυτοπεποίθηση των παιδιών για τις ιδέες τους αποτελεί βασική και απαραίτητη προϋπόθεση για τη διαµόρφωση των βάσεων για τη συµµετοχή των παιδιών (Tsevreni 2010). Επιπρόσθετα, τα παιδιά φάνηκε να έχουν διάθεση και θέληση για συµµετοχή, και σε ορισµένες, µάλιστα, περιπτώσεις τα παιδιά διατύπωσαν και πρόθεση διεκδίκησης της συµµετοχής τους. Παράλληλα, µέσα από τον γραπτό λόγο των παιδιών, προκύπτει ότι, ακόµη και σε αυτήν τη µικρή ηλικία, ξεκινάει, έστω και σε καθαρά εµπειρικό στάδιο, η διαµόρφωση της άποψης τους για τη µορφή της «ανάπτυξης» που θέλουν για τον τόπο τους. Για ορισµένους µαθητές η ανάπτυξη ταυτίζεται µε την αναµόρφωση του τόπου τους σε ένα νέο αστικό κέντρο, µε πολυκατοικίες, τσιµέντο, εµπορικά καταστήµατα και ταχυφαγεία. Κατά άλλους η ανάπτυξη ταυτίζεται µε τη διατήρηση της πολιτισµικής ταυτότητας, των παραδόσεων και των εθίµων του τόπου, µε την προστασία του περιβάλλοντος και τη δηµιουργία νέων υποδοµών οι οποίες θα τους παρέχουν µόρφωση, ψυχαγωγία, σωµατική άθληση και θα τους δίνουν το κίνητρο να παραµένουν στον τόπο διαµονής τους και να µην αναζητούν τις «ανέσεις» αυτές αλλού. Τα µικρά αυτά παιδιά θα αποτελέσουν σε λίγα χρόνια τους νέους, ενήλικους κατοίκους του Μετσόβου, τους µελλοντικούς φορείς πρωτοβουλιών, στην προσπάθεια για Αξιοβίωτη Ολοκληρωµένη Ανάπτυξη και θα πρέπει να τους δοθούν κίνητρα, προϋποθέσεις και όροι άσκησης οικονοµικών και κοινωνικών δραστηριοτήτων, οι οποίες θα σέβονται τον τοπικό πληθυσµό, το φυσικό περιβάλλον και τις πολιτισµικές αξίες του (Παπαδηµάτου και Ρόκος 2004), ώστε να µην «δελεαστούν» να εγκαταλείψουν τον τόπο τους. Τα παιδιά, τα οποία συµµετείχαν στην έρευνα αυτή, φαίνεται πως σέβονται και εκτιµούν το φυσικό και πολιτισµικό περιβάλλον στο οποία µεγαλώνουν, έχουν βούληση για ενεργό συµµετοχή, επιθυµίες και άποψη για τις ανάγκες και τα προβλήµατα του τόπου τους. Έτσι, τα παιδιά του Μετσόβου φαίνεται ότι έχουν όλες τις απαραίτητες προϋποθέσεις την κοινοτική ταυτότητα και τη διάθεση και θέληση για συµµετοχή οι οποίες διαµορφώνουν ένα γόνιµο έδαφος για την ουσιαστική εµπλοκή και συµµετοχή τους στα 14

15 ζητήµατα του τόπου τους. Τα παιδιά του Μετσόβου έχουν ισχυρό πλεονέκτηµα, έναντι των παιδιών των µεγάλων αστικών κέντρων όπου απαραίτητη προϋπόθεση για την ύπαρξη πλαισίου συµµετοχής είναι η αποκατάσταση της χαµένης αυτοπεποίθησης για τις ιδέες τους για τον τόπο τους, η διαµόρφωση κοινοτικής ταυτότητας και η απόκτηση οράµατος και θέλησης για συµµετοχή (Τσεβρένη 2008). Τα παιδιά του Μετσόβου διαθέτουν την απαραίτητη δυναµική, τον πλούτο και την επάρκεια των ιδεών, καθώς και τη διάθεση και θέληση για συµµετοχή και µπορούν να συµβάλουν άµεσα και αποτελεσµατικά στον αναπτυξιακό σχεδιασµό του Μετσόβου. 4.2 ιαµόρφωση βασικών αρχών και κατευθύνσεων συµµετοχής των παιδιών στην ανάπτυξη του Μετσόβου Σκοπός της εργασίας είναι να προτείνει βασικές κατευθύνσεις για την ανάπτυξη δράσεων συµµετοχής των παιδιών του Μετσόβου, βασισµένων στις τάσεις που αναδείχθηκαν από την ίδια την έρευνα. Το σχέδιο συµµετοχής των παιδιών θα πρέπει να περιλαµβάνει ενέργειες συµµετοχής οι οποίες θα εφαρµοστούν στο πλαίσιο κρατικών, ιδιωτικών και εθελοντικών δράσεων, θα αναπτυχθούν µε βάση τις τοπικές πολιτικές, κοινωνικές και πολιτιστικές δοµές και τις συνήθειες της καθηµερινότητας των παιδιών και θα εµπλέκουν τα παιδιά σε ζητήµατα που τα αφορούν και τα ενδιαφέρουν (Taylor και Percy-Smith 2008). Με βάση τις κατευθύνσεις και τις προτιµήσεις για δράσεις συµµετοχής που αναδείχθηκαν από τα ίδια τα παιδιά, αλλά και συνολικά από την ερευνητική διαδικασία, προτείνονται τρεις βαθµίδες δράσεων συµµετοχής των παιδιών, όπου σταδιακά ο βαθµός συµµετοχής των παιδιών αυξάνεται. Στο πρώτο επίπεδο, των συµβουλευτικών διαδικασιών, οι δράσεις οργανώνονται από τους ενήλικες ώστε να καταγραφούν οι απόψεις των παιδιών µε σκοπό τη βελτίωση της αναπτυξιακής διαδικασίας. Στο δεύτερο επίπεδο, των πρωτοβουλιών συµµετοχής, σκοπός είναι να ενδυναµωθούν οι δηµοκρατικές διαδικασίες, να διαµορφωθούν οι ευκαιρίες που θα βοηθήσουν τα παιδιά να κατανοήσουν και να εφαρµόσουν δηµοκρατικές αρχές, καθώς και να εµπλέξουν τα παιδιά στη δηµιουργία δοµών και πολιτικών, οι οποίες να ασκούν επιρροή σε αυτά. Στο τρίτο επίπεδο, της προώθησης της προάσπισης των δικαιωµάτων των παιδιών από τα ίδια τα παιδιά, σκοπός είναι να ενδυναµωθούν τα παιδιά ώστε να καθορίσουν και να πραγµατώσουν τους δικούς τους στόχους και πρωτοβουλίες (Lansdown 2001). Είναι ιδιαίτερα σηµαντικό η συµµετοχή των παιδιών να υποστηριχθεί από σωστό σχεδιασµό και κατάλληλη εφαρµογή µε τη βοήθεια ειδικών, καθώς και να πλαισιωθεί από τους υπάρχοντες φορείς ή και τη δηµιουργία νέων. Σε κάθε περίπτωση, απαιτείται περαιτέρω έρευνα που θα διασφαλίσει την ουσιαστική συµµετοχή των παιδιών στην αναπτυξιακή διαδικασία του Μετσόβου και την ανάδειξη ενός τοπικού δικτύου υποστήριξης (οργανισµοί, σύλλογοι, θεσµοί, ΜΚΟ, πρωτοβουλίες πολιτών) που θα πλαισιώσει και θα εγγυηθεί την εφαρµογή και την επιτυχία της συµµετοχής των παιδιών. 1 ο επίπεδο: συµβουλευτικές διαδικασίες ιαγωνισµός ιστορίας Ο διαγωνισµός συγγραφής ιστορίας που διεξήχθη στο πλαίσιο της εργασίας αποτελεί µία πιλοτική εφαρµογή µιας δράσης συµµετοχής των παιδιών που µπορεί να εφαρµοστεί ευρύτερα στο Μέτσοβο. Η επιτυχία του διαγωνισµού συγγραφής ιστορίας να αποτυπώσει τον πλούτο των ιδεών των παιδιών, καθώς και η ευκολία στο σχεδιασµό και στην εφαρµογή της αποτελούν τα βασικά προτερήµατα της µεθόδου που θα µπορούσε να εφαρµοστεί ευρύτερα, περιλαµβάνοντας µεγαλύτερο αριθµό παιδιών και εύρος ηλικιών και δίνοντας στην τοπική 15

16 αυτοδιοίκηση µία καθαρή και λεπτοµερή εικόνα των ιδεών των παιδιών για την ανάπτυξη του Μετσόβου. 2 ο επίπεδο: πρωτοβουλίες συµµετοχής Τα παιδιά ως σύµβουλοι του ηµοτικού Συµβουλίου «Εγώ θα ήθελα να ήµουν στο δηµοτικό (συµβούλιο) να ακούσω εκεί τι λένε». Αλέξανδρος, Στ ηµοτικού. Με αφορµή την πρόταση του Αλέξανδρου, σκόπιµη θα ήταν η συγκρότηση οµάδας παιδιών που θα λειτουργεί συµβουλευτικά στο ηµοτικό Συµβούλιο του Μετσόβου. Η οµάδα συµβούλων των παιδιών θα µπορούσε να λειτουργεί αντιπροσωπεύοντας την ευρύτερη κοινωνική οµάδα των παιδιών του Μετσόβου και µεταφέροντας τις ιδέες των παιδιών για τα τοπικά θέµατα και αναδεικνύοντας και ζητήµατα που αφορούν τα παιδιά. Σε αυτό το πλαίσιο τα παιδιά θα έχουν τη δυνατότητα να βιώσουν µία δηµοκρατική εµπειρία, να συµµετέχουν ουσιαστικά στο δηµόσιο διάλογο για την ανάπτυξη του Μετσόβου αλλά και στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων. Συµµετοχή στα ζητήµατα ανάπτυξης του Μετσόβου «Θα ήθελα κι εγώ να συµµετέχω σε µία συζήτηση που αφορά κυρίως το Μέτσοβο και να πω και εγώ τα παραπάνω (τις ιδέες για το Μέτσοβο)!» Αριάδνη, Στ ηµοτικού. Στο πλαίσιο αυτό υπάρχει πληθώρα ενεργειών και πρωτοβουλιών που µπορούν να αναπτυχθούν µε πυρήνα τη συµµετοχή και την ανάληψη δράσης των παιδιών για τα ζητήµατα του Μετσόβου. Οι ενέργειες αυτές µπορούν να λάβουν χώρα υπό τη µορφή συµµετοχικών project, µικρής ή µεγάλης διάρκειας, µε θέµα την ανάπτυξη του Μετσόβου ή θέµατα εξειδικευµένα σύµφωνα µε τα ενδιαφέροντα των παιδιών (βλ. ενδεικτικά Hart 1997, Mathews 2001,Percy-Smith και Thomas 2010, Reid κ.ά 2008). Σκοπός της διεξαγωγής των συµµετοχικών project είναι όχι µόνο ο συµβουλευτικός ρόλος των παιδιών αλλά και η εκχώρηση µέρους της εξουσίας των ενηλίκων όσον αφορά στη διαδικασία λήψης αποφάσεων στα παιδιά, η ουσιαστική συµµετοχή των παιδιών και η ανάληψη πρωτοβουλιών δράσης. Για την υλοποίηση των εργαστηριών συµµετοχής, χρήσιµη είναι η υποστήριξη από κάποια οργάνωση, σύλλογο, πρωτοβουλία πολιτών ή ΜΚΟ ή η λειτουργία ενός Κέντρου Νέων. Επίσης, παρόµοια συµµετοχικά εργαστήρια µπορούν να διεξαχθούν στο πλαίσιο της έρευνας µε τη βοήθεια των Πανεπιστηµίων, υπό την προϋπόθεση ότι τα παιδιά θα εµπλακούν ως συνερευνητές στην ερευνητική διαδικασία και συµµέτοχοι στην παραγωγή της γνώσης (Τσεβρένη 2007) H περιβαλλοντική εκπαίδευση ως εργαλείο συµµετοχής Η περιβαλλοντική εκπαίδευση αποτελεί ένα πολύτιµο εργαλείο το οποίο αν στραφεί προς την κατεύθυνση της εµπλοκής και της δράσης των παιδιών για το τοπικό τους περιβάλλον θα έχει ουσιαστική συµβολή στη συµµετοχή των παιδιών στην τοπική ανάπτυξη. Ο Hart (1997) γράφει ότι η περιβαλλοντική εκπαίδευση, σε όλες τις χώρες και σε όλες τις κοινωνίες, πρέπει να συµπεριλάβει στις αρχές και στην πρακτική της τη συµµετοχή των πολιτών στην τοπική κοινωνία. Μόνο µέσα από την άµεση συµµετοχή µπορούν τα παιδιά να εκτιµήσουν τη δηµοκρατία και την αξία να συµµετέχουν σε αυτήν. Ο σχεδιασµός, η παρακολούθηση και η διαχείριση του περιβάλλοντος είναι ένας ιδανικός χώρος όπου τα παιδιά µπορούν να εξασκήσουν τη δεξιότητα της συµµετοχής. Χρειαζόµαστε προγράµµατα που να βασίζονται στον καθορισµό και στη διερεύνηση των προβληµάτων από τους ίδιους τους πολίτες µε την έρευνα δράσης ως βασική µεθοδολογία. Η περιβαλλοντική εκπαίδευση µπορεί να παίξει καταλυτικό ρόλο στην ταυτόχρονη βελτίωση του εκπαιδευτικού συστήµατος και των τοπικών κοινοτήτων και του περιβάλλοντός 16

17 τους. Μπορεί να παρέχει το πλαίσιο, ώστε οι µαθητές, οι δάσκαλοι και οι πολίτες να συµµετέχουν στο σχεδιασµό, στην εφαρµογή και την αξιολόγηση εκπαιδευτικών δραστηριοτήτων προσανατολισµένων στην επίλυση κοινωνικών και περιβαλλοντικών προβληµάτων που οι ίδιοι έχουν καθορίσει (Stapp, Wals και Stankorb 1996). Στον αντίποδα του κυρίαρχου µοντέλου της περιβαλλοντικής εκπαίδευσης, υπάρχει ανάγκη για µία περιβαλλοντική εκπαίδευση η οποία είναι προσανατολισµένη στην ενδυνάµωση και τη δράση των παιδιών, στην εµπλοκή τους στη φροντίδα του περιβάλλοντός τους, στην εκπαίδευσή τους να επηρεάζουν τις συνθήκες που ζουν και να διεκδικούν τη συµµετοχή τους στο περιβάλλον και στην κοινότητά τους (Τσεβρένη 2009). 3 ο επίπεδο: προώθηση της προάσπισης των δικαιωµάτων των παιδιών από τα ίδια τα παιδιά Σύλλογος παιδιών «Εάν µπορούσα ή ακόµα καλύτερα αν φτιαχνόταν ένα σύλλογος για παιδιά όπου το κάθε παιδί έλεγε τη γνώµη του για το Μέτσοβο θα ήθελα να συµµετέχω, δείχνοντας µεγαλύτερο ενδιαφέρον σε θέµατα που έχουν να κάνουν µε την παιδεία και µε την παράδοση». Αντιγόνη, Στ ηµοτικού. Στο ανώτερο επίπεδο συµµετοχής των παιδιών, αυτό της προώθηση της προάσπισης των δικαιωµάτων των παιδιών από τα ίδια τα παιδιά, σκοπός είναι η ενδυνάµωση των παιδιών ώστε να αναλάβουν δράση για τα ζητήµατα που τα ενδιαφέρουν. Τα παιδιά στο επίπεδο αυτό έχουν τον κύριο λόγο στην επιλογή των θεµάτων και στη διεξαγωγή των δραστηριοτήτων και των δράσεων, ενώ ο ρόλος των ενήλικων είναι συµβουλευτικός - υποστηρικτικός (Lansdown 2001). Ο σύλλογος των παιδιών που προτείνει η Αντιγόνη είναι µία αξιόλογη και ουσιαστική ενέργεια για τη συµµετοχή των παιδιών, που µπορεί να λάβει χώρα µε την υποστήριξη συλλόγων, κάποιας ΜΚΟ ή πρωτοβουλίας πολιτών ή στην καλύτερη περίπτωση µε τη λειτουργία ενός Κέντρου Νέων. Αντίστοιχο παράδειγµα που λειτουργεί µε επιτυχία είναι οι Σύλλογοι Παιδιών στο Νεπάλ, όπου συµµετέχουν παιδιά από 8 χρονών, τα οποία συναντιούνται µία ή δύο φορές το µήνα και συµµετέχουν σε δραστηριότητες όπως ο χορός, το θέατρο, η µουσική, δραστηριότητες συµµετοχής στην κοινότητα και δραστηριότητες υποστήριξης των δικαιωµάτων των παιδιών (Rajbhandary κ.ά. 2001). Σηµείωση: Τα ονόµατα των παιδιών έχουν αντικατασταθεί µε ψευδώνυµα για λόγους προστασίας. Ευχαριστίες: Ευχαριστούµε ιδιαίτερα τον κ. Γιάννη Τζαλονίκο και τους δασκάλους της Ε και Στ ηµοτικού, καθώς και τη ιευθύντρια του 1 ου ηµοτικού Σχολείου Μετσόβου κα. Χρυσή Φάφαλη, χωρίς τη συµβολή των οποίων αυτή η έρευνα δεν θα πραγµατοποιούνταν. Βιβλιογραφία Arnstein, S., A Ladder of Citizen Participation, Journal of the American Institute of Planners, 34, Βαλεριάνου, Κ., Κλαµπατσέα, Ε., Μουκούλης, Π., Πανόπουλος, Γ., Σαµαρτζής, Π., Τσεβρένη, Ι. και Παναγιωτάτου, Ε. (επιστηµονική υπεύθυνη), ιερεύνηση των αναπτυξιακών δυνατοτήτων του ήµου Αυλώνος. ηµιουργία µηχανισµού επιλογής/υποστήριξης των αναπτυξιακών προτεραιοτήτων του ήµου Αυλώνος, Εργαστήριο Σχεδιαστικής Μεθοδολογίας και Ρύθµισης του Χώρου, Αθήνα: ΕΜΠ., Bojer, H., Children and theories of social justice, Feminist Economics, 6(2), 23-39,

18 Chawla, L., επιµ., Growing up in an Urbanizing World. Paris/London: Unesco/ Earthscan Publications, Chawla, L. και Heft, H., Children s competence and the ecology of communities: a functional approach to the evaluation of participation, Journal of Environmental Psychology, 22, , Cunningham, C., Jones, M. και Dillon, R. Children and Urban Regional Planning: Participation in the Public Consultation Process through Story Writing, Children s Geographies, ½, Hart, R., Children s participation: from tokenism to citizenship, Florence: Unicef International Child Development Center, Hart, R., Children as the makers of a new Geography, Hart, R., Children s Participation: the Theory and Practice of Involving Young Citizens in Community Development and Environmental care, London: Unicef, Horelli, L., A methodological approach to children s participation in urban planning, Scandinavian Housing and Planning Research, 14(3), , 1997a. Horelli, L. και Kaaja, M., Opportunities and constraints of internet-assisted urban planning with young people, Journal of Environmental Psychology, 22(1-2), , Jensen, B. B., Environmental and health education viewed from an action-oriented perspective: a case from Denmark, Journal of Curriculum Studies, 36/ 4, , Jensen, B. B. και Schnack, K., The action competence approach in environmental education, Environmental Education Research, 12(3-4), , Lansdown, G., Promoting children s participation in democratic decision-making, Florence: Unicef, Matthews, H., Children and Community Regeneration. Creating better neighbourhoods, London: Save the Children, Moore, R. C., Childhood s Domain: play and place in child development, London: Croom Helm, Παπαδηµάτου, Α. και Ρόκος,., Βιώσιµη και Αξιοβίωτη Ολοκληρωµένη Ανάπτυξη στις ορεινές περιοχές της Ελλάδας και του κόσµου. Πρακτικά 3ου ιεπιστηµονικού ιαπανεπιστηµιακού Συνεδρίου Ολοκληρωµένη Ανάπτυξη των Ορεινών Περιοχών. Θεωρία και Πράξη, Ε.Μ.Πολυτεχνείο ήµος Μετσόβου, 7-10 Ιουνίου 2001, Συνεδριακό Κέντρο Μετσόβου, Μέτσοβο, Επιστηµονική Επιµέλεια Καθ.. Ρόκος, Εναλλακτικές Εκδόσεις, 2004, Αθήνα σελ , Percy-Smith, B. και Thomas, N. επιµ., A Handbook of Children and Young People s Participation. Perspectives from Theory and Practice, New York: Routledge, Rajbhaundary, J., Hart R. και Khatiwada, C., Extracts from The Children s Clubs of Nepal: a democratic experiment, PLA Notes, 42, 23-28, Reid, A., Jensen, B. B., Nikel, J. και Simovska, V., Participation and Learning. Perspectives on Education and the Environment, Health and Sustainability, Springer, Ρόκος,., Η Ολοκληρωµένη Ανάπτυξη της Ηπείρου. Προβλήµατα, υνατότητες και Περιορισµοί, στο 4ο ιεπιστηµονικό ιαπανεπιστηµιακό Συνέδριο του Ε.Μ.Π. και του ΜΕ.Κ..Ε. του Ε.Μ.Π. Η Ολοκληρωµένη Ανάπτυξη της Ηπείρου, Συνεδριακό Κέντρο Μετσόβου, Σεπτεµβρίου Επιστηµονική Επιµέλεια Καθ.. Ρόκος, Εκδοτικός Οίκος Α.Α Λιβάνη, Αθήνα σελ , Ρόκος,., Η Ολοκληρωµένη Ανάπτυξη στις ορεινές περιοχές. Θεωρία και πράξη. Πρακτικά 3ου ιεπιστηµονικού ιαπανεπιστηµιακού Συνεδρίου Ολοκληρωµένη Ανάπτυξη των Ορεινών Περιοχών. Θεωρία και Πράξη, Ε.Μ.Πολυτεχνείο ήµος 18

19 Μετσόβου, 7-10 Ιουνίου 2001, Συνεδριακό Κέντρο Μετσόβου, Μέτσοβο, Επιστηµονική Επιµέλεια Καθ.. Ρόκος, Εναλλακτικές Εκδόσεις, Αθήνα σελ , Ρόκος,., Από τη βιώσιµη ή αειφόρο στην αξιοβίωτη ολοκληρωµένη ανάπτυξη, Εκδοτικός Οργανισµός Λιβάνη, Αθήνα, 2003 Stapp, W., Wals, A. και Stankorb, S., Environmental Education for Empowerment. Action Research and Community Problem Solving, Iowa: Kendall/Hunt Publishing Company, Strauss, A. and Corbin, J., Basics of Qualitative research, Techniques and Procedures for Developing Grounded Theory, London: Sage Publications, Sutton, S. E. και Kemp, S. P., Children as Partners in neighbourhood placemaking: lessons from intergenerational design charrettes, Journal of Environmental Psychology, 22, , Taylor, M. και Percy-Smith, B., Children s participation: Learning from and for community development, International Journal of Children s Rights, 16(3): , Tsevreni, I., Towards an environmental education without scientific knowledge: an attempt to create an action model based on children s experiences, emotions and perceptions about their environment, Environmental Education Research, (Υπό ηµοσίευση), Τσεβρένη, Ι., Η ανάγκη για µία περιβαλλοντική εκπαίδευση προσανατολισµένη στη δράση, Για την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση, Περιοδικό της ΠΕΕΚΠΕ, Τσεβρένη, Ι., Η πόλη µέσα από τα µάτια των παιδιών. Προσεγγίζοντας το συµµετοχικό σχεδιασµό του χώρου µέσα από µια εναλλακτική θεώρηση της περιβαλλοντικής εκπαίδευσης, ιδακτορική διατριβή, Αθήνα: ΕΜΠ, Τσεβρένη, Ι., Πανταζής, Β., Τούση, Ε. και Παναγιωτάτου, Ε. (επιστηµονική υπεύθυνη), Μεγαλώνοντας στην Αθήνα. Ένα πρόγραµµα περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης για τη συµµετοχή των παιδιών στη διαµόρφωση του περιβάλλοντός τους. Αθήνα: Κοινωφελές Ίδρυµα Ι. Σ. Λάτση / ΕΜΠ, Σχολή Αρχιτεκτόνων Μηχανικών, Τοµέας Πολεοδοµίας και Χωροταξίας, Εργαστήριο Σχεδιαστικής Μεθοδολογίας και Ρύθµισης του Χώρου, Τσεβρένη, Ι., Η ανάγκη για µία ριζοσπαστική έρευνα για τις γεωγραφίες του αποκλεισµού: η περίπτωση των παιδιών, 8 ο Πανελλήνιο Γεωγραφικό Συνέδριο. Αθήνα, 4 7 Οκτωβρίου Ward, C. The Child in the city. New York: Pantheon, Children s participation plan in the mountainous areas Integrated Development initiative Case study in Metsovo, Epirus I. Tsevreni, Environmentalist, MSc, PhD in Environmental Education A. Geronteli, Environmentalist, MSc Environment and Development, N.T.U.A. Metsovion Interdisciplinary Research Center (M.I.R.C.) of the National Technical University of Athens (N.T.U.A.) Abstract This project researches and documents the need for children s participation in the development of Metsovo, as a basic element of the Integrated Development of the area, as 19

20 well as a part of a socially just and effective development planning. The paper, through the exploration of children s ideas and needs, tries to form a plan for the encouragement of children s participation in the development process. A qualitative research was conducted, in order to explore the attitude and willingness of children for participation, as well as for a joint formation of a participation plan. The research took place at the Primary School of Metsovo. The research with the children of Metsovo, was at the same time, a pilot implementation of a dimension of the participation plan. The participation plan that is being formed, through this project, is a methodological tool, as well as an action and engagement frame, which can be useful to the local authorities and society. It could also contribute to a socially just planning, which, at the same time, is friendly to man and nature, creative and inclusive for all social groups. 20

www.themegallery.com LOGO

www.themegallery.com LOGO www.themegallery.com LOGO 1 Δομή της παρουσίασης 1 Σκοπός και στόχοι των νέων ΠΣ 2 Επιλογή των περιεχομένων & Κατανομή της ύλης 3 Ο ρόλος μαθητή - εκπαιδευτικού 4 Η ΚΠΑ στο Δημοτικό & το Γυμνάσιο 5 Η Οικιακή

Διαβάστε περισσότερα

Θεµατολογία: 1. Όλου του κόσµου τα παιχνίδια: Ένα ταξίδι που χαρτογραφεί την ιστορία του παιχνιδιού 2. Ελληνικά παραδοσιακά παιχνίδια: Παιχνίδια από ά

Θεµατολογία: 1. Όλου του κόσµου τα παιχνίδια: Ένα ταξίδι που χαρτογραφεί την ιστορία του παιχνιδιού 2. Ελληνικά παραδοσιακά παιχνίδια: Παιχνίδια από ά Ε Κ Π Α Ι Δ Ε Υ Τ Ι Κ Α Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α Τ Α 2 0 1 6-2 0 1 7 Τα εκπαιδευτικά προγράµµατα έχουν σκοπό να βοηθήσουν τα παιδιά να γνωρίσουν και να κατανοήσουν ένα θέµα, συνδυάζοντας το παιχνίδι µε τη γνώση.

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία Δημάρχου Αμαρουσίου Γιώργου Πατούλη Έναρξη λειτουργίας Γραφείου Ενημέρωσης ΑΜΕΑ

Ομιλία Δημάρχου Αμαρουσίου Γιώργου Πατούλη Έναρξη λειτουργίας Γραφείου Ενημέρωσης ΑΜΕΑ Ομιλία Δημάρχου Αμαρουσίου Γιώργου Πατούλη Έναρξη λειτουργίας Γραφείου Ενημέρωσης ΑΜΕΑ Κυρίες και κύριοι Αγαπητοί εργαζόμενοι Φίλες και φίλοι Θέλω να σας ευχαριστήσω για την παρουσία σας σήμερα εδώ, στο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΣΤΟ Γ1 ΤΟΥ 10 ΟΥ Δ.Σ. ΤΣΕΣΜΕ ( ) ΠΟΡΕΙΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ. ΜΑΘΗΜΑ: Μελέτη Περιβάλλοντος. ( Ενότητα 3: Μέσα συγκοινωνίας και μεταφοράς

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΣΤΟ Γ1 ΤΟΥ 10 ΟΥ Δ.Σ. ΤΣΕΣΜΕ ( ) ΠΟΡΕΙΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ. ΜΑΘΗΜΑ: Μελέτη Περιβάλλοντος. ( Ενότητα 3: Μέσα συγκοινωνίας και μεταφοράς ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΣΤΟ Γ1 ΤΟΥ 10 ΟΥ Δ.Σ. ΤΣΕΣΜΕ (10.11.2010) ΠΟΡΕΙΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ: Μελέτη Περιβάλλοντος ( Ενότητα 3: Μέσα συγκοινωνίας και μεταφοράς Κεφάλαιο 3: Κυκλοφορούμε με ασφάλεια) ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. 4.1 Τρόποι Προσέλκυσης Νέων...21 4.2 Προτάσεις Πολιτικής των Νέων...22 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ...24 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ...26 ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΦΟΡΕΩΝ...

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. 4.1 Τρόποι Προσέλκυσης Νέων...21 4.2 Προτάσεις Πολιτικής των Νέων...22 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ...24 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ...26 ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΦΟΡΕΩΝ... Cities for Peace and Democracy in Europe Ε Ρ Ε ΤΟΠΙΚΗ ΒΙΩΣΙΜΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΡΟΩΘΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΦΩΝΗ ΤΩΝ ΝΕΩΝ Υ Ν Α με την υποστήριξη Ιανουάριος 2007 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ ΓΡΑΦΗΜΑΤΩΝ...3 ΕΙΣΑΓΩΓΗ...4 ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ...6

Διαβάστε περισσότερα

Α Φάση: :Εμείς και η γειτονιά μας. Α φ ά σ η. Α φάση: Εμείς και η γειτονιά μας 53

Α Φάση: :Εμείς και η γειτονιά μας. Α φ ά σ η. Α φάση: Εμείς και η γειτονιά μας 53 1 ο Δημοτικό Σχολείο Αμπελοκήπων Α Φάση: :Εμείς και η γειτονιά μας Α φάση: Εμείς και η γειτονιά μας 53 Οδηγίες για τις δραστηριότητες της Α φάσης Η βασισμένη στον τόπο εκπαίδευση, έχει ως αντικείμενο μελέτης

Διαβάστε περισσότερα

Κάθε επιλογή, κάθε ενέργεια ή εκδήλωση του νηπιαγωγού κατά τη διάρκεια της εκπαιδευτικής διαδικασίας είναι σε άμεση συνάρτηση με τις προσδοκίες, που

Κάθε επιλογή, κάθε ενέργεια ή εκδήλωση του νηπιαγωγού κατά τη διάρκεια της εκπαιδευτικής διαδικασίας είναι σε άμεση συνάρτηση με τις προσδοκίες, που ΕΙΣΑΓΩΓΗ Οι προσδοκίες, που καλλιεργούμε για τα παιδιά, εμείς οι εκπαιδευτικοί, αναφέρονται σε γενικά κοινωνικά χαρακτηριστικά και παράλληλα σε ατομικά ιδιοσυγκρασιακά. Τέτοια γενικά κοινωνικο-συναισθηματικά

Διαβάστε περισσότερα

Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ)

Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ) Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΣΗΣ & ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΤΑΜΕΙΟ ΕΝΤΑΞΗΣ ΥΠΗΚΟΩΝ ΤΡΙΤΩΝ ΧΩΡΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος του εκπαιδευτικού στην πρόληψη και καταπολέµηση του αλκοολισµού στην εφηβεία

Ο ρόλος του εκπαιδευτικού στην πρόληψη και καταπολέµηση του αλκοολισµού στην εφηβεία Ο ρόλος του εκπαιδευτικού στην πρόληψη και καταπολέµηση του αλκοολισµού στην εφηβεία Αικατερίνη Φλώρου Εκπαιδευτικός Νοµικός Σύµβουλος ΣΕΠ ΓΕΛ Αναβύσσου Το σχολείο βασικός φορέας κοινωνικοποίησης Οι σύγχρονες

Διαβάστε περισσότερα

888 ΧΡΟΝΙΑ. Πρόγραμμα Κοινωνικής Υπηρεσίας 2013-2014. χεν θεσσαλονίκης ΣΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

888 ΧΡΟΝΙΑ. Πρόγραμμα Κοινωνικής Υπηρεσίας 2013-2014. χεν θεσσαλονίκης ΣΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Πρόγραμμα Κοινωνικής Υπηρεσίας 2013-2014 888 ΧΡΟΝΙΑ ΣΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ χεν θεσσαλονίκης Μητροπόλεως 18 546 24 Θεσσαλονίκη Τηλ.: 2310-276 144 Fax: 2310 276 144 E-mail: xenthesalonikis1@windowslive.com

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης ί>ηγο^η 26 Επιστήμες της Αγωγής 26 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

15ο ΕΠΑΛ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ : Β ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Α ΕΠΑΛ

15ο ΕΠΑΛ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ : Β ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Α ΕΠΑΛ 15ο ΕΠΑΛ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ : Β ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ 2015-16 ΜΑΘΗΜΑ: ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Α ΕΠΑΛ ΘΕΜΑ: «ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΟΝ ΧΡΟΝΟ», ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΟΥ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΧΡΟΝΟΥ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΠΕΡΙΛΗΨΗ Στη συγκεκριμένη εργασία επιχειρείται

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 2: Μάθηση & διδασκαλία στην προσχολική εκπαίδευση: βασικές αρχές

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 2: Μάθηση & διδασκαλία στην προσχολική εκπαίδευση: βασικές αρχές Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 2: Μάθηση & διδασκαλία στην προσχολική εκπαίδευση: βασικές αρχές Διδάσκουσα: Μαρία Καμπεζά Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

«Φυσική Αγωγή στο δημοτικό σχολείο. Πως βλέπουν το μάθημα οι μαθητές του σχολείου.»

«Φυσική Αγωγή στο δημοτικό σχολείο. Πως βλέπουν το μάθημα οι μαθητές του σχολείου.» «Φυσική Αγωγή στο δημοτικό σχολείο. Πως βλέπουν το μάθημα οι μαθητές του σχολείου.» «Ποιο είναι το αγαπημένο σου μάθημα;» Μία κλασσική ερώτηση για κάθε παιδί οποιασδήποτε βαθμίδας της εκπαίδευσης. Ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΗΜΟΥ ΕΡΕΤΡΙΑΣ 2014-2019 ΗΜΟΣΙΑ ΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗ Α ΦΑΣΗΣ «ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΣ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ» ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΗΜΟΥ ΕΡΕΤΡΙΑΣ 2014-2019 ΗΜΟΣΙΑ ΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗ Α ΦΑΣΗΣ «ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΣ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ» ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΗΜΟΥ ΕΡΕΤΡΙΑΣ 2014-2019 ΗΜΟΣΙΑ ΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗ Α ΦΑΣΗΣ «ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΣ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ» ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ Φύλο Άνδρας Γυναίκα Ηλικία 18-30 30-65 65-και πάνω Περιοχή Κατοικίας: Προσωπικά Στοιχεία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΑΤΙΝΕΣ ΓΕΦΥΡΕΣ Ενώνουμε τη φωνή μας για το νερό!

ΥΔΑΤΙΝΕΣ ΓΕΦΥΡΕΣ Ενώνουμε τη φωνή μας για το νερό! ΥΔΑΤΙΝΕΣ ΓΕΦΥΡΕΣ Ενώνουμε τη φωνή μας για το νερό! Βιώσιμη διαχείριση αστικού νερού: Βασικές αρχές & καλές πρακτικές σε θέματα επικοινωνίας, διαβούλευσης, εκπαίδευσης Νερό: δημόσιο αγαθό, μοναδικός φυσικός

Διαβάστε περισσότερα

Η ιδέα διεξαγωγής έρευνας με χρήση ερωτηματολογίου δόθηκε από τη δημοσιογραφική ομάδα του Σχολείου μας, η οποία στα πλαίσια έκδοσης της Εφημερίδας

Η ιδέα διεξαγωγής έρευνας με χρήση ερωτηματολογίου δόθηκε από τη δημοσιογραφική ομάδα του Σχολείου μας, η οποία στα πλαίσια έκδοσης της Εφημερίδας 1 2 Η ιδέα διεξαγωγής έρευνας με χρήση ερωτηματολογίου δόθηκε από τη δημοσιογραφική ομάδα του Σχολείου μας, η οποία στα πλαίσια έκδοσης της Εφημερίδας μας, διεξήγαγε έρευνα ανάμεσα στους συμμαθητές μας.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΔΟΣΧΟΛΙΚΗ ΒΙΑ

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΔΟΣΧΟΛΙΚΗ ΒΙΑ 1/54 ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΔΟΣΧΟΛΙΚΗ ΒΙΑ 1. Εισαγωγή Φέτος ασχοληθήκαμε με το φαινόμενο του ενδοσχολικού εκφοβισμού. Στόχος μας ήταν να κατανοήσουμε το φαινόμενο,να μάθουμε να διακρίνουμε πότε μια πράξη

Διαβάστε περισσότερα

Τα προγράµµατα Ενίσχυσης Πρωτοβουλιών ως προγράµ- σε θέµατα Αγωγής Υγείας» του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ. µε φορέα υλοποίησης το

Τα προγράµµατα Ενίσχυσης Πρωτοβουλιών ως προγράµ- σε θέµατα Αγωγής Υγείας» του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ. µε φορέα υλοποίησης το Η δηµιουργία του παρόντος υλικού έγινε στο πλαίσιο της ενέργειας 2.4.3 κατηγορία πράξεων γ του ΕΠΕΑΕΚ 2 µε τίτλο: «Προγράµµατα Ενίσχυσης Πρωτοβουλιών σε θέµατα Αγωγής Υγείας» του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

(β) Αρμοδιότητες Τμήματος Πολιτισμού Αθλητισμού & Παιδείας (Αρμοδιότητες σε θέματα Παιδείας και Δια Βίου Μάθησης) 1. Μεριµνά για την εξασφάλιση των

(β) Αρμοδιότητες Τμήματος Πολιτισμού Αθλητισμού & Παιδείας (Αρμοδιότητες σε θέματα Παιδείας και Δια Βίου Μάθησης) 1. Μεριµνά για την εξασφάλιση των (β) Αρμοδιότητες Τμήματος Πολιτισμού Αθλητισμού & Παιδείας (Αρμοδιότητες σε θέματα Παιδείας και Δια Βίου Μάθησης) 1. Μεριµνά για την εξασφάλιση των κατάλληλων υλικοτεχνικών υποδοµών για την προσχολική

Διαβάστε περισσότερα

β) Αν είχες τη δυνατότητα να «φτιάξεις» εσύ έναν ιδανικό κόσμο, πώς θα ήταν αυτός;

β) Αν είχες τη δυνατότητα να «φτιάξεις» εσύ έναν ιδανικό κόσμο, πώς θα ήταν αυτός; 1 α) H πραγματική ζωή κρύβει χαρά, αγάπη, στόχους, όνειρα, έρωτα, αλλά και πόνο, απογοήτευση, πίκρες, αγώνα. αν λείπουν όλα αυτά τα συναισθήματα και οι ανατροπές, αν χαθεί η καρδιά και η ψυχή, η ελευθερία,

Διαβάστε περισσότερα

Η Μουσική Ομάδα για το περιβάλλον Ο Εφιάλτης της Περσεφόνης και το Όραμα της Αειφορίας

Η Μουσική Ομάδα για το περιβάλλον Ο Εφιάλτης της Περσεφόνης και το Όραμα της Αειφορίας SAME WORLD Μοιραζόμαστε σχολικές πρακτικές για την αειφορία 1ος Ευρωπαϊκός Διαγωνισμός Καλών Εκπαιδευτικών Πρακτικών Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Εκπαίδευσης για την Αειφόρο Ανάπτυξη του προγράμματος SAME

Διαβάστε περισσότερα

Φίλες και φίλοι, Συνδημότες και συνδημότισσες, Αγαπητοί μου συνεργάτες, Σας ευχαριστώ από τα βάθη της ψυχής μου για αυτή την μεγάλη και εντυπωσιακή

Φίλες και φίλοι, Συνδημότες και συνδημότισσες, Αγαπητοί μου συνεργάτες, Σας ευχαριστώ από τα βάθη της ψυχής μου για αυτή την μεγάλη και εντυπωσιακή Φίλες και φίλοι, Συνδημότες και συνδημότισσες, Αγαπητοί μου συνεργάτες, Σας ευχαριστώ από τα βάθη της ψυχής μου για αυτή την μεγάλη και εντυπωσιακή σας παρουσία. Η παρουσία σας σήμερα εδώ αποδεικνύει ότι

Διαβάστε περισσότερα

Παγκόσµια Εβδοµάδα Επιχειρηµατικότητας Η Παγκόσµια Εβδοµάδα Επιχειρηµατικότητας, είναι ο συνδυασµός και η επέκταση δύο επιτυχηµένων πρωτοβουλιών της έ

Παγκόσµια Εβδοµάδα Επιχειρηµατικότητας Η Παγκόσµια Εβδοµάδα Επιχειρηµατικότητας, είναι ο συνδυασµός και η επέκταση δύο επιτυχηµένων πρωτοβουλιών της έ ΩΣΤΕ ΤΟ ΠΑΡΟΝ ΕΜΠΛΑΚΕΙΤΕ ΩΣ ΕΘΝΙΚΟΣ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ 1 η ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΕΒ ΟΜΑ Α ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ 17 23 Νοεµβρίου, 2008 Υπό την Αιγίδα του Υπουργείου Ανάπτυξης Παγκόσµια Εβδοµάδα Επιχειρηµατικότητας Η Παγκόσµια

Διαβάστε περισσότερα

ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΘΕΜΑΤΟΣ

ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΘΕΜΑΤΟΣ Πρασινίζω το σχολείο µου, πρασινίζω την πόλη µου! Το Εργαστήριο το σχολικό έτος 2004-2005, συνεργάστηκε µε το Πειραµατικό Νηπιαγωγείο Ν. Χηλής στο σχεδιασµό και την ανάπτυξη Προγράµµατος Περιβαλλοντικής

Διαβάστε περισσότερα

Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών

Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών Γιατί ακόμα και όταν η αγάπη είναι δεδομένη, η επικοινωνία είναι κάτι που μαθαίνεται* *Προγράμματα βασισμένα στην «Επικοινωνία

Διαβάστε περισσότερα

Υ.Α Γ2/6646/ Επιµόρφωση καθηγητών στο ΣΕΠ και τη Επαγγελµατική Συµβουλευτική

Υ.Α Γ2/6646/ Επιµόρφωση καθηγητών στο ΣΕΠ και τη Επαγγελµατική Συµβουλευτική Υ.Α Γ2/6646/20-11-97 Επιµόρφωση καθηγητών στο ΣΕΠ και τη Επαγγελµατική Συµβουλευτική ΥΠΕΠΘ-Γ2/6646120.Ι 1.97 Ενηµέρωση για το πρόγραµµα επιµόρφωσης Καθηγητών στο Σχολικό Επαγγελµατικό Προσανατολισµό και

Διαβάστε περισσότερα

«Tα 14 Πράγματα που Κάνουν οι Καταπληκτικοί Γονείς», από την ψυχολόγο-συγγραφέα Dr. Λίζα Βάρβογλη!

«Tα 14 Πράγματα που Κάνουν οι Καταπληκτικοί Γονείς», από την ψυχολόγο-συγγραφέα Dr. Λίζα Βάρβογλη! «Tα 14 Πράγματα που Κάνουν οι Καταπληκτικοί Γονείς», από την ψυχολόγο-συγγραφέα Dr. Λίζα Βάρβογλη! Οι καταπληκτικοί γονείς κάνουν καταπληκτικά πράγματα! Και δεν εννοώ περίπλοκα, δύσκολα, ή κάτι τέτοιο,

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων]

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] 1. Είστε ικανοποιημένος/η από το Πρόγραμμα; Μ. Ο. απαντήσεων: 4,7 Ικανοποιήθηκαν σε απόλυτο

Διαβάστε περισσότερα

Προσεγγίσεις του ζητήματος (όλων) των ζώων μέσα και έξω από την τάξη

Προσεγγίσεις του ζητήματος (όλων) των ζώων μέσα και έξω από την τάξη Προσεγγίσεις του ζητήματος (όλων) των ζώων μέσα και έξω από την τάξη Μελίτα Λαζαράτου MSc Εφαρμοσμένης Συμπεριφοράς και ευημερίας ζώων melitalazaratou@gmail.com sumvionometazoa.wordpress.com Γιατί να ασχοληθούμε

Διαβάστε περισσότερα

Δ φάση: Ώρα για δράση!

Δ φάση: Ώρα για δράση! Δ φάση: Ώρα για δράση! 125 Οδηγίες για τις δραστηριότητες της Δ φάσης Η Δ φάση του προγράμματος προτείνει την υλοποίηση μιας δράσης από τους μαθητές σε συνεργασία με φορείς ή άτομα που μπορούν να τους

Διαβάστε περισσότερα

Σε αυτή την θεµατική ενότητα οι φοιτητές γνωρίζουν :

Σε αυτή την θεµατική ενότητα οι φοιτητές γνωρίζουν : ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α.ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΥΓΕΙΑΣ ΑΝΑΨΥΧΗΣ & ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ: Προσθέτει χρόνια στη ζωή αλλά και ζωή στα χρόνια»

«ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ: Προσθέτει χρόνια στη ζωή αλλά και ζωή στα χρόνια» «ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ: Προσθέτει χρόνια στη ζωή αλλά και ζωή στα χρόνια» 1 ο Γενικό Λύκειο Πάτρας Ερευνητική Εργασία Β Τάξης Σχολικού έτους 2012-2013 Ομάδα Ε Ας φανταστούμε μία στιγμή το σχολείο των ονείρων μας.

Διαβάστε περισσότερα

Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS Μαμάη 3, 104 40 Αθήνα. Τηλ- Fax. 210 8228795 E-mail:schools@medsos.gr www.medsos.gr www.climateactions.gr

Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS Μαμάη 3, 104 40 Αθήνα. Τηλ- Fax. 210 8228795 E-mail:schools@medsos.gr www.medsos.gr www.climateactions.gr Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS Μαμάη 3, 104 40 Αθήνα. Τηλ- Fax. 210 8228795 E-mail:schools@medsos.gr www.medsos.gr www.climateactions.gr Εισαγωγή Η αλλαγή του κλίματος αποτελεί στις μέρες μας ένα αδιαμφισβήτητο

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαίδευση για. την Αειφορία. μέσα από Τοπικά Σχολικά Δίκτυα σε συνεργασία με Δήμους

Εκπαίδευση για. την Αειφορία. μέσα από Τοπικά Σχολικά Δίκτυα σε συνεργασία με Δήμους Εκπαίδευση για Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Ελευθερίου Κορδελιού & Βερτίσκου www.kpe-thess.gr Χ. Αθανασίου, Ε. Παπαδημητρίου, Ν. Ριφάκη, Γ. Σλαυκίδης, Π. Τσολακίδου, Γ. Υφαντής την Αειφορία μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού

Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού ΠΑΙΔΕΙΑ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΝΕΟΛΑΙΑ 2 Το όραμά μας: Συμβολή στη διαμόρφωση εγγράμματων πολιτών με δεξιότητες, υπευθυνότητα, δημοκρατικό ήθος, ιστορική ταυτότητα αλλά

Διαβάστε περισσότερα

Τοπικές εισηγήσεις για μείωση των εμποδίων στην ενεργό συμμετοχή / εισάγοντας κίνητρα για να γίνουμε ενεργοί πολίτες:

Τοπικές εισηγήσεις για μείωση των εμποδίων στην ενεργό συμμετοχή / εισάγοντας κίνητρα για να γίνουμε ενεργοί πολίτες: ACTIVEU Let s get active! Incentives for citizen s active participation in the democratic life of the European Union ΚΡΑΤΙΚΟ ΦΟΡΟΥΜ ΓΙΑ ΤΟΝ ΠΟΛΙΤΗ Λευκωσία, 7 Σεπτεμβρίου 2015 Τοπικές εισηγήσεις για μείωση

Διαβάστε περισσότερα

Πράξη «Ζώνες Εκπαιδευτικής Προτεραιότητας-Άξονας Προτεραιότητας 2», Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση»

Πράξη «Ζώνες Εκπαιδευτικής Προτεραιότητας-Άξονας Προτεραιότητας 2», Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση» 4.1 Τίτλος 4ης Επιμέρους Δράσης: Αξιοποίηση του Stop Motion Animation (χειροποίητη κινούμενη εικόνα ) στην αναπαράσταση ιστορικών γεγονότων ΤΑΞΗ ΣΥΝΟΛΟ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΑΞΗΣ : : Δ 39 ΣΥΝΟΛΟ ΣΥΜΜΕΤΕΧΟΝΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΙΚΤΥΟ ΣΧΟΛΕΙΩΝ ΠΡΟΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2008-2009 ΟΝΟΜΑ ΣΧΟΛΕΙΟΥ : ΙΑ ηµοτικό Σχολείο Πάφου Συντονιστική Οµάδα 1. Τώνια Ιωαννίδου (Συντονίστρια) 2. Μιχαλίνα Κωνσταντινίδου 3. Κάκια Ανδρονίκου

Διαβάστε περισσότερα

Το Αναπτυξιακό-Στρατηγικό Όραµα για το 5ετές Επιχειρησιακό Πρόγραµµα 2014-2019

Το Αναπτυξιακό-Στρατηγικό Όραµα για το 5ετές Επιχειρησιακό Πρόγραµµα 2014-2019 Το Αναπτυξιακό-Στρατηγικό Όραµα για το 5ετές Επιχειρησιακό Πρόγραµµα 2014-2019 Το στρατηγικό - αναπτυξιακό όραµα του ήµου Χανίων για την προγραµµατική περίοδο 2015 2019 διαµορφώθηκε µε βάση τις τοπικές,

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΣΤΗ ΛΗΨΗ ΑΠΟΦΑΣΕΩΝ. Σπύρος Σπύρου Καθηγητής Ανθρωπολογίας και Κοινωνιολογίας Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου

Η ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΣΤΗ ΛΗΨΗ ΑΠΟΦΑΣΕΩΝ. Σπύρος Σπύρου Καθηγητής Ανθρωπολογίας και Κοινωνιολογίας Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου Η ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΣΤΗ ΛΗΨΗ ΑΠΟΦΑΣΕΩΝ Σπύρος Σπύρου Καθηγητής Ανθρωπολογίας και Κοινωνιολογίας Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου ΤΙ ΛΕΕΙ ΤΟ ΑΡΘΡΟ 12 ΤΗΣ ΣΥΜΒΑΣΗΣ ΤΩΝ ΗΝΩΜΕΝΩΝ ΕΘΝΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Ειδική Αγωγή και Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Ειδική Αγωγή και Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Ειδική Αγωγή και Εκπαίδευση Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα Σχέδια

Διαβάστε περισσότερα

Οι περιοχές που διερευνήθηκαν συστηματικά από τα σχολεία ήσαν οι ακόλουθες: Σχέσεις μεταξύ εκπαιδευτικών-μαθητών και μεταξύ μαθητών

Οι περιοχές που διερευνήθηκαν συστηματικά από τα σχολεία ήσαν οι ακόλουθες: Σχέσεις μεταξύ εκπαιδευτικών-μαθητών και μεταξύ μαθητών Ανάπτυξη µεθόδων και εργαλείων έρευνας Από τα σχολεία που συµµετείχαν στην ΑΕΕ: Οργάνωσε οµάδες εργασίας το 66% Αξιοποίησε σχετική βιβλιογραφία το 66% Συγκέντρωσε δεδοµένα από: τα αρχεία του σχολείου το

Διαβάστε περισσότερα

Ελευθερία Γνώμης «Τα παιδιά έχουν δικαίωμα να εκφράζουν ελεύθερα τις

Ελευθερία Γνώμης «Τα παιδιά έχουν δικαίωμα να εκφράζουν ελεύθερα τις Διεθνής Σύμβαση του Ο.Η.Ε για τα δικαιώματα του παιδιού Άρθρο 12 Ελευθερία Γνώμης «Τα παιδιά έχουν δικαίωμα να εκφράζουν ελεύθερα τις απόψεις τους. Οι μεγάλοι πρέπει να ακούν και να παίρνουν σοβαρά υπόψη

Διαβάστε περισσότερα

Όμιλος Γλώσσας : «Παιχνίδια γλώσσας και δημιουργική γραφή» ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

Όμιλος Γλώσσας : «Παιχνίδια γλώσσας και δημιουργική γραφή» ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Όμιλος Γλώσσας : «Παιχνίδια γλώσσας και δημιουργική γραφή» ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Η δημιουργική γραφή στο δημοτικό σχολείο είναι μια προσπάθεια να ξυπνήσουμε στο παιδί τα συναισθήματα και τις σκέψεις του,

Διαβάστε περισσότερα

Ηφιλοσοφίατων ΕΠΠΣκαιτωνΑΠΣ. Γιώργος Αλβανόπουλος Σχολικός Σύµβουλος Ειδικής Αγωγής http://amaked-thrak.pde.sch.gr/symdim-kav4/ ΑλβανόπουλοςΓ. Σχ. Σύµβουλος 1 ΓΕΝΙΚΟ ΜΕΡΟΣ - ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η εποχή µας χαρακτηρίζεται

Διαβάστε περισσότερα

Παροχή τεχνικής υποστήριξης στα μέλη των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ), παροχή κατάρτισης στους εμπλεκόμενους σε αυτά σχετικά με τη λειτουργία

Παροχή τεχνικής υποστήριξης στα μέλη των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ), παροχή κατάρτισης στους εμπλεκόμενους σε αυτά σχετικά με τη λειτουργία Παροχή τεχνικής υποστήριξης στα μέλη των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ), παροχή κατάρτισης στους εμπλεκόμενους σε αυτά σχετικά με τη λειτουργία των Συμβουλίων αυτών και διευκόλυνση της δικτύωσης,

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΙΑ ΠΡΟΕ ΡΟΥ ΣΥΛΛΟΓΟΥ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ συν. ΓΙΑΝΝΗ ΚΑΚΚΑ ΣΤΗ ΓΕΝΙΚΗ ΣΥΝΕΛΕΥΣΗ ΤΩΝ ΜΕΤΟΧΩΝ ΤΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΤΗΣ 28 ΙΟΥΝΙΟΥ 2017

ΟΜΙΛΙΑ ΠΡΟΕ ΡΟΥ ΣΥΛΛΟΓΟΥ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ συν. ΓΙΑΝΝΗ ΚΑΚΚΑ ΣΤΗ ΓΕΝΙΚΗ ΣΥΝΕΛΕΥΣΗ ΤΩΝ ΜΕΤΟΧΩΝ ΤΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΤΗΣ 28 ΙΟΥΝΙΟΥ 2017 ΟΜΙΛΙΑ ΠΡΟΕ ΡΟΥ ΣΥΛΛΟΓΟΥ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ συν. ΓΙΑΝΝΗ ΚΑΚΚΑ ΣΤΗ ΓΕΝΙΚΗ ΣΥΝΕΛΕΥΣΗ ΤΩΝ ΜΕΤΟΧΩΝ ΤΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΤΗΣ 28 ΙΟΥΝΙΟΥ 2017 Κύριε Πρόεδρε, Κύριε ντα Σύµβουλε, Συναδέλφισσες- Συνάδελφοι

Διαβάστε περισσότερα

Μετανάστευση, πολυπολιτισμικότητα και εκπαιδευτικές προκλήσεις: Πολιτική - Έρευνα - Πράξη

Μετανάστευση, πολυπολιτισμικότητα και εκπαιδευτικές προκλήσεις: Πολιτική - Έρευνα - Πράξη ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ Μετανάστευση, πολυπολιτισμικότητα και εκπαιδευτικές προκλήσεις: Πολιτική - Έρευνα - Πράξη Αθήνα, 14-15 Μαΐου 2010 ηρητήριο _2010 1 Τα πολυτροπικά κείμενα ως εργαλείο προώθησης της

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, 20-21 Νοεμβρίου 2014 ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ

Αθήνα, 20-21 Νοεμβρίου 2014 ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ Αθήνα, 20-21 Νοεμβρίου 2014 ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ Oι πολυάριθμοι φορείς της κοινωνικής οικονομίας και επιχειρηματικότητας που συμμετείχαν και συνεργάστηκαν στο Φόρουμ Κοινωνικής Επιχειρηματικότητας, 20-21 Νοεμβρίου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΕΧΟΜΕΝΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ

ΠΑΡΕΧΟΜΕΝΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΠΑΡΕΧΟΜΕΝΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ Σε όλα τα φιλοξενούμενα παιδιά και έφηβους παρέχονται υπηρεσίες: o Στέγασης, σίτισης και ολοκληρωμένης καθημερινής φροντίδας o Φροντίδας της Υγείας o Κοινωνικής συμβουλευτικής, ψυχολογικής

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΑΕΙΦΟΡΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΜΟΝΑΔΑΣ

ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΑΕΙΦΟΡΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΜΟΝΑΔΑΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΑΕΙΦΟΡΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΜΟΝΑΔΑΣ ΣΧΟΛΕΙΟ: Β Δηµοτικό Σχολείο Λατσιών (Κ.Β ) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2013-2014 Αριθµός µαθητών/τριών: 127 Αριθµός εκπαιδευτικών: 15 Συνδετικός

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21 ου αιώνα) Νέο Πρόγραμμα Σπουδών, Οριζόντια Πράξη» MIS: 295450 Υποέργο 1: «Εκπόνηση Προγραμμάτων Σπουδών Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης και οδηγών για τον εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Μανίκας Γιώργος. Μανιάτη Ευαγγελία

Μανίκας Γιώργος. Μανιάτη Ευαγγελία Γ3 «Ειδικότερα εμείς ως μαθητές, οι οποίοι δεν έχουμε ακόμα τη δυνατότητα να ελέγχουμε άμεσα με το δικαίωμα της ψήφου μας τη δημοκρατία της χώρας μας, μπορούμε να συμβάλλουμε στο να υπάρχει δημοκρατικός

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ: Β06Σ03 «Στατιστική περιγραφική εφαρμοσμένη στην ψυχοπαιδαγωγική» ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ:

ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ: Β06Σ03 «Στατιστική περιγραφική εφαρμοσμένη στην ψυχοπαιδαγωγική» ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ 2011-2012 ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ: Β06Σ03 «Στατιστική περιγραφική εφαρμοσμένη στην ψυχοπαιδαγωγική» Διδάσκων: Κ. Χρήστου

Διαβάστε περισσότερα

Γυμνάσιο Πολεμιδιών

Γυμνάσιο Πολεμιδιών Γυμνάσιο Πολεμιδιών 2016-2017 Εμείς και οι μαθητές μας Οι εκπαιδευτικοί του Σχολείου μας δήλωσαν στην αρχή της σχολικής χρονιάς ότι το μείζον ζήτημα που τους απασχολεί σε σχέση με τη Σχολική μονάδα και

Διαβάστε περισσότερα

Είναι µε µεγάλη χαρά που παρευρίσκοµαι στη. σηµερινή παρουσίαση των αποτελεσµάτων της. Έρευνας «Βουλευτικές Εκλογές 2006 Οι προτιµήσεις

Είναι µε µεγάλη χαρά που παρευρίσκοµαι στη. σηµερινή παρουσίαση των αποτελεσµάτων της. Έρευνας «Βουλευτικές Εκλογές 2006 Οι προτιµήσεις Υ...Τ. 18.3.09.35 Χαιρετισµός Υπουργού ικαιοσύνης και ηµοσίας Τάξεως Κ. Σοφοκλή Σοφοκλέους Στην παρουσίαση των Αποτελεσµάτων της Έρευνας µε θέµα: «Βουλευτικές Εκλογές 2006 Οι προτιµήσεις Φύλου των Κυπρίων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ Δ.Σ. ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ: ΠΟΥΓΑΡΙΔΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΤΑΞΗ : Γ

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ Δ.Σ. ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ: ΠΟΥΓΑΡΙΔΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΤΑΞΗ : Γ ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ Δ.Σ. ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ: ΠΟΥΓΑΡΙΔΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΤΑΞΗ : Γ ΦΛΩΡΙΝΑ 2014 1 ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ : «ΣΕΡΓΙΑΝΙ ΣΤΟΥΣ ΡΟΜΟΥΣ ΤΗΣ ΦΛΩΡΙΝΑΣ» ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟΣ : ΠΟΥΓΑΡΙ ΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ-ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα ενημέρωσης και εσαισθητοποίησης «ΤΜΒΙΩΝΩ ΜΕ ΣΑ ΖΩΑ ΓΤΡΩ ΜΟΤ» στα στολεία των νησιών τοσ Αιγαίοσ και της Κρήτης

Πρόγραμμα ενημέρωσης και εσαισθητοποίησης «ΤΜΒΙΩΝΩ ΜΕ ΣΑ ΖΩΑ ΓΤΡΩ ΜΟΤ» στα στολεία των νησιών τοσ Αιγαίοσ και της Κρήτης Πρόγραμμα ενημέρωσης και εσαισθητοποίησης «ΤΜΒΙΩΝΩ ΜΕ ΣΑ ΖΩΑ ΓΤΡΩ ΜΟΤ» στα στολεία των νησιών τοσ Αιγαίοσ και της Κρήτης Απολογισμός 2012 Πρόγραμμα υμβιώνω με τα Ζώα γύρω μου Υιλοζωικός ύλλογος Φανίων

Διαβάστε περισσότερα

Συγγραφέας: Αλεξίου Θωμαή ΕΠΙΠΕΔΟ Α1 ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΚΑΤΟΙΚΙΑ ΔΙΑΜΟΝΗ. Κατανόηση γραπτού λόγου. Γεια σου, Μαργαρίτα!

Συγγραφέας: Αλεξίου Θωμαή ΕΠΙΠΕΔΟ Α1 ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΚΑΤΟΙΚΙΑ ΔΙΑΜΟΝΗ. Κατανόηση γραπτού λόγου. Γεια σου, Μαργαρίτα! Συγγραφέας: Αλεξίου Θωμαή ΕΠΙΠΕΔΟ Α1 ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΚΑΤΟΙΚΙΑ ΔΙΑΜΟΝΗ Κατανόηση γραπτού λόγου Γεια σου, Μαργαρίτα! Έμαθα να γράφω καλά. Ρώτησες πού μένω! Είμαι από την Ελλάδα αλλά μένουμε στην Αυστραλία.

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Ενότητα: Εκπαιδευτικό υλικό και σχολικό εγχειρίδιο Διδάσκων: Κατσαρού Ελένη ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Άδειες

Διαβάστε περισσότερα

Δημιουργώ ένα αστικό περιβαλλοντικό μονοπάτι

Δημιουργώ ένα αστικό περιβαλλοντικό μονοπάτι Δημιουργώ ένα αστικό περιβαλλοντικό μονοπάτι Εισηγητές /συντονιστές εργαστηρίων: Χρυσούλα Αθανασίου, Γιώργος Σλαυκίδης, Γιώργος Υφαντής, Κώστας Στυλιάδης, Νικολέτα Ριφάκη Επιμορφωτικό σεμινάριο: 22/10/2016

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΔΗΜΟΣ ΝΟΤΙΑΣ ΚΥΝΟΥΡΙΑΣ ΣΤΟ ΔΡΟΜΟ ΓΙΑ ΤΟ ΔΗΜΟ ΤΟΥ ΜΕΛΛΟΝΤΟΣ

Ο ΔΗΜΟΣ ΝΟΤΙΑΣ ΚΥΝΟΥΡΙΑΣ ΣΤΟ ΔΡΟΜΟ ΓΙΑ ΤΟ ΔΗΜΟ ΤΟΥ ΜΕΛΛΟΝΤΟΣ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Ο ΔΗΜΟΣ ΝΟΤΙΑΣ ΚΥΝΟΥΡΙΑΣ ΣΤΟ ΔΡΟΜΟ ΓΙΑ ΤΟ ΔΗΜΟ ΤΟΥ ΜΕΛΛΟΝΤΟΣ ΕΛΕΝΗ ΜΑΙΣΤΡΟΥ 1 Η ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΑΝΑΔΕΙΞΗ ΤΗΣ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑΣ ΩΣ ΕΡΓΑΛΕΙΟ ΒΙΩΣΙΜΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Στο Κ.Δ.Β.Μ του Δήμου Χερσονήσου μπορούν να δημιουργηθούν τμήματα για τα ακόλουθα προγράμματα:

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Στο Κ.Δ.Β.Μ του Δήμου Χερσονήσου μπορούν να δημιουργηθούν τμήματα για τα ακόλουθα προγράμματα: ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ Ι ΡΥΜΑ ΝΕΟΛΑΙΑΣ ΚΑΙ ΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ήµος Χερσονήσου, 16/09/2015 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΚΕΝΤΡΟ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΔΗΜΟΥ ΧΕΡΣΟΝΗΣΟΥ Ενημερώνουμε

Διαβάστε περισσότερα

Μανώλης Ισχάκης - Πνευματικά δικαιώματα -www.manolisischakis.gr για περισσότερη εκπαίδευση

Μανώλης Ισχάκης - Πνευματικά δικαιώματα -www.manolisischakis.gr για περισσότερη εκπαίδευση 1 Τέταρτο Μάθημα Οδηγός Δραστηριότητας Επισκόπηση... 3 Περίληψη... 3-5 Ώρα για δράση... 6-14 Σημειώσεις... 15 2 Μάθημα Πέμπτο- Επισκόπηση Σε αυτό το μάθημα θα μάθεις πώς να διαχειριστείς την λεπτή γραμμή

Διαβάστε περισσότερα

Σεβασµός στο ηµότη. Περιβαλλοντικές παρεµβάσεις Aναβάθµιση Ποιότητας ζωής

Σεβασµός στο ηµότη. Περιβαλλοντικές παρεµβάσεις Aναβάθµιση Ποιότητας ζωής Σεβασµός στο ηµότη Συνεργασία µε τους πολίτες και θεσµικούς φορείς, ενάντια σε ακραίες συµπεριφορές και νοοτροπίες, που προσβάλλουν και αποδυναµώνουν το ηµοκρατικό αίσθηµα. Ενδυνάµωση της ηµοκρατικής ενότητας

Διαβάστε περισσότερα

«Η απίστευτη αποκάλυψη του Σεμπάστιαν Μοντεφιόρε»

«Η απίστευτη αποκάλυψη του Σεμπάστιαν Μοντεφιόρε» «Η απίστευτη αποκάλυψη του Σεμπάστιαν Μοντεφιόρε» της Άννας Κουππάνου Στις σελίδες που ακολουθούν υπάρχουν δραστηριότητες σχετικά με το βιβλίο: «Η απίστευτη αποκάλυψη του Σεμπάστιαν Μοντεφιόρε» Οι δραστηριότητες

Διαβάστε περισσότερα

Αρχιτεκτονική με κοινωνικό πρόσωπο - Daveti Home Brokers Sunday, 10 February 2013 11:55. Του Στράτου Ιωακείμ

Αρχιτεκτονική με κοινωνικό πρόσωπο - Daveti Home Brokers Sunday, 10 February 2013 11:55. Του Στράτου Ιωακείμ Του Στράτου Ιωακείμ Η Αρχιτεκτονική Χωρίς Σύνορα είναι Μη Κερδοσκοπική Οργάνωση, μέλος του διεθνούς μη κυβερνητικού, μη κερδοσκοπικού οργανισμού ASF international (Architecture Sans Frontieres International).

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΗΜΟΥ ΛΕΒΑΔΕΩΝ

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΗΜΟΥ ΛΕΒΑΔΕΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΗΜΟΥ ΛΕΒΑΔΕΩΝ 2015-2019 ΔΗΜΟΣΙΑ ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗ Α ΦΑΣΗΣ «ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ» ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ Φύλο Άνδρας Γυναίκα Ηλικία 18-30 30-65 65- και πάνω Περιοχή Κατοικίας Προσωπικά Στοιχεία

Διαβάστε περισσότερα

AQUA 2010 Εκπαιδευτικά προγράµµατα Αναπτυξιακής Εκπαίδευσης για τις Κλιµατικές Αλλαγές και τη Φτώχεια ήµητρα Ντιρογιάννη Υπεύθυνη Αναπτυξιακής

AQUA 2010 Εκπαιδευτικά προγράµµατα Αναπτυξιακής Εκπαίδευσης για τις Κλιµατικές Αλλαγές και τη Φτώχεια ήµητρα Ντιρογιάννη Υπεύθυνη Αναπτυξιακής AQUA 2010 Εκπαιδευτικά προγράµµατα Αναπτυξιακής Εκπαίδευσης για τις Κλιµατικές Αλλαγές και τη Φτώχεια ήµητρα Ντιρογιάννη Υπεύθυνη Αναπτυξιακής Εκπαίδευσης H ActionAid είναι ένας διεθνής αναπτυξιακός οργανισµός

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντική αίδευση

Περιβαλλοντική αίδευση Περιβαλλοντική Εκ π αίδευση «Εκπαίδευση για το Περιβάλλον και την Αειφορία» Διεθνής Διάσκεψη «Περιβάλλον και κοινωνία: εκπαίδευση και ευαισθητοποίηση των πολιτών για την αειφορία» UNESCO, Θεσσαλονίκη 1997

Διαβάστε περισσότερα

ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΤΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ:

ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΤΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ: ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΕΠΙΛΓΗΣ ΤΥ ΘΕΜΑΤΣ: - Η θάλασσα πάντα ελκύει τα παιδιά και κεντρίζει το ενδιαφέρον τους. Μέσα από την ενασχόληση με τη θάλασσα και τον πλούτο της γνωρίζουμε καλύτερα το περιβάλλον. Η βιωματική,

Διαβάστε περισσότερα

Γενικό Λύκειο Ζεφυρίου Τμήματα : Α1 Α2

Γενικό Λύκειο Ζεφυρίου Τμήματα : Α1 Α2 Γενικό Λύκειο Ζεφυρίου Τμήματα : Α1 Α2 1 Τα Δικαιώματα Των Παιδιών Μαθητές : Νίκος Τσουκανάς Σπύρος Κούφαλης Αναστάσης Παπαχρήστος Σπύρος Φραγκούλης Τάσος Χούσος Εκπαιδευτικοί Δρεπανόπουλος Νίκος, Γυμναστής

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Βεμπεριανές απόψεις για την Εκπαίδευση Διδάσκων: Δρ. Βασίλης Ντακούμης 1 Διάγραμμα της παρουσίασης Μάθημα 12ο (σελ. 274 282) 2 Max Weber (1864 1920) Βεμπεριανές απόψεις για

Διαβάστε περισσότερα

2016 Ενεργός Πολίτης

2016 Ενεργός Πολίτης 2016 Ενεργός Πολίτης «Δρούμε τοπικά, σκεφτόμαστε παγκόσμια» Εισαγωγή Στα πλαίσια του μαθησιακού πεδίου «Περιβάλλον και εκπαίδευση για την αειφόρο ανάπτυξη» (της ερευνητικής εργασίας- project), οι μαθητές

Διαβάστε περισσότερα

Οι γνώμες είναι πολλές

Οι γνώμες είναι πολλές Η Ψυχολογία στη Φυσική Αγωγή στο πλαίσιο του σχολικού περιβάλλοντος ΚασταμονίτηςΚωνσταντίνος Ψυχολόγος Οι γνώμες είναι πολλές Πολλές είναι οι γνώμες στο τι προσφέρει τελικά ο αθλητισμός στην παιδική ηλικία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΤΟΠΙΚΗΣ ΕΜΒΕΛΕΙΑΣ

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΤΟΠΙΚΗΣ ΕΜΒΕΛΕΙΑΣ ΚΕΝΤΡΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΔΗΜΟΥ ΘΕΡΜΗΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΤΟΠΙΚΗΣ ΕΜΒΕΛΕΙΑΣ Επιμέλεια: Δρ. Γεώργιος Κουλαουζίδης Ειδικός Σύμβουλος για θέματα Δια Βίου Μάθησης 2012 Ανάπτυξη και προβολή της οινοτεχνικής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Το Κέντρο Πρόληψης «ΦΑΕΘΩΝ» των δήµων Ιλίου, Πετρούπολης, Καµατερού, Αγίων Αναργύρων σε συνεργασία µε τον Οργανισµό κατά των Ναρκωτικών,

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Το Κέντρο Πρόληψης «ΦΑΕΘΩΝ» των δήµων Ιλίου, Πετρούπολης, Καµατερού, Αγίων Αναργύρων σε συνεργασία µε τον Οργανισµό κατά των Ναρκωτικών, ΙΛΙΟΝ,16/09/2009 ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Το Κέντρο Πρόληψης «ΦΑΕΘΩΝ» των δήµων Ιλίου, Πετρούπολης, Καµατερού, Αγίων Αναργύρων σε συνεργασία µε τον Οργανισµό κατά των Ναρκωτικών, ΟΚΑΝΑ, συνεχίζει τις δράσεις στη τοπική

Διαβάστε περισσότερα

Σ Υ Ν Ε Σ Μ Ο Σ Ε Λ Λ Η Ν Ι Κ Ω Ν Β Ι Ο Μ Η Χ Α Ν Ι Ω Ν. Χαιρετισµός. κ. Οδυσσέα Κυριακόπουλου. Προέδρου του ΣΕΒ. στην Ηµερίδα που διοργανώνει

Σ Υ Ν Ε Σ Μ Ο Σ Ε Λ Λ Η Ν Ι Κ Ω Ν Β Ι Ο Μ Η Χ Α Ν Ι Ω Ν. Χαιρετισµός. κ. Οδυσσέα Κυριακόπουλου. Προέδρου του ΣΕΒ. στην Ηµερίδα που διοργανώνει Σ Υ Ν Ε Σ Μ Ο Σ Ε Λ Λ Η Ν Ι Κ Ω Ν Β Ι Ο Μ Η Χ Α Ν Ι Ω Ν Χαιρετισµός κ. Οδυσσέα Κυριακόπουλου Προέδρου του ΣΕΒ στην Ηµερίδα που διοργανώνει το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο µε θέµα: «Οικονοµία Επιχειρηµατικότητα

Διαβάστε περισσότερα

Η Οργάνωσή µας συνέχισε και φέτος το θεσµό της διοργάνωσης παιδικών

Η Οργάνωσή µας συνέχισε και φέτος το θεσµό της διοργάνωσης παιδικών π π ø π 2 03-10-07 23:22 Page 1 π π øσ π À π ª π π Η Οργάνωσή µας συνέχισε και φέτος το θεσµό της διοργάνωσης παιδικών Κατασκηνώσεων στην Κύπρο για τα παιδιά των συναδέλφων. Η κατασκήνωση από φέτος αναβαθµίστηκε

Διαβάστε περισσότερα

Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών. Για τη σχολική χρονια

Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών. Για τη σχολική χρονια Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών Για τη σχολική χρονια 2016-2017 Γιατί ακόμα και όταν η αγάπη είναι δεδομένη, η επικοινωνία είναι κάτι που μαθαίνεται* *Προγράμματα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΙΣ ΧΩΡΕΣ-ΜΕΛΗ ΤΗΣ Ε.Ε: ΘΕΣΜΟΙ ΚΑΙ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ

Η ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΙΣ ΧΩΡΕΣ-ΜΕΛΗ ΤΗΣ Ε.Ε: ΘΕΣΜΟΙ ΚΑΙ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Η ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΙΣ ΧΩΡΕΣ-ΜΕΛΗ ΤΗΣ Ε.Ε: ΘΕΣΜΟΙ ΚΑΙ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ Ενότητα Α: Η ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ: ΤΑΣΕΙΣ,

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΜΥΡΙΝΑΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ Α ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ ΤΑΞΗ Α ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΟΜΑΔΑ Α ΘΕΜΑ:

ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΜΥΡΙΝΑΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ Α ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ ΤΑΞΗ Α ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΟΜΑΔΑ Α ΘΕΜΑ: ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΜΥΡΙΝΑΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2013-2014 Α ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ ΤΑΞΗ Α ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: ΕΝΕΡΓΟΙ ΠΟΛΙΤΕΣ ΟΜΑΔΑ Α ΘΕΜΑ: ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ ΚΑΙ ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΙΜΑ ΥΛΙΚΑ ΑΡΣΗ ΤΟΥ ΑΠΟΚΛΕΙΣΜΟΥ ΑΜΕΑ Μέλη της ομάδας: ΕΛΕΝΗ

Διαβάστε περισσότερα

10o Μάθημα. Εφαρμογή καλών πρακτικών στη διδασκαλία

10o Μάθημα. Εφαρμογή καλών πρακτικών στη διδασκαλία 10o Μάθημα Εφαρμογή καλών πρακτικών στη διδασκαλία Καλή πρακτική (best practice)?? Ό,τι «δουλεύει» σε μία κατάσταση ή σε ένα περιβάλλον Καλή πρακτική στη εκπαίδευση Δράση που δίνει ευκαιρίες σε όλους τους

Διαβάστε περισσότερα

Γραφείο Επαγγελματικού Προσανατολισμού και Πληροφόρησης Νέων Δήμου Ρεθύμνης

Γραφείο Επαγγελματικού Προσανατολισμού και Πληροφόρησης Νέων Δήμου Ρεθύμνης Γραφείο Επαγγελματικού Προσανατολισμού και Πληροφόρησης Νέων Δήμου Ρεθύμνης ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σκοπός του παρόντος είναι να παρουσιάσει τον τρόπο δημιουργία και λειτουργίας Γραφείου Επαγγελματικού Προσανατολισμού

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΗΜΟΥ ΚΟΝΙΤΣΑΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΗΜΟΥ ΚΟΝΙΤΣΑΣ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗΣ

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΗΜΟΥ ΚΟΝΙΤΣΑΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΗΜΟΥ ΚΟΝΙΤΣΑΣ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΗΜΟΥ ΚΟΝΙΤΣΑΣ 2015-2019 ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗΣ Τι είναι το Ε.Π. του Δήμου και ποιος είναι ο σκοπός του Το Επιχειρησιακό Πρόγραμμα (Ε.Π.) είναι ένα ολοκληρωμένο πρόγραμμα που

Διαβάστε περισσότερα

5.34 Αξιοποίηση κοινοτήτων μάθησης στο πλαίσιο προγράμματος προπτυχιακής εκπαίδευσης εν δυνάμει εκπαιδευτικών

5.34 Αξιοποίηση κοινοτήτων μάθησης στο πλαίσιο προγράμματος προπτυχιακής εκπαίδευσης εν δυνάμει εκπαιδευτικών 5.34 Αξιοποίηση κοινοτήτων μάθησης στο πλαίσιο προγράμματος προπτυχιακής εκπαίδευσης εν δυνάμει εκπαιδευτικών συντελεστές Σπυρίδων Δουκάκης sdoukakis@rhodes.aegean.gr ΠΤΔΕ Πανεπιστημίου Αιγαίου Μαρία Μοσκοφόγλου-

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Το έργο υλοποιείται με δωρεά από το ΕΠΜ_2014 Εκπαιδευτικό Έργο «Το Κινητό Μουσείο»

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ (για τους μαθητές Γυμνασίων, ΓΕ.Λ., ΕΠΑ.Λ, ΕΠΑ.Σ, Καλλιτεχνικών, Μουσικών, Πρότυπων Πειραματικών Σχολείων.)

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ (για τους μαθητές Γυμνασίων, ΓΕ.Λ., ΕΠΑ.Λ, ΕΠΑ.Σ, Καλλιτεχνικών, Μουσικών, Πρότυπων Πειραματικών Σχολείων.) Ημερομηνία:.. Σχολείο:. Τάξη:. ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ (για τους μαθητές Γυμνασίων, ΓΕ.Λ., ΕΠΑ.Λ, ΕΠΑ.Σ, Καλλιτεχνικών, Μουσικών, Πρότυπων Πειραματικών Σχολείων.) Πρόλογος Αγαπητέ/ή μαθητή/τρια, Το ερωτηματολόγιο

Διαβάστε περισσότερα

ιερεύνηση των Όρων και των Προϋποθέσεων που ενισχύουν την Ανάδειξη της Πολιτισµικής υναµικής της Εκπαίδευσης

ιερεύνηση των Όρων και των Προϋποθέσεων που ενισχύουν την Ανάδειξη της Πολιτισµικής υναµικής της Εκπαίδευσης ιερεύνηση των Όρων και των Προϋποθέσεων που ενισχύουν την Ανάδειξη της Πολιτισµικής υναµικής της Εκπαίδευσης Η σύγχρονη εκπαίδευση στοχεύει στην ολόπλευρη ανάπτυξη του µαθητή τόσο σε ατοµικό όσο και σε

Διαβάστε περισσότερα

ΓΝΩΡΙΖΩ ΤΟΝ ΥΓΡΟΒΙΟΤΟΠΟ ΤΗΣ ΑΛΥΚΗΣ ΤΗΣ ΛΑΡΝΑΚΑΣ ΜΕΣΩ ΤΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΧΟΛΕΙΟΥ-ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ

ΓΝΩΡΙΖΩ ΤΟΝ ΥΓΡΟΒΙΟΤΟΠΟ ΤΗΣ ΑΛΥΚΗΣ ΤΗΣ ΛΑΡΝΑΚΑΣ ΜΕΣΩ ΤΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΧΟΛΕΙΟΥ-ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ Πρόγραμμα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης ΓΝΩΡΙΖΩ ΤΟΝ ΥΓΡΟΒΙΟΤΟΠΟ ΤΗΣ ΑΛΥΚΗΣ ΤΗΣ ΛΑΡΝΑΚΑΣ ΜΕΣΩ ΤΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΧΟΛΕΙΟΥ-ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ Έφη Δαρείου Εκπαιδευτικός, Πολιτικός Μηχανικός, Μηχανικός Περιβάλλοντος, Ειδίκευση

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές αρχές σχεδιασμού και οργάνωσης Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο. Δρ. Απόστολος Ντάνης Σχολικός Σύμβουλος Φ.Α.

Βασικές αρχές σχεδιασμού και οργάνωσης Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο. Δρ. Απόστολος Ντάνης Σχολικός Σύμβουλος Φ.Α. Βασικές αρχές σχεδιασμού και οργάνωσης Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο Δρ. Απόστολος Ντάνης Σχολικός Σύμβουλος Φ.Α. Βιωματικές Δράσεις Γυμνασίου Στην Α τάξη υλοποιούνται θέματα του διδακτικού αντικειμένου

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτηματολόγιο για Καθηγητές σχετικά με την Επιχειρηματικότητα στο Σχολείο

Ερωτηματολόγιο για Καθηγητές σχετικά με την Επιχειρηματικότητα στο Σχολείο Ερωτηματολόγιο για Καθηγητές σχετικά με την Επιχειρηματικότητα στο Σχολείο Στόχος αυτού του ανώνυμου ερωτηματολόγιου είναι να συγκεντρώσει τις απόψεις των καθηγητών σχετικά με το ενδιαφέρον τους να υλοποιήσουν

Διαβάστε περισσότερα

Α. Δράσεις που αναπτύσσονται στο πλαίσιο της Πολιτιστικής Πρωτεύουσας της Ευρώπης «Πάφος 2017»

Α. Δράσεις που αναπτύσσονται στο πλαίσιο της Πολιτιστικής Πρωτεύουσας της Ευρώπης «Πάφος 2017» ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Γ ΣΤΟΧΟΣ 3 ος : Η αξιοποίηση του πολιτιστικού πλούτου του συνόλου των κατοίκων της Ευρώπης και η ανάδειξη των κοινών στοιχείων και της πολυμορφίας των ευρωπαϊκών πολιτισμών, μέσα από πολιτιστικές

Διαβάστε περισσότερα

Βασικό εργαλείο αυτοαξιολόγησης Ερωτηματολόγιο για γονείς και κηδεμόνες

Βασικό εργαλείο αυτοαξιολόγησης Ερωτηματολόγιο για γονείς και κηδεμόνες Βασικό εργαλείο αυτοαξιολόγησης Ερωτηματολόγιο για γονείς και κηδεμόνες Σημερινή ημερομηνία Παρακαλείσθε όπως συμπληρώσετε. Αριθμός ερωτηματολογίου Συμπληρώνεται από το σχολείο. Αγαπητοί γονείς, αγαπητοί

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΡΑΣΗΣ ΔΙΚΤΥΟΥ ΕΛΛΗΝΩΝ ΑΙΡΕΤΩΝ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΡΑΣΗΣ ΔΙΚΤΥΟΥ ΕΛΛΗΝΩΝ ΑΙΡΕΤΩΝ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΡΑΣΗΣ ΔΙΚΤΥΟΥ ΕΛΛΗΝΩΝ ΑΙΡΕΤΩΝ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ 2008-2009 Με βάση την εξαετή πλέον εμπειρία του δικτύου και λαμβάνοντας υπόψη τους σκοπούς του Δικτύου, όπως καταγράφονται στον

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα Σχέδια Εκθέσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Εθνικό Πρόγραμμα για την Επανεκκίνηση της Αθήνας, τη Δημιουργία Θέσεων Εργασίας και τη Στήριξη της Κοινωνικής Συνοχής

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Εθνικό Πρόγραμμα για την Επανεκκίνηση της Αθήνας, τη Δημιουργία Θέσεων Εργασίας και τη Στήριξη της Κοινωνικής Συνοχής Δευτέρα, 9 Απριλίου 2012 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Εθνικό Πρόγραμμα για την Επανεκκίνηση της Αθήνας, τη Δημιουργία Θέσεων Εργασίας και τη Στήριξη της Κοινωνικής Συνοχής Υπογράφηκε σήμερα 09/04 από την Υπουργό Ανάπτυξης,

Διαβάστε περισσότερα