ΓEΩΛOΓIA ΓEΩΓPAΦIA B ΓYMNAΣIOY

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΓEΩΛOΓIA ΓEΩΓPAΦIA B ΓYMNAΣIOY"

Transcript

1

2

3 Aπαγορεύεται η αναδημοσίευση και γενικά η ολική, μερική ή περιληπτική αναπαραγωγή και μετάδοση έστω και μίας σελίδας του παρόντος βιβλίου κατά παράφραση ή διασκευή με οποιονδήποτε τρόπο (μηχανικό, ηλεκτρονικό, φωτοτυπικό κ.λπ. Nόμος 2121/93, άρθρο 51). Η απαγόρευση αυτή ισχύει και για δημόσιες υπηρεσίες, βιβλιοθήκες, οργανισμούς κ.λπ. (άρθρο 18). Οι παραβάτες διώκονται (άρθρο 13) και τους επιβάλλονται κατάσχεση, αστικές και ποινικές κυρώσεις σύμφωνα με το νόμο (άρθρα 64-66). ΓEΩΛOΓIA ΓEΩΓPAΦIA B ΓYMNAΣIOY M Úı ÏÂÍ -K appleâù Ó Ë Σελίδες: 400 Σχήμα: ISBN: Κ.Α.: Copyright 2011, Eκδόσεις Σαββάλας Zωοδ. Πηγής 18, Αθήνα Tηλ.: Fax: Eπιμέλεια: Δήμος Aυγερινός Hλεκτρονική σελιδοποίηση: Mυρσίνη Kατραμάδου Σχεδίαση εξωφύλλου: Εικών Κοσμάς Αρβανίτης Τηλ.: ,

4 Φίλη μαθήτρια, φίλε μαθητή, Το βιβλίο αυτό αποτελεί ένα χρήσιμο βοήθημα για τους μαθητές της B Γυμνασίου, ώστε να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις του σχολείου. Το παρόν βοήθημα δεν υποκαθιστά το σχολικό βιβλίο, αλλά βοηθά στη μελέτη του και συμβάλλει στην κατανόηση των εννοιών που αυτό περιλαμβάνει. Η δομή των ενοτήτων και των μαθημάτων του παρόντος βοηθήματος ακολουθεί την αντίστοιχη δομή του σχολικού βιβλίου. Κάθε μάθημα ξεκινά με τις λέξεις-κλειδιά, οι οποίες επισημαίνονται στα κύρια σημεία του μαθήματος ή επεξηγούνται. Στη συνέχεια αναλύονται οι βασικές έννοιες και τα κύρια σημεία του μαθήματος με τέτοιον τρόπο, ώστε να διευκολύνεται ο μαθητής στην κατανόηση και την εκμάθησή τους. Eπιπλέον, στις σελίδες όπου περιέχεται η θεωρία του μαθήματος, παρατίθενται σε πλαίσιο τα σημεία εκείνα που είτε χρήζουν ιδιαίτερης προσοχής είτε διευκρινίζουν κάποιες έννοιες είτε προκύπτουν από τις βασικές έννοιες του μαθήματος. Ορισμένα μαθήματα συνοδεύονται επίσης από ενδιαφέρουσες εγκυκλοπαιδικές γνώσεις, με τον τίτλο «Φωτεινός παντογνώστης», οι οποίες εμπλουτίζουν τις γνώσεις του μαθητή και διευρύνουν τους ορίζοντές του. Ακολουθούν οι Απαντήσεις στις ερωτήσεις ασκήσεις του σχολικού βιβλίου και του Τετραδίου Εργασιών, ενώ προτείνονται και Συμπληρωματικές ερωτήσεις ασκήσεις (σωστού-λάθους, πολλαπλής απάντησης, αντιστοίχισης, ακροστιχίδες κ.ά.), με σκοπό την εξάσκηση και τον έλεγχο των γνώσεων που αποκτήθηκαν από τη μελέτη του μαθήματος. Στο τέλος κάθε ενότητας παρατίθεται ένα Κριτήριο αξιολόγησης, το οποίο συμβάλλει στον έλεγχο της κατανόησης των εννοιών που διδάχθηκαν στα μαθήματα. Στο τέλος του βιβλίου περιλαμβάνονται και οι Απαντήσεις των Συμπληρωματικών ερωτήσεων ασκήσεων και των Κριτηρίων αξιολόγησης. Mάρθα Πλεξίδα-Kαπετανίδη

5 Περιεχόμενα ΕΝΟΤΗΤΑ 1η: Οι χάρτες ΜΑΘΗΜΑ 1. Οι έννοιες «γεωγραφική» και «σχετική» θέση ΜΑΘΗΜΑ 2. Η σημασία της σχετικής θέσης για τους ανθρώπους ΜΑΘΗΜΑ 3. Μελετώντας με χάρτες τη θέση της Ευρώπης στον κόσμο ΜΑΘΗΜΑ 4. Μελετώντας με χάρτες το φυσικό περιβάλλον της Ευρώπης ΜΑΘΗΜΑ 5. Μελετώντας με χάρτες τους κατοίκους της Ευρώπης ΚΡΙΤΗΡΙΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ 1ης Ενότητας ΕΝΟΤΗΤΑ 2η: Το φυσικό περιβάλλον της Ευρώπης ΜΑΘΗΜΑ 6. Η γεωλογική ιστορία της Ευρώπης και η ορογένεση ΜΑΘΗΜΑ 7. Η διαμόρφωση του αναγλύφου στην Ευρώπη ΜΑΘΗΜΑ 8. Η γεωλογική ιστορία της Ελλάδας ΜΑΘΗΜΑ 9. Σεισμική και ηφαιστειακή δράση στην Ευρώπη και στην Ελλάδα ΜΑΘΗΜΑ 10. Η επίδραση των σεισμών και των ηφαιστείων στη ζωή μας ΜΑΘΗΜΑ 11. Οι φυσιογραφικές περιοχές της Ευρώπης ΜΑΘΗΜΑ 12. Οι θάλασσες της Ευρώπης ΜΑΘΗΜΑ 13. Βαλτική και Βόρεια Θάλασσα: δύο θάλασσες του ευρωπαϊκού βορρά ΜΑΘΗΜΑ 14. Η Μεσόγειος Θάλασσα ΜΑΘΗΜΑ 15. Οι άνθρωποι στη Μεσόγειο ΜΑΘΗΜΑ 16. Τα βουνά και οι πεδιάδες της Ευρώπης ΜΑΘΗΜΑ 17. Τα βουνά και οι πεδιάδες στη ζωή των Ευρωπαίων ΜΑΘΗΜΑ 18. Τα βουνά και οι πεδιάδες της Ελλάδας ΜΑΘΗΜΑ 19. Το κλίμα της Ευρώπης ΜΑΘΗΜΑ 20. Το κλίμα της Ελλάδας ΜΑΘΗΜΑ 21. Τα ποτάμια και οι λίμνες της Ευρώπης ΜΑΘΗΜΑ 22. Τα ποτάμια και οι λίμνες στη ζωή των Ευρωπαίων ΜΑΘΗΜΑ 23. Τα ποτάμια και οι λίμνες της Ελλάδας ΜΑΘΗΜΑ 24. Η βλάστηση της Ευρώπης ΚΡΙΤΗΡΙΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ 2ης Ενότητας

6 ΕΝΟΤΗΤΑ 3η: Οι κάτοικοι της Ευρώπης ΜΑΘΗΜΑ 25. Η πολιτική διαίρεση της Ευρώπης ΜΑΘΗΜΑ 26. Η Ευρωπαϊκή Ένωση ΜΑΘΗΜΑ 27. Η σημασία της Ευρωπαϊκής Ένωσης ΜΑΘΗΜΑ 28. Η διοικητική διαίρεση της Ελλάδας ΜΑΘΗΜΑ 29. Ο πληθυσμός της Ευρώπης ΜΑΘΗΜΑ 30. Τα χαρακτηριστικά του πληθυσμού της Ευρώπης ΜΑΘΗΜΑ 31. Ο πληθυσμός της Ελλάδας ΜΑΘΗΜΑ 32. Τα πολιτισμικά χαρακτηριστικά των Ευρωπαίων ΜΑΘΗΜΑ 33. Οι μεγάλες πόλεις της Ευρώπης ΜΑΘΗΜΑ 34. Οι μεγάλες πόλεις της Ελλάδας ΜΑΘΗΜΑ 35. Οι βαλκανικές χώρες ΜΑΘΗΜΑ 36. Οι γείτονές μας στα Βαλκάνια ΚΡΙΤΗΡΙΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ 3ης Ενότητας ΕΝΟΤΗΤΑ 4η: Οι οικονομικές δραστηριότητες των Ευρωπαίων ΜΑΘΗΜΑ 37. Οι τομείς παραγωγής της ευρωπαϊκής οικονομίας ΜΑΘΗΜΑ 38. Η γεωργία και η δασοκομία στην Ευρώπη ΜΑΘΗΜΑ 39. Η κτηνοτροφία, η αλιεία και οι υδατοκαλλιέργειες στην Ευρώπη ΜΑΘΗΜΑ 40. Ο πρωτογενής τομέας στην Ελλάδα ΜΑΘΗΜΑ 41. Η βιομηχανία και η βιοτεχνία στην Ευρώπη ΜΑΘΗΜΑ 42. Η παραγωγή και η κατανάλωση ενέργειας στην Ευρώπη ΜΑΘΗΜΑ 43. Η εξόρυξη και οι κατασκευές στην Ευρώπη ΜΑΘΗΜΑ 44. Ο δευτερογενής τομέας στην Ελλάδα ΜΑΘΗΜΑ 45. Το εμπόριο στην Ευρώπη ΜΑΘΗΜΑ 46. Ο τουρισμός στην Ευρώπη ΜΑΘΗΜΑ 47. Οι μεταφορές, οι επικοινωνίες και οι άλλες υπηρεσίες στην Ευρώπη ΜΑΘΗΜΑ 48. Ο τριτογενής τομέας στην Ελλάδα ΚΡΙΤΗΡΙΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ 4ης Ενότητας AΠANTHΣEIΣ στις Συμπληρωματικές ερωτήσεις ασκήσεις και στα Kριτήρια αξιολόγησης

7 OÈ ÚÙÂ Eνότητα 1

8 Μάθημα 1 Oι έννοιες «γεωγραφική» και «σχετική» θέση Λέξεις-κλειδιά Γεωγραφική θέση Απόλυτη θέση Σχετική θέση Σημείο αναφοράς Σύστημα αναφοράς Σημεία ορίζοντα Παγκόσμιο Δορυφορικό Σύστημα Εντοπισμού Θέσης B ÛÈÎ ÓÓÔÈÂ K ÚÈ ÛËÌÂ ÙÔ Ì ı Ì ÙÔ Η θέση ανθρώπων, αντικειμένων ή τόπων, δηλαδή το πού βρίσκονται, μπορεί να εντοπιστεί με έναν από τους εξής τρόπους: α. Προσδιορίζοντας τη σχετική θέση ανθρώπων, αντικειμένων ή τόπων, δηλαδή τη θέση τους σε σχέση με ένα σημείο αναφοράς (ένα στοιχείο του χώρου που εμείς επιλέγουμε). ñ Συχνά, για να προσδιορίσουμε τη σχετική θέση, χρησιμοποιούμε τα σημεία του ορίζοντα (βόρεια, νοτιοδυτικά κτλ.). Παραδείγματα: ñ Η Ασία βρίσκεται ανατολικά της Ευρώπης. ñ Ο νομός Τρικάλων βρίσκεται δυτικά του νομού Λάρισας. ñ Το σπίτι μου βρίσκεται στον τρίτο παράλληλο δρόμο, βόρεια της λεωφόρου. Τα σημεία του ορίζοντα είναι ο Βορράς, ο Νότος, η Ανατολή και η Δύση. Σε έναν προσανατολισμένο χάρτη (δηλαδή σε έναν χάρτη στον οποίο προσδιορίζονται τα σημεία του ορίζοντα), ο Βορράς είναι κατά κανόνα στο πάνω μέρος του χάρτη, ο Νότος στο κάτω μέρος, η Δύση αριστερά και η Ανατολή δεξιά. β. Προσδιορίζοντας την απόλυτη θέση ανθρώπων, αντικειμένων ή τόπων, δηλαδή τη θέση τους με βάση ένα σύστημα αναφοράς (αλφαριθμητικό, καρτεσιανό κ.ά.). 11

9 ñ Εάν το σύστημα αναφοράς είναι το σύστημα γεωγραφικών συντεταγμένων (γεωγραφικό πλάτος και γεωγραφικό μήκος), τότε προσδιορίζεται η γεωγραφική θέση (το στίγμα ή οι συντεταγμένες ενός σημείου). Ουσιαστικά, σε αντίθεση με τη σχετική θέση, η γεωγραφική θέση δε μας παρέχει χρήσιμες για την καθημερινότητα πληροφορίες. Θυμάμαι από την Α Γυμνασίου: ñ Οι γεωγραφικές συντεταγμένες μετριούνται σε μοίρες και στις υποδιαιρέσεις της μοίρας (πρώτα και δεύτερα λεπτά). ñ Γεωγραφικό πλάτος ενός τόπου είναι η απόστασή του από τον Ισημερινό. Το γεωγραφικό πλάτος παίρνει τιμές από 0 90 βόρεια ή νότια του Ισημερινού. Γεωγραφικό μήκος ενός τόπου είναι η απόστασή του από τον Πρώτο μεσημβρινό. Το γεωγραφικό μήκος παίρνει τιμές από ανατολικά ή δυτικά του Πρώτου μεσημβρινού. ñ Σημειώνουμε πάντα Β (βόρειο) ή Ν (νότιο) για το γεωγραφικό πλάτος και Α (ανατολικό) ή Δ (δυτικό) για το γεωγραφικό μήκος. Παραδείγματα: ñ Απόλυτη θέση: Το σχολείο μου βρίσκεται στην οδό Μεγάλου Αλεξάνδρου 38. ñ Γεωγραφική θέση: Η Αθήνα έχει γεωγραφικό πλάτος 38 Β και γεωγραφικό μήκος Α. Επομένως: Οι συντεταγμένες μιας πόλης αναφέρονται στο σημείο που έχει οριστεί ως κέντρο της. ñ Η σχετική θέση ενός τόπου μάς πληροφορεί για το πώς σχετίζεται με τον χώρο γύρω του, δε μας πληροφορεί όμως για το πού ακριβώς βρίσκεται αυτός ο τόπος. ñ Η γεωγραφική θέση ενός τόπου μάς πληροφορεί για το πού ακριβώς βρίσκεται αυτός ο τόπος, δε μας πληροφορεί όμως για το πώς σχετίζεται με τον χώρο γύρω του. Το Παγκόσμιο Δορυφορικό Σύστημα Εντοπισμού Θέσης (GPS) είναι ένα σύστημα εντοπισμού μιας θέσης οπουδήποτε πάνω στη Γη, το οποίο αποτελείται: ñ από σημαντικό αριθμό τεχνητών δορυφόρων, οι οποίοι περιφέρονται πάνω από την επιφάνεια της Γης και εκπέμπουν διαρκώς τη θέση στην οποία βρίσκονται και ñ από ειδικές συσκευές, τους δέκτες GPS, που βρίσκονται στην επιφάνεια της Γης και, λαμβάνοντας τα σήματα από τους δορυφόρους, υπολογίζουν τον χρόνο που απαιτήθηκε για τη λήψη του σήματος και προσδιορίζουν τη θέση τους με μεγάλη ακρίβεια. 12

10 Mάθημα 1 Απαντήσεις στις ερωτήσεις ασκήσεις του σχολικού βιβλίου Συνεργάζομαι στην τάξη (σελ. 10 σχολ. βιβλίου) 1, 2. Συνεργαστείτε μεταξύ σας τα παιδιά κάθε θρανίου και προσδιορίστε με τους δύο παρακάτω τρόπους τη θέση του Δημοτικού Θεάτρου της Αλεξανδρούπολης. Παρουσιάστε τα ευρήματά σας στην τάξη. 1ος τρόπος: Προσδιορίστε τη θέση του ως προς τρία άλλα στοιχεία του χάρτη, όπως τις πλατείες της πόλης, τον Φάρο, τη θάλασσα, το Δικαστικό Μέγαρο, τον σιδηροδρομικό σταθμό κτλ. Αυτή είναι η σχετική θέση του Δημοτικού Θεάτρου. Χρησιμοποιήστε για τον προσδιορισμό λέξεις όπως «κοντά», «μακριά» καθώς και τα τέσσερα σημεία του ορίζοντα (π.χ. το κτίριο της Νομαρχίας Έβρου βρίσκεται κοντά στον Φάρο και στα βορειοδυτικά του). Σημειώστε τα αποτελέσματα των παρατηρήσεών σας: Θεωρούμε ότι ο χάρτης είναι προσανατολισμένος, με τον Bορρά να είναι στο επάνω μέρος του χάρτη. Α. Το Δημοτικό Θέατρο της Αλεξανδρούπολης βρίσκεται βορειοδυτικά του σιδηροδρομικού σταθμού (Ο.Σ.Ε.). Β. Το Δημοτικό Θέατρο της Αλεξανδρούπολης βρίσκεται κοντά στην Καθολική εκκλησία, στα ανατολικά της. Γ. Το Δημοτικό Θέατρο της Αλεξανδρούπολης βρίσκεται βορειοανατολικά του Πάρκου Εθνικής Αντίστασης. 2ος τρόπος: Παρατηρήστε τα γράμματα και τους αριθμούς που βρίσκονται στα τετράγωνα του χάρτη, κατακόρυφα και οριζόντια. Με τη βοήθειά τους προσδιορίστε τη θέση του Δημοτικού Θεάτρου και σημειώστε την παρακάτω (π.χ. το κτίριο της Νομαρχίας Έβρου βρίσκεται στο τετράγωνο Β2). Αυτή είναι η απόλυτη θέση του Δημοτικού Θεάτρου. Το Δημοτικό Θέατρο βρίσκεται στο τετράγωνο Γ2. 3. Στην εικόνα 1.3 (σελ σχολ. βιβλίου) φαίνεται ο γεωμορφολογικός χάρτης της χώρας μας. Εργαστείτε ανά ομάδες και προσδιορίστε με τους δύο παρακάτω τρόπους τη θέση της Αλεξανδρούπολης. 1ος τρόπος: Προσδιορίστε τη σχετική θέση της ως προς τρία άλλα στοιχεία του χάρτη, όπως ποτάμια, θάλασσα, βουνά, πόλεις, οδικό δίκτυο κτλ., υπολογίζοντας την ευθεία 13

11 απόστασή της από τις πόλεις που θα επιλέξετε. (Θυμηθείτε ότι η πραγματική ευθεία απόσταση δύο σημείων υπολογίζεται μετρώντας με έναν χάρακα την απόστασή τους στον χάρτη σε εκατοστά και πολλαπλασιάζοντας μετά την κλίμακα με τον αριθμό που βρήκατε. Με διαγραφή πέντε ψηφίων από το τέλος έχουμε το αποτέλεσμα σε χιλιόμετρα.) Σημειώστε τα αποτελέσματα των παρατηρήσεών σας: Α. Η Αλεξανδρούπολη βρίσκεται ανατολικά της Θεσσαλονίκης, σε ευθεία απόσταση περίπου 7,2 εκατοστών από αυτή, δηλαδή σε πραγματική απόσταση περίπου: 7, = εκ. ή μ. ή 216 χλμ. B. Η Αλεξανδρούπολη βρίσκεται κοντά στις εκβολές του ποταμού Έβρου, στα βορειοδυτικά. Γ. Η Αλεξανδρούπολη βρίσκεται νοτιοανατολικά της Κομοτηνής, σε ευθεία απόσταση περίπου 1,5 εκατοστού από αυτή, δηλαδή σε πραγματική απόσταση περίπου: 1, = εκ. ή μ. ή 45 χλμ. 2ος τρόπος: Με τη βοήθεια των γεωγραφικών συντεταγμένων που φαίνονται στην εικόνα 1.3 (ÛÂÏ Û ÔÏ. È Ï Ô ), προσδιορίστε τη γεωγραφική θέση της Αλεξανδρούπολης και σημειώστε την παρακάτω (π.χ. η Αθήνα έχει 38 βόρειο γεωγραφικό πλάτος και ανατολικό γεωγραφικό μήκος). Οι γεωγραφικές συντεταγμένες της Αλεξανδρούπολης είναι βόρειο γεωγραφικό πλάτος και ανατολικό γεωγραφικό μήκος. 4. Κάθε ομάδα να παρουσιάσει στην τάξη τα ευρήματά της. Κατόπιν συζητήστε μεταξύ σας όλα τα παιδιά της τάξης ποιος από τους δύο τρόπους προσδιορισμού θέσης (ο 1ος ή ο 2ος) σχετίζεται με άλλα στοιχεία του χώρου και ποιος είναι σαφέστερος. Ο πρώτος τρόπος, δηλαδή ο προσδιορισμός της σχετικής θέσης ενός τόπου, μας πληροφορεί για το πώς σχετίζεται ο τόπος αυτός με τον χώρο γύρω του. Δε μας βοηθά όμως να προσδιορίσουμε το πού ακριβώς βρίσκεται ο τόπος αυτός. Ο δεύτερος τρόπος, δηλαδή ο προσδιορισμός της γεωγραφικής θέσης ενός τόπου, είναι σαφέστερος, καθώς μας πληροφορεί για το πού ακριβώς βρίσκεται αυτός ο τόπος και πώς μπορεί να εντοπιστεί στον χάρτη. Δε μας πληροφορεί όμως για το πώς σχετίζεται με άλλα στοιχεία γύρω του. 14

12 Mάθημα 1 Aξιολογώ τι έμαθα (σελ. 11 σχολ. βιβλίου) 1. Χρησιμοποίησε τα γράμματα (Σ) για τη σχετική, (Α) για την απόλυτη και (Γ) για τη γεωγραφική θέση, προκειμένου να χαρακτηρίσεις τη θέση που περιγράφεται σε καθεμιά από τις παρακάτω προτάσεις: α. Το σπίτι μου είναι ακριβώς απέναντι από το σπίτι του Πέτρου. Σ β. Το στίγμα του πλοίου μας είναι Ν Α. Γ γ. Το ιατρείο της μητέρας μου βρίσκεται στην οδό Ιπποκράτους 36. A δ. Η Φλώρινα βρίσκεται βορειοδυτικά της Κοζάνης. Σ 2. Επισήμανε ένα πλεονέκτημα και ένα μειονέκτημα της γεωγραφικής και της σχετικής θέσης και συμπλήρωσε τον πίνακα: Θέση Πλεονέκτημα Μειονέκτημα Γεωγραφική Πληροφορεί με ακρίβεια Δεν παρέχει πληροφορίες για το πώς για τη θέση ενός τόπου. σχετίζεται ο τόπος αυτός με τον χώρο γύρω του. Σχετική Παρέχει πληροφορίες για το Δεν πληροφορεί με ακρίβεια για τη θέση πώς σχετίζεται ο τόπος αυτός ενός τόπου. με τον χώρο γύρω του. Απαντήσεις στις ερωτήσεις ασκήσεις του Tετραδίου Eργασιών (σελ. 8) Διάβασε το παρακάτω κείμενο που αφορά τη Μήθυμνα (τον Μόλυβο) της Λέσβου, καθώς και άλλες περιοχές του νησιού, και απάντησε στις ερωτήσεις που ακολουθούν: α. Στην αρχή του κειμένου επισημαίνεται η στρατηγική θέση της αρχαίας Μήθυμνας. Η επισήμανση αυτή συνδέεται με τη γεωγραφική ή με τη σχετική θέση της πόλης; Η επισήμανση για τη μεγάλης στρατηγικής σημασίας θέση της Μήθυμνας συνδέεται με τη σχετική θέση της πόλης. Αυτό φαίνεται από τη φράση «χτισμένη απέναντι από την Τρωάδα εξασφάλιζε τον έλεγχο του βόρειου περάσματος προς το Στενό της Μυτιλήνης και τον Κόλπο του Αδραμυττίου». 15

13 β. Στο κείμενο υπάρχουν πολλές λέξεις οι οποίες συνδέονται με τη σχετική θέση των τόπων που αναφέρονται. Υπογράμμισε πέντε από αυτές τις λέξεις, όποιες εσύ θέλεις. Μπορείς να υπογραμμίσεις διάφορες λέξεις του κειμένου οι οποίες συνδέονται με τη σχετική θέση των τόπων που αναφέρονται. Ενδεικτικά: απέναντι από, βόρεια έξοδο, μετά από τέσσερα χιλιόμετρα, οκτώ χιλιόμετρα ανατολικά, πάνω στον βράχο γ. Σχολίασε συνοπτικά το γεγονός ότι σε κανένα σημείο της περιγραφής των ταξιδιωτικών διαδρομών στην πανέμορφη Λέσβο δε δίνονται οι γεωγραφικές συντεταγμένες των περιοχών που αναφέρονται. Οι γεωγραφικές συντεταγμένες των περιοχών που αναφέρονται στο κείμενο δεν είναι απαραίτητες για την περιγραφή ταξιδιωτικών διαδρομών. Διαβάζοντας έναν τουριστικό οδηγό δε μας ενδιαφέρει να πληροφορηθούμε την ακριβή θέση (τις συντεταγμένες) ενός τόπου, αλλά τις σχέσεις του με τον χώρο γύρω από αυτόν. Θέλουμε να ξέρουμε πού βρίσκεται σε σχέση με κάποια χαρακτηριστικά σημεία του χώρου γύρω του (οικισμούς, παραλίες κ.ά.) και πώς μπορούμε να μετακινηθούμε σε αυτά (μονοπάτια, δρόμοι κ.ά.). 16

14 Μάθημα 2 H σημασία της σχετικής θέσης για τους ανθρώπους Λέξεις-κλειδιά Γεωγραφική θέση Σχετική θέση Χαρακτηριστικά τόπου Καθημερινές δραστηριότητες B ÛÈÎ ÓÓÔÈÂ K ÚÈ ÛËÌÂ ÙÔ Ì ı Ì ÙÔ ñ Η γεωγραφική θέση ενός τόπου μάς πληροφορεί για το πού βρίσκεται αυτός ο τόπος (σύμφωνα με το παγκόσμια αποδεκτό σύστημα συντεταγμένων) ή για τον χώρο τον οποίο καταλαμβάνει. Παραδείγματα: ñ Η Πρέβεζα βρίσκεται σε βόρειο γεωγραφικό πλάτος και ανατολικό γεωγραφικό μήκος. ñ Η Ευρώπη (χωρίς τα νησιά) εκτείνεται μεταξύ των σημείων 71 Β, 36 Β, 9 32 Δ και Α. ñ Η σχετική θέση ενός τόπου ως προς κάποιο ή κάποια στοιχεία του χώρου (βουνά, ποτάμια, λίμνες, οικισμούς κ.ά.) μας πληροφορεί για τα χαρακτηριστικά του τόπου και για τις δυνατότητες που δίνει ο τόπος στους ανθρώπους καθώς και για τις καθημερινές δραστηριότητες που μπορούν να αναπτυχθούν σ αυτόν. Παραδείγματα: ñ Η λίμνη Παραλίμνη βρίσκεται κοντά στη λίμνη Υλίκη, στα βορειοανατολικά. ñ Η Χαλκίδα είναι παραθαλάσσια πόλη της κεντρικής Εύβοιας. Η σχετική θέση ενός τόπου μάς βοηθά και στη λήψη αποφάσεων και γι αυτό είναι πολύ χρήσιμη για τις καθημερινές μας δραστηριότητες. Παράδειγμα: ñ Το διαμέρισμα που ενοικιάζεται βρίσκεται κοντά σε σχολείο και πολύ κοντά στον σταθμό του μετρό. 17

15 Απαντήσεις στις ερωτήσεις ασκήσεις του σχολικού βιβλίου Συνεργάζομαι στην τάξη (σελ. 14 σχολ. βιβλίου) 1. Εργαστείτε ανά ομάδες. Στον πίνακα 28.5 (σελ. 100 σχολ. βιβλίου) αναγράφονται, μεταξύ άλλων, οι πρωτεύουσες των νομών της Ελλάδας. Κάθε ομάδα να επιλέξει μία πρωτεύουσα νομού και να την αναζητήσει στον γεωμορφολογικό (εικόνα 1.3, σελ σχολ. βιβλίου) και στον πολιτικό (εικόνα 2.1, σελ. 15 σχολ. βιβλίου) χάρτη της Ελλάδας. Ενδεικτικά: Η Χαλκίδα είναι η πρωτεύουσα του Νομού Εύβοιας. Οι γεωγραφικές συντεταγμένες της είναι βόρειο γεωγραφικό πλάτος και ανατολικό γεωγραφικό μήκος. ñ Προσδιορίστε και σημειώστε τη γεωγραφική θέση της. ñ Προσδιορίστε τη σχετική θέση της ως προς τρία άλλα στοιχεία του χάρτη (ποτάμια, λιμάνια, αεροδρόμια, θάλασσα, βουνά, οδικό δίκτυο, άλλες πόλεις κτλ.): Α. Η Χαλκίδα είναι παραθαλάσσια πόλη που βρίσκεται στις δυτικές ακτές της κεντρικής Εύβοιας, νοτιοδυτικά του όρους Δίρφυς. Β. Η Χαλκίδα βρίσκεται κοντά στον κεντρικό οδικό άξονα Π.Α.Θ.Ε. (Πατρών Αθήνας Θεσσαλονίκης Ευζώνων), του οποίου ο κλάδος Σχηματάρι Χαλκίδα καταλήγει στην κρεμαστή γέφυρα της Χαλκίδας, μήκους περίπου 700 μ., που συνδέει την Εύβοια με τη Στερεά Ελλάδα. 18

16 Γ. Η Χαλκίδα είναι κτισμένη στις δύο πλευρές του πορθμού του Ευρίπου, με το ένα κομμάτι της να βρίσκεται στη νήσο Εύβοια και το άλλο στη Στερεά Ελλάδα. Mάθημα 2 ñ Με βάση τη σχετική θέση της πόλης, συζητήστε στην ομάδα για το κλίμα της, τις δυνατότητες που προσφέρει στους κατοίκους της, τις οικονομικές δραστηριότητες που μπορεί να αναπτύσσονται σ αυτήν κτλ. Η Χαλκίδα είναι παραθαλάσσια πόλη, γι αυτό το κλίμα της είναι εύκρατο, σχετικά υγρό, με αρκετές βροχές και μέτριες θερμοκρασίες (ήπιους χειμώνες και δροσερά καλοκαίρια). Οι δυνατότητες που προσφέρει στους κατοίκους της είναι πολλές, καθώς βρίσκεται πολύ κοντά στην Αθήνα και η πρόσβαση τόσο σε αυτήν όσο και σε γειτονικές περιοχές είναι εύκολη. Οι κύριες ασχολίες των κατοίκων είναι ο τουρισμός και η αλιεία καθώς και όλες οι εμπορικές δραστηριότητες και η παροχή υπηρεσιών. ñ Κατά τη γνώμη σας, για την επισήμανση των χαρακτηριστικών της πόλης ήταν πιο χρήσιμη η γνώση της γεωγραφικής ή της σχετικής θέσης της; Πιο χρήσιμη για την επισήμανση των χαρακτηριστικών της Χαλκίδας ήταν η γνώση της σχετικής θέσης της, καθώς από αυτήν μπορούμε να βγάλουμε συμπεράσματα για τα χαρακτηριστικά της περιοχής, το κλίμα, τις δυνατότητες που παρέχει στους κατοίκους της και τις δραστηριότητες που μπορούν να αναπτυχθούν στην πόλη. Αντίθετα, η χρησιμότητα της γεωγραφικής θέσης περιορίζεται μόνο στο να πληροφορηθούμε πού ακριβώς βρίσκεται η πόλη. 2. Διαβάστε τις δύο αγγελίες που ακολουθούν. 19

17 Αγγελία Α. Χαλκιδική, Νέα Φώκαια, επί της οδού Αιγαίου 36, πωλείται μονοκατοικία 150 τ.μ. Πληροφορίες στο τηλέφωνο Αγγελία Β. Χαλκιδική, Νέα Φώκαια, πωλείται μονοκατοικία 150 τ.μ., όλα τα δωμάτια με ήλιο (ανατολικά), 100 μέτρα από τη θάλασσα, κοντά στον κεντρικό δρόμο. Πληροφορίες στο τηλέφωνο Συζητήστε μεταξύ σας στην ομάδα: ñ Ας υποτεθεί ότι κάποιος ενδιαφέρεται να αγοράσει στην περιοχή της Νέας Φώκαιας μια μονοκατοικία και δε θέλει να σπαταλά χρόνο και χρήμα σε τηλεφωνήματα και άσκοπες επισκέψεις. Ποια από τις δύο αγγελίες παρέχει περισσότερες και πιο χρήσιμες πληροφορίες, ώστε ο μελλοντικός αγοραστής να μπορεί να αποφύγει είτε το τηλεφώνημα για διευκρινιστικές πληροφορίες είτε μια άσκοπη επίσκεψη; Η αγγελία Β παρέχει αρκετές και χρήσιμες πληροφορίες, ώστε ο ενδιαφερόμενος αγοραστής να πληροφορηθεί άμεσα σχετικά με βασικά χαρακτηριστικά της μονοκατοικίας και της θέσης της. Αντίθετα, η αγγελία Α πληροφορεί τον ενδιαφερόμενο αγοραστή μόνο για το πού ακριβώς βρίσκεται η μονοκατοικία, επομένως θα πρέπει είτε να επισκεφθεί την περιοχή είτε να τηλεφωνήσει και να ζητήσει περισσότερες πληροφορίες για το πώς σχετίζεται η θέση της μονοκατοικίας με τον χώρο γύρω της. ñ Με ποια θέση (απόλυτη ή σχετική) συνδέεται η αγγελία Α; Η αγγελία Α συνδέεται με την απόλυτη θέση («επί της οδού Αιγαίου 36»). ñ Με ποια θέση (απόλυτη ή σχετική) συνδέεται η αγγελία Β; Η αγγελία Β συνδέεται με τη σχετική θέση («ανατολικά», «100 μέτρα από τη θάλασσα», «κοντά στον κεντρικό δρόμο»). Aξιολογώ τι έμαθα (σελ. 16 σχολ. βιβλίου) 1. Αντιστοίχισε τους παρακάτω επαγγελματικούς χώρους (1η στήλη) με τα σημεία αναφοράς με τα οποία αυτοί οι χώροι είναι ευνοϊκότερο να γειτνιάζουν (2η στήλη): 20

18 Mάθημα 2 1. Βενζινάδικο ñ ñ α. Σχολείο 2. Φαρμακείο ñ ñ β. Οδική αρτηρία 3. Βιβλιοπωλείο ñ ñ γ. Χιονοδρομικό κέντρο 4. Ξενοδοχείο ñ ñ δ. Νοσοκομείο 2. Μια πόλη είναι παραλιακή και βρίσκεται στη Μεσόγειο. Έχει μεγάλες αμμώδεις παραλίες και είναι κτισμένη στο άκρο μιας εύφορης πεδιάδας. Μπορείς να υποθέσεις από ποιες οικονομικές δραστηριότητες θα προέρχεται το μεγαλύτερο μέρος των εισοδημάτων των κατοίκων της; Οι οικονομικές δραστηριότητες από τις οποίες θα προέρχεται το μεγαλύτερο μέρος των εισοδημάτων των κατοίκων της πόλης θα είναι οι τουριστικές δραστηριότητες (χάρη στις μεγάλες αμμώδεις παραλίες της) και οι γεωργικές καλλιέργειες (χάρη στην εύφορη πεδιάδα της). Επίσης, το γεγονός ότι είναι παραλιακή πόλη ευνοεί την ανάπτυξη των θαλάσσιων μεταφορών και του εμπορίου καθώς και της αλιείας. Απαντήσεις στις ερωτήσεις ασκήσεις του Tετραδίου Eργασιών (σελ. 9) 1. Στον πίνακα που ακολουθεί παρουσιάζονται οι δέκα μεγαλύτερες σε πληθυσμό πόλεις της Ελλάδας. Βρες τις πόλεις στον χάρτη 1.3 (σελ σχολ. βιβλίου) και με τη βοήθειά του χαρακτήρισε κάθε πόλη με κριτήριο τη θέση της ως προς τα στοιχεία του χώρου, χρησιμοποιώντας τα σύμβολα (Θ) για τη θάλασσα, (Π) για την πεδιάδα και (Β) για το βουνό: 1. Αθήνα * Θ 6. Βόλος * 2. Θεσσαλονίκη * Θ 7. Αχαρνές (Μενίδι) 3. Πάτρα * Θ 8. Ιωάννινα * 4. Ηράκλειο * Θ 9. Χανιά * 5. Λάρισα Π 10. Καβάλα (Με αστερίσκο * επισημαίνονται τα πολεοδομικά συγκροτήματα 1.) α. Πόσες από τις πόλεις είναι παραθαλάσσιες, πόσες πεδινές (μακριά από θάλασσα) και πόσες ορεινές; Θ Π B Θ Θ 1. Πολεοδομικό συγκρότημα ονομάζεται μια πόλη που δημιουργήθηκε από την επέκταση και συνένωση πολλών πόλεων-δήμων, έτσι ώστε να αποτελούν πλέον ένα ενιαίο οικοδομικό σύνολο. 21

19 Παραθαλάσσιες πόλεις είναι oι: Αθήνα, Θεσσαλονίκη, Πάτρα, Ηράκλειο, Βόλος, Χανιά, Καβάλα. Πεδινές πόλεις είναι οι: Λάρισα, Αχαρνές (Μενίδι). Ορεινή πόλη είναι τα Ιωάννινα. β. Τι κοινό έχουν οι περισσότερες μεγάλες ελληνικές πόλεις ως προς τη σχετική θέση τους, σύμφωνα με την απάντησή σου στην προηγούμενη ερώτηση; Οι περισσότερες μεγάλες ελληνικές πόλεις βρίσκονται κοντά στη θάλασσα. γ. Σχολίασε με συντομία πόσο επέδρασε η θέση όπου κτίστηκαν οι πόλεις αυτές στην ανάπτυξή τους. Η μικρή απόσταση από τη θάλασσα ευνόησε σημαντικά την ανάπτυξη των πόλεων αυτών, καθώς οι κάτοικοι είχαν τη δυνατότητα να αναπτύξουν τη ναυτιλία, την αλιεία, τον τουρισμό, τις θαλάσσιες μεταφορές και διάφορες εμπορικές δραστηριότητες. Επιπλέον, οι ηπιότερες κλιματικές συνθήκες που επικρατούν στις παραθαλάσσιες περιοχές ευνόησαν τη συγκέντρωση περισσότερων κατοίκων στις πόλεις αυτές. 2. Φτιάξε τη δική σου αγγελία. Προσπάθησε να πουλήσεις εσύ ένα διαμέρισμα. Χρησιμοποίησε πληροφορίες που συνδέονται με τη σχετική θέση του διαμερίσματος (όπως είναι η γειτνίασή του με σταθμό του μετρό, με δρόμους ταχείας κυκλοφορίας, με πάρκο, η απόστασή του από τη θάλασσα, από σχολείο ή νοσοκομείο, ο προσανατολισμός του, το ανάγλυφο της περιοχής κ.ά.) και παρουσίασε στην τάξη την αγγελία σου. Ελεύθερη απάντηση Ενδεικτικά: Πωλείται νεόδμητο γωνιακό διαμέρισμα 2ου ορόφου, 95 τ.μ., φωτεινό, με δύο υπνοδωμάτια, μεγάλη βεράντα, κοντά σε σχολείο και στον σταθμό Πανόρμου του μετρό. Πληροφορίες στο τηλέφωνο 3. Σκέψου και σημείωσε στη συνέχεια τρεις αποφάσεις ή δραστηριότητες του ανθρώπου στις οποίες παίζει σημαντικό ρόλο η γνώση της σχετικής θέσης. Η γνώση της σχετικής θέσης παίζει σημαντικό ρόλο στη λήψη αποφάσεων σχετικά με: ñ την ενοικίαση ή την αγορά κατοικίας ñ την εγκατάσταση και λειτουργία βιομηχανικής μονάδας ñ την έναρξη οποιασδήποτε εμπορικής δραστηριότητας κ.ά. 22

20 Μάθημα 3 Mελετώντας με χάρτες τη θέση της Eυρώπης στον κόσμο Λέξεις-κλειδιά Γενικός χάρτης Ειδικός (θεματικός) χάρτης Θέση Ευρώπης Φυσικό περιβάλλον Ανθρωπογενές περιβάλλον Όρια Ευρώπης Ισημερινός Βόρειος Πόλος Εύκρατο κλίμα Ασία Αφρική Ατλαντικός B ÛÈÎ ÓÓÔÈÂ K ÚÈ ÛËÌÂ ÙÔ Ì ı Ì ÙÔ Χάρτης ονομάζεται η απεικόνιση μιας περιοχής, μικρής ή μεγάλης, σε σχέδιο. Ο χάρτης αποτελεί ένα πολύ χρήσιμο «εργαλείο» για τη μελέτη του χώρου, καθώς παρέχει πληροφορίες σχετικά με: ñ τη γεωγραφική θέση των σημείων του χώρου, ñ τα φαινόμενα και τις λειτουργίες που συμβαίνουν σε έναν χώρο, ñ τις σχέσεις μεταξύ της θέσης των σημείων και των φαινομένων. Ανάλογα με το είδος των πληροφοριών που παρέχουν, διακρίνονται δύο κατηγορίες χαρτών: ñ οι τοπογραφικοί ή γενικοί χάρτες, οι οποίοι απεικονίζουν το φυσικό περιβάλλον (γεωμορφολογικοί χάρτες) και το ανθρωπογενές περι- Φυσικό περιβάλλον: το περιβάλλον όπως έχει διαμορφωθεί από τους φυσικούς παράγοντες (ενδογενείς ή εξωγενείς δυνάμεις). βάλλον (πολιτικοί χάρτες) Π.χ. λίμνες, βουνά κτλ. ñ οι θεματικοί ή ειδικοί χάρτες, οι οποίοι παρουσιάζουν το πώς κατανέμεται ένα φαινόμενο στον Ανθρωπογενές περιβάλλον: το περιβάλλον όπως διαμορφώνεται από τις παρεμβάσεις του ανθρώπου. Π.χ. οικισμοί, δρόμοι, χώρο (π.χ. η κατανομή του πληθυσμού της Ελλάδας). Διακρίνονται σε ποσοτικούς (όταν περιλαμβάνουν και αριθμητικά δεδομένα) και φράγματα κτλ. ποιοτικούς. H Eυρώπη και η θέση της στον κόσμο Σχετικά με τη θέση της Ευρώπης στον κόσμο, από τη μελέτη και τον συνδυασμό των κατάλληλων χαρτών πληροφορούμαστε: ñ για τη γεωγραφική θέση της: Η ηπειρωτική Ευρώπη (δηλαδή χωρίς τα νησιά) εκτείνεται από 23

21 36 έως 71 βόρειο γεωγραφικό πλάτος και από 9 32 δυτικό γεωγραφικό μήκος έως ανατολικό γεωγραφικό μήκος. ñ για τη σχετική θέση της: α) ως προς τις άλλες ηπείρους ñ Βρίσκεται βόρεια της Αφρικής (και πολύ κοντά σ αυτήν). ñ Βρίσκεται δυτικά της Ασίας (και αποτελεί συνέχειά της). ñ Βρίσκεται σχετικά κοντά στην Αμερική. ñ Βρίσκεται πολύ μακριά από την Ωκεανία και την Ανταρκτική. ñ Αποτελεί «σταυροδρόμι» ηπείρων, καθώς βρίσκεται ανάμεσα στην Ασία, την Αφρική και την Αμερική. ñ Τα όρια της Ευρώπης με την Ασία είναι η οροσειρά των Ουραλίων, η Κασπία Θάλασσα, η οροσειρά του Καυκάσου, ο Εύξεινος Πόντος και τα Στενά Ελλησπόντου-Βοσπόρου, ενώ με την Αφρική η Μεσόγειος Θάλασσα και ο Πορθμός του Γιβραλτάρ. β) ως προς κάποια γενικά χαρακτηριστικά της ñ Η έκτασή της είναι πολύ μικρή σε σχέση με την έκταση άλλων ηπείρων. ñ Περιβρέχεται από αρκετές θάλασσες και από τον Ατλαντικό Ωκεανό στα δυτικά της. Επίσης βρέχεται και από τον Αρκτικό Ωκεανό στα βόρεια. ñ Έχει εύκρατο κλίμα, καθώς το μεγαλύτερο τμήμα της βρίσκεται σε μεγάλη απόσταση από τον Ισημερινό και τον Βόρειο Πόλο. ñ Όλες οι περιοχές της (ακόμη και οι πιο απομακρυσμένες) απέχουν λιγότερο από χλμ. από τη θάλασσα. Από τα προηγούμενα στοιχεία συμπεραίνουμε ότι η Ευρώπη είναι μια ήπειρος με αρκετά πλεονεκτήματα για τους κατοίκους της. Απαντήσεις στις ερωτήσεις ασκήσεις του σχολικού βιβλίου Συνεργάζομαι στην τάξη (σελ σχολ. βιβλίου) 1. Παρατηρήστε για λίγο την Ευρώπη, την ήπειρο στην οποία ζούμε, στο χαρτονόμισμα της εικόνας 3.1 (σελ. 17 σχολ. βιβλίου). ñ Καλύψτε με το χέρι σας την εικόνα και ζωγραφίστε στο αριστερό λευκό πλαίσιο, που ακολουθεί, το περίγραμμα της Ευρώπης. Κατόπιν συγκρίνετε τις δύο εικόνες. Στη συ- 24

22 Mάθημα 3 νέχεια, κοιτώντας τώρα την εικόνα της Ευρώπης, προσπαθήστε ξανά να σχεδιάσετε το περίγραμμά της στο δεξιό λευκό πλαίσιο. ñ Ποιο γεωμετρικό σχήμα σάς θυμίζει το περίγραμμα της Ευρώπης; Τρίγωνο, τετράγωνο ή παραλληλόγραμμο; Το περίγραμμα της Ευρώπης θυμίζει τρίγωνο. 2, 3. Αφού πλέον σχεδιάσατε την ήπειρό μας, γνωρίστε την καλύτερα! Εργαστείτε ανά ομάδες και με τη βοήθεια των χαρτών «ανακαλύψτε» πληροφορίες που σχετίζονται με τη θέση της Ευρώπης στον κόσμο. Κάθε ομάδα να επιλέξει και να υλοποιήσει μία από τις εργασίες που ακολουθούν. Kάθε ομάδα να παρουσιάσει επιγραμματικά στην τάξη τα αποτελέσματα των παρατηρήσεών της. 1η εργασία: Μελετώντας τον παγκόσμιο χάρτη της εικόνας 3.2 (ÛÂÏ. 17 Û ÔÏ. È Ï Ô ) και χρησιμοποιώντας το σύστημα των γεωγραφικών συντεταγμένων, επισημάνετε τα όρια ανάμεσα στα οποία εκτείνεται η Ευρώπη, προσδιορίστε δηλαδή τη γεωγραφική της θέση. Σημειώστε το αποτέλεσμα των παρατηρήσεών σας: Η (ηπειρωτική) Ευρώπη εκτείνεται από 36 έως 71 βόρειο γεωγραφικό πλάτος περίπου. Η (ηπειρωτική) Ευρώπη εκτείνεται από 9 30 δυτικό έως 66 ανατολικό γεωγραφικό μήκος περίπου. 2η εργασία: Μελετώντας τον παγκόσμιο χάρτη της εικόνας 3.2 (ÛÂÏ. 17 Û ÔÏ. È Ï Ô ) επιλέξτε και σημειώστε παρακάτω τρία στοιχεία του χώρου (άλλες ηπείρους, ωκεανούς, τον Ισημερινό, τους Πόλους κτλ.) τα οποία μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως σημεία αναφοράς για τη σχετική θέση της Ευρώπης. 25

23 Σημεία αναφοράς: Α. Η Ασία και η Αφρική Β. Ο Ατλαντικός και ο Αρκτικός Ωκεανός Γ. Ο Βόρειος Πόλος και ο Ισημερινός Προσδιορίστε κατόπιν τη σχετική θέση της Ευρώπης ως προς αυτά: Α. Η Ευρώπη βρίσκεται βόρεια της Αφρικής και δυτικά της Ασίας. Β. Η Ευρώπη βρέχεται βόρεια από τον Αρκτικό Ωκεανό και δυτικά από τον Ατλαντικό Ωκεανό. Γ. Η Ευρώπη βρίσκεται ανάμεσα στον Βόρειο Πόλο και τον Ισημερινό (νότια του Βόρειου Πόλου και βόρεια του Ισημερινού). 3η εργασία: Συνδυάζοντας τον παγκόσμιο χάρτη (εικόνα 3.2, ÛÂÏ. 17 Û ÔÏ. È Ï Ô ) και τον γεωμορφολογικό χάρτη της Ευρώπης (εικόνα 16.1, ÛÂÏ Û ÔÏ. È Ï Ô ), παρατηρήστε σε ποιες ηπείρους βρίσκεται κοντά η Ευρώπη. Σημειώστε τι την ενώνει και τι τη χωρίζει από αυτές (π.χ. βουνά, θάλασσες, πορθμοί κ.ά.). Η Ευρώπη βρίσκεται κοντά στην Ασία και την Αφρική. Τα όριά της με την Ασία είναι η οροσειρά των Ουραλίων, η Κασπία Θάλασσα, η οροσειρά του Καυκάσου, ο Εύξεινος Πόντος και τα Στενά Ελλησπόντου-Βοσπόρου. Τα όριά της με την Αφρική είναι η Μεσόγειος Θάλασσα και ο Πορθμός του Γιβραλτάρ. 4η εργασία: α. Παρατηρώντας τον παγκόσμιο χάρτη της εικόνας 3.2 (ÛÂÏ. 17 Û ÔÏ. È Ï Ô ), επισημάνετε τα ημισφαίρια στα οποία κυρίως εκτείνεται η Ευρώπη. Η Ευρώπη εκτείνεται ολόκληρη στο βόρειο ημισφαίριο και το μεγαλύτερο τμήμα της στο ανατολικό ημισφαίριο (πολύ μικρό τμήμα της βρίσκεται στο δυτικό ημισφαίριο). β. Παρατηρήστε τον χάρτη της εικόνας 3.3 (ÛÂÏ. 18 Û ÔÏ. È Ï Ô ). 26

24 ñ Τι μέρος της Ευρώπης βρίσκεται μέσα στην πολική ζώνη; Μικρό ή μεγάλο; Στην πολική ζώνη βρίσκεται πολύ μικρό τμήμα της Ευρώπης (π.χ. το βόρειο τμήμα της Νορβηγίας, της Σουηδίας και της Φινλανδίας). ñ Τι μέρος της Ευρώπης βρίσκεται μέσα στην τροπική ζώνη; Μικρό ή μεγάλο; Στην τροπική ζώνη δεν βρίσκεται κανένα τμήμα της Ευρώπης. γ. Σε ποιον γενικό τύπο κλίματος ανήκει η Ευρώπη; Στον τροπικό, τον εύκρατο ή τον πολικό; Η Ευρώπη ανήκει στον εύκρατο τύπο κλίματος (αφού το μεγαλύτερο τμήμα της βρίσκεται στη βόρεια εύκρατη ζώνη). 4. Συνδυάζοντας τις πληροφορίες που αντλήσατε μελετώντας τους χάρτες της Ευρώπης (π.χ. για τη θέση της, την απόστασή της από τη θάλασσα, την απόστασή της από τον Ισημερινό ή από τον Βόρειο Πόλο κ.ά.), συζητήστε στην τάξη ποια πλεονεκτήματα μπορεί να προκύπτουν για τους κατοίκους της Ευρώπης. Η Ευρώπη βρίσκεται στο βόρειο και στο ανατολικό ημισφαίριο, ανάμεσα στον Βόρειο Πόλο και τον Ισημερινό. Όλες οι περιοχές της, ακόμη και οι πιο απομακρυσμένες, βρίσκονται σε σχετικά μικρή απόσταση από τη θάλασσα, που περιβάλλει την ήπειρο από τις τρεις πλευρές της. Βρίσκεται στη βόρεια εύκρατη ζώνη, οπότε το κλίμα της είναι εύκρατο. Από τις πληροφορίες αυτές συμπεραίνουμε ότι οι κάτοικοι της Ευρώπης απολαμβάνουν ευνοϊκές κλιματικές συνθήκες, ευχάριστες για τη διαβίωσή τους και κατάλληλες για την ανάπτυξη διάφορων δραστηριοτήτων. Επιπλέον, οι κάτοικοι της Ευρώπης έχουν πολλές ευκαιρίες απασχόλησης σε τομείς όπως το εμπόριο, οι θαλάσσιες μεταφορές, η αλιεία, οι γεωργικές καλλιέργειες κ.ά. Τέλος, απολαμβάνουν το πλεονέκτημα της γρήγορης μεταφοράς ενεργειακών πόρων (πετρέλαιο, φυσικό αέριο) από τις χώρες της Μέσης Ανατολής, και μάλιστα με χαμηλό κόστος, λόγω της μικρής απόστασης από αυτές. Mάθημα 3 Aξιολογώ τι έμαθα (σελ. 19 σχολ. βιβλίου) 1. Διάβασε τις προτάσεις που ακολουθούν και γράψε στο τέλος κάθε πρότασης την απάντηση που πιστεύεις ότι είναι σωστή: α. Είναι, γενικά, το κλίμα της ηπείρου στην οποία ζούμε.... ÎÚ ÙÔ β. Είναι η έκταση της Ευρώπης σε σχέση με την έκταση άλλων ηπείρων.... ªÈÎÚ 27

25 γ. Η Ευρώπη αποτελεί συνέχεια αυτής της ηπείρου.... Û δ. Αυτός ο ωκεανός βρέχει την Ευρώπη από τα δυτικά.... ÙÏ ÓÙÈÎfi øîâ Ófi 2. Χαρακτήρισε τις παρακάτω προτάσεις με το γράμμα (Σ), αν είναι σωστές, και με το γράμμα (Λ), αν είναι λανθασμένες. α. Η Ευρώπη βρίσκεται δυτικά της Αφρικής. Λ β. Οι χάρτες μάς βοηθούν να μελετάμε τη θέση της Ευρώπης στον κόσμο. Σ γ. Μικρό τμήμα της ευρωπαϊκής ηπείρου βρίσκεται στο δυτικό ημισφαίριο. Σ δ. Η Ευρώπη είναι πολύ κοντά στην Ασία, μια ήπειρο που αποτελεί «σταυροδρόμι» ηπείρων. Λ Απαντήσεις στις ερωτήσεις ασκήσεις του Tετραδίου Eργασιών (σελ. 10) 1. Διάβασε το παρακάτω κείμενο και υλοποίησε την εργασία που ακολουθεί. Παρατήρησε στον παρακάτω χάρτη και στον γεωμορφολογικό χάρτη της Ευρώπης (εικόνα 16.1, σελ σχολ. βιβλίου) μερικά από τα ακρότατα σημεία αυτής της ηπείρου και βρες κατά προσέγγιση τις γεωγραφικές συντεταγμένες δύο σημείων, όποιων εσύ θέλεις: 1ο ακρότατο σημείο: Η Γαύδος, το ελληνικό νησί, είναι το νοτιότερο σημείο της Ευρώπης, με συντεταγμένες βόρειο γεωγραφικό πλάτος και ανατολικό γεωγραφικό μήκος. 2ο ακρότατο σημείο: Το ακρωτήριο Κάμπο ντα Ρόκα στην Πορτογαλία είναι το δυτικότερο σημείο της Ευρώπης, με συντεταγμένες περίπου βόρειο γεωγραφικό πλάτος και 9 32 δυτικό γεωγραφικό μήκος. 2. Ανάφερε τρία χαρακτηριστικά της Ευρώπης τα οποία συνδέονται με τη θέση της και τα οποία αποδεικνύουν ότι αυτή η ήπειρος συγκεντρώνει πλήθος πλεονεκτημάτων για τον άνθρωπο. ΑΚΡ. ΡΟΚΑ ΠΟΡΤΟΓΑΛΙΑ 9 32 Δ Αρκτικός κύκλος ΑΚΡ. ΚΝΙΒΣΚΙΕΛΟΝΤΕΝ ΝΟΡΒΗΓΙΑ 71 Β χλμ χλμ. ΓΑΥΔΟΣ, ΕΛΛΑΔΑ Β B. ΟΥΡΑΛΙΑ ΟΡΗ Α 28

26 Τα χαρακτηριστικά της Ευρώπης που συνδέονται με τη θέση της και αποδεικνύουν το πλήθος πλεονεκτημάτων που συγκεντρώνει για τους κατοίκους της είναι τα εξής: α. Βρίσκεται στη βόρεια εύκρατη ζώνη, ανάμεσα στον Ισημερινό και τον Βόρειο Πόλο, με αποτέλεσμα να επικρατεί εύκρατο κλίμα στις περισσότερες περιοχές της. β. Βρίσκεται ανάμεσα στην Αφρική, την Ασία και την Αμερική, αποτελώντας «σταυροδρόμι» ηπείρων. γ. Όλες οι περιοχές της, ακόμη και οι πιο απομακρυσμένες, βρίσκονται σε σχετικά μικρή απόσταση από τη θάλασσα (μικρότερη από χλμ.). Mάθημα 3 ºˆÙÂÈÓfi apple ÓÙÔÁÓÒÛÙË... Από τη χαρτογραφία των αρχαίων Ελλήνων Ο χάρτης είναι απαραίτητος στην επικοινωνία του ανθρώπου με το περιβάλλον, ενώ βοηθά και στην καλύτερη κατανόηση του χώρου στον οποίο αυτός κινείται και δρα. Είναι επομένως φυσικό «χάρτες» να συναντούμε ακόμη και στους λεγόμενους προϊστορικούς χρόνους. Για παράδειγμα, σε βραχογραφίες σπηλαίων της Ευρώπης και της Ασίας, γύρω στο π.χ., εικονίζονται τοποπαραστάσεις με σκηνές από το περιβάλλον των δημιουργών τους. Από την τρίτη προχριστιανική χιλιετία συμβαίνει να γνωρίζουμε τις πρώτες κατόψεις πόλεων από τη Μεσοποταμία και την Αίγυπτο. Από την τελευταία μάλιστα, στα χρόνια του Ραμσή Β (γύρω στο 1300 π.χ.), έχουμε ενδείξεις μιας οργανωμένης κρατικής χαρτογράφησης, που απέβλεπε στην εκμετάλλευση κυρίως γαιών. Από την Ανατολή έχουμε και τους παλιότερους ως σήμερα χάρτες που εικονίζουν την υφήλιο ή μέρος μιας περιοχής. Στους ναυτικούς χάρτες οι ακτογραμμές ήταν τα πρώτα στοιχεία που αποτυπώθηκαν, ενώ οι παραθαλάσσιες πόλεις και τοποθεσίες υπήρξαν τα πρώτα σημεία αναφοράς. Και φυσικά στη δημιουργία τέτοιων χαρτών πρωτοστάτησαν λαοί ναυτικοί, όπως ήταν οι Φοίνικες και οι αρχαίοι Έλληνες. Από τους τελευταίους, οι Ίωνες ήταν αυτοί που πρώτοι έδωσαν στη χαρτογραφία επιστημονικό χαρακτήρα, καθώς ήξεραν και για τη σφαιρικότητα της Γης. Ήταν αυτοί που έθεσαν τις βάσεις της επιστήμης της χαρτογραφίας, συνδυάζοντας με άριστο τρόπο τη γνώση με την τεχνολογία, τη θεωρία με την πράξη. Σε αυτό τους βοήθησε και το γεγονός ότι είχαν αναπτύξει και άλλες συναφείς με τη χαρτογραφία επιστήμες, όπως π.χ. τη γεωμετρία, τη γεωδαισία και την αστρονομία. Αυτός που πρώτος έφερε τη χαρτογραφία στον χώρο της επιστήμης ήταν ο Αναξίμανδρος ο Μιλήσιος, γύρω στα μέσα του 6ου αι. π.χ. Ο κόσμος του Αναξιμάνδρου, ο οποίος θεωρούσε 29

27 τη Γη κύλινδρο αιωρούμενο στο κέντρο του ουράνιου θόλου, εκτεινόταν από τον Ατλαντικό Ωκεανό ως την Κασπία Θάλασσα και είχε κέντρο του το Αιγαίο. Ο ίδιος αναφέρεται ότι είχε κατασκευάσει και ένα σχεδιάγραμμα της Γης πάνω σε μια ορειχάλκινη πλάκα. Γύρω στο 500 π.χ. έχουμε τον περίφημο χάρτη του Εκαταίου, που και αυτός ήταν Μιλήσιος. Ο χάρτης του θα είχε ασφαλώς βασιστεί και στα νέα στοιχεία που μόλις είχαν γίνει γνωστά μετά το ταξίδι που είχε κάνει από τις εκβολές του Ινδού ποταμού έως την Ερυθρά Θάλασσα ο Σκύλαξ από τα Καρύανδα της Καρίας, στο δεύτερο μισό του 6ου αι. π.χ. Ακόμη θα είχε λάβει υπόψη του χρήσιμες πληροφορίες που είχαν προκύψει μετά την εκστρατεία του Δαρείου το 532 π.χ. στη Σκυθία, όπως και αυτές που είχε ο ίδιος συλλέξει στα πολλά ταξίδια του. Γύρω στο 500 π.χ. έχουμε και την πρώτη γνωστή χρήση χάρτη σε ευρωπαϊκό έδαφος. Ο τύραννος της Μιλήτου Αρισταγόρας φτάνοντας στη Σπάρτη είχε μαζί του έναν χάρτη που και αυτός ήταν χαραγμένος πάνω σε ορειχάλκινη πλάκα. Με αυτόν επεδίωκε να παρασύρει τους Σπαρτιάτες σε στρατιωτική σύγκρουση με τους Πέρσες. Δείχνοντάς τους παραστατικά στον χάρτη όλες τις περιοχές που θα περνούσαν στην κατοχή τους μετά την υποτιθέμενη επικράτησή τους, ήλπιζε ότι θα τους έκανε να παραμερίσουν τους ενδοιασμούς τους και να ριχτούν στη μάχη. Τους επόμενους αιώνες η χαρτογραφία αναπτύχθηκε πολύ λόγω της περαιτέρω διεύρυνσης των ορίων τού τότε γνωστού κόσμου, διεύρυνσης που έφτασε στο αποκορύφωμά της με την εκστρατεία του Μεγάλου Αλεξάνδρου στην Ανατολή. Την ίδια περίπου εποχή ο Πυθέας, ο γνωστός αυτός θαλασσόλυκος από τη Μασσαλία, πέρασε το Στενό του Γιβραλτάρ και τραβώντας ρότα προς Βορρά έφτασε πιθανόν έως τη Σκανδιναβική χερσόνησο. Ωστόσο, στη μεγάλη ανάπτυξη της χαρτογραφίας στα χρόνια αυτά σημαντικό ρόλο παίζει και η παρατηρούμενη πρόοδος επιστημών που σχετίζονται άμεσα με αυτήν, με πρωταγωνιστή τον Αριστοτέλη. Σε μαθητή του τελευταίου, και συγκεκριμένα στον Δικαίαρχο από τη Μεσσήνη, αποδίδεται και η πρώτη προσπάθεια καταμέτρησης των διαστάσεων της Γης. Με μια οριζόντια γραμμή, που άρχιζε από τις Ηράκλειες Στήλες (Γιβραλτάρ) και κατέληγε στον Ινδικό Καύκασο *, γνωστή ως «διάφραγμα», διαίρεσε τη Γη σε δύο τμήματα, το βόρειο και το νότιο. Ο ίδιος ο Δικαίαρχος (ή κάποιος μεταγενέστερος γεωγράφος) πρόσθεσε στην οριζόντια αυτή γραμμή και μία «κάθετο», που περνούσε από τη θρακική Λυσιμάχεια και την αιγυπτιακή Συήνη (Ασουάν). Τόσο το «διάφραγμα» όσο και η «κάθετος» περνούσαν από τη Ρόδο, που έτσι γινόταν το κέντρο του τότε γνωστού κόσμου. Κατά τον 3ο αι. π.χ. ο Ερατοσθένης από την Κυρήνη, ένας από τους μεγαλύτερους γεωγράφους της αρχαιότητας, ήταν αυτός που πρώτος προσδιόρισε το ακριβές σχήμα της Γης και πιθανόν και τις σωστές διαστάσεις της. Στον χάρτη του, που ήταν μια βελτιωμένη και επαυξημένη παραλλαγή του χάρτη του Δικαιάρχου, υπήρχαν επτά παράλληλοι και επτά μεσημβρινοί τοποθετημένοι σε άνισα μεταξύ τους διαστήματα. * Ινδικός Καύκασος ή Ινδοκαύκασος (Χίντου Κους) στο Αφγανιστάν και το Πακιστάν. 30

28 Mάθημα 3 Αναπαράσταση του χάρτη του Ερατοσθένη ( π.χ.). Οι ευθείες γραμμές που έχουν χαραχθεί πάνω στον χάρτη, χρησιμεύουν ως συντεταγμένες για τον προσδιορισμό της θέσης των διαφόρων τόπων. Ο χάρτης αυτός κατέστη περίφημος στην αρχαιότητα και κατά καιρούς τελειοποιήθηκε και συμπληρώθηκε από άλλους γνωστούς γεωγράφους, όπως από τον Ίππαρχο από τη Νίκαια της Βιθυνίας, που έδρασε τον 2ο αι. π.χ. στη Ρόδο και στην Αλεξάνδρεια. Ο Ίππαρχος, χρησιμοποιώντας και εμπειρία βαβυλωνιακή, χάραξε μια νέα πορεία στην ιστορία της χαρτογραφίας. Κατά τα χρόνια της ρωμαιοκρατίας, με την καλύτερη γνώση των διαφόρων κατοικημένων ή μη περιοχών, παρατηρήθηκε σημαντική πρόοδος και στον χώρο της χαρτογραφίας. Ο Μαρίνος από την Τύρο (1ος-2ος αι. μ.χ.), ένας από τους σπουδαιότερους θεμελιωτές της λεγόμενης μαθηματικής γεωγραφίας, ήταν αυτός που καθιέρωσε τον μεσημβρινό των Μακάρων νήσων (τα σημερινά Κανάρια νησιά) ως αφετηρία για τη μέτρηση των γεωγραφικών μηκών. Ωστόσο, όλους τους παραπάνω επισκιάζει ο Κλαύδιος Πτολεμαίος που, γεννημένος στην Πτολεμαΐδα της Αιγύπτου και ζώντας στην Αλεξάνδρεια, επινόησε τον 2ο αι. μ.χ. μια μέθοδο που επέτρεπε την κατασκευή των ακριβέστερων χαρτών που είχε ως τότε δει ο κόσμος. Αν και ασκεί οξύτατη κριτική στο έργο του Μαρίνου, δεν υπάρχει αμφιβολία ότι βασίστηκε τόσο στο έργο του τελευταίου όσο και άλλων παλιότερων γεωγράφων. Πολύ πιθανώς δεν αρκέστηκε μόνο σε οδηγίες για τη δημιουργία σωστών χαρτών αλλά έφτιαξε και ο ίδιος χάρτες. Είναι από τα αξιοπερίεργα ότι το έργο του Πτολεμαίου δεν αξιοποιήθηκε ούτε από τους Ρωμαίους ούτε από τη μεσαιωνική Ευρώπη. Αντίθετα, οι Άραβες άντλησαν από αυτό, όπως και από το έργο άλλων ελλήνων γεωγράφων, πολύτιμες πληροφορίες. Όταν όμως η Ευρώπη τον 15ο αι. ανακάλυψε τη «Γεωγραφία» του Πτολεμαίου, παρατηρήθηκε αμέσως έντονη κινητικότητα στον χώρο της χαρτογραφίας (γίνεται ακόμη λόγος και για πτολεμαϊκή Αναγέννηση!), που προοιωνιζόταν την αλματώδη εξέλιξη η οποία θα επακολουθούσε στον τομέα αυτόν τους επόμενους αιώνες. Πηγή: Απόσπασμα από το άρθρο του Μ. Α. Τιβέριου, καθ. Κλασικής Αρχαιολογίας στο Α.Π.Θ., 9 Μαΐου 1999, 31

ΕΝΝΟΙΕΣ «ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΗ» ΚΑΙ «ΣΧΕΤΙΚΗ» ΘΕΣΗ

ΕΝΝΟΙΕΣ «ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΗ» ΚΑΙ «ΣΧΕΤΙΚΗ» ΘΕΣΗ 1 ΟΙ ΕΝΝΟΙΕΣ «ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΗ» ΚΑΙ «ΣΧΕΤΙΚΗ» ΘΕΣΗ Μαθαίνω τα κύρια σημεία Πολλές φορές μάς ενδιαφέρει να ξέρουμε τη θέση ενός ανθρώπου, ενός αντικειμένου, ενός τόπου κτλ. Σχετική θέση ενός σημείου ονομάζεται

Διαβάστε περισσότερα

Γεωλογία - Γεωγραφία Β Γυμνασίου ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΣΚΗΣΕΩΝ. Τ μαθητ : Σχολικό Έτος:

Γεωλογία - Γεωγραφία Β Γυμνασίου ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΣΚΗΣΕΩΝ. Τ μαθητ : Σχολικό Έτος: Γεωλογία - Γεωγραφία Β Γυμνασίου ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΣΚΗΣΕΩΝ Τ μαθητ : Σχολικό Έτος: 1 ΜΑΘΗΜΑ 1, Οι έννοιες «γεωγραφική» και «σχετική» θέση 1. Με τη βοήθεια του χάρτη στη σελ.12, σημειώστε τις παρακάτω πόλεις στην

Διαβάστε περισσότερα

Γ Ε Ω Λ Ο Γ Ι Α Γ Ε Ω Γ Ρ Α Φ Ι Α Γεωλογία- Γεωγραφία Α Τάξης Ημερησίου και Εσπερινού Γυμνασίου

Γ Ε Ω Λ Ο Γ Ι Α Γ Ε Ω Γ Ρ Α Φ Ι Α Γεωλογία- Γεωγραφία Α Τάξης Ημερησίου και Εσπερινού Γυμνασίου Γ Ε Ω Λ Ο Γ Ι Α Γ Ε Ω Γ Ρ Α Φ Ι Α Γεωλογία- Γεωγραφία Α Τάξης Ημερησίου και Εσπερινού Γυμνασίου Διδακτέα ύλη Διαχείριση Διδακτέας ύλης ΜΑΘ. Α.. Γεωγραφικές συντεταγμένες Δεν θα διδαχθεί η δραστηριότητα

Διαβάστε περισσότερα

Για να περιγράψουμε την ατμοσφαιρική κατάσταση, χρησιμοποιούμε τις έννοιες: ΚΑΙΡΟΣ. και ΚΛΙΜΑ

Για να περιγράψουμε την ατμοσφαιρική κατάσταση, χρησιμοποιούμε τις έννοιες: ΚΑΙΡΟΣ. και ΚΛΙΜΑ Το κλίμα της Ευρώπης Το κλίμα της Ευρώπης Για να περιγράψουμε την ατμοσφαιρική κατάσταση, χρησιμοποιούμε τις έννοιες: ΚΑΙΡΟΣ και ΚΛΙΜΑ Καιρός: Οι ατμοσφαιρικές συνθήκες που επικρατούν σε μια περιοχή, σε

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτήριο ΤΟ ΠΑΓΚΡΗΤΙΟΝ - ΓΥΜΝΑΣΙΟ. Αρχαϊκή Εποχή και στο Ισλάμ. Ανάτυπο από τον τόμο «ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ, ΣΤ, 2011-2012»

Εκπαιδευτήριο ΤΟ ΠΑΓΚΡΗΤΙΟΝ - ΓΥΜΝΑΣΙΟ. Αρχαϊκή Εποχή και στο Ισλάμ. Ανάτυπο από τον τόμο «ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ, ΣΤ, 2011-2012» Ανάτυπο από τον τόμο «ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ, ΣΤ, 2011-2012» Εκπαιδευτήριο ΤΟ ΠΑΓΚΡΗΤΙΟΝ - ΓΥΜΝΑΣΙΟ Χαρτογραφία στην Αρχαϊκή Εποχή και στο Ισλάμ Ανάτυπο από τον τόμο «ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ, ΣΤ, 2011-2012» Τάξη

Διαβάστε περισσότερα

Η ιστορική πατρότητα του όρου «Μεσόγειος θάλασσα» ανήκει στους Λατίνους και μάλιστα περί τα μέσα του 3ου αιώνα που πρώτος ο Σολίνος τη ονομάζει

Η ιστορική πατρότητα του όρου «Μεσόγειος θάλασσα» ανήκει στους Λατίνους και μάλιστα περί τα μέσα του 3ου αιώνα που πρώτος ο Σολίνος τη ονομάζει Η ιστορική πατρότητα του όρου «Μεσόγειος θάλασσα» ανήκει στους Λατίνους και μάλιστα περί τα μέσα του 3ου αιώνα που πρώτος ο Σολίνος τη ονομάζει χαρακτηριστικά «Mare Mediterraneum» ως μεταξύ δύο ηπείρων

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΜΕ ΤΟ GOOGLE EARTH: Η ΕΥΡΩΠΗ

ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΜΕ ΤΟ GOOGLE EARTH: Η ΕΥΡΩΠΗ 1 ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΜΕ ΤΟ GOOGLE EARTH: Η ΕΥΡΩΠΗ ΦΥΛΛΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΑΘΗΤΗ Κώστας Κύρος ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 1 1. Ανοίξτε το λογισμικό Google Earth και προσπαθήστε να εντοπίσετε τη θέση της Ευρώπης στη Γη. Κατόπιν για να

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση του νέου βιβλίου «Γεωλογία Γεωγραφία» για την Α Γυμνασίου Γκαραγκούνη Αναστασία

Παρουσίαση του νέου βιβλίου «Γεωλογία Γεωγραφία» για την Α Γυμνασίου Γκαραγκούνη Αναστασία Παρουσίαση του νέου βιβλίου «Γεωλογία Γεωγραφία» για την Α Γυμνασίου Γκαραγκούνη Αναστασία Ομάδα εργασίας: Δημητρίου Δώρα, Μυρωνάκη Άννα, Γκαραγκούνη Αναστασία Δομή της Παρουσίασης Ενδεικτικός Προγραμματισμός

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 16 ΤΑ ΒΟΥΝΑ ΚΑΙ ΟΙ ΠΕΔΙΑΔΕΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ

ΜΑΘΗΜΑ 16 ΤΑ ΒΟΥΝΑ ΚΑΙ ΟΙ ΠΕΔΙΑΔΕΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΜΑΘΗΜΑ 16 ΤΑ ΒΟΥΝΑ ΚΑΙ ΟΙ ΠΕΔΙΑΔΕΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ Η Ευρώπη είναι ήπειρος κυρίως πεδινή, χωρίς έντονο ανάγλυφο. Τα 2/3 της ηπείρου είναι πεδινές εκτάσεις. Έχει το χαμηλότερο μέσο υψόμετρο από την επιφάνεια

Διαβάστε περισσότερα

Α1.5 «ΑΝΑΚΡΙΝΟΝΤΑΣ» ΤΟΥΣ ΧΑΡΤΕΣ

Α1.5 «ΑΝΑΚΡΙΝΟΝΤΑΣ» ΤΟΥΣ ΧΑΡΤΕΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος... 5 ΕΝΟΤΗΤΑ Α : ΧΑΡΤΕΣ Α1.1 Γεωγραφικές συντεταγμένες... 8 Α1.2 Παιχνίδια με τις γεωγραφικές συντεταγμένες... 15 Α1.3 Η χρήση των χαρτών στην καθημερινή ζωή... 23 Α1.4 Ποιον χάρτη

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: Οδηγίες για τη διδασκαλία των Θετικών Μαθηµάτων των Α, Β και Γ τάξεων Ηµερήσιου και Εσπερινού Γυµνασίου για το σχ.

ΘΕΜΑ: Οδηγίες για τη διδασκαλία των Θετικών Μαθηµάτων των Α, Β και Γ τάξεων Ηµερήσιου και Εσπερινού Γυµνασίου για το σχ. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ, ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΕΝΙΑΙΟΣ ΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ Π/ΘΜΙΑΣ & /ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ /ΝΣΗ ΣΠΟΥ ΩΝ /ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ ΤΜΗΜΑ Α Βαθµός Ασφαλείας: Να διατηρηθεί

Διαβάστε περισσότερα

Φίλη μαθήτρια, φίλε μαθητή,

Φίλη μαθήτρια, φίλε μαθητή, Φίλη μαθήτρια, φίλε μαθητή, Το βιβλίο αυτό αποτελεί ένα χρήσιμο βοήθημα για το μάθημα της Γεωλογίας Γεωγραφίας της Α Γυμνασίου. Aκολουθεί τη δομή του σχολικού βιβλίου. Κάθε μάθημα ξεκινά με τον Εννοιολογικό

Διαβάστε περισσότερα

Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Ας γνωρίσουμε τη γεωγραφία της Ελλάδας

Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Ας γνωρίσουμε τη γεωγραφία της Ελλάδας Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Ας γνωρίσουμε τη γεωγραφία της Ελλάδας Ενότητα: Γεωγραφία (2 φύλλα εργασίας) Επίπεδο: Β1, Β2 Κοινό: αλλόγλωσσοι ενήλικες ιάρκεια: 4 ώρες (2 δίωρα) Υλικοτεχνική υποδομή: Για τον διδάσκοντα:

Διαβάστε περισσότερα

Γ.4. ΟΙ ΧΑΡΤΕΣ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ: ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΚΑΙ ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ (1 δίωρο)

Γ.4. ΟΙ ΧΑΡΤΕΣ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ: ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΚΑΙ ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ (1 δίωρο) Γ.4. ΟΙ ΧΑΡΤΕΣ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ: ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΚΑΙ ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ (1 δίωρο) 1- Σκοπός και στόχοι του σχεδίου διδασκαλίας Γενικός σκοπός Σκοπός του σχεδίου διδασκαλίας είναι οι μαθητές να αναγνωρίσουν ότι ο χάρτης

Διαβάστε περισσότερα

a. Οι βαθιές θάλασσες της Ευρώπης δημιουργήθηκαν όταν έλιωσαν οι παγετώνες. β. Η Νορβηγική Θάλασσα βρέχει τις βορειοανατολικές ακτές

a. Οι βαθιές θάλασσες της Ευρώπης δημιουργήθηκαν όταν έλιωσαν οι παγετώνες. β. Η Νορβηγική Θάλασσα βρέχει τις βορειοανατολικές ακτές EΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Επαναληπτικό διαγώνισμα στα μαθήματα 12-18 1. Χαρακτήρισε τις παρακάτω προτάσεις με το γράμμα (Σ), αν είναι σωστές, και a. Οι βαθιές θάλασσες της Ευρώπης δημιουργήθηκαν όταν έλιωσαν

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Απόστολος Ντάνης. Σχολικός Σύμβουλος Φυσικής Αγωγής

Δρ. Απόστολος Ντάνης. Σχολικός Σύμβουλος Φυσικής Αγωγής Δρ. Απόστολος Ντάνης Σχολικός Σύμβουλος Φυσικής Αγωγής *Βασικές μορφές προσανατολισμού *Προσανατολισμός με τα ορατά σημεία προορισμού στη φύση *Προσανατολισμός με τον ήλιο *Προσανατολισμός από τη σελήνη

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλο Εργασίας. Θέμα : Περπατώντας στο Πήλιο Θέλετε να οργανώσετε έναν ορειβατικό περίπατο από την Αγριά στην Δράκεια Πηλίου.

Φύλλο Εργασίας. Θέμα : Περπατώντας στο Πήλιο Θέλετε να οργανώσετε έναν ορειβατικό περίπατο από την Αγριά στην Δράκεια Πηλίου. Ενότητα Χάρτες Φύλλο Εργασίας Μελέτη χαρτών Τάξη Α Γυμνασίου Ονοματεπώνυμο.Τμήμα..Ημερομηνία. Σκοποί του φύλλου εργασίας Η εξοικείωση 1. Με την χρήση των χαρτών 2. Με την χρήση της πυξίδας 3. Με την εργασία

Διαβάστε περισσότερα

Επειδή ο μεσημβρινός τέμνει ξανά τον παράλληλο σε αντιδιαμετρικό του σημείο θα θεωρούμε μεσημβρινό το ημικύκλιο και όχι ολόκληρο τον κύκλο.

Επειδή ο μεσημβρινός τέμνει ξανά τον παράλληλο σε αντιδιαμετρικό του σημείο θα θεωρούμε μεσημβρινό το ημικύκλιο και όχι ολόκληρο τον κύκλο. ΝΑΥΣΙΠΛΟΪΑ Η ιστιοπλοΐα ανοιχτής θαλάσσης δεν διαφέρει στα βασικά από την ιστιοπλοΐα τριγώνου η οποία γίνεται με μικρά σκάφη καi σε προκαθορισμένο στίβο. Όταν όμως αφήνουμε την ακτή και ανοιγόμαστε στο

Διαβάστε περισσότερα

ΔÔ Û Ì Î È ÔÈ ÎÈÓ ÛÂÈ ÙË Ë

ΔÔ Û Ì Î È ÔÈ ÎÈÓ ÛÂÈ ÙË Ë ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΔÔ Û Ì Î È ÔÈ ÎÈÓ ÛÂÈ ÙË Ë Tα βασικά σημεία του μαθήματος Η Γη είναι ένα ουράνιο σώμα, που κινείται συνεχώς στο διάστημα. Το σχήμα της είναι γεωειδές, δηλαδή είναι ελαφρά συμπιεσμένο στις κορυφές

Διαβάστε περισσότερα

Η φιλοσοφία και οι επιστήμες στα Αρχαϊκά χρόνια. Μαριάννα Μπιτσάνη Α 2

Η φιλοσοφία και οι επιστήμες στα Αρχαϊκά χρόνια. Μαριάννα Μπιτσάνη Α 2 Η φιλοσοφία και οι επιστήμες στα Αρχαϊκά χρόνια Μαριάννα Μπιτσάνη Α 2 Τι είναι η φιλοσοφία; Φιλοσοφία είναι η επιστήμη που ασχολείται με: ερωτήματα προβλήματα ή απορίες που μπορούμε να αποκαλέσουμε οριακά,

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι ο κατακόρυφος διαμελισμός;

Τι είναι ο κατακόρυφος διαμελισμός; ΟΡΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ Τι είναι ο κατακόρυφος διαμελισμός; Διαμελισμός Κατακόρυφος είναι: Τα βουνά, οι πεδιάδες, οι λόφοι, οι κοιλάδες, τα φαράγγια και γενικά το ανάγλυφο μιας περιοχής. Άλπεις Οι Άλπεις είναι

Διαβάστε περισσότερα

2. ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΤΗΣ Υ ΡΟΣΦΑΙΡΑΣ

2. ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΤΗΣ Υ ΡΟΣΦΑΙΡΑΣ 2. ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΤΗΣ Υ ΡΟΣΦΑΙΡΑΣ 2.1 Ωκεανοί και Θάλασσες. Σύµφωνα µε τη ιεθνή Υδρογραφική Υπηρεσία (International Hydrographic Bureau, 1953) ως το 1999 θεωρούντο µόνο τρεις ωκεανοί: Ο Ατλαντικός, ο Ειρηνικός

Διαβάστε περισσότερα

Γ.2.11 - Αναπτυγμένες Δραστηριότητες: Δραστηριότητα 11

Γ.2.11 - Αναπτυγμένες Δραστηριότητες: Δραστηριότητα 11 Ομάδα Εργασίας: εωγραφία Δημοτικής Εκπαίδευσης ΕΩ1_Κ07Δ.2.11 - Αναπτυγμένες Δραστηριότητες: Δραστηριότητα 11 Μάθημα Τίτλος Δραστηριότητας Τάξη εωγραφία ΕΛΛΑΔΑ: ΕΩΡΑΦΙΚΗ ΘΕΣΗ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΔΙΑΙΡΕΣΗ Δ Ενότητα

Διαβάστε περισσότερα

21-0074_GEOL_GEOGR_B GYM_Geologia 1/8/13 3:47 PM Page 1 ΓΕΩΛΟΓΙΑ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ B ΓΥΜΝΑΣΙOΥ

21-0074_GEOL_GEOGR_B GYM_Geologia 1/8/13 3:47 PM Page 1 ΓΕΩΛΟΓΙΑ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ B ΓΥΜΝΑΣΙOΥ 21-0074_GEOL_GEOGR_B GYM_Geologia 1/8/13 3:47 PM Page 1 ΓΕΩΛΟΓΙΑ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ B ΓΥΜΝΑΣΙOΥ 21-0074_GEOL_GEOGR_B GYM_Geologia 1/11/13 5:09 PM Page 2 ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ Άρης Ασλανίδης, Φυσικός, Εκπαιδευτικός Δευτεροβάθμιας

Διαβάστε περισσότερα

γεωγραφικό γλωσσάρι για την έκτη τάξη (από το βιβλίο «Μαθαίνω για τη γη» του ΟΕΔΒ)

γεωγραφικό γλωσσάρι για την έκτη τάξη (από το βιβλίο «Μαθαίνω για τη γη» του ΟΕΔΒ) γεωγραφικό γλωσσάρι για την έκτη τάξη (από το βιβλίο «Μαθαίνω για τη γη» του ΟΕΔΒ) Α ακτογραμμή Η γραμμή που σχηματίζουν οι ακτές μιας περιοχής. 25 ανάγλυφο της γης Η μορφή της γης με τις οροσειρές, τις

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΤΑΞΗ Α «ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΕΣ ΣΥΝΤΕΤΑΓΜΕΝΕΣ» ΣΥΝΤΑΚΤΗΣ:ΚΑΤΣΑΔΗΜΑ ΓΕΩΡΓΙΑ ΠΕ15 2014-15

ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΤΑΞΗ Α «ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΕΣ ΣΥΝΤΕΤΑΓΜΕΝΕΣ» ΣΥΝΤΑΚΤΗΣ:ΚΑΤΣΑΔΗΜΑ ΓΕΩΡΓΙΑ ΠΕ15 2014-15 ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΤΑΞΗ Α «ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΕΣ ΣΥΝΤΕΤΑΓΜΕΝΕΣ» ΣΥΝΤΑΚΤΗΣ:ΚΑΤΣΑΔΗΜΑ ΓΕΩΡΓΙΑ ΠΕ15 2014-15 Τίτλος παρέμβασης: «ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΕΣ ΣΥΝΤΕΤΑΓΜΕΝΕΣ» (Α 1.1) Χρόνος διάρκεια: 1 διδακτική ώρα. Τάξη: Α Γυμνασίου Γνωστικό

Διαβάστε περισσότερα

Η ΟΡΕΙΝΗ ΧΕΡΣΟΝΗΣΟΣ ΚΑΜΤΣΑΤΚΑ

Η ΟΡΕΙΝΗ ΧΕΡΣΟΝΗΣΟΣ ΚΑΜΤΣΑΤΚΑ Η ΟΡΕΙΝΗ ΧΕΡΣΟΝΗΣΟΣ ΚΑΜΤΣΑΤΚΑ ΔΠΜΣ «ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΟΡΕΙΝΩΝ ΠΕΡΙΟΧΩΝ» ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2014 2015 ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ: ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΙΩΑΝΝΟΥ ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΙΟΥΡΑΣ ΒΑΝΕΣΣΑ ΜΠΟΥΓΙΑ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 1: ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΚΟΙ ΧΑΡΤΕΣ ΔΙΔΑΣΚΩΝ : Ι. ΖΑΧΑΡΙΑΣ ΑΓΡΙΝΙΟ, 2015 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΔΕΙΚΤΗ SET11: ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΑΣΤΙΚΩΝ ΚΕΝΤΡΩΝ

ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΔΕΙΚΤΗ SET11: ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΑΣΤΙΚΩΝ ΚΕΝΤΡΩΝ ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΔΕΙΚΤΗ ΟΡΙΣΜΟΣ - ΣΚΟΠΙΜΟΤΗΤΑ Ο δείκτης προσδιορίζει την ταξινόμηση (α) όλων των αστικών κέντρων και των πρωτευουσών των νομών της Ζώνης IV κατά πληθυσμιακό μέγεθος, (β) των αστικών

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛΩΣΣΑΡΙΟ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΩΝ ΟΡΩΝ ΓΙΑ ΤΙΣ ΤΑΞΕΙΣ Α ΚΑΙ Β

ΓΛΩΣΣΑΡΙΟ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΩΝ ΟΡΩΝ ΓΙΑ ΤΙΣ ΤΑΞΕΙΣ Α ΚΑΙ Β ΓΛΩΣΣΑΡΙΟ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΩΝ ΟΡΩΝ ΓΙΑ ΤΙΣ ΤΑΞΕΙΣ Α ΚΑΙ Β ΕΙΣΑΓΩΓΗ Στο έγγραφο παρουσιάζονται οι ορισμοί λέξεων που αντιπροσωπεύουν έννοιες που απαντώνται στις ενότητες των τάξεων Α και Β. Η ερμηνείες που δίνονται

Διαβάστε περισσότερα

Αγροτεμάχιο προς πώληση, 165 στρεμμάτων στην παραλία Ορκός της Κέας (Τζιας) στις Κυκλάδες ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟ ΑΓΡΟΤΕΜΑΧΙΟ

Αγροτεμάχιο προς πώληση, 165 στρεμμάτων στην παραλία Ορκός της Κέας (Τζιας) στις Κυκλάδες ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟ ΑΓΡΟΤΕΜΑΧΙΟ Αγροτεμάχιο προς πώληση, 165 στρεμμάτων στην παραλία Ορκός της Κέας (Τζιας) στις Κυκλάδες ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟ ΑΓΡΟΤΕΜΑΧΙΟ Κέα 2009 Αγροτεμάχιο 165 στρέμματα, ιδανικό για επένδυση στις Κυκλάδες

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΔΕΙΚΤΗ ΚΟ-Π-4: ΜΕΤΑΒΟΛΗ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ

ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΔΕΙΚΤΗ ΚΟ-Π-4: ΜΕΤΑΒΟΛΗ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΔΕΙΚΤΗ ΟΡΙΣΜΟΣ - ΣΚΟΠΙΜΟΤΗΤΑ Ο δείκτης προσδιορίζει τον πληθυσμό και τη μεταβολή του ανά Περιφέρεια, Νομό και Δήμο της Ζώνης IV. Η σκοπιμότητα του δείκτη αφορά στην γνώση των μακροσκοπικών

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΔΕΙΚΤΗ SET11: ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΑΣΤΙΚΩΝ ΚΕΝΤΡΩΝ

ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΔΕΙΚΤΗ SET11: ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΑΣΤΙΚΩΝ ΚΕΝΤΡΩΝ ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΔΕΙΚΤΗ ΟΡΙΣΜΟΣ - ΣΚΟΠΙΜΟΤΗΤΑ Ο δείκτης προσδιορίζει την ταξινόμηση (α) όλων των αστικών κέντρων και των πρωτευουσών των νομών της Ζώνης IV κατά πληθυσμιακό μέγεθος, (β) των αστικών

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΔΑΙΣΙΑ Ι Μάθημα 1 0. Ι.Μ. Δόκας Επικ. Καθηγητής

ΓΕΩΔΑΙΣΙΑ Ι Μάθημα 1 0. Ι.Μ. Δόκας Επικ. Καθηγητής ΓΕΩΔΑΙΣΙΑ Ι Μάθημα 1 0 Ι.Μ. Δόκας Επικ. Καθηγητής Γεωδαισία Μοιράζω τη γη (Γη + δαίομαι) Ακριβής Έννοια: Διαίρεση, διανομή /μέτρηση της Γής. Αντικείμενο της γεωδαισίας: Ο προσδιορισμός της μορφής, του

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές επιλογές σχετικά με το περιεχόμενο Στον επαναπροσδιορισμό της θεματολογίας, της διδακτέας ύλης και της διδακτικής προσέγγισης, που περιλαμβάνονται στο Πρόγραμμα Σπουδών, έχουν ληφθεί υπόψη οι ακόλουθες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία

ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία ΕΙΣΑΓΩΓΗ Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία Ενδεικτικοί διδακτικοί στόχοι Οι διδακτικοί στόχοι για τη διδασκαλία της εισαγωγής προσδιορίζονται στο βιβλίο για τον καθηγητή, Αρχαίοι Έλληνες Ιστοριογράφοι,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΑ ΑΠΟΒΛΗΜΑΤΑ

ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΑ ΑΠΟΒΛΗΜΑΤΑ 8.ΥΔΑΤΩΔΗ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΑ ΑΠΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα: Μετεωρολογία-Κλιματολογία. Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου 1 ΥΔΑΤΩΔΗ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΛΟΓΙΑ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΓΕΩΛΟΓΙΑ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΓΕΩΛΟΓΙΑ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Ενότητα 1 : Χάρτες Μάθημα 1 Οι έννοιες «γεωγραφική» και «σχετική» θέση 1. Τι ονομάζεται σχετική θέση; Σχετική θέση είναι η θέση που προσδιορίζεται σε σχέση με κάποιο άλλο

Διαβάστε περισσότερα

α. Προς αναζήτηση νέων δρόμων της τουρκικής κατάκτησης που είχε διακόψει την επικοινωνία Ευρώπης Ασίας της έλλειψης πολύτιμων μετάλλων στην Ευρώπη

α. Προς αναζήτηση νέων δρόμων της τουρκικής κατάκτησης που είχε διακόψει την επικοινωνία Ευρώπης Ασίας της έλλειψης πολύτιμων μετάλλων στην Ευρώπη Σελ. 122 3. Οι ανακαλύψεις α. Προς αναζήτηση νέων δρόμων Η αναζήτηση νέων δρόμων είναι αναγκαία εξαιτίας : της τουρκικής κατάκτησης που είχε διακόψει την επικοινωνία Ευρώπης Ασίας της έλλειψης πολύτιμων

Διαβάστε περισσότερα

8. Σύνθεση και ανάλυση δυνάμεων

8. Σύνθεση και ανάλυση δυνάμεων 8. Σύνθεση και ανάλυση δυνάμεων Βασική θεωρία Σύνθεση δυνάμεων Συνισταμένη Σύνθεση δυνάμεων είναι η διαδικασία με την οποία προσπαθούμε να προσδιορίσουμε τη δύναμη εκείνη που προκαλεί τα ίδια αποτελέσματα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΚΑΤΑΤΑΞΗ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΚΑΤΑ KOPPEN Το κλίμα μιας γεωγραφικής περιοχής διαμορφώνεται κατά κύριο λόγο από τους 3 παρακάτω παράγοντες: 1) το

ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΚΑΤΑΤΑΞΗ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΚΑΤΑ KOPPEN Το κλίμα μιας γεωγραφικής περιοχής διαμορφώνεται κατά κύριο λόγο από τους 3 παρακάτω παράγοντες: 1) το ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΚΑΤΑΤΑΞΗ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΚΑΤΑ KOPPEN Το κλίμα μιας γεωγραφικής περιοχής διαμορφώνεται κατά κύριο λόγο από τους 3 παρακάτω παράγοντες: 1) το γεωγραφικό πλάτος 2) την αναλογία ξηράς/θάλασσας 3) το

Διαβάστε περισσότερα

Η ΓΗ ΣΑΝ ΠΛΑΝΗΤΗΣ. Γεωγραφικά στοιχεία της Γης Σχήµα και µέγεθος της Γης - Κινήσεις της Γης Βαρύτητα - Μαγνητισµός

Η ΓΗ ΣΑΝ ΠΛΑΝΗΤΗΣ. Γεωγραφικά στοιχεία της Γης Σχήµα και µέγεθος της Γης - Κινήσεις της Γης Βαρύτητα - Μαγνητισµός Η ΓΗ ΣΑΝ ΠΛΑΝΗΤΗΣ Γεωγραφικά στοιχεία της Γης Σχήµα και µέγεθος της Γης - Κινήσεις της Γης Βαρύτητα - Μαγνητισµός ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 Γεωγραφικά στοιχεία της Γης Η Φυσική Γεωγραφία εξετάζει: τον γήινο

Διαβάστε περισσότερα

1 H Ελλάδα Κάνετε ερωτήσεις και απαντήσεις. Χρησιμοποιήσετε τις λέξεις κοντά, μακριά, δίπλα, απέναντι, δεξιά, αριστερά, πίσω... Καβάλα. Θάσος.

1 H Ελλάδα Κάνετε ερωτήσεις και απαντήσεις. Χρησιμοποιήσετε τις λέξεις κοντά, μακριά, δίπλα, απέναντι, δεξιά, αριστερά, πίσω... Καβάλα. Θάσος. ΜΑΘΗΜΑ ΔΥΟ ΠΡΟΦΟΡΙΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ 1 H Ελλάδα Κάνετε ερωτήσεις και απαντήσεις. Χρησιμοποιήσετε τις λέξεις κοντά, μακριά, δίπλα, απέναντι, δεξιά, αριστερά, πίσω... Θεσσαλονίκη Καβάλα Κέρκυρα Θάσος Σαμοθράκη

Διαβάστε περισσότερα

2. Περιγράφουμε τα στοιχεία του καιρού, σαν να είμαστε μετεωρολόγοι.

2. Περιγράφουμε τα στοιχεία του καιρού, σαν να είμαστε μετεωρολόγοι. 1. Παρατηρούμε τον καιρό σήμερα και περιγράφουμε τις συνθήκες που αφορούν τη βροχή, τον άνεμο, τον ήλιο και τη θερμοκρασία. βροχή άνεμος ήλιος-σύννεφα θερμοκρασίαάνεση 2. Περιγράφουμε τα στοιχεία του καιρού,

Διαβάστε περισσότερα

Η ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΟΡΥΦΟΡΙΚΟΥ ΕΝΤΟΠΙΣΜΟΥ ΘΕΣΗΣ ΣΤΗΝ ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΑ ΚΑΙ Η ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΣΕ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ. ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΤΗΣ ΗΓΟΥΜΕΝΙΤΣΑΣ.

Η ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΟΡΥΦΟΡΙΚΟΥ ΕΝΤΟΠΙΣΜΟΥ ΘΕΣΗΣ ΣΤΗΝ ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΑ ΚΑΙ Η ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΣΕ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ. ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΤΗΣ ΗΓΟΥΜΕΝΙΤΣΑΣ. ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ ΣΧΟΛΗ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΔΟΜΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΑΣ Η ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΟΡΥΦΟΡΙΚΟΥ ΕΝΤΟΠΙΣΜΟΥ ΘΕΣΗΣ ΣΤΗΝ ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΑ ΚΑΙ Η ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΣΕ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ. ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΤΗΣ ΗΓΟΥΜΕΝΙΤΣΑΣ.

Διαβάστε περισσότερα

Τα σημαντικότερα γεγονότα της Παλαιάς Διαθήκης εκτυλίσσονται στην περιοχή που. Η Μέση Ανατολή στην αρχαιότητα

Τα σημαντικότερα γεγονότα της Παλαιάς Διαθήκης εκτυλίσσονται στην περιοχή που. Η Μέση Ανατολή στην αρχαιότητα Ο ΚΟΣΜΟΣ ΤΗΣ ΠΑΛΑΙΑΣ ΔΙΑΘΗΚΗΣ Τα σημαντικότερα γεγονότα της Παλαιάς Διαθήκης εκτυλίσσονται στην περιοχή που ονομάζεται ΜΕΣΗ ΑΝΑΤΟΛΗ Η Μέση Ανατολή στην αρχαιότητα Ποια σύγχρονα κράτη αποτελούν την περιοχή

Διαβάστε περισσότερα

Νέοι τόποι Περιπέτεια Φύση Παράδοση Ιστορία. Πολιτισμός Ζωή Μνημεία Ασφάλεια Χαρά

Νέοι τόποι Περιπέτεια Φύση Παράδοση Ιστορία. Πολιτισμός Ζωή Μνημεία Ασφάλεια Χαρά Νέοι τόποι Περιπέτεια Φύση Παράδοση Ιστορία Πολιτισμός Ζωή Μνημεία Ασφάλεια Χαρά 1 2 Η Εγνατία Οδός δίνει άλλες διαστάσεις και ευκαιρίες στην επισκεψιμότητα. Η δυνατότητα του επισκέπτη να διασχίσει όλη

Διαβάστε περισσότερα

Διδάσκοντας Φυσικές Επιστήμες στο Γυμνάσιο και στο Λύκειο

Διδάσκοντας Φυσικές Επιστήμες στο Γυμνάσιο και στο Λύκειο Ο Γνώμονας, ένα απλό αστρονομικό όργανο και οι χρήσεις του στην εκπαίδευση Σοφία Γκοτζαμάνη και Σταύρος Αυγολύπης Ο Γνώμονας Ο Γνώμονας είναι το πιο απλό αστρονομικό όργανο και το πρώτο που χρησιμοποιήθηκε

Διαβάστε περισσότερα

Karystos Beach Front - Εύβοια. οικολογικό συγκρότημα

Karystos Beach Front - Εύβοια. οικολογικό συγκρότημα Karystos Beach Front - Εύβοια οικολογικό συγκρότημα Περιγραφή συγκροτήματος Συγκρότημα τεσσάρων οικολογικών και βιοκλιματικών εξοχικών κατοικιών σε οργανωμένο παραθεριστικό οικισμό, με άμεση πρόσβαση στην

Διαβάστε περισσότερα

Ο χώρος. 1.Μονοδιάστατη κίνηση

Ο χώρος. 1.Μονοδιάστατη κίνηση Ο χώρος Τα χελιδόνια έρχονται και ξανάρχονται. Κάθε χρόνο βρίσκουν μια γωνιά για να χτίσουν τη φωλιά, που θα γίνει το επίκεντρο του χώρου τους. Ο χώρος είναι ένας οργανικός χώρος, όπως εκείνος που αφορά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑ 1 η ΟΜΑΔΑ ΑΣΚΗΣΕΩΝ Κεφάλαιο 2 ο Συστήματα αστρονομικών συντεταγμένων και χρόνος ΑΣΚΗΣΗ 1 η (α) Να εξηγηθεί γιατί το αζιμούθιο της ανατολής και της δύσεως του Ηλίου σε ένα τόπο,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ ΑΠΩΛΕΙΩΝ

ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ ΑΠΩΛΕΙΩΝ 1 ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ ΑΠΩΛΕΙΩΝ Θα πρέπει να γνωρίζουμε: 1. τις επιφάνειες του χώρου στις οποίες γίνεται μετάβαση της θερμότητας. 2. τις διαστάσεις των επιφανειών αυτών. 3. τη διαφορά θερμοκρασίας

Διαβάστε περισσότερα

15 ος Πανελλήνιος Μαθητικός Διαγωνισµός Αστρονοµίας και Διαστηµικής 2010 Θέµατα για το Γυµνάσιο

15 ος Πανελλήνιος Μαθητικός Διαγωνισµός Αστρονοµίας και Διαστηµικής 2010 Θέµατα για το Γυµνάσιο 15 ος Πανελλήνιος Μαθητικός Διαγωνισµός Αστρονοµίας και Διαστηµικής 2010 Θέµατα για το Γυµνάσιο 1.- Από τα πρώτα σχολικά µας χρόνια µαθαίνουµε για το πλανητικό µας σύστηµα. Α) Ποιος είναι ο πρώτος και

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα: Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας. Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα: Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας. Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου 5. ΑΝΕΜΟΙ ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου 1 5. ΑΝΕΜΟΙ Αέριες μάζες κινούνται από περιοχές υψηλότερης προς περιοχές χαμηλότερης

Διαβάστε περισσότερα

Πως επηρεάζεται το μικρόκλιμα μιας περιοχής από την τοπογραφία (πειραματική έρευνα) Ομάδα Μαθητών: Συντονιστής καθηγητής: Λύκειο Αγίου Αντωνίου

Πως επηρεάζεται το μικρόκλιμα μιας περιοχής από την τοπογραφία (πειραματική έρευνα) Ομάδα Μαθητών: Συντονιστής καθηγητής: Λύκειο Αγίου Αντωνίου 1 Πως επηρεάζεται το μικρόκλιμα μιας περιοχής από την τοπογραφία (πειραματική έρευνα) Ομάδα Μαθητών: Ζαντής Γιώργος, Παρεκκλησίτης Ορέστης, Ιωάννου Γιώργος Συντονιστής καθηγητής: Νικόλας Νικολάου Λύκειο

Διαβάστε περισσότερα

Η Μάθηση και η Διδασκαλία με Χάρτες

Η Μάθηση και η Διδασκαλία με Χάρτες Η Μάθηση και η Διδασκαλία με Χάρτες Διάλεξη 7α: Νοητικοί Χάρτες Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης, Πανεπιστήμιο Αιγαίου Ευανθία Μιχαηλίδου Στόχος εκπαίδευσης Κατανόηση γεωγραφικού χώρου Οπτική αντίληψη

Διαβάστε περισσότερα

Aστρολάβος - Eξάντας

Aστρολάβος - Eξάντας Aστρολάβος - Eξάντας Αν πλέοντας προς την Αλεξάνδρεια το βάθος των νερών είναι 11 οργιές, θέλεις ακόμα ταξίδι μιας μέρας. Ηρόδοτος (4 ος αιώνας π.χ.) Από τα πανάρχαια χρόνια, οι ναυτικοί είχαν πάντα την

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ 2009-2012 Ιούνιος 2014

ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ 2009-2012 Ιούνιος 2014 Το παρόν κείμενο εργασίας παρουσιάζει τα αποτελέσματα επεξεργασίας δεδομένων της ΕΛΣΤΑΤ για την εξέλιξη της ιδιωτικής οικοδομικής δραστηριότητας στις Περιφέρειες διέλευσης της Εγνατίας Οδού και των καθέτων

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΝΗΣΙΑ ΤΩΝ ΚΥΚΛΑΔΩΝ

ΤΑ ΝΗΣΙΑ ΤΩΝ ΚΥΚΛΑΔΩΝ ΤΑ ΝΗΣΙΑ ΤΩΝ ΚΥΚΛΑΔΩΝ Η Σύρος είναι νησί των Κυκλάδων. Πρωτεύουσά της είναι η Ερμούπολη, η οποία είναι πρωτεύουσα της Περιφέριας Νότιου Αιγαίου αλλά και του πρώην Νομού Κυκλάδων. Η Σύρος αναπτύχθηκε ιδιαίτερα

Διαβάστε περισσότερα

ΝΑΥΣΙΠΛΟΪΑ. 1 o ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ

ΝΑΥΣΙΠΛΟΪΑ. 1 o ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΑΥΣΙΠΛΟΪΑ 1 o ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ α. Τι είναι έξαρμα του πόλου υπέρ τον ορίζοντα και γιατί ενδιαφέρει τον ναυτιλλόμενο. β. Να ορίσετε τα είδη των αστέρων (αειφανείς, αφανείς και Αμφιφανείς)και να γράψετε τις συνθήκες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΖΩ ΚΑΙ ΚΑΤΑΛΑΒΑΙΝΩ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ

ΠΑΙΖΩ ΚΑΙ ΚΑΤΑΛΑΒΑΙΝΩ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ 1oς ΚΥΚΛΟΣ - ΠΑΙΖΟΥΜΕ ΚΑΙ ΜΑΘΑΙΝΟΥΜΕ ΤΟΥΣ ΑΡΙΘΜΟΥΣ Α Ενότητα Ανακαλύπτουμε τις ιδιότητες των υλικών μας, τα τοποθετούμε σε ομάδες και διατυπώνουμε κριτήρια ομαδοποίησης Οι μαθητές μαθαίνουν να αναπτύσσουν

Διαβάστε περισσότερα

Ενδεικτικές δοκιμασίες για την εισαγωγή στα Πρότυπα Γυμνάσια 2015. Εισαγωγικό σημείωμα

Ενδεικτικές δοκιμασίες για την εισαγωγή στα Πρότυπα Γυμνάσια 2015. Εισαγωγικό σημείωμα Ενδεικτικές δοκιμασίες για την εισαγωγή στα Πρότυπα Γυμνάσια 015 Εισαγωγικό σημείωμα Σύμφωνα με τις οδηγίες της ΔΕΠΠΣ: Στα Μαθηματικά ελέγχονται οι ικανότητες των μαθητών/τριών στην κατανόηση και στην

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΚΟΣ ΧΑΡΤΗΣ. Στοιχεία τοπογραφικών χαρτών

ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΚΟΣ ΧΑΡΤΗΣ. Στοιχεία τοπογραφικών χαρτών ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΚΟΣ ΧΑΡΤΗΣ Στοιχεία τοπογραφικών χαρτών ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 Τοπογραφικοί χάρτες Βασικό στοιχείο του χάρτη αποτελεί : το τοπογραφικό υπόβαθρο, που αναπαριστά µε τη βοήθεια γραµµών (ισοϋψών)

Διαβάστε περισσότερα

Λόγοι υψηλής ελκυστικότητας της Μυκόνου και δυνατότητα εφαρμογής του μοντέλου τουριστικής ανάπτυξης της σε άλλους προορισμούς

Λόγοι υψηλής ελκυστικότητας της Μυκόνου και δυνατότητα εφαρμογής του μοντέλου τουριστικής ανάπτυξης της σε άλλους προορισμούς Λόγοι υψηλής ελκυστικότητας της Μυκόνου και δυνατότητα εφαρμογής του μοντέλου τουριστικής ανάπτυξης της σε άλλους προορισμούς Σαακιάν Χρήστος Απρίλιος 2013 Εισαγωγή Η παρούσα εργασία ασχολείται με τη Μύκονο

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2013-2014 Μάθημα: Ελληνικά σε Ξενόγλωσσους Επίπεδο: Ε3 Διάρκεια:

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός για εκπαιδευτικούς

Οδηγός για εκπαιδευτικούς Πάµε να εξερευνήσουµε την Ευρώπη! - φυλλάδιο και εκπαιδευτικό διαδικτυακό παιχνίδι για παιδιά ηλικίας 9-12 ετών Οδηγός για εκπαιδευτικούς I. ΣΤΟΧΟΙ Καλλιέργεια του ενδιαφέροντος των παιδιών ηλικίας 9-12

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΜΠΟΥΜ ΜΕ ΟΡΓΑΝΑ ΜΕΤΡΗΣΗΣ ΧΡΟΝΟΥ

ΑΛΜΠΟΥΜ ΜΕ ΟΡΓΑΝΑ ΜΕΤΡΗΣΗΣ ΧΡΟΝΟΥ ΑΛΜΠΟΥΜ ΜΕ ΟΡΓΑΝΑ ΜΕΤΡΗΣΗΣ ΧΡΟΝΟΥ ΚΩΝ/ΝΟΣ ΛΙΑΤΟΣ Β 3 ΛΑΡΙΣΑ 2008 Τα Όργανα Μέτρησης Του Χρόνου Αστρολάβος Ο αστρολάβος είναι αρχαίο αστρονομικό όργανο που χρησιμοποιούνταν για να παρατηρηθούν τα αστέρια

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ 9. "Χαλκίδα - Ιστορική Εξέλιξη και Σύγχρονα Ζητήματα Σχεδιασμού"

ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ 9. Χαλκίδα - Ιστορική Εξέλιξη και Σύγχρονα Ζητήματα Σχεδιασμού ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ 9 "Χαλκίδα - Ιστορική Εξέλιξη και Σύγχρονα Ζητήματα Σχεδιασμού" Περιοχές αρχαιοτήτων κλασική περίοδος ελληνιστική ρωμαϊκή περιόδος μεσαιωνική περίοδος νεοκλασσική περίοδος Η θέση

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑΧΥΡΡΥΘΜΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΣΤΟ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑ ΤΩΝ ΞΕΝΑΓΩΝ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ

ΤΑΧΥΡΡΥΘΜΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΣΤΟ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑ ΤΩΝ ΞΕΝΑΓΩΝ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΤΑΧΥΡΡΥΘΜΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΣΤΟ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑ ΤΩΝ ΞΕΝΑΓΩΝ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ Δευτέρα 17 Φεβρουαρίου 2014 Βασικές έννοιες και αρχές της τουριστικής βιομηχανίας/ Η

Διαβάστε περισσότερα

Δύο κύριοι τρόποι παρουσίασης δεδομένων. Παράδειγμα

Δύο κύριοι τρόποι παρουσίασης δεδομένων. Παράδειγμα Δύο κύριοι τρόποι παρουσίασης δεδομένων Παράδειγμα Με πίνακες Με διαγράμματα Ονομαστικά δεδομένα Εδώ τα περιγραφικά μέτρα (μέσος, διάμεσος κλπ ) δεν έχουν νόημα Πήραμε ένα δείγμα από 25 άτομα και τα ρωτήσαμε

Διαβάστε περισσότερα

Κυκλάδες Δωδεκάνησα Βόρειο Αιγαίο Σποράδες Αργοσαρωνικός Παράλια (Ελληνικά) Εύβοια Κρήτη Μικρασιατικά Παράλια

Κυκλάδες Δωδεκάνησα Βόρειο Αιγαίο Σποράδες Αργοσαρωνικός Παράλια (Ελληνικά) Εύβοια Κρήτη Μικρασιατικά Παράλια Κυκλάδες Δωδεκάνησα Βόρειο Αιγαίο Σποράδες Αργοσαρωνικός Παράλια (Ελληνικά) Εύβοια Κρήτη Μικρασιατικά Παράλια Η λέξη 'κως' προέρχεται από την λέξη 'κοίον = πρόβατό πληθυσμός 34.280 κατοίκους, τρίτο μεγαλύτερο

Διαβάστε περισσότερα

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»;

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Ο όρος«βυζαντινόν» αναφέρεται στο Μεσαιωνικό κράτος που εδιοικείτο από την Κωνσταντινούπολη, τη μεγάλη πόλη των ακτών του Βοσπόρου. Οι ιστορικοί χρησιμοποιούν τον όρο αυτόν

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ ΛΙΝΔΟΥ ΣΟΦΙΑ ΒΑΣΑΛΟΥ ΒΠΠΓ

ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ ΛΙΝΔΟΥ ΣΟΦΙΑ ΒΑΣΑΛΟΥ ΒΠΠΓ ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ ΛΙΝΔΟΥ ΣΟΦΙΑ ΒΑΣΑΛΟΥ ΒΠΠΓ Περιγραφή μνημείου Το αρχαίο θέατρο της Λίνδου διαμορφώνεται στους πρόποδες της δυτικής πλαγιάς του βράχου της λινδιακής ακρόπολης. Το κοίλο χωρίζεται σε

Διαβάστε περισσότερα

Το μεγαλύτερο μέρος της γης αποτελείται από νερό. Το 97,2% του νερού αυτού

Το μεγαλύτερο μέρος της γης αποτελείται από νερό. Το 97,2% του νερού αυτού 1. Το νερό στη φύση και τη ζωή των ανθρώπων Το μεγαλύτερο μέρος της γης αποτελείται από νερό. Το 97,2% του νερού αυτού βρίσκεται στους ωκεανούς, είναι δηλαδή αλμυρό. Μόλις το 2% βρίσκεται στους πόλους

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΘΕΜΑ: «Αριθμοί στην καθημερινή ζωή»

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΘΕΜΑ: «Αριθμοί στην καθημερινή ζωή» ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΙΙ ΘΕΜΑ: «Αριθμοί στην καθημερινή ζωή» Βόκα Δέσποινα & Δούρου

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση γραπτού λόγου

Κατανόηση γραπτού λόγου Κατανόηση γραπτού λόγου Επίπεδο Α (αρχάριο) Τρίτη διδακτική πρόταση Μικρές Αγγελίες Ενδεικτική διάρκεια: Ομάδα στόχος: Διδακτικός στόχος: Στρατηγικές: Ενσωμάτωση δεξιοτήτων: Υλικό: 1 διδακτική ώρα παιδιά

Διαβάστε περισσότερα

Ερώτημα-κλειδί Ποια είναι τα πιο σημαντικά πράγματα που σκέφτονταν οι άνθρωποι της

Ερώτημα-κλειδί Ποια είναι τα πιο σημαντικά πράγματα που σκέφτονταν οι άνθρωποι της Τι σκεφτόμαστε; Διδακτική πρόταση 5: Τι να σκέφτονταν οι άνθρωποι της Ερώτημα-κλειδί Ποια είναι τα πιο σημαντικά πράγματα που σκέφτονταν οι άνθρωποι της Πρόοδος από το προηγούμενο μάθημα Τα παιδιά μεταφέρουν

Διαβάστε περισσότερα

Πάσχα στα «πόδια» της Χαλκιδικής Άγιον Όρος, 5 μέρες. 18 22 Απριλίου 2014

Πάσχα στα «πόδια» της Χαλκιδικής Άγιον Όρος, 5 μέρες. 18 22 Απριλίου 2014 Σίνα 14 & Ακαδημίας, τηλ. 210 3642707, φαξ. 201-3642707 e-mail: info@cosmorama.gr Πάσχα στα «πόδια» της Χαλκιδικής Άγιον Όρος, 5 μέρες 18 22 Απριλίου 2014 Μόνο σε εμάς θα βρείτε: Πλούσιες πρωινές ξεναγήσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΟΥΝ ΡΑ (ΣΕΛ. 3) 2. ΠΟΣΟΙ ΤΥΠΟΙ ΤΟΥΝ ΡΑΣ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΚΑΙ 3. ΖΩΑ ΚΑΙ ΦΥΤΑ ΠΟΥ ΜΠΟΡΟΥΝ ΝΑ 4. ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ (ΣΕΛ.

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΟΥΝ ΡΑ (ΣΕΛ. 3) 2. ΠΟΣΟΙ ΤΥΠΟΙ ΤΟΥΝ ΡΑΣ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΚΑΙ 3. ΖΩΑ ΚΑΙ ΦΥΤΑ ΠΟΥ ΜΠΟΡΟΥΝ ΝΑ 4. ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ (ΣΕΛ. ΟΝΟΜΑ: ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΚΥΠΡΗ ΤΑΞΗ: Β 1 ΜΑΘΗΜΑ: ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ Θέµα: Τούνδρα 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΟΥΝ ΡΑ (ΣΕΛ. 3) 2. ΠΟΣΟΙ ΤΥΠΟΙ ΤΟΥΝ ΡΑΣ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΚΑΙ ΠΟΙΟΙ ΕΙΝΑΙ; (ΣΕΛ. 4-7) 3. ΖΩΑ ΚΑΙ ΦΥΤΑ ΠΟΥ ΜΠΟΡΟΥΝ

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός Δραστηριοτήτων : Εισαγωγή www.globeatnight.org 2014 Ημερομηνίες παρατήρησης για τον αστερισμό του Περσέα:

Οδηγός Δραστηριοτήτων : Εισαγωγή www.globeatnight.org 2014 Ημερομηνίες παρατήρησης για τον αστερισμό του Περσέα: Οδηγός Δραστηριοτήτων : Εισαγωγή Συμμετέχετε σε μία παγκόσμια καμπάνια για να παρατηρήσετε και να καταγράψετε τη φωτεινότητα των πιο αμυδρά ορατών άστρων σαν μέσο για την μέτρηση της Φωτορρύπανσης σε μία

Διαβάστε περισσότερα

Επιμέλεια : Οι μαθητές & οι μαθήτριες της Β τάξης : Αναγνωστοπούλου Δανάη Βενουζίου Λυδία Γκατένιο Ολίνα. Ρομπίσα Ελίνα.

Επιμέλεια : Οι μαθητές & οι μαθήτριες της Β τάξης : Αναγνωστοπούλου Δανάη Βενουζίου Λυδία Γκατένιο Ολίνα. Ρομπίσα Ελίνα. Επιμέλεια : Οι μαθητές & οι μαθήτριες της Β τάξης : Αναγνωστοπούλου Δανάη Βενουζίου Λυδία Γκατένιο Ολίνα Λάμπογλου Άρης Σαλτιέλ Μάρκος Μπίσκας Χρήστος Σαπόρτα Ντάνη Ρομπίσα Ελίνα Σέφα Αλέξανδρος & η δασκάλα

Διαβάστε περισσότερα

Ο νησιωτικός τουρισμός και η ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής με τίτλο «Προκλήσεις και Ευκαιρίες για τον Παράκτιο και Θαλάσσιο Τουρισμό στην ΕΕ».

Ο νησιωτικός τουρισμός και η ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής με τίτλο «Προκλήσεις και Ευκαιρίες για τον Παράκτιο και Θαλάσσιο Τουρισμό στην ΕΕ». Ο νησιωτικός τουρισμός και η ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής με τίτλο «Προκλήσεις και Ευκαιρίες για τον Παράκτιο και Θαλάσσιο Τουρισμό στην ΕΕ». Εισηγήτρια κα Ελευθερία Φτακλάκη, Αντιπεριφερειάρχης

Διαβάστε περισσότερα

Άνθρωπος και δοµηµένο περιβάλλον

Άνθρωπος και δοµηµένο περιβάλλον ΤΕΤΑΡΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Άνθρωπος και δοµηµένο περιβάλλον Α. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής Επιλέξετε τη σωστή από τις παρακάτω προτάσεις, θέτοντάς την σε κύκλο. 1. Το περιβάλλον γίνεται ΑΝΘΡΩΠΟΓΕΝΕΣ α) όταν µέσα

Διαβάστε περισσότερα

Άρης Ασλανίδης 1, Αδάμ Δαμιανάκης 2, Κατερίνα Τσαδήμα 2 info@educationplace.gr, ad@conceptum.gr, katerina@conceptum.gr 1

Άρης Ασλανίδης 1, Αδάμ Δαμιανάκης 2, Κατερίνα Τσαδήμα 2 info@educationplace.gr, ad@conceptum.gr, katerina@conceptum.gr 1 Το εκπαιδευτικό λογισμικό «Μαθαίνουμε Γεωλογία- Γεωγραφία Α Γυμνασίου στον Διαδραστικό Πίνακα» και η αξιοποίησή του στη διδασκαλία του μαθήματος «Ο πλανήτης Γη» Άρης Ασλανίδης 1, Αδάμ Δαμιανάκης 2, Κατερίνα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 13 : ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 13 : ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 13 : ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ 13.1 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ - ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ Μορφολογία - Γενικά Ο νοµός Καβάλας είναι ο µόνος µη συνοριακός νοµός της Περιφέρειας και ο νοµός µε το µεγαλύτερο ανάπτυγµα θαλάσσιου µετώπου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΤΟΞΟ. Γεωλογική εξέλιξη της Ελλάδας Το Ελληνικό τόξο

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΤΟΞΟ. Γεωλογική εξέλιξη της Ελλάδας Το Ελληνικό τόξο ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΤΟΞΟ Γεωλογική εξέλιξη της Ελλάδας Το Ελληνικό τόξο ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 Γεωλογική εξέλιξη της Ελλάδας Ο Ελλαδικός χώρος µε την ευρεία γεωγραφική έννοια του όρου, έχει µια σύνθετη γεωλογικοτεκτονική

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΥΔΡΙΤΕΣ ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥΣ ΩΣ ΚΑΥΣΙΜΗ ΥΛΗ ΤΟΥ ΜΕΛΛΟΝΤΟΣ. ΤΟ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ANAXIMANDER. Από Δρ. Κωνσταντίνο Περισοράτη

ΟΙ ΥΔΡΙΤΕΣ ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥΣ ΩΣ ΚΑΥΣΙΜΗ ΥΛΗ ΤΟΥ ΜΕΛΛΟΝΤΟΣ. ΤΟ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ANAXIMANDER. Από Δρ. Κωνσταντίνο Περισοράτη ΟΙ ΥΔΡΙΤΕΣ ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥΣ ΩΣ ΚΑΥΣΙΜΗ ΥΛΗ ΤΟΥ ΜΕΛΛΟΝΤΟΣ. ΤΟ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ANAXIMANDER Από Δρ. Κωνσταντίνο Περισοράτη Οι υδρίτες (εικ. 1) είναι χημικές ενώσεις που ανήκουν στους κλειθρίτες, δηλαδή

Διαβάστε περισσότερα

1.100 ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΚΙΝΗΤΟΥ Κωδικός Ακινήτου 1.101 Χανίων Χανίων Χαλέπα 461τµ 0,8 0,6 10/1/2010 79 Ηµεροµηνία Λήξης 30/3/2010 Ακίνητο εντός σχεδίου πόλεως Χανίων, εκτάσεως 461τµ, κατάλληλο για οποιαδήποτε

Διαβάστε περισσότερα

7 th RE+D Business Forum. Δίκα Αγαπητίδου MSc (Econ) MRICS. Cities. Emerging Star. Νοέμβριος 2012

7 th RE+D Business Forum. Δίκα Αγαπητίδου MSc (Econ) MRICS. Cities. Emerging Star. Νοέμβριος 2012 7 th RE+D Business Forum Δίκα Αγαπητίδου MSc (Econ) MRICS Emerging Star Cities Νοέμβριος 2012 Μία Εναλλακτική Προσέγγιση Επιχειρήσαμε να διερευνήσουμε τη δυναμική στις πόλεις πέρα από Αθήνα - Πειραιά -

Διαβάστε περισσότερα

Υπάρχουν πολλά είδη Ηλιακών Ρολογιών. Τα σημαντικότερα και συχνότερα απαντόμενα είναι:

Υπάρχουν πολλά είδη Ηλιακών Ρολογιών. Τα σημαντικότερα και συχνότερα απαντόμενα είναι: ΗΛΙΑΚΑ ΩΡΟΛΟΓΙΑ Υπάρχουν πολλά είδη Ηλιακών Ρολογιών. Τα σημαντικότερα και συχνότερα απαντόμενα είναι: Οριζόντια Κατακόρυφα Ισημερινά Το παρακάτω άρθρο αναφέρεται στον τρόπο λειτουργίας αλλά και κατασκευής

Διαβάστε περισσότερα

1 η ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΗ ΔΟΚΙΜΑΣΙΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΑ ΠΡΟΤΥΠΑ ΓΥΜΝΑΣΙΑ 2015 ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ

1 η ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΗ ΔΟΚΙΜΑΣΙΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΑ ΠΡΟΤΥΠΑ ΓΥΜΝΑΣΙΑ 2015 ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ 1 η ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΗ ΔΟΚΙΜΑΣΙΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΑ ΠΡΟΤΥΠΑ ΓΥΜΝΑΣΙΑ 2015 ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ 2 1. Ο Άρης έφαγε 5 μιας σοκολάτας και ο Φίλιππος έφαγε 1 10 σοκολάτας περισσότερο από τον Άρη. Τι μέρος της σοκολάτας έμεινε;

Διαβάστε περισσότερα

Μύλους με κατακόρυφη κίνηση Μύλους με οριζόντια κίνηση Και τα δυο

Μύλους με κατακόρυφη κίνηση Μύλους με οριζόντια κίνηση Και τα δυο 2 ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΛΑΜΙΑΣ ΤΑΞΗ: Α' PROJECT: ΜΕ ΤΗΝ ΠΝΟΗ ΤΟΥ ΑΝΕΜΟΥ... ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ: 2011-2012 ΥΠΕΥΘΥΝΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: Πλάκας Ηλίας, Γιώτα Ευαγγελία ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ 1. Σε τι μετατρέπουν οι ανεμογεννήτριες την

Διαβάστε περισσότερα

Τετράδιο Πρώτης Αρίθµησης Α ηµοτικού

Τετράδιο Πρώτης Αρίθµησης Α ηµοτικού Çëßáò Ã. ÊáñêáíéÜò - Έφη Ι. Σουλιώτου Τετράδιο Πρώτης Αρίθµησης Α ηµοτικού Α Τεύχος 1 Απαγορεύεται η αναπαραγωγή µέρους ή του συνόλου του παρόντος έργου µε οποιοδήποτε τρόπο ή µορφή, στο πρωτότυπο ή σε

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΜΕΤΡΙΑ. Θέματα: - Έννοιες χώρου και καρτεσιανές συντεταγμένες - ισδιάστατη γεωμετρία - Γωνίες - Στερεομετρία - Συμμετρία/ μετασχηματισμοί

ΓΕΩΜΕΤΡΙΑ. Θέματα: - Έννοιες χώρου και καρτεσιανές συντεταγμένες - ισδιάστατη γεωμετρία - Γωνίες - Στερεομετρία - Συμμετρία/ μετασχηματισμοί ΓΕΩΜΕΤΡΙΑ Θέματα: - Έννοιες χώρου και καρτεσιανές συντεταγμένες - ισδιάστατη γεωμετρία - Γωνίες - Στερεομετρία - Συμμετρία/ μετασχηματισμοί 1 Έννοιες χώρου και καρτεσιανές συντεταγμένες 1. Ο χάρτης δείχνει

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ 28 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ Κυριακή, 13 Απριλίου, 2014 Ώρα: 10:00-13:00 Παρακαλώ διαβάστε πρώτα τα πιο κάτω, πριν απαντήσετε οποιαδήποτε ερώτηση. Γενικές οδηγίες: 1.

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικοί Βιότοποι. Τάξη Οδηγίες Μάθημα Ε Δημοτικού Πώς συμπληρώνουμε τα φύλλα εργασίας Γεωγραφία

Ελληνικοί Βιότοποι. Τάξη Οδηγίες Μάθημα Ε Δημοτικού Πώς συμπληρώνουμε τα φύλλα εργασίας Γεωγραφία Τάξη Οδηγίες Μάθημα Ε Δημοτικού Πώς συμπληρώνουμε τα φύλλα εργασίας Γεωγραφία Στόχος της δραστηριότητας αυτής είναι να γνωρίσουμε και να καταγράψουμε τους ελληνικούς βιότοπους και να εντοπίσουμε τα ζώα

Διαβάστε περισσότερα

Οι αρχαίοι πύργοι της Σερίφου Οι αρχαίοι πύργοι, αυτόνομες οχυρές κατασκευές αποτελούν ιδιαίτερο τύπο κτιρίου με κυκλική, τετράγωνη ή ορθογώνια

Οι αρχαίοι πύργοι της Σερίφου Οι αρχαίοι πύργοι, αυτόνομες οχυρές κατασκευές αποτελούν ιδιαίτερο τύπο κτιρίου με κυκλική, τετράγωνη ή ορθογώνια Οι αρχαίοι πύργοι της Σερίφου Οι αρχαίοι πύργοι, αυτόνομες οχυρές κατασκευές αποτελούν ιδιαίτερο τύπο κτιρίου με κυκλική, τετράγωνη ή ορθογώνια κάτοψη, περισσότερους από έναν ορόφους και στιβαρή κατασκευή.

Διαβάστε περισσότερα

Ε Υ Θ Υ Γ Ρ Α Μ Μ Η Κ Ι Ν Η Σ Η - Α Σ Κ Η Σ Ε Ι Σ

Ε Υ Θ Υ Γ Ρ Α Μ Μ Η Κ Ι Ν Η Σ Η - Α Σ Κ Η Σ Ε Ι Σ 0 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗΣ ΠΟΛΛΑΠΛΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ Ε Υ Θ Υ Γ Ρ Α Μ Μ Η Κ Ι Ν Η Σ Η - Α Σ Κ Η Σ Ε Ι Σ 0 1 Στρατηγική επίλυσης προβλημάτων Α. Κάνε κατάλληλο σχήμα,τοποθέτησε τα δεδομένα στο σχήμα και ονόμασε

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΜΕΑΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΓΚΟΛΦ

ΤΟΜΕΑΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΓΚΟΛΦ Το γκολφ αποτελεί μία ιδιαίτερα υποσχόμενη επενδυτική ευκαιρία στην Ελλάδα σήμερα, λόγω των σημαντικών προοπτικών ανάπτυξής του σε μια χώρα που έχει ολιγάριθμα σχετικά με τις δυνατότητές της λειτουργούντα

Διαβάστε περισσότερα