ENZYMIKH ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ENZYMIKH ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ"

Transcript

1 ENZYMIKH ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ

2 Παγκόσμια αγορά των ενζύμων > 4 δις, 60% Ευρώπη 15% Β. Αμερική 15% Ιαπωνία >500 εταιρείες παραγωγής ενζύμων

3 EC 1 Οξειδοαναγωγάσες: Οξείδωση -αναγωγή EC 2 Μεταφοράσες (τρανσφεράσες): Μεταφορά ομάδας EC 3 Υδρολάσες: Υδρόλυση διάφορων δεσμών EC 4 Λυάσες: Πρόσθεση η αφαίρεση ομάδων EC 5 Ισομεράσες: Ισομερεíωση -Ενδομοριακή μεταφορά ομάδων EC 6 Λιγάσες: Σύνδεση δυο μορίων με ομοιοπολικούς δεσμούς Λυάσες 7% Ισομεράσες Λιγάσες 2% 1% Οξειδοαναγωγάσες 25% Υδρολάσες 60% Τρανσφεράσες 5% Λιπάσες

4 Η δράση ενός ενζύμου είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την πρωτεϊνική φύση, αν και υπάρχουν καταλυτικά βιομόρια που δεν είναι πρωτεϊνικά, όπως τα ριβόζυμα (καταλυτικά RΝΑ) και τα δεοξυριβόζυμα (μονόκλωνα DNA). Κυτόχρωμα C Λιπάση από Pseudomonas Οξειδάση της ξανθίνης από αγελαδινό γάλα Λακκάση από Trametes hirsute Τυροσινάση από B. megaterium Oξειδάση της γλυκόζης από A. niger

5 Πλεονεκτήματα βιοκαταλυτών έναντι των χημικών καταλυτών Υψηλή καταλυτική ικανότητα Εξειδίκευση Ήπιες συνθήκες αντίδρασης Περιβαλλοντικά φιλικοί καταλύτες

6 Α) Μεγάλη καταλυτική ισχύς: υψηλότερη ταχύτητα Ενεργό κέντρο

7 Β) Υψηλός βαθμός εξειδίκευσης ως προς την αντίδραση και το υπόστρωμα Σύμπλοκο ενζύμου υποστρώματος Σύμπλοκο ενζύμου προϊόντος υπόστρωμα προϊόν Ενζυμο Ενζυμο

8 Η εξειδίκευση ως πρoς τo υπόστρωμα μπορεί να είναι: - απόλυτη εξειδίκευση (το ένζυμο δρα μόνο σε ένα υπόστρωμα) -υψηλή εξειδίκευση (το ένζυμο δρα σε λίγα υπoστρώματα) -χαμηλή εξειδίκευση (το ένζυμο δρα σε ένα σχετικά μεγάλo αριθμό υπoστρωμάτων)

9 Η ικανότητά τους να καταλύουν με μεγάλη εξειδίκευση συγκεκριμένες αντιδράσεις, ελαχιστοποιεί την εμφάνιση παραπροϊόντων και παράπλευρων ανεπιθύμητων αντιδράσεων. Το γεγονός αυτό έχει ιδιαίτερη τεχνολογική σημασία. (η απομόνωση του προϊόντος διευκολύνεται).

10 Produkte 4 KLEINE MOLEKÜLE GROSSE BEDEUTUNG 4-3 Die Verfahren der Διαδικασία Vitamin B σύνθεσης 2 -Synthese της βιταμίνης Β 2 Kλασσικές μέθοδοι: Χημικές διαδικασίες (9 βήματα) Μοντέρνες μέθοδοι Bιοτεχνολογικές διαδικασίες Γλυκόζη Bιομάζα K-Aραβονικό Ca-Aραβονικό Ca-Ραβονικό Ριβονιλακτόνη Ριβόζη Ριβιτυλχιλιδίνη Θετικά Αύξηση όγκου παραγωγής 40% κόστος παραγωγής 30% λιγότερες εκπομπές CO 2 60% λιγότερη χρήση πρώτων υλών 95% λιγότερα απόβλητα Βιταμίνη B 2 Βιταμίνη B 2

11 Τα ένζυμα έχουν την ικανότητα να διακρίνουν συγκεκριμένα τμήματα στα μόρια των υποστρωμάτων (τοποεκλεκτικότητα-regiospecificity) ή να διακρίνουν οπτικά ισομερή (στερεοεκλεκτικότηταstrereospecificity).

12 ΟΗ (S) Λιμονένιο Γεύση λεμονιού COOH (R) Λιμονένιο Γέυση πορτοκαλιού ΟΗ COOH ΟΗ H NH 2 ΟΗ H NH 2 (S)-Dopa αντι Parkinson (R)-Dopa σοβαρές παρενέργειες Η βιολογική δραστικότητα, η τοξικότητα, η διάθεση, και ο μεταβολισμός, διαφέρουν σημαντικά για τον κάθε οπτικό αντίποδα ενός ρακεμικού φαρμάκου

13 Tα ένζυμα δρουν σε καθορισμένες και ήπιες συνθήκες T( O C)

14 Γ) Τα ένζυμα λειτουργούν σε ήπιες συνθήκες. Αυτό μειώνει σημαντικά το ενεργειακό κόστος, ενώ παράλληλα μειώνει το κόστος κατασκευής ειδικού εξοπλισμού που ανθεκτικού σε διαβρωτικά χημικά αντιδραστήρια και ακραίες συνθήκες αντίδρασης (ph, T, P). Τα ένζυμα είναι φιλικοί στο περιβάλλον καταλύτες και βέβαια βιοαποικοδομήσιμοι, σε αντίθεση με τους χημικούς καταλύτες.

15 ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ: BIOMHXANIA ΤΡΟΦΙΜΩΝ & ΠΟΤΩΝ ΣΤΗ ΧΗΜΙΚΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ (εξειδικευμένα χημικά) ΣΤΗ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ

16 ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΣΤΗΝ ΥΦΑΝΤΟΥΡΓΙΑ - ΒΡΥΣΟΔΕΨΙΑ ΧΑΡΤΟΠΟΙΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΚΑ ΑΠΟΡΡΥΠΑΝΤΙΚΑ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΜΕΝΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ (π.χ συντήρηση έργων τέχνης)

17 ΑΝΑΛΥΤΙΚΕΣ ΔΟΚΙΜΕΣ (βιοαισθητήρες, ELISA προσδιορισμοί, διαγνωστικά εργαλεία) Ένζυμα της τεχνολογίας ανασυνδυασμένου DNA (νουκλεάσες, λιγάσες κ.ά) ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ (βιοφίλτρα, αποδόμηση ρύπων, βιοκαύσιμα) ΣΤΗΝ IATΡΙΚΗ (θεραπευτική αντικατάσταση, θεραπευτικά εργαλεία)

18 Που βρίσκονται τα ένζυμα; Τα ένζυµα βρίσκονται υπό µορφή διαλύµατος µέσα ή έξω από τα κύτταρα ή καθηλωμένα σε κάποιες µεµβράνες. Τα ίδια ένζυµα δεν χρησιµοποιούνται σε όλη τη διάρκεια της ζωής ενός κυττάρου αλλά παράγονται και καταστρέφονται από το κύτταρο ανάλογα µε τις ανάγκες του.

19 Προέλευση Ενζύμων Ζωικής Προέλευσης Φυτικής Προέλευσης Μικροβιακής Προέλευσης Λιπάση (πάγκρεας χοίρου, βιομηχανία καλλυντικών) Θρυψίνη (πάγκρεας μόσχου και χοίρου, επεξεργασία δέρματος) Αφυδρογονάσες (καρδιακό ή σκελετικό μυ θηλαστικών, διαγνωστική και αναλυτική επιστήμη) Παπαΐνη (Carica Papaya, ζυθοποιία) Οξαλοξική οξειδάση (ρίζες κριθαριού, προσδιορισμός οξαλοξικού οξέος) Υπεροξειδάση (ραφανίδα, ένζυμο δείκτης ενζυμικών αντιδράσεων) Περιοριστικά ένζυμα (διάφοροι μικροοργανισμοί, μοριακή βιολογία) Zωικής και φυτικής προέλευσης 8-10% της συνολικής παραγόμενης ποσότητας

20 ΕΝΖΥΜΑ ΑΠO ΜΙΚΡΟΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥΣ Πλεονεκτήματα: Σταθερότητα και προβλεψιμότητα της απόδοσης του τελικού προϊόντος. Μεγάλη ταχύτητα ανάπτυξης των μικροοργανισμών Εύκολος καθαρισμός

21 Ένζυμα παραγόμενα από μικροοργανισμούς οι οποίοι φυσιολογικά αναπτύσσονται σε ακραίες συνθήκες θερμοκρασίας, ph, πίεσης και αλατότητας, Είναι δυνατή η καλλιέργεια βακτηρίων σε θερμοκρασία έως 105 ο C και πίεση έως 400 bar.

22 Ανίχνευση κατάλληλου μικροοργανισμού που θα παράγει το επιθυμητό ένζυμο σε μεγάλες ποσότητες & θα μπορεί να αναπτυχθεί σε βιοαντιδραστήρα

23 ένζυμα συνολικά 2500 χαρακτηρισμένα & απομονωμένα 200 εμπορική εφαρμογή Ανασταλτικός παράγοντας Υψηλό κόστος παραγωγής, απομόνωσης και καθαρισμού Αντιμετώπιση του προβλήματος Ανάπτυξη μικροοργανισμών Βιοπληροφορική Κλωνοποίηση και υπερέκφραση Ενζυμική Μηχανική

24

25 Κλωνοποίηση και υπερέκφραση Τεχνική κλωνοποίησης ανασυνδυασμένου DΝΑ Επιλογή πλασμιδιακού φορέα έκφρασης Επαγωγή υπερέκφρασης Αντίδραση συγκόλλησης PCR στο αντίστοιχο γένωμα Μετασχηματισμός Κυττάρων έκφρασης

26 H μεταγονιδιωματική ανάλυση είναι ένα νέο εργαλείο της Βιοτεχνολογίας, όπου οι δυνατότητες που προσφέρει η γονιδιωματική ανάλυση (η ανάλυση όλου του DNA ενός οργανισμού) εφαρμόζονται σε ολόκληρες βιοκοινότητες μικροβίων, παρακάμπτοντας την ανάγκη για απομόνωση και καλλιέργεια μεμονωμένων ειδών

27 Λαμβάνεται ένα δείγμα από ένα συγκεκριμένο περιβάλλον (όπως το έδαφος, το θαλασσινό νερό ή το ανθρώπινο στόμα) Ακολουθεί μαζική εξαγωγή DNA από όλα τα μικρόβια του δείγματος. (Η ανάλυση μπορεί να περιλαμβάνει εξαγωγή πρωτεϊνών ή RNA). Αφού γίνει εξαγωγή DNA από ένα δείγμα, ακολουθεί πρόσληψη και αντιγραφή του DNA. Δημιουργείται έτσι μία «βιβλιοθήκη» που περιέχει τμήματα των γονιδιωμάτων όλων των μικροβίων του δείγματος

28 Mελετά τα προϊόντα (π.χ ένζυμα) που μπορούν να παράγουν τα μικρόβια μίας βιοκοινότητας.

29 Επιλογή ενζύμου με βάση: 1) Το είδος εφαρμογής 2) Την εκλεκτικότητα 3) Την εξάρτηση της δραστικότητας και σταθερότητας από παράγοντες όπως το ph, τη θερμοκρασία το μέσο και γενικά τις συνθήκες δράσης 4) Το κόστος παραγωγής

30 Κατάταξη Ενζύμων με βάση τον όγκο παραγωγής και αγοράς Μεγάλου όγκου ή βιομηχανικά ένζυμα (industrial enzymes) Μικρού όγκου ή υψηλής προστιθέμενης αξίας ένζυμα (high added value enzymes) Εξωκυτταρικά ένζυμα (συνήθως) Χαμηλή καθαρότητα Μεγάλες ποσότητες παραγωγής Φθηνό κόστος παραγωγής και αγοράς Ενδοκυτταρικά ένζυμα (συνήθως) Υψηλή καθαρότητα Μικρές ποσότητες παραγωγής Ακριβό κόστος παραγωγής και αγοράς Αναλυτικά ένζυμα βιοαισθητήρες Διαγνωστικά ένζυμα Θεραπευτικά ένζυμα Ένζυμα της τεχνολογίας ανασυνδυασμένου DNA Ενζυμα εξειδικευμένων εφαρμογών

31 ΕΝΖΥΜΑ ΣΤΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ Από 11 μύκητες 4 ζυμομύκητες και 8 βακτήρια οι οποίοι έχουν χαρακτηρισθεί ασφαλείς. Βακτήρια των γενών Bacillus, Lactobacillus, και Streptomyces, κ καθώς και μύκητες των γενών Penicillium, Mucor και Rhizopus

32 Νομοθεσία και κανόνες ασφάλειας στην εφαρμογή των ενζύμων Ένζυμα από στελέχη μικροοργανισμών που έχουν χαρακτηρισθεί ασφαλή (generally recognized as safe, GRAS) Παρασκευή με καθορισμένες διαδικασίες ώστε να ικανοποιούνται κριτήρια ασφάλειας (good manufacturing practice, GMP) Τοξικολογικοί έλεγχοι ένζυμα παθογόνων μικροοργανισμών Αναλυτικά, θεραπευτικά και διαγνωστικά ένζυμα υψηλή καθαρότητα Εφαρμογή αυστηρών διεργασιών ποιοτικού ελέγχου (βιολογικές μετρήσεις) για την ανίχνευση ανεπιθύμητων προσμίξεων που μπορεί να προκαλέσουν ανοσολογικές ή ανοσοδιεγερτικές επιπλοκές

33

34 ΥΔΡΟΛΑΣΕΣ

35

36 Ένζυμα Εφαρμογές Λιπάσες, Εστεράσες Παραγωγή διατροφικών προϊόντων Παραγωγή φαρμακευτικών προϊόντων Παραγωγή εξειδικευμένων χημικών Τροποποίηση λιπών και ελαίων Παραγωγή σαπουνιών, καλλυντικών κ.ά Παραγωγή βιοκαυσίμων (βιοντήζελ) Απορρυπαντικά, κατεργασία δέρματος Πρωτεάσες, Αμιδάσες Παραγωγή διατροφικών προϊόντων Παραγωγή φαρμακευτικών προϊόντων Παραγωγή εξειδικευμένων χημικών Κατεργασία κρέατος, Απορρυπαντικά Αμυλάσες, Κυτταρινάσες Παραγωγή διατροφικών προϊόντων Υφαντουργία, Ζωοτροφές Παραγωγή βιοκαυσίμων (βιοαιθανόλη) Γλυκοζιδάσες Παραγωγή διατροφικών προϊόντων Παραγωγή εξειδικευμένων χημικών

37 Λιπάσες και εστεράσες Υδρόλυση εστερικών δεσμών α) 1,3 τόπo-ειδικευμένες λιπάσες. β) μη ειδικευμένες λιπάσες

38 Βιομηχανία Γαλακτοκομικά προϊόντα Προϊόντα αρτοποιίας Κλωστοϋφαντουργία Βιομηχανία απορρυπαντικών Βιομηχανία χημικών Βιομηχανία φαρμάκων Βιομηχανία καλλυντικών Βιομηχανία καυσίμων Βιομηχανία χαρτιού Επεξεργασία αποβλήτων Σύνθεση βιοαισθητήρων Προϊόν ή εφαρμογή Ανάπτυξη παραγόντων βελτίωσης γεύσης Αύξηση του όγκου στο ψωμί Απομάκρυνση λιπαντικών ουσιών Απομάκρυνση λιπαρών λεκέδων Παραγωγή βιοαποικοδομήσιμων πολυμερών Βοηθητικά πέψης Γαλακτοματοποιητές, προϊόντα ενυδάτωσης Παραγωγή βιοντήζελ Στον έλεγχο του χρώματος Απομάκρυνση υδρογονανθράκων Ανίχνευση λιπιδίων

39 Ταχύτητα αντίδρασης 4 Ενζυμική ενεργότητα λιπάση Λιπάση εστεράση Εστεράση Κινητική Michaelis Menten 0 0,0 1,0 2,0 3,0 0,0 0,5 1,0 2,0 [Υπόστρωμα] υγκέντρωση υποστρώματος Διεπιφανειακή ενεργοποίηση

40 Διεπιφανειακή ενεργοποίηση «Καπάκι»

41

42 α) ευρύ φάσμα εξειδίκευσης των λιπασών που επιτρέπει την τροποποίηση όχι μόνο φυσικών αλλά και συνθετικών υποστρωμάτων, β) η έκφραση των καταλυτικών τους ιδιοτήτων δεν απαιτεί την παρουσία συνενζύμων, γ) μεγάλος αριθμός λιπολυτικών ενζύμων που είναι εμπορικά διαθέσιμα (περίπου 70 λιπάσες είναι σήμερα διαθέσιμες),

43 ΒΙΟΝΤΗΖΕΛ Εστέρες λιπαρών οξέων με αλκοόλες όπως η μεθανόλη και η αιθανόλη

44 Τροποποίηση της σύστασης τριγλυκεριδίων OC 16:0 OC 18:1 OC 16:0 + 3 C 18:0 1,3-ειδικευμένη λιπάση εξάνιο OC 16:0 OC 18:1 OC 18:0 OC 18:0 + OC 18:1 + OC 18:0 3 C 16:0 κλάσμα φοινικέλαιου 1,3-διπαλμιτο-2-ελαϊκό τριγλυκερίδιο υποκατάστατο βουτύρο του κακάου Σύνθεση υποκατάστατου του βουτύρου του κακάο μέσω ενζυμικής μετεστεροποίησης που καταλύει μια 1,3-ειδικευμένη λιπάση σε εξάνιο

45 Βιολογικά απορρυπαντικά Ένζυμο Ενζυμική δράση Χρήση Πρωτεάσες Υδρόλυση πρωτεϊνών Έναντι ρύπων από αυγά, γάλα και σπανάκι Λιπάσες Υδρόλυση λιπών Έναντι ρύπων από λάδια, λίπη και καλλυντικά Κυτταρινάσες Υδρόλυση φυτικών Χρήση στον βιοεξευγενισμό των υφασμάτων πολυσακχαριτών όπως κυτταρίνη διατήρηση της απαλότητας και χρώματος των βαμβακερών υφασμάτων Αμυλάσες Υδρόλυση φυτικών Έναντι ρύπων από πατάτες, σοκολάτα πολυσακχαριτών όπως άμυλο ή γλυκίσματα

46

47 Βιολογικά απορρυπαντικά Ένζυμο ph χρήσης Θερμοκρασία Χρήσης ( ο C) Πρωτεάσες Λιπάσες Κυτταρινάσες Aμυλάσες

48

49

50

51 Ένζυμα στην επεξεργασία πολυσακχαριτών Ένζυμα που εμπλέκονται στην υδρόλυση γλυκοζιδικών δεσμών των φυσικών πολυσακχαριτών (άμυλο, κυτταρίνη, πηκτίνες και γλυκάνες) αμυλάσες, κυτταρινάσες, πηκτινάσες και γλυκανάσες H HO OH OH β-(1,4)-dγαλακτοσιδικός δεσμός H H H O OH H O HO H OH H O OH H OH H H ΛΑΚΤΟΖΗ β- ΓΑΛΑΚΤΟΣΙΔΑΣΗ ΓΑΛΑΚΤΟΖΗ OH OH H HO H H H O OH H OH HO HO H OH H H H O OH H OH ΓΛΥΚΟΖΗ

52

53 Ένζυμα Εξειδίκευση Βιομηχανική εφαρμογή α και β-αμυλάσες Κυτταρινάσες Λακτάση β-γλυκανάσες Πηκτινάσες και πηκτινολυάσες α-1,4 γλυκοζιδικός δεσμός στο άμυλο β-1,4 γλυκοζιδικός δεσμός στην κυτταρίνη β-1,4 γλυκοζιδικός δεσμός στη λακτόζη β-1,3 και κυρίως β-1,4 γλυκοζιδικοί δεσμοί πολυσακχαριτών όπως οι β-γλυκάνες α-1,4 δεσμός μονάδων γαλακτουρονικού οξέος πηκτινών Παραγωγή γλυκαντικών ουσιών από άμυλο, ζυθοποιία, χαρτοποιία, υφαντουργία Παρασκευή προϊόντων φρούτων και λαχανικών, υφαντουργία, βιοεξευγενισμών υφασμάτων) κλπ. Προϊόντα γάλακτος και τυρογάλακτος Ζωοτροφές, ζυθοποιία, εκχύλιση χυμών Εκχύλιση και διαύγαση φρουτοχυμών, διαύγαση κρασιών

54 ΕΝΖΥΜΑ ΣΤΗΝ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΤΗΣ ΚΥΤΤΑΡΙΝΗΣ

55 Παραγωγή βιοαιθανόλης από κυτταρίνη μέσω της δράσης κυτταρινασών (cellulases)

56

57 Ένζυμα στην επεξεργασία του αμύλου Άμυλο Αμυλόζη 15-30% α 1-4 Αμυλοπηκτίνη 70-85% α 1-4, 1-6 Προϊόντα γλυκιάς γεύσης σιρόπια φρουκτόζης, γλυκόζης, δεξτρόζης και μαλτόζης, με εφαρμογή στην βιομηχανία τροφίμων και ποτών

58 Εφαρμογή στην υφαντουργία Αμυλάσες Aπομάκρυνση της κόλλας από τα υφάσματα (άμυλο) (η κόλλα εμποδίζει διαδικασίες όπως λεύκανση, βαφή)

59 Bιο-εξευγενισμός (bio-polishing) υφασμάτων φινίρισμα των υφασμάτων τύπου τζην (απομάκρυνση μικρο-ινιδίων). ΚΥΤΤΑΡΙΝΑΣΕΣ

60 ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΧΡΩΜΑΤΟΣ ΣΤΑ ΥΦΑΣΜΑΤΑ Δράση κυτταρινάσης

61 Βιο-εξευγενισμός (bio-polishing) υφασμάτων Eπεξεργασία με: Αμυλάση Κυτταρινάση Λακκάση

62

63 Εφαρμογή στην παρασκευή προϊόντων φρούτων Πηκτινολυτικά ένζυμα, αμυλάσες, ημικυτταρινάσες και κυτταρινάσες Τεμαχισμός καρπού Πηκτινάση, πηκτινεστεράση, πηκτινολυάση, κυτταρινάση Αποσάρθρωση ιστού Εξαγωγή χυμού, παστερίωση Αποπηκτινοποίηση, διαύγαση Πηκτινάση, πηκτινεστεράση, πηκτινολυάση, αμυλάση α) πηκτινεστεράσες υδρολύουν τους εστέρες της πηκτίνης β) πηκτινάσες και πηκτινολυάσες, υδρολύουν τους α-1,4- γλυκοζιδικούς δεσμούς που συνδέουν τις μονάδες του α-d-γαλακτουρονικού οξέος Διήθηση, συμπύκνωση τυποποίηση

64 Βιομηχανικές εφαρμογές οξειδοαναγωγικών ενζύμων Kαταλάση Η 2 Ο 2 Η 2 Ο + ½ Ο 2 Στην υφαντουργία κατά την εξουδετέρωση του Η 2 Ο 2 (λευκαντικό φυσικών ινών) Για την απαλλαγή υπολειμμάτων Η 2 Ο 2 το οποίο χρησιμοποιείται ως βακτηριοστατικό στο γάλα σε περιπτώσεις αδυναμίας συντήρησης τους.

65 Βιοαισθητήρες Ορισμός: Βιοαισθητήρας ονομάζεται μια αναλυτική συσκευή η οποία μετατρέπει μια βιολογική απόκριση σε ηλεκτρικό σήμα μεταδίδοντας πληροφορίες για μια ζωτική διαδικασία.

66 Βιοαισθητήρες Δείγμα (Αναλύτης) Βιοκαταλύτης Μετατροπέας Όργανο επεξεργασίας σήματος

67 Το βιολογικό σήμα είναι αποτέλεσμα μιας ή περισσοτέρων ενζυμικών αντιδράσεων που καταλύονται από ένα ή περισσότερα ένζυμα ακινητοποιημένα οε στερεό φορέα. ΣΗΜΑ: Μεταβολή κάποια χημικής ή φυσικής παραμέτρου στο βιολογικό σύστημα (όπως συγκέντρωση ιόντων, πρωτονίων, οξυγόνου, αερίων, μεταβολή θερμότητας κ.ά).

68 Οπτοηλεκτρονικοί Βιοαισθητήρες και Βιοενεργοποιητές στην Κλινική Βιοαισθητήρες Διάγνωση στην και Κλινική στην Βιοιατρική Διάγνωση και στην Βιοιατρική Οπτοηλεκτρονικός Βιοαισθητήρας Γλυκόζης: Βιοαισθητήρας Γλυκόζης: Ο Ο πρώτος βιοαισθητήρας που που κυκλοφόρησε στο κυκλοφόρησε εμπόριο στο εμπόριο Χρησιμοποιείται για για την την ανίχνευση της της γλυκόζης στο αίμα σε ασθενείς που πάσχουν από διαβήτη Ο Ο ασθενής παίρνει ένα ένα δείγμα από από το το αίμα αίμα και το τοποθετεί μέσα στην συσκευή

69 Οξειδάσες Καταλύουν την οξείδωση υποστρωμάτων Απαγωγή δύο ατόμων Η από το υπόστρωμα δότη και μεταφορά σε Ο 2 Ένζυμα εξαρτώμενα από φλαβινο-προσθετικές ομάδες ΥΗ 2 + Ενζυμο-[FMN/FAD] + 1/2Ο 2 Y + Ενζυμο-[FMNH 2 /FADH 2 ] + Η 2 Ο Το μοριακό οξυγόνο (Ο 2 ) είναι ο τελικός αποδέκτης υδρογόνων ή ηλεκτρονίων Η 2 Ο ή Η 2 Ο 2

70 Oξειδάση της γλυκόζης- GOX Η GOX είναι ένα σημαντικό φλαβονοένζυμο που χρησιμοποιείται για τον προσδιορισμό της γλυκόζης σε φυσιολογικά υγρά και βιολογικά δείγματα. Καταλύει την οξείδωση της β-d-γλυκόζης σε D-γλυκονικό-1,5-λακτόνη και υπεροξείδιο του υδρογόνου, χρησιμοποιώντας μοριακό οξυγόνο σαν δέκτη ηλεκτρονίων. β-d-γλυκόζη δ-d-γλυκονο-1,5-λακτόνη

71 β-d-γλυκόζη δ-d-γλυκονο-1,5-λακτόνη

72 KYΨΕΛΕΣ ΒΙΟΚΑΥΣΙΜΩΝ Μία κυψέλη βιοκαυσίμων (fuel cell) είναι μία διάταξη ή οποία μετατρέπει χημική ενέργεια σε ηλεκτρική, μέσω της δράσης μικροοργανισμών ή ενζύμων. Ο βιοκαταλύτης μπορεί επίσης να χρησιμοποιηθεί για να καταλύσει την παρασκευή απλούστερων καυσίμων, όπως είναι το υδρογόνο και το μεθάνιο, από πολυπλοκότερες βιοχημικές ενώσεις, όπως είναι τα σάκχαρα ( δευτερογενείς κυψέλες βιοκαυσίμων)

73 Σάκχαρα, έλαια ΑΦΥΔΡΟΓΟΝΑΣΗ ΟΞΕΙΔΑΣΗ ΛΑΚΚΑΣΗ Η 2 Ο Το ένζυμο (οξειδάση της γλυκόζης ή αφυδρογονάση της γλυκόζης) ακινητοποιείται στο ηλεκτρόδιο της ανόδου, όπου και οξειδώνεται το καύσιμο (γλυκόζη), ενώ ταυτόχρονα παράγονται ηλεκτρόνια. Στην κάθοδο ανάγεται το Ο 2 σε Η 2 Ο μέσω μιας αντίδρασης που καταλύεται από ένζυμα όπως η λακκάση ή η οξειδάση του ασκορβικού κ.ά

74 H χρήση των κυψελίδων βιοκαυσίμων δεν περιορίζονται μόνο στην παραγωγή ενέργειας, αλλά αξιοποιούνται επίσης ως εμφυτεύσιμες συσκευές, αισθητήρες, μικρο-τσιπ και φορητές συσκευές εφοδιασμού ενέργειας (μπαταρίες). Ex vivo χρήση: Φορητές συσκευές In vivo χρήση: Εκμετάλλευση βιοχημικών καυσίμων για παραγωγή ενέργειας σε ιατρικές συσκευές (π.χ βηματοδότης, βιοαισθητήρες κλπ)

75

76 Θεραπευτική αντικατάσταση ενζύμων. ΕΝΖΥΜΑ ΔΡΑΣΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ α-αντιθρυψίνη τροποποιημένη Μet358Val ώστε να είναι ανθεκτική σε Το ένζυμο υδρολύει την ελαστάση και έτσι ελέγχει τα Πνευμονικά νοσήματα (Κυστική ίνωση, βρογχίτιδα, εμφύσημα) οξειδωτικό περιβάλλον (π.χ σε καπνιστές) επίπεδά της Υδρολάση της Έλλειψη του ενζύμου οδηγεί σε αδυναμία μεταβολισμού της Φαινυλκετονούρια φαινυλαλανίνης φαινυλαλανίνης Παγκρεατικά ένζυμα (λιπάση πρωτεάση, Ενζυμα πέψης πρωτεϊνών, Ασθένειες του παγκρέατος αμυλάση, νουκλεάση) Παγκρεατίνη από χοίρο λιπών, πολυσακχαριτών Λακτάση Υδρόλυση της λακτόζης Δυσανεξία σε γαλακτοκομικά Απαμινάση αδενοσίνης Η έλλειψη του ενζύμου οδηγεί σε μη λειτουργικά Τ- και Β- κύτταρα Νόσος SCID Γενετικά κληρονομούμενη ανοσοανεπάρκεια Γύκοκερεβροζιδάση Τροποποιημένο ένζυμο Ηis495Arg με τροποιημένη υδατανθρακική περιοχή Το ένζυμο υδρολύει το γλυκοκερεραμίδιο η συσσώρευση του οποίου στα λυσοσώματα οδηγεί σε σοβαρές ασθένειες Νόσος του Gaucher (γενετική ασθένεια)

77 Τα ένζυμα ως θεραπευτικά μέσα. ΕΝΖΥΜΑ ΔΡΑΣΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ DNAάση (Κλωνοποιημένη ανθρώπινη δεοξυρυβονουκλεάση Ι) σε εισπνεόμενη μορφή Υδρολύει το DNA της βλέννας στους πνεύμονες Κυστική ίνωση (συσσώρευση πηκτής βλέννας στους πνεύμονες) L-ασπαραγινάση Εξωγενής χορήγηση Το ένζυμο μετατρέπει την L-ασπαραγίνη σε L-ασπαραγινικό και έτσι μειώνει την L-ασπαραγίνη που είναι απαραίτητο αμινοξύ για τον πολλαπλασιασμό των Λεμφοκυτταρική λευχαιμία καρκινικών κυττάρων τα οποία, σε αντίθεση με τα υγιή, δεν μπορούν να συνθέσουν το αμινοξύ αυτό Θρομβολυτικά ένζυμα Μη πρωτεολυτικές πρωτεΐνες όπως η στρεπτοκινάση και Θρομβόλυση (Τα ένζυμα μετατρέπουν το πλασμινογόνο σε πλασμίνη η οποία λύει Θρομβολυτική θεραπεία σταφυλοκινάση. Πρωτεολυτικά ένζυμα όπως η ουροκινάση και ο ιστικός ενεργοποιητής του πλασμινογόνου Η σερονοπρωτεάση ancord το ινώδες των θρόμβων) Δισμουτάση του σουπεροξειδίου (SOD) Καταλάση Η SOD καταλύει τη μετατροπή σουπεροξειδικών ριζών (Ο - 2 ) σε Η 2 Ο 2. Οι ρίζες σουπεροξειδίου προξενούν κυτταρικές βλάβες καθώς προσβάλουν τα ακόρεστα λιπαρά των μεμβρανών. Η καταλάση μετατρέπει το Η 2 Ο 2 σ ε Η 2 Ο Πρόληψη καταστροφής ιστών από οξειδωτικής καταπόνηση

78 Aνάκτηση Βιοτεχνολογικών Προϊόντων Η διαδικασία απομόνωσης και καθαρισμού ενός βιοτεχνολογικού προϊόντος είναι γνωστή με τον όρο κάθετη επεξεργασία (downstream process) Bιοτεχνολογικά προϊόντα: Kύτταρα, Πρωτεΐνες & Ενζυμα Mεταβολίτες και τελικά μεταβολικά προϊόντα (π.χ αμινοξέα, αντιβιοτικά, βιοπολυμερή κ.ά.)

79 Συγκέντρωση στη πηγή (g/l) Νερό 10 Νερό Αιθανόλ Αυξητικ Αυξητική Πενικιλλίνη Εμβόλιο 10 1 η Πενικιλλίν ή ορμόνη ηπατίτιδας η ορμόνη Εμβόλιο Β 10-1 Μικροβιακές ηπατίτιδας Β πρωτεάσες ές πρωτεάσες Οξειδάση 10-3 Οξειδάση της Μονοκλωνι Μονοκλωνικά Ινσουλίνη της γλυκόζης κά αντισώματα νη 10-5 αντισώματα Παράγοντας Παράγοντας VIII VIII Tιμή πώλησης ( /Kg) Σχέση μεταξύ της συγκέντρωσης ενός βιοτεχνολογικού προϊόντος στην αρχική του πηγή (πριν τον καθαρισμό του) συναρτήσει της τιμής πώλησής του

80 ΟΙ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΚΑΘΕΤΗΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΞΑΡΤΩΝΤΑΙ 1) Eπιθυμητό βαθμό καθαρότητας είδος εφαρμογής του προϊόντος αυτού. 2) Φύση και το μέγεθος 3) Ευαισθησία σε παράγοντες όπως το ph, η θερμοκρασία & η ιοντική ισχύς του διαλύματος. Βασικός στόχος: η ελαχιστοποίηση των σταδίων και η διατήρηση υψηλών αποδόσεων

81 ΑΡΧΙΚΟ ΔΕΙΓΜΑ ΣΤΑΔΙΑ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΥ ΣΤΑΔΙΟ 1 ΣΤΑΔΙΟ 2 ΣΤΑΔΙΟ 3 ΣΤΑΔΙΟ 4 ΣΤΑΔΙΟ 5 ΤΕΛΙΚΟ ΠΡΟΪΟΝ

82 Απομόνωση/καθαρισμός ενζύμων Στάδια Σχετική ποσότη τα Ενεργότητα (%) Ειδική ενεργότητα Συνολικό κόστος Κόστος ανά βάρος Κόστος ανά δραστικότητα

83 ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ & ΑΠΟΜΟΝΩΣΗ ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ Κατάλληλη δοκιμασία (assay) προσδιορισμού δραστικότητας Ποσοτικοποίηση πρωτεΐνης (UV, φθορισμός, ειδικές αντιδράσεις) Ειδική δραστικότητα Ενζυμική δραστικότητα Unit (U) Eιδική ενζυμική δραστικότητα Unit/mg πρωτεΐνης

84 Απορρόφηση στα 280 nm

85 Το ένζυμο β-d-γλυκοζιδάση βρίσκεται στο διάλυμα Α με συγκέντρωση 5 mg/ml και δραστικότητα 100 Units/ml και στο διάλυμα Β με συγκέντρωση 2 mg/ml και δραστικότητα 50 Units/ml. Σε ποιο διάλυμα η ειδική δραστικότητα του ενζύμου είναι μεγαλύτερη;

86 ΑΠΟΜΟΝΩΣΗ ΕΝΖΥΜΩΝ (ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ) Ενδοκυτταρικά Προσδεδεμένα σε μεμβράνες Εξωκυτταρικά

87 Mέθοδοι ανάκτησης και καθαρισμού ενζύμων Οργανισμός (Πηγή πρωτεΐνης) Ανιούσα Επεξεργασία (Έκφραση πρωτεΐνης) Κατιούσα Επεξεργασία (Απομόνωση και καθαρισμός πρωτεΐνης) Καθαρό Πρωτεϊνικό Παρασκεύασμα

88 Κατιούσα Επεξεργασία Αρχικό Στάδιο Διαχωρισμός Στερεών και Υγρών Στάδιο Χαμηλού Καθαρισμού Στάδιο Υψηλού Καθαρισμού Τελικό Στάδιο Μορφοποίηση Προϊόντος

89 ΔΙΑΦΟΡΟΠΟIΗΣΗ ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΑΝΑΚΤΗΣΗ ΕΞΩΚΥΤΤΑΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΝΔΟΚΥΤΤΑΡΙΚΩΝ ΕΝΖΥΜΩΝ Στόχος η ανάκτηση της μέγιστης δυνατής ποσότητας του ενζύμου στη δραστική του μορφή. Ποιοι παράγοντες διαφοροποιούνται μετά τη διάρρηξη των κυττάρων; ph, θερμοκρασία, συγκέντρωση Ο 2, παρουσία μεταβολιτών, δράση πρωτεολυτικών ενζύμων Διάρρηξη (λύση) των κυττάρων Μηχανικές και μη μηχανικές τεχνικές.

90 ΣΤΑΔΙΑ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΥ ΤΩΝ ΕΝΖΥΜΩΝ Διάρρηξη Κυττάρων Μη Μηχανικές Τεχνικές Ωσμωτικό σοκ Αλκαλική λύση (ph 11-12,5) Χρήση επιφανειοδραστικών ή τασιενεργών ενώσεων (Tween, Triton) Μηχανικές Τεχνικές Εφαρμογή υπερήχων Εφαρμογή υψηλής πίεσης Μηχανικός θρυμματισμός με κόκκους Οργανικοί διαλύτες (τολουόλιο, ακετόνη) Ενζυμική λύση (λυσοζύμη)

91 Μηχανικές τεχνικές λύσης των κυττάρων Εφαρμογή υπερήχων. Ηχητικά κύματα (ν>20 ΚHz) Μηχανικός θρυμματισμός των κυττάρων και ιστών. Σε εργαστηριακή κλίμακα γίνεται με λυοτρίβηση των κυττάρων παρουσία σφαιριδίων υάλου ή αλουμίνας ή σε κυλινδρικούς θαλάμους που φέρουν περιστρεφόμενο άξονα

92 Μηχανικές Τεχνικές διάρηξης κυττάρων Εφαρμογή υψηλής πίεσης French Press Cell Press Η διαδικασία εφαρμόζεται σε βιομηχανική κλίμακα. Η μέθοδος είναι ιδιαίτερα αποτελεσματική στη διάρρηξη βακτηριακών κυττάρων

93 Μηχανικές Τεχνικές διάρηξης κυττάρων Μηχανικός θρυμματισμός με κόκκους Glass beads

94 Μη μηχανικές τεχνικές λύσης των κυττάρων Περιλαμβάνουν φυσικές, χημικές και ενζυμικές διεργασίες. Ωσμωτικό σοκ. Λύση κυττάρων με τοιχώματα μειωμένης μηχανικής αντοχής. Επώαση σε διάλυμα σακχαρόζης 20-25% w/v συρρίκνωσή λόγω απώλειας νερού. Ακολουθεί η επώασή τους σε νερό, στους 4 ο C, οπότε και διαρρηγνύονται. Θερμική επεξεργασία. Εφαρμογή μόνο στην περίπτωση θερμοανθεκτικών προϊόντων Επεξεργασία των κυττάρων με αλκαλικό διάλυμα (ph για 20 min). Επεξεργασία με ένζυμα λυσοζύμη, γλυκανάσες σε συνδυασμό με πρωτεάσες μείωση της δομικής σταθερότητας του κυτταρικού τοιχώματος Χρήση επιφανειακά ενεργών ουσιών (Τriton, Tween). Διαλυτοποίηση των λιπιδίων & λιποπρωτεϊνών της κυτταρικής μεμβράνης αυξάνοντας την διαπερατότητά της

95 H επιλογή των μεθόδων εξαρτάται από το είδος των κυττάρων Μηχανικές μέθοδοι Μη μηχανικές μέθοδοι Μικροβιακά κύτταρα Εφαρμογή υπερήχων Ομογενοποίηση με υψηλή πίεση Μηχανικός θρυμματισμός Ωσμωτικό σοκ Θερμικό σοκ Χρήση επιφανειοενεργών, οργανικών διαλυτών, αλκαλικού διαλύματος Εφαρμογή ενζύμων Ζωικοί ιστοί Ομογενοποίηση Φυτικοί ιστοί Επεξεργασία με εκχυμωτή υπό ψύξη Κονιορτοποίηση υπό ψύξη Εφαρμογή ενζύμων

96 Αρχικό Στάδιο Διαχωρισμού Στερεών και Υγρών Φυγοκέντρηση Ίζημα : Ενδοκυτταρικές, μεβρανικές πρωτεΐνες Υπερκείμενο : Εξωκυτταρικές πρωτεΐνες Φυγοκέντρηση σε ειδικά δοχεία Φυγοκέντρηση συνεχούς ροής

97 Στάδιο Χαμηλού Καθαρισμού Κατακρήμνιση με οργανικούς διαλύτες Κατακρήμνιση σε υδατικά διφασικά συστήματα Θερμική Επεξεργασία Κατακρήμνιση με άλατα Απομάκρυνση νουκλεϊκών οξέων (πολυαιθυλενιμίδιο, θειική στρεπτομυκίνη, βρωμιούχο κετυλο τριμεθυλαμμώνιο, πρωταμίνη, δεοξυριβονουκλεάση)

98 Κατακρήμνιση Με προσθήκη αλάτων π.χ (ΝΗ 4 ) 2 SΟ 4 αποτέλεσμα υδρόφοβων αλληλεπιδράσεων, Για την ενυδάτωση των ιόντων του άλατος συμμετέχουν τόσο τα ελεύθερα μόρια νερού όσο και «δεσμευμένα» μόρια νερού από την επιφάνεια των πρωτεϊνών και ιδιαίτερα από το περιβάλλον υδρόφοβων περιοχών της επιφάνειάς τους.

99 Κατακρήμνιση με προσθήκη οργανικών διαλυτών Η προσθήκη πολικών οργανικών διαλυτών όπως η ακετόνη, η αιθανόλη, οδηγεί σε μείωση της διηλεκτρικής σταθεράς του διαλύματος η οποία οδηγεί σε ανάπτυξη ισχυρότερων ηλεκτροστατικών αλληλεπιδράσεων μεταξύ αντίθετα φορτισμένων πρωτεϊνικών μορίων με αποτέλεσμα την κατακρήμνισή τους

100 Κατακρήμνιση με προσθήκη πολυμερών Χρησιμοποίηση πολυμερών μεγάλου μοριακού βάρους π.χ PEG, ΜΒ Σε βιομηχανικό επίπεδο, χρησιμοποιούνται φορτισμένα πολυμερή (πολυηλεκτρολύτες) τα οποία σχηματίζουν σύμπλοκα ηλεκτροστατικής φύσης με τις πρωτεΐνες οδηγώντας στην καθίζησή τους.

101 Κατακρήμνιση με μεταβολή του ph (στο ισοηλεκτρικό σημείο) Το pi μιας πρωτεΐνης είναι 7. Σε ph=5 η πρωτεΐνη τι φορτία θα αναπτύξει;

102 R + NH 3 C COOH + H + NH H R C COO R NH 2 C - COO H H H ΘΕΤΙΚΑ ΦΟΡΤΙΣΜΕΝΟ ΧΩΡΙΣ ΦΟΡΤΙΟ ΑΡΝΗΤΙΚΑ ΦΟΡΤΙΣΜΕΝΟ ph=1 ph=7 ph=11 Διπολικό ιόν

103 pka Τελική καρβοξυλομάδα Ασπαραγινικό γλουταμινικό -COOH -COOH - COO + H + 3,1 - COO + H + 4,4 Ιστιδίνη H 2 C + HN NH H 2 C N + H + 6,5 NH Τελική αμινομάδα Κυστεϊνη + -NH 3 -NH 2 + H + 8,0 -SH - -S + H + 8,5 Τυροσίνη OH O + H + 10,0 Λυσίνη + -NH 3 -NH 2 + H + 8,0 Αργινίνη HN + NH 2 NH CH HN CH + H + 12,0 NH 2 NH 2

104 Κατακρήμνιση με μεταβολή του ph (στο ισοηλεκτρικό σημείο) ΔΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑ

105 μεμβράνη κλπ) Στάδιο χαμηλού καθαρισμού Απομάκρυνση νουκλεϊκών οξέων Κατακρήμνιση, ενζυμική υδρόλυση Απομάκρυνση μέρους πρωτεϊνών Απομάκρυνση πρωτεϊνών Τελικός καθαρισμός Κατακρήμνιση με άλατα ή οργανικούς διαλύτες Κατανομή σε διφασικό σύστημα υγρού-υγρού Στάδιο υψηλού καθαρισμού Υγρή χρωματογραφία στήλης (μοριακού ηθμού, ιοντοανταλλαγής, συγγένειας, υδρόφοβων αλληλεπιδράσεων) Μορφοποίηση τελικού προϊόντος Συμπύκνωση, σταθεροποίηση, συσκευασία, ποιοτικός έλεγχος Υπερδιήθηση, Κατακρήμνιση, Λυοφίληση

106 Διαχωρισμός βιοτεχνολογικών προϊόντων με χρωματογραφία Κατανομή των συστατικών του μίγματος μεταξύ μιας κινητής υγρής και μιας στατικής φάσης Oμοιόμορφα σωματίδια συνήθως σφαιρικής μορφής με μηχανική χημική και βιολογική σταθερότητα

107 Χρωματογραφία Διαχωρισμός με βάση Αποκλεισμού μεγέθους ή μοριακού ηθμού-μοριακής διήθησης - Gel filtration Ιοντοανταλλαγής Ion exchange Υδρόφοβη Hydrophobic Συγγένειας Affinity Συγγένειας με ακινητοποιημένα ιόντα μετάλλου Μέγεθος και σχήμα Ηλεκτροστατικά φορτία Υδρόφοβες αλληλεπιδράσεις Εκλεκτική σύνδεση σε άλλα μόρια Εκλεκτική σύνδεση στα ιόντα μετάλλου

108 Υλικό Εμπορική ονομασία Χρωματογραφική τεχνική Αγαρόζη Βio-Gel Ηi Trap Συγγένειας και ιοντοανταλλαγής Sepharose CL Sepharose HP Δεξτράνη Sephadex Mοριακής διήθησης Κυτταρίνη Sephacel Whatman TM Cellufine Ιοντοανταλλαγής Πολυακρυλαμίδιο BioGel P Mοριακής διήθησης Συμπολυμερές Sephacryl Mοριακής διήθησης πολυακρυλαμιδίου/δεξτράνης Συμπολυμερές αγαρόζης/δεξτράνης Superdex Mοριακής διήθησης Συμπολυμερές Ultrogel AcA Mοριακής διήθησης αγαρόζης/πολυακρυλαμιδίου Πολυσακχαριτικό πήκτωμα HyperD Συγγένειας και ιοντοανταλλαγής Αρωματικοί πυρήνες Πολυστυρένιο/διβινυλοβενζένιο Poros Συγγένειας και ιοντοανταλλαγής Διοξείδιο του πυριτου/δεξτράνη Spherodex Iοντοανταλλαγής

109 Η έκλουση των συστατικών του μίγματος επιτυγχάνεται είτε με ισοκρατικό τρόπο είτε με διαβάθμιση -gradient H σύσταση της υγρής φάσης μεταβάλλεται συνεχώς Ο διαχωρισμός των συστατικών εξαρτάται από το χρόνο κατακράτησης στη στήλη Ανίχνευση πρωτεϊνών με φασματοσκοπικές τεχνικές (π.χ 280 nm, Bradford, Lowry)

110 Στάδιο Υψηλού Καθαρισμού Fast protein liquid chromatography FPLC

111

112 ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΗΣ ΚΑΘΑΡΟΤ ΜΕ ΗΛΕΚΤΡΟΦΟΡΗΣ

113 Xρωματογραφία διαπερατότητας ή αποκλεισμού ή μοριακού ηθμού Μοριακή δήθηση gel filtration Εφαρμογή σε βιομηχανική κλίμακα για τη γρήγορη απομάκρυνση μικρομοριακών ενώσεων από το πρωτεϊνικό διάλυμα H συγκέντρωση της πρωτεΐνης στο διάλυμα δεν μπορεί να είναι πολύ υψηλή (10-30 mg/ml).

114 Διαχωρισμός με χρωματογραφία στήλης σε πηκτή (gel) Μόρια μικρού ΜΒ Μόρια μεσου ΜΒ Μόρια μεγάλου ΜΒ Διάμετρος πόρου 100μm Πορεία έκλουσης Στήλη με υλικό πλήρωσης πολυσακχαρίτες: δεξτράνη, αγαρόζη

115 άλας πρωτεΐνη

116

117 Διαχωρισμός με χρωματογραφία ιοντοανταλλαγής Κυτταρίνη ή αγαρόζη + CH 2 CH 2 NH C 2 H 5 C 2 H 5 Διαιθυλοαμινοαιθυλο (DEAE) ομάδα Κυτταρίνη ή αγαρόζη CH 2 C O - O Kαρβοξυμεθυλο (CM) ομάδα + Θετικά φορτισμένη πρωτεΐνη - Αρνητικά φορτισμένη πρωτεΐνη

118 ΧΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ ΙΟΝΤΟΑΝΤΑΛΛΑΓΗΣ - Ιοντοανταλλάκτες: Ανάλογα με το είδος των φορτισμένων ομάδων διακρίνονται σε κατιοντοανταλάκτες και ανιοντοανταλλακτές Σε ph διαλύματος < pi: Το συνολικό φορτίο του ενζύμου είναι θετικό. Προσροφάται σε αρνητικά φορτισμένο κατιοντοανταλλάκτη (cation exchanger) Σε ph διαλύματος > pi: Το συνολικό φορτίο του ενζύμου είναι αρνητικό. Προσροφάται σε θετικά φορτισμένο ανιοντοανταλλάκτη (anion exchanger)

119 Χρωματογραφία ιοντοανταλλαγής Χαρακτηριστική ομάδα (συμβολισμός) Kaτιοντοανταλλάκτης Χημικός τύπος Μεθυλοκαρβοξυλική (CM) -ΟCH 2 COO - Oρθοφωσφορική (P) -O-PO 3 H - Mεθυλοσουλφονική (S) -ΟCH 2 SO - 3 Προπυλοσουλφονική (SP) -Ο(CH 2 ) 3 SO3 - Ανιοντοανταλλάκτης Αιθυλαμίνη (ΑΕ) -OCH 2 CH 2 NH + 3 Διαιθυλοαιθυλαμίνη (DEAE) -OCH 2 CH 2 NH + (CH 2 CH 3 ) 2 Διαιθυλο(2-υδροξυπρόπυλο) αιθυλαμίνη (QAE) -CH 2 CH 2 N + (CH 2 CH 3 ) 2 CH 2 CH(OH)CH 3

120 προσρόφηση Έκλουση Η έκλουση γίνεται: με αύξηση της συγκέντρωσης άλατος (NaCl) με μεταβολή του ph

121 Σε διάλυμα με ph 7.0 υπάρχουν 3 πρωτεΐνες (Α, Β, Γ) που θέλετε να διαχωρίσετε με χρωματογραφία μοριακής διήθησης. Η πρωτεΐνη Α έχει μοριακό βάρος Da και ισοηλεκτρικό σημείο pi 6.5, η πρωτεΐνη Β έχει μοριακό βάρος Da και ισοηλεκτρικό σημείο pi 8.5, η πρωτεΐνη Γ έχει μοριακό βάρος Da και ισοηλεκτρικό σημείο pi 5.5. Με ποια σειρά πιστεύεται ότι η θα εκλουθούν από τη χρωματογραφική στήλη.

122 Με ποια σειρά πιστεύεται ότι, οι πρωτεΐνες του παραπάνω διαλύματος θα εκλουθούν από χρωματογραφική στήλη η οποία φέρει υλικό DEAE-Sephadex (-OCH 2 CH 2 NH + (CH 2 CH 3 ) 2 ) χρωματογραφία ιοντοανταλαγής. Το διάλυμα της κινητής φάσης θα έχει και αυτό ph 7.0

123 Χρωματογραφία συγγένειας affinity chromatography Yψηλός βαθμός καθαρότητας των ενζύμων και πρωτεϊνών Αδιάλυτος φορέας Πρωτεΐνη-στόχος ΣΥΝΔΕΣΗ ΕΚΠΛΥΣΗ Ομοιοπολικά συνδεδεμένος δεσμευτής Πρωτεΐνες Απομάκρυνση άλλων πρωτεϊνών ΕΚΡΟΦΗΣΗ

124 Δεσμευτής Εφαρμογή Συνθετικοί δεσμευτές DNA εκλεκτικής ή πολυεκλεκτικής αλληλουχίας Απομόνωση περιοριστικών ενδονουκλεασών Συνθετικές τριαζινο-χρωστικές (όπως το Cibacron blue 3GA) Συνθετικές βιομιμητικές χρωστικές Βιομηχανική εφαρμογή σε ένζυμα νουκλεοτιδίων, δεϋδρογονάσες, κινάσες κλπ. Εξειδικευμένοι δεσμευτές Λεκτίνες (όπως η κονκαναβαλίνη Α) Αναγνωρίζουν τη πολυσακχαριτική περιοχή γλυκοπρωτεϊνών Φαινυλαμινοβορικό οξύ Αναγνωρίζουν τη πολυσακχαριτική περιοχή γλυκοπρωτεϊνών ΙgG Αναγνωρίζει τμήμα της πρωτεΐνης Α.(από S. aureus) το οποίο μπορεί να συνδεθεί (μέσω της τεχνολογίας ανασυνδυασμένου DNA) σε πρωτεΐνες στόχους Μεταλλοχηλικά σύμπλοκα Δέσμευση πρωτεϊνών μέσω του ιμιδαζολίου της ιστιδίνης

125

126 Απομόνωση ετερόλογων πρωτεϊνών Ο επίτοπος 6His εμφανίζει εξαιρετικά υψηλή συγγένεια με μεταλλικά ιόντα όπως το Ni +2, Cu +2, Zn +2 με τα οποία σχηματίζει χηλικά σύμπλοκα. Την ιδιότητα αυτή την εκμεταλλευόμαστε για τον καθαρισμό ενζύμων με χρωματογραφία συγγένειας.

127 ΧΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ: ΕΠΙΛΟΓΗ ΤΟΥ ΔΕΣΜΕΥΤΗ - Υδρόφοβοι Αυξάνεται Μειώνεται - Ομάδες ιοντοανταλλαγής α) το κόστος α) Η σταθερότης του δεσμευτή - Ενεργές χρωστικές β) Η διαχωριστική ικανότης - Συνενζυμα, ανάλογα υποστρωμάτων β) Ο ολικός αριθμός σταδίων απομόνωσης - Αντισώματα

128 Υδρόφοβη χρωματογραφία Βασίζεται στις ασθενείς αλληλεπιδράσεις που αναπτύσσονται μεταξύ υδρόφοβων ομάδων του χρωματογραφικού φορέα με υδρόφοβες περιοχές στην επιφάνεια του πρωτεϊνικού μορίου Έκλουση μείωση των υδρόφοβων αλληλεπιδράσεων η οποία επιτυγχάνεται μείωση της συγκέντρωσης του άλατος στο διάλυμα μείωση της θερμοκρασίας μείωση της πολικότητας του διαλύματος

129 Στη χρωματογραφία υδρόφοβων περιοχών οι υδρόφοβες ομάδες του φορέα (στατική φάση) αλληλεπιδρούν με τις υδρόφοβες ομάδες των αμινοξέων των βιομορίων. Ποια από τα παρακάτω αμινοξέα θα τα χαρακτηρίζατε υδρόφοβα.

130 Τελικό Στάδιο Μορφοποίησης Προϊόντος Απομάκρυνση μικρομοριακών ουσιών (π.χ υπερδιήθηση) Προσθήκη σταθεροποιητών ενζυμικής ενεργότητας (γλυκερόλη, άλατα, υπόστρωμα, αλβουμίνη ) ΛΥΟΦΥΛΙΩΣΗ Ποιοτικός έλεγχος πρωτεϊνών (ανάλογα με τις προδιαγραφές χρήσεις) Μορφοποίηση

131 Διήθηση Η αρχή της διήθησης βασίζεται στη διαφορά μεγέθους μεταξύ των πόρων του ηθμού (φίλτρου) και των προς διήθηση ουσιών

132 Διήθηση μέσω μεμβρανών Σωματίδια με μέγεθος μικρότερο από τους πόρους της μεμβράνης, διέρχονται υπό την επίδραση πίεσης ή και άλλης δύναμης; μέσα από τη μεμβράνη ενώ μεγαλύτερα σωματίδια κατακρατούνται και παραμένουν στο αρχικό υλικό.

133 Τεχνικές διαχωρισμού με βάση τη διήθηση μικροδιήθηση (microfiltration) η υπερδιήθηση (ultrafiltration)

134 Διεργασία Κατευθυντήρια δύναμη Εφαρμογές Μικροδιήθηση Υδροστατική πίεση Διαφορά πίεσης 0.5-2bar Συμπύκνωση βακτηρίων και ιών-διαχωρισμός κυττάρων Υπερδιήθηση Διαφορά πίεσης 2-10bar Διαχωρισμός βιομορίων Καθαρισμός ενζύμων Αφαλάτωση Αντίστροφη Ώσμωση Διαφορά πίεσης bar Συμπύκνωση φαρμακευτικών προϊόντων Παραγωγή λακτόζης Hλεκτροδιαπίδυση Διαφορά στο ηλεκτρικό πεδίο Καθαρισμός μικρών φορτισμένων ενώσεων όπως τα οργανικά οξέα Υπερεξάτμιση Διαφορά στη μερική πίεση ατμών Εκλεκτική απομάκρυνση διαλυτών (αιθανόλη) κατά τη ζύμωση Καθαρισμός διαλυτών από αζεοτροπικά μίγματα Υπερεκχύλιση Κατανομή μεταξύ φάσεων Εκχύλιση μικρών μορίων από υδατικά/οργανικά διαλύματα

135 Υπερδιήθηση Διάλυμα πρωτεΐνης Ημιπερατή μεμβράνη διήθημα

136

137 Διατήρηση μέσω λυοφιλίωσης (ξήρανση εν ψυχρώ) Το νερό αφαιρείται με εξάχνωση και όχι με εξάτμιση. Η διαδικασία περιλαμβάνει 3 στάδια: i) στάδιο ψύξης του διαλύματος της πρωτεΐνης (< 0 ο C), ii) στάδιο κύριας ξήρανσης σε θερμοκρασία π.χ. -40 ο C και σε χαμηλή πίεση iii) στάδια δευτερεύουσας ξήρανσης όπου η θερμοκρασία αυξάνεται σταδιακά στους 20 ο C. H λυοφιλίωση γίνεται συνήθως παρουσία λυοπροστατευτικών (π.χ σάκχαρα, αλβουμίνη) τα οποία βοηθούν στην προστασία της φυσικής δομής της πρωτεΐνης.

138

139 Σταθεροποίηση ενζύμων σταθερότητα αποθήκευσης, λειτουργική σταθερότητα Αύξηση της ενζυμικής σταθερότητας μέσω: Ακινητοποίησης σε κάποιο στερεό φορέα με φυσικές ή χημικές μεθόδους Πρωτεϊνικής μηχανικής (protein engineering), τροποποίηση της δομής των ενζύμων με ενζυμικές ή χημικές μεθόδους, καθώς και μεθόδους της τεχνολογίας ανασυνδυασμένου DNA Μηχανικής του μέσου (medium engineering), έλεγχος του περιβάλλοντος του ενζύμου και κατά συνέπεια των ιδιοτήτων του και της σταθερότητάς του με βάση τις φυσικοχημικές ιδιότητες του μέσου.

Τεχνικές διεργασίες. Βιομάζα Βιομόρια Οργ. μόρια Ανοργ. μόρια

Τεχνικές διεργασίες. Βιομάζα Βιομόρια Οργ. μόρια Ανοργ. μόρια Τεχνικές διεργασίες Βιομάζα Βιομόρια Οργ. μόρια Ανοργ. μόρια ΓΕΩΡΓΙΑ Γενετική βελτίωση ποικιλιών φυτών για αντοχή στις ασθένειες, ξηρασία, αφιλόξενα εδάφη Μαζική παραγωγή κλώνων Ανάπτυξη βιο-εντομοκτόνων

Διαβάστε περισσότερα

Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό διατίθεται με του όρους χρήσης Creative Commons (CC) Αναφορά Δημιουργού Μη Εμπορική Χρήση Όχι Παράγωγα Έργα.

Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό διατίθεται με του όρους χρήσης Creative Commons (CC) Αναφορά Δημιουργού Μη Εμπορική Χρήση Όχι Παράγωγα Έργα. 2 Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό διατίθεται με του όρους χρήσης Creative Commons (CC) Αναφορά Δημιουργού Μη Εμπορική Χρήση Όχι Παράγωγα Έργα. Για εκπαιδευτικό υλικό, όπως εικόνες, διαγράμματα,

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητικές Δραστηριότητες

Ερευνητικές Δραστηριότητες Ερευνητικές Δραστηριότητες & Θεματικές Περιοχές Διπλωματικών Εργασιών Ομάδας Χημείας & Βιοτεχνολογίας Τροφίμων Τμήμα Χημείας, Τομέας Χημικών Εφαρμογών, Χημικής Ανάλυσης & Χημείας Περιβάλλοντος Μέλη: Κουτίνας

Διαβάστε περισσότερα

Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων

Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων Αποφλοίωση και καθαρισμός Πολλά φυτικά προϊόντα π.χ, μήλα, πατάτες χρειάζονται αποφλοίωση ή καθαρισμό μερικών τμημάτων τους πριν από την κατεργασία.

Διαβάστε περισσότερα

Αρχές Βιοτεχνολογίας Τροφίμων

Αρχές Βιοτεχνολογίας Τροφίμων Αρχές Βιοτεχνολογίας Τροφίμων Ενότητα 3: Εφαρμογές Βιομηχανικής Βιοτεχνολογίας(1/3), 2ΔΩ Τμήμα: Επιστήμης και Τεχνολογίας Τροφίμων Διδάσκων: Δρ. Σεραφείμ Παπανικολαου Μαθησιακοί Στόχοι Βιοτεχνολογικά Προϊόντα

Διαβάστε περισσότερα

Σύσταση του αυγού Λευκό Κρόκος Βάρος 38 g 17 g Πρωτείνη 3,9 g 2,7 g Υδατάνθρακες 0,3 g 0,3 g Λίπος 0 6 g Χοληστερόλη 0 213 mg

Σύσταση του αυγού Λευκό Κρόκος Βάρος 38 g 17 g Πρωτείνη 3,9 g 2,7 g Υδατάνθρακες 0,3 g 0,3 g Λίπος 0 6 g Χοληστερόλη 0 213 mg Αυγό Τα αυγά αποτελούνται από το κέλυφος (10 %), το ασπράδι ή λευκό (50-60 %), τον κρόκο ή κίτρινο (30 %). Το κέλυφος αποτελείται κατά 95 % από ανόργανα συστατικά όπως ανθρακικό ασβέστιο, ανθρακικό μαγνήσιο

Διαβάστε περισσότερα

Οργανική Χημεία. Κεφάλαιο 27: Βιομόρια, αμινοξέα, πεπτίδια και πρωτεΐνες

Οργανική Χημεία. Κεφάλαιο 27: Βιομόρια, αμινοξέα, πεπτίδια και πρωτεΐνες Οργανική Χημεία Κεφάλαιο 27: Βιομόρια, αμινοξέα, πεπτίδια και πρωτεΐνες 1. Γενικά Πρωτεΐνες: μεγάλα βιομόρια που απαντούν σε όλους τους ζωντανούς οργανισμούς Διαφορετικά είδη πρωτεϊνών με ποικίλη βιολογική

Διαβάστε περισσότερα

(dietary fiber, nonnutritive fiber)

(dietary fiber, nonnutritive fiber) KΥΤΤΑΡΙΝΗ - ΦΥΤΙΚΕΣ ΙΝΕΣ Στα τρόφιμα, παράλληλα με τους υδατάνθρακες που πέπτονται στον ανθρώπινο οργανισμό (δηλαδή που υδρολύονται, απορροφώνται και μεταβολίζονται κατά τα γνωστά), υπάρχουν και υδατάνθρακες

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΝΖΥΜΑ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΠΑΤΗΡ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΙΣΑΑΚ 1. Να εξηγήσετε γιατί πολλές βιταμίνες, παρά τη μικρή συγκέντρωσή τους στον οργανισμό, είναι πολύ σημαντικές για

Διαβάστε περισσότερα

Καλλιεργούνται πολλές ποικιλίες σιταριών, οι οποίες χωρίζονται σε δύο κατηγορίες: α) σε σκληρά σιτάρια τα οποία έχουν υψηλότερο ποσοστό σε πρωτεΐνη

Καλλιεργούνται πολλές ποικιλίες σιταριών, οι οποίες χωρίζονται σε δύο κατηγορίες: α) σε σκληρά σιτάρια τα οποία έχουν υψηλότερο ποσοστό σε πρωτεΐνη Δημητριακά Δημητριακά ή σιτηρά είναι αποξηραμένοι ώριμοι καρποί φυτών. Τα πιο σημαντικά δημητριακά είναι το σιτάρι ή σίτος, το ρύζι, το καλαμπόκι ή αραβόσιτος, το κριθάρι, η σίκαλη και η βρώμη. Ο κόκκος

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Τεχνολογίας Τροφίμων ΤΕΙ Αθήνας Εαρινό Εξάμηνο 2006 2007 a 1 η Εξέταση στην Βιοχημεία. Ονοματεπώνυμο : Τυπικό εξάμηνο : Αριθμός Μητρώου :

Τμήμα Τεχνολογίας Τροφίμων ΤΕΙ Αθήνας Εαρινό Εξάμηνο 2006 2007 a 1 η Εξέταση στην Βιοχημεία. Ονοματεπώνυμο : Τυπικό εξάμηνο : Αριθμός Μητρώου : Τμήμα Τεχνολογίας Τροφίμων ΤΕΙ Αθήνας Εαρινό Εξάμηνο 2006 2007 a 1 η Εξέταση στην Βιοχημεία Ονοματεπώνυμο : Τυπικό εξάμηνο : Αριθμός Μητρώου : 1. Στο παρακάτω διάγραμμα του κύκλου του Krebs να σημειωθούν

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία Βιολογίας 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ

Εργασία Βιολογίας 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ Εργασία Βιολογίας Καθηγητής: Πιτσιλαδής Β. Μαθητής: Μ. Νεκτάριος Τάξη: Β'2 Υλικό: Κεφάλαιο 3 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ Την ενέργεια και τα υλικά που οι οργανισμοί εξασφαλίζουν από το περιβάλλον

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. ιατροφή. 1.5 Πρόσληψη Τροφής...39. Εισαγωγή. μέρος Α. Πρόλογος...9 Πρόλογος Συγγραφέων...11 Πρόλογος Β Έκδοσης...13

Περιεχόμενα. ιατροφή. 1.5 Πρόσληψη Τροφής...39. Εισαγωγή. μέρος Α. Πρόλογος...9 Πρόλογος Συγγραφέων...11 Πρόλογος Β Έκδοσης...13 Πρόλογος...9 Πρόλογος Συγγραφέων...11 Πρόλογος Β Έκδοσης...13 μέρος Α ιατροφή κεφάλαιο 1 Εισαγωγή 1.1 Θρεπτικές Ύλες...28 1.2 Η ιατροφή ως Επιστήμη...30 1.3 O Ρόλος της Τροφής...32 1.4 Ενεργειακό Ισοζύγιο...34

Διαβάστε περισσότερα

Η υδρόλυση της ATP (σε ADP και μία φωσφορική ομάδα) απελευθερώνει ενέργεια που χρησιμοποιείται στις αναβολικές αντιδράσεις

Η υδρόλυση της ATP (σε ADP και μία φωσφορική ομάδα) απελευθερώνει ενέργεια που χρησιμοποιείται στις αναβολικές αντιδράσεις Κεφάλαιο 6 ΚΑΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ Αποικοδόμηση (διάσπαση) πολύπλοκων μορίων σε απλούστερες ενώσεις πχ στην κυτταρική αναπνοή η διάσπαση της γλυκόζης σε CO 2 και Η 2 Ο Η ενέργεια που απελευθερώνεται χρησιμοποιείται

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολισμός και Βιοενεργητική. [Τίτλος εγγράφου] ΣΠΥΡΟΣ Ξ. Β 2

Μεταβολισμός και Βιοενεργητική. [Τίτλος εγγράφου] ΣΠΥΡΟΣ Ξ. Β 2 Μεταβολισμός και Βιοενεργητική [Τίτλος εγγράφου] ΣΠΥΡΟΣ Ξ. Β 2 ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2013 - Μεταβολισμός - Εισαγωγή Πολύ μεγάλο ρόλο στην λειτουργία ενός οργανισμού παίζει η ενέργεια και η κατάλληλη αξιοποίησή της.

Διαβάστε περισσότερα

Φυσιολογία των μικροοργανισμών. Κεφάλαιο 3 από το βιβλίο «Εισαγωγή στην Γενική Μικροβιολογία»

Φυσιολογία των μικροοργανισμών. Κεφάλαιο 3 από το βιβλίο «Εισαγωγή στην Γενική Μικροβιολογία» Φυσιολογία των μικροοργανισμών Κεφάλαιο 3 από το βιβλίο «Εισαγωγή στην Γενική Μικροβιολογία» BIOΛOΓIA TΩN MIKPOOPΓANIΣMΩN ΠANEΠIΣTHMIAKEΣ EKΔOΣEIΣ KPHTHΣ 1. Μικροβιακή αύξηση (ή ανάπτυξη): αυξάνεται ο

Διαβάστε περισσότερα

Η βιολογική κατάλυση παρουσιάζει παρουσιάζει ορισμένες ορισμένες ιδιαιτερότητες ιδιαιτερότητες σε

Η βιολογική κατάλυση παρουσιάζει παρουσιάζει ορισμένες ορισμένες ιδιαιτερότητες ιδιαιτερότητες σε Η βιολογική κατάλυση παρουσιάζει ορισμένες ιδιαιτερότητες σε σχέση με τη μη βιολογική που οφείλονται στη φύση των βιοκαταλυτών Οι ιδιαιτερότητες αυτές πρέπει να παίρνονται σοβαρά υπ όψη κατά το σχεδιασμό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Κ. ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΤΜΗΜΑ:Β 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ Είναι γνωστό πως οποιοσδήποτε οργανισμός, για να λειτουργήσει χρειάζεται ενέργεια. Η ενέργεια αυτή βρίσκεται

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΜΕΜΒΡΑΝΩΝ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ & ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ ΝΕΡΟΥ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΜΕΜΒΡΑΝΩΝ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ & ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ ΝΕΡΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΜΕΜΒΡΑΝΩΝ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ & ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ ΝΕΡΟΥ Ένα από τα µεγαλύτερα και σοβαρότερα προβλήµατα που αντιµετωπίζουν οι βιοµηχανίες σχετίζεται µε το κόστος απόρριψης εξαντληµένων διαλυµάτων

Διαβάστε περισσότερα

Ελεύθερες ρίζες και αντιοξειδωτικά

Ελεύθερες ρίζες και αντιοξειδωτικά Ελεύθερες ρίζες και αντιοξειδωτικά Κατά τη διάρκεια των φυσιολογικών ανθρώπινων διεργασιών παραγωγή ενέργειας, αποτοξίνωση από τοξικές ουσίες και ανοσολογική απόκριση, παράγονται από τον οργανισµό ελεύθερες

Διαβάστε περισσότερα

Φ ΣΙ Σ Ο Ι Λ Ο Ο Λ Γ Ο Ι Γ Α

Φ ΣΙ Σ Ο Ι Λ Ο Ο Λ Γ Ο Ι Γ Α Δηµοκρίτειο Πανεπιστήµιο Θράκης Τµήµα Αγροτικής Ανάπτυξης Οξείδωση της γλυκόζης ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΦΥΤΩΝ «Καταβολισµός ή ανοµοίωση» C 6 H 12 O+6O 2 +6H 2 O 12H 2 O+6CO 2 +686 Kcal/mol Πηγές ενέργειας κατά την

Διαβάστε περισσότερα

BIO111 Μικροβιολογια ιαλεξη 13 Μικροβια και Ανθρωπος

BIO111 Μικροβιολογια ιαλεξη 13 Μικροβια και Ανθρωπος BIO111 Μικροβιολογια ιαλεξη 13 Μικροβια και Ανθρωπος Ετσι αρχισε η Ζωη? To δεντρο της Ζωης Και τι µας νοιαζει αν υπαρχουν µικροοργανισµοι η οχι? H ανυπολόγιστη αξία της Mικροβιολογίας για τη Βιολογια Το

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ

ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ 2005 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1ο Για τις ερωτήσεις 1.1 και 1.2 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα

Διαβάστε περισσότερα

Σημειώσεις για την εργαστηριακή άσκηση ΑΝΑΛΥΣΗ ΓΑΛΑΚΤΟΣ του Εργαστηρίου Ανάλυσης και Τεχνολογίας Τροφίμων Καθηγητής Ιωάννης Ρούσσης.

Σημειώσεις για την εργαστηριακή άσκηση ΑΝΑΛΥΣΗ ΓΑΛΑΚΤΟΣ του Εργαστηρίου Ανάλυσης και Τεχνολογίας Τροφίμων Καθηγητής Ιωάννης Ρούσσης. Σημειώσεις για την εργαστηριακή άσκηση ΑΝΑΛΥΣΗ ΓΑΛΑΚΤΟΣ του Εργαστηρίου Ανάλυσης και Τεχνολογίας Τροφίμων Καθηγητής Ιωάννης Ρούσσης Προσδιορισμοί Ειδικό βάρος Οξύτητα Στερεό υπόλειμμα Λακτόζη Έλεγχος παστερίωσης

Διαβάστε περισσότερα

Η ασβεστοποίηση ως προηγμένη επεξεργασία για τηνεξυγίανση ξγ ητης λυματολάσπης και την μείωση των οσμών

Η ασβεστοποίηση ως προηγμένη επεξεργασία για τηνεξυγίανση ξγ ητης λυματολάσπης και την μείωση των οσμών Η ασβεστοποίηση ως προηγμένη επεξεργασία για τηνεξυγίανση ξγ ητης λυματολάσπης και την μείωση των οσμών ημητριάδης Γεώργιος 2310688380 caohellas@the.forthnet.gr Λυματολάσπη Στόχοι της επεξεργασίας της

Διαβάστε περισσότερα

Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων

Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων µπορούν να καταταχθούν σε τρεις κατηγορίες: Φυσικά Χηµικά Βιολογικά. Πολλές από τις παραµέτρους που ανήκουν στις κατηγορίες αυτές αλληλεξαρτώνται π.χ. η θερµοκρασία που

Διαβάστε περισσότερα

Β. ΚΑΜΙΝΕΛΛΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα).

Β. ΚΑΜΙΝΕΛΛΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα). ΒΙΟΛΟΓΙΑ Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα). Είδη οργανισμών Υπάρχουν δύο είδη οργανισμών: 1. Οι μονοκύτταροι, που ονομάζονται μικροοργανισμοί

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ

ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ ο αριθμός Avogadro, N A, L = 6,022 10 23 mol -1 η σταθερά Faraday, F = 96 487 C mol -1 σταθερά αερίων R = 8,314 510 (70) J K -1 mol -1 = 0,082 L atm mol -1 K -1 μοριακός

Διαβάστε περισσότερα

Αναερόβιες Μονάδες για την παραγωγή βιο-αερίου από βιοµάζα

Αναερόβιες Μονάδες για την παραγωγή βιο-αερίου από βιοµάζα Αναερόβιες Μονάδες για την παραγωγή βιο-αερίου από βιοµάζα Βιο-αέριο? Το αέριο που παράγεται από την ζύµωση των οργανικών, ζωικών και φυτικών υπολειµµάτων και το οποίο µπορεί να χρησιµοποιηθεί για την

Διαβάστε περισσότερα

Πίνακας Περιεχομένων

Πίνακας Περιεχομένων κεφάλαιο 1 Ασφάλεια των Τροφίμων 1.1 Ποιότητα...19 1.2 Ασφάλεια...20 1.3 Σχέση Ποιότητας και Ασφάλειας...21 1.4 Προαπαιτούμενα του HACCP...21 1.4.1 Υποδομή-εγκαταστάσεις...22 1.4.2 Εκπαίδευση...24 1.4.3

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ-ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΧΗΜΕΙΑ-ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΧΗΜΕΙΑ-ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑΤΑ ΘΕΜΑ Α Για τις προτάσεις Α1 και Α να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της πρότασης και, δίπλα, το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή επιλογή. Α1. Ποιο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 8 (ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ) ΦΑΣΜΑΤΟΦΩΤΟΜΕΤΡΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 8 (ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ) ΦΑΣΜΑΤΟΦΩΤΟΜΕΤΡΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 8 (ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ) ΦΑΣΜΑΤΟΦΩΤΟΜΕΤΡΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ Με τον όρο αυτό ονοµάζουµε την τεχνική ποιοτικής και ποσοτικής ανάλυσης ουσιών µε βάση το µήκος κύµατος και το ποσοστό απορρόφησης της ακτινοβολίας

Διαβάστε περισσότερα

Επαναληπτικές Ασκήσεις

Επαναληπτικές Ασκήσεις Επαναληπτικές Ασκήσεις Ενότητα 1: Εισαγωγή στη Χημεία 1.1 Στον επόμενο πίνακα δίνονται τα σημεία τήξης και τα σημεία ζέσης διαφόρων υλικών. Υλικό Σημείο Tήξης ( ο C) Σημείο Zέσης ( ο C) Α 0 100 Β 62 760

Διαβάστε περισσότερα

Τέτοιες ιδιότητες είναι η μεγάλη θερμοχωρητικότητα, το υψηλό σημείο ζέσεως, η υψηλή διηλεκτρική σταθερά, η υψηλή επιφανειακή τάση και η θερμότητα

Τέτοιες ιδιότητες είναι η μεγάλη θερμοχωρητικότητα, το υψηλό σημείο ζέσεως, η υψηλή διηλεκτρική σταθερά, η υψηλή επιφανειακή τάση και η θερμότητα ΑΝΟΡΓΑΝΑ ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ Νερό Η παρουσία του νερού στα τρόφιμα και η μορφή με την οποία βρίσκεται σε αυτά επηρεάζουν τις ιδιότητές τους όπως και την ικανότητα συντήρησής τους. Το μόριο του νερού αποτελείται

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα πριν τις εξετάσεις. Καλό διάβασμα Καλή επιτυχία

Θέματα πριν τις εξετάσεις. Καλό διάβασμα Καλή επιτυχία Θέματα πριν τις εξετάσεις Καλό διάβασμα Καλή επιτυχία 2013-2014 Θέματα πολλαπλής επιλογής Μετουσίωση είναι το φαινόμενο α. κατά το οποίο συνδέονται δύο αμινοξέα για τον σχηματισμό μιας πρωτεΐνης β. κατά

Διαβάστε περισσότερα

Κατηγορίες παραγόντων. Μικροβιολογία Τροφίµων. Μικροβιακή αύξηση. Παράγοντες ανάπτυξης. Επίδραση της θερµοκρασίας. Θεµελιώδεις Θερµοκρασίες

Κατηγορίες παραγόντων. Μικροβιολογία Τροφίµων. Μικροβιακή αύξηση. Παράγοντες ανάπτυξης. Επίδραση της θερµοκρασίας. Θεµελιώδεις Θερµοκρασίες Κατηγορίες παραγόντων Μικροβιολογία Τροφίµων Παράγοντες που επηρεάζουν την ανάπτυξη και την επιβίωση των µικροοργανισµών στα τρόφιµα. Η ανάπτυξη και η επιβίωση των µικροοργανισµών στα τρόφιµα εξαρτάται

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγικά. Σύνταξη, ταξινόμηση και τάξεις οργανικών ενώσεων. Τρόποι γραφής οργανικών ενώσεων. Λειτουργικές ομάδες.

Εισαγωγικά. Σύνταξη, ταξινόμηση και τάξεις οργανικών ενώσεων. Τρόποι γραφής οργανικών ενώσεων. Λειτουργικές ομάδες. ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ - Μάθημα «ΟΡΓΑΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ» Ακαδημαϊκό έτος 2012-2013 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΩΝ, ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΩΝ ΚΑΙ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΤΡΙΤΗ 9.00-12.00 (Ι3 - Θεωρία) ΠΕΜΠΤΗ 10.00 12.00 (I3-Θεωρία) ή (Εργαστήρια)

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Θέμα: ΜΕΤΟΥΣΙΩΣΗ ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ (άσκηση 7 του εργαστηριακού οδηγού) Μέσος χρόνος πειράματος: 45 λεπτά Α. ΑΝΑΛΩΣΙΜΑ Εργαλεία

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) 2004

ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) 2004 ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) 004 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1ο Για τις ερωτήσεις 1.1 και 1. να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΠΛΑΣΜΑΤΙΚΗΣ ΜΕΜΒΡΑΝΗΣ. Πετρολιάγκης Σταμάτης Τμήμα Γ4

ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΠΛΑΣΜΑΤΙΚΗΣ ΜΕΜΒΡΑΝΗΣ. Πετρολιάγκης Σταμάτης Τμήμα Γ4 ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΠΛΑΣΜΑΤΙΚΗΣ ΜΕΜΒΡΑΝΗΣ Πετρολιάγκης Σταμάτης Τμήμα Γ4 ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΠΛΑΣΜΑΤΙΚΗΣ ΜΕΜΒΡΑΝΗΣ Η κυτταρική μεμβράνη ή πλασματική μεμβράνη είναι η εξωτερική μεμβράνη που περιβάλλει το κύτταρο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ ΤΟΥ ΕΝΖΥΜΙΚΟΥ ΛΟΥΤΡΟΥ ΣΤΟ ΣΤΑΔΙΟ ΤΗΣ ΑΠΟΛΙΠΑΝΣΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΦΙΝΙΡΙΣΜΑΤΟΣ ΤΩΝ ΒΑΜΒΑΚΕΡΩΝ ΥΦΑΣΜΑΤΩΝ

ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ ΤΟΥ ΕΝΖΥΜΙΚΟΥ ΛΟΥΤΡΟΥ ΣΤΟ ΣΤΑΔΙΟ ΤΗΣ ΑΠΟΛΙΠΑΝΣΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΦΙΝΙΡΙΣΜΑΤΟΣ ΤΩΝ ΒΑΜΒΑΚΕΡΩΝ ΥΦΑΣΜΑΤΩΝ ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ ΤΟΥ ΕΝΖΥΜΙΚΟΥ ΛΟΥΤΡΟΥ ΣΤΟ ΣΤΑΔΙΟ ΤΗΣ ΑΠΟΛΙΠΑΝΣΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΦΙΝΙΡΙΣΜΑΤΟΣ ΤΩΝ ΒΑΜΒΑΚΕΡΩΝ ΥΦΑΣΜΑΤΩΝ Σ. Καλαντζή, Δ. Μαμμά, Δ. Κέκος Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, Σχολή Χημικών Μηχανικών, Εργαστήριο

Διαβάστε περισσότερα

Τα ένζυμα κατατάσσονται σε έξι μεγάλες κατηγορίες (Διεθνής Ένωση Βιοχημείας)

Τα ένζυμα κατατάσσονται σε έξι μεγάλες κατηγορίες (Διεθνής Ένωση Βιοχημείας) Ένζυμα Τα ένζυμα είναι λειτουργικές πρωτεΐνες (καταλύτες), που έχουν την ικανότητα να δεσμεύουν εκλεκτικά ligands, τα υποστρώματα. Τούτο συνεπάγεται χημική μεταβολή του υποστρώματος, ενώ το υπόστρωμα στο

Διαβάστε περισσότερα

Ωρίµανση του Σταφυλιού

Ωρίµανση του Σταφυλιού 1 Ωρίµανση του Σταφυλιού H ωρίµανση του σταφυλιού περνά από διάφορα στάδια-περιόδους: 1. Στο πρώτο στάδιο, η ρόγα είναι πράσινη από την παρουσία της χλωροφύλλης, ενώ η γεύση της έντονα ξινή, λόγω αυξηµένης

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην αεριοποίηση βιομάζας

Εισαγωγή στην αεριοποίηση βιομάζας ΕΘΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΑΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΧΗΜΙΚΩΝ ΔΙΕΡΓΑΣΙΩΝ & ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΩΝ ΠΟΡΩΝ Κεντρικό: 6 ο χλμ. oδού Χαριλάου-Θέρμης Τ.Θ. 60361 570 01 Θέρμη, Θεσσαλονίκη Τηλ.: 2310-498100 Fax: 2310-498180

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ο H XHΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ. Χημεία της ζωής 1

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ο H XHΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ. Χημεία της ζωής 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ο H XHΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ Χημεία της ζωής 1 2.1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΧΗΜΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Η Βιολογία μπορεί να μελετηθεί μέσα από πολλά και διαφορετικά επίπεδα. Οι βιοχημικοί, για παράδειγμα, ενδιαφέρονται περισσότερο

Διαβάστε περισσότερα

(αποστειρωση, παστεριωση, ψησιμο)

(αποστειρωση, παστεριωση, ψησιμο) ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΚΑΙ ΑΠΟΘΗΚΕΥΣΗΣ ΣΤΑ ΘΡΕΠΤΙΚΑ ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ ΤΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ (αποστειρωση, παστεριωση, ψησιμο) Η θερμικη επεξεργασία έχει επιζημια επίδρση στα θρεπτικα συστατικά. Στοχος είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΤΑΞΗ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΤΑΞΗ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Σ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 2 ΙΟΥΝΙΟΥ 2006 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) ΘΕΜΑ 1ο Α. Για τις ημιτελείς προτάσεις

Διαβάστε περισσότερα

Εργαλεία & Υλικά Διαλύματα Χρωστικές

Εργαλεία & Υλικά Διαλύματα Χρωστικές Ενότητα Ροή γενετικής πληροφορίας Φύλλο εργασίας 2 Απομόνωση νουκλεϊκών οξέων από φυτικά κύτταρα Βιολογία Γ Γυμνασίου Ονοματεπώνυμο Τμήμα Ημερομηνία. Τα νουκλεϊκά οξέα, όπως και οι πρωτεΐνες, είναι μακρομοριακές

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ - 2

ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ - 2 31-7-14 ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ - 2 Στο σχήμα 1 του άρθρου που δημοσιεύσαμε την προηγούμενη φορά φαίνεται η καθοριστικός ρόλος των μικροοργανισμών για την ύπαρξη της ζωής, αφού χωρίς

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΡΟΛΥΣΗ ΑΜΥΛΟΥ ΑΠΟ ΒΑΚΤΗΡΙΑΚΗ ΑΜΥΛΑΣΗ ΚΑΙ ΥΓΡΟ ΑΠΟΡΡΥΠΑΝΤΙΚΟ

ΥΔΡΟΛΥΣΗ ΑΜΥΛΟΥ ΑΠΟ ΒΑΚΤΗΡΙΑΚΗ ΑΜΥΛΑΣΗ ΚΑΙ ΥΓΡΟ ΑΠΟΡΡΥΠΑΝΤΙΚΟ !Unexpected End of Formula l ΥΔΡΟΛΥΣΗ ΑΜΥΛΟΥ ΑΠΟ ΒΑΚΤΗΡΙΑΚΗ ΑΜΥΛΑΣΗ ΚΑΙ ΥΓΡΟ ΑΠΟΡΡΥΠΑΝΤΙΚΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ Γκέκας Γιώργος Δημητριάδου Άννα Τζελέπη Λαμπρινή ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ Πειράµατα Επιδείξεως Πείραμα

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Θέµα 1 ο 1. Τα άτοµα που είναι ετερόζυγα για τη β-θαλασσαιµία: α. Εµφανίζουν ήπια αναιµία β. Έχουν ευαισθησία στην ελονοσία γ. Συνθέτουν µεγάλη ποσότητα HbF δ.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ Ο.Ε.Φ.Ε. 2004 ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ Ο.Ε.Φ.Ε. 2004 ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ Ο.Ε.Φ.Ε. 2004 ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε την ορθή πρόταση: ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 1. Το κωδικόνιο του mrna που κωδικοποιεί το αµινοξύ µεθειονίνη είναι α. 5 GUA

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ Θέμα Α ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 22 ΜΑΪΟΥ 2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ-ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

ρ. Αλεξάνδρα Μαρία Μιχαηλίδου Επίκ. Καθηγήτρια Επιστήµης Τροφίµων & ιατροφής Τοµέας Επιστήµης και Τεχνολογίας Τροφίµων Γεωπονική Σχολή Αριστοτέλειο

ρ. Αλεξάνδρα Μαρία Μιχαηλίδου Επίκ. Καθηγήτρια Επιστήµης Τροφίµων & ιατροφής Τοµέας Επιστήµης και Τεχνολογίας Τροφίµων Γεωπονική Σχολή Αριστοτέλειο ρ. Αλεξάνδρα Μαρία Μιχαηλίδου Επίκ. Καθηγήτρια Επιστήµης Τροφίµων & ιατροφής Τοµέας Επιστήµης και Τεχνολογίας Τροφίµων Γεωπονική Σχολή Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης Συµβολή του γάλακτος και των

Διαβάστε περισσότερα

ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ

ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ Διάχυση Η διάχυση είναι το κύριο φαινόμενο με το οποίο γίνεται η παθητική μεταφορά διαμέσου ενός διαχωριστικού φράγματος Γενικά στη διάχυση ένα αέριο ή

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΘΕΜΑ A ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 12 ΙΟΥΝΙΟΥ 2013 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Athens 2010 Μαρία Α. Καρδάση

Athens 2010 Μαρία Α. Καρδάση Athens 2010 Γλυκοζυλίωση Τα τελευταία χρόνια όληηπροσπάθειατης αισθητικής αποκατάστασης του γηρασμένου δέρματος αφορούσε κυρίως την αποκατάσταση της εξωγενούς γήρανσης φωτογήρανσης. Τι γίνεται όμως με

Διαβάστε περισσότερα

Ποια η χρησιμότητα των πρωτεϊνών;

Ποια η χρησιμότητα των πρωτεϊνών; ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ Τι είναι οι πρωτεϊνες; Η ονομασία πρωτεϊνες προέρχεται από το ρήμα πρωτεύω και σημαίνει την εξαιρετική σημασία που έχουν οι πρωτεϊνες για την υγεία του ανθρώπινου σώματος. Από την εποχή των Ολυμπιακών

Διαβάστε περισσότερα

Ο αλκοολικός τίτλος % vol είναι % v/v. Η αλκοόλη, % vol, μετράται στους 20 o C. Γίνεται διόρθωση της αλκοόλης όταν η θερμοκρασία είναι διαφορετική

Ο αλκοολικός τίτλος % vol είναι % v/v. Η αλκοόλη, % vol, μετράται στους 20 o C. Γίνεται διόρθωση της αλκοόλης όταν η θερμοκρασία είναι διαφορετική ΟΙΝΟΣ ΑΛΚΟΟΛΗ Με απόσταξη 200 ml οίνου συλλέγονται 133-150 ml αποστάγματος. Για την εξουδετέρωση της οξύτητας του οίνου, για να μη ληφθούν στο απόσταγμα πτητικά οξέα (οξικό, ανθρακικό και θειώδες), στα

Διαβάστε περισσότερα

Γάλα ιατηρήστε το στο ψυγείο

Γάλα ιατηρήστε το στο ψυγείο Σηµειώσεις για τον καθηγητή Γάλα ιατηρήστε το στο ψυγείο Βασικές γνώσεις Ο όρος γάλα, ως βασικό τρόφιµο, χωρίς κανένα προστεθειµένο επίθετο, ισχύει συνήθως για το αγελαδινό γάλα που είναι φρέσκο, πλήρες,

Διαβάστε περισσότερα

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΛΙΠΗ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΛΙΠΗ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C. MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΛΙΠΗ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Τα λίπη αποτελούν μια συμπυκνωμένη πηγή ενέργειας Ενεργούν σαν διαλύτες

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Δ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Δ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ Θέμα Α ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Δ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Δ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 22 ΜΑΪΟΥ 2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ-ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ: Αρχές Χημείας στην Κτηνιατρική Επιστήμη. Διαλύματα

ΘΕΜΑΤΑ: Αρχές Χημείας στην Κτηνιατρική Επιστήμη. Διαλύματα ΘΕΜΑΤΑ: Αρχές Χημείας στην Κτηνιατρική Επιστήμη Διαλύματα Ζητείται να φτιαχτεί διάλυμα για επαναιώρηση κυττάρων, 0,1Μ NaCl, 0,4M K2NaPO4 και 0,2Μ γλυκόζη, χρησιμοποιώντας αποσταγμένο νερό με ph=7, το τελικό

Διαβάστε περισσότερα

Ισορροπία στη σύσταση αέριων συστατικών

Ισορροπία στη σύσταση αέριων συστατικών Ισορροπία στη σύσταση αέριων συστατικών Για κάθε αέριο υπάρχουν μηχανισμοί παραγωγής και καταστροφής Ρυθμός μεταβολής ενός αερίου = ρυθμός παραγωγής ρυθμός καταστροφής Όταν: ρυθμός παραγωγής = ρυθμός καταστροφής

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΩΝ ΓΕΩΠΟΝΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΦΥΤΩΝ. Ανίχνευση αμύλου σε φυτικούς ιστούς με διάλυμα ιωδίου. ΔΗΜΟΥ ΔΗΜΗΤΡΑ Δρ.

ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΩΝ ΓΕΩΠΟΝΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΦΥΤΩΝ. Ανίχνευση αμύλου σε φυτικούς ιστούς με διάλυμα ιωδίου. ΔΗΜΟΥ ΔΗΜΗΤΡΑ Δρ. ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΩΝ ΓΕΩΠΟΝΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΦΥΤΩΝ Ανίχνευση αμύλου σε φυτικούς ιστούς με διάλυμα ιωδίου ΔΗΜΟΥ ΔΗΜΗΤΡΑ Δρ. Γεωπόνος Ανίχνευση αμύλου σε φυτικούς ιστούς με διάλυμα ιωδίου Γενικά Το άμυλο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ

ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΧΗΜΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΥΣΙΜΩΝ ΚΑΙ ΛΙΠΑΝΤΙΚΩΝ Χρήση του βιοντήζελ και της βιοαιθανόλης ως υποκατάστατων του πετρελαίου κίνησης & της βενζίνης Δρ. Ευριπίδης

Διαβάστε περισσότερα

ρευστότητα (εξασφαλίζεται µε τα φωσφολιπίδια)

ρευστότητα (εξασφαλίζεται µε τα φωσφολιπίδια) Λειτουργίες Πλασµατική µεµβράνη οριοθέτηση του κυττάρου εκλεκτική διαπερατότητα ή ηµιπερατότητα αναγνώριση και υποδοχή µηνυµάτων πρόσληψη και αποβολή ουσιών Πλασµατική µεµβράνη Ιδιότητες σταθερότητα ρευστότητα

Διαβάστε περισσότερα

Εργαλεία Μοριακής Γενετικής

Εργαλεία Μοριακής Γενετικής Εργαλεία Μοριακής Γενετικής Αρχές Μοριακής κλωνοποίησης Τα περιοριστικά ένζυμα: αναγνωρίζουν αλληλουχίες (θέσεις περιορισμού). 2 τύποι ενζύμων: -Τύπος I = Κόβουν κοντά στη θέση περιορισμού -σπάνια χρησιμοποιούνται.

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΜΟΡΙΑΚΕΣ ΥΝΑΜΕΙΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΥΛΗΣ ΠΡΟΣΘΕΤΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ

ΙΑΜΟΡΙΑΚΕΣ ΥΝΑΜΕΙΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΥΛΗΣ ΠΡΟΣΘΕΤΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΙΑΜΟΡΙΑΚΕΣ ΥΝΑΜΕΙΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΥΛΗΣ ΠΡΟΣΘΕΤΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ εσµός Υδρογόνου 1) Τι ονοµάζεται δεσµός υδρογόνου; εσµός ή γέφυρα υδρογόνου : είναι µια ειδική περίπτωση διαµοριακού δεσµού διπόλου-διπόλου,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Θέμα: ΑΝΙΧΝΕΥΣΗ ΛΙΠΩΝ, ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ, ΣΑΚΧΑΡΩΝ ΚΑΙ ΑΜΥΛΟΥ ΣΕ ΤΡΟΦΙΜΑ (άσκηση 10 του εργαστηριακού οδηγού) Μέσος χρόνος πειράματος:

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση µε έγχυση του δείγµατος σε συνεχή ροή (Flow Injection Analysis, FIA)

Ανάλυση µε έγχυση του δείγµατος σε συνεχή ροή (Flow Injection Analysis, FIA) Ανάλυση µε έγχυση του δείγµατος σε συνεχή ροή (Flow Injection Analysis, FIA) H ιστορική εξέλιξη των αυτόµατων µεθόδων ανάλυσης Κλασική ανάλυση Ασυνεχής αυτόµατη ανάλυση Ανάλυση συνεχούς ροής? Τα πλεονεκτήµατα

Διαβάστε περισσότερα

Διπλ. Μηχανικός Βασιλειάδης Μιχαήλ ΑΟΥΤΕΒ ΜΗΧΑΝΙΚΗ Α.Ε. 04 Φεβρουαρίου 2011 Hotel King George II Palace Πλατεία Συντάγματος Αθήνα

Διπλ. Μηχανικός Βασιλειάδης Μιχαήλ ΑΟΥΤΕΒ ΜΗΧΑΝΙΚΗ Α.Ε. 04 Φεβρουαρίου 2011 Hotel King George II Palace Πλατεία Συντάγματος Αθήνα Διπλ. Μηχανικός Βασιλειάδης Μιχαήλ ΑΟΥΤΕΒ ΜΗΧΑΝΙΚΗ Α.Ε. 04 Φεβρουαρίου 2011 Hotel King George II Palace Πλατεία Συντάγματος Αθήνα Είδη πρώτων υλών Αγροτικού τομέα Κτηνοτροφικού τομέα Αστικά απόβλητα Αγροτικός

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ. Αριάδνη Μαύρου Καθηγήτρια Γενετικής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών

ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ. Αριάδνη Μαύρου Καθηγήτρια Γενετικής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ Αριάδνη Μαύρου Καθηγήτρια Γενετικής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών Τι είναι η βιοτεχνολογία Βιοτεχνολογία = Βιολογία + Τεχνολογία Χρησιμοποίηση της Γενετικής για τροποποίηση ζωντανών

Διαβάστε περισσότερα

ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΜΟΝΑ Α ΑΝΑΕΡΟΒΙΑΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΤΥΡΟΚΟΜΙΚΩΝ ΜΟΝΑ ΩΝ

ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΜΟΝΑ Α ΑΝΑΕΡΟΒΙΑΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΤΥΡΟΚΟΜΙΚΩΝ ΜΟΝΑ ΩΝ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΜΟΝΑ Α ΑΝΑΕΡΟΒΙΑΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΤΥΡΟΚΟΜΙΚΩΝ ΜΟΝΑ ΩΝ Τα υγρά απόβλητα µονάδων επεξεργασίας τυροκοµικών προϊόντων περιέχουν υψηλό οργανικό φορτίο και προκαλούν αυξηµένα περιβαλλοντικά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΕΙΚΟΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΕΙΚΟΝΑ ΑΝΑΝΕΩΣΙΜΩΝ ΠΗΓΩΝ Αποφευχθέν CO 2 (Kg / εκτάριο / έτος) Προϊόντα: Υψηλό κόστος σακχαρούχων και αμυλούχων προϊόντων (τεύτλα, καλαμπόκι, κ.ά.) που χρησιμοποιούνται

Διαβάστε περισσότερα

Γενικές εξετάσεις 2015. Αρχές Επεξεργασίας Τροφίμων Γ ΕΠΑ.Λ ΟΜΑΔΑ Α & Β

Γενικές εξετάσεις 2015. Αρχές Επεξεργασίας Τροφίμων Γ ΕΠΑ.Λ ΟΜΑΔΑ Α & Β Φροντιστήρια δυαδικό 1 ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ δυαδικό Γενικές εξετάσεις 2015 Αρχές Επεξεργασίας Τροφίμων Γ ΕΠΑ.Λ ΟΜΑΔΑ Α & Β Τα θέματα επεξεργάστηκαν οι καθηγητές των Φροντιστηρίων «δυαδικό» Μπουρδούνη Κ. ΘΕΜΑ A

Διαβάστε περισσότερα

Τα ένζυµα ως βιοκαταλύτες. Αρχές και εφαρµογές στην καθηµερινότητα, στη διαγνωστική και στη βιοµηχανία

Τα ένζυµα ως βιοκαταλύτες. Αρχές και εφαρµογές στην καθηµερινότητα, στη διαγνωστική και στη βιοµηχανία 1 Τα ένζυµα ως βιοκαταλύτες. Αρχές και εφαρµογές στην καθηµερινότητα, στη διαγνωστική και στη βιοµηχανία ΜΠΡΑΛΙΟΥ ΝΙΚΗ Τα ένζυµα, οι καταλύτες των βιοµηχανικών συστηµάτων είναι αξιοθαύµαστα µόρια που προσδιορίζουν

Διαβάστε περισσότερα

1. Προϊόντα υψηλής προστιθέμενης αξίας και τεχνολογίες παραγωγής με έμφαση σε παραδοσιακούς κλάδους - Αναλυτική περιγραφή των προτεραιοτήτων

1. Προϊόντα υψηλής προστιθέμενης αξίας και τεχνολογίες παραγωγής με έμφαση σε παραδοσιακούς κλάδους - Αναλυτική περιγραφή των προτεραιοτήτων 1. Προϊόντα υψηλής προστιθέμενης αξίας και τεχνολογίες παραγωγής με έμφαση σε παραδοσιακούς κλάδους - Αναλυτική περιγραφή των προτεραιοτήτων 1.1 Πολυλειτουργικά προϊόντα Ανάπτυξη προϊόντων που ενσωματώνουν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΑΣΙΝΗ ΟΞΕΙΔΩΣΗ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΥΠΕΡΗΧΩΝ

ΠΡΑΣΙΝΗ ΟΞΕΙΔΩΣΗ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΥΠΕΡΗΧΩΝ ΠΡΑΣΙΝΗ ΟΞΕΙΔΩΣΗ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΥΠΕΡΗΧΩΝ Ε. Σαματίδου, Α. Μαρούλης, Κ. Χατζηαντωνίου-Μαρούλη, Χ. Γεωργολιός Αριστοτέλειο Παν. Θεσ/νίκης, Τμήμα Χημείας, 54006 Θεσ/νίκη, Τηλ.: 2310-997884. e-mail: apm@chem.auth.gr,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΖΥΜΑ. 3. Στο σχήμα φαίνεται η υποθετική δράση ενός ενζύμου πάνω σε ένα υπόστρωμα και ο αναστολέας του.

ΕΝΖΥΜΑ. 3. Στο σχήμα φαίνεται η υποθετική δράση ενός ενζύμου πάνω σε ένα υπόστρωμα και ο αναστολέας του. ΕΝΖΥΜΑ 1. (α) Να εξηγήσετε τι εννοούμε με τον όρο «εξειδίκευση των ενζύμων» καθώς και που οφείλεται αυτή. (β) Ποιες ουσίες μπορούν να επηρεάσουν τη δράση ενός ενζύμου και πώς; (γ) Πώς τα ένζυμα επηρεάζουν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΖΥΜΙΚΗ ΑΠΟΙΚΟΔΟΜΗΣΗ ΧΛΩΡΟΠΡΟΠΑΝΟΛΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΒΑΚΤΗΡΙΟ PSEUDOMONAS PUTIDA DSM437

ΕΝΖΥΜΙΚΗ ΑΠΟΙΚΟΔΟΜΗΣΗ ΧΛΩΡΟΠΡΟΠΑΝΟΛΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΒΑΚΤΗΡΙΟ PSEUDOMONAS PUTIDA DSM437 1 ο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΧΗΜΙΚΗΣ ΜΗΧΑΝΙΚΗΣ, ΠΑΤΡΑ, 4-6 ΙΟΥΝΙΟΥ, 215. ΕΝΖΥΜΙΚΗ ΑΠΟΙΚΟΔΟΜΗΣΗ ΧΛΩΡΟΠΡΟΠΑΝΟΛΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΒΑΚΤΗΡΙΟ PSEUDOMONAS PUTIDA DSM437 Κ. Κόντη, Δ. Μαμμά, Δ. Κέκος Σχολή Χημικών

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ - ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ. Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ - ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ. Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ - ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ οι χημικές αντιδράσεις που συμβαίνουν στον οργανισμό για την παραγωγή ενέργειας και τη διατήρηση της ζωής αναβολισμός

Διαβάστε περισσότερα

Ανίχνευση Λιπών Πρωτεϊνών Αμύλου στα τρόφιμα

Ανίχνευση Λιπών Πρωτεϊνών Αμύλου στα τρόφιμα Ανίχνευση Λιπών Πρωτεϊνών Αμύλου στα τρόφιμα Τρόφιμα με λιπίδια Τρόφιμα με πρωτεΐνες Τρόφιμα με υδατάνθρακες Α Γυμνασίου Κεφάλαιο 2 Ενότητα 2.4 Σελ. 45-47 1 Εισαγωγή Πρωτεΐνες Η ονομασία πρωτεΐνες προέρχεται

Διαβάστε περισσότερα

Βιοχημεία Τροφίμων. Εργαστήριο Χημείας, Βιοχημείας, Φυσικοχημείας Τροφίμων. Τμήμα Επιστήμης Διαιτολογίας Διατροφής

Βιοχημεία Τροφίμων. Εργαστήριο Χημείας, Βιοχημείας, Φυσικοχημείας Τροφίμων. Τμήμα Επιστήμης Διαιτολογίας Διατροφής Βιοχημεία Τροφίμων Ενζυμα και τρόφιμα Νίκος Καλογερόπουλος Εργαστήριο Χημείας, Βιοχημείας, Φυσικοχημείας Τροφίμων ΧΑΡΟΚΟΠΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Τμήμα Επιστήμης Διαιτολογίας Διατροφής Ένζυμα Εργαστήριο Χημείας,

Διαβάστε περισσότερα

ΟΛΛΙΝΤΖΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ

ΟΛΛΙΝΤΖΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ Κ Kάνιγγος ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΟΛΛΙΝΤΖΑ 10, (5ος όροφ. Τηλ: 210-3300296-7. www.kollintzas.gr 1. Χημική σύσταση του κυττάρου. 2. Δομή και λειτουργία του κυττάρου. 3. Μεταβολισμός: βασικές αρχές,

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Θ.Γ.ΣΩΤΗΡΟΥΔΗΣ Ινστιτούτο Βιολογίας, Φαρμακευτικής Χημείας και Βιοτεχνολογίας, Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών, Αθήνα

Δρ. Θ.Γ.ΣΩΤΗΡΟΥΔΗΣ Ινστιτούτο Βιολογίας, Φαρμακευτικής Χημείας και Βιοτεχνολογίας, Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών, Αθήνα To μικροφύκος Σπειρουλίνα (Αρθροσπείρα) : Ένα «πράσινο εργοστάσιο» παραγωγής πολύτιμων ουσιών με δυνητικά οφέλη για την ανθρώπινη υγεία Δρ. Θ.Γ.ΣΩΤΗΡΟΥΔΗΣ Ινστιτούτο Βιολογίας, Φαρμακευτικής Χημείας και

Διαβάστε περισσότερα

Παρασκευή σαπουνιού από ελαιόλαδο και υδροξείδιο του νατρίου.

Παρασκευή σαπουνιού από ελαιόλαδο και υδροξείδιο του νατρίου. Σύντομη περιγραφή του πειράματος Παρασκευή σαπουνιού από ελαιόλαδο και υδροξείδιο του νατρίου. Διδακτικοί στόχοι του πειράματος Στο τέλος αυτού του πειράματος θα πρέπει ο μαθητής: Να περιγράφει τον τρόπο

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΥΤΕΡΟ ΕΝΕΡΓΕΙΑ-ΕΝΖΥΜΑ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΥΤΕΡΟ ΕΝΕΡΓΕΙΑ-ΕΝΖΥΜΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΥΤΕΡΟ ΕΝΕΡΓΕΙΑ-ΕΝΖΥΜΑ 2013 2 ΕΝΕΡΓΕΙΑ-ΕΝΖΥΜΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΥΤΕΡΟ ΕΝΕΡΓΕΙΑ-ΕΝΖΥΜΑ Η Ενέργεια είναι δύσκολο να ορισθεί, αλλά μπορεί να θεωρηθεί ως η ικανότητα επιτέλεσης έργου ή η αιτία

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΓΑΝΙΚΕΣ ΟΥΣΙΕΣ. 1. (α) Ποιο μόριο απεικονίζεται στο σχεδιάγραμμα; (β) Ποια είναι η απλούστερη μορφή του R;

ΟΡΓΑΝΙΚΕΣ ΟΥΣΙΕΣ. 1. (α) Ποιο μόριο απεικονίζεται στο σχεδιάγραμμα; (β) Ποια είναι η απλούστερη μορφή του R; ΟΡΓΑΝΙΚΕΣ ΟΥΣΙΕΣ 1. (α) Ποιο μόριο απεικονίζεται στο σχεδιάγραμμα; (β) Ποια είναι η απλούστερη μορφή του R; (γ) Ποιο μέρος του μορίου προσδίδει σε αυτό όξινες ιδιότητες; (δ) Ποιο μέρος του μορίου προσδίδει

Διαβάστε περισσότερα

Με την κλίμακα ph μετράμε το πόσο όξινο ή βασικό είναι ένα διάλυμα.

Με την κλίμακα ph μετράμε το πόσο όξινο ή βασικό είναι ένα διάλυμα. Ουδέτερα Οξέα Με την κλίμακα ph μετράμε το πόσο όξινο ή βασικό είναι ένα διάλυμα. Βάσεις Για να δείτε περίπου πως μετριέται η ποσότητα οξέος ή βάσης στα διαλύματα, σε σχέση με το ph, δείτε αυτό τον πινάκα!!!

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΡΩΤΙΔΩΝ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΑΚΧΑΡΟΥ

ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΡΩΤΙΔΩΝ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΑΚΧΑΡΟΥ ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΡΩΤΙΔΩΝ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΑΚΧΑΡΟΥ ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΥ ΑΘΗΝΑ 2010 1 ΣΚΟΠΟΣ Η ανάλυση και μελέτη της μοριακής δομής των καρωτίδων αρτηριών με υπέρυθρη φασματοσκοπία. Η εξαγωγή συμπερασμάτων

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ Σχολή Γεωτεχνικών Επιστημών και Διαχείρισης Περιβάλλοντος Τμήμα Γεωπονικών Επιστημών, Βιοτεχνολογίας και Επιστήμης Τροφίμων ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΑΣΤΕΡ (MSc) ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Yγιεινή Βιομηχανιών τροφίμων & φαρμάκων

Yγιεινή Βιομηχανιών τροφίμων & φαρμάκων ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ HACCP 12 Γενικό μέρος 12 Η Ευρωπαϊκή πολιτική για την ασφάλεια στα τρόφιμα 13 Το Σύστημα HACCP 14 Ιστορική εξέλιξη της HACCP 16 Στάδια ανάπτυξης μελέτης HACCP 20 Πυραμίδα

Διαβάστε περισσότερα

Η ανόργανη θρέψη των φυτών

Η ανόργανη θρέψη των φυτών Η ανόργανη θρέψη των φυτών Οργανικά θρεπτικά στοιχεία σάκχαρα που προέρχονται από τη διαδικασία της φωτοσύνθεσης με τις επακόλουθες μετατροπές Ανόργανα θρεπτικά στοιχεία προέρχονται από το έδαφος, με τη

Διαβάστε περισσότερα

Μικροβιολογία Τροφίμων Ι Εργαστήριο

Μικροβιολογία Τροφίμων Ι Εργαστήριο Μικροβιολογία Τροφίμων Ι Εργαστήριο Ενότητα 5: Χρώση Gram Δοκιμή Καταλάσης και Οξειδάσης, 1.5ΔΩ Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου Διδάσκοντες: Ευστάθιος Ζ. Πανάγου Πασχαλίτσα Τρυφινοπούλου

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ ΤΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΝΟΥ Τόσο η εμπειρία όσο και τα επιστημονικά δεδομένα συνεχώς επιβεβαιώνουν την άποψη ότι η

ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ ΤΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΝΟΥ Τόσο η εμπειρία όσο και τα επιστημονικά δεδομένα συνεχώς επιβεβαιώνουν την άποψη ότι η ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ ΤΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΝΟΥ Τόσο η εμπειρία όσο και τα επιστημονικά δεδομένα συνεχώς επιβεβαιώνουν την άποψη ότι η διατροφή σχετίζεται άμεσα ή έμμεσα με την εμφάνιση ή/και

Διαβάστε περισσότερα

ραστηριότητες Πράσινης Χηµείας

ραστηριότητες Πράσινης Χηµείας ραστηριότητες Πράσινης Χηµείας Απόστολος Μαρούλης, Κωνσταντίνα Χατζηαντωνίου Μαρούλη και µεταπτυχιακοί φοιτητές του ιχηνετ ( ιαπανεπιστηµιακό ιατµηµατικό Πρόγραµµα Μεταπτυχιακών Σπουδών της ιδακτικής της

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΓΑΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ. 2 η θεματική ενότητα: Χημικοί δεσμοί και μοριακές ιδιότητες

ΟΡΓΑΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ. 2 η θεματική ενότητα: Χημικοί δεσμοί και μοριακές ιδιότητες ΟΡΓΑΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ 2 η θεματική ενότητα: Χημικοί δεσμοί και μοριακές ιδιότητες Σχολή: Περιβάλλοντος Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Εκπαιδευτής: Χαράλαμπος Καραντώνης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Η ζητούμενη σειρά έχει ως εξής: αδενίνη < νουκλεοτίδιο < νουκλεόσωμα < γονίδιο < χρωματίδα < χρωμόσωμα < γονιδίωμα.

Η ζητούμενη σειρά έχει ως εξής: αδενίνη < νουκλεοτίδιο < νουκλεόσωμα < γονίδιο < χρωματίδα < χρωμόσωμα < γονιδίωμα. ΚΕΦ. 1 ο ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΡΙΣΕΩΣ 1. Να κατατάξετε σε σειρά αυξανόμενου μεγέθους τις παρακάτω έννοιες που σχετίζονται με το γενετικό υλικό των οργανισμών: νουκλεόσωμα, χρωμόσωμα, αδενίνη, νουκλεοτίδιο, γονίδιο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΠΟΝΙΚΗΣ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ

ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΠΟΝΙΚΗΣ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ Το πρόγραμμα σπουδών του τμήματος Γεωπονικής Βιοτεχνολογίας πρέπει να ανταποκρίνεται στην εξαγωγή επιστημόνων Γεωπόνων Βιοτεχνολόγων ικανών να μελετούν, να αντιμετωπίζουν και να προτείνουν

Διαβάστε περισσότερα