Αρχιτεκτονική Υπολογιστών

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Αρχιτεκτονική Υπολογιστών"

Transcript

1 Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής & Τηλεπικοινωνιών Αρχιτεκτονική Υπολογιστών Ενότητα 11: Κρυφή Μνήμη Δρ. Μηνάς Δασυγένης Εργαστήριο Ψηφιακών Συστημάτων και Αρχιτεκτονικής Υπολογιστών

2 Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό υλικό, όπως εικόνες, που υπόκειται σε άλλου τύπου άδειας χρήσης, η άδεια χρήσης αναφέρεται ρητώς. 2

3 Χρηματοδότηση Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό έχει αναπτυχθεί στα πλαίσια του εκπαιδευτικού έργου του διδάσκοντα. Το έργο «Ανοικτά Ψηφιακά Μαθήματα στο Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας» έχει χρηματοδοτήσει μόνο τη αναδιαμόρφωση του εκπαιδευτικού υλικού. Το έργο υλοποιείται στο πλαίσιο του Επιχειρησιακού Προγράμματος «Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση» και συγχρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση (Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο) και από εθνικούς πόρους. 3

4 Σκοπός ενότητας Η κατανόηση της σημαντικότητας της κρυφής μνήμης. Η κατανόηση της λειτουργίας της κρυφής μνήμης. 4

5 Η κρυφή μνήμη 5

6 Αναλογία της cache από την καθημερινότητα Η cache παρομοιάζεται με ένα ψυγείο σε μια κουζίνα. Ο μάγειρας αν δεν είχε ψυγείο θα έπρεπε όταν μαγείρευε κάτι να βγαίνει από το σπίτι του και να πηγαίνει στο μαγαζί να το προμηθευτεί. Χρησιμοποιώντας το ψυγείο μπορεί να προμηθευτεί μεγαλύτερες ποσότητες και να τις αποθηκεύσει προσωρινά αυξάνοντας την αποδοτικότητά του. 6

7 Τι είναι η κρυφή (ή σκιώδης) μνήμη; Η κρυφή μνήμη είναι μια πολύ γρήγορη και ακριβή μνήμη τεχνολογίας SRAM. Αν και μπορεί να βρίσκεται εκτός ολοκληρωμένου κυκλώματος, βρίσκεται εντός μαζί με τα επεξεργαστικά στοιχεία. Υπάρχει cache επιπέδου 1 (L1) πολύ μικρή και πολύ γρήγορη και χαμηλή κατανάλωση ενέργειας. Υπάρχει cache επιπέδου 2 (L2) μεγαλύτερη από την L1 αλλά λίγο πιο αργή και πιο ενεργοβόρα. Μπορεί να υπάρχει cache επιπέδου 3 (L3). 7

8 Κρυφή μνήμη εντός ολοκληρωμένου κυκλώματος Συνήθως κυριαρχεί σε μέγεθος στο chip του επεξεργαστή. Πολλαπλά επίπεδα κρυφής μνήμης. Level. 1 (L1). Level 2 (L2), κλπ. 8

9 Πως συνδέεται η cache με την αρχιτεκτονική Von Neuman; Η αρχιτεκτονική Von Neuman έχει μια κοινή μνήμη και για δεδομένα και για εντολές. Μπορεί να αποτελείται από: Ενοποιημένη cache για instructions+data (unified cache). Ξεχωριστή cache (split cache) για instructions και ξεχωριστή cache για data (καλύτερη βελτιστοποίηση). Αυτός ο σχεδιασμός λέγεται σχεδιασμός κρυφής μνήμης Harvard. Κάποια επίπεδα να είναι ενοποιημένα (π.χ. Το L2,L3) και ένα ή παραπάνω να είναι ξεχωριστά (π.χ. L1). 9

10 Ενοποιημένη (unified) cache για Instructions & Data H cache χρησιμοποιείται και από τα INSTRUCTIONS και από τα DATA. 10

11 Ξεχωριστή cache (split cache) για Instructions & Data Ξεχωριστή cache για INSTRUCTIONS και DATA. 11

12 Οι κρυφές μνήμες σε ένα σύγχρονο επεξεργαστή I7 (1/2) 12

13 Οι κρυφές μνήμες σε ένα σύγχρονο επεξεργαστή I7 (2/2) 13

14 Οργάνωση της κρυφής μνήμης Ο αριθμός των γραμμών της cache είναι σημαντικά μικρότερος από τις γραμμές της κύριας μνήμης. Η κρυφή μνήμη πάντα έχει υποσύνολο τμημάτων της κύριας μνήμης. 14

15 Λειτουργία της cache Η cache χωρίζεται σε γραμμές οι οποίες αποτελούνται από έναν αριθμό από Bytes. Η γραμμή της cache ονομάζεται block ή line. Κάθε γραμμή της cache αποτελείται από: Δεδομένα (data). Bit διεύθυνσης (tag). Επιπρόσθετα bit για κάποιες εξειδικευμένες αρχιτεκτονικές cache. Υπάρχουν διάφορες αρχιτεκτονικές cache μνήμης. 15

16 Εξηγείστε τη λειτουργία της ετικέτας tag Κάθε χρονική στιγμή κάποιο υποσύνολο των τμημάτων της κύριας μνήμης βρίσκεται στην κρυφή μνήμη. Η ετικέτα tag κάθε γραμμής μας δείχνει ποιο τμήμα της κύριας μνήμης βρίσκεται στη συγκεκριμένη γραμμή. Τα bit της ετικέτας tag είναι ένας αριθμός από τα πιο σημαντικά bit (MSB) της διεύθυνσης της κύριας μνήμης. Ο αριθμός των bit της ετικέτας καθορίζεται από τη δομή της cache, όπως θα φανεί σε επόμενες διαφάνειες. 16

17 Ενσωμάτωση της κρυφής μνήμης στην ιεραρχία μνήμης 17

18 Ενσωμάτωση της κρυφής μνήμης στην ιεραρχία μνήμης 18

19 Ποιο είναι το βέλτιστο μέγεθος της cache; Όσο πιο μεγάλη η cache, τόσο πιο αργή. Όσο πιο μεγάλη η cache, τόσο απαιτείται μεγαλύτερο εμβαδόν στην επιφάνεια (λόγω της μνήμης SRAM που απαιτεί αρκετά τρανζίστορ). Εξαρτάται από τη φύση της εργασίας. Δεν υπάρχει βέλτιστο μέγεθος. Ο Pentium 4 έχει 8KB L1, 256KB L2. 19

20 Εξηγήστε το V bit στις κρυφές μνήμες Όλες οι γραμμές (cache lines) στις κρυφές μνήμες εκτός από τα δεδομένα και το tag, έχουν και μια σειρά από επιπρόσθετα bit. Ένα από αυτά τα bit είναι το V bit (valid bit) ή bit εγκυρότητας. Το bit αυτό δείχνει κατά πόσο είναι έγκυρα τα στοιχεία που βρίσκονται εκεί. Η εγκυρότητα σημαίνει ότι τα δεδομένα που έχει η αντίστοιχη γραμμή συμφωνούν με τα δεδομένα που έχει η RAM για την αντίστοιχη διεύθυνση μνήμης

21 Πότε η Cache δεν έχει έγκυρα δεδομένα; Υπάρχουν περιπτώσεις που η cache δεν έχει έγκυρα δεδομένα. Παραδείγματα: Αν δεν έχουν μεταφερθεί δεδομένα στην αντίστοιχη γραμμή cache (π.χ. Όταν ξεκινάει ο υπολογιστής). Αν δοθεί εντολή για άδειασμα της cache (cache flush). Αν έχουμε πολυ-πύρηνα συστήματα και ένας επεξεργαστής τροποποιήσει τα δεδομένα στην κοινή μνήμη του συστήματος, τότε στέλνεται στις ιδιωτικές κρυφές μνήμες των άλλων επεξεργαστών σήμα ακυρότητας της συγκεκριμένης διεύθυνσης και των δεδομένων που είχαν αντιγράψει. 21

22 Τι άλλα bit βρίσκονται συνήθως σε μια γραμμή cache; Εκτός από τo bit εγκυρότητας μπορεί να υπάρχουν και τα εξής bit: Bit εγγραφής στη μνήμη (dirty bit). Αν είναι ενεργοποιημένο αυτό το bit τότε σημαίνει ότι έχει τροποποιηθεί κάποια γραμμή στη κρυφή μνήμη και αυτή η αλλαγή δεν έχει γραφεί στη μνήμη RAM (τεχνική write-back). Bit χρήσης. Τα bit αυτά προσδιορίζουν σε μια ομάδα από γραμμές της cache ποια θα απομακρυνθεί, προκειμένου να έρθει μια νέα γραμμή. Bit για πρωτόκολλα συνέπειας κρυφών μνημών σε πολυεπεξεργαστές, που κωδικοποιούν καταστάσεις όπως modified, exclusive, shared, invalid. 22

23 Θεμελιώδεις έννοιες Τοποθέτηση Block: σχετικά με τις caches Σε ποια τοποθεσία στη cache θα τοποθετηθεί ένα καινούργιο block; Αναγνώριση Block: Πως βρίσκεται ένα block στη cache; Αντικατάσταση Block: Ποιο block εξωθείται από τη cache; Πολιτική Ενημέρωσης: Πως μεταφέρονται οι αλλαγές από τη cache στη μνήμη και αντίστροφα; 23

24 Τοποθέτηση: Σε πόσες θέσεις μπορεί να τοποθετηθεί ένα block; Η πιο απλή αρχιτεκτονική είναι η direct mapped (απευθείας απεικόνιση). Κάθε διεύθυνση της μνήμης μπορεί να τοποθετηθεί σε 1 μόνο γραμμή της cache. Ο υπολογισμός γίνεται από τη σχέση: (Διεύθυνση μνήμης) MOD (αριθμών γραμμών cache). Στο παράδειγμα η διεύθυνση 0 τοποθετείται στη γραμμή με index 0, όπως και η διεύθυνση 4, 8 κ.ο.κ. 24

25 Παράδειγμα Τοποθέτησης 1 με απευθείας αντιστοίχηση Παράδειγμα1: Αν έχουμε cache 32KB με μέγεθος γραμμής 1Byte, τότε έχουμε γραμμές του 1Byte (δηλαδή indexes). Η διεύθυνση μνήμης τότε θα τοποθετηθεί στη γραμμή της cache με index: MOD = 6339 Παρατηρήστε ότι επίσης η διεύθυνση της μνήμης θα τοποθετηθεί επίσης στην ίδια γραμμή cache, αφού MOD =

26 Η οργάνωση απευθείας χαρτογράφησης μνήμης 26

27 Παράδειγμα απευθείας χαρτογράφησης 27

28 Παράδειγμα Τοποθέτησης 2 (1/4) Παράδειγμα2: Αν έχουμε cache 32KB με μέγεθος γραμμής 32Byte, τότε έχουμε 1024 γραμμές κρυφής μνήμης με 32Byte η κάθε μια. Δηλαδή: τα Byte 0-31 αντιστοιχούν στην 1η γραμμή, τα Byte αντιστοιχούν στη 2η γραμμή,..., τα Byte αντιστοιχούν στην 1η γραμμή. (συνέχεια) ΠΡΟΣΟΧΗ: Αν το μέγεθος γραμμής είναι διαφορετικό από 1 Byte ο τρόπος υπολογισμού του index είναι διαφορετικός από μια πράξη mod (αναλύεται σε επόμενη διαφάνεια). 28

29 Παράδειγμα Τοποθέτησης 2 (2/4) Επειδή σε αυτήν την κρυφή μνήμη, μεταφέρονται κάθε φορά ομάδες (blocks) των 32Byte (32Byte απαιτούν 5 bit), αν θέλουμε να διαπιστώσουμε ποια είναι τα υπόλοιπα Bytes της γραμμής cache θα πρέπει τα 5 τελευταία bit να είναι ελεύθερα να έχουν οποιαδήποτε τιμή. Τα παρακάτω ανήκουν στην ίδια ομάδα: ????? (104832) (104833) (104847) (104863) Δηλαδή, αν απαιτηθεί και ένα μόνο Byte από το εύρος διευθύνσεων RAM , τότε θα μεταφερθούν και τα 32 Byte στην κρυφή μνήμη. 29

30 Παράδειγμα Τοποθέτησης 2 (3/4) Η πράξη λοιπόν που πρέπει να γίνει όταν έχουμε πολλαπλά Byte σε μια γραμμή cache είναι η πράξη τοποθέτησης 0 στα LSB για να βρούμε το χαμηλότερη διεύθυνση, και η πράξη τοποθέτησης 1 στα LSB για να βρούμε την υψηλότερη διεύθυνση. Θα τοποθετήσουμε τόσα 0 (έστω n), όσα απαιτούνται σύμφωνα με την εξίσωση 2 n-1 = μέγεθος γραμμής cache. Στο παράδειγμά μας, 32=2 n -1, δηλαδή n=5. H τοποθέτηση 0 γίνεται με τη λογική πράξη AND. Αν έχουμε 20bit στο δίαυλο διευθύνσεων RAM, τότε η χαμηλότερη διεύθυνση είναι: (διεύθυνση μνήμης) AND

31 Παράδειγμα Τοποθέτησης 2 (4/4) Αν έχουμε 20bit στο δίαυλο διευθύνσεων RAM,τότε η υψηλότερη διεύθυνση είναι:(διεύθυνση μνήμης) AND Οι δύο αυτές διευθύνσεις αντιστοιχούν στη χαμηλότερη και υψηλότερη διεύθυνση στην ίδια γραμμή cache (με το ίδιο index). 31

32 Ποια είναι τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα της απευθείας αντιστοίχησης; Απλή. Φθηνή. Χαμηλό ενεργειακό κόστος πρόσβασης. Υπάρχει μια μόνο αντιστοίχηση οπότε αν πολλαπλές διευθύνσεις RAM αντιστοιχούν στην ίδια γραμμή της cache και ένα πρόγραμμα ζητά επανειλημμένα από τα διαφορετικά τμήματα, τότε θα υπάρχουν πάρα πολλές αστοχίες. Αυτό το φαινόμενο ονομάζεται παλινδρόμηση. 32

33 Τοποθέτηση: Σε πόσες θέσεις μπορεί να τοποθετηθεί ένα block; Στην κρυφή μνήμη απευθείας απεικόνισης στην ίδια μοναδική γραμμή της κρυφής μνήμης αντιστοιχούν πολλαπλές διευθύνσεις μνήμης. Κάθε διεύθυνση μνήμης αντιστοιχεί σε μια μόνο γραμμή της κρυφής μνήμης (Αντιστοίχηση 1- προς-1). Μια τροποποίηση της κρυφής μνήμης είναι να υποστηρίζει την αντιστοίχηση μιας διεύθυνσης μνήμης σε πολλαπλές γραμμές cache. Αυτή η μνήμη ονομάζεται συσχετιστική, ή n-δρόμων (nway). 33

34 Λειτουργία της συσχετιστικής κρυφής μνήμης Σε μια κρυφή μνήμη n-δρόμων μια διεύθυνση της μνήμης RAM, μπορεί να τοποθετηθεί σε οποιαδήποτε από τις n γραμμές του συνόλου που αντιστοιχεί. Επειδή μπορεί να τοποθετηθεί σε οποιαδήποτε από τις n γραμμές, υπάρχουν διάφορα θέματα που ανακύπτουν όπως, του που θα τοποθετηθεί ή ποια γραμμή θα αντικαταστήσει. 34

35 Παράδειγμα συσχετιστικής cache Έστω έχουμε μια cache 32KB, με μέγεθος γραμμής 32Byte και είναι 8 δρόμων (όπως του Intel I7). 32KB με μέγεθος 32Byte σημαίνει ότι έχουμε 1024 γραμμές. Επειδή, όμως έχουμε κρυφή μνήμη 8 δρόμων, αυτό σημαίνει ότι οι γραμμές ομαδοποιούνται ανά 8, δηλαδή, έχουμε 128 ομάδες, με κάθε ομάδα να έχει 8 γραμμές. Οι 128 λοιπόν ομάδες αντιστοιχούν σε 128 index από 0 έως

36 Βαθμός συσχέτισης κρυφής μνήμης Οι κρυφές μνήμες μπορεί να είναι 1 δρόμου (δηλαδή, απευθείας συσχέτισης), n δρόμων (δηλαδή, πολλαπλής συσχέτισης) και πλήρης συσχέτισης αν οποιαδήποτε διεύθυνση μπορεί να τοποθετηθεί οπουδήποτε. Όσο πιο μεγάλη συσχέτιση έχει τόσο μεγαλύτερη είναι η κατανάλωση ενέργειας. 36

37 Η cache πλήρης συσχέτισης 37

38 Παράδειγμα με cache πλήρης συσχέτισης 38

39 Οργάνωση cache με αντιστοίχηση n-δρόμων 39

40 Παράδειγμα κρυφής μνήμης με αντιστοίχηση 2 δρόμων 40

41 Πως συνδέεται η διεύθυνση μνήμης με το tag/index/displ; (1/5) Σε κάθε γραμμή cache υπάρχει ένα πεδίο από bits που ονομάζεται tag. Το tag είναι ένα υποσύνολο bit από τα συνολικά bit της διεύθυνσης μνήμης. Μια οποιαδήποτε διεύθυνση μνήμης RAM χωρίζεται σε 3 μέρη στην cache ως εξής: Δηλαδή, τα MSB της διεύθυνσης RAM αποτελούν το tag, στη συνέχεια κάποια bit δείχνουν το index (ή ομάδα), και τα LSB δείχνουν τη μετατόπιση. 41

42 Πως συνδέεται η διεύθυνση μνήμης με το tag/index/displ; (2/5) Αναλόγως την cache υπάρχουν ποικίλοι διαχωρισμοί της πραγματικής διεύθυνσης RAM στα 3 αυτά κομμάτια. Αν θεωρήσουμε ότι έχουμε συνολικά bit διεύθυνσης μνήμης RAM p bit, k bit για το index και m bit για το displacement, τότε τα tag bit είναι όσα περισσεύουν, δηλαδή p-k-m. Ισχύει πάντα: αριθμός bit διεύθυνσης μνήμης = tag bit nr. + index bit nr. + displ. bit nr. 42

43 Πως συνδέεται η διεύθυνση μνήμης με το tag/index/displ; (3/5) To k προσδιορίζεται από τον αριθμό ομάδων της cache. Αν έχουμε π.χ. 128 (από 0 έως 127) ομάδες, αυτό σημαίνει ότι απαιτούνται 7 bit για να καλύψουν αυτό το εύρως. Γενικά, δεδομένου ότι γνωρίζουμε τον αριθμών των γραμμών της cache, το k υπολογίζεται από τη σχέση: 43

44 Πως συνδέεται η διεύθυνση μνήμης με το tag/index/displ; (4/5) Σε κάθε γραμμή βρίσκεται ένας αριθμός από Bytes. Αυτό είναι το μέγεθος του cache block. To cache block καθορίζει την ποσότητα των Bytes που θα πρέπει να μεταφερθούν κάθε φορά. Η κρυφή μνήμη δε μεταφέρει 1 Byte κάθε φορά, αλλά το προδιαγεγραμμένο μέγεθος από Bytes. Η κρυφή μνήμη μπορεί να μας δίνεται ότι έχει λέξεις (words) στο cache block. Θα πρέπει να μεταφράσουμε τις λέξεις σε Bytes. Για παράδειγμα αν έχουμε μια κρυφή μνήμη 4 λέξεων, με κάθε λέξη να είναι 4 Byte (32bit), τότε συνολικά έχουμε 16 Byte σε μια γραμμή της κρυφής μνήμης. 44

45 Πως συνδέεται η διεύθυνση μνήμης με το tag/index/displ; (5/5) Αν λοιπόν έχουμε 16 Byte σε μια γραμμή της cache, τότε το displacement (=η μετατόπιση πάνω στη γραμμή για να βρούμε το συγκεκριμένο Byte) απαιτεί 4 bit (για να καθοριστεί το Byte από 0 έως 15). Γενικά, αν γνωρίζουμε τον αριθμό data_blocks δηλαδή τον αριθμό από Bytes που έχουμε στη γραμμή cache τα bit του displacement καθορίζονται από τη σχέση: 45

46 Πως καθορίζεται το tag; Παράδειγμα προσδιορισμού tag (1/3) Αν έχουμε λοιπόν μια RAM που χρησιμοποιεί διευθύνσεις ADDR των 32bit (δηλαδή μέγεθος από 0 έως 4GB), και μια cache 32KB, 8- way, 8 words των 32bit σε κάθε γραμμή cache, θα ισχύουν τα εξής: 8words * 32bit /8bit = 32 Byte block cache size. Αριθμός bit για displacement 5 bit (0-31) 32KB / 32B = 1024 γραμμές γραμμές / 8-way = 256 ομάδες. Αριθμός bit για index 8 bit (0-255). 32bit διεύθυνση 8bit index 5bit displacement = 19bit tag. =>Διακρίνουμε λοιπόν τα εξής πεδία: Displacement => ADDR[4:0] (δηλαδή από το 4 έως το 0) Index => ADDR[12:5] Tag =>ADDR[31:13] 46

47 Πως καθορίζεται το tag; Παράδειγμα προσδιορισμού tag (2/3) Στο προηγούμενο παράδειγμα να καθοριστεί που θα τοποθετηθεί η διεύθυνση μνήμης (ή 0xΒΑ2C286F). Ο αριθμός αυτός έχει δυαδική αναπαράσταση: Χωρίζεται η διεύθυνση στα εξής πεδία: Displacement ΑDDR[4:0] = 15o Byte Index ADDR[12:5] = 134η ομάδα Tag ADDR[31:13]

48 Πως καθορίζεται το tag; Παράδειγμα προσδιορισμού tag (3/3) Στο προηγούμενο παράδειγμα να καθοριστεί πόσα Byte θα μεταφερθούν μαζί με τη διεύθυνση αυτή και να καθοριστούν. 32 Byte είναι το block size, οπότε κάθε φορά θα μεταφέρονται 32 Byte. Θα μεταφερθούν τα Byte με το ίδιο tag και το ίδιο index (αφού ανήκουν στην ίδια γραμμή) ενώ το displacement θα έχει τιμές από έως Το πρώτο Byte = To τελευταίο Byte =

49 Τοποθέτηση: Σε πόσες θέσεις μπορεί να τοποθετηθεί ένα block; (1/2) 49

50 Τοποθέτηση: Σε πόσες θέσεις μπορεί να τοποθετηθεί ένα block; (2/2) 50

51 Cache απευθείας απεικόνισης 51

52 Συσχετιστική cache 2 γραμμών 52

53 Πλήρως Συσχετιστική 53

54 Οι cache με συσχέτιση είναι ενεργοβόρες 54

55 Τι ονομάζουμε μια αστοχία της cache; Όταν ο υπολογιστής απαιτήσει να διαβάσει μια διεύθυνση μνήμης, τότε ελέγχεται η κρυφή μνήμη για το αν υπάρχει ήδη. Συγκεκριμένα, βρίσκεται το index και ελέγχεται αν τα tag bit είναι τα ίδια με τη διεύθυνση. Αν τα tag bit είναι ίδια τότε μεταφέρονται στον υπολογιστή τα δεδομένα που απαιτεί, και έχουμε ευστοχία της κρυφής μνήμης (cache hit). Αν τα tag bit είναι διαφορετικά, τότε η κρυφή μνήμη επικοινωνεί με το επόμενο επίπεδο να φέρει τα δεδομένα και ο επεξεργαστής περιμένει. Μόλις έρθουν τα δεδομένα στην κρυφή μνήμη τοποθετούνται εκεί και στη συνέχεια προωθούνται στον επεξεργαστή. 55

56 Τι ονομάζουμε ποσοστό ευστοχίας, αστοχίας της cache; Το ποσοστό ευστοχίας (hit rate) είναι το κλάσμα των αιτήσεων μνήμης που εξυπηρετήθηκαν από τη cache χωρίς να γίνει πρόσβαση σε ανώτερο επίπεδο, προς τις συνολικές αιτήσεις μνήμης του επεξεργαστή. Παράδειγμα: Αν στις 1000 αιτήσεις μνήμης οι 950 αιτήσεις είναι εύστοχες στην κρυφή μνήμη, το ποσοστό ευστοχίας είναι 950/1000 = 95%. Το ποσοστό αστοχίας (miss rate) είναι ο αριθμός των αστοχιών (cache miss) προς τον αριθμό των συνολικών αιτήσεων μνήμης του επεξεργαστή. 56

57 Αστοχίες (misses) της Cache Υποχρεωτικές (compulsory): 1 η πρόσβαση σε ένα block. Μπορεί να αντιμετωπιστεί με (προμετάκληση) prefetching. Χωρητικότητας (capacity): Η Cache δε μπορεί να έχει όλα τα block της μνήμης. Τα Blocks που δε χρησιμοποιούνται εξωθούνται. Αποφεύγεται με την αύξηση του μεγέθους. Σύγκρουσης (conflict): Πολλά blocks απεικονίζονται στο ίδιο set. Αποφεύγεται με αυξημένη συσχετικότητα. 57

58 Παραδείγματα αστοχιών: Compulsory 58

59 Παραδείγματα αστοχιών: Capacity Παράδειγμα με cache πλήρης συσχέτισης. Αν είχαμε μεγαλύτερη cache δε θα απομακρύνονταν το B[3], οπότε δε θα είχαμε αστοχία σε επόμενη αίτηση. 59

60 Παραδείγματα αστοχιών: Conflict 60

61 Οι 3 αστοχίες ως προς το μέγεθος της Cache 61

62 Βελτιστοποίηση της cache με επιπρόσθετα buffers Stream buffer: Προ ανάκληση των εντολών με παράλληλη εκτέλεση. Miss buffer: Κλειδωμένηελεύθερη λειτουργία. Write buffer: Απορροφά την ριπή και γράφει στον επεξεργαστή. Victim Buffer: Κρατάει τα τμήματα από την κρυφή μνήμη για να επιταχύνει το miss επεξεργαστή. 62

63 Βελτιστοποίηση της cache δεδομένων με αλγοριθμικούς μετασχηματισμούς Η cache μπορεί να βελτιστοποιηθεί χρησιμοποιώντας τους μετασχηματισμούς: Loop Interchange. Loop Fusion/Merge. Loop Unrolling. Loop Blocking/Tiling. Software Prefetching. 63

64 Loop Interchange 64

65 Loop Fusion/Merge 65

66 for i=0 to 99 step 1 b[i] = a[i] + a[i+1]; (a) original loop for i=0 to 49 step 2 b[i+1] = a[i]+a[i+1]; b[i+1] = a[i+1] + a[i+2]; (b) transformed loop Loop Unrolling 66

67 Loop blocking/tiling (1) 67

68 Loop blocking/tiling (2) 68

69 Ποιες είναι οι 2 πιο κοινές τακτικές ενημέρωσης της RAM Εγγραφή προς τα πίσω (write-back): Οι πράξεις (τροποποίηση/εγγραφή) γίνονται μόνο στη μνήμη cache. Η κύρια μνήμη ενημερώνεται μόνο όταν η αντίστοιχη γραμμή της cache πρόκειται να εκδιωχθεί. Εγγραφή από μέσα (write-through): Όλες οι πράξεις εγγραφής γίνονται στην κύρια μνήμη καθώς και στη μνήμη cache. Πάντα η κύρια μνήμη έχει έγκυρες τιμές. Μειονέκτημα: Παράγει σημαντική κυκλοφορία. Πλεονέκτημα: υπάρχει πάντα συνέπεια. 69

70 Πως αναγνωρίζεται ποιο block θα εκδιωχθεί; Όταν υπάρχει αστοχία της κρυφής μνήμης, τότε θα πρέπει να απομακρυνθεί μια cache line από την κρυφή μνήμη, προκειμένου να τοποθετηθούν τα νέα δεδομένα που θα έρθουν. Αν έχουμε cache απευθείας αντιστοίχησης τότε δεν υπάρχει δυνατότητα επιλογής. Αν έχουμε cache με συσχέτιση, τότε μπορεί να απομακρυνθεί μια οποιαδήποτε γραμμή από το σετ με το συγκεκριμένο index. Για παράδειγμα αν έχουμε cache 2 δρόμων (2-way) τότε κάθε σετ αποτελείται από δύο γραμμές cache και μπορεί να απομακρυνθεί οποιοδήποτε από αυτές τις δύο γραμμές. 70

71 Με ποιον τρόπο αποφασίζεται ποια γραμμή θα εκδιωχθεί; Χρησιμοποιούνται οι παρακάτω τεχνικές: Random - Τυχαία επιλογή. FIFO η γραμμή που είχε γραφτεί πιο παλαιά. LRU η γραμμή που έχει μείνει αχρησιμοποίητη για περισσότερη ώρα. Χρησιμοποιείται ένα bit (αν έχουμε 2 δρόμους) (bit χρήσης). Κάθε φορά που χρησιμοποιείται μια γραμμή από το σύνολο τότε γίνεται 1 και όλα τα use bit των άλλων γραμμών του συνόλου γίνονται 0. Για πολλαπλούς δρόμους χρησιμοποιούνται περισσότερα bit και μειώνονται κάθε φορά κατά 1. Δίνει τα καλύτερα αποτελέσματα. LFU αντικαθιστά τη γραμμή που έχει χρησιμοποιηθεί τις λιγότερες φορές. Υλοποιείται με ένα απαριθμητή για κάθε γραμμή. Optimal αντικαθιστά τη γραμμή που θα προκαλέσει τις λιγότερες αστοχίες στο μέλλον (δεν υλοποιείται). 71

72 Ποια τεχνική αντικατάστασης είναι καλύτερη; 72

73 Τι ονομάζεται συνοχή cache; Ποιες είναι οι δυνατές προσεγγίσεις; Εμφανίζεται όταν υπάρχουν ιδιωτικές cache και κοινή μνήμη σε πολυ-πύρηνα συστήματα. Μπορεί ένας επεξεργαστής να τροποποιήσει δεδομένα στην κύρια μνήμη, ενώ ένας άλλος επεξεργαστής να χρησιμοποιεί δεδομένα της ίδιας διεύθυνσης από τη cache, τα οποία θα είναι άκυρα. Αντιμετώπιση: Παρακολούθηση του διαύλου μνήμης από όλες τις κρυφές μνήμες για εγγραφές. Διαφάνεια, στις εγγραφές η μια cache ενημερώνει τις άλλες. Κύρια μνήμη που δε μπορεί να μεταφερθεί σε cache. 73

74 Ποιο είναι το βέλτιστο μέγεθος της γραμμής cache; Αν γίνει πρόσβαση σε μια διεύθυνση η κρυφή μνήμη μεταφέρει και γειτονικά Byte. Με την αύξηση της γραμμής cache βελτιώνεται το hit rate. Από ένα σημείο και μετά, η περαιτέρω αύξηση μειώνει τις επιδόσεις. Όσο μεγαλύτερα τα τμήματα, τόσο μικρότερος ο αριθμός των γραμμών. Όσο μεγαλώνει το μέγεθος της γραμμής, τόσο μεγαλώνει η απόσταση των λέξεων, οπότε και η πιθανότητα να χρησιμοποιηθούν. 74

75 Τι ισχύει για τις ενοποιημένες και διαιρεμένες κρυφές μνήμες; (1/2) Διαιρεμένη κρυφή μνήμη: Ξεχωριστή cache για τις εντολές και τα δεδομένα. Επιτρέπει παράλληλη εκτέλεση εντολών. Απαλείφει της διενέξεις για την cache μεταξύ της μονάδας προσκόμισης/αποκωδικοποίησης και της μονάδας εκτέλεσης. Επιτρέπει καλύτερο pipeline. Οι εντολές δεν απομακρύνουν δεδομένα και αντιστρόφως. Η έναρξη πράξεων μνήμης γίνεται ανεξάρτητα σε κάθε μνήμη, κάτι που διπλασιάζει το εύρος ζώνης. 75

76 Τι ισχύει για τις ενοποιημένες και διαιρεμένες κρυφές μνήμες; (2/2) Ενοποιημένη κρυφή μνήμη Απλή. Εύκολα συνδέεται στο κύκλωμα. Κοινή κρυφή μνήμη για εντολές και δεδομένα. Δημιουργείται σημείο συμφόρησης. Εξισορροπεί αυτόματα το φορτίο μεταξύ των προσκομίσεων εντολών και δεδομένων. Αν υπάρχουν περισσότερα δεδομένα παρά εντολές, τότε η cache γεμίζει με δεδομένα και αντίστροφα. 76

77 Σύγκριση caches Intel Pentium 4, AMD Opteron 77

78 Intel Pentium IV (1/2) 78

79 Intel Pentium IV (2/2) Οι Pentium ήταν οι πρώτοι x86 που είχαν διαιρεμένη κρυφή μνήμη. L1 data cache: Υποστηρίζει writeback, cd (cache disable), nw (not write-through). 79

80 Intel Core i7 80

81 Floorplan I7 81

82 Άσκηση CACHE (1/3) Έστω έχουμε τις παρακάτω προσπελάσεις μνήμης με τη σειρά που δίνονται: 22,26, 22,26,16,3,16,18. Έχουμε 5 bit address bus. Μια κρυφή μνήμη L1 άμεσης αντιστοίχησης με 8 γραμμές του 1 Byte. Να συμπληρώσετε τον παρακάτω πίνακα: Πρόσβαση Γραμμή Cache Ευστοχία/Αστοχία Tagcache Υπολογίστε το ποσοστό ευστοχίας. Δώστε την εικόνα των γραμμών της cache ύστερα από την 18η πρόσβαση. Πόσα bit κατ ελάχιστο απαιτεί μια cache line για δεδομένα 32bit. 82

83 Άσκηση CACHE (2/3) Θεωρήστε μια κρυφή μνήμη με 64 γραμμές, άμεσης απεικόνισης, με 16 Byte σε κάθε γραμμή. Που αντιστοιχίζεται η διεύθυνση 1200 (0x4B0); Ποιο είναι το tag/index/displacement για την παραπάνω διεύθυνση; Ποια άλλα Byte θα μεταφερθούν αν έχουμε αστοχία κρυφής μνήμης για τη συγκεκριμένη πρόσβαση; 83

84 Άσκηση CACHE (3/3) Μέγιστος αριθμός λέξεων Πόσα bit κάθε πεδίο. Που βρίσκεται η 0x2045C. Μπορούν οι διευθύνσεις 0x12368 και 0x322FF8 να είναι ταυτόχρονα στη cache; Πόσα Byte μεταφέρονται σε κάθε miss; 84

85 Η μνήμη TLB (Translation Lookaside Buffer) 85

86 Τι είναι το TLB; (1/2) Είναι cache. Χρησιμοποιείται για την βελτίωση της ταχύτητας μετάφρασης διευθύνσεων μνήμης. Η μορφή της μνήμης είναι CAM (Content addressable memory). Η είσοδος είναι η virtual address και η έξοδος είναι η φυσική διεύθυνση της RAM. Είναι μια πολύ γρήγορη μνήμη. Αν γίνει miss τότε πρέπει να γίνει η πολύπλοκη διαδικασία υπολογισμού της διεύθυνσης. 86

87 Τι είναι το TLB; (2/2) Έχει συγκεκριμένη χωρητικότητα σε γραμμές. Κάνει την αντιστοίχηση διευθύνσεις μνήμης προγράμματος -> πραγματικές διευθύνσεις. Βρίσκεται ανάμεσα στο CPU και τη μνήμη. Χρησιμοποιείται όταν πρέπει να χρησιμοποιηθεί off-chip μνήμη. Αυτό θα συμβεί όταν συμβεί: Instruction cache miss. Data case miss. TLB miss. 87

88 Τι είναι η Shadow Cache; Όταν απομακρύνεται μια γραμμή τότε αποθηκεύεται η διεύθυνση που αντιστοιχεί σε μια ειδική μνήμη που ονομάζεται shadow cache. Μερικές φορές απομακρύνονται γραμμές που χρησιμοποιούνται συνεχώς, από κάποιες άλλες μη συχνά χρησιμοποιούμενες προσβάσεις. Οι πληροφορίες που βρίσκονται σε αυτή τη μνήμη μπορεί να βοηθήσουν στην απόφαση ποια γραμμή θα απομακρύνουμε, όταν χρειαστεί. Οι διευθύνσεις που βρίσκονται σε αυτή τη μνήμη δεν απομακρύνονται αν υπάρχουν και στη cache. 88

89 Τι είναι το write buffer; Όταν υπάρχει ένα write miss τότε η cache καθυστερεί μέχρι να φέρει τη γραμμή και να τη γράψει. Μπορεί να αρθεί η καθυστέρηση αν χρησιμοποιηθεί ένα write buffer, μια ειδικού τύπου μνήμη, η οποία βρίσκεται ανάμεσα στο L1 και στο L2. Αποθηκεύει προσωρινά τα δεδομένα που θα γραφούν στη cache. Μάλιστα αν υπάρξει και ανάγνωση από την ίδια διεύθυνση, μπορεί να εξυπηρετηθεί από το write buffer. 89

90 Τι είναι το victim buffer; Κρατάει τις τελευταίες γραμμές που έχουν απομακρυνθεί. Αν συμβεί μια αστοχία ανάγνωσης και υπάρχουν τα δεδομένα στο victim buffer, τότε αυτά πολύ γρήγορα επαναφέρονται στη κρυφή μνήμη. Μπορεί να θεωρηθεί ότι αυξάνει και τη συσχετικότητα σε γραμμές που έχουν ιδιαίτερο φόρτο. Βοηθάει να αποφύγουμε την καθυστέρηση από την εκδίωξη συχνά χρησιμοποιούμενων γραμμών. 90

91 Write-allocate / write-no-allocate Όταν συμβεί μια αστοχία εγγραφής σε μια κρυφή μνήμη μπορεί να αντιμετωπιστεί με δυο τρόπους: Write-allocate: Τα δεδομένα γράφονται στην κρυφή μνήμη κάνοντας έγκυρη τη συγκεκριμένη γραμμή (χρησιμοποιείται συνήθως στη write-back μνήμη). Write-no-allocate: Τα δεδομένα γράφονται στο επόμενο επίπεδο, παρακάμπτοντας το συγκεκριμένο επίπεδο cache (π.χ. L1) και σημειώνοντας τη γραμμή μη έγκυρη (την L1), αφού δεν έχουν γραφεί σε αυτή τη cache (χρησιμοποιείται συνήθως στη writethrough μνήμη). 91

92 Τέλος Ενότητας 92

ΠΛΕ- 074 Αρχιτεκτονική Υπολογιστών 2

ΠΛΕ- 074 Αρχιτεκτονική Υπολογιστών 2 ΠΛΕ- 074 Αρχιτεκτονική Υπολογιστών 2 7ο μάθημα: Κρυφές μνήμες (cache) - εισαγωγή Αρης Ευθυμίου Πηγές διαφανειών: συνοδευτικές διαφάνειες αγγλικης εκδοσης του βιβλιου Σύστημα μνήμης! Η μνήμη είναι σημαντικό

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 7 Ιεραρχία Μνήμης (Memory Hierarchy)

Κεφάλαιο 7 Ιεραρχία Μνήμης (Memory Hierarchy) Κεφάλαιο 7 Ιεραρχία Μνήμης (Memory Hierarchy) 1 Συστήματα Μνήμης Η οργάνωση του συστήματος μνήμης επηρεάζει τη λειτουργία και απόδοση ενός μικροεπεξεργαστή: Διαχείριση μνήμης και περιφερειακών (Ι/Ο) απότολειτουργικόσύστημα

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση 1η. Θεωρήστε ένα σύστημα μνήμης με μία cache: 4 way set associative μεγέθους 256ΚΒ,

Άσκηση 1η. Θεωρήστε ένα σύστημα μνήμης με μία cache: 4 way set associative μεγέθους 256ΚΒ, Ασκήσεις Caches Άσκηση 1η Θεωρήστε ένα σύστημα μνήμης με μία cache: 4 way set associative μεγέθους 256ΚΒ, με cache line 8 λέξεων. Χαρακτηριστικά συστήματος μνήμης: μέγεθος της λέξης είναι 32 bits. 1 byte

Διαβάστε περισσότερα

i Στα σύγχρονα συστήματα η κύρια μνήμη δεν συνδέεται απευθείας με τον επεξεργαστή

i Στα σύγχρονα συστήματα η κύρια μνήμη δεν συνδέεται απευθείας με τον επεξεργαστή Ιόνιο Πανεπιστήμιο Τμήμα Πληροφορικής Αρχιτεκτονική Υπολογιστών 2015-16 Τεχνολογίες Κύριας (και η ανάγκη για χρήση ιεραρχιών μνήμης) http://di.ionio.gr/~mistral/tp/comparch/ Μ.Στεφανιδάκης i Στα σύγχρονα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΕ- 027 Μικροεπεξεργαστές 9ο μάθημα: Αρχιτεκτονική συστήματος μνήμης: Κρυφές μνήμες εισαγωγή

ΠΛΕ- 027 Μικροεπεξεργαστές 9ο μάθημα: Αρχιτεκτονική συστήματος μνήμης: Κρυφές μνήμες εισαγωγή ΠΛΕ- 027 Μικροεπεξεργαστές 9ο μάθημα: Αρχιτεκτονική συστήματος μνήμης: Κρυφές μνήμες εισαγωγή Αρης Ευθυμίου Σύστημα μνήμης Η μνήμη είναι σημαντικό κομμάτι ενός υπολογιστή Επηρεάζει κόστος, ταχύτητα, κατανάλωση

Διαβάστε περισσότερα

Αρχιτεκτονική Υπολογιστών

Αρχιτεκτονική Υπολογιστών Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής & Τηλεπικοινωνιών Αρχιτεκτονική Υπολογιστών Ενότητα 13: (Μέρος Β ) Λειτουργικό Σύστημα Δρ. Μηνάς Δασυγένης mdasyg@ieee.org Εργαστήριο Ψηφιακών Συστημάτων και Αρχιτεκτονικής

Διαβάστε περισσότερα

Αρχιτεκτονική-ΙI Ενότητα 4 :

Αρχιτεκτονική-ΙI Ενότητα 4 : ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα Αρχιτεκτονική-ΙI Ενότητα 4 : Μνήμες Ιωάννης Έλληνας Τμήμα Η/ΥΣ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 2: Η κρυφή µνήµη και η λειτουργία της

Ενότητα 2: Η κρυφή µνήµη και η λειτουργία της Ενότητα 2: Η κρυφή µνήµη και η λειτουργία της Στην ενότητα αυτή θα αναφερθούµε εκτενέστερα στη λειτουργία και την οργάνωση της κρυφής µνήµης. Θα προσδιορίσουµε τις βασικές λειτουργίες που σχετίζονται µε

Διαβάστε περισσότερα

Αρχιτεκτονική Υπολογιστών

Αρχιτεκτονική Υπολογιστών Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής & Τηλεπικοινωνιών Αρχιτεκτονική Υπολογιστών Ενότητα 13: (Μέρος Α ) Ενσωματωμένα Συστήματα Δρ. Μηνάς Δασυγένης mdasyg@ieee.org Εργαστήριο Ψηφιακών Συστημάτων και Αρχιτεκτονικής

Διαβάστε περισσότερα

Κύρια μνήμη. Μοντέλο λειτουργίας μνήμης. Ένα τυπικό υπολογιστικό σύστημα σήμερα. Οργάνωση Υπολογιστών (ΙI)

Κύρια μνήμη. Μοντέλο λειτουργίας μνήμης. Ένα τυπικό υπολογιστικό σύστημα σήμερα. Οργάνωση Υπολογιστών (ΙI) Ιόνιο Πανεπιστήμιο Τμήμα Πληροφορικής Εισαγωγή στην Επιστήμη των Υπολογιστών 015-16 Οργάνωση Υπολογιστών (ΙI) (κύρια και ) http://di.ionio.gr/~mistral/tp/csintro/ Μ.Στεφανιδάκης Ένα τυπικό υπολογιστικό

Διαβάστε περισσότερα

Αρχιτεκτονική υπολογιστών

Αρχιτεκτονική υπολογιστών 1 Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Αρχιτεκτονική υπολογιστών Ενότητα 4 : Ενδιάμεση Μνήμη (Cache Memory) Φώτης Βαρζιώτης 2 Ανοιχτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα στο ΤΕΙ Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής

Διαβάστε περισσότερα

Εικονική Μνήμη (virtual memory)

Εικονική Μνήμη (virtual memory) Εικονική Μνήμη (virtual memory) Πολλά προγράμματα εκτελούνται ταυτόχρονα σε ένα υπολογιστή Η συνολική μνήμη που απαιτείται είναι μεγαλύτερη από το μέγεθος της RAM Αρχή τοπικότητας (η μνήμη χρησιμοποιείται

Διαβάστε περισσότερα

Διάλεξη 14 Εισαγωγή στην Ιεραρχία Μνήμης

Διάλεξη 14 Εισαγωγή στην Ιεραρχία Μνήμης ΗΥ 232 Οργάνωση και Σχεδίαση Υπολογιστών Διάλεξη 14 Εισαγωγή στην Ιεραρχία Μνήμης Νίκος Μπέλλας Τμήμα Μηχανικών Η/Υ, Τηλεπικοινωνιών και Δικτύων 1 H Μικρο-αρχιτεκτονική μας 4 1 0 PCSrc IF/ID Control ID/EX

Διαβάστε περισσότερα

Αρχιτεκτονική Υπολογιστών Ασκήσεις Εργαστηρίου

Αρχιτεκτονική Υπολογιστών Ασκήσεις Εργαστηρίου Αρχιτεκτονική Υπολογιστών Ασκήσεις Εργαστηρίου Ενότητα: ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ Νο 02 Δρ. Μηνάς Δασυγένης mdasyg@ieee.org Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών Εργαστήριο Ψηφιακών Συστημάτων και

Διαβάστε περισσότερα

Αρχιτεκτονική Υπολογιστών Ασκήσεις Εργαστηρίου

Αρχιτεκτονική Υπολογιστών Ασκήσεις Εργαστηρίου Αρχιτεκτονική Υπολογιστών Ασκήσεις Εργαστηρίου Ενότητα: ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ Νο 06 Δρ. Μηνάς Δασυγένης mdasyg@ieee.org Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών Εργαστήριο Ψηφιακών Συστημάτων και

Διαβάστε περισσότερα

Αρχιτεκτονική Υπολογιστών Ασκήσεις Εργαστηρίου

Αρχιτεκτονική Υπολογιστών Ασκήσεις Εργαστηρίου Αρχιτεκτονική Υπολογιστών Ασκήσεις Εργαστηρίου Ενότητα: ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ No 05 Δρ. Μηνάς Δασυγένης mdasyg@ieee.org Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών Εργαστήριο Ψηφιακών Συστημάτων και

Διαβάστε περισσότερα

Λειτουργικά Συστήματα

Λειτουργικά Συστήματα 1 Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Λειτουργικά Συστήματα Ενότητα 9 : Ιδεατή Μνήμη 1/2 Δημήτριος Λιαροκάπης 2 Ανοιχτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα στο ΤΕΙ Ηπείρου Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην πληροφορική

Εισαγωγή στην πληροφορική Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής & Τηλεπικοινωνιών Εισαγωγή στην πληροφορική Ενότητα 2: Βασικές αρχές λειτουργίας και χρήσης του υπολογιστή Αγγελίδης Παντελής Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Λογιστικής. Εισαγωγή στους Ηλεκτρονικούς Υπολογιστές. Μάθημα 8. 1 Στέργιος Παλαμάς

Τμήμα Λογιστικής. Εισαγωγή στους Ηλεκτρονικούς Υπολογιστές. Μάθημα 8. 1 Στέργιος Παλαμάς ΤΕΙ Ηπείρου Παράρτημα Πρέβεζας Τμήμα Λογιστικής Εισαγωγή στους Ηλεκτρονικούς Υπολογιστές Μάθημα 8 Κεντρική Μονάδα Επεξεργασίας και Μνήμη 1 Αρχιτεκτονική του Ηλεκτρονικού Υπολογιστή Μονάδες Εισόδου Κεντρική

Διαβάστε περισσότερα

Με τον όρο μνήμη αναφερόμαστε στα μέσα που χρησιμοποιούνται για την αποθήκευση προγραμμάτων και δεδομένων σε έναν υπολογιστή ή άλλη ψηφιακή

Με τον όρο μνήμη αναφερόμαστε στα μέσα που χρησιμοποιούνται για την αποθήκευση προγραμμάτων και δεδομένων σε έναν υπολογιστή ή άλλη ψηφιακή Μνήμη Με τον όρο μνήμη αναφερόμαστε στα μέσα που χρησιμοποιούνται για την αποθήκευση προγραμμάτων και δεδομένων σε έναν υπολογιστή ή άλλη ψηφιακή ηλεκτρονική συσκευή, σε προσωρινή ή μόνιμη βάση. Τα σύγχρονα

Διαβάστε περισσότερα

Αρχιτεκτονική υπολογιστών

Αρχιτεκτονική υπολογιστών 1 Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Αρχιτεκτονική υπολογιστών Ενότητα 5 : Η Εσωτερική Μνήμη Φώτης Βαρζιώτης 2 Ανοιχτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα στο ΤΕΙ Ηπείρου Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής

Διαβάστε περισσότερα

Αρχιτεκτονική Υπολογιστών Εργαστήριο

Αρχιτεκτονική Υπολογιστών Εργαστήριο Αρχιτεκτονική Υπολογιστών Εργαστήριο Ενότητα: ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΑΠΟΣΦΑΛΜΑΤΩΣΗΣ Δρ. Μηνάς Δασυγένης mdasyg@ieee.org Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών Εργαστήριο Ψηφιακών Συστημάτων και Αρχιτεκτονικής

Διαβάστε περισσότερα

Αρχιτεκτονική Υπολογιστών Ασκήσεις Εργαστηρίου

Αρχιτεκτονική Υπολογιστών Ασκήσεις Εργαστηρίου Αρχιτεκτονική Υπολογιστών Ασκήσεις Εργαστηρίου Ενότητα: ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ Νο 07 Δρ. Μηνάς Δασυγένης mdasyg@ieee.org Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών Εργαστήριο Ψηφιακών Συστημάτων και

Διαβάστε περισσότερα

Πολυπύρηνοι επεξεργαστές Multicore processors

Πολυπύρηνοι επεξεργαστές Multicore processors Πολυπύρηνοι επεξεργαστές Multicore processors 1 Μετάβαση στους πολυπύρηνους(1) Απόδοση των µονοεπεξεργαστών 25% ετήσια βελτίωση της απόδοσης από το 1978 έως το 1986 Κυρίως από την εξέλιξη της τεχνολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Αρχιτεκτονική Υπολογιστών

Αρχιτεκτονική Υπολογιστών Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής & Τηλεπικοινωνιών Αρχιτεκτονική Υπολογιστών Ενότητα 6: inc, dec, loop, jcxz, dup, displacement Δρ. Μηνάς Δασυγένης mdasyg@ieee.org Εργαστήριο

Διαβάστε περισσότερα

Αρχιτεκτονική υπολογιστών

Αρχιτεκτονική υπολογιστών 1 Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Αρχιτεκτονική υπολογιστών Ενότητα 12 : Δομή και Λειτουργία της CPU 2/2 Φώτης Βαρζιώτης 2 Ανοιχτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα στο ΤΕΙ Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής

Διαβάστε περισσότερα

Προγραμματισμός Ηλεκτρονικών Υπολογιστών 1

Προγραμματισμός Ηλεκτρονικών Υπολογιστών 1 Προγραμματισμός Ηλεκτρονικών Υπολογιστών 1 Ενότητα 3: Άλγεβρα Βοole και Λογικές Πράξεις Δρ. Φραγκούλης Γεώργιος Τμήμα Ηλεκτρολογίας Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Υπάρχουν δύο τύποι μνήμης, η μνήμη τυχαίας προσπέλασης (Random Access Memory RAM) και η μνήμη ανάγνωσης-μόνο (Read-Only Memory ROM).

Υπάρχουν δύο τύποι μνήμης, η μνήμη τυχαίας προσπέλασης (Random Access Memory RAM) και η μνήμη ανάγνωσης-μόνο (Read-Only Memory ROM). Μνήμες Ένα από τα βασικά πλεονεκτήματα των ψηφιακών συστημάτων σε σχέση με τα αναλογικά, είναι η ευκολία αποθήκευσης μεγάλων ποσοτήτων πληροφοριών, είτε προσωρινά είτε μόνιμα Οι πληροφορίες αποθηκεύονται

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2012

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2012 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (Ι) ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΣΧΟΛΩΝ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα : Μικροϋπολογιστές

Διαβάστε περισσότερα

Μικροεπεξεργαστές - Μικροελεγκτές Ψηφιακά Συστήματα

Μικροεπεξεργαστές - Μικροελεγκτές Ψηφιακά Συστήματα Μικροεπεξεργαστές - Μικροελεγκτές Ψηφιακά Συστήματα 1. Ποια είναι η σχέση της έννοιας του μικροεπεξεργαστή με αυτή του μικροελεγκτή; Α. Ο μικροεπεξεργαστής εμπεριέχει τουλάχιστο έναν μικροελεγκτή. Β. Ο

Διαβάστε περισσότερα

Συστήματα Παράλληλης και Κατανεμημένης Επεξεργασίας

Συστήματα Παράλληλης και Κατανεμημένης Επεξεργασίας Συστήματα Παράλληλης και Κατανεμημένης Επεξεργασίας Ενότητα: ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ No:08 Δρ. Μηνάς Δασυγένης mdasyg@ieee.org Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών Εργαστήριο Ψηφιακών Συστημάτων

Διαβάστε περισσότερα

Αρχιτεκτονική Υπολογιστών Ασκήσεις Εργαστηρίου

Αρχιτεκτονική Υπολογιστών Ασκήσεις Εργαστηρίου Αρχιτεκτονική Υπολογιστών Ασκήσεις Εργαστηρίου Ενότητα: ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ Νο 04 Δρ. Μηνάς Δασυγένης mdasyg@ieee.org Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών Εργαστήριο Ψηφιακών Συστημάτων και

Διαβάστε περισσότερα

Τ.Ε.Ι. ΗΠΕΙΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΤΗΛΕΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΤΗΚΑΝ ΡΟΚΑ ΑΦΡΟΔΙΤΗ ΣΩΤΗΡΑΚΟΥ ΣΤΑΜΑΤΙΑ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2006

Τ.Ε.Ι. ΗΠΕΙΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΤΗΛΕΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΤΗΚΑΝ ΡΟΚΑ ΑΦΡΟΔΙΤΗ ΣΩΤΗΡΑΚΟΥ ΣΤΑΜΑΤΙΑ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2006 ΣΥΝΕΡΓΑΣΤΗΚΑΝ ΡΟΚΑ ΑΦΡΟΔΙΤΗ ΣΩΤΗΡΑΚΟΥ ΣΤΑΜΑΤΙΑ ΒΑΣΙΚΕΣ ΜΟΝΑΔΕΣ ΤΩΝ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΤΕΣ Μονάδες εκτέλεσης Αρχεία εγγραφών Έλεγχο λογικής ΜΝΗΜΗ ROM RAM ΣΥΣΤΗΜΑ ΕΙΣΟΔΟΥ-ΕΞΟΔΟΥ(I/O) ΕΠΙΤΡΕΠΕΙ ΣΤΟΝ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΤΗ ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΥΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΕΣ. ΜΑΘΗΜΑ 4 ο ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΗΣ ΜΝΗΜΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΜΝΗΜΗ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΥΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΕΣ. ΜΑΘΗΜΑ 4 ο ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΗΣ ΜΝΗΜΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΜΝΗΜΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΥΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΕΣ ΜΑΘΗΜΑ 4 ο ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΗΣ ΜΝΗΜΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΜΝΗΜΗ ΧΕΙΜΩΝΑΣ 2009 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΥΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΕΣ 1 Γενική οργάνωση του υπολογιστή Ο καταχωρητής δεδομένων της μνήμης (memory data register

Διαβάστε περισσότερα

Συστήματα Παράλληλης & Κατανεμημένης Επεξεργασίας

Συστήματα Παράλληλης & Κατανεμημένης Επεξεργασίας Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής & Τηλεπικοινωνιών Συστήματα Παράλληλης & Κατανεμημένης Επεξεργασίας Ενότητα 10: Υποκλέπτοντα πρωτόκολλα. 2-state,3-state,4-state (MESI, dragon) cache coherent protocols. Συμφωνία

Διαβάστε περισσότερα

Αρχιτεκτονική Μνήµης

Αρχιτεκτονική Μνήµης ΕΣ 08 Επεξεργαστές Ψηφιακών Σηµάτων Αρχιτεκτονική Μνήµης Τµήµα Επιστήµη και Τεχνολογίας Τηλεπικοινωνιών Πανεπιστήµιο Πελοποννήσου Βιβλιογραφία Ενότητας Kuo [2005]: Chapters 3 & 4 Lapsley [2002]: Chapter

Διαβάστε περισσότερα

; Γιατί είναι ταχύτερη η λήψη και αποκωδικοποίηση των εντολών σταθερού μήκους;

; Γιατί είναι ταχύτερη η λήψη και αποκωδικοποίηση των εντολών σταθερού μήκους; Ιόνιο Πανεπιστήμιο Τμήμα Πληροφορικής Αρχιτεκτονική Υπολογιστών 2015-16 Αρχιτεκτονικές Συνόλου Εντολών (ΙΙ) (Δομή Εντολών και Παραδείγματα) http://di.ionio.gr/~mistral/tp/comparch/ Μ.Στεφανιδάκης Αρχιτεκτονική

Διαβάστε περισσότερα

Αρχιτεκτονική Υπολογιστών

Αρχιτεκτονική Υπολογιστών Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής & Τηλεπικοινωνιών Αρχιτεκτονική Υπολογιστών Ενότητα 10: Πέρασμα Παραμέτρων σε Διαδικασίες. Δρ. Μηνάς Δασυγένης mdasyg@ieee.org Εργαστήριο Ψηφιακών Συστημάτων και Αρχιτεκτονικής

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Πληροφορική & τον Προγραμματισμό

Εισαγωγή στην Πληροφορική & τον Προγραμματισμό ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα Εισαγωγή στην Πληροφορική & τον Προγραμματισμό Ενότητα 3 η : Κωδικοποίηση & Παράσταση Δεδομένων Ι. Ψαρομήλιγκος Χ. Κυτάγιας Τμήμα

Διαβάστε περισσότερα

http://www.cslab.ece.ntua.gr/diplom/

http://www.cslab.ece.ntua.gr/diplom/ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ KΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ http://www.cslab.ece.ntua.gr/ ιπλωµατική

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΛΕΞΕΙΣ 6-7: ΚΡΥΦΗ ΜΝΗΜΗ (Cache)

ΔΙΑΛΕΞΕΙΣ 6-7: ΚΡΥΦΗ ΜΝΗΜΗ (Cache) ΗΜΥ 312 -- ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΔΙΑΛΕΞΕΙΣ 6-7: ΚΡΥΦΗ ΜΝΗΜΗ (Cache) Διδάσκουσα: ΜΑΡΙΑ Κ ΜΙΧΑΗΛ Επίκουρη Καθηγήτρια, ΗΜΜΥ (mmichael@ucyaccy) [Προσαρµογή από Computer Architecture, Hennessy

Διαβάστε περισσότερα

Εικονική Μνήμη (Virtual memory)

Εικονική Μνήμη (Virtual memory) ΗΥ 232 Οργάνωση και Σχεδίαση Υπολογιστών Διάλεξη 16 Εικονική Μνήμη (Virtual memory) Νίκος Μπέλλας Τμήμα Μηχανικών Η/Υ, Τηλεπικοινωνιών και Δικτύων 1 Προβλήματα φυσικής μνήμης (1) Τι θα συμβεί εάν η μνήμη

Διαβάστε περισσότερα

Διπλωματική Εργασία του φοιτητή του Τμήματος Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Τεχνολογίας Υπολογιστών της Πολυτεχνικής Σχολής του Πανεπιστημίου Πατρών

Διπλωματική Εργασία του φοιτητή του Τμήματος Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Τεχνολογίας Υπολογιστών της Πολυτεχνικής Σχολής του Πανεπιστημίου Πατρών ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΤΟΜΕΑΣ: ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ: ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ Διπλωματική Εργασία του φοιτητή του Τμήματος Ηλεκτρολόγων

Διαβάστε περισσότερα

Αλληλεπίδραση Ανθρώπου- Υπολογιστή & Ευχρηστία

Αλληλεπίδραση Ανθρώπου- Υπολογιστή & Ευχρηστία Αλληλεπίδραση Ανθρώπου- Υπολογιστή & Ευχρηστία Ενότητα 3: Ο Υπολογιστής Σαπρίκης Ευάγγελος Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Γρεβενά) Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στα Λειτουργικά

Εισαγωγή στα Λειτουργικά Εισαγωγή στα Λειτουργικά Συστήματα Ενότητα 6: Διαχείριση Μνήμης Ι Γεώργιος Φ. Φραγκούλης Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σεάδειες χρήσης Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα

Πληροφορική. Ενότητα 4 η : Κωδικοποίηση & Παράσταση Δεδομένων. Ι. Ψαρομήλιγκος Τμήμα Λογιστικής & Χρηματοοικονομικής

Πληροφορική. Ενότητα 4 η : Κωδικοποίηση & Παράσταση Δεδομένων. Ι. Ψαρομήλιγκος Τμήμα Λογιστικής & Χρηματοοικονομικής ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα Πληροφορική Ενότητα 4 η : Κωδικοποίηση & Παράσταση Δεδομένων Ι. Ψαρομήλιγκος Τμήμα Λογιστικής & Χρηματοοικονομικής Άδειες Χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Αρχιτεκτονική Υπολογιστών

Αρχιτεκτονική Υπολογιστών Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής & Τηλεπικοινωνιών Αρχιτεκτονική Υπολογιστών Ενότητα 13: Λειτουργίες Αρχείων Δρ. Μηνάς Δασυγένης mdasyg@ieee.org Εργαστήριο Ψηφιακών Συστημάτων και Αρχιτεκτονικής Υπολογιστών

Διαβάστε περισσότερα

ΨΗΦΙΑΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4ο ΜΝΗΜΕΣ. (c) Αμπατζόγλου Γιάννης, Ηλεκτρονικός Μηχανικός, καθηγητής ΠΕ17

ΨΗΦΙΑΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4ο ΜΝΗΜΕΣ. (c) Αμπατζόγλου Γιάννης, Ηλεκτρονικός Μηχανικός, καθηγητής ΠΕ17 ΨΗΦΙΑΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4ο ΜΝΗΜΕΣ Μνήμες (Memory) - Είναι ημιαγώγιμα κυκλώματα που μπορούν να αποθηκεύσουν ένα σύνολο από δυαδικά ψηφία (bit). - Μια μνήμη αποθηκεύει λέξεις (σειρές από bit). - Σε κάθε

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΑΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΔΥΝΑΜΙΚΕΣ ΜΝΗΜΕΣ ΤΥΧΑΙΑΣ ΠΡΟΣΠΕΛΑΣΗΣ (Static and Dynamic RAMs). ΔΙΑΡΘΡΩΣΗ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΕΝΟΤΗΤΕΣ

ΣΤΑΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΔΥΝΑΜΙΚΕΣ ΜΝΗΜΕΣ ΤΥΧΑΙΑΣ ΠΡΟΣΠΕΛΑΣΗΣ (Static and Dynamic RAMs). ΔΙΑΡΘΡΩΣΗ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΕΝΟΤΗΤΕΣ ΣΤΑΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΔΥΝΑΜΙΚΕΣ ΜΝΗΜΕΣ ΤΥΧΑΙΑΣ ΠΡΟΣΠΕΛΑΣΗΣ (Static and Dynamic RAMs). ΔΙΑΡΘΡΩΣΗ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΕΝΟΤΗΤΕΣ ΒΑΣΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΗΜΙΑΓΩΓΙΚΩΝ ΜΝΗΜΩΝ. ΒΑΣΙΚΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ RAM CMOS. ΤΥΠΟΙ ΚΥΤΤΑΡΩΝ ΑΡΧΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Δίκτυα Υπολογιστών Ενότητα 10: Ethernet και ARP

Δίκτυα Υπολογιστών Ενότητα 10: Ethernet και ARP Δίκτυα Υπολογιστών Ενότητα 10: Ethernet και ARP Μιχάλας Άγγελος Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής ΤΕ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό υλικό,

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογία μνημών Ημιαγωγικές μνήμες Μνήμες που προσπελαύνονται με διευθύνσεις:

Τεχνολογία μνημών Ημιαγωγικές μνήμες Μνήμες που προσπελαύνονται με διευθύνσεις: Σύστημα μνήμης Ο κύριος σκοπός στο σχεδιασμό ενός συστήματος μνήμης είναι να προσφέρουμε επαρκή χωρητικότητα αποθήκευσης διατηρώντας ένα αποδεκτό επίπεδο μέσης απόδοσης και επίσης χαμηλό μέσο κόστος ανά

Διαβάστε περισσότερα

Ενσωματωμένα Συστήματα

Ενσωματωμένα Συστήματα Ενσωματωμένα Συστήματα Ενότητα: ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ Νο 13 Δρ. Μηνάς Δασυγένης mdasyg@ieee.org Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών Εργαστήριο Ψηφιακών Συστημάτων και Αρχιτεκτονικής Υπολογιστών

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (Ι) ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΣΧΟΛΩΝ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα : Μικροϋπολογιστές

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΤΕΧΝΙΚΟΣ ΔΙΚΤΥΩΝ ΚΑΙ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ

ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΤΕΧΝΙΚΟΣ ΔΙΚΤΥΩΝ ΚΑΙ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΤΕΧΝΙΚΟΣ ΔΙΚΤΥΩΝ ΚΑΙ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕ ΤΙΤΛΟ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΤΕΣ - CPU Μπακρατσάς Γιώργος geback007@yahoo.gr Δεκέμβριος, 2014 Περιεχόμενα ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 3 ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ... 4 ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

3. Η ιεραρχία της μνήμης

3. Η ιεραρχία της μνήμης Κεφάλαιο 3: Η ιεραρχία της μνήμης 44 3. Η ιεραρχία της μνήμης 3.1.1 Η τεχνολογία της ιεραρχημένης μνήμης Για τους προγραμματιστές θα ήταν επιθυμητό να γινόταν προπέλαση σε απεριόριστες ποσότητες μνήμης

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΛΕΞΗ 8: ΕΙΚΟΝΙΚΗ (Virtual) ΜΝΗΜΗ

ΔΙΑΛΕΞΗ 8: ΕΙΚΟΝΙΚΗ (Virtual) ΜΝΗΜΗ 2/9/5 ΗΜΥ 32 -- ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΔΙΑΛΕΞΗ 8: ΕΙΚΟΝΙΚΗ (Virtual) ΜΝΗΜΗ Διδάσκουσα: ΜΑΡΙΑ Κ. ΜΙΧΑΗΛ Επίκουρη Καθηγήτρια, ΗΜΜΥ (mmichael@ucy.ac.cy) [Προσαρµογή από Computer Architecture,

Διαβάστε περισσότερα

Ενσωµατωµένα Υπολογιστικά Συστήµατα (Embedded Computer Systems)

Ενσωµατωµένα Υπολογιστικά Συστήµατα (Embedded Computer Systems) Ενσωµατωµένα Υπολογιστικά Συστήµατα (Embedded Computer Systems) Μαθηµα 2 ηµήτρης Λιούπης 1 Intel SA-1110 µc StrongARM core. System-on-Chip. Εξέλιξη των SA-110 και SA-1100. 2 ARM cores ARM: IP (intellectual

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας. Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής & Τηλεπικοινωνιών. Ηλεκτρονική Υγεία. Ενότητα: Χρήση έξυπνων καρτών στην υγεία

Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας. Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής & Τηλεπικοινωνιών. Ηλεκτρονική Υγεία. Ενότητα: Χρήση έξυπνων καρτών στην υγεία Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής & Τηλεπικοινωνιών Ηλεκτρονική Υγεία Ενότητα: Χρήση έξυπνων καρτών στην υγεία Αν. καθηγητής Αγγελίδης Παντελής e-mail: paggelidis@uowm.gr Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην επιστήμη των υπολογιστών. Υλικό Υπολογιστών Κεφάλαιο 5ο Οργάνωση υπολογιστών

Εισαγωγή στην επιστήμη των υπολογιστών. Υλικό Υπολογιστών Κεφάλαιο 5ο Οργάνωση υπολογιστών Εισαγωγή στην επιστήμη των υπολογιστών Υλικό Υπολογιστών Κεφάλαιο 5ο Οργάνωση υπολογιστών 1 Οργάνωση υπολογιστών ΚΜΕ Κύρια Μνήμη Υποσύστημα εισόδου/εξόδου 2 Κεντρική Μονάδα Επεξεργασίας (ΚΜΕ) R1 R2 ΑΛΜ

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Πληροφορική

Εισαγωγή στην Πληροφορική Εισαγωγή στην Πληροφορική Χειµερινό Εξάµηνο 2006-07 ρ. Παναγιώτης Χατζηδούκας (Π..407/80) Εισαγωγή στην Πληροφορική 1 Γενικές πληροφορίες Εισαγωγή στην Πληροφορική ιδασκαλία: Παναγιώτης Χατζηδούκας Email:

Διαβάστε περισσότερα

Ψηφιακή Λογική Σχεδίαση

Ψηφιακή Λογική Σχεδίαση Ψηφιακή Λογική Σχεδίαση Επιμέλεια: Γεώργιος Θεοδωρίδης, Επίκουρος Καθηγητής Ανδρέας Εμερετλής, Υποψήφιος Διδάκτορας Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Τεχνολογίας Υπολογιστών Σημείωμα Αδειοδότησης Το παρόν

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδίαση και Υλοποίηση Μηχανισμού Μεταφοράς Δεδομένων από Συσκευές Αποθήκευσης σε Δίκτυο Myrinet, Χωρίς τη Μεσολάβηση της Ιεραρχίας Μνήμης

Σχεδίαση και Υλοποίηση Μηχανισμού Μεταφοράς Δεδομένων από Συσκευές Αποθήκευσης σε Δίκτυο Myrinet, Χωρίς τη Μεσολάβηση της Ιεραρχίας Μνήμης Σχεδίαση και Υλοποίηση Μηχανισμού Μεταφοράς Δεδομένων από Συσκευές Αποθήκευσης σε Δίκτυο Myrinet, Χωρίς τη Μεσολάβηση της Ιεραρχίας Μνήμης Αναστάσιος Α. Νάνος ananos@cslab.ntua.gr Επιβλέπων: Νεκτάριος

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΕΤΡΙΑ. Ενότητα 3: Πολλαπλή Παλινδρόμηση. Αναπλ. Καθηγητής Νικόλαος Σαριαννίδης Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Γρεβενά)

ΟΙΚΟΝΟΜΕΤΡΙΑ. Ενότητα 3: Πολλαπλή Παλινδρόμηση. Αναπλ. Καθηγητής Νικόλαος Σαριαννίδης Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Γρεβενά) ΟΙΚΟΝΟΜΕΤΡΙΑ Ενότητα 3: Πολλαπλή Παλινδρόμηση. Αναπλ. Καθηγητής Νικόλαος Σαριαννίδης Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Γρεβενά) Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

Λειτουργικά Συστήματα

Λειτουργικά Συστήματα Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής & Τηλεπικοινωνιών Λειτουργικά Συστήματα Ενότητα 8: Διαχείριση Μνήμης. Φυσικές και Λογικές Διευθύνσεις Δρ. Μηνάς Δασυγένης mdasyg@ieee.org Εργαστήριο Ψηφιακών Συστημάτων και

Διαβάστε περισσότερα

Λειτουργικά Συστήματα

Λειτουργικά Συστήματα Λειτουργικά Συστήματα Ενότητα: ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ No:01 Δρ. Μηνάς Δασυγένης mdasyg@ieee.org Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών Εργαστήριο Ψηφιακών Συστημάτων και Αρχιτεκτονικής Υπολογιστών

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΕΙΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ. Ενότητα 1: Εισαγωγή στις Βάσεις Δεδομένων. Αθανάσιος Σπυριδάκος Διοίκηση Επιχειρήσεων

ΒΑΣΕΙΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ. Ενότητα 1: Εισαγωγή στις Βάσεις Δεδομένων. Αθανάσιος Σπυριδάκος Διοίκηση Επιχειρήσεων ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα ΒΑΣΕΙΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ Ενότητα 1: Εισαγωγή στις Βάσεις Δεδομένων Αθανάσιος Σπυριδάκος Διοίκηση Επιχειρήσεων Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Αρχιτεκτονική υπολογιστών

Αρχιτεκτονική υπολογιστών 1 Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Αρχιτεκτονική υπολογιστών Ενότητα 1 : Οργάνωση και Αρχιτεκτονική υπολογιστών Φώτης Βαρζιώτης 2 Ανοιχτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα Τμήμα Μηχανικών

Διαβάστε περισσότερα

- Εισαγωγή - Επίπεδα μνήμης - Ολοκληρωμένα κυκλώματα μνήμης - Συσκευασίες μνήμης προσωπικών υπολογιστών

- Εισαγωγή - Επίπεδα μνήμης - Ολοκληρωμένα κυκλώματα μνήμης - Συσκευασίες μνήμης προσωπικών υπολογιστών Μάθημα 4.5 Η Μνήμη - Εισαγωγή - Επίπεδα μνήμης - Ολοκληρωμένα κυκλώματα μνήμης - Συσκευασίες μνήμης προσωπικών υπολογιστών Όταν ολοκληρώσεις το μάθημα αυτό θα μπορείς: Να αναφέρεις τα κυριότερα είδη μνήμης

Διαβάστε περισσότερα

Συστήματα Πληροφοριών Διοίκησης Ενότητα 3: Τεχνολογία υπολογιστικών συστημάτων

Συστήματα Πληροφοριών Διοίκησης Ενότητα 3: Τεχνολογία υπολογιστικών συστημάτων ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Συστήματα Πληροφοριών Διοίκησης Ενότητα 3: Τεχνολογία υπολογιστικών συστημάτων Διονύσιος Γιαννακόπουλος, Καθηγητής Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα 8: Διαχείριση Μνήμης

Μάθημα 8: Διαχείριση Μνήμης Μάθημα 8: Διαχείριση Μνήμης 8.1 Κύρια και δευτερεύουσα μνήμη Κάθε μονάδα ενός υπολογιστή που χρησιμεύει για τη μόνιμη ή προσωρινή αποθήκευση δεδομένων ανήκει στην μνήμη (memory) του υπολογιστή. Οι μνήμες

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην πληροφορική

Εισαγωγή στην πληροφορική Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής & Τηλεπικοινωνιών Εισαγωγή στην πληροφορική Ενότητα 4: Ψηφιακή Λογική, Άλγεβρα Boole, Πίνακες Αλήθειας (Μέρος Α) Αγγελίδης Παντελής Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (Ι) ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΣΧΟΛΩΝ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα : Μικροϋπολογιστές

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 4 ο. Ο Προσωπικός Υπολογιστής

Κεφάλαιο 4 ο. Ο Προσωπικός Υπολογιστής Κεφάλαιο 4 ο Ο Προσωπικός Υπολογιστής Μάθημα 4.3 Ο Επεξεργαστής - Εισαγωγή - Συχνότητα λειτουργίας - Εύρος διαδρόμου δεδομένων - Εύρος διαδρόμου διευθύνσεων - Εύρος καταχωρητών Όταν ολοκληρώσεις το μάθημα

Διαβάστε περισσότερα

Νέες Τεχνολογίες και Καλλιτεχνική Δημιουργία

Νέες Τεχνολογίες και Καλλιτεχνική Δημιουργία Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών Νέες Τεχνολογίες και Καλλιτεχνική Δημιουργία Ενότητα # 9: Ψηφιακός Ήχος - Audacity Θαρρενός Μπράτιτσης Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογία Πολυμέσων. Ενότητα # 4: Ήχος Διδάσκων: Γεώργιος Ξυλωμένος Τμήμα: Πληροφορικής

Τεχνολογία Πολυμέσων. Ενότητα # 4: Ήχος Διδάσκων: Γεώργιος Ξυλωμένος Τμήμα: Πληροφορικής Τεχνολογία Πολυμέσων Ενότητα # 4: Ήχος Διδάσκων: Γεώργιος Ξυλωμένος Τμήμα: Πληροφορικής Χρηματοδότηση Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό έχει αναπτυχθεί στα πλαίσια του εκπαιδευτικού έργου του διδάσκοντα. Το

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία της μετάφρασης

Ιστορία της μετάφρασης ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 6: Μεταφραστές και πρωτότυπα. Ελένη Κασάπη ΤΜΗΜΑ ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΑΙ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα

Το ολοκληρωμένο κύκλωμα μιας ΚΜΕ. «Φέτα» ημιαγωγών (wafer) από τη διαδικασία παραγωγής ΚΜΕ

Το ολοκληρωμένο κύκλωμα μιας ΚΜΕ. «Φέτα» ημιαγωγών (wafer) από τη διαδικασία παραγωγής ΚΜΕ Το ολοκληρωμένο κύκλωμα μιας ΚΜΕ Η Κεντρική Μονάδα Επεξεργασίας (Central Processing Unit -CPU) ή απλούστερα επεξεργαστής αποτελεί το μέρος του υλικού που εκτελεί τις εντολές ενός προγράμματος υπολογιστή

Διαβάστε περισσότερα

Ενσωματωμένα Συστήματα

Ενσωματωμένα Συστήματα Ενσωματωμένα Συστήματα Ενότητα: ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ANDROID-DEVKIT No:01 Δρ. Μηνάς Δασυγένης mdasyg@ieee.org Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών Εργαστήριο Ψηφιακών Συστημάτων και Αρχιτεκτονικής

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην πληροφορική

Εισαγωγή στην πληροφορική Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής & Τηλεπικοινωνιών Εισαγωγή στην πληροφορική Ενότητα 6: Εισαγωγή στις βάσεις δεδομένων (Μέρος Α) Αγγελίδης Παντελής Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών Άδειες Χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ: ΗΛΕΚΤΡΟΤΕΧΝΙΑ-ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ

ΜΑΘΗΜΑ: ΗΛΕΚΤΡΟΤΕΧΝΙΑ-ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΗΛΕΚΤΡΟΤΕΧΝΙΑ-ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΩΝ: ΑΡΙΣΤΕΙΔΗΣ Νικ. ΠΑΥΛΙΔΗΣ ΤΜΗΜΑ: ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ Τ.Ε. 1 Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΛ221: Οργάνωση Υπολογιστών και Συμβολικός Προγραμματισμός. Ενότητα 7 Ιεραρχία Μνήμης

ΕΠΛ221: Οργάνωση Υπολογιστών και Συμβολικός Προγραμματισμός. Ενότητα 7 Ιεραρχία Μνήμης ΕΠΛ221: Οργάνωση Υπολογιστών και Συμβολικός Προγραμματισμός Ενότητα 7 Ιεραρχία Μνήμης 1 Οργάνωση Συστήματος Μνήμης Μια από τις κυριότερες λειτουργίες ενός υπολογιστικού συστήματος είναι η αποθήκευση και

Διαβάστε περισσότερα

Συστήματα Αυτόματου Ελέγχου

Συστήματα Αυτόματου Ελέγχου ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα Συστήματα Αυτόματου Ελέγχου Ενότητα : Ψηφιακός Έλεγχος Συστημάτων Aναστασία Βελώνη Τμήμα Η.Υ.Σ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Το υλικό του υπολογιστή

Το υλικό του υπολογιστή Το υλικό του υπολογιστή Ερωτήσεις 1. Τι αντιλαμβάνεστε με τον όρο υλικό; Το υλικό(hardware) αποτελείται από το σύνολο των ηλεκτρονικών τμημάτων που συνθέτουν το υπολογιστικό σύστημα, δηλαδή από τα ηλεκτρονικά

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στα Πληροφοριακά Συστήματα. Ενότητα 9: Πληροφοριακά Συστήματα Ορισμοί

Εισαγωγή στα Πληροφοριακά Συστήματα. Ενότητα 9: Πληροφοριακά Συστήματα Ορισμοί Εισαγωγή στα Πληροφοριακά Συστήματα Ενότητα 9: Πληροφοριακά Συστήματα Ορισμοί Κωνσταντίνος Ταραμπάνης Τμήμα Οργάνωσης & Διοίκησης Επιχειρήσεων ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ Κωνσταντίνος Ταραμπάνης

Διαβάστε περισσότερα

Ενσωματωμένα Συστήματα

Ενσωματωμένα Συστήματα Ενσωματωμένα Συστήματα Ενότητα: ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ Νο 6 Δρ. Μηνάς Δασυγένης mdasyg@ieee.org Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών Εργαστήριο Ψηφιακών Συστημάτων και Αρχιτεκτονικής Υπολογιστών

Διαβάστε περισσότερα

11 ο ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΣΗΜΑΤΑ & ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ

11 ο ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΣΗΜΑΤΑ & ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα 11 ο ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΣΗΜΑΤΑ & ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ Ενότητα: Μ/Σ FOURIER Aναστασία Βελώνη Τμήμα Η.Υ.Σ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

Αρχιτεκτονική υπολογιστών

Αρχιτεκτονική υπολογιστών 1 Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Αρχιτεκτονική υπολογιστών Ενότητα 8 : Υποστήριξη από το Λειτουργικό Σύστημα Φώτης Βαρζιώτης 2 Ανοιχτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας. Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής & Τηλεπικοινωνιών. Διακριτά Μαθηματικά. Ενότητα 4: Εισαγωγή / Σύνολα

Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας. Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής & Τηλεπικοινωνιών. Διακριτά Μαθηματικά. Ενότητα 4: Εισαγωγή / Σύνολα Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής & Τηλεπικοινωνιών Διακριτά Μαθηματικά Ενότητα 4: Εισαγωγή / Σύνολα Αν. Καθηγητής Κ. Στεργίου e-mail: kstergiou@uowm.gr Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών Άδειες

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας. Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής & Τηλεπικοινωνιών. Ηλεκτρονική Υγεία. Ενότητα: Μηχανοργάνωση Νοσοκομείου

Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας. Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής & Τηλεπικοινωνιών. Ηλεκτρονική Υγεία. Ενότητα: Μηχανοργάνωση Νοσοκομείου Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής & Τηλεπικοινωνιών Ηλεκτρονική Υγεία Ενότητα: Μηχανοργάνωση Νοσοκομείου Αν. καθηγητής Αγγελίδης Παντελής e-mail: paggelidis@uowm.gr Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών

Διαβάστε περισσότερα

Αποθήκευση εδομένων. ομή ενός Σ Β. Εισαγωγή Το «εσωτερικό» ενός ΜΕΡΟΣ Β : Η (εσωτερική) αρχιτεκτονική ενός Σ Β είναι σε επίπεδα

Αποθήκευση εδομένων. ομή ενός Σ Β. Εισαγωγή Το «εσωτερικό» ενός ΜΕΡΟΣ Β : Η (εσωτερική) αρχιτεκτονική ενός Σ Β είναι σε επίπεδα Αποθήκευση εδομένων Βάσεις Δεδομένων 2009-2010 Ευαγγελία Πιτουρά 1 ΜΕΡΟΣ Β : Εισαγωγή Το «εσωτερικό» ενός Σ Β ομή ενός Σ Β Η (εσωτερική) αρχιτεκτονική ενός Σ Β είναι σε επίπεδα Τυπικά, κάθε σχέση σε ένα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΦΑΛΕΙΑ & ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΔΙΚΤΥΩΝ(Θ)

ΑΣΦΑΛΕΙΑ & ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΔΙΚΤΥΩΝ(Θ) ΑΣΦΑΛΕΙΑ & ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΔΙΚΤΥΩΝ(Θ) Ενότητα 9: ΑΣΦΑΛΕΙΑ & ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΔΙΚΤΥΩΝ ΔΙΔΑΣΚΩΝ: ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΧΕΙΛΑΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΤΕ 1 Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

1. Οργάνωση της CPU 2. Εκτέλεση εντολών 3. Παραλληλία στο επίπεδο των εντολών 4. Γραμμές διοχέτευσης 5. Παραλληλία στο επίπεδο των επεξεργαστών

1. Οργάνωση της CPU 2. Εκτέλεση εντολών 3. Παραλληλία στο επίπεδο των εντολών 4. Γραμμές διοχέτευσης 5. Παραλληλία στο επίπεδο των επεξεργαστών ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ Ι Γ. Τσιατούχας 2 ο Κεφάλαιο ιάρθρωση 1. Οργάνωση της 2. εντολών 3. Παραλληλία στο επίπεδο των εντολών 4. Γραμμές διοχέτευσης 5. Παραλληλία στο

Διαβάστε περισσότερα

Αλληλεπίδραση Ανθρώπου- Υπολογιστή & Ευχρηστία

Αλληλεπίδραση Ανθρώπου- Υπολογιστή & Ευχρηστία Αλληλεπίδραση Ανθρώπου- Υπολογιστή & Ευχρηστία Ενότητα 6: Η Τεχνολογία Λογισμικού στην Αλληλεπίδραση Ανθρώπου-Υπολογιστή Σαπρίκης Ευάγγελος Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Γρεβενά) Άδειες Χρήσης Το παρόν

Διαβάστε περισσότερα

Συστήματα Παράλληλης & Κατανεμημένης Επεξεργασίας

Συστήματα Παράλληλης & Κατανεμημένης Επεξεργασίας Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής & Τηλεπικοινωνιών Συστήματα Παράλληλης & Κατανεμημένης Επεξεργασίας Ενότητα 2: Αρχιτεκτονικές Von Neuman, Harvard. Κατηγοριοποίηση κατά Flynn. Υπολογισμός απόδοσης Συστημάτων

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1 Ε Π Α Ν Α Λ Η Ψ Η

Κεφάλαιο 1 Ε Π Α Ν Α Λ Η Ψ Η Κεφάλαιο 1 Ε Π Α Ν Α Λ Η Ψ Η Αρχές Δικτύων Επικοινωνιών Σελ. 9-50 Γεώργιος Γιαννόπουλος ΠΕ19, ggiannop (at) sch.gr http://diktya-epal-b.ggia.info/ Creative Commons License 3.0 Share-Alike Σύνδεση από σημείο

Διαβάστε περισσότερα

Αρχιτεκτονική Επεξεργαστών Ψ.Ε.Σ

Αρχιτεκτονική Επεξεργαστών Ψ.Ε.Σ ΕΣ 08 Επεξεργαστές Ψηφιακών Σηµάτων Αρχιτεκτονική Επεξεργαστών Ψ.Ε.Σ Βιβλιογραφία Ενότητας Kehtarnavaz [2005]: Chapter 3 Kuo [2005]: Chapters 1 & 4-5 Lapsley [2002]: Chapter 4 Hayes [2000]: Κεφάλαιo 8

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΕ- 027 Μικροεπεξεργαστές 6ο μάθημα: Αρχιτεκτονική πυρήνα: υλοποίηση με διοχέτευση

ΠΛΕ- 027 Μικροεπεξεργαστές 6ο μάθημα: Αρχιτεκτονική πυρήνα: υλοποίηση με διοχέτευση ΠΛΕ- 027 Μικροεπεξεργαστές 6ο μάθημα: Αρχιτεκτονική πυρήνα: υλοποίηση με διοχέτευση Αρης Ευθυμίου Απόδοση απλής υλοποίησης Υλοποίηση ενός κύκλου είναι πολύ αργή κάθε κύκλος είναι τόσο μεγάλος όσο χρειάζεται

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ

ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Ενότητα # 8: Πιθανότητες ΙΙ Εβελίνα Κοσσιέρη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής ΑΔΕΙΕΣ ΧΡΗΣΗΣ Το

Διαβάστε περισσότερα

Συστήματα Αυτομάτου Ελέγχου 1

Συστήματα Αυτομάτου Ελέγχου 1 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Συστήματα Αυτομάτου Ελέγχου 1 Ενότητα # 1: Βασικές έννοιες Μπλόκ διαγράμματα Δ. Δημογιαννόπουλος, dimogian@teipir.gr Επ. Καθηγητής Τμήματος Μηχανικών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ Ι JAVA Τμήμα θεωρίας με Α.Μ. σε 8 & 9 11/10/07

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ Ι JAVA Τμήμα θεωρίας με Α.Μ. σε 8 & 9 11/10/07 ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ Ι JAVA Τμήμα θεωρίας με Α.Μ. σε 8 & 9 11/10/07 Τμήμα θεωρίας: Α.Μ. 8, 9 Κάθε Πέμπτη, 11πμ-2μμ, ΑΜΦ23. Διδάσκων: Ντίνος Φερεντίνος Γραφείο 118 email: kpf3@cornell.edu Μάθημα: Θεωρία + προαιρετικό

Διαβάστε περισσότερα