Προγραμματισμός Ηλεκτρονικών Υπολογιστών

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Προγραμματισμός Ηλεκτρονικών Υπολογιστών"

Transcript

1 Ε. ΖΑΧΟΣ Ν. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ Προγραμματισμός Ηλεκτρονικών Υπολογιστών Σημειώσεις ΑΘΗΝΑ 2013

2

3 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Στις σημειώσεις αυτές παρουσιάζεται περιληπτικά η ύλη που καλύπτεται στο μάθημα Προγραμματισμός Ηλεκτρονικών Υπολογιστών, που διδάσκεται στους σπουδαστές του 1ου εξαμήνου της Σχολής Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών του Ε.Μ.Π. Προσοχή: οι σημειώσεις δεν υποκαθιστούν την παρακολούθηση του μαθήματος. Σκοπός του μαθήματος αυτού είναι η εισαγωγή στην επιστήμη των υπολογιστών, την πληροφορική. Περιλαμβάνει συζήτηση των εννοιών: αλγόριθμος, δομή δεδομένων, πρόγραμμα, γλώσσα προγραμματισμού. Η εισαγωγή γίνεται με βάση τη γλώσσα προγραμματισμού Pazcal: ένα εκπαιδευτικό υποσύνολο της C, σχεδιασμένο ειδικά για τις ανάγκες του μαθήματος. Υπάρχουν διάφορα στάδια απασχόλησης του μηχανικού πληροφορικής: προδιαγραφές, σχεδίαση αλγορίθμων, κωδικοποίηση διαδικασιών και προγράμματος, επαλήθευση, τεκμηρίωση και συντήρηση. Για εμπέδωση των θεωρητικών γνώσεων, οι σπουδαστές υλοποιούν διάφορες μικρές εφαρμογές στο εργαστήριο, όπου χρησιμοποιούν στην αρχή του εξαμήνου τη γλώσσα Pazcal και προς το τέλος τη C. Εβδομαδιαίως γίνονται 3 ώρες παράδοσης και τουλάχιστον 2 ώρες εργαστηριακές. Οι σημειώσεις αυτές είναι μετεξέλιξη των σημειώσεων του Στάθη Ζάχου για τον ίδιο σκοπό, με τη γλώσσα Pascal, που χρονολογούνται από τις αρχές της δεκαετίας του Θέλουμε να ευχαριστήσουμε τους παρακάτω συναδέλφους, μεταδιδακτορικούς, μεταπτυχιακούς και προπτυχιακούς σπουδαστές, που βοήθησαν στην προετοιμασία παλαιότερων εκδόσεων αυτών των σημειώσεων: Άρη Παγουρτζή, Σωτήρη Μπούτση, Κατερίνα Ποτίκα, Παναγιώτη Χείλαρη, Στρατή Ιωαννίδη, Βαγγέλη Τζανή, Γιώργο Ανδρουλιδάκη, Γιώργο Ασημενό και Γιώργο Βακαλόπουλο. Τέλος, οι σημειώσεις αυτές πρόκειται να επεκταθούν και να βελτιωθούν στο μέλλον. Μπορείτε να ανατρέχετε στην τελευταία τους μορφή που είναι διαθέσιμη από τη σελίδα του μαθήματος: Στάθης Ζάχος και Νίκος Παπασπύρου, iii

4

5 Περιεχόμενα 1 Εισαγωγή Σκοπός του μαθήματος Ιστορική αναδρομή Κλάδοι πληροφορικής Βασικές έννοιες Γλώσσες υψηλού επιπέδου Hardware και software Ο πύργος της Βαβέλ και ο πόλεμος των γλωσσών Η γλώσσα Pazcal Ασκήσεις Δομή προγράμματος Σύνταξη του προγράμματος Τι σημαίνει ορθό πρόγραμμα Ανάθεση τιμής σε μεταβλητή Επικοινωνία με το χρήστη: είσοδος και έξοδος Έξοδος στην οθόνη Μορφοποίηση εξόδου Είσοδος από το πληκτρολόγιο Ανακατεύθυνση εισόδου και εξόδου Αριθμητικές και λογικές παραστάσεις Αριθμητικές πράξεις και παραστάσεις Λογικές πράξεις και παραστάσεις Τα προγράμματα σε Pascal Τα προγράμματα σε C Δομές ελέγχου Λογικά διαγράμματα v

6 vi ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 3.2 Σύνθετη εντολή Απόφαση, έλεγχος συνθήκης H εντολή if Η εντολή switch Οι επαναληπτικοί βρόχοι Εντολή FOR Εντολή while Εντολή do...while Εντολές break και continue Διαφορές μεταξύ βρόχων Τα προγράμματα σε C Τα προγράμματα σε Pascal Προγραμματιστικές τεχνικές Δομή του προγράμματος, ξανά Σταθερές Δηλώσεις τύπων Διαδικασίες Πώς δηλώνεται και καλείται μια διαδικασία Περισσότερες κλήσεις διαδικασιών Συναρτήσεις Δομημένος προγραμματισμός Ανάπτυξη με βαθμιαία συγκεκριμενοποίηση Παρουσίαση και συντήρηση Πίνακες (arrays) Εισαγωγή Περισσότερα για τους πίνακες Γραμμική αναζήτηση Δυαδική αναζήτηση Πολυδιάστατοι πίνακες Πολλαπλασιασμός πινάκων (matrix multiplication) Μαγικά τετράγωνα Άλλοι τακτικοί τύποι Αριθμητικοί υπολογισμοί Εισαγωγή Μέθοδος Newton για εύρεση τετραγωνικής ρίζας Προκαθορισμένες συναρτήσεις Υπολογισμός τριγωνομετρικών συναρτήσεων

7 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ vii 7 Αναδρομή (recursion) Εισαγωγή Υπολογισμός παραγοντικού Αριθμοί Fibonacci Μέγιστος κοινός διαιρέτης Μια συνάρτηση παρόμοια με αυτήν του Ackermann Αμοιβαία (ταυτόχρονη) αναδρομή Ορθότητα Εισαγωγή Από την Pazcal στη C Τύποι δεδομένων Πρόγραμμα και υποπρογράμματα Ανάθεση Βρόχος for Έξοδος στην οθόνη Είσοδος από το πληκτρολόγιο Δείκτες Πίνακες και δείκτες Συμβολοσειρές Ταξινόμηση (sorting) Ταξινόμηση με επιλογή (selection sort) Ταξινόμηση με εισαγωγή (insertion sort) Ταξινόμηση φυσαλλίδας (bubble sort) Ταξινόμηση με συγχώνευση (merge sort) Ταξινόμηση με διαμέριση (quick sort) Τεχνολογία λογισμικού Μοντέλα κύκλου ζωής Ανάλυση Σχεδίαση Κωδικοποίηση Έλεγχος Συντήρηση

8 viii ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 11.2 Μη τεχνικά ζητήματα Διοίκηση και οργάνωση Κοστολόγηση Εξασφάλιση ποιότητας Διαχείριση σχηματισμών Διαπροσωπεία ανθρώπου-συστήματος Εργαλεία Βιβλιογραφία Επεξεργασία κειμένου Χαρακτήρες και γραμμές Λέξεις Αντιστροφή χαρακτήρων κάθε γραμμής Αναζήτηση λέξεων Δομημένοι τύποι Συμβολοσειρές (strings) Προκαθορισμένες συναρτήσεις Δομές (structures) Ενώσεις (unions) Αρχεία (files) Αρχεία εισόδου και εξόδου Χρήση των αρχείων Δείκτες και συνδεδεμένες λίστες Δυναμική παραχώρηση μνήμης Συνδεδεμένες λίστες Δομές δεδομένων Πολυπλοκότητα. Τάξη μεγέθους: O, Ω, Θ Γραμμικές δομές δεδομένων Στοίβες και ουρές Υλοποίηση στοίβας με πίνακα Υλοποίηση στοίβας με δείκτες Υλοποίηση ουράς με δείκτες Γραμμικές λίστες Γράφοι και δέντρα Άλλες λίστες Ουρά προτεραιότητας

9 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ix 16 Το λειτουργικό σύστημα Unix Internet Ονόματα και διευθύνσεις υπολογιστών Ηλεκτρονικό ταχυδρομείο ( ) Πρόσβαση σε απομακρυσμένους υπολογιστές (telnet) Μεταφορά αρχείων (FTP) Ηλεκτρονικά νέα (news) Κουτσομπολιό (chat) Παγκόσμιος ιστός (WWW) Υπερμέσα και σύνδεσμοι Διευθύνσεις στον παγκόσμιο ιστό (URL)

10

11 Κεφάλαιο 1 Εισαγωγή 1.1 Σκοπός του μαθήματος 1. Εισαγωγή στην Πληροφορική 2. Προγραμματισμός Η/Υ 3. Μεθοδολογία αλγοριθμικής επίλυσης προβλημάτων Η Πληροφορική, ή επιστήμη και τεχνολογία υπολογιστών όπως επίσης ονομάζεται, είναι η συστηματική μελέτη αλγοριθμικών διαδικασιών που περιγράφουν και επεξεργάζονται πληροφορίες. Πιο συγκεκριμένα, η Πληροφορική περιλαμβάνει: θεωρία, ανάλυση, σχεδίαση, αποδοτικότητα, υλοποίηση και εφαρμογή αλγοριθμικών διαδικασιών. Το βασικό ερώτημα με το οποίο ασχολείται η Πληροφορική είναι: Τι μπορεί να μηχανοποιηθεί; (και μάλιστα με αποδοτικό τρόπο). 1.2 Ιστορική αναδρομή Η Πληροφορική γεννήθηκε πριν περίπου 60 χρόνια από το πάντρεμα της θεωρίας αλγορίθμων, της μαθηματικής λογικής και του σχεδιασμού Η/Υ που έχουν αποθηκευμένα προγράμματα στη μνήμη τους. Σχετικά άτυπα (πρόχειρα) λέμε εδώ ότι αλγόριθμος είναι μια ακολουθία ενεργειών που περιγράφει έναν τρόπο επίλυσης ενός προβλήματος. Τα αντικείμενα πάνω στα οποία γίνονται οι ενέργειες του αλγορίθμου είναι κομμάτια πληροφορίας που ονομάζονται δεδομένα (data). Πρόγραμμα λέγεται μια συντακτικά ακριβής περιγραφή ενός αλγορίθμου, δοσμένη σε μια τυπική γλώσσα, τη γλώσσα προγραμματισμού. Οι τυπικές γλώσσες (formal languages) έχουν αυστηρό συντακτικό ορισμό σε αντιδιαστολή με τις φυσικές γλώσσες. Οι φυσικές γλώσσες, όπως π.χ. τα ελληνικά, αγγλικά, κ.λπ., δεν έχουν τόσο αυστηρούς συντακτικούς περιορισμούς, έχουν όμως πολύ μεγαλύτερη πυκνότητα και σημασιολογικές δυνατότητες (μπορούν π.χ. να εκφράσουν συναισθήματα). Οι ρίζες της Πληροφορικής βρίσκονται βαθιά στα Μαθηματικά αλλά και στον προβληματισμό των Μηχανικών (Engineering). Από τα Μαθηματικά προέρχεται η αναλυτική μεθοδολογία 1

12 2 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ και απο τους Μηχανικούς η σχεδίαση (design). Η Πληροφορική άρα περιλαμβάνει θεωρία (μαθηματικό μέρος), πειραματικές μεθόδους και δημιουργία αφηρημένου μοντέλου (επιστημονική μεθοδολογία) και σχεδίαση για κατασκευή (κληρονομιά των Μηχανικών). Σε άλλους κλάδους αυτά είναι πιο ξεκάθαρα διαχωρισμένα, π.χ. παράβαλε με τη διαφορά Χημικών και Χημικών Μηχανικών. Στην Πληροφορική η επιστημονική μεθοδολογία και η κατασκευαστική σχεδίαση αποτελούν ολοκληρωμένα, αδιαχώριστα κομμάτια ενός και του αυτού κλάδου. Για χιλιάδες χρόνια, το κύριο αντικείμενο των Μαθηματικών ήταν οι υπολογισμοί. Διάφορα μοντέλα φυσικών φαινομένων οδήγησαν σε εξισώσεις, που οι λύσεις τους περιγράφουν αυτά τα φαινόμενα. Συγχρόνως όμως και οι Μηχανικοί χρησιμοποιούσαν υπολογισμούς στη σχεδίαση συστημάτων. Ετσι ένα παράγωγο της αλληλεπίδρασης Μαθηματικών και Τεχνολογίας ήταν και διάφοροι υπολογιστικοί μηχανισμοί. Τέτοια εργαλεία χρησιμοποιούσαν για την ναυσιπλοϊα ή γεωδεσία για εκατοντάδες χρόνια. Το 17ο αιώνα δύο σπουδαίοι επιστήμονες, ο Pascal και ο Leibniz, κατασκεύασαν υπολογιστικές αριθμομηχανές. Τη δεκαετία ο Babbage σχεδίασε την αναλυτική μηχανή, που μπορούσε να υπολογίζει λογαρίθμους, τριγωνομετρικές συναρτήσεις και άλλες γενικές αριθμητικές συναρτήσεις. Τη δεκαετία ο Bush κατασκεύασε ηλεκτρονικό αναλογικό υπολογιστή για επίλυση γενικών συστημάτων διαφορικών εξισώσεων. Λίγο αργότερα, το ηλεκτρονικό flip-flop επέτρεψε το πέρασμα σε ψηφιακό υπολογιστή (Zuse). Από την άλλη μεριά, η Μαθηματική Λογική ενδιαφέρεται για την συλλογιστική εγκυρότητα και για τυπικούς κανόνες. Από την εποχή του Αριστοτέλη και του Ευκλείδη, η Μαθηματική Λογική (αξιώματα, κανόνες, συλλογισμοί, αποδείξεις, θέωρήματα) ήταν αντικείμενο επιστημονικής έρευνας. Το 19ο αιώνα αναζητούσαν ένα καθολικό σύστημα λογικής με τις ιδιότητες της συνέπειας και της πληρότητας, δηλαδη ένα σύστημα με το οποίο θα μπορούσαμε να αποφασίσουμε μηχανικά εάν μια οποιαδήποτε δεδομένη μαθηματική πρόταση είναι αληθής ή ψευδής (Hilbert). Το 1931 ο Gοdel απέδειξε το περίφημο θεώρημα μη πληρότητας. Έδειξε δηλαδή ότι δεν είναι δυνατόν να βρεθεί τέτοιο πλήρες και συνεπές σύστημα λογικών κανόνων. Το 1936 ο Turing επεξήγησε την έννοια μια μαθηματική πρόταση δεν είναι ούτε αληθής ούτε ψευδής ως εξής: η αληθοτιμή της δεν είναι δυνατόν να υπολογιστεί με μια θεωρητική καθολική υπολογιστική μηχανή (Μηχανή Turing). Η σπουδαιότητα της εργασίας του Turing (που σήμερα θεωρείται ο πατέρας της Πληροφορικής) έγκειται στα εξής δύο αποτελέσματα: 1. Υπάρχουν καλώς ορισμένα (μαθηματικά) προβλήματα που όμως είναι αδύνατη (όχι απλώς άγνωστη) η λύση τους με οποιοδήποτε υπολογιστικό τρόπο. 2. Χρησιμοποιώντας κωδικοποίηση (με ακολουθίες συμβόλων ή φυσικούς αριθμούς) μπορούμε να παραστήσουμε δεδομένα ή προγράμματα και συνεπώς να τα αποθηκεύσουμε μέσα στη μνήμη μιας υπολογιστικής μηχανής. Αυτή είναι και η βασική διαφορά ενός υπολογιστή (έχει αποθηκευμένο πρόγραμμα) από μια υπολογιστική μηχανή (π.χ. ένα παλιομοδίτικο κομπιουτεράκι). Σε αυτό, λοιπόν, το υπολογιστικό μοντέλο (που ονομάζεται μοντέλο von Neumann), το κωδικοποιημένο πρόγραμμα είναι αποθηκευμένο στη μνήμη σε μορφή που γίνεται κατανοητή από τη μηχανή (γλώσσα μηχανής). Ο προγραμματιστής όμως μπορεί να χρησιμοποιεί γλώσσα προγραμματισμού υψηλού επιπέδου (που είναι δηλαδή πλησιέστερα στην ανθρώπινη διατύπωση αλγοριθμικών λύσεων). Η μετάφραση από γλώσσα προγραμματισμού υψηλού επιπέδου

13 1.3. ΚΛΑΔΟΙ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ 3 σε γλώσσα μηχανής γίνεται μηχανιστικά από ένα πρόγραμμα που λέγεται μεταγλωττιστής (compiler). Η Πληροφορική πέρασε τα παιδικά της χρόνια τις δεκαετίες του 1940 και 1950 και έχει γίνει πια μια ολοκληρωμένη επιστήμη-τεχνολογία με ταχύτατη εξέλιξη στις προηγούμενες δεκαετίες και ευρύτατες προοπτικές για τον 21ο αιώνα. 1.3 Κλάδοι πληροφορικής Ακολουθεί μια πρόχειρη απαρίθμηση διαφόρων κλάδων της Πληροφορικής. Κοινό χαρακτηριστικό όλων τους είναι στο περιεχόμενό τους: το θεωρητικό κομμάτι, η δημιουργία μοντέλων, και το σχεδιαστικό-κατασκευαστικό τους κομμάτι: 1. Αλγόριθμοι και Δομές Δεδομένων 2. Γλώσσες Προγραμματισμού 3. Αρχιτεκτονική Υπολογιστών και Δικτύων (hardware) 4. Αριθμητικοί και Συμβολικοί Υπολογισμοί 5. Λειτουργικά Συστήματα 6. Μεθοδολογία - Τεχνολογία Λογισμικού (software) 7. Βάσεις Δεδομένων και Διαχείριση Πληροφοριών 8. Τεχνητή Νοημοσύνη και Ρομποτική 9. Επικοινωνία ανθρώπου-υπολογιστή Στο μάθημα Εισαγωγή στην Επιστήμη των Υπολογιστών του 4ου εξαμήνου θα επανέλθουμε για να συζητήσουμε περιληπτικά το περιεχόμενο αυτών των κλάδων. 1.4 Βασικές έννοιες Ας στραφούμε όμως στους υπολογιστές και στον προγραμματισμό τους. Σχηματικά μπορούμε να πούμε: όπου: Υπολογιστής = Επεξεργαστής + Μνήμη + Συσκευές Εισόδου/Εξόδου ο επεξεργαστής (processor) εκτελεί εντολές που είναι αποθηκευμένες στη μνήμη και αλλάζει το περιεχόμενο της μνήμης, η μνήμη (memory) διατηρεί αποθηκευμένα δεδομένα και εντολές, και οι συσκευές εισόδου/εξόδου (input/output devices) καθιστούν δυνατή την επικοινωνία με ανθρώπους ή άλλους υπολογιστές. Ιδιότητες του ηλεκτρονικού υπολογιστή: αυτόματο χωρίς εξυπνάδα

14 4 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ μεγάλη ταχύτητα ακρίβεια στις πράξεις Προγραμματισμός : Οργάνωση σειράς εντολών που υλοποιούν ένα συγκεκριμένο υπολογισμό. Πρόγραμμα: Αλγόριθμος προς επίλυση κάποιου προβλήματος γραμμένος σε μια τυπική γλώσσα (με αυστηρούς συντακτικούς κανόνες) που λέγεται γλώσσα προγραμματισμού. Προγραμματιστική Γλώσσα Μηχανής: Οι εντολές σχηματίζονται με δυαδικούς αριθμούς. Π.χ διεύθυνση στη μνήμη καθαυτή εντολή Γλώσσα χαμηλού επιπέδου (low level): Εντολές δυσνόητες για τους ανθρώπους (η χρήση τους δημιουργεί μεγάλα περιθώρια λάθους) και ευνόητες για μηχανές (μόνο όμως για τον συγκεκριμένο τύπο μηχανής για τον οποίο προορίζονται). Γρήγορα δημιουργήθηκαν οι μνημονικές γλώσσες (assembly languages) που είναι πιο ευνόητες για τους ανθρώπους και μπορούν να μεταφραστούν εύκολα, μηχανιστικά, σε γλώσσα μηχανής. Η μετάφραση γίνεται από ένα πρόγραμμα, το συμβολομεταφραστή (assembler). Π.χ. L: ADD R1, R0 συμβολική διεύθυνση πράξη συμβολικές διευθύνσεις ετικέτα (label) (operation) δεδομένων (variables) Εξακολουθεί όμως να υπάρχει το πρόβλημα της δύσκολης μεταφοράς του προγράμματος σε μηχανή άλλου τύπου, δηλαδή διαφορετικής κατασκευής, (παρά το ότι με τις ετικέτες και τις μεταβλητές, που είναι σχετικές διευθύνσεις, επιτυγχάνεται η εύκολη μετακίνηση του προγράμματος μέσα στη μνήμη). Η αντιστοιχία με τις εντολές της γλώσσας μηχανής είναι μία προς μία, δηλαδή εξακολουθούμε να έχουμε πολλές λεπτομέρειες και επαναλήψεις, άρα μεγάλη πιθανότητα λαθών. 1.5 Γλώσσες υψηλού επιπέδου Το επόμενο βήμα είναι οι γλώσσες υψηλού επιπέδου (high level): ευανάγνωστες, ανεξάρτητες από ένα συγκεκριμένο τύπο μηχανής και με μικρότερη πιθανότητα λάθους για τον προγραμματιστή. Π.χ. (* σε Pascal *) x := 3*y; while x>1 do x := x/2 /* σε C */ x = 3*y; while (x>1) x = x/2; Η υλοποίηση (implementation) προγραμμάτων μιας γλώσσας υψηλού επιπέδου γίνεται είτε από πρόγραμμα-μεταγλωττιστή (compiler) ή από πρόγραμμα-διερμηνέα (interpreter) που εκτελεί αμέσως τις εντολές.

15 1.6. HARDWARE ΚΑΙ SOFTWARE 5 Ιστορικά πρώτη τέτοια γλώσσα ευρείας διάδοσης είναι η FORTRAN (FORmula TRANslator, 1957, Backus, IBM) με σκοπό την ευανάγνωστη γραφή μαθηματικών τύπων. Μειονεκτήματα: όχι τελείως ανεξάρτητη από τον τύπο μηχανής. Είναι σχεδιασμένη μόνο για μαθηματικούς, φυσικούς, χημικούς κ.λπ. και οι πρώτες εκδόσεις της δεν υποστήριζαν δομημένο προγραμματισμό. Πλεονεκτήματα: ευρεία διάδοση, έχουν γραφτεί και υπάρχουν σε βιβλιοθήκες πολλά προγράμματα σε FORTRAN. Μερικές ενδιαφέρουσες ιστορικά γλώσσες, από τη FORTRAN μέχρι σήμερα: FORTRAN (1957, John Backus, IBM) LISP (1958, John McCarthy, MIT) Algol 60 (1960, IFIP, Rutishauser) COBOL (1960, CODASYL) BASIC (1964, Dartmuth College) PL/I (1964, IBM) Pascal (1971, Niklaus Wirth, ETH Zürich) Prolog (1972, Alain Colmerauer) C (1972, Brian Kernigham & Dennis Ritchie) ML (1973, Robin Milner, κ.α., Edinburgh) Μοdula-2 (1978, Niklaus Wirth, ETH Zürich) ADA (1980, Jean Ichbiah) Smalltalk 80 (1980, Xerox PARC) C++ (1983, Bjarne Stroustrup) Haskell (1990, Glasgow, UCL, Yale, Chalmers, Nottingham) Python (1991, Guido van Rossum) Ruby (1995, Yukihiro Matsumoto) Java (1995, James Gosling, Sun Microsystems) C# (2001, Microsoft) Στο σχήμα 1.1 φαίνεται η εξέλιξη των πιο διαδεδομένων γλωσσών προγραμματισμού από τα τέλη της δεκαετίας του 1950 ως σήμερα. 1.6 Hardware και software Ας μιλήσουμε τώρα λίγο για τους Η/Υ αυτούς καθ αυτούς. Ενα υπολογιστικό σύστημα αποτελείται βασικά από δύο μέρη: τον υλικό εξοπλισμό (hardware), και το λογισμικό (software), δηλαδή τα προγράμματα που επιτρέπουν και διευκολύνουν την χρήση των δυνατοτήτων του hardware. Ο υλικός εξοπλισμός χωρίς λογισμικό είναι άχρηστος. Πριν από το 1970 τα υπολογιστικά συστήματα ήταν μεγάλα (ονομαζόμενα mainframe), οργανωμένα σε υπολογιστικά κέντρα και χρησιμοποιούνταν από ένα πολύ μεγάλο αριθμό χρηστών κυρίως για τεχνολογικές-επιστημονικές και διοικητικές εφαρμογές. Το hardware ήταν πανάκριβο, το software όχι τόσο, γιατί γινόταν μόνο επαναληπτική χρήση λίγων βασικών απλών αλγορίθμων.

16 6 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ BASIC Visual BASIC VB.NET FORTRAN I FORTRAN IV FORTRAN 77 FORTRAN 90 FORTRAN 2003 FORTRAN 2008 COBOL PL/I Modula-2 Oberon Modula-3 Component Pascal Algol-W Pascal Ada DELPHI Ada 95 Eiffel Scala Java C# D C++ C++11 Lua Managed C++ SIMULA I SIMULA 67 Smalltalk 80 Self Javascript Dart Objective C Ruby Algol 58 Algol 60 Algol 68 PHP Perl Python CPL BCPL C C99 Go APL Scheme Common LISP Clojure Mercury Prolog LISP Erlang Haskell Haskell 98 Haskell 2010 Miranda Clean F# Caml OCaml ML Standard ML Σχήμα 1.1. Η εξέλιξη των πιο διαδεδομένων γλωσσών προγραμματισμού. Οι τιμές του hardware άρχισαν και εξακολουθούν να πέφτουν, ενώ αντίθετα η τιμή του software συνεχίζει να ανεβαίνει λόγω πολύπλοκων αλγόριθμων, πολυσχιδών εφαρμογών και μεγαλυτέρων μισθών. Μετά το 1970 γενικεύτηκε η χρήση mini-υπολογιστικών συστημάτων (με 5-25 χρήστες). Μετά το 1980 έχουμε μεγάλη εξάπλωση των micro-υπολογιστών, συνεπώς και των personal computers (PC), δηλαδή συστημάτων για αποκλειστική χρήση από ένα άτομο. Από το 1990 και πέρα οι προσωπικοί υπολογιστές είναι οργανωμένοι σε δίκτυα υπολογιστών και επιτρέπουν την πρόσβαση σε πληθώρα πληροφοριών μέσω του Διαδικτύου (Internet). Σήμερα μηχανές με όλα τα χαρακτηριστικά ενός υπολογιστή συναντώνται και σε συσκευές διαφόρων μεγεθών με ποικιλία χρήσεων π.χ. κινητά τηλέφωνα (smartphones) και ταμπλέτες (tablets) ή σε ενσωματωμένα συστήματα (embedded systems) που επιτελούν πιο πολύπλοκες μηχανικές ή ηλεκτρονικές λειτουργίες. Οι εφαρμογές πλέον έχουν γενικευθεί σε πολλούς τομείς της ζωής μας. Από τον επιστήμονα-μηχανικό Πληροφορικής απαιτούνται πλέον γνώσεις ενός ολοκληρωμένου συστήματος (hardware-software). H έμφαση στο 1ο εξάμηνο είναι στην εξοικείωση με το software, ενώ στο 2ο εξάμηνο υπάρχουν δύο μαθήματα, ένα για software και ένα για hardware.

17 1.7. Ο ΠΥΡΓΟΣ ΤΗΣ ΒΑΒΕΛ ΚΑΙ Ο ΠΟΛΕΜΟΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΩΝ Ο πύργος της Βαβέλ και ο πόλεμος των γλωσσών Από τη δεκαετία του 1950, χιλιάδες διαφορετικές γλώσσες προγραμματισμού έχουν σχεδιαστεί και υλοποιηθεί, οι περισσότερες από αυτές υψηλού επιπέδου. Πολλές σχεδιάζονται ακόμα κάθε χρόνο. Η συγκριτική μελέτη τους και η ταξινόμηση των χαρακτηριστικών τους είναι αντικείμενο του μαθήματος Γλώσσες Προγραμματισμού που διδάσκεται στο 6ο εξάμηνο. Ποια είναι η καλύτερη γλώσσα προγραμματισμού; Γιατί, προφανώς, αυτή θα ήθελαν όλοι οι προγραμματιστές να χρησιμοποιούν και άρα αυτή θα έπρεπε να μάθουν οι πρωτοετείς σπουδαστές μας. Αυτή την ερώτηση την κάνουν οι περισσότεροι άνθρωποι που αρχίζουν να ασχολούνται με τον προγραμματισμό και συνήθως προκαλεί αρκετά έντονες συζητήσεις και ανταλλαγές απόψεων. Είναι όμως επίσης μία πολύ ασαφής ερώτηση. Όταν ασχοληθείτε με τον προγραμματισμό λίγο περισσότερο, ας πούμε, μέχρι να τελειώσετε τις σπουδές σας στο Ε.Μ.Π., σίγουρα θα έχετε μάθει ότι η καλύτερη γλώσσα προγραμματισμού δεν υπάρχει. Κάποιες γλώσσες είναι καλύτερες από κάποιες άλλες για κάποιο συγκεκριμένο σκοπό. Για την ακρίβεια, κάποιες γλώσσες χρησιμοποιούνται σχεδόν αποκλειστικά για κάποιους συγκεκριμένους σκοπούς και για κάποιους συγκεκριμένους σκοπούς χρησιμοποιούνται σχεδόν αποκλειστικά κάποιες γλώσσες. Για παράδειγμα, η C είναι μία εξαιρετικά καλή γλώσσα για τον προγραμματισμό συστημάτων (systems programming). Αναπτύχθηκε κατά τη διάρκεια της περιόδου στα εργαστήρια AT&T Bell Labs ως μια γλώσσα υλοποίησης για το λειτουργικό σύστημα Unix. Πατέρας της είναι ο Dennis Ritchie, ο οποίος επίσης ανέπτυξε τον πρώτο μεταγλωττιστή στην περίοδο Η C είναι μία γλώσσα σχετικά χαμηλού επιπέδου (low-level), δηλαδή παρέχει στον προγραμματιστή τη δυνατότητα να αλληλεπιδρά σχετικά άμεσα με το hardware, και για το λόγο αυτό είναι κατάλληλη για τον προγραμματισμό συστημάτων. Οι μεταγλωττιστές της C έχουν τη φήμη ότι παράγουν προγράμματα που εκτελούνται γρήγορα (αν και σύντομα θα δούμε ότι τον πρώτο λόγο στο πόσο γρήγορα εκτελείται ένα πρόγραμμα δεν τον έχει η γλώσσα στην οποία γράφτηκε ή ο μεταγλωττιστής που την υλοποιεί αλλά ο αλγόριθμος που χρησιμοποιήθηκε από τον προγραμματιστή). Η C σήμερα μάλλον δε θεωρείται η καλύτερη γλώσσα για αριθμητικούς ή/και επιστημονικούς υπολογισμούς (numerical/scientific computing), παρότι πολλοί τη χρησιμοποιούν για αυτό το σκοπό και υπάρχει πλήθος σχετικών προγραμμάτων και βιβλιοθηκών γραμμένων σε αυτήν. Η πρώτη γλώσσα που χρησιμοποιήθηκε ευρέως για τέτοιου είδους υπολογισμούς είδαμε ότι ήταν η FORTRAN χρησιμοποιείται ακόμη σήμερα από αρκετούς επιστήμονες. Όμως, μία μεγάλη κοινότητα μαθηματικών και μηχανικών σήμερα προγραμματίζουν στις ειδικές γλώσσες εργαλείων όπως το MATLAB και το Mathematica. Αυτές οι γλώσσες είναι ιδανικές για αριθμητικούς και επιστημονικούς υπολογισμούς, δύσκολα όμως θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για κάτι άλλο, π.χ. τον προγραμματισμό συστημάτων ή βάσεων δεδομένων. Στον αντίποδα (κατά τη γνώμη των συγγραφέων αυτών των σημειώσεων, τουλάχιστον, γιατί και αυτό το ζήτημα είναι υποκειμενικό και φυσικά υπάρχει αντίλογος), η C είναι μία πολύ κακή γλώσσα για να διδάξει κανείς προγραμματισμό. Ορισμένα χαρακτηριστικά της είναι τόσο χαμηλού επιπέδου που τείνουν να φέρουν το hardware του υπολογιστή στο επίκεντρο της προσοχής, αντί τους αλγορίθμους που υλοποιούν το software. Όταν μαθαίνεις προγραμματισμό, δε χρειάζεσαι δώδεκα διαφορετικούς τύπους ακέραιων αριθμών (μέσα στους οποίους μετράμε και τους χαρακτήρες και τις λογικές τιμές) και άλλους τρεις τύπους αριθμών κινητής υποδιαστολής (πραγματικών). Δε χρειάζεσαι μία δομή for τόσο ισχυρή που να μπορείς να γράψεις όλο τον αλγόριθμο της δυαδικής αναζήτησης (βλ. κεφ. 5) σε μία γραμμή προγράμματος. Δε χρειάζεται επίσης να πρέπει να καταλάβεις τι κάνει το x = x++; (δεν κάνει τίποτα γιατί είναι παράνομο,

18 8 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ όπως θα δούμε στο κεφάλαιο 9). Η Pascal είναι σίγουρα μια από τις καλύτερες γλώσσες προγραμματισμού για την εκπαίδευση. Είναι γλώσσα γενικού σκοπού (general purpose), δηλαδή δεν αποσκοπεί σε κάποια συγκεκριμένη περιοχή εφαρμογών αλλά προσπαθεί να καλύπτει όσο γίνεται καλύτερα ένα μεγάλο εύρος. Υποστηρίζει την συστηματική, δομημένη, αλγοριθμική επίλυση προβλημάτων, είναι ευανάγνωστη άρα τα προγράμματα αυτά καθ αυτά αποτελούν μια πρώτη τεκμηρίωση, έχει ξεκάθαρα δομικά στοιχεία που βοηθούν στη βαθμιαία ανάπτυξη προγραμμάτων, έχει πλεονασμούς και περιορισμούς που όμως βοηθούν στο να αποφευχθούν λάθη και να γίνεται επαλήθευση της ορθότητας και τέλος έχει σύντομο αυστηρό και απλό συντακτικό ορισμό. Η Pascal σχεδιάστηκε και υλοποιήθηκε από μια πολύ μικρή ομάδα ανθρώπων με επικεφαλής των Niklaus Wirth, μεταξύ , με βασική αρχή των περιορισμένων στόχων. Από την άλλη πλευρά, η Pascal και οι άμεσοι απόγονοί της χρησιμοποιούνται σήμερα ελάχιστα στη βιομηχανία λογισμικού. 1.8 Η γλώσσα Pazcal Φτάσαμε λοιπόν στην Pazcal, τη γλώσσα που χρησιμοποιούμε στο μάθημα του 1ου εξαμήνου για τη διδασκαλία του προγραμματισμού. Πήραμε ένα εκπαιδευτικό υποσύνολο της C, αφήνοντας έξω ό,τι δε χρειάζεται να βλέπει κάποιος που τώρα μαθαίνει προγραμματισμό για πρώτη φορά. Προσθέσαμε μερικές επεκτάσεις που ακολουθούν την εκπαιδευτική φιλοσοφία της Pascal, χωρίς όμως να αλλοιώνουν το χαρακτήρα της αρχικής γλώσσας. Το αποτέλεσμα είναι η Pazcal, μια γλώσσα σχεδιασμένη έτσι ώστε να συνδυάζει τα καλά χαρακτηριστικά της Pascal και της C. Θα σας συνοδεύσει στο μεγαλύτερο μέρος του 1ου εξαμήνου. Αφού κάνετε τα πρώτα βήματα στον προγραμματισμό με αυτήν, θα σας είναι εύκολο να την αφήσετε πίσω σας και να προγραμματίζετε σε C. Στη σχεδίαση της Pazcal κάναμε μερικές πολύ σημαντικές επιλογές. Αν τις έχετε στο μυαλό σας, θα καταλάβετε εύκολα μερικά πράγματα που διαφορετικά ίσως σας παραξενέψουν. 1. Η βασική εξίσωση! Pazcal = C + pazcal.h όπου C C είναι το εκπαιδευτικό υποσύνολο της ANSI C99 και pazcal.h ένα αρχείο επικεφαλίδων (header file) που ορίζει μερικές εκπαιδευτικές επεκτάσεις (ορισμούς τύπων, σταθερών και macros). 2. Τι λείπει από τη C: Η C δεν περιέχει όσα χαρακτηριστικά της C κρίναμε ως ανεπιθύμητα για τους σκοπούς ενός εισαγωγικού μαθήματος στον προγραμματισμό. Τα πιο σημαντικά από αυτά που λείπουν περιγράφονται στο Κεφάλαιο 9. Για μία πλήρη περιγραφή της ANSI C99 ανατρέξτε στη σχετική βιβλιογραφία. 3. Τι έχει προστεθεί που δεν υπάρχει στη C: Είναι πολύ εύκολο να ξεχωρίσει κανείς σε αυτές τις σημειώσεις τι είναι κανονική C και τι είναι επέκταση της Pazcal. Οι επεκτάσεις της Pazcal γράφονται πάντα με κεφαλαία γράμματα, π.χ. η εντολή WRITE (η αντίστοιχη συνάρτηση βιβλιοθήκης της C είναι η printf, με μικρά γράμματα). Αυτό εξηγεί γιατί, π.χ., στο επόμενο κεφάλαιο οι τύποι int, char και bool γράφονται με μικρά γράμματα ενώ ο τύπος REAL γράφεται με κεφαλαία: οι πρώτοι είναι τύποι της κανονικής C ενώ ο τελευταίος είναι τύπος της Pazcal (ο αντίστοιχος τύπος της C ονομάζεται double).

19 1.9. ΑΣΚΗΣΕΙΣ Ασκήσεις Πληκτρολογήστε και εκτελέστε τα παρακάτω προγράμματα Pazcal: PROGRAM hello1a () WRITELN( hello world ); PROGRAM hello1c () WRITE( hello ); WRITELN( world ); PROC hello () WRITELN( hello world ); PROGRAM hello2 () hello(); hello(); hello(); hello(); const int n = 20; int i; PROC num_hello () WRITESPLN(i, hello world ); PROGRAM hello4 () FOR(i, 1 TO n) num_hello(); PROC hello () WRITELN( hello world ); PROGRAM hello1b () WRITESPLN( hello, world ); PROGRAM hello1d () WRITESP( hello, world ); WRITELN(); PROC hello () WRITELN( hello world ); PROGRAM hello3 () int i; FOR(i, 1 TO 20) hello(); PROC hello () WRITELN( hello world ); PROGRAM hello5 () int i, n; WRITESP( Give number of greetings, then press <enter>: ); n = READ_INT(); FOR(i, 1 TO n) hello(); PROGRAM hello6 () int i, n; WRITESP( Give number of greetings, then press <enter>: ); n = READ_INT(); if (n < 0) WRITESPLN( The number, n, is negative ); else FOR(i, 1 TO n) hello();

20

21 Κεφάλαιο 2 Δομή προγράμματος H Pazcal είναι μια γλώσσα προγραμματισμού, δηλαδή μια τυπική γλώσσα (με αυστηρούς συντακτικούς κανόνες) με την οποία περιγράφουμε τον τρόπο επίλυσης ενός προβλήματος. Η περιγραφή αυτή του αλγορίθμου (τρόπου επίλυσης κάποιου προβλήματος) και γενικά του τρόπου πραγματοποίησης κάποιας εργασίας απο τον υπολογιστή λέγεται πρόγραμμα. Παράδειγμα: PROGRAM example1() REAL r, a; // Χρειάζονται δύο μεταβλητές: ακτίνα και εμβαδό επικεφαλίδα δηλώσεις WRITE( Give the radius: ); r = READ_REAL(); a = * r * r; WRITELN( The area is:, a); // Είσοδος ακτίνας // Υπολογισμός εμβαδού // Εμφάνιση αποτελέσματος εντολές σώμα = block Ένα απλό πρόγραμμα γραμμένο σε γλώσσα Pazcal, αποτελείται απο τρια βασικά ξεχωριστά μέρη, σα μια συνταγή μαγειρικής: Επικεφαλίδα (όνομα του φαγητού): Όνομα του προγράμματος. Δηλώσεις (υλικά που χρειάζονται): Αναγνωριστικά ονόματα μεταβλητών, διαδικασιών κ.ο. που θα χρησιμοποιηθούν (declarations). Εντολές (οδηγίες για μαγείρεμα): Τι θέλουμε να εκτελεστεί (statements). Οι δηλώσεις και οι εντολές γράφονται μέσα σε άγκιστρα και σχηματίζουν από κοινού το σώμα του προγράμματος (block). 11

22 12 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2. ΔΟΜΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ Παρατηρήσεις: Τα άγκιστρα χρησιμεύουν ως παρενθέσεις που υποδηλώνουν την αρχή και το τέλος του σώματος (block). Σχόλια (comments) που διαβάζονται αλλά δε μεταφράζονται (δηλαδή αγνοούνται) απο τον compiler υπάρχουν δύο ειδών. Το πρώτο από αυτά φαίνεται στο προηγούμενο παράδειγμα: ξεκινούν με // και εκτείνονται μέχρι το τέλος της γραμμής. Το δεύτερο είδος σχολίων μπορούν να εκτείνονται και σε περισσότερες γραμμές: ξεκινούν με /* και τελειώνουν με την πρώτη εμφάνιση του */ που ακολουθεί. Για παράδειγμα: /* Αυτό είναι ένα σχόλιο πολλών γραμμών. Συνεχίζεται και παρακάτω. Ακόμα όμως κι αν φαίνεται να περιέχει ίδια /* σχόλια μέσα του, τελειώνει την πρώτη φορά που εμφανίζεται αστεράκι και κάθετος, δηλαδή στην αρχή της επόμενης γραμμής... */ Οι λέξεις με έντονη γραφή ονομάζονται δεσμευμένες λέξεις (reserved words) ή λέξεις κλειδιά (keywords) και θεωρούνται ένα σύμβολο η κάθε μια (PROGRAM, REAL, WRITE, κ.λπ.). Συμπτωματικά στο προηγούμενο παράδειγμα όλες οι λέξεις κλειδιά ήταν γραμμένες με κεφαλαία γράμματα, θα δούμε όμως ότι υπάρχουν και λέξεις κλειδιά γραμμένες με πεζά γράμματα (π.χ. int) και ότι η διάκριση μεταξύ κεφαλαίων και πεζών γραμμάτων είναι σημαντική στην Pazcal. Οι μεταβλητές r και a είναι ονόματα περιοχών μνήμης. Σύμφωνα με τις δηλώσεις του προγράμματος, σε κάθε μία από αυτές τις μεταβλητές μπορεί να αποθηκευτεί ένας πραγματικός αριθμός (REAL). Οι μεταβλητές πρέπει να δηλώνονται πριν χρησιμοποιηθούν. Τα ονόματά τους (αναγνωριστικά identifiers) τα επιλέγει ο χρήστης, δεν μπορούν όμως να είναι δεσμευμένες λέξεις. Η εντολή WRITE( Give the radius: ) εμφανίζει στην οθόνη τη συμβολοσειρά Give the radius: (προσοχή, υπάρχει ένα κενό διάστημα μετά την άνω-κάτω τελεία). Αυτό είναι ένα μήνυμα προς το χρήστη του προγράμματος, ώστε να ξέρει τι του ζητείται να κάνει στη συνέχεια. Η εντολή r = READ_REAL(); διαβάζει από το πληκτρολόγιο έναν πραγματικό αριθμό (τον οποίο πρέπει να πληκτρολογήσει ο χρήστης) και τον αναθέτει (δηλαδή τον αποθηκεύει) στη μεταβλητή r. Η εντολή a = * r * r; υπολογίζει το εμβαδό ενός κύκλου με ακτίνα r και το αποθηκεύει στη μεταβλητή a. Χρησιμοποιεί τον τύπο a = πr 2. Υπολογίζει πρώτα το δεξί μέλος χρησιμοποιώντας το περιεχόμενο της θέσης μνήμης που ονομάζεται r (δηλαδή την ακτίνα). Στη συνέχεια αποθηκεύει το αποτέλεσμα στη θέση μνήμης που ονομάζεται a. Η εντολή WRITELN( The area is:, a); εμφανίζει στην οθόνη πρώτα τη συμβολοσειρά The area is: και στη συνέχεια, δίπλα της, το περιεχόμενο της μεταβλητής (=θέσης μνήμης) με όνομα a. Έτσι εμφανίζεται στην οθόνη η τιμή του εμβαδού του κύκλου.

23 2.1. ΣΥΝΤΑΞΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ Σύνταξη του προγράμματος Ας δούμε το κάθε μέρος ενός απλού προγράμματος ξεχωριστά: Επικεφαλίδα (program header) Είναι το πρώτο πράγμα που συναντάμε σε κάθε απλό πρόγραμμα και το πιο εύκολο. Στην επικεφαλίδα ορίζουμε το όνομα του προγράμματός μας: μια λέξη-αναγνωριστικό με την οποία θα βαφτίσουμε το πρόγραμμά μας. Η σύνταξη της επικεφαλίδας είναι: program_header PROGRAM identifier ( ) Ο συμβολισμός που χρησιμοποιούμε για να περιγράψουμε τη σύνταξη των τμημάτων που αποτελούν ένα πρόγραμμα ονομάζεται συντακτικό διάγραμμα. Αυτό που είναι μέσα σε οβάλ κουτί πρέπει να γραφτεί ακριβώς έτσι, ενώ αυτό που είναι σε ορθογώνιο θέλει περαιτέρω επεξήγηση. Τα βέλη ορίζουν τη σειρά με την οποία γράφονται τα μέρη του συντακτικού διαγράμματος. Εδώ, στη θέση της λέξης identifier βάζουμε ένα αναγνωριστικό όνομα. (Δες παρακάτω για το τι επιτρέπεται να είναι ένα αναγνωριστικό όνομα). Παραδείγματα επικεφαλίδων με ορθά ονόματα είναι : PROGRAM george() PROGRAM programma1() PROGRAM to_programma_mou() Μετά την επικεφαλίδα ακολουθεί το σώμα (block) του προγράμματος, που με τη σειρά του αποτελείται από το τμήμα δηλώσεων και το τμήμα των εντολών, μέσα σε άγκιστρα. Oι δηλώσεις που βρίσκονται μέσα σε ένα block λέγονται τοπικές (local) γιατί ισχύουν μόνο μέσα στο εσωτερικό αυτού του block. block local_declaration statement Προσέξτε τους δύο κύκλους που σχηματίζουν τα βέλη στο παραπάνω συντακτικό διάγραμμα: ένα block περιβάλλεται υποχρεωτικά από άγκιστρα και περιέχει πρώτα τις τοπικές δηλώσεις και μετά τις εντολές. Μπορούν να υπάρχουν οσεσδήποτε τοπικές δηλώσεις (μηδέν, μία ή περισσότερες), η μία μετά την άλλη, και στη συνέχεια οσεσδήποτε εντολές (μηδέν, μία ή περισσότερες). Είναι δυνατόν ένα block που κάνει κάτι πολύ απλό να μη χρειάζεται να χρησιμοποιήσει μεταβλητές. Στην περίπτωση αυτή, όπως φαίνεται στο συντακτικό διάγραμμα μπορούμε να παραλείψουμε τελείως τις τοπικές δηλώσεις και να περάσουμε κατευθείαν στις εντολές. Επίσης,

24 14 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2. ΔΟΜΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ είναι δυνατόν ένα block να μην έχει καμία εντολή, αν και στην περίπτωση αυτή το block μάλλον δε θα είναι και πολύ χρήσιμο. Τοπικές δηλώσεις (local declarations) Στο μέρος των τοπικών δηλώσεων ενός block ορίζουμε (δηλώνουμε) διάφορες μεταβλητές και σταθερές που θα χρησιμοποιήσουμε στη συνέχεια, μέσα στο block. Θα ξεκινήσουμε από τη δήλωση μεταβλητών. Όπως ξέρουμε ένα κομμάτι του υπολογιστή είναι η μνήμη του. Στη μνήμη του ένας υπολογιστής αποθηκεύει διάφορα μεγέθη (δεδομένα) για να μπορεί να τα επεξεργάζεται. Σε ένα πρόγραμμα, τα μεγέθη που μας ενδιαφέρουν και που θέλουμε να κρατηθούν στη μνήμη του υπολογιστή για επεξεργασία, αποθηκεύονται στις μεταβλητές. Θα φανταστούμε κάθε μεταβλητή σαν ένα κουτάκι μνήμης του υπολογιστή, το οποίο περιέχει δεδομένα. Ας πάρουμε για παράδειγμα το πρόγραμμα της αρχής του κεφαλαίου, που ζητάει από το χρήστη το μήκος της ακτίνας ενός κύκλου και υπολογίζει το εμβαδό του: PROGRAM example1() REAL r, a; WRITE( Give the radius: ); r = READ_REAL(); a = * r * r; WRITELN( The area is:, a); Προσέξτε τα εξής: Χρειαστήκαμε δύο κουτάκια μνήμης (μεταβλητές) για να αποθηκεύσουμε την ακτίνα και το εμβαδό του κύκλου. Στα δύο αυτά κουτάκια δώσαμε τα ονόματα r και a αντίστοιχα. Η μεταβλητή r παίρνει την τιμή της με την εντολή r = READ_REAL();, η οποία ζητά από το χρήστη του προγράμματος να πληκτρολογήσει έναν πραγματικό αριθμό. Στη συνέχεια, η μεταβλητή a παίρνει την τιμή της με την εντολή a = * r * r;. Για να υπολογιστεί η τιμή του a, ο υπολογιστής χρειάζεται να ανατρέξει στη μνήμη του, στη μεταβλητή r, για να θυμηθεί ποια τιμή έχει δώσει ο χρήστης. Στο μέρος των τοπικών δηλώσεων του block, όπως είπαμε, πρέπει να ορίσουμε τις μεταβλητές που θα χρησιμοποιήσουμε. Ο ορισμός γίνεται με τη δήλωση: REAL r, a; Στην παραπάνω γραμμή, r και a είναι τα ονόματα των δύο μεταβλητών, δηλαδή τα αναγνωριστικά με τα οποία βαφτίζουμε τις θέσεις αποθήκευσης στη μνήμη. Όπως σε όλα τα αναγνωριστικά, επιτρέπονται γράμματα μικρά και κεφαλαία (που θεωρούνται διαφορετικά), τα ψηφία 0 ως 9 καθώς και η κάτω παύλα (χαρακτήρας υπογράμμισης underscore). Όμως για αναγνωριστικά δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται δεσμευμένες λέξεις. Τα αναγνωριστικά αρχίζουν πάντα με γράμμα.

25 2.1. ΣΥΝΤΑΞΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ 15 Ο τύπος REAL προσδιορίζει το πεδίο δυνατών τιμών κάθε μίας από τις δύο μεταβλητές. Στην Pazcal χρειάζεται να δηλώνουμε για κάθε μεταβλητή τι τιμές θα αποθηκεύονται σε αυτήν, π.χ. αριθμοί ακέραιοι ή πραγματικοί, γράμματα και χαρακτήρες, κ.λπ. Η Pazcal υποστηρίζει τους εξής απλούς τύπους: Απλοί τύποι Χρήση Σχόλια int Για αποθήκευση ακεραίου αριθμού Δεν μπορεί φυσικά να αποθηκευτεί οσοδήποτε μεγάλος αριθμός REAL Για αποθήκευση πραγματικού Δεν μπορεί φυσικά να αποθηκευτεί αριθμού οποιοσδήποτε αριθμός char Για αποθήκευση χαρακτήρα Δες πίνακα ASCII στο παράρτημα bool Για αποθήκευση λογικής τιμής Μόνες δυνατές τιμές true, false Προσέξτε ότι, από αυτούς, μόνο ο τύπος REAL γράφεται με κεφαλαία γράμματα. Γενικά όταν θέλουμε να δηλώσουμε πολλές μεταβλητές και διαφορετικών τύπων, γράφουμε δηλώσεις όπως οι παρακάτω: int i, j, k; REAL x, y; char ch; bool passed; int m; Εδώ δηλώνουμε ότι θα χρησιμοποιήσουμε τρεις μεταβλητές i, j και k για ακεραίους (τύπου int), δυο μεταβλητές x, y τύπου REAL, μια μεταβλητή ch τύπου char, μια μεταβλητή passed τύπου bool και άλλη μια μεταβλητή m τύπου int (που θα μπορούσαμε, αν θέλαμε, να την είχαμε βάλει μαζί με τις i, j και k). Ας πούμε λίγα λόγια για τον τύπο bool (συχνά το διαβάζουμε Boolean, από το όνομα του άγγλου Μαθηματικού George Boole, θεμελιωτή της άλγεβρας των λογικών τιμών). Μεταβλητές αυτού του τύπου μπορούν να πάρουν μόνο δύο δυνατές τιμές: true (αληθής ή ναι ) και false (ψευδής ή όχι ). Για παράδειγμα, έστω ότι φτιάχνουμε έναν κατάλογο με φοιτητές. Για κάθε φοιτητή μπορούμε να κρατήσουμε μια μεταβλητή τύπου bool με όνομα passed που θα μας λέει αν ο φοιτητής πέρασε το μάθημα Προγραμματισμός Ηλεκτρονικών Υπολογιστών. Αν η passed έχει την τιμή true τότε ο φοιτητής πέρασε το μάθημα, αλλιώς (αν δηλαδή η passed έχει την τιμή false) τότε το χρωστάει. Εντολές (statements) Οι εντολές που βρίσκονται μέσα σε ένα block γράφονται με τη σειρά που θέλουμε να τις εκτελέσει ο υπολογιστής. Οι περισσότερες απλές εντολές στην Pazcal τελειώνουν με ένα ελληνικό ερωτηματικό ; (γνωστό και ως semicolon), αυτό όμως είναι μέρος της σύνταξης των επιμέρους εντολών. Περισσότερα για τις εντολές της Pazcal θα δούμε αργότερα, στη συνέχεια αυτού του κεφαλαίου και στα επόμενα κεφάλαια. Σε πολλά σημεία μέσα στο πρόγραμμα μπορούμε να προσθέσουμε σχόλια, δηλαδή επεξηγηματικές φράσεις, που δεν μεταφράζονται από τον compiler, και εμπλουτίζουν περιγραφικά τον κώδικα του προγράμματός μας. Τα σχόλια αυτά, όπως είπαμε, είναι δύο ειδών: είτε αρχίζουν

26 16 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2. ΔΟΜΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ με τους χαρακτήρες // και εκτείνονται μέχρι το τέλος της γραμμής, είτε γράφονται μέσα σε καθέτους και αστερίσκους, π.χ. /* Αυτό είναι ένα σχόλιο */. Αν και η Pazcal επιτρέπει σχόλια σε διάφορα σημεία του προγράμματος, καλό είναι αυτά να μπαίνουν σε ξεχωριστές γραμμές (ή στο δεξί άκρο μιας γραμμής). 2.2 Τι σημαίνει ορθό πρόγραμμα Ένα πρόγραμμα για να λειτουργεί σωστά, δηλαδή, για να δίνει τα αναμενόμενα αποτελέσματα πρέπει να είναι ορθό (correct). Διακρίνουμε τρία επίπεδα ορθότητας: Συντακτική ορθότητα. Ένα πρόγραμμα για να είναι συντακτικά ορθό πρέπει να υπακούει στους συντακτικούς κανόνες της γλώσσας προγραμματισμού στην οποία γράφεται. Όπως στη φυσική μας γλώσσα για να είναι μια πρόταση ολοκληρωμένη πρέπει να περιέχει υποκείμενο, ρήμα και αντικείμενο (π.χ. μη συντακτικά ορθή πρόταση: εμένα παίρνει να τρέχεις, ενώ συντακτικά ορθή: ο σκύλος τρώει λουκάνικο ), έτσι και σε μια γλώσσα προγραμματισμού το πρόγραμμα, τα ονόματα των μεταβλητών, τα υποπρογράμματα και οι εντολές που χρησιμοποιούμε σε αυτό πρέπει να υπακούνε σε ορισμένους συντακτικούς κανόνες, στους συντακτικούς κανόνες με τους οποίους έχει οριστεί η γλώσσα. Μάλιστα, οι κανόνες αυτοί είναι πολύ πιο αυστηροί από τους συντακτικούς κανόνες της φυσικής μας γλώσσας καθώς ο υπολογιστής δεν έχει τις ικανότητες του ανθρώπινου μυαλού που ακόμα και αν κάτι δεν είναι απόλυτα συντακτικά ορθό μπορεί να καταλάβει τί σημαίνει και να προχωρήσει παρακάτω. Ένας τρόπος που ορίζονται οι συντακτικοί κανόνες είναι με τα συντακτικά διαγράμματα (είδαμε μερικά παραδείγματα και θα δούμε περισσότερα στη συνέχεια). Τα συντακτικά διαγράμματα θα μπορούσαν να εφαρμοστούν και στις φυσικές γλώσσες. Για παράδειγμα, για την Ελληνική γλώσσα στην οποία συνήθως μια πρόταση αποτελείται απο υποκείμενο, ρήμα και αντικείμενο (ας υποθέσουμε αυστηρά με αυτή τη σειρά), θα μπορούσαμε να γράψουμε: πρόταση υποκείμενο ρήμα αντικείμενο Νοηματική ορθότητα. Στη φυσική μας γλώσσα μια πρόταση για να είναι ορθή δεν αρκεί να είναι συντακτικά ορθή, θα πρέπει να είναι και νοηματικά ορθή (π.χ. η πρόταση: ο σκύλος τρώει το σπίτι δεν είναι νοηματικά ορθή παρότι είναι συντακτικά ορθή). Έτσι και στα προγράμματά μας μπορεί παρόλο που έχουμε συντακτικά ορθές δηλώσεις και εντολές, αυτές να μη συνδυάζονται με σωστό τρόπο. Π.χ. δεν επιτρέπεται να προσθέσουμε σε έναν αριθμό ένα γράμμα της αλφαβήτου. Ένας άλλος βασικός κανόνας είναι πως ό,τι χρειαζόμαστε σε ένα πρόγραμμα πρέπει πρώτα να δηλωθεί. Σημασιολογική ορθότητα. Μια πρόταση μπορεί να είναι σημασιολογικά λανθασμένη παρότι είναι και συντακτικά και νοηματικά ορθή, π.χ. λέω δώσε μου το μολύβι ενώ στην πραγματικότητα χρειάζομαι

27 2.2. ΤΙ ΣΗΜΑΙΝΕΙ ΟΡΘΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 17 τη γόμμα. Ένα πρόγραμμα, αντίστοιχα, μπορεί να κάνει κάτι που εμείς δεν θέλουμε ή δεν περιμένουμε. Τέτοια λάθη είναι σημαντικά και όχι απλώς παραβλέψεις νοηματικές ή παραβάσεις συντακτικές. Συνεπώς, αυτά τα λάθη είναι λάθη κακού σχεδιασμού ή κακής υλοποιήσης του προγράμματος. Στα προγράμματα Pazcal ο compiler μπορεί να ελέγχει για τα δύο πρώτα επίπεδα ορθότητας, για παράδειγμα: δεν μας επιτρέπει να παραλείψουμε το όνομα του προγράμματος ή τα άγκιστρα που περικλείουν τις δηλώσεις και τις εντολές ενός block, και δεν μας επιτρέπει να προσθέσουμε σε έναν αριθμό ένα γράμμα της αλφαβήτου. Όταν ο compiler διαπιστώσει τέτοιο λάθος βγάζει στην οθόνη ένα μήνυμα (error message) που περιλαμβάνει τη γραμμή του προγράμματος όπου βρίσκεται το λάθος και μια (πιθανή) περιγραφή του λάθους, χωρίς να ολοκληρώσει την μεταγλώττιση του προγράμματος. Πρέπει να εξαλειφθούν όλα τα λάθη που βρίσκει ο compiler από ένα πρόγραμμα πριν να ολοκληρωθεί η μεταγλώττισή του. Το τρίτο όμως επίπεδο ορθότητας πρέπει να το ελέγξουμε εμείς με δοκιμές (testing) ή/και με επαλήθευση (verification). Έτσι, τα σημασιολογικά λάθη είναι τα πιο δύσκολα να εντοπισθούν. Παραδείγματα συντακτικών διαγραμμάτων. Σε ένα συντακτικό διάγραμμα ό,τι βρίσκεται μέσα σε κύκλο ή σε οβάλ είναι σύμβολο της γλώσσας και εμφανίζεται στο κείμενο όπως έχει, ενώ ό,τι βρίσκεται σε ορθογώνιο είναι βοηθητική έννοια που χρειάζεται περαιτέρω εξήγηση, π.χ. με ένα άλλο συντακτικό διάγραμμα (που μπορεί να εμφανίζεται πιο πριν ή αργότερα). program program_header block Όπως φαίνεται στο παραπάνω συντακτικό διάγραμμα, ένα πρόγραμμα ξεκινάει με την επικεφαλίδα του λέξη (program header) και ακολουθεί ένα block. Και τα δύο είναι μέσα σε οβάλ κουτιά: τα συντακτικά διαγράμματα που τα περιγράφουν έχουν δοθεί στη σελίδα 13. Ας δούμε τώρα ένα λίγο πιο πολύπλοκο συντακτικό διάγραμμα, αυτό που αντιστοιχεί στα αναγνωριστικά της Pazcal. Όπως φαίνεται στο σχήμα 2.1, ένα αναγνωριστικό (identifier) πρέπει να ξεκινάει με γράμμα της αλφαβήτου και μπορεί να περιέχει γράμματα, ψηφία και underscore. Στο σχήμα 2.2 δίνονται τα σ.δ. για το γράμμα (letter), δηλαδή ένα απο τα γράμματα της αλφαβήτου, και το ψηφίο (digit), δηλαδή ένα από τα ψηφία από 0 έως 9. Πρέπει να τονίσουμε εδώ ότι η Pazcal είναι case-sensitive (όπως και η C αλλά αντίθετα από την Pascal), δηλαδή διακρίνει τα κεφαλαία από τα μικρά γράμματα. Έτσι, π.χ. PROGRAM και program θεωρούνται δύο διαφορετικές λέξεις από τον compiler. Οι δεσμευμένες λέξεις δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως αναγνωριστικά (και αυτό δε φαίνεται στο συντακτικό διάγραμμα). Αναφέρουμε εδώ ενδεικτικά δεσμευμένες λέξεις: PROGRAM, int, REAL, WRITE, while, do, return. O κατάλογος όλων των δεσμευμένων λέξεων είναι αρκετά μεγαλύτερος (βλέπε παράρτημα).

28 18 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2. ΔΟΜΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ identifier letter letter digit _ Σχήμα 2.1. Αναγνωριστικό (identifier). letter a b z digit Σχήμα 2.2. Γράμμα (letter), ψηφίο (digit). Παραδείγματα ορθών αναγνωριστικών: Χ bob ΑbF SKOYLIKOMYRMINGOTRYPA A98 M6_7L Παραδείγματα λανθασμένων αναγνωριστικών: 2ND Μ.Α,Ι Ε+4 ΒΑ(3) int Ξανατονίζουμε: Στα συντακτικά διαγράμματα ό,τι βρίσκεται μέσα σε κύκλο ή οβάλ είναι σύμβολο της γλώσσας ενώ ό,τι είναι μέσα σε ορθογώνιο είναι βοηθητική έννοια που χρειάζεται περαιτέρω εξήγηση: π.χ. με ένα άλλο συντακτικό διάγραμμα. (Για τα πλήρη συντακτικά διαγράμματα της Pazcal δες το παράρτημα.)

29 2.3. ΑΝΑΘΕΣΗ ΤΙΜΗΣ ΣΕ ΜΕΤΑΒΛΗΤΗ Ανάθεση τιμής σε μεταβλητή Οι μεταβλητές (variables) είναι ονόματα που δίνονται σε περιοχές της μνήμης του Η/Υ, οι οποίες μπορούν να αποθηκεύουν δεδομένα. Μια μεταβλητή μπορεί να έχει διάφορες τιμές ή και καμιά τιμή (διότι π.χ. δεν της έχουμε αναθέσει καμία τιμή ακόμα στην περίπτωση αυτή θα είναι λάθος να προσπαθήσουμε να χρησιμοποιήσουμε την τιμή της). Για απλές μεταβλητές χρησιμοποιούμε αναγνωριστικά. Υπάρχουν όμως, όπως θα δούμε αργότερα, και πιο πολύπλοκες μεταβλητές. Αναθέτουμε ή εκχωρούμε (assign) τιμές στις μεταβλητές με την εντολή ανάθεσης (assignment statement), της οποίας το συντακτικό διάγραμμα δίδεται παρακάτω. Οι έννοιες variable και expression θα ορισθούν επακριβώς αργότερα, με συντακτικά διαγράμματα. assignment_stmt variable = expression ; Στην παραπάνω σύνταξη, variable είναι η μεταβλητή στην οποία θέλουμε να δώσουμε τιμή, και expression είναι μια (μαθηματική) παράσταση (έκφραση). Η παράσταση expression αποτιμάται και η τιμή εκχωρείται στη μεταβλητή variable. Η παράσταση θα πρέπει να έχει μια τιμή που να είναι συμβατή με τον τύπο της μεταβλητής (να βρίσκεται, δηλαδή, μέσα στο πεδίο τιμών της): δεν μπορούμε π.χ. να εκχωρήσουμε πραγματικές τιμές σε ακέραιες μεταβλητές, ούτε να αναθέσουμε τιμές άλλες από τις true και false σε μεταβλητές τύπου bool. Αλλά δε πρέπει να ξεχνάμε ότι για να αναθέσουμε σε μεταβλητή τιμή πρέπει πρώτα η μεταβλητή να έχει δηλωθεί. Για αυτό και η δήλωση μεταβλητών στην αρχή του κώδικα, στο τμήμα των δηλώσεων είναι απαραίτητη. Παραδείγματα εντολών ανάθεσης: x = 2; pi = ; done = true; d = b ; z1 = (-b + sqrt(b * b - 4 * a * c))/ (2 * a); counter = counter + 1; Στα πρώτα τέσσερα παραδείγματα, οι εκφράσεις είναι σταθερές παραστάσεις (constants). Στα δύο τελευταία, οι εκφράσεις είναι πιο πολύπλοκες, χρησιμοποιούν τιμές άλλων μεταβλητών, ακόμη και την τιμή αυτής της μεταβλητής στην οποία θα γίνει η ανάθεση. Προϋποτίθενται φυσικά δηλώσεις, π.χ.: Δηλώσεις (declarations) μεταβλητών: int x, counter; REAL pi; bool done; char d; REAL z1, a, b, c;

30 20 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2. ΔΟΜΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ Στην εντολή ανάθεσης z1 = (-b + sqrt(b * b - 4 * a * c))/ (2 * a); που είδαμε πιο πάνω, η πραγματική μεταβλητή z1 υπολογίζεται χρησιμοποιώντας τις τιμές των πραγματικών μεταβλητών a, b και c. Η συνάρτηση sqrt(x) υπολογίζει την τετραγωνική ρίζα του ορίσματός της x, επομένως η τιμή της z1 είναι πιθανώς μία από τις ρίζες της δευτεροβάθμιας εξίσωσης az 2 + bz + c = 0. Το πιο αξιοπρόσεκτο όμως από τα παραπάνω παραδείγματα είναι το τελευταίο, στο οποίο η έκφραση στο δεξιό μέλος της ανάθεσης χρησιμοποιεί την ίδια τη μεταβλητή που εκχωρείται στο αριστερό μέλος: counter = counter + 1; Ας υποθέσουμε ότι, πριν εκτελεστεί αυτή η εντολή ανάθεσης, η τιμή της μεταβλητής counter είναι 6. Πρώτα υπολογίζεται η έκφραση στο δεξιό μέλος, χρησιμοποιώντας την υπάρχουσα τιμή της μεταβλητής: το αποτέλεσμα είναι = 7. Στη συνέχεια, αυτό το αποτέλεσμα εκχωρείται στη μεταβλητή counter, η τιμή της οποίας αλλάζει και γίνεται 7 (η παλιά τιμή της προφανώς χάνεται και δεν είναι δυνατό να αποκατασταθεί, παρά μόνο με νέα ανάθεση). Η συμπεριφορά αυτής της εντολής μας λέει δύο πολύ σημαντικά πράγματα: Κάθε φορά που εκτελείται, η τιμή της counter αυξάνει κατά μία μονάδα, άρα οι εντολές αυτής της μορφής είναι πολύ χρήσιμες όταν θέλουμε να χρησιμοποιήσουμε κάποιο είδος μετρητή στο πρόγραμμά μας. Το σύμβολο = στην εντολή ανάθεσης δεν πρέπει να το βλέπουμε ως το σύμβολο της ισότητας στα μαθηματικά! Πραγματικά, η ισότητα counter = counter + 1 στα μαθηματικά είναι αδύνατο να αληθεύει οποιαδήποτε και αν είναι η τιμή της μεταβλητής counter. Πολλές γλώσσες προγραμματισμού χρησιμοποιούν διαφορετικό σύμβολο για την ανάθεση ακριβώς για να μη γίνεται αυτή η σύγχυση (π.χ. στην Pascal το σύμβολο της ανάθεσης είναι := ). Αρχικοποιήσεις μεταβλητών Κάθε μεταβλητή που χρησιμοποιείται πρέπει να δηλώνεται. Όμως, η τιμή της δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί αν δεν προηγηθεί κάποια ανάθεση σε αυτή τη μεταβλητή (δηλαδή η μεταβλητή δεν μπορεί να εμφανίζεται, π.χ., στο δεξιό μέλος κάποιας ανάθεσης αν προηγουμένως δεν έχει εμφανιστεί στο αριστερό μέλος κάποιας άλλης ανάθεσης). Η πρώτη φορά που ανατίθεται τιμή σε μία μεταβλητή λέγεται συχνά αρχικοποίηση (initialization) της μεταβλητής. Στην Pazcal, η αρχικοποίηση μίας μεταβλητής είναι δυνατό να γίνει συγχρόνως με τη δήλωσή της. Για παράδειγμα στο τμήμα τοπικών δηλώσεων ενός block μπορούμε να γράψουμε: int x, counter = 6, z; REAL pi = ; bool done = true; με αποτέλεσμα όλες οι μεταβλητές εκτός από τις x και z να αρχικοποιηθούν στις τιμές που δίνονται κατά τη δήλωσή τους. Προφανώς, ο τύπος των εκφράσεων που αρχικοποιούν τις μεταβλητές πρέπει να συμφωνεί με τον τύπο των μεταβλητών, όπως στις αναθέσεις. Οι τιμές των

ιαφάνειες παρουσίασης #1

ιαφάνειες παρουσίασης #1 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ http://www.corelab.ece.ntua.gr/courses/programming/ ιδάσκοντες: Στάθης Ζάχος (zachos@cs.ntua.gr) Νίκος Παπασπύρου (nickie@softlab.ntua.gr) ιαφάνειες παρουσίασης

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8 Η ΓΛΩΣΣΑ PASCAL

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8 Η ΓΛΩΣΣΑ PASCAL 8.1. Εισαγωγή ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8 Η ΓΛΩΣΣΑ PACAL Πως προέκυψε η γλώσσα προγραμματισμού Pascal και ποια είναι τα γενικά της χαρακτηριστικά; Σχεδιάστηκε από τον Ελβετό επιστήμονα της Πληροφορικής Nicklaus Wirth to

Διαβάστε περισσότερα

ΑΕΠΠ Ερωτήσεις θεωρίας

ΑΕΠΠ Ερωτήσεις θεωρίας ΑΕΠΠ Ερωτήσεις θεωρίας Κεφάλαιο 1 1. Τα δεδομένα μπορούν να παρέχουν πληροφορίες όταν υποβάλλονται σε 2. Το πρόβλημα μεγιστοποίησης των κερδών μιας επιχείρησης είναι πρόβλημα 3. Για την επίλυση ενός προβλήματος

Διαβάστε περισσότερα

Πληροφορική 2. Γλώσσες Προγραμματισμού

Πληροφορική 2. Γλώσσες Προγραμματισμού Πληροφορική 2 Γλώσσες Προγραμματισμού 1 2 Γλώσσες προγραμματσιμού Επιτρέπουν την κωδικοποίηση των αλγορίθμων Η εκτέλεση ενός προγράμματος θα πρέπει να δίνει τα ίδια αποτελέσματα με την νοητική εκτέλεση

Διαβάστε περισσότερα

Η γλώσσα προγραμματισμού C

Η γλώσσα προγραμματισμού C Η γλώσσα προγραμματισμού C Εισαγωγή στη C Λίγα λόγια για την C Γλώσσα προγραμματισμού υψηλού επιπέδου. Σχεδιάστηκε και υλοποιήθηκε από τον Dennis Richie στις αρχές της δεκαετίας του 1970 (Bell Labs). Η

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1: Εισαγωγή. Αρχές Γλωσσών και Προγραμματισμού και Μεταφραστών. Γιάννης Γαροφαλάκης ΤΜΗΥΠ - Πανεπιστήμιο Πατρών

Κεφάλαιο 1: Εισαγωγή. Αρχές Γλωσσών και Προγραμματισμού και Μεταφραστών. Γιάννης Γαροφαλάκης ΤΜΗΥΠ - Πανεπιστήμιο Πατρών Κεφάλαιο 1: Εισαγωγή Αρχές Γλωσσών και Προγραμματισμού και Μεταφραστών Εισαγωγή (1) Γιατί υπάρχουν τόσες πολλές Γλώσσες Προγραμματισμού (ΓΠ); o Εξέλιξη έχουμε μάθει καλύτερους τρόπους να κάνουμε πράγματα

Διαβάστε περισσότερα

Προγραμματισμός Η/Υ. Προτεινόμενα θέματα εξετάσεων Εργαστήριο. Μέρος 1 ό. ΤΕΙ Λάρισας- Σχολή Τεχνολογικών Εφαρμογών Τμήμα Πολιτικών Έργων Υποδομής

Προγραμματισμός Η/Υ. Προτεινόμενα θέματα εξετάσεων Εργαστήριο. Μέρος 1 ό. ΤΕΙ Λάρισας- Σχολή Τεχνολογικών Εφαρμογών Τμήμα Πολιτικών Έργων Υποδομής Προγραμματισμός Η/Υ Προτεινόμενα θέματα εξετάσεων Εργαστήριο Μέρος 1 ό ΤΕΙ Λάρισας- Σχολή Τεχνολογικών Εφαρμογών Τμήμα Πολιτικών Έργων Υποδομής Ιανουάριος 2011 Καλογιάννης Γρηγόριος Επιστημονικός/ Εργαστηριακός

Διαβάστε περισσότερα

10. Με πόσους και ποιους τρόπους μπορεί να αναπαρασταθεί ένα πρόβλημα; 11. Περιγράψτε τα τρία στάδια αντιμετώπισης ενός προβλήματος.

10. Με πόσους και ποιους τρόπους μπορεί να αναπαρασταθεί ένα πρόβλημα; 11. Περιγράψτε τα τρία στάδια αντιμετώπισης ενός προβλήματος. 1. Δώστε τον ορισμό του προβλήματος. 2. Σι εννοούμε με τον όρο επίλυση ενός προβλήματος; 3. Σο πρόβλημα του 2000. 4. Σι εννοούμε με τον όρο κατανόηση προβλήματος; 5. Σι ονομάζουμε χώρο προβλήματος; 6.

Διαβάστε περισσότερα

Η-Υ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ. Εργαστήριο 1 Εισαγωγή στη C. Σοφία Μπαλτζή s.mpaltzi@di.uoa.gr

Η-Υ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ. Εργαστήριο 1 Εισαγωγή στη C. Σοφία Μπαλτζή s.mpaltzi@di.uoa.gr Η-Υ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ Εργαστήριο 1 Εισαγωγή στη C Σοφία Μπαλτζή s.mpaltzi@di.uoa.gr Διαδικαστικά Ιστοσελίδα μαθήματος: http://eclass.uoa.gr/courses/f30/ Υποχρεωτική παρακολούθηση: Παρασκευή 14:00 16:00 στην

Διαβάστε περισσότερα

Αλγοριθμική & Δομές Δεδομένων- Γλώσσα Προγραμματισμού Ι (PASCAL)

Αλγοριθμική & Δομές Δεδομένων- Γλώσσα Προγραμματισμού Ι (PASCAL) Αλγοριθμική & Δομές Δεδομένων- Γλώσσα Προγραμματισμού Ι (PASCAL) Pascal- Εισαγωγή Η έννοια του προγράμματος Η επίλυση ενός προβλήματος με τον υπολογιστή περιλαμβάνει, όπως έχει ήδη αναφερθεί, τρία εξίσου

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 2.3: Προγραμματισμός. Επιστήμη ΗΥ Κεφ. 2.3 Καραμαούνας Πολύκαρπος

Κεφάλαιο 2.3: Προγραμματισμός. Επιστήμη ΗΥ Κεφ. 2.3 Καραμαούνας Πολύκαρπος Κεφάλαιο 2.3: Προγραμματισμός 1 2.3.1 Αναφορά σε γλώσσες προγραμματισμού και «Προγραμματιστικά Υποδείγματα» 2.3.1.1 Πρόγραμμα και Γλώσσες Προγραμματισμού Πρόγραμμα: σύνολο εντολών που χρειάζεται να δοθούν

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη Εφαρμογών σε Προγραμματιστικό Περιβάλλον

Ανάπτυξη Εφαρμογών σε Προγραμματιστικό Περιβάλλον Ανάπτυξη Εφαρμογών σε Προγραμματιστικό Περιβάλλον ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 2.4 Βασικές συνιστώσες/εντολές ενός αλγορίθμου 2.4.1 Δομή ακολουθίας ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7 7.1 7.9 Σταθερές (constants): Προκαθορισμένες τιμές που παραμένουν

Διαβάστε περισσότερα

Μαλούτα Θεανώ Σελίδα 1

Μαλούτα Θεανώ Σελίδα 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΤΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ Α. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΦΥΛΛΑΔΙΟ 6 ο ( Ενότητες 2.3 ) 1.Τι είναι πρόγραμμα; 2. Ποια είναι τα πλεονεκτήματα των γλωσσών υψηλού επιπέδου σε σχέση με τις γλώσσες

Διαβάστε περισσότερα

Διάλεξη 2η: Αλγόριθμοι και Προγράμματα

Διάλεξη 2η: Αλγόριθμοι και Προγράμματα Διάλεξη 2η: Αλγόριθμοι και Προγράμματα Τμήμα Επιστήμης Υπολογιστών, Πανεπιστήμιο Κρήτης Εισαγωγή στην Επιστήμη Υπολογιστών Βασίζεται σε διαφάνειες του Κ Παναγιωτάκη Πρατικάκης (CSD) Αλγόριθμοι και Προγράμματα

Διαβάστε περισσότερα

Δομή Προγράμματος C++, Χειρισμός Μεταβλητών και Συναρτήσεις Εισόδου - Εξόδου

Δομή Προγράμματος C++, Χειρισμός Μεταβλητών και Συναρτήσεις Εισόδου - Εξόδου Εργαστήριο 2: Δομή Προγράμματος C++, Χειρισμός Μεταβλητών και Συναρτήσεις Εισόδου - Εξόδου Ο σκοπός αυτής της εργαστηριακής άσκησης είναι η ανάλυση των βασικών χαρακτηριστικών της Γλώσσας Προγραμματισμού

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Σκοπός του μαθήματος

Εισαγωγή. Σκοπός του μαθήματος (i) Σκοπός του μαθήματος Εισαγωγή στην πληροφορική (computer science) Εισαγωγή στον προγραμματισμό ηλεκτρονικών υπολογιστών (Η/Υ) Μεθοδολογία αλγοριθμικής επίλυσης προβλημάτων 1 (ii) Αλγόριθμος Πεπερασμένη

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΕΠΠ IN A GLANCE! ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΠΟΛΥΜΕΝΗ

Η ΑΕΠΠ IN A GLANCE! ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΠΟΛΥΜΕΝΗ Η ΑΕΠΠ IN A GLANCE! Κατανομή μονάδων: 40 μονάδες το 1 ο Θέμα, από 20 τα υπόλοιπα τρία. Μην χαίρεστε όμως γιατί η «καθαρή» θεωρία περιορίζεται συνήθως- σε 5 ερωτήσεις σωστού ή λάθους και σε 1-2 ερωτήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 7 ο Βασικές Έννοιες Προγραμματισμού (σελ )

Κεφάλαιο 7 ο Βασικές Έννοιες Προγραμματισμού (σελ ) Κεφάλαιο 7 ο Βασικές Έννοιες Προγραμματισμού (σελ. 147 159) Για τις γλώσσες προγραμματισμού πρέπει να έχουμε υπόψη ότι: Κάθε γλώσσα προγραμματισμού σχεδιάζεται για συγκεκριμένο σκοπό, δίνοντας ιδιαίτερη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ 2: ΔΟΜΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ C, ΧΕΙΡΙΣΜΟΣ ΜΕΤΑΒΛΗΤΩΝ ΚΑΙ ΣΥΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΕΙΣΟΔΟΥ ΚΑΙ ΕΞΟΔΟΥ

ΑΣΚΗΣΗ 2: ΔΟΜΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ C, ΧΕΙΡΙΣΜΟΣ ΜΕΤΑΒΛΗΤΩΝ ΚΑΙ ΣΥΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΕΙΣΟΔΟΥ ΚΑΙ ΕΞΟΔΟΥ ΑΣΚΗΣΗ 2: ΔΟΜΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ C, ΧΕΙΡΙΣΜΟΣ ΜΕΤΑΒΛΗΤΩΝ ΚΑΙ ΣΥΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΕΙΣΟΔΟΥ ΚΑΙ ΕΞΟΔΟΥ Σκοπός της Άσκησης Ο σκοπός αυτής της εργαστηριακής άσκησης είναι η ανάλυση των βασικών χαρακτηριστικών της Γλώσσας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΣΕ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΜΑΡΙΑ Σ. ΖΙΩΓΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟ

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΣΕ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΜΑΡΙΑ Σ. ΖΙΩΓΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΣΕ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΜΑΡΙΑ Σ. ΖΙΩΓΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑ 6 ΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟ 6.1 Τι ονοµάζουµε πρόγραµµα υπολογιστή; Ένα πρόγραµµα

Διαβάστε περισσότερα

Αρχές Γλωσσών Προγραμματισμού και Μεταφραστών

Αρχές Γλωσσών Προγραμματισμού και Μεταφραστών Αρχές Γλωσσών Προγραμματισμού και Μεταφραστών Ενότητα 1: Εισαγωγή Καθ. Γιάννης Γαροφαλάκης Πολυτεχνική Σχολή Τμήμα Μηχανικών Η/Υ και Πληροφορικής Εισαγωγή (1) Γιατί υπάρχουν τόσες πολλές Γλώσσες Προγραμματισμού

Διαβάστε περισσότερα

Χρησιμοποιείται για να αποφασίσει το πρόγραμμα αν θα κάνει κάτι σε ένα σημείο της εκτέλεσής του, εξετάζοντας αν ισχύει ή όχι μια συνθήκη.

Χρησιμοποιείται για να αποφασίσει το πρόγραμμα αν θα κάνει κάτι σε ένα σημείο της εκτέλεσής του, εξετάζοντας αν ισχύει ή όχι μια συνθήκη. Εργαστήριο 4: 4.1 Η Δομή Ελέγχου if Χρησιμοποιείται για να αποφασίσει το πρόγραμμα αν θα κάνει κάτι σε ένα σημείο της εκτέλεσής του, εξετάζοντας αν ισχύει ή όχι μια συνθήκη. Γενική Μορφή: Παρατηρήσεις:

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΑΔΑ Ε ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΦΩΤΕΙΝΗ ΗΛΙΟΥΔΗ ΑΦΡΟΔΙΤΗ ΜΕΤΑΛΛΙΔΟΥ ΧΡΥΣΗ ΝΙΖΑΜΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΤΖΗΚΑΛΑΓΙΑΣ ΑΝΔΡΕΑΣ ΤΡΙΓΚΑΣ ΑΓΓΕΛΟΣ

ΟΜΑΔΑ Ε ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΦΩΤΕΙΝΗ ΗΛΙΟΥΔΗ ΑΦΡΟΔΙΤΗ ΜΕΤΑΛΛΙΔΟΥ ΧΡΥΣΗ ΝΙΖΑΜΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΤΖΗΚΑΛΑΓΙΑΣ ΑΝΔΡΕΑΣ ΤΡΙΓΚΑΣ ΑΓΓΕΛΟΣ ΟΜΑΔΑ Ε ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΦΩΤΕΙΝΗ ΗΛΙΟΥΔΗ ΑΦΡΟΔΙΤΗ ΜΕΤΑΛΛΙΔΟΥ ΧΡΥΣΗ ΝΙΖΑΜΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΤΖΗΚΑΛΑΓΙΑΣ ΑΝΔΡΕΑΣ ΤΡΙΓΚΑΣ ΑΓΓΕΛΟΣ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ ΣΤΟ ΛΥΚΕΙΟ Εισαγωγή Η μεγάλη ανάπτυξη και ο ρόλος που

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΔΗ,ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙ- ΣΜΟΥ

ΕΙΔΗ,ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙ- ΣΜΟΥ Κεφάλαιο 7 ΕΙΔΗ,ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙ- ΣΜΟΥ Ερωτήσεις 1. Να αναφέρετε διαφορές μεταξύ γλωσσών μηχανής και γλωσσών χαμηλού επιπέδου. Οι γλώσσες μηχανής κωδικοποιούν τις εντολές τους με ομάδες

Διαβάστε περισσότερα

ΔΟΜΗΜΕΝΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ

ΔΟΜΗΜΕΝΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 1 ΔΟΜΗΜΕΝΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ Μάθημα 1ο Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων α εξάμηνο Β. Φερεντίνος Ορισμός Wikipedia.org 2 Δομημένος προγραμματισμός (structured programming) ή διαδικαστικός προγραμματισμός (procedural

Διαβάστε περισσότερα

2 ΟΥ και 7 ΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ

2 ΟΥ και 7 ΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΣΕ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΜΑΡΙΑ Σ. ΖΙΩΓΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑ 2 ΟΥ και 7 ΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΑΛΓΟΡΙΘΜΩΝ και ΔΟΜΗ ΑΚΟΛΟΥΘΙΑΣ 2.1 Να δοθεί ο ορισμός

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΥΣ ΑΛΓΟΡΙΘΜΟΥΣ ΚΑΙ ΣΤΟΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΥΣ ΑΛΓΟΡΙΘΜΟΥΣ ΚΑΙ ΣΤΟΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΥΣ ΑΛΓΟΡΙΘΜΟΥΣ ΚΑΙ ΣΤΟΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ Διδάσκουσα Δρ Β Καβακλή Χειμερινό Εξάμηνο 2001 Στόχοι του Μαθήματος! Ανάπτυξη αναλυτικής

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1 Προγραμματισμός Υπολογιστή. Εφαρμογές Πληροφορικής Κεφ. 7 Καραμαούνας Πολύκαρπος 1

Κεφάλαιο 1 Προγραμματισμός Υπολογιστή. Εφαρμογές Πληροφορικής Κεφ. 7 Καραμαούνας Πολύκαρπος 1 Κεφάλαιο 1 Προγραμματισμός Υπολογιστή Καραμαούνας Πολύκαρπος 1 7.1 Η προγραμματιζόμενη μηχανή Από τις βασικότερες διαφορές ανάμεσα στον υπολογιστή και στις περισσότερες ηλεκτρονικές συσκευές είναι η δυνατότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛΩΣΣΑ ΑΛΦΑΒΗΤΟ ΤΥΠΟΙ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΣΤΑΘΕΡΕΣ ΜΕΤΑΒΛΗΤΕΣ

ΓΛΩΣΣΑ ΑΛΦΑΒΗΤΟ ΤΥΠΟΙ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΣΤΑΘΕΡΕΣ ΜΕΤΑΒΛΗΤΕΣ ΓΛΩΣΣΑ ΑΛΦΑΒΗΤΟ Κεφαλαία και μικρά γράμματα ελληνικού αλφαβήτου: Α Ω και α ω Κεφαλαία και μικρά γράμματα λατινικού αλφαβήτου: A Z και a z Αριθμητικά ψηφία: 0 9 Ειδικοί χαρακτήρες: + - * / =. ( ),! & κενός

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στον Προγραμματισμό

Εισαγωγή στον Προγραμματισμό Εισαγωγή στον Προγραμματισμό Έλεγχος Δημήτρης Μιχαήλ Τμήμα Πληροφορικής και Τηλεματικής Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο Ακ. Έτος 2012-2013 Σχεσιακοί Τελεστές και Ισότητας Ένα πρόγραμμα εκτός από αριθμητικές πράξεις

Διαβάστε περισσότερα

5 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΑΛΓΟΡΙΘΜΩΝ

5 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΑΛΓΟΡΙΘΜΩΝ 5 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΑΛΓΟΡΙΘΜΩΝ 5.1 Εισαγωγή στους αλγορίθμους 5.1.1 Εισαγωγή και ορισμοί Αλγόριθμος (algorithm) είναι ένα πεπερασμένο σύνολο εντολών οι οποίες εκτελούν κάποιο ιδιαίτερο έργο. Κάθε αλγόριθμος

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7 ο. Έτσι ο προγραµµατισµός µε τη ΓΛΩΣΣΑ εστιάζεται στην ανάπτυξη του αλγορίθµου και τη µετατροπή του σε σωστό πρόγραµµα.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7 ο. Έτσι ο προγραµµατισµός µε τη ΓΛΩΣΣΑ εστιάζεται στην ανάπτυξη του αλγορίθµου και τη µετατροπή του σε σωστό πρόγραµµα. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7 ο 1. Επιλογή της κατάλληλης γλώσσας προγραµµατισµού Εκατοντάδες γλώσσες προγραµµατισµού χρησιµοποιούνται όπως αναφέρθηκε σήµερα για την επίλυση των προβληµάτων µε τον υπολογιστή, τη δηµιουργία

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην γλώσσα προγραμματισμού C

Εισαγωγή στην γλώσσα προγραμματισμού C Εισαγωγή στην γλώσσα προγραμματισμού C Χαρακτηριστικά της C Ιδιαίτερα δημοφιλής Έχει χρησιμοποιηθεί για τον προγραμματισμό ευρέος φάσματος συστημάτων και εφαρμογών Γλώσσα μετρίου επιπέδου Φιλοσοφία: Ο

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στους Ηλεκτρονικούς Υπολογιστές

Εισαγωγή στους Ηλεκτρονικούς Υπολογιστές Εισαγωγή στους Ηλεκτρονικούς Υπολογιστές 1 ο Εξάμηνο Σπουδών Χειμερινό Εξάμηνο 2012/13 Τμήμα Εφαρμοσμένων Μαθηματικών, Πανεπιστήμιο Κρήτης Διδάσκων: Χαρμανδάρης Ευάγγελος, email: vagelis@tem.uoc.gr, Ιστοσελίδα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΔΟΜΗΜΕΝΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΔΟΜΗΜΕΝΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟ Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΔΟΜΗΜΕΝΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟ Εισαγωγή Κώστας Στεργίου Τι είναι ο Η/Υ; Ένας ηλεκτρονικός υπολογιστής (Η/Υ) είναι

Διαβάστε περισσότερα

Προγραµµατισµός Η/Υ. Μέρος2

Προγραµµατισµός Η/Υ. Μέρος2 Προγραµµατισµός Η/Υ Μέρος2 Περιεχόμενα Επανάληψη Βασικών Σύμβολων Διαγραμμάτων Ροής Αλγόριθμος Ψευδοκώδικας Παραδείγματα Αλγορίθμων Γλώσσες προγραμματισμού 2 Επανάληψη Βασικών Σύμβολων Διαγραμμάτων Ροής

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ VI. Εισαγωγή στον προγραμματισμό

ΚΕΦΑΛΑΙΟ VI. Εισαγωγή στον προγραμματισμό ΚΕΦΑΛΑΙΟ VI Η επίλυση ενός προβλήματος με τον υπολογιστή περιλαμβάνει, όπως έχει ήδη αναφερθεί, τρία εξίσου σημαντικά στάδια. Τον ακριβή προσδιορισμό του προβλήματος. Την ανάπτυξη του αντίστοιχου αλγορίθμου.

Διαβάστε περισσότερα

Στοιχειώδης προγραμματισμός σε C++

Στοιχειώδης προγραμματισμός σε C++ Στοιχειώδης προγραμματισμός σε C++ Σύντομο Ιστορικό. Το πρόγραμμα Hello World. Ο τελεστής εξόδου. Μεταβλητές και δηλώσεις τους. Αντικείμενα, μεταβλητές, σταθερές. Ο τελεστής εισόδου. Θεμελιώδεις τύποι.

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στον Προγραμματισμό

Εισαγωγή στον Προγραμματισμό Εισαγωγή στον Προγραμματισμό 6.1 Η έννοια του προγράμματος Η επίλυση ενός προβλήματος με τον υπολογιστή περιλαμβάνει, τρία σημαντικά στάδια: 1. Τον ακριβή προσδιορισμό του προβλήματος. 2. Την ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

Επιµέλεια Θοδωρής Πιερράτος

Επιµέλεια Θοδωρής Πιερράτος Εισαγωγή στον προγραµµατισµό Η έννοια του προγράµµατος Ο προγραµµατισµός ασχολείται µε τη δηµιουργία του προγράµµατος, δηλαδή του συνόλου εντολών που πρέπει να δοθούν στον υπολογιστή ώστε να υλοποιηθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΛ 003: ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ

ΕΠΛ 003: ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΕΠΛ 003: ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ Δρ. Κόννης Γιώργος Πανεπιστήμιο Κύπρου - Τμήμα Πληροφορικής Προγραμματισμός Στόχοι 1 Να περιγράψουμε τις έννοιες του Υπολογιστικού Προβλήματος και του Προγράμματος/Αλγορίθμου

Διαβάστε περισσότερα

Σκοπός. Αλγεβρικοί και Λογικοί Υπολογισμοί στη PASCAL

Σκοπός. Αλγεβρικοί και Λογικοί Υπολογισμοί στη PASCAL Αλγεβρικοί και Λογικοί Υπολογισμοί στη PASCAL Δυνατότητα ανάπτυξης, μεταγλώττισης και εκτέλεσης προγραμμάτων στη PASCAL. Κατανόηση της σύνταξης των προτάσεων της PASCAL. Κατανόηση της εντολής εξόδου για

Διαβάστε περισσότερα

Πληροφορική 2. Αλγόριθμοι

Πληροφορική 2. Αλγόριθμοι Πληροφορική 2 Αλγόριθμοι 1 2 Τι είναι αλγόριθμος; Αλγόριθμος είναι ένα διατεταγμένο σύνολο από σαφή βήματα το οποίο παράγει κάποιο αποτέλεσμα και τερματίζεται σε πεπερασμένο χρόνο. Ο αλγόριθμος δέχεται

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟ. 03/01/09 Χαράλαμπος Τζόκας 1

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟ. 03/01/09 Χαράλαμπος Τζόκας 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟ 03/01/09 Χαράλαμπος Τζόκας 1 Πρόγραμμα - Προγραμματισμός Πρόγραμμα: Σύνολο εντολών που πρέπει να δοθούν στον Υπολογιστή, ώστε να υλοποιηθεί ο αλγόριθμος της επίλυσης

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην επιστήμη των υπολογιστών

Εισαγωγή στην επιστήμη των υπολογιστών Εισαγωγή στην επιστήμη των υπολογιστών Λογισμικό Υπολογιστών Γλώσσες Προγραμματισμού 1 Εξέλιξη Οι γλώσσες προγραμματισμού είναι σύνολα από προκαθορισμένες λέξεις οι οποίες συνδυάζονται σε προγράμματα σύμφωνα

Διαβάστε περισσότερα

Αλγόριθμος. Αλγόριθμο ονομάζουμε τη σαφή και ακριβή περιγραφή μιας σειράς ξεχωριστών οδηγιών βημάτων με σκοπό την επίλυση ενός προβλήματος.

Αλγόριθμος. Αλγόριθμο ονομάζουμε τη σαφή και ακριβή περιγραφή μιας σειράς ξεχωριστών οδηγιών βημάτων με σκοπό την επίλυση ενός προβλήματος. Αλγόριθμος Αλγόριθμο ονομάζουμε τη σαφή και ακριβή περιγραφή μιας σειράς ξεχωριστών οδηγιών βημάτων με σκοπό την επίλυση ενός προβλήματος. Εντολές ή οδηγίες ονομάζονται τα βήματα που αποτελούν έναν αλγόριθμο.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΥΣ ΑΛΓΟΡΙΘΜΟΥΣ ΚΑΙ ΣΤΟΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ. Διδάσκουσα Δρ Β.

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΥΣ ΑΛΓΟΡΙΘΜΟΥΣ ΚΑΙ ΣΤΟΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ. Διδάσκουσα Δρ Β. ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΥΣ ΑΛΓΟΡΙΘΜΟΥΣ ΚΑΙ ΣΤΟΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ Διδάσκουσα Δρ Β. Καβακλή Χειμερινό Εξάμηνο 2001 1 Σύνολο χαρακτήρων της Pascal Για

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΔΟΜΗΜΕΝΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΔΟΜΗΜΕΝΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΔΟΜΗΜΕΝΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟ Δεύτερη Διάλεξη Βασικά στοιχεία της γλώσσας προγραμματισμού C Μία γλώσσα προγραμματισμού όπως και μια ανθρώπινη γλώσσα μπορεί να μελετηθεί ως προς το αλφάβητό της,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ii ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ 1. Εισαγωγή - Βασικές έννοιες....1 1.1 Εσωτερική παράσταση δεδομένων....2 1.1.1 Παράσταση θέσης....3 1.1.2 Μετατροπές μεταξύ συστημάτων διαφορετικών βάσεων....5 1.1.3 Οι αριθμητικές

Διαβάστε περισσότερα

Προγραμματισμός Η/Υ 1 (Εργαστήριο)

Προγραμματισμός Η/Υ 1 (Εργαστήριο) Προγραμματισμός Η/Υ 1 (Εργαστήριο) Ενότητα 2: Δομή ενός προγράμματος C Καθηγήτρια Εφαρμογών: Τσαγκαλίδου Ροδή Τμήμα: Ηλεκτρολόγων Μηχανικών Τ.Ε. Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες

Διαβάστε περισσότερα

ΑΕΠΠ Ερωτήσεις τύπου Σωστό-Λάθος

ΑΕΠΠ Ερωτήσεις τύπου Σωστό-Λάθος ΑΕΠΠ Ερωτήσεις τύπου Σωστό-Λάθος Κεφάλαιο 1 1. Πρόβλημα είναι μια μαθηματική κατάσταση που πρέπει να αντιμετωπίσουμε 2. Αν υποβάλλουμε τα δεδομένα σε επεξεργασία παίρνουμε πληροφορίες 3. Ο υπολογιστής

Διαβάστε περισσότερα

1. Τι ονομάζουμε αλγόριθμο; Δώστε παράδειγμα.

1. Τι ονομάζουμε αλγόριθμο; Δώστε παράδειγμα. 1. Τι ονομάζουμε αλγόριθμο; Δώστε παράδειγμα. ΑΠΑΝΤΗΣΗ Ορισμός: Αλγόριθμος είναι μια πεπερασμένη σειρά ενεργειών, αυστηρά καθορισμένων και εκτελέσιμων σε πεπερασμένο χρόνο, που στοχεύουν στην επίλυση ενός

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στον προγραμματισμό

Εισαγωγή στον προγραμματισμό Ενότητες: Εισαγωγή στον προγραμματισμό Η έννοια του προγράμματος Ιστορική αναδρομή Φυσικές και τεχνητές γλώσσες Τεχνικές σχεδίασης προγραμμάτων Ιεραρχική Σχεδίαση Τμηματικός Προγραμματισμός Δομημένος προγραμματισμός

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ & ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΙΚΗ ΦΥΣΙΚΗ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ & ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΙΚΗ ΦΥΣΙΚΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ & ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΙΚΗ ΦΥΣΙΚΗ Μέρος 1ο ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΣΤΕΡΓΙΟΥΛΑΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ 1 ΓΙΑΤΙ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ; Στα μαθηματικά και στη φυσική συχνά έχουμε

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογία Λογισµικού Ι Κεφάλαιο 5

Τεχνολογία Λογισµικού Ι Κεφάλαιο 5 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Πρόγραµµα σπουδών "ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ" - Θ.Ε. ΠΛΗ11 Τεχνολογία Λογισµικού Ι Κεφάλαιο 5 Βασίλειος Βεσκούκης ιδάκτωρ Ηλεκτρολόγος Μηχανικός και Μηχανικός Υπολογιστών v.vescoukis@cs.ntua.gr

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη Εφαρµογών σε Προγραµµατιστικό Περιβάλλον

Ανάπτυξη Εφαρµογών σε Προγραµµατιστικό Περιβάλλον Ανάπτυξη Εφαρµογών σε Προγραµµατιστικό Περιβάλλον Κεφάλαιο 6ο Εισαγωγή στον Προγραµµατισµό Μέρος Πρώτο (6.1, 6.2 και 6.3) Α. Ερωτήσεις Σωστού Λάθους 1. Η γλώσσα µηχανής είναι µία γλώσσα υψηλού επιπέδου.

Διαβάστε περισσότερα

Επιλέξτε Σωστό ή Λάθος για καθένα από τα παρακάτω:

Επιλέξτε Σωστό ή Λάθος για καθένα από τα παρακάτω: Επιλέξτε Σωστό ή Λάθος για καθένα από τα παρακάτω: 1ο ΓΕΛ Καστοριάς Βασικές Έννοιες Αλγορίθμων Δομή Ακολουθίας (κεφ. 2 και 7 σχολικού βιβλίου) 1. Οι μεταβλητές αντιστοιχίζονται από τον μεταγλωττιστή κάθε

Διαβάστε περισσότερα

Προγραμματισμός Ι (ΗΥ120)

Προγραμματισμός Ι (ΗΥ120) Προγραμματισμός Ι (ΗΥ120) Διάλεξη 1: Εισαγωγή Ποιος είμαι εγώ! 2 Ναύπλιο, 4/1976-9/1993 Πάτρα, 9/1993-6/2004 Williamsburg, VA, USA, 7/2004-7/2006 Μυτιλήνη, 10/2006-2/2007 Βόλος, 2/2007 - H Υπεύθυνη των

Διαβάστε περισσότερα

Π ρ ο γ ρ α μ μ α τ ι σ μ ό ς Β α σ ι κ έ ς έ ν ν ο ι ε ς Ι σ τ ο ρ ι κ ή α ν α δ ρ ο μ ή Η έννοια του προγράμματος Ιστορική αναδρομή

Π ρ ο γ ρ α μ μ α τ ι σ μ ό ς Β α σ ι κ έ ς έ ν ν ο ι ε ς Ι σ τ ο ρ ι κ ή α ν α δ ρ ο μ ή Η έννοια του προγράμματος Ιστορική αναδρομή Προγραμματισμός Βασικές έννοιες Ιστορική αναδρομή Η έννοια του προγράμματος Η περιγραφή της λύσης ενός προβλήματος, ως γνωστόν, γίνεται με τη βοήθεια ενός αλγορίθμου. Έτσι οι εντολές ενός προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΣΕ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. Στέφανος Ουγιάρογλου

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΣΕ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. Στέφανος Ουγιάρογλου ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΣΕ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Κεφάλαιο 6 «Εισαγωγή στον Προγραμματισμό» Στέφανος Ουγιάρογλου Διαφάνειες από υλικό του Χ. Μουρατίδη Προγραμματισμός Η/Υ Ο προγραμματισμός είναι η διατύπωση

Διαβάστε περισσότερα

6. Εισαγωγή στον προγραµµατισµό

6. Εισαγωγή στον προγραµµατισµό 6. Εισαγωγή στον προγραµµατισµό 6.1 Η έννοια του προγράµµατος. 6.2 Ιστορική αναδροµή. 6.2.1 Γλώσσες µηχανής. ΗΜ04-Θ1Α 1. Ένα πρόγραµµα σε γλώσσα µηχανής είναι µια ακολουθία δυαδικών ψηφίων. 5. Ένα πρόγραµµα

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη και Σχεδίαση Λογισμικού

Ανάπτυξη και Σχεδίαση Λογισμικού Ανάπτυξη και Σχεδίαση Λογισμικού Η γλώσσα προγραμματισμού C Γεώργιος Δημητρίου Βασικά Στοιχεία Το αλφάβητο της C Οι βασικοί τύποι της C Δηλώσεις μεταβλητών Είσοδος/Έξοδος Βασικές εντολές της C Αλφάβητο

Διαβάστε περισσότερα

<<ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΜΑΝΩΛΗΣ ΦΥΣΙΚΟΣ ΜCs>> 1

<<ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΜΑΝΩΛΗΣ ΦΥΣΙΚΟΣ ΜCs>> 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7 ο ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ : Το πρόγραμμα αποτελείται από μια σειρά οδηγιών, που ονομάζονται εντολές, για την εκτέλεση τέτοιου είδους πράξεων, καθώς επίσης και από ένα σύνολο πρόσθετων οδηγιών ελέγχου, που

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο ΙV: Δείκτες και πίνακες. 4.1 Δείκτες.

Κεφάλαιο ΙV: Δείκτες και πίνακες. 4.1 Δείκτες. Κεφάλαιο ΙV: Δείκτες και πίνακες. 4.1 Δείκτες. Η C, όπως έχουμε αναφέρει, είναι μια γλώσσα προγραμματισμού υψηλού επιπέδου η οποία αναπτύχθηκε για πρώτη φορά το 1972 από τον Dennis Ritchie στα AT&T Bell

Διαβάστε περισσότερα

Διαδικασιακός Προγραμματισμός

Διαδικασιακός Προγραμματισμός Τμήμα ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΤΕ ΤΕΙ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Διαδικασιακός Προγραμματισμός Διάλεξη 2 η Τύποι Δεδομένων Δήλωση Μεταβλητών Έξοδος Δεδομένων Οι διαλέξεις βασίζονται στο βιβλίο των Τσελίκη και Τσελίκα

Διαβάστε περισσότερα

Αλγοριθμική & Δομές Δεδομένων- Γλώσσα Προγραμματισμού Ι (PASCAL) (PASCAL ) Μεταβλητές- Τύποι- Τελεστές

Αλγοριθμική & Δομές Δεδομένων- Γλώσσα Προγραμματισμού Ι (PASCAL) (PASCAL ) Μεταβλητές- Τύποι- Τελεστές Αλγοριθμική & Δομές Δεδομένων- Γλώσσα Προγραμματισμού Ι (PASCAL) (PASCAL ) Μεταβλητές- Τύποι- Τελεστές Μεταβλητές 2 Δήλωση μεταβλητών Η δήλωση (declaration) πληροφορεί το μεταγλωττιστή για το όνομα και

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΣΕ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΣΕ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΣΕ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΜΑΡΙΑ Σ. ΖΙΩΓΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ 6 ΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΣΩΣΤΟ ΛΑΘΟΣ Σημειώστε αν είναι σωστή ή

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου. Πληροφορική II. Ενότητα 3 : Γλώσσες προγραμματισμού. Δρ.

Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου. Πληροφορική II. Ενότητα 3 : Γλώσσες προγραμματισμού. Δρ. 1 Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Πληροφορική II Ενότητα 3 : Γλώσσες προγραμματισμού Δρ. Γκόγκος Χρήστος 2 Ανοιχτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα στο ΤΕΙ Ηπείρου Τμήμα Χρηματοοικονομικής

Διαβάστε περισσότερα

for for for for( . */

for for for for( . */ Εισαγωγή Στον Προγραµµατισµό «C» Βρόχοι Επανάληψης Πανεπιστήµιο Πελοποννήσου Τµήµα Πληροφορικής & Τηλεπικοινωνιών Νικόλαος Δ. Τσελίκας Νικόλαος Προγραµµατισµός Δ. Τσελίκας Ι Ο βρόχος for Η εντολή for χρησιµοποιείται

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5. Κύκλος Ζωής Εφαρμογών ΕΝΟΤΗΤΑ 2. Εφαρμογές Πληροφορικής. Διδακτικές ενότητες 5.1 Πρόβλημα και υπολογιστής 5.2 Ανάπτυξη εφαρμογών

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5. Κύκλος Ζωής Εφαρμογών ΕΝΟΤΗΤΑ 2. Εφαρμογές Πληροφορικής. Διδακτικές ενότητες 5.1 Πρόβλημα και υπολογιστής 5.2 Ανάπτυξη εφαρμογών 44 Διδακτικές ενότητες 5.1 Πρόβλημα και υπολογιστής 5.2 Ανάπτυξη εφαρμογών Διδακτικοί στόχοι Σκοπός του κεφαλαίου είναι οι μαθητές να κατανοήσουν τα βήματα που ακολουθούνται κατά την ανάπτυξη μιας εφαρμογής.

Διαβάστε περισσότερα

Φυσικές και τεχνητές γλώσσες. Το αλφάβητο της ΓΛΩΣΣΑΣ, Τύποι Δεδομένων. Σταθερές, Μεταβλητές, Τελεστές, Συναρτήσεις, Δομή Προγράμματος

Φυσικές και τεχνητές γλώσσες. Το αλφάβητο της ΓΛΩΣΣΑΣ, Τύποι Δεδομένων. Σταθερές, Μεταβλητές, Τελεστές, Συναρτήσεις, Δομή Προγράμματος Φυσικές και τεχνητές γλώσσες. Το αλφάβητο της ΓΛΩΣΣΑΣ, Τύποι Δεδομένων. Σταθερές, Μεταβλητές, Τελεστές, Συναρτήσεις, Δομή Προγράμματος Ενότητες βιβλίου: 6.3, 7.1-7.6, 7.10, 8.1 Ώρες διδασκαλίας: 2 Φυσικές

Διαβάστε περισσότερα

Ενδεικτική περιγραφή μαθήματος

Ενδεικτική περιγραφή μαθήματος ΜΑΘΗΜΑ: ΔΙΔΑΣΚΩΝ: ΤΜΗΜΑ: Προγραμματισμός Η/Υ Συνδουκάς Δημήτριος Διοίκησης Επιχειρήσεων (Γρεβενά) Ενδεικτική περιγραφή μαθήματος 1. Εισαγωγή: Εισαγωγή στον προγραμματισμό, γλώσσες προγραμματισμού, μεταγλωτιστές.

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στον Προγραμματισμό

Εισαγωγή στον Προγραμματισμό Εισαγωγή στον Προγραμματισμό Εισαγωγή Δημήτρης Μιχαήλ Τμήμα Πληροφορικής και Τηλεματικής Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο Ακ. Έτος 2012-2013 Βιβλιογραφία "C Προγραμματισμός", Deitel & Deitel, Πέμπτη Έκδοση, Εκδόσεις

Διαβάστε περισσότερα

Πληρουορική Γ Γσμμασίοσ

Πληρουορική Γ Γσμμασίοσ Πληρουορική Γ Γσμμασίοσ Προγραμματισμός και Αλγόριθμοι Από το και τημ Χελώμα στημ Ευριπίδης Βραχνός http://evripides.mysch.gr/ 2014 2015 1 Προγραμματισμός Ζάννειο Πρότυπο Πειραματικό Γυμνάσιο Πειραιά Ενότητα:

Διαβάστε περισσότερα

τις αναδρομικές ακολουθίες (recursive sequences) στις οποίες ορίζαμε

τις αναδρομικές ακολουθίες (recursive sequences) στις οποίες ορίζαμε Κεφάλαιο 9: Αναδρομή Ο τρόπος με τον οποίο σκεφτήκαμε και σχεδιάσαμε τις συναρτήσεις στο προηγούμενο κεφάλαιο ακολουθούσε τη φιλοσοφία του προγραμματισμού που είχαμε αναπτύξει σε όλο το προηγούμενο βιβλίο.

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόµενα. Ανασκόπηση - Ορισµοί. Ο κύκλος ανάπτυξης προγράµµατος. Γλώσσες Προγραµµατισµού Ασκήσεις

Περιεχόµενα. Ανασκόπηση - Ορισµοί. Ο κύκλος ανάπτυξης προγράµµατος. Γλώσσες Προγραµµατισµού Ασκήσεις Προγραµµατισµός Η/Υ Ανασκόπηση - Ορισµοί Περιεχόµενα Ο κύκλος ανάπτυξης προγράµµατος Περιγραφή προβλήµατος Ανάλυση προβλήµατος Λογικό ιάγραµµα Ψευδοκώδικας Κωδικοποίηση Συντήρηση Γλώσσες Προγραµµατισµού

Διαβάστε περισσότερα

ΔΟΜΗΜΕΝΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ Κεφάλαιο 8 : H γλώσσα προγραµµατισµού Pascal 1 ο Μέρος σηµειώσεων (Ενότητες 8.1 & 8.2 σχολικού βιβλίου)

ΔΟΜΗΜΕΝΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ Κεφάλαιο 8 : H γλώσσα προγραµµατισµού Pascal 1 ο Μέρος σηµειώσεων (Ενότητες 8.1 & 8.2 σχολικού βιβλίου) ΔΟΜΗΜΕΝΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ Κεφάλαιο 8 : H γλώσσα προγραµµατισµού Pascal 1 ο Μέρος σηµειώσεων (Ενότητες 8.1 & 8.2 σχολικού βιβλίου) 1. Εισαγωγή Χαρακτηριστικά της γλώσσας Τύποι δεδοµένων Γλώσσα προγραµµατισµού

Διαβάστε περισσότερα

Σκοπός. Εργαστήριο 6 Εντολές Επανάληψης

Σκοπός. Εργαστήριο 6 Εντολές Επανάληψης Εργαστήριο 6 Εντολές Επανάληψης Η δομή Επιλογής στη PASCAL H δομή Επανάληψης στη PASCAL. Ρεύμα Εισόδου / Εξόδου.. Ρεύμα Εισόδου / Εξόδου. To πρόγραμμα γραφικών gnuplot. Γραφικά στη PASCAL. Σκοπός 6.1 ΕΠΙΔΙΩΞΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΣΧΕΔΙΑΣΗ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ Η γλώσσα προγραμματισμού C ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2: Εκφράσεις, πίνακες και βρόχοι 14 Απριλίου 2016 Το σημερινό εργαστήριο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ Ι JAVA Τμήμα θεωρίας με Α.Μ. σε 8 & 9 11/10/07

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ Ι JAVA Τμήμα θεωρίας με Α.Μ. σε 8 & 9 11/10/07 ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ Ι JAVA Τμήμα θεωρίας με Α.Μ. σε 8 & 9 11/10/07 Τμήμα θεωρίας: Α.Μ. 8, 9 Κάθε Πέμπτη, 11πμ-2μμ, ΑΜΦ23. Διδάσκων: Ντίνος Φερεντίνος Γραφείο 118 email: kpf3@cornell.edu Μάθημα: Θεωρία + προαιρετικό

Διαβάστε περισσότερα

Pascal, απλοί τύποι, τελεστές και εκφράσεις

Pascal, απλοί τύποι, τελεστές και εκφράσεις Pascal, απλοί τύποι, τελεστές και εκφράσεις 15 Νοεμβρίου 2011 1 Γενικά Στην standard Pascal ορίζονται τέσσερις βασικοί τύποι μεταβλητών: integer: Παριστάνει ακέραιους αριθμούς από το -32768 μέχρι και το

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΤΕΙ ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΣΤΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 9 Ο ΜΑΘΗΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΑΠΟΣΤΟΛΙΑ ΠΑΓΓΕ Περιεχόμενα 2 Η λειτουργία του υπολογιστή Κατηγορίες Εντολών Μορφή Εντολών

Διαβάστε περισσότερα

επιµέλεια Θοδωρής Πιερράτος

επιµέλεια Θοδωρής Πιερράτος Βασικές έννοιες προγραµµατισµού Η ύλη που αναπτύσσεται σε αυτό το κεφάλαιο είναι συναφής µε την ύλη που αναπτύσσεται στο 2 ο κεφάλαιο. Όπου υπάρχουν διαφορές αναφέρονται ρητά. Προσέξτε ιδιαίτερα, πάντως,

Διαβάστε περισσότερα

FORTRAN και Αντικειμενοστραφής Προγραμματισμός

FORTRAN και Αντικειμενοστραφής Προγραμματισμός FORTRAN και Αντικειμενοστραφής Προγραμματισμός Παραδόσεις Μαθήματος 2016 Δρ Γ Παπαλάμπρου Επίκουρος Καθηγητής ΕΜΠ georgepapalambrou@lmentuagr Εργαστήριο Ναυτικής Μηχανολογίας (Κτίριο Λ) Σχολή Ναυπηγών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΔΟΜΗΜΕΝΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΔΟΜΗΜΕΝΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΔΟΜΗΜΕΝΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟ Τρίτη Διάλεξη Εντολές Επιλογής και Επανάληψης Εντολές επιλογής Εντολή if Η πιο απλή μορφή της if συντάσσεται ως εξής: if ( συνθήκη ) Οι εντολές μέσα στα άγκιστρα αποτελούν

Διαβάστε περισσότερα

3 ο Εργαστήριο Μεταβλητές, Τελεστές

3 ο Εργαστήριο Μεταβλητές, Τελεστές 3 ο Εργαστήριο Μεταβλητές, Τελεστές Μια μεταβλητή έχει ένα όνομα και ουσιαστικά είναι ένας δείκτης σε μια συγκεκριμένη θέση στη μνήμη του υπολογιστή. Στη θέση μνήμης στην οποία δείχνει μια μεταβλητή αποθηκεύονται

Διαβάστε περισσότερα

κεφάλαιο Βασικές Έννοιες Επιστήμη των Υπολογιστών

κεφάλαιο Βασικές Έννοιες Επιστήμη των Υπολογιστών κεφάλαιο 1 Βασικές Έννοιες Επιστήμη 9 1Εισαγωγή στις Αρχές της Επιστήμης των Η/Υ Στόχοι Στόχος του κεφαλαίου είναι οι μαθητές: να γνωρίσουν βασικές έννοιες και τομείς της Επιστήμης. Λέξεις κλειδιά Επιστήμη

Διαβάστε περισσότερα

Outline. 4 Object-Oriented Programming

Outline. 4 Object-Oriented Programming Προγραμματισμός Ηλεκτρονικών Υπολογιστών Φιλοσοφίες γλωσσών προγραμματισμού Διδάσκων: Στάθης Ζάχος Επιμέλεια Διαφανειών: Μάκης Αρσένης CoReLab ΣΗΜΜΥ - Ε.Μ.Π. Ιανουάριος 2016 ιδάσκων: Στάθης Ζάχος ( CoReLab

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην επιστήμη των υπολογιστών. Λογισμικό Υπολογιστών Κεφάλαιο 9ο Γλώσσες Προγραμματισμού

Εισαγωγή στην επιστήμη των υπολογιστών. Λογισμικό Υπολογιστών Κεφάλαιο 9ο Γλώσσες Προγραμματισμού Εισαγωγή στην επιστήμη των υπολογιστών Λογισμικό Υπολογιστών Κεφάλαιο 9ο Γλώσσες Προγραμματισμού 1 Εξέλιξη Οι γλώσσες προγραμματισμού είναι σύνολα από προκαθορισμένες λέξεις οι οποίες συνδυάζονται σε προγράμματα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Αλφάβητο και τύποι δεδομένων Σταθερές και μεταβλητές Τελεστές, συναρτήσεις και εκφράσεις Εντολή εκχώρησης Εντολές εισόδου - εξόδου Δομή

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Αλφάβητο και τύποι δεδομένων Σταθερές και μεταβλητές Τελεστές, συναρτήσεις και εκφράσεις Εντολή εκχώρησης Εντολές εισόδου - εξόδου Δομή ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Αλφάβητο και τύποι δεδομένων Σταθερές και μεταβλητές Τελεστές, συναρτήσεις και εκφράσεις Εντολή εκχώρησης Εντολές εισόδου - εξόδου Δομή προγράμματος Εισαγωγή Κάθε γλώσσα προγραμματισμού, όπως

Διαβάστε περισσότερα

Διαδικασιακός Προγραμματισμός

Διαδικασιακός Προγραμματισμός Τμήμα ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΤΕ ΤΕΙ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Διαδικασιακός Προγραμματισμός Διάλεξη 6 η Βρόχοι Επανάληψης Οι διαλέξεις βασίζονται στο βιβλίο των Τσελίκη και Τσελίκα C: Από τη Θεωρία στην Εφαρμογή

Διαβάστε περισσότερα

Οργάνωση επεξεργαστή (1 ο μέρος) ΜΥΥ-106 Εισαγωγή στους Η/Υ και στην Πληροφορική

Οργάνωση επεξεργαστή (1 ο μέρος) ΜΥΥ-106 Εισαγωγή στους Η/Υ και στην Πληροφορική Οργάνωση επεξεργαστή (1 ο μέρος) ΜΥΥ-106 Εισαγωγή στους Η/Υ και στην Πληροφορική Κώδικας μηχανής (E) Ο επεξεργαστής μπορεί να εκτελέσει το αρχιτεκτονικό σύνολο εντολών (instruction set architecture) Οι

Διαβάστε περισσότερα

Αλγοριθμική & Δομές Δεδομένων- Γλώσσα Προγραμματισμού Ι (PASCAL)

Αλγοριθμική & Δομές Δεδομένων- Γλώσσα Προγραμματισμού Ι (PASCAL) Αλγοριθμική & Δομές Δεδομένων- Γλώσσα Προγραμματισμού Ι (PASCAL) (PASCAL )Βασικά στοιχεία Αναγνωριστικά (Identifiers) Τα αναγνωριστικά είναι ονόματα με τα οποία μπορούμε να αναφερόμαστε σε αποθηκευμένες

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρονικοί Υπολογιστές

Ηλεκτρονικοί Υπολογιστές ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 5: Εντολές Αντικατάστασης, Συναρτήσεις και Σχόλια στη C++ Ζαχαρούλα Ανδρεοπούλου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρία Υπολογισμού Άρτιοι ΑΜ. Διδάσκων: Σταύρος Κολλιόπουλος. eclass.di.uoa.gr. Περιγραφή μαθήματος

Θεωρία Υπολογισμού Άρτιοι ΑΜ. Διδάσκων: Σταύρος Κολλιόπουλος. eclass.di.uoa.gr. Περιγραφή μαθήματος Περιγραφή μαθήματος Θεωρία Υπολογισμού Άρτιοι ΑΜ Σκοπός του μαθήματος είναι η εισαγωγή στη Θεωρία Υπολογισμού και στη Θεωρία Υπολογιστικής Πολυπλοκότητας (Θεωρία Αλγορίθμων). Διδάσκων: Σταύρος Κολλιόπουλος

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΣΕ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΣΕ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΣΕ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΜΑΡΙΑ Σ. ΖΙΩΓΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑ 10 ΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΥΠΟΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ 1. Πως ορίζεται ο τμηματικός προγραμματισμός; Τμηματικός προγραμματισμός

Διαβάστε περισσότερα

Σύνοψη Θεωρίας ΟΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΑΛΓΟΡΙΘΜΩΝ

Σύνοψη Θεωρίας ΟΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΑΛΓΟΡΙΘΜΩΝ 1 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΘΕΡΜΗΣ Τάξη: Γ Μάθημα: Πληροφορική Εξεταστέα ύλη: Παρ11.1 & 11.2 Σύνοψη Θεωρίας ΟΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΑΛΓΟΡΙΘΜΩΝ Αλγόριθμος είναι μια πεπερασμένη σειρά ενεργειών που περιγράφει τη διαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

ΗΥ-150. Προγραμματισμός

ΗΥ-150. Προγραμματισμός ΗΥ-150 Εντολές Ελέγχου Ροής Σειριακή εκτέλεση εντολών Όλα τα προγράμματα «γράφονται» χρησιμοποιώντας 3 είδη εντολών: Σειριακές εντολές (sequential built in C) Εντολές απόφασης (if, if/else, switch) Περιλαμβάνει

Διαβάστε περισσότερα

2ο ΓΕΛ ΑΓ.ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ ΑΕΠΠ ΘΕΟΔΟΣΙΟΥ ΔΙΟΝ ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΤΑ ΠΑΡΑΚΑΤΩ

2ο ΓΕΛ ΑΓ.ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ ΑΕΠΠ ΘΕΟΔΟΣΙΟΥ ΔΙΟΝ ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΤΑ ΠΑΡΑΚΑΤΩ ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΤΑ ΠΑΡΑΚΑΤΩ ΣΤΑΘΕΡΕΣ είναι τα μεγέθη που δεν μεταβάλλονται κατά την εκτέλεση ενός αλγόριθμου. Εκτός από τις αριθμητικές σταθερές (7, 4, 3.5, 100 κλπ), τις λογικές σταθερές (αληθής και ψευδής)

Διαβάστε περισσότερα

Συμβολική γλώσσα Εκπαιδευτικού Υπολογιστή - Λογισμικό Υπολογιστών

Συμβολική γλώσσα Εκπαιδευτικού Υπολογιστή - Λογισμικό Υπολογιστών Συμβολική γλώσσα Εκπαιδευτικού Υπολογιστή - Λογισμικό Υπολογιστών Πρόγραμμα σε γλώσσα μηχανής του ΕΚΥ Θέση μνήμης Περιεχόμενα μνήμης Εντολή (assembly) 0 0001 000000000011 lda 3 1 0011 000000000100 ada

Διαβάστε περισσότερα