Δίκτυα Επικοινωνιών Ι. Τμήμα Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών Εθνικό & Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών. Επίπεδο Εφαρμογής. Διδάσκων: Λάζαρος Μεράκος

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Δίκτυα Επικοινωνιών Ι. Τμήμα Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών Εθνικό & Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών. Επίπεδο Εφαρμογής. Διδάσκων: Λάζαρος Μεράκος"

Transcript

1 Δίκτυα Επικοινωνιών Ι Τμήμα Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών Εθνικό & Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Επίπεδο Εφαρμογής Διδάσκων: Λάζαρος Μεράκος

2 Δίκτυα Επικοινωνιών Ι Τμήμα Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών Εθνικό & Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Θεματικές Ενότητες (ΘΕ) μαθήματος: Συνιστώμενο Βιβλίο: Computer Networking: A Top-Down Approach, by Kurose & Ross, Addison-Wesley Ελληνική Μετάφραση: Εκδόσεις : Μ. Γκιούρδας ΘΕ1: Εισαγωγή (Κεφ. 1 του βιβλίου) ΘΕ2: Επίπεδο Εφαρμογής (Κεφ. 2 του βιβλίου) ΘΕ3: Επίπεδο Μεταφοράς (Κεφ. 3 του βιβλίου) ΘΕ4: Επίπεδο Δικτύου (Κεφ. 4 του βιβλίου) ΘΕ5: Επίπεδο Ζεύξης: Ζεύξεις, Δίκτυα Πρόσβασης, Δίκτυα Τοπικής Περιοχής (Κεφ. 5 του βιβλίου) Οι περισσότερες από τις διαφάνειες αυτής της ενότητας αποτελούν προσαρμογή και απόδοση στα ελληνικά των διαφανειών που συνοδεύουν το βιβλίο Computer Networking : A Top-Down Approach, J.F Kurose and K.W. Ross, 6/E, Addison-Wesley. All material copyright J.F Kurose and K.W. Ross, All Rights Reserved Προσαρμογή και επιμέλεια της απόδοσης των πρωτότυπων διαφανειών στα ελληνικά : Λάζαρος Μεράκος

3 Κεφάλαιο 2: Επίπεδο 2.1 Αρχές δικτυακών εφαρμογών 2.2 Web και HTTP 2.4 DNS 2.5 Εφαρμογές P2P 2.3 Ηλεκτρονικό ταχυδρομείο SMTP, POP3, IMAP 3

4 Κεφάλαιο 2: Επίπεδο Οι στόχοι μας: Εννοιολογικά, σχεδιαστικά θέματα πρωτοκόλλων δικτυακών εφαρμογών Μοντέλα υπηρεσιών επιπέδου μεταφοράς Μοντέλο πελάτη εξυπηρετητή (clientserver) Μοντέλο ομότιμων (peer-to-peer) Μαθαίνουμε για τα πρωτόκολλα εξετάζοντας δημοφιλή πρωτόκολλα επιπέδου HTTP SMTP / POP3 / IMAP DNS 4

5 Μερικές δικτυακές εφαρμογές Ηλεκτρονικό ταχυδρομείο ( ) Ιστός (web) Μηνύματα κειμένου (instant messaging) Απομακρυσμένη σύνδεση Κοινή χρήση αρχείων μεταξύ ομότιμων(p2p file sharing) Δικτυακά παιχνίδια πολλών χρηστών (multi-user network games) Ροή αποθηκευμένου βίντεο (YouTube, Hulu, Netflix) IP τηλεφωνία (voice over IP, π.χ. Skype) Τηλεσυνδιάσκεψη πραγματικού χρόνου Κοινωνική δικτύωση Αναζήτηση... 5

6 Δημιουργώντας μια δικτυακή εφαρμογή Ανάπτυξη προγραμμάτων που τρέχουν σε (διαφορετικά) τερματικά συστήματα επικοινωνούν πάνω από το δίκτυο π.χ., το λογισμικό του εξυπηρέτη web επικοινωνεί με το λογισμικό του browser Δεν υπάρχει ανάγκη να γραφτεί λογισμικό για συσκευές του πυρήνα του δικτύου Οι συσκευές του πυρήνα του δικτύου δεν τρέχουν εφαρμογές χρήστη Το ότι οι εφαρμογές είναι στα τερματικά συστήματα επιτρέπει την ταχεία ανάπτυξη, διάδοσή τους application transport network data link physical application transport network data link physical application transport network data link physical 6

7 Κεφάλαιο 2: Επίπεδο 2.1 Αρχές δικτυακών εφαρμογών 2.2 Web και HTTP 2.4 DNS 2.5 Εφαρμογές P2P 2.3 Ηλεκτρονικό ταχυδρομείο SMTP, POP3, IMAP 7

8 Αρχιτεκτονικές εφαρμογών Πελάτη-εξυπηρέτη (Client-server) Μεταξύ ομότιμων (Peer-to-peer (P2P)) 8

9 Αρχιτεκτονική πελάτη-εξυπηρέτη client/server Εξυπηρέτης (server): Διαρκώς ενεργός υπολογιστής Μόνιμη διεύθυνση IP Κέντρα δεδομένων (data centers) για κλιμάκωση Πελάτες (clients): Επικοινωνούν με τον εξυπηρέτη Ενδεχομένως να έχουν διακοπτόμενη σύνδεση Ενδεχομένως έχουν δυναμική διεύθυνση IP Δεν επικοινωνούν απευθείας μεταξύ τους 9

10 Αρχιτεκτονική μεταξύ ομότιμων Δεν υπάρχει διαρκώς ενεργός εξυπηρέτης Τυχαία τερματικά συστήματα επικοινωνούν απευθείας μεταξύ τους Ομότιμοι ζητούν υπηρεσίες από άλλους ομότιμους, παρέχουν υπηρεσίες με τη σειρά τους σε άλλους ομότιμους Αυτοεπεκτασιμότητα νέοι ομότιμοι φέρνουν ικανότητα παροχής και ζήτησης νέων υπηρεσιών Διακοπτόμενη σύνδεση των ομότιμων και αλλαγή των διευθύνσεων IP Πολύπλοκη διαχείριση peer-peer 10

11 Διεργασίες που επικοινωνούν Διεργασία (process): πρόγραμμα που τρέχει σε ένα υπολογιστή Στον ίδιο υπολογιστή, δύο διεργασίες επικοινωνούν χρησιμοποιώντας διαδιεργασιακή επικοινωνία (ορίζεται από το λειτουργικό). Οι διεργασίες σε διαφορετικούς υπολογιστές επικοινωνούν ανταλλάσσοντας μηνύματα clients, servers Διεργασία πελάτης: διεργασία που εκκινεί την επικοινωνία Διεργασία εξυπηρέτης: διεργασία που αναμένει να επικοινωνήσουν μαζί της Σημείωση: εφαρμογές με αρχιτεκτονικές P2P έχουν διεργασίες πελάτες και διεργασίες εξυπηρέτες 11

12 Sockets Socket / API (Application Programmer s Interface) : διεπαφή ανάμεσα στην εφαρμογή και το δίκτυο (επίπεδο μεταφοράς) της διεργασίας Η διεργασία στέλνει/λαμβάνει μηνύματα στο/από το socket της socket ανάλογο πόρτας Η διεργασία αποστολέας στέλνει μήνυμα έξω από την πόρτα Η διεργασία αποστολέας βασίζεται στην υποδομή μεταφοράς στην άλλη πλευρά της πόρτας για να παραδώσει το μήνυμα στο socket της διεργασίας παραλήπτη application process socket application process controlled by app developer transport transport network link Internet network link controlled by OS physical physical 12

13 Διευθυνσιοδότηση διεργασιών Για να λαμβάνει μία διεργασία μηνύματα πρέπει να έχει ένα αναγνωριστικό (identifier) Κάθε υπολογιστής έχει μία μοναδική 32-bit διεύθυνση IP Ε: Αρκεί η ΙΡ διεύθυνση του υπολογιστή που τρέχει η διεργασία για την αναγνώριση της διεργασίας; A: Όχι, πολλές διεργασίες μπορεί να τρέχουν στον ίδιο υπολογιστή Το αναγνωριστικό περιλαμβάνει τόσο τη διεύθυνση IP όσο και τον αριθμό θύρας που σχετίζεται με τη διεργασία στον υπολογιστή Παραδείγματα αριθμών θύρας: Εξυπηρέτης HTTP: 80 Εξυπηρέτης Mail: 25 Για να σταλεί μήνυμα HTTP στον εξυπηρέτη web gaia.cs.umass.edu: Διεύθυνση IP: Αριθμός θύρας: 80 Περισσότερα σε λίγο 13

14 Ένα πρωτόκολλο επιπέδου ορίζει Τα είδη των μηνυμάτων που ανταλλάσσονται, π.χ. αίτηση, απόκριση Σύνταξη μηνύματος: τι πεδία στα μηνύματα & πως αυτά διαχωρίζονται Σημασιολογία των πεδίων σημασία της πληροφορίας των πεδίων Κανόνες για το πότε και πώς οι διεργασίες στέλνουν και απαντούν σε μηνύματα Ανοιχτά πρωτόκολλα: ορίζονται στα RFCs επιτρέπουν τη διαλειτουργικότητα π.χ. HTTP, SMTP Ιδιοταγή πρωτόκολλα: π.χ. Skype 14

15 Τι υπηρεσίες μεταφοράς απαιτούν οι εφαρμογές; Ακεραιότητα δεδομένων κάποιες εφαρμογές (π.χ. ήχου), ανέχονται κάποιες απώλειες άλλες εφαρμογές (π.χ. μεταφορά αρχείου, διαδικτυακές συναλλαγές) απαιτούν 100% αξιόπιστη μεταφορά δεδομένων Χρονισμός κάποιες εφαρμογές (π.χ. τηλεφωνία Διαδικτύου, διαδραστικά παιχνίδια) απαιτούν χαμηλή καθυστέρηση για να είναι «αποτελεσματικές» Ρυθμαπόδοση (Throughput) Κάποιες εφαρμογές (π.χ., multimedia) απαιτούν κάποιο ελάχιστη ρυθμαπόδοση για να είναι «αποτελεσματικές» Άλλες εφαρμογές («ελαστικές») «βολεύονται» με όση ρυθμαπόδοση πάρουν Ασφάλεια Κρυπτογράφηση, ακεραιότητα δεδομένων 15

16 Απαιτήσεις υπηρεσιών μεταφοράς: κοινές εφαρμογές Εφαρμογή Απώλεια δεδομένων Ρυθμαπόδοση Ευαισθησία ως προς το χρόνο Μεταφορά Όχι απώλειες ελαστική όχι αρχείου Όχι απώλειες ελαστική όχι Έγγραφα Web Όχι απώλειες ελαστική όχι Ήχος/ βίντεο πραγματικού χρόνου Αποθηκευμένος ήχος/βίντεο Διαδραστικά παιχνίδια Μηνύματα κειμένου Ανοχή στις απώλειες ήχος: 5kbps-1Mbps, βίντεο:10kbps- 5Mbps ναι, 100δες msec Ανοχή στην απώλειες ίδια με παραπάνω ναι, λίγα secs Ανοχή στην ως λίγα kbps ναι, 100δες msec απώλειες Όχι απώλειες ελαστική ναι και όχι 16

17 Υπηρεσίες των πρωτοκόλλων μεταφοράς του Διαδικτύου Υπηρεσία του TCP: συνδεσιστρεφής (connectionoriented): απαιτείται αρχικοποίηση μεταξύ διεργασιών πελάτη και εξυπηρέτη αξιόπιστη μεταφορά δεδομένων μεταξύ διεργασίας αποστολής και λήψης έλεγχος ροής: ο αποστολέας δεν υπερφορτώνει τον παραλήπτη έλεγχος συμφόρησης: επιβράδυνση αποστολέα όταν το δίκτυο είναι υπερφορτωμένο δεν παρέχει: συγχρονισμό, εγγυήσεις ως προς ελάχιστη ρυθμαπόδοση, ασφάλεια Υπηρεσία του UDP: αναξιόπιστη μεταφορά δεδομένων μεταξύ διεργασίας αποστολής και λήψης δεν παρέχει: αρχικοποίηση σύνδεσης, αξιοπιστία, έλεγχο ροής, έλεγχο συμφόρησης, εγγύηση ως προς το χρόνο ή την ρυθμαπόδοση Ε: Γιατί υπάρχει το UDP; 17

18 Εφαρμογές Διαδικτύου: πρωτόκολλo, μεταφοράς Εφαρμογή Πρωτόκολλο Ηλεκτρονικό ταχυδρομείο SMTP [RFC 2821] Απομακρυσμένη προσπέλαση Telnet [RFC 854] TCP τερματικού Web HTTP [RFC 2616] TCP Μεταφορά αρχείων FTP [RFC 959] TCP Πολυμέσα συνεχούς ροής Τηλεφωνία Διαδικτύου HTTP (π.χ. YouTube), RTP[RFC 1889] SIP, RTP, ιδιοταγές (π.χ. Skype) Υποκείμενο Πρωτόκολλο μεταφοράς TCP TCP ή UDP TCP ή UDP 18

19 Κεφάλαιο 2: Επίπεδο 2.1 Αρχές δικτυακών εφαρμογών 2.2 Web και HTTP 2.4 DNS 2.5 Εφαρμογές P2P 2.3 Ηλεκτρονικό ταχυδρομείο SMTP, POP3, IMAP 19

20 Web και HTTP Μία ιστοσελίδα αποτελείται από αντικείμενα (objects) Το αντικείμενο μπορεί να είναι αρχείο HTML, εικόνα JPEG, Java applet, αρχείο ήχου,... Η σελίδα Web αποτελείται από ένα βασικό αρχείο HTML που περιλαμβάνει διάφορα αντικείμενα στα οποία γίνεται αναφορά Κάθε αντικείμενο διευθυνσιοδοτείται με ένα URL όνομα υπολογιστή όνομα διαδρομής 20

21 Επισκόπηση του HTTP HTTP: HyperText Transfer Protocol (Πρωτόκολλο Μεταφοράς Υπερκειμένου) Πρωτόκολλο επιπέδου του Web Μοντέλο πελάτη/εξυπηρέτη πελάτης: browser που ζητά, λαμβάνει, (χρησιμοποιώντας το HTTP πρωτόκολλο) και παρουσιάζει αντικείμενα του Web εξυπηρέτης: Web server στέλνει (χρησιμοποιώντας το HTTP πρωτόκολλο) αντικείμενα ως απόκριση σε αιτήσεις PC running Firefox browser iphone running Safari browser Server running Apache Web server 21

22 Eπισκόπηση του HTTP (συνέχεια) Χρησιμοποιεί TCP: ο πελάτης ξεκινά σύνδεση TCP με τον εξυπηρέτη (δημιουργεί socket), θύρα 80 ο εξυπηρέτης αποδέχεται τη σύνδεση TCP από τον πελάτη ανταλλάσσονται μηνύματα HTTP (μηνύματα πρωτοκόλλου επιπέδου ) μεταξύ browser (πελάτης HTTP) και Web server (εξυπηρέτης HTTP) κλείνει η σύνδεση TCP παρενθετικά Τα πρωτόκολλα που διατηρούν στο περιθώριο την κατάσταση (state) είναι πολύπλοκα Το HTTP είναι ακαταστατικό (stateless) ο εξυπηρέτης δε διατηρεί πληροφορία σχετικά με προηγούμενες αιτήσεις του πελάτη πρέπει να διατηρείται προηγούμενη ιστορία (κατάσταση) αν ο εξυπηρέτης /πελάτης καταρρεύσει, οι απόψεις τους για την κατάσταση μπορεί να μην είναι συνεπείς, και να πρέπει να συγκεραστούν 22

23 Συνδέσεις HTTP Mη παραμένον HTTP (Non-persistent HTTP) Στέλνετaι τo πολύ ένα αντικείμενο πάνω από μία σύνδεση TCP η σύνδεση μετά κλείνει η λήψη πολλαπλών αντικειμένων απαιτεί πολλαπλές συνδέσεις Παραμένον HTTP (Persistent HTTP) Πολλαπλά αντικείμενα μπορεί να σταλούν πάνω από την ίδια σύνδεση TCP μεταξύ πελάτη και εξυπηρέτη 23

24 Μη παραμένον HTTP Υποθέστε ότι ο χρήστης εισάγει το URL (περιέχει κείμενο, αναφορές σε 10 εικόνες jpeg) χρόνος 1a. Ο πελάτης HTTP ξεκινά σύνδεση TCP προς τη διεργασία του εξυπηρέτη HTTP στο στη θύρα Ο HTTP client στέλνει HTTP μήνυμα αίτησης (request message) (που περιέχει το URL) στη socket της σύνδεσης TCP. Το μήνυμα υποδεικνύει ότι ο client θέλει το αντικείμενο somedepartment/home.index 1b. Ο εξυπηρέτης HTTP στον υπολογιστή περιμένει σύνδεση TCP στη θύρα 80, αποδέχεται τη σύνδεση, ειδοποιεί τον πελάτη 3. Ο εξυπηρέτης HTTP λαμβάνει το μήνυμα αίτησης, σχηματίζει μήνυμα απόκρισης (response message) που περιέχει το αντικείμενο που ζητήθηκε και στέλνει το μήνυμα στη socket του 24

25 Μη παραμένον HTTP (συνέχεια) 4. Ο εξυπηρέτης HTTP κλείνει τη σύνδεση TCP χρόνος 5. Ο πελάτης HTTP λαμβάνει το μήνυμα απόκρισης που περιέχει το html αρχείο, απεικονίζει την html. Επεξεργαζόμενος το html αρχείο, βρίσκει 10 αναφερόμενα αντικείμενα jpeg 6. Τα βήματα 1-5 επαναλαμβάνονται για καθένα από τα 10 αντικείμενα jpeg 25

26 Μη παραμένον HTTP: χρόνος απόκρισης RΤT (round trip time): ο χρόνος που απαιτείται για ένα μικρό πακέτο να ταξιδέψει από τον πελάτη στον εξυπηρέτη και na επιστρέψει πίσω Χρόνος απόκρισης: ένα RTT για την έναρξη της σύνδεσης TCP ένα RTT για την αίτηση HTTP και επιστροφή των πρώτων bytes της απόκρισης HTTP χρόνος μετάδοσης αρχείου μη παραμένον HTTP χρόνος απόκρισης = 2RTT + χρόνος μετάδοσης αρχείου initiate TCP connection RTT request file RTT file received time time time to transmit file 26

27 Παραμένον HTTP Θέματα με το μη παραμένον HTTP: απαιτεί 2 RTT ανά αντικείμενο το λειτουργικό επιβαρύνεται για κάθε σύνδεση TCP οι browsers ανοίγουν συχνά παράλληλες συνδέσεις TCP για να φέρουν αντικείμενα που αναφέρονται Παραμένον HTTP ο εξυπηρέτης αφήνει τη σύνδεση ανοιχτή αφού στείλει την απόκριση τα επόμενα HTTP μηνύματα μεταξύ του ίδιου πελάτη / εξυπηρέτη στέλνονται μέσω της ανοιχτής σύνδεσης ο πελάτης στέλνει αιτήσεις μόλις συναντήσει αναφερόμενο αντικείμενο ένα RTT για όλα τα αναφερόμενα αντικείμενα 27

28 Μήνυμα αίτησης HTTP δύο είδη HTTP μηνυμάτων : αίτηση (request), απόκριση (response) μήνυμα HTTP αίτησης : ASCII (μορφή αναγνώσιμη από τον άνθρωπο) γραμμή αίτησης (request line) (εντολές GET, POST, HEAD) γραμμές κεφαλίδας (header lines) GET /somedir/page.html HTTP/1.1 Host: User-agent: Mozilla/4.0 Connection: close Accept-language:fr Χαρακτήρας επιστροφής (carriage return), τροφοδότηση γραμμής (line feed) υποδεικνύει το τέλος του μηνύματος (extra carriage return, line feed) 28

29 Web caches (proxy server) Σκοπός: να εξυπηρετούνται κάποιες αιτήσεις πελατών χωρίς εμπλοκή του εξυπηρέτη προέλευσης Ο χρήστης παραμετροποιεί το browser: πρόσβαση στο Web μέσω της cache Ο browser στέλνει όλες τις αιτήσεις HTTP στην cache Το αντικείμενο στην cache: η cache επιστρέφει το αντικείμενο Διαφορετικά η cache ζητά το αντικείμενο από τον εξυπηρέτη προέλευσης, μετά επιστρέφει το αντικείμενο στον πελάτη client client Proxy server origin server origin server 29

30 Περισσότερα για το Web caching Η cache δρα τόσο ως πελάτης όσο και ως εξυπηρέτης εξυπηρέτης για τον αρχικό αιτούντα πελάτη πελάτης για τον εξυπηρέτη προέλευσης Τυπικά η cache εγκαθίσταται από τον ISP (πανεπιστήμιο, εταιρία, περιφερειακός ISP) Γιατί Web caching; Μείωση του χρόνου απόκρισης των αιτήσεων πελατών Μείωση της κίνησης στη ζεύξη πρόσβασης ενός οργανισμού Στο Διαδίκτυο, επιτρέπει σε «φτωχούς» πάροχους περιεχομένου να παραδίδουν αποτελεσματικά το περιεχόμενό τους (το ίδιο επιτυγχάνει και η P2P κοινή χρήση αρχείων) 30

31 Παράδειγμα Caching Υποθέσεις Μέσο μέγεθος αντικειμένου = 100 Kbits Μέσος ρυθμός αιτήσεων από τους browsers προς τους εξυπηρέτες προέλευσης = 15/sec Μέσος ρυθμός δεδομένων προς τους browsers: 1,50 Mbps RTT από το δρομολογητή του ιδρύματος προς κάθε εξυπηρέτη προέλευσης και πίσω στο δρομολογητή = 2 sec Ρυθμός ζεύξης πρόσβασης: 1,54 Mbps Συνέπειες Αξιοποίηση του LAN = 15% Αξιοποίηση της ζεύξης πρόσβασης = 99% Συνολική καθυστέρηση = καθυστέρηση Διαδικτύου + καθυστέρηση πρόσβασης + καθυστέρηση LAN = 2 sec + minutes + milliseconds πρόβλημα! institutional network public Internet 1.54 Mbps access link origin servers 1 Gbps LAN 31

32 Παράδειγμα Caching: ταχύτερη ζεύξη πρόσσβασης Υποθέσεις Μέσο μέγεθος αντικειμένου = 100 Kbits Μέσος ρυθμός αιτήσεων από τους browsers προς τους εξυπηρέτες προέλευσης = 15/sec Μέσος ρυθμός δεδομένων προς τους browsers: 1,50 Mbps RTT από το δρομολογητή του ιδρύματος προς κάθε εξυπηρέτη προέλευσης και πίσω στο δρομολογητή = 2 sec Ρυθμός ζεύξης πρόσβασης: 1,54 Mbps Συνέπειες Αξιοποίηση του LAN = 15% Αξιοποίηση της ζεύξης πρόσβασης = 99% Συνολική καθυστέρηση = καθυστέρηση Διαδικτύου + καθυστέρηση πρόσβασης + καθυστέρηση LAN = 2 sec + minutes + μsecs msecs 154 Mbps institutional network public Internet 1,54 Mbps access link 9.9% Κόστος: αυξημένη ταχύτητα ζεύξης πρόσβασης (ακριβό!) origin servers 1 Gbps LAN 154 Mbps 32

33 Παράδειγμα Caching: εγκατάσταση τοπικής cache Υποθέσεις Μέσο μέγεθος αντικειμένου = 100 Kbits Μέσος ρυθμός αιτήσεων από τους browsers προς τους εξυπηρέτες προέλευσης = 15/sec Μέσος ρυθμός δεδομένων προς τους browsers: 1,50 Mbps RTT από το δρομολογητή του ιδρύματος προς κάθε εξυπηρέτη προέλευσης και πίσω στο δρομολογητή = 2 sec Ρυθμός ζεύξης πρόσβασης: 1,54 Mbps Συνέπειες Αξιοποίηση του LAN = 15% Αξιοποίηση της ζεύξης πρόσβασης = ; Συνολική καθυστέρηση = ; πώς υπολογίζεται η αξιοποίηση της ζεύξης και η καθυστέρηση; Κόστος: web cache (φθηνό!) institutional network public Internet 1,54 Mbps access link origin servers 1 Gbps LAN local web cache 33

34 Παράδειγμα Caching: εγκατάσταση τοπικής cache (συνέχεια) Υπολογισμός αξιοποίησης της ζεύξης πρόσβασης και καθυστέρησης με cache: έστω ότι το ποσοστό επιτυχίας της cache είναι % των αιτήσεων εηυπηρετούνται στην cache 60% των αιτήσεων εξυπηρετούνται στην προέλευση αξιοποίηση ζεύξης πρόσβασης: 60% των αιτήσεων χρησιμοποιούν τη ζεύξη πρόσβασης ρυθμός δεδομένων προς browsers μέσω της ζεύξης = 0,6*1,50 Mbps = 0,9 Mbps αξιοποίηση = 0,9/1,54 = 0,58 συνολική καθυστέρηση = 0,6 * (καθυστέρηση από εξυπηρέτες προέλευσης) + 0,4 * (καθυστέρηση από εξυπηρέτηση από cache) = 0,6 (2,01) + 0,4 (~msecs) = ~ 1,2 secs λιγότερο σε σχέση με τη ζεύξη 154 Mbps (και φθηνότερο!) 34

35 Το Get υπό συνθήκη (Conditional GET) Σκοπός: να μην στέλνεται το αντικείμενο αν η cache έχει ενήμερη (up-to-date) έκδοση χωρίς καθυστέρηση μετάδοσης του αντικειμένου χαμηλότερη χρήση ζεύξης cache: καθορίζει την ημερομηνία του αποθηκευμένου αντιγράφου στην αίτηση HTTP If-modified-since: <date> εξυπηρέτης: η απόκριση δεν περιέχει αντικείμενο αν το αντίγραφο στην cache δεν έχει τροποποιηθεί: HTTP/ Not Modified client HTTP request msg If-modified-since: <date> HTTP response HTTP/ Not Modified HTTP request msg If-modified-since: <date> HTTP response HTTP/ OK <data> server object not modified before <date> object modified after <date> 35

36 Κεφάλαιο 2: Επίπεδο 2.1 Αρχές δικτυακών εφαρμογών 2.2 Web και HTTP 2.4 DNS 2.5 Εφαρμογές P2P 2.3 Ηλεκτρονικό ταχυδρομείο SMTP, POP3, IMAP 36

37 Ηλεκτρονικό Ταχυδρομείο Τρία κύρια συστατικά μέρη: Πράκτορες χρήστη (user agents) Εξυπηρέτες ταχυδρομείου (mail servers) simple mail transfer protocol: SMTP Πράκτορας Χρήστη (User Agent) Δηλ. mail reader (αναγνώστης ταχυδρομείου) Σύνθεση, επεξεργασία, ανάγνωση μηνυμάτων αλληλογραφίας Π.χ., Outlook, Mozilla Thunderbird, iphone mail client Εξερχόμενα, εισερχόμενα μηνύματα αποθηκευμένα στον εξυπηρέτη mail server SMTP mail server user agent user agent SMTP SMTP user agent outgoing message queue mail server user mailbox user agent user agent user agent 37

38 Ηλεκτρονικό ταχυδρομείο: εξυπηρέτες ταχυδρομείου (mail servers) Εξυπηρέτες Ταχυδρομείου (Mail Servers) η ταχυδρομική θυρίδα (mailbox) περιέχει τα εισερχόμενα μηνύματα του χρήστη Ουρά εξερχομένων μηνυμάτων αλληλογραφίας που πρέπει να σταλούν Πρωτόκολλο SMTP μεταξύ mail servers για την αποστολή πελάτης : εξυπηρέτης ταχυδρομείου αποστολέας «εξυπηρέτης»: εξυπηρέτης ταχυδρομείου παραλήπτης mail server SMTP mail server user agent user agent SMTP SMTP user agent mail server user agent user agent user agent 38

39 Ηλεκτρονικό Ταχυδρομείο: SMTP [RFC 2821] χρησιμοποιεί TCP για την αξιόπιστη μεταφορά μηνυμάτων από τον πελάτη στον εξυπηρέτη, θύρα 25 Απευθείας μεταφορά: από τον εξυπηρέτη αποστολέα προς τον εξυπηρέτη παραλήπτη Τρεις φάσεις της μεταφοράς χειραψία (χαιρετισμός) μεταφορά μηνυμάτων τερματισμός Αλληλεπίδραση εντολής/απόκρισης (όπως το HTTP, FTP) εντολές: κείμενο ASCII απόκριση: κωδικός κατάστασης και φράση Τα μηνύματα πρέπει να είναι σε 7-bit ASCII 39

40 Σενάριο: Η Alice στέλνει μήνυμα στον Bob 1) H Alice χρησιμοποιεί πράκτορα χρήστη (user agent-ua) για τη σύνθεση του μηνύματος προς 2) Ο UA της Alice στέλνει το μήνυμα στον εξυπηρέτη ταχυδρομείου της, το μήνυμα τοποθετείται στην ουρά μηνυμάτων 3) Η πλευρά του πελάτη του SMTP ανοίγει TCP σύνδεση με τον εξυπηρέτη ταχυδρομείου του Bob 4) Ο πελάτης SMTP στέλνει το μήνυμα της Alice πάνω από τη σύνδεση TCP 5) Ο εξυπηρέτης ταχυδρομείου του Bob τοποθετεί το μήνυμα στην ταχυδρομική θυρίδα του Bob 6) Ο Bob χρησιμοποιεί το δικό του UA για να το διαβάσει 1 user agent mail server mail server 5 6 user agent Alice s mail server Bob s mail server 40

41 Πρωτόκολλα προσπέλασης ταχυδρομείου user agent SMTP SMTP access protocol user agent sender s mail server receiver s mail server SMTP: παράδοση/αποθήκευση στον εξυπηρέτη του παραλήπτη Πρωτόκολλο προσπέλασης ταχυδρομείου (mail access protocol): ανάκτηση από τον εξυπηρέτη POP: Post Office Protocol [RFC 1939]: εξουσιοδότηση και «κατέβασμα» ( download ) IMAP: Internet Mail Access Protocol [RFC 1730]: περισσότερες δυνατότητες, συμπεριλαμβανομένης της διαχείρισης αποθηκευμένων μηνυμάτων στον εξυπηρέτη HTTP: Gmail, Hotmail, Yahoo! Mail, κτλ. 41

42 Πρωτόκολλο POP3 φάση εξουσιοδότησης (authorization) εντολές πελάτη: user: δήλωση username pass: password Ο εξυπηρέτης απαντά +OK -ERR φάση συναλλαγής, πελάτης: list: δώσε λίστα των αριθμών μηνυμάτων retr: ανάκτηση μηνύματος με βάση τον αριθμό dele: διέγραψε quit S: +OK POP3 server ready C: user bob S: +OK C: pass hungry S: +OK user successfully logged on C: list S: S: S:. C: retr 1 S: <message 1 contents> S:. C: dele 1 C: retr 2 S: <message 1 contents> S:. C: dele 2 C: quit S: +OK POP3 server signing off 42

43 POP3(συνέχεια) και IMAP Περισσότερα για το POP3 Το προηγούμενο παράδειγμα χρησιμοποιεί την POP3 φόρτωσε και διάγραψε λειτουργία Ο Bob δεν μπορεί να ξαναδιαβάσει το αν αλλάξει πελάτη Φόρτωσε και κράτα : αντίγραφα των μηνυμάτων σε διαφορετικούς πελάτες To POP3 δε διατηρεί κατάσταση μεταξύ συνόδων IMAP Διατηρεί όλα τα μηνύματα σε ένα μέρος: τον εξυπηρέτη Επιτρέπει στο χρήστη να οργανώσει τα μηνύματα σε φακέλους Το IMAP διατηρεί την κατάσταση του χρήστη μεταξύ συνόδων: ονόματα φακέλων και αντιστοιχίες μεταξύ ID μηνυμάτων και ονόματα φακέλων 43

44 Κεφάλαιο 2: Επίπεδο 2.1 Αρχές δικτυακών εφαρμογών 2.2 Web και HTTP 2.4 DNS 2.5 Εφαρμογές P2P 2.3 Ηλεκτρονικό ταχυδρομείο SMTP, POP3, IMAP 44

45 DNS: Domain Name System (Σύστημα Ονομασίας Τομέων) Άνθρωποι: πολλοί τρόποι αναγνώρισης: αριθμός κοινωνικής ασφάλισης, όνομα, αρ. διαβατηρίου Υπολογιστές, δρομολογητές Διαδικτύου: διεύθυνση IP (32 bit) χρησιμοποιείται για διευθυνσιοδότηση datagrams «όνομα», π.χ., ww.yahoo.com χρησιμοποιείται από τους ανθρώπους Ε: Αντιστοιχία ανάμεσα στη διεύθυνση IP και το όνομα και αντίστροφα; Σύστημα Ονομασίας Τομέων (Domain Name System): Κατανεμημένη βάση δεδομένων που υλοποιείται σε ιεραρχία πολλών εξυπερετών ονομάτων (name servers) Πρωτόκολλο επιπέδου για να επικοινωνούν υπολογιστές, δρομολογητές, εξυπηρέτες ονομάτων για επίλυση (resolve) ονομάτων (μετάφραση διεύθυνσης/ονόματος) Σημείωση: βασική λειτουργία του Διαδικτύου που υλοποιείται ως πρωτόκολλο επιπέδου Πολυπλοκότητα στο άκρο του δικτύου 45

46 DNS Υπηρεσίες DNS Μετάφραση ονόματος (hostname) σε διεύθυνση IP Ψευδώνυμα υπολογιστών (host aliasing) Κανονικοποιημένα ονόματα, ψευδώνυμα Ψεδώνυμα εξυπηρετών ταχυδρομείου (mail server aliasing) Κατανομή φορτίου Ρέπλικες εξυπηρέτες Web: πολλές διευθύνσεις IP αντιστοιχούν σε ένα όνομα Γιατί όχι κεντρικοποιημένο; μοναδικό σημείο αποτυχίας όγκος κίνησης απομακρυσμένη κεντρικοποιημένη βάση δεδομένων συντήρηση A: δεν κλιμακώνει! 46

47 Κατανεμημένη, Ιεραρχική Βάση Δεδομένων Root DNS Servers com DNS servers org DNS servers edu DNS servers yahoo.com DNS servers amazon.com DNS servers pbs.org DNS servers poly.edu umass.edu DNS servers DNS servers O πελάτης θέλει τη διεύθυνση IP για το 1 η προσέγγιση: Ο πελάτης ρωτά έναν εξυπηρέτη ρίζας (root server) για να βρει τον εξυπηρέτη DNS com (com DNS server) Ο πελάτης ρωτά τον εξυπηρέτη DNS com για να πάρει τον εξυπηρέτη DNS amazon.com (amazon.com DNS server) Ο πελάτης ρωτά τον εξυπηρέτη DNS amazon.com (amazon.com DNS server) για να πάρει τη διεύθυνση IP του 47

48 DNS: Εξυπηρέτες ονομάτων ρίζας (Root name servers) έρχεται σε επαφή ο τοπικός εξυπηρέτης ονομάτων που δεν μπορεί να μεταφράσει το όνομα εξυπηρέτης ονομάτων ρίζας: έρχεται σε επαφή με τον αυθεντικό (authoritative) εξυπηρέτη ονομάτων, αν η αντιστοιχία του ονόματος δεν είναι γνωστή παίρνει την αντιστοιχία επιστρέφει την αντιστοιχία στον τοπικό εξυπηρέτη ονομάτων e NASA Mt View, CA f Internet Software C. Palo Alto, CA (and 36 other locations) a Verisign, Dulles, VA c Cogent, Herndon, VA (also LA) d U Maryland College Park, MD g US DoD Vienna, VA h ARL Aberdeen, MD j Verisign, ( 21 locations) k RIPE London (also 16 other locations) i Autonomica, Stockholm (plus 28 other locations) m WIDE Tokyo (also Seoul, Paris, SF) b USC-ISI Marina del Rey, CA l ICANN Los Angeles, CA 13 εξυπηρέτες ονομάτων ρίζας παγκοσμίως 48

49 TLD και αυθεντικοί εξυπηρέτες Εξυπηρέτες τομέων ανώτερου επιπέδου (Top-level domain (TLD) servers): υπεύθυνοι για com, org, net, edu, aero, jobs, museums και όλους τους ανώτερου επιπέδου τομείς χωρών, π.χ. uk, fr, ca, jp. Η Network Solutions διατηρεί εξυπηρέτες για τους com TLD H Educause για τους edu TLD Αυθεντικοί εξυπηρέτες DNS (Authoritative DNS servers): Οι εξυπηρέτες DNS του οργανισμού που παρέχουν αυθεντικές αντιστοιχίσεις ονομάτων υπολογιστών σε διευθύνσεις IP για τους εξυπηρέτες του οργανισμού (π.χ., Web, mail). Μπορεί να διατηρείται από οργανισμό ή πάροχο υπηρεσιών 49

50 Τοπικός Εξυπηρέτης Ονομάτων (Local DNS Name Server) Δεν ανήκει αυστηρά στην ιεραρχία κάθε ISP (περιφερειακός ISP, εταιρία, πανεπιστήμιο) έχει έναν καλείται επίσης προεπιλεγμένος εξυπηρέτης ονομάτων Όταν ένας υπολογιστής πραγματοποιεί ένα ερώτημα DNS, το ερώτημα στέλνεται στον τοπικό εξυπηρέτη DNS έχει τοπική cache των πρόσφατων ζευγαριών μετάφρασης όνομα-σε-διεύθυνση (μπορεί να μην είναι ενημερωμένη!) Λειτουργεί ως proxy, προωθεί το ερώτημα στην ιεραρχία 50

51 Παράδειγμα μετάφρασης ονόματος DNS root DNS server Ο υπολογιστής στο cis.poly.edu θέλει τη διεύθυνση IP του gaia.cs.umass.edu TLD DNS server Επαναληπτικό ερώτημα: Ο εξυπηρέτης που ρωτήθηκε απαντά με το όνομα του εξυπηρέτη που πρέπει να ερωτηθεί Δεν ξέρω το όνομα αλλά ρώτα αυτόν τον εξυπηρέτη local DNS server dns.poly.edu 1 8 requesting host cis.poly.edu 7 6 authoritative DNS server dns.cs.umass.edu gaia.cs.umass.edu 51

52 Παράδειγμα μετάφρασης ονόματος DNS root DNS server Αναδρομικό ερώτημα: 2 3 Εναποθέτει το βάρος της μετάφρασης ονόματος στον εξυπηρέτη που ρωτήθηκε Βαρύ φορτίο στα ανώτερα επίπεδα της ιεραρχίας local DNS server dns.poly.edu TLD DNS server requesting host cis.poly.edu authoritative DNS server dns.cs.umass.edu gaia.cs.umass.edu 52

53 DNS: προσωρινή αποθήκευση (caching) και ενημέρωση εγγραφών Όταν ο (οποιοσδήποτε) εξυπηρέτης ονομάτων μάθει μια αντιστοιχία, την αποθηκεύει προσωρινά Τα περιεχόμενα της προσωρινής μνήμης (cache) λήγουν (εξεφανίζονται) μετά από κάποιο χρόνο (TTL) Οι εξυπηρέτες TLD τυπικά αποθηκεύονται προσωρινά σε τοπικούς εξυπηρέτες ονομάτων Έτσι οι εξυπηρέτες ρίζας δε δέχονται συχνά επισκέψεις Οι προσωρινά αποθηκευμένες εγγραφές μπορεί να μην είναι ενημερωμένες (μετάφραση ονόματος-σεδιεύθυνση βέλτιστης προσπάθειας!) αν ο name host αλλάξει IP διεύθυνση, μπορεί να μην γίνει γνωστό στο Διαδίκτυο μέχρι να λήξουν όλα τα TTLs Μηχανισμοί ενημέρωσης/ειδοποίησης υπό σχεδίαση από τον IETF RFC

54 Εγγραφές DNS DNS: κατανεμημένη βάση δεδ. που αποθηκεύει εγγραφές πόρων [resource records (RR)] RR format: (name, value, type, ttl) Type=A name είναι το όνομα του υπολογιστή value είναι η διεύθυνση IP Type=NS name είναι τομέας (domain) (π.χ. foo.com) value είναι το όνομα υπολογιστή (hostname) του αυθεντικού εξυπηρέτη ονομάτων για αυτόν τον τομέα Type=CNAME name είναι ψευδώνυμο για κάποιο κανονικοποιημένο (το πραγματικό) όνομα είναι στην πραγματικότητα servereast.backup2.ibm.com value είναι το κανονικοπ. όνομα Type=MX value είναι το όνομα του εξυπηρέτη mail που σχετίζεται με το name 54

55 Εισαγωγή εγγραφών στο DNS παράδειγμα: νέα startup εταιρία Network Utopia Εγγράφει το όνομα networkuptopia.com στον DNS registrar (π.χ., Network Solutions) Παρέχει ονόματα, διευθύνσεις IP του αυθεντικού εξυπηρέτη ονομάτων (κύριου και δευτερεύοντα) Ο registrar εισάγει δύο RRs στον εξυπηρέτη TLD com: (networkutopia.com, dns1.networkutopia.com, NS) (dns1.networkutopia.com, , A) Δημιουργεί εγγραφή αυθεντικού εξυπηρέτη Type A για το εγγραφή Type MX για το networkutopia.com 55

56 Επιθέσεις στο DNS DDoS επιθέσεις Βομβαρδισμός των εξυπηρετών ρίζας με κίνηση Ανεπιτυχής έως τώρα Φιλτράρισμα κίνησης Οι τοπικοί DNS εξυπηρέτες αποθηκεύουν προσωρινά τις IP τωνtld εξυπηρετών, επιτρέποντας την παράκαμψη των εξυπηρετών ρίζας Βομβαρδισμός TLD εξυπηρετών Πιθανώς πιο επικίνδυνο Ανακατεύθυνση επιθέσεων Man-in-middle Παρεμποδίζει ερωτήματα DNS poisoning Εικονικές αποστολές στηρίζονται στον DNS εξυπηρέτη, ο οποίος αποθηκεύει προσωρινά Εκμετάλλευση DNS για DDoS Στέλνει ερωτήματα με πλαστή διεύθυνση πηγής: στοχεύει IP Απαιτεί ενίσχυση 56

57 Κεφάλαιο 2: Επίπεδο 2.1 Αρχές δικτυακών εφαρμογών 2.2 Web και HTTP 2.4 DNS 2.5 Εφαρμογές P2P 2.3 Ηλεκτρονικό ταχυδρομείο SMTP, POP3, IMAP 57

58 Αμιγώς P2P αρχιτεκτονική Δεν υπάρχει διαρκώς ενεργός εξυπηρέτης Τυχαία τερματικά συστήματα επικοινωνούν απευθείας Οι ομότιμοι είναι συνδεδεμένοι διακοπτόμενα και αλλάζουν διευθύνσεις IP Παραδείγματα: Διανομή αρχείου (BitTorrent) Μετάδοση(streaming) (KanKan) VoIP(Skype) 58

59 Διανομή αρχείου: Server-Client vs P2P Ερώτηση : Πόσος χρόνος απαιτείται για τη διανομή αρχείου (μεγέθους F) από έναν εξυπηρέτη σε Ν ομότιμους; Αρχείο, μεγέθους F η upload/download χωρητικότητα του ομότιμου είναι περιορισμένος πόρος u s : χωρητικότητα upload εξυπηρέτη Εξυπηρέτης d N u N u 1 d 1 u 2 u d 2 s Δίκτυο (με άπλετο εύρος ζώνης) u i : χωρητικότητα upload ομότιμου i d i : χωρητικότητα download ομότιμου i 59

60 Χρόνος διανομής αρχείου: εξυπηρέτηςπελάτης (server-client) Ο εξυπηρέτης στέλνει (upload) σειριακά N αντίγραφα: Χρόνος αποστολής ενός αντίγραφου: F/u s Χρόνος αποστολής Ν αντίγραφων: NF/u s Κάθε πελάτης πρέπει να κατεβάσει (download) το αντίγραφο d min = ελάχιστος ρυθμός download πελάτη ελάχιστος χρόνος download πελάτη: F/d min Εξυπηρέτης F d N u N u u 2 1 d 1 u d s 2 Δίκτυο (με άπλετο εύρος ζώνης) Χρόνος για να διανεμηθεί το F σε N πελάτες χρησιμοποιώντας την προσέγγιση client/server D c-s max { NF/u s, F/d min ) } Αυξάνει γραμμικά με το N 60

61 Χρόνος διανομής αρχείου: P2P Ο εξυπηρέτης πρέπει να ανεβάσει τουλάχιστον ένα αντίγραφο: χρόνος F/u s Κάθε πελάτης πρέπει να κατεβάσει το αντίγραφο: ελάχιστος χρόνος κατεβάσματος για τον πελάτη F/d i Οι πελάτες πρέπει να κατεβάσουν NF bits (αθροιστικά) Εξυπηρέτης Μέγιστος ρυθμός ανεβάσματος (περιορίζοντας τον μέγιστο ρυθμό κατεβάσματος) είναι: u s + Su i χρόνος διανομής του F σε Ν πελάτες με την P2P προσέγγιση F d N u N u u 2 1 d 1 u d s 2 Δίκτυο (με άπλετο εύρος ζώνης) D P2P > max{f/u s,,f/d min,,nf/(u s + Su i )} αυξάνει γραμμικά με το Ν ομοίως και αυτό, καθώς κάθε ομότιμος φέρει ικανότητα παροχής υπηρεσιών 61

62 Ελάχιστος χρόνος Διανομής Minimum Distribution Time Server-client vs. P2P: Παράδειγμα Ρυθμός upload πελάτη = u, F/u = 1 ώρα, u s = 10u, d min u s P2P Client-Server N 62

63 P2P διανομή αρχείου: BitTorrent το αρχείο διαιρείται σε τμήματα (chunks) των 256Kb οι ομότιμοι στο torrent στέλνουν/λαμβάνουν τμήματα ενός αρχείου tracker: παρακολουθεί τους ομότιμους που μετέχουν στο torrent torrent: ομάδα ομότιμων που ανταλλάσσουν τμήματα (chunks) ενός αρχείου Η Alice φθάνει βρίσκει τη λίστα των ομότιμων από τον tracker και ξεκινά την ανταλλαγή τμημάτων του αρχείου με τους ομότιμους στο torrent peer trading chunks 63

64 BitTorrent Ομότιμος που συνδέεται στο torrent: Δεν έχει chunks, αλλά θα τα συσσωρεύσει με την πάροδο του χρόνου από άλλους ομότιμους Εγγράφεται στον tracker για να πάρει τη λίστα των ομότιμων, συνδέεται σε υποσύνολο των ομότιμων («γείτονες»( neighbors )) Ενώ κατεβάζει, ο ομότιμος ανεβάζει chunks σε άλλους ομότιμους Ο ομότιμος μπορεί να αλλάξει τους ομότιμους με τους οποίους ανταλλάσσει chunks Ομότιμοι ενδέχεται να έρχονται και να φεύγουν Όταν ο ομότιμος έχει ολόκληρο το αρχείο, ενδέχεται (εγωϊστικά) να φύγει ή (αλτρουϊστικά) να παραμείνει στο torrent 64

65 BitTorrent: αίτηση,αποστολή chunks αρχείων Ζητώντας Chunks Κάθε χρονική στιγμή, διαφορετικοί ομότιμοι έχουν διαφορετικό υποσύνολο chunks του αρχείου περιοδικά, ένας ομότιμος (Alice) ρωτά κάθε ομότιμο σχετικά με τη λίστα των chunks που έχουν Η Alice στέλνει αίτηση για τα chunks που της λείπουν, πρώτα το σπανιότερο Στέλνοντας Chunks: tit-for-tat Η Alice στέλνει chunks στους τέσσερις ομότιμους που στέλνουν στον υψηλότερο ρυθμό Άλλοι ομότιμοι αγνοούνται από την Alice (δε λαμβάνουν chunks από αυτή) Επαναξιολογεί τους top 4 κάθε 10 secs κάθε 30 secs: διαλέγει τυχαία άλλον ομότιμο, ξεκινά να στέλνει chunks Ο νέος ομότιμος που επιλέχτηκε ενδέχεται να συμμετάσχει στους top 4 Σταματάει να αγνοεί (optimistically unchoke) αυτόν τον ομότιμο 65

66 BitTorrent: Tit-for-tat (1) Η Alice optimistically unchokes τον Bob (2) Η Alice γίνεται ένας από τους top-four προμηθευτές του Bob, ο Bob ανταποδίδει (3) Ο Bob γίνεται ένας από τους top-four προμηθευτές της Alice Με υψηλότερο upload rate, μπορεί να βρει καλύτερους εταίρους ανταλλαγής και να πάρει γρηγορότερα το αρχείο 66

67 Κατανεμημένος Πίνακας Κατακερματισμού (Distributed Hash Table DHT) DHT: μία κατανεμημενη P2P βάση δεδομένων η βάση έχει ζεύγη (key, value), παραδείγματα: key: αριθμός ασφάλισης; value: ονοματεπώνυμο key: τίτλος ταινίας; value: IP διεύθυνση Κατάνειμε τα ζεύγη (key, value) στα εκατομμύρια των ομότιμων Ένας ομότιμος ρωτάει τη DHT με το κλειδί Η DHT επιστρέφει τα values που ταιριάζουν στο κλειδί Οι ομότιμοι μπορούν να εισάγουν ζεύγη (key, value) 67

68 Ε: πώς ανατίθενται κλειδιά στους ομότιμους; κεντρικό θέμα: ανάθεση ζευγών (key, value) στους ομότιμους βασική ιδέα: μετατροπή κάθε κλειδιού σε ακέραιο ανάθεσε έναν ακέραιο σε κάθε ομότιμο βάλε το ζεύγος (key, value) στον ομότιμο που είναι πιο κοντά στο κλειδί 68

69 DHT αναγνωριστικά ανάθεσε ακέραιο αναγνωριστικό σε κάθε ομότιμο σε εύρος [0, 2 n 1] για δοσμένο n κάθε αναγνωριστικό αναπαρίσταται από n bits κάθε κλειδί πρέπει να είναι ένας ακέραιος στο ίδιο εύρος για να πάρεις το ακέραιο κλειδί, κατακερμάτισε το αυθεντικό κλειδί π.χ., key = hash( Led Zeppelin IV ) γι αυτό αναφέρεται ως κατανεμημένος πίνακας κατακερματισμού 69

70 Ανάθεση κλειδιών στους ομότιμους Κανόνας: ανάθεσε το κλειδί στον ομότιμο με το κοντινότερο ID Σύμβαση για τη διδασκαλία: κοντινότερος είναι ο άμεσος διάδοχος του κλειδιού π.χ., n = 4, ομότιμοι: 1,3,4,5,8,10,12,14 key = 13, τότε ομότιμος διάδοχος = 14 key = 15, τότε ομότιμος διάδοχος = 1 70

71 Κυκλικό DHT (1) κάθε ομότιμος γνωρίζει μόνο τον άμεσο διάδοχο και προκάτοχο δίκτυο επικάλυψης ( overlay network ) 8 71

72 Κυκλικό DHT (2) O(N) μηνύματα κατά μέσο όρο για την επίλυση του ερωτήματος, όταν υπάρχουν Ν ομότιμοι 1111 Όρισε κοντινότερο τον κοντινότερο διάδοχο 1100 Εγώ Ποιός είναι υπεύθυνος για το key 1110;

73 Κυκλικό DHT με συντομεύσεις κάθε ομότιμος παρακολουθεί τις IP διευθύνσεις του προκατόχου, διαδόχου και των συντομεύσεων μειώνεται από 6 σε 2 μηνύματα Ποιός είναι υπεύθυνος για το key 1110; πιθανό να σχεδιαστούν συντομεύσεις ώστε Ο(logN) γείτονες, O(logN) μηνύματα στο ερώτημα 73

74 Σύνολο ομότιμων (peer churn) Διαχείριση του peer churn: ομότιμοι μπορεί να πηγαινοέρχονται κάθε ομότιμος στέλνει περιοδικά pings στους 2 διαδόχους του για να ελέγξει αν είναι ζωντανοί αν ο άμεσος διάδοχος φύγει, επέλεξε τον επόμενο διάδοχο ως νέο άμεσο διάδοχο παράδειγμα: ομότιμος 5 φεύγει αιφνίδια ο ομότιμος 4 ανιχνεύει την αποχώρηση του ομότιμου 5; κάνει τον 8 άμεσο διάδοχό του; ρωτάει τον 8 ποιος είναι ο άμεσος διάδοχός του; κάνει τον άμεσο διάδοχο του 8, δικό του δευτερεύον διάδοχο αν ο ομότιμος 13 θέλει να συμμετάσχει; 74

75 Κεφάλαιο 2: Σύνοψη Η μελέτη μας για τις δικτυακές εφαρμογές τώρα ολοκληρώθηκε! Αρχιτεκτονικές Πελάτης-εξυπηρέτης P2P Απαιτήσεις υπηρεσίας μιας : αξιοπιστία, εύρος ζώνης, καθυστέρηση Μοντέλο υπηρεσίας μεταφοράς Διαδικτύου συνδεσιστρεφής (connectionoriented), αξιόπιστη: TCP Μη αξιόπιστο, δεδομενογράμματα (datagrams): UDP συγκεκριμένα πρωτόκολλα: HTTP SMTP, POP, IMAP DNS P2P: BitTorrent, DHT 75

76 Κεφάλαιο 2: Σύνοψη Το πιο σημαντικό: μάθαμε για τα πρωτόκολλα! Τυπική ανταλλαγή μηνυμάτων αιτήματος/απόκρισης: Ο πελάτης ζητά πληροφορία ή υπηρεσία Ο εξυπηρέτης αποκρίνεται με δεδομένα, κωδικό κατάστασης Μορφές μηνυμάτων: κεφαλίδες: πεδία που δίνουν πληροφορία σχετικά με τα δεδομένα Δεδομένα : πληροφορία που επικοινωνείται Σημαντικά θέματα: Μηνύματα ελέγχου vs. δεδομένων Ενδοζωνική, εξωζωνική (in-band, out-of-band) Κεντρικοποιημένο vs. κατανεμημένο (centralized vs. decentralized ) ακαταστατικό vs με κατάσταση (stateless vs. stateful) αξιόπιστη vs. μη αξιόπιστη μεταφορά μηνύματος πολυπλοκότητα στο άκρο του δικτύου 76

Δίκτυα Υπολογιστών Επίπεδο εφαρμογής To Σύστημα Ονομασίας Τομέων DNS

Δίκτυα Υπολογιστών Επίπεδο εφαρμογής To Σύστημα Ονομασίας Τομέων DNS Δίκτυα Υπολογιστών Επίπεδο εφαρμογής To Σύστημα Ονομασίας Τομέων DNS Κ. Βασιλάκης Περίγραμμα ενότητες που εξετάζονται Τι είναι το DNS (Domain Name System) Αντιστοίχιση ονομάτων: η κύρια υπηρεσία του DNS

Διαβάστε περισσότερα

Δίκτυα Υπολογιστών. Το επίπεδο εφαρμογής (application layer) Κ. Βασιλάκης

Δίκτυα Υπολογιστών. Το επίπεδο εφαρμογής (application layer) Κ. Βασιλάκης Δίκτυα Υπολογιστών Το επίπεδο εφαρμογής (application layer) Κ. Βασιλάκης Περίγραμμα ενότητες που εξετάζονται Αρχές δικτυακών εφαρμογών Αρχιτεκτονικές Μοντέλα υπηρεσιών επιπέδου μεταφοράς Μοντέλο πελάτη

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι ένα δίκτυο υπολογιστών; Αρχιτεκτονική επιπέδων πρωτοκόλλων. Δικτυακά πρωτόκολλα

Τι είναι ένα δίκτυο υπολογιστών; Αρχιτεκτονική επιπέδων πρωτοκόλλων. Δικτυακά πρωτόκολλα Ιόνιο Πανεπιστήμιο Τμήμα Πληροφορικής Εισαγωγή στην Επιστήμη των Υπολογιστών 2014-15 Δίκτυα υπολογιστών (και το Διαδίκτυο) http://di.ionio.gr/~mistral/tp/csintro/ Μ.Στεφανιδάκης Τι είναι ένα δίκτυο υπολογιστών;

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 2 Επίπεδο Εφαρμογής

Κεφάλαιο 2 Επίπεδο Εφαρμογής Κεφάλαιο 2 Επίπεδο Εφαρμογής Σχετικά με τη χρήση αυτών των διαφανειών: Αυτές οι διαφάνειες διατίθενται ελεύθερα σε όλους (καθηγητές, φοιτητές, αναγνώστες). Είναι σε μορφή PowerPoint, έτσι ώστε να είναι

Διαβάστε περισσότερα

Ιόνιο Πανεπιστήμιο Τμήμα Πληροφορικής Εισαγωγή στην Επιστήμη των Υπολογιστών 2014-15. Δίκτυα υπολογιστών. (και το Διαδίκτυο)

Ιόνιο Πανεπιστήμιο Τμήμα Πληροφορικής Εισαγωγή στην Επιστήμη των Υπολογιστών 2014-15. Δίκτυα υπολογιστών. (και το Διαδίκτυο) Ιόνιο Πανεπιστήμιο Τμήμα Πληροφορικής Εισαγωγή στην Επιστήμη των Υπολογιστών 2014-15 Δίκτυα υπολογιστών (και το Διαδίκτυο) http://di.ionio.gr/~mistral/tp/csintro/ Μ.Στεφανιδάκης Τι είναι ένα δίκτυο υπολογιστών;

Διαβάστε περισσότερα

Ιόνιο Πανεπιστήµιο Τµήµα Αρχειονοµίας - Βιβλιοθηκονοµίας. Υπηρεσίες Internet. ίκτυα Η/Υ. Επίπεδο Εφαρµογής. Ενότητα θ

Ιόνιο Πανεπιστήµιο Τµήµα Αρχειονοµίας - Βιβλιοθηκονοµίας. Υπηρεσίες Internet. ίκτυα Η/Υ. Επίπεδο Εφαρµογής. Ενότητα θ Ιόνιο Πανεπιστήµιο Τµήµα Αρχειονοµίας - Βιβλιοθηκονοµίας Υπηρεσίες Internet ίκτυα Η/Υ Επίπεδο Εφαρµογής O Παγκόσµιος Ιστός (World Wide Web) Ηλεκτρονική Αλληλογραφία (E-mail) Υπηρεσία FTP (File Transfer

Διαβάστε περισσότερα

Ιόνιο Πανεπιστήµιο. ίκτυα Η/Υ. Επίπεδο Εφαρµογής. Ενότητα Θ. Υπηρεσίες Internet. ρ. Ε. Μάγκος

Ιόνιο Πανεπιστήµιο. ίκτυα Η/Υ. Επίπεδο Εφαρµογής. Ενότητα Θ. Υπηρεσίες Internet. ρ. Ε. Μάγκος Ιόνιο Πανεπιστήµιο Τµήµα Αρχειονοµίας Βιβλιοθηκονοµίας ίκτυα Η/Υ Επίπεδο Εφαρµογής Ενότητα Θ ρ. Ε. Μάγκος Υπηρεσίες Internet O Παγκόσµιος Ιστός (World Wide Web) Ηλεκτρονική Αλληλογραφία (E-mail) Υπηρεσία

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 2 Επίπεδο Εφαρµογής

Κεφάλαιο 2 Επίπεδο Εφαρµογής Κεφάλαιο 2 Επίπεδο Εφαρµογής Πηγή των ακόλουθων διαφανειών είναι οι διαφάνειες που συνοδεύουν ως διδακτικό υλικό το βιβλίο των J.F. Kurose and K.W. Ross: Computer Networking: A Top-Down Approach Featuring

Διαβάστε περισσότερα

ίκτυα - Internet Υπηρεσίες Internet O Παγκόσµιος Ιστός (World Wide Web) Ηλεκτρονική Αλληλογραφία (E-mail) Υπηρεσία FTP (File Transfer Protocol)

ίκτυα - Internet Υπηρεσίες Internet O Παγκόσµιος Ιστός (World Wide Web) Ηλεκτρονική Αλληλογραφία (E-mail) Υπηρεσία FTP (File Transfer Protocol) Ιόνιο Πανεπιστήµιο Τµήµα Αρχειονοµίας-Βιβλιοθηκονοµίας Κέρκυρα ίκτυα - Internet 2 Υπηρεσίες Internet O Παγκόσµιος Ιστός (World Wide Web) ΜηχανέςΑναζήτησηςστοWeb Ηλεκτρονική Αλληλογραφία (E-mail) Υπηρεσία

Διαβάστε περισσότερα

Πρωτόκολλα Επικοινωνίας και Τείχος Προστασίας

Πρωτόκολλα Επικοινωνίας και Τείχος Προστασίας Β5.1.2 Πρωτόκολλα Επικοινωνίας και Τείχος Προστασίας Τι θα μάθουμε σήμερα: Να ορίζουμε τι είναι πρωτόκολλο επικοινωνίας Να εξηγούμε τη χρησιμότητα των πρωτοκόλλων επικοινωνίας Να ονομάζουμε τα σημαντικότερα

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 2. ηµιουργία δικτυακής εφαρµογής

Κεφάλαιο 2. ηµιουργία δικτυακής εφαρµογής Κεφάλαιο 2 Επίπεδο Εφαρµογής Πηγή των ακόλουθων διαφανειών είναι οι διαφάνειες που συνοδεύουν ως διδακτικό υλικό το βιβλίο των J.F. Kurose and K.W. Ross: Computer Networking: A Top-Down Approach Featuring

Διαβάστε περισσότερα

Επίπεδο δικτύου IP Forwading κτλ

Επίπεδο δικτύου IP Forwading κτλ Επίπεδο δικτύου IP Forwading κτλ (IP για που το έβαλες) Εργαστήριο Δικτύων Υπολογιστών 2014-2015 Τμήμα Μηχανικών Η/Υ και Πληροφορικής Επίπεδο δικτύου (Network layer) Επίπεδο εφαρμογής (Application layer):

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην επιστήμη των υπολογιστών. Υλικό Υπολογιστών Κεφάλαιο 6ο ίκτυα υπολογιστών

Εισαγωγή στην επιστήμη των υπολογιστών. Υλικό Υπολογιστών Κεφάλαιο 6ο ίκτυα υπολογιστών Εισαγωγή στην επιστήμη των υπολογιστών Υλικό Υπολογιστών Κεφάλαιο 6ο ίκτυα υπολογιστών 1 ίκτυα μικρά και μεγάλα Ένα δίκτυο υπολογιστών (computer network) είναι ένας συνδυασμός συστημάτων (δηλαδή, υπολογιστών),

Διαβάστε περισσότερα

DNS. Όλες οι άλλες υπηρεσίες του Διαδικτύου, (WWW και Email) χρησιμοποιούν το DNS

DNS. Όλες οι άλλες υπηρεσίες του Διαδικτύου, (WWW και Email) χρησιμοποιούν το DNS DNS Domain Name System (Σύστημα Ονομάτων Τομέων ή Χώρων ή Περιοχών) είναι ένα ιεραρχικό σύστημα ονοματοδοσίας του Διαδικτύου. Aντιστοιχίζει ονόματα με διευθύνσεις IP και αντίστροφα. Όλες οι άλλες υπηρεσίες

Διαβάστε περισσότερα

Επίπεδο Εφαρμογής. 2.6 Εφαρμογές P2P 2.7 Προγραμματισμός socket με TCP 2.8 Προγραμματισμός socket με UDP

Επίπεδο Εφαρμογής. 2.6 Εφαρμογές P2P 2.7 Προγραμματισμός socket με TCP 2.8 Προγραμματισμός socket με UDP Κεφάλαιο 2 Επίπεδο Εφαρμογής Computer Networking: A Top Down Approach, 4 th edition. Jim Kurose, Keith Ross Addison-Wesley, July 2007. All material copyright 1996-2007 J.F Kurose and K.W. Ross, All Rights

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΛ 001: ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ. Δίκτυα Υπολογιστών

ΕΠΛ 001: ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ. Δίκτυα Υπολογιστών ΕΠΛ 001: ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ Δίκτυα Υπολογιστών Στόχοι 1 Να εξηγήσουμε τι είναι τα δίκτυα υπολογιστών, ποιες είναι οι βασικές κατηγορίες τους και ποιες οι πιο συνηθισμένες τοπολογίες

Διαβάστε περισσότερα

Στόχοι. Υπολογιστικά συστήματα: Στρώματα. Βασικές έννοιες [7]

Στόχοι. Υπολογιστικά συστήματα: Στρώματα. Βασικές έννοιες [7] Στόχοι ΕΠΛ 003: ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ 1 Να εξηγήσουμε τι είναι τα δίκτυα υπολογιστών, ποιες είναι οι βασικές κατηγορίες τους και ποιες οι πιο συνηθισμένες τοπολογίες τους. Να περιγράψουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ. Στρώμα εφαρμογής. Δίκτυα Υπολογιστών

ΔΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ. Στρώμα εφαρμογής. Δίκτυα Υπολογιστών ΔΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ Στρώμα εφαρμογής Δίκτυα Υπολογιστών Περίληψη Βασικές αρχές και θέματα υλοποίησης για τα πρωτόκολλα εφαρμογής Αρχιτεκτονικές εφαρμογών Απαιτήσεις εφαρμογών για την υπηρεσία μεταφοράς

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ. Σηµειώσεις για τα πρωτόκολλα στρώµατος εφαρµογής: HTTP, FTP, E-mail, DNS

ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ. Σηµειώσεις για τα πρωτόκολλα στρώµατος εφαρµογής: HTTP, FTP, E-mail, DNS ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ Σηµειώσεις για τα πρωτόκολλα στρώµατος εφαρµογής: HTTP, FTP, E-mail, DNS ιδάσκων Αν. Καθηγητής Ι.Σ.Βενιέρης Αθήνα, Ιανουάριος

Διαβάστε περισσότερα

PROXY SERVER. Άριστη πύλη διαχωρισμού μεταξύ του εσωτερικού δικτύου και του Internet.

PROXY SERVER. Άριστη πύλη διαχωρισμού μεταξύ του εσωτερικού δικτύου και του Internet. PROXY SERVER Άριστη πύλη διαχωρισμού μεταξύ του εσωτερικού δικτύου και του Internet. Αποτελεσματικό εργαλείο για την απόκρυψη των εσωτερικών λεπτομερειών και διευθύνσεων IP του δικτύου. Αυξάνει τη συνολική

Διαβάστε περισσότερα

ΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ. Στρώμα εφαρμογής. Δίκτυα Υπολογιστών

ΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ. Στρώμα εφαρμογής. Δίκτυα Υπολογιστών ΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ Στρώμα εφαρμογής Δίκτυα Υπολογιστών Περίληψη Βασικές αρχές και θέματα υλοποίησης για τα πρωτόκολλα εφαρμογής Αρχιτεκτονικές εφαρμογών Απαιτήσεις εφαρμογών για την υπηρεσία μεταφοράς Μερικές

Διαβάστε περισσότερα

ιάλεξη #7: Επίπεδο Εφαρμογών (Application layer). Εργαστηριακές ασκήσεις στο εργαλείο προσομοίωσης δικτύων OPNET

ιάλεξη #7: Επίπεδο Εφαρμογών (Application layer). Εργαστηριακές ασκήσεις στο εργαλείο προσομοίωσης δικτύων OPNET ίκτυα Υπολογιστών (Γ έτος, ΣΤ εξ) ιάλεξη #7: Επίπεδο Εφαρμογών (Application layer). Εργαστηριακές ασκήσεις στο εργαλείο προσομοίωσης δικτύων OPNET Γαβαλάς Δαμιανός dgavalas@aegean.gr Εαρινό εξάμηνο Περίληψη

Διαβάστε περισσότερα

Δίκτυα Υπολογιστών. Δίκτυα υπολογιστών και το Διαδίκτυο Εισαγωγή. Κ. Βασιλάκης

Δίκτυα Υπολογιστών. Δίκτυα υπολογιστών και το Διαδίκτυο Εισαγωγή. Κ. Βασιλάκης Δίκτυα Υπολογιστών Δίκτυα υπολογιστών και το Διαδίκτυο Εισαγωγή Κ. Βασιλάκης Περίγραμμα Τι είναι το διαδίκτυο Στοιχεία που το συνθέτουν Τρόποι παροχής υπηρεσιών Τι είναι τα πρωτόκολλα Τα άκρα του δικτύου

Διαβάστε περισσότερα

ίκτυα υπολογιστών Στόχοι κεφαλαίου ίκτυα

ίκτυα υπολογιστών Στόχοι κεφαλαίου ίκτυα Στόχοι κεφαλαίου ίκτυα υπολογιστών (Κεφαλαιο 15 στο βιβλιο) Περιγραφή των κύριων θεµάτων σχετικά µε τα δίκτυα υπολογιστών Αναφορά στα διάφορα είδη δικτύων Περιγραφή των διαφόρων τοπολογιών των τοπικών

Διαβάστε περισσότερα

Δίκτυα Η/Υ στην Επιχείρηση

Δίκτυα Η/Υ στην Επιχείρηση Δίκτυα Η/Υ στην Επιχείρηση Δικτυακά πρωτόκολλα και εφαρμογές, Δρομολόγηση Γκάμας Βασίλειος, Εργαστηριακός Συνεργάτης Μοντέλο πελάτη-εξυπηρετητή Προκειμένου να χρησιμοποιήσουμε μια υπηρεσία του Internet

Διαβάστε περισσότερα

Εργαλεία ανάπτυξης εφαρμογών internet Ι

Εργαλεία ανάπτυξης εφαρμογών internet Ι IEK ΟΑΕΔ ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ ΤΕΧΝΙΚΟΣ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΠΛΗΟΦΟΡΙΚΗΣ Εργαλεία ανάπτυξης εφαρμογών internet Ι Διδάσκουσα: Κανελλοπούλου Χριστίνα ΠΕ19 Πληροφορικής 4 φάσεις διαδικτυακών εφαρμογών 1.Εφαρμογές στατικής πληροφόρησης

Διαβάστε περισσότερα

Συνεχής ροή πολυµέσων

Συνεχής ροή πολυµέσων Συνεχής ροή πολυµέσων Εισαγωγή ικτυακά πρωτόκολλα Πολυµέσα και δίκτυα Συνεχής ροή Ροή από εξυπηρετητές ιστοσελίδων Ροή από εξυπηρετητές µέσων Πρωτόκολλο RTSP Πρωτόκολλο RTP οµή πακέτων RTP Πρωτόκολλο RTCP

Διαβάστε περισσότερα

HY-335 : Δίκτυα Υπολογιστών

HY-335 : Δίκτυα Υπολογιστών W N net works R E O T HY-335 : Δίκτυα Υπολογιστών K Επίπεδo Εφαρμογής Μαρία Παπαδοπούλη Τμήμα Επιστήμης Υπολογιστών Πανεπιστήμιο Κρήτης Χειμερινό εξάμηνο 2012-2013 Δημιουργώντας μια δικτυακή εφαρμογή Γράφουμε

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Wireshark: DNS

Εργαστήριο Wireshark: DNS Εργαστήριο Wireshark: DNS Έκδοση:2.0 2007 J.F. Kurose, K.W. Ross Μετάφραση - Απόδοση: Σ. Τσακιρίδου Computer Networking: A Top-Down Approach Featuring the Internet Όπως περιγράφεται στην Ενότητα 2.5 του

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΥΠΟΔΟΜΗΣ ΜΗΧΑΝΟΓΡΑΦΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ

ΤΜΗΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΥΠΟΔΟΜΗΣ ΜΗΧΑΝΟΓΡΑΦΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΥΠΟΔΟΜΗΣ ΜΗΧΑΝΟΓΡΑΦΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ Πολυτεχνειούπολη Ακρωτηρίου, Χανιά, 73100 Τηλ.: 28210 37400 (κεντρικό), 28210 37766 (κτίριο ΜΗΠΕΡ), Fax: 28210 37571 e-mail:

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογίες Παγκόσμιου Ιστού. 1η διάλεξη

Τεχνολογίες Παγκόσμιου Ιστού. 1η διάλεξη Τεχνολογίες Παγκόσμιου Ιστού 1η διάλεξη Χαρακτηριστικά Μαθήματος Μάθημα προγραμματισμού (και όχι μόνον) Μπορεί να εξελιχθεί σε εφιάλτη αν δεν έχετε καλή γνώση και αρκετή εμπειρία προγραμματισμού (Java)

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΔΙΚΤΥΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΔΙΚΤΥΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ Όπως έχουμε ήδη αναφέρει, τα δίκτυα τεχνολογίας / χρησιμοποιούν διεύθυνση 32 bits, προκειμένου να δρομολογήσουν ένα αυτοδύναμο πακέτο στο προορισμό του. Κατά σύμβαση έχει επικρατήσει οι διευθύνσεις να

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στο διαδίκτυο

Εισαγωγή στο διαδίκτυο Εισαγωγή στο διαδίκτυο Στόχοι κεφαλαίου Περιγραφή των κύριων θεμάτων σχετικά με τα δίκτυα υπολογιστών Αναφορά στα διάφορα είδη δικτύων Περιγραφή των διαφόρων τοπολογιών των τοπικών δικτύων Περιγραφή των

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στο πως λειτουργεί το διαδίκτυο

Εισαγωγή στο πως λειτουργεί το διαδίκτυο Εισαγωγή στο πως λειτουργεί το διαδίκτυο (και τι θα δούμε στο εργαστήριο δικτύων) Εργαστήριο Δικτύων Υπολογιστών 2014-2015 Τμήμα Μηχανικών Η/Υ και Πληροφορικής Διαδίκτυο - ένα δίκτυο δεδομένων Σημαντικό

Διαβάστε περισσότερα

7.2.2 Σχέση OSI και TCP/IP

7.2.2 Σχέση OSI και TCP/IP Κεφάλαιο 7 7.2.2 Σχέση OSI και TCP/IP Σελ. 226-230 Γεώργιος Γιαννόπουλος ΠΕ19, ggiannop (at) sch.gr ΕΣΠΕΡΙΝΟ ΕΠΑΛ Κομοτηνής http://diktya-epal-g.ggia.info/ Γνωστό μοντέλο OSI διασύνδεσης ανοικτών συστημάτων.

Διαβάστε περισσότερα

Δίκτυα Επικοινωνίας και Υπολογιστών

Δίκτυα Επικοινωνίας και Υπολογιστών ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Δίκτυα Επικοινωνίας και Υπολογιστών Ενότητα 7 η : Δικτυακές Εφαρμογές Ι Γούδος Σωτήριος Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

Μάθηµα 4ο. Απόδοση ικτύου (εξαρτάται) Καθυστέρηση Μετάδοσης & Ρυθµός ιέλευσης

Μάθηµα 4ο. Απόδοση ικτύου (εξαρτάται) Καθυστέρηση Μετάδοσης & Ρυθµός ιέλευσης Ιόνιο Πανεπιστήµιο Τµήµα Αρχειονοµίας-Βιβλιοθηκονοµίας, Κέρκυρα Παρασκευή 24 NOE 2006 ίκτυα - Internet Μάθηµα 4ο Απόδοση ικτύου (εξαρτάται) Καθυστέρηση Μετάδοσης & Ρυθµός ιέλευσης Καθυστέρηση Μετάδοσης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΛ 012. Δίκτυα Τπολογιστών & Διαδίκτυο

ΕΠΛ 012. Δίκτυα Τπολογιστών & Διαδίκτυο ΕΠΛ 012 Δίκτυα Τπολογιστών & Διαδίκτυο Βιβλιογραφία: Nell Dale & John Lewis, Computer Science Illuminated, 2 nd Edition, 2005 Θέματα Η ανάγκη για δίκτυα Αναφορά στα διάφορα είδη δικτύων Περιγραφή των διαφόρων

Διαβάστε περισσότερα

Δίκτυα Επικοινωνίας Υπολογιστών Ενότητα 3: Εισαγωγή. Μιχαήλ Λογοθέτης Πολυτεχνική Σχολή Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Τεχνολογίας Υπολογιστών

Δίκτυα Επικοινωνίας Υπολογιστών Ενότητα 3: Εισαγωγή. Μιχαήλ Λογοθέτης Πολυτεχνική Σχολή Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Τεχνολογίας Υπολογιστών Δίκτυα Επικοινωνίας Υπολογιστών Ενότητα 3: Εισαγωγή Μιχαήλ Λογοθέτης Πολυτεχνική Σχολή Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Τεχνολογίας Υπολογιστών Συνιστώμενο Βιβλίο: Δικτύωση Υπολογιστών Προσέγγιση από Πάνω

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Ethereal: ICMP

Εργαστήριο Ethereal: ICMP Εργαστήριο Ethereal: ICMP Έκδοση:1.0 2005 J.F. Kurose, K.W. Ross Μετάφραση - Απόδοση: Σ. Τσακιρίδου Computer Networking: A Top-Down Approach Featuring the Internet Στο εργαστήριο αυτό θα εξετάσουµε µερικά

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 1. Εισαγωγή στις βασικές έννοιες των ικτύων ΗΥ

Ενότητα 1. Εισαγωγή στις βασικές έννοιες των ικτύων ΗΥ Ενότητα 1 Εισαγωγή στις βασικές έννοιες των ικτύων ΗΥ Εύρος Ζώνης και Ταχύτητα Μετάδοσης Η ταχύτητα µετάδοσης [εύρος ζώνης (banwidth)] των δεδοµένων αποτελεί ένα δείκτη επίδοσης των δικτύων και συνήθως

Διαβάστε περισσότερα

Όχι, γιατί αν κάθε browser ζητά διαφορετικό αντικείμενο κάθε φορά τότε όχι μόνο δεν βελτιώνει αλλα χειροτερεύει τον χρόνο προσπέλασης

Όχι, γιατί αν κάθε browser ζητά διαφορετικό αντικείμενο κάθε φορά τότε όχι μόνο δεν βελτιώνει αλλα χειροτερεύει τον χρόνο προσπέλασης 1. Ένας αντιπρόσωπος με κρυφή μνήμη διαμοιραζόμενη σε πολλούς περιηγητές βελτιώνει το χρόνο πρόσβασης σε ιστο-αντικέιμενα ανεξάρτητα της διμοφιλίας των ιστο-αντικειμένων (Λ) Όχι, γιατί αν κάθε browser

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογίες ιαδικτύου

Τεχνολογίες ιαδικτύου Τεχνολογίες ιαδικτύου Εισαγωγή Αρχιτεκτονική, Πρωτόκολλα και Πρότυπα Βασικών Υπηρεσιών Ιστορικά Στοιχεία ARPANET Ο «παππούς» των δικτύων Αναπτύχθηκε από την DARPA στα τέλη του 60 Το 83 διασπάται σε MILNET

Διαβάστε περισσότερα

Ως Διαδίκτυο (Internet) ορίζεται το παγκόσμιο (διεθνές) δίκτυο ηλεκτρονικών υπολογιστών (international network).

Ως Διαδίκτυο (Internet) ορίζεται το παγκόσμιο (διεθνές) δίκτυο ηλεκτρονικών υπολογιστών (international network). ΙΔΡΥΜΑ ΝΕΟΛΑΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟΥ Καλαμάτα, 2015 Το Διαδίκτυο Ως Διαδίκτυο (Internet) ορίζεται το παγκόσμιο (διεθνές) δίκτυο ηλεκτρονικών υπολογιστών (international network). Πρόκειται

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ Στερεάς Ελλάδας Τμ. Ηλ.γων Μηχ/κων ΤΕ. Δίκτυα Υπολογιστών. Διάλεξη 1: Εισαγωγή στα δίκτυα υπολογιστών και βασικές αρχές

ΤΕΙ Στερεάς Ελλάδας Τμ. Ηλ.γων Μηχ/κων ΤΕ. Δίκτυα Υπολογιστών. Διάλεξη 1: Εισαγωγή στα δίκτυα υπολογιστών και βασικές αρχές ΤΕΙ Στερεάς Ελλάδας Τμ. Ηλ.γων Μηχ/κων ΤΕ Δίκτυα Υπολογιστών Διάλεξη 1: Εισαγωγή στα δίκτυα υπολογιστών και βασικές αρχές Γενικά Τα αρχεία των διαλέξεων του μαθήματος μπορείτε να βρείτε στο: http://eclass.gunet.gr/

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ: ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΕΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ INTERNET

ΜΑΘΗΜΑ: ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΕΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ INTERNET ΥΠΕΠΘ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΙΕΚ ΧΑΝΙΩΝ ΚΡΗΤΗΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑ : ΤΕΧΝΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΙΣΤΟΣΕΛΙΔΩΝ ΕΞΑΜΗΝΟ : Α ΜΑΘΗΜΑ: ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΕΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ INTERNET

Διαβάστε περισσότερα

Προγραμματισμός Ηλεκτρονικών Υπολογιστών 1

Προγραμματισμός Ηλεκτρονικών Υπολογιστών 1 Προγραμματισμός Ηλεκτρονικών Υπολογιστών 1 Ενότητα 8: Εισαγωγή στα Δίκτυα Δρ. Φραγκούλης Γεώργιος Τμήμα Ηλεκτρολογίας Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα

6.1 Επεκτείνοντας το δίκτυο 6.2 Επιλεγόμενες τηλεφωνικές γραμμές modems Πλεονεκτήματα Μειονεκτήματα Βασική χρήση

6.1 Επεκτείνοντας το δίκτυο 6.2 Επιλεγόμενες τηλεφωνικές γραμμές modems Πλεονεκτήματα Μειονεκτήματα Βασική χρήση 6.1 Επεκτείνοντας το δίκτυο Τοπικά δίκτυα (LAN): επικοινωνία με περιορισμένη απόσταση κάλυψης (μικρή εμβέλεια) Δίκτυα Ευρείας Περιοχής (WAN): επικοινωνία σε ευρύτερη γεωγραφική κάλυψη. Από την άποψη του

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στο DNS lookup

Εισαγωγή στο DNS lookup Εισαγωγή στο DNS lookup DNS lookup made easy by finrod για την Κοινότητα Ελεύθερου Λογισμικού ΕΜΠ(2011) Εισαγωγικά... IP lookup Μετάφραση (resolution) μίας FQDN διεύθυνσης (Fully Qualified Domain Name)

Διαβάστε περισσότερα

Δίκτυα ATM. Τεχνολογία Πολυμέσων και Πολυμεσικές Επικοινωνίες 21-1

Δίκτυα ATM. Τεχνολογία Πολυμέσων και Πολυμεσικές Επικοινωνίες 21-1 Δίκτυα ATM Εισαγωγή Εικονικά κυκλώματα Πακέτα και κελιά Δρομολόγηση και προώθηση Ιεραρχία πρωτοκόλλων Επίπεδα προσαρμογής Ποιότητα υπηρεσίας Υποστήριξη IP Τεχνολογία Πολυμέσων και Πολυμεσικές Επικοινωνίες

Διαβάστε περισσότερα

Δίκτυα Επικοινωνίας Υπολογιστών Ενότητα 2: Εισαγωγή. Μιχαήλ Λογοθέτης Πολυτεχνική Σχολή Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Τεχνολογίας Υπολογιστών

Δίκτυα Επικοινωνίας Υπολογιστών Ενότητα 2: Εισαγωγή. Μιχαήλ Λογοθέτης Πολυτεχνική Σχολή Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Τεχνολογίας Υπολογιστών Δίκτυα Επικοινωνίας Υπολογιστών Ενότητα 2: Εισαγωγή Μιχαήλ Λογοθέτης Πολυτεχνική Σχολή Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Τεχνολογίας Υπολογιστών Συνιστώμενο Βιβλίο: Δικτύωση Υπολογιστών Προσέγγιση από Πάνω

Διαβάστε περισσότερα

Ιόνιο Πανεπιστήµιο Τµήµα Πληροφορικής Συστήµατα Επικοινωνίας. Μοντέλο TCP/IP. Ενότητα E. Πόσοι εµπλέκονται σε ένα Σύστηµα Επικοινωνίας

Ιόνιο Πανεπιστήµιο Τµήµα Πληροφορικής Συστήµατα Επικοινωνίας. Μοντέλο TCP/IP. Ενότητα E. Πόσοι εµπλέκονται σε ένα Σύστηµα Επικοινωνίας Ιόνιο Πανεπιστήµιο Τµήµα Πληροφορικής ίκτυα Η/Υ Συστήµατα Επικοινωνίας (Ε) (PC) (N) Επικοινωνίες: Εφαρµογές Υπολογιστές ίκτυα Μοντέλο TCP/IP πολλές πολλοί N A N B Ενότητα E PC A PC B PC D PC E E A E B

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΑΡΧΕΙΩΝ FTP

ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΑΡΧΕΙΩΝ FTP ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΑΡΧΕΙΩΝ FTP Το FTP (File Transfer Protocol) είναι το εξειδικευμένο πρωτόκολλο μεταφοράς αρχείων στα σύγχρονα δίκτυα δεδομένων όπως το Διαδίκτυο. Δίνει τη δυνατότητα μεταφοράς αρχείων από τον υπολογιστή

Διαβάστε περισσότερα

Επίπεδο Δικτύου: Διαδικτύωση

Επίπεδο Δικτύου: Διαδικτύωση Επίπεδο Δικτύου: Διαδικτύωση Μάθημα «Δίκτυα Υπολογιστών» Τμήμα Πληροφορικής Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Εαρινό Εξάμηνο 2013-14 Γεώργιος Ξυλωμένος Γεώργιος Δ. Σταμούλης Βασίλειος Σύρης Εισαγωγή Υπάρχει

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΚΤΥΑ. Διδάσκοντες: Π. Αγγελάτος, Δ. Ζήνδρος Επιμέλεια διαφανειών: Π. Αγγελάτος Σχολή Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών

ΔΙΚΤΥΑ. Διδάσκοντες: Π. Αγγελάτος, Δ. Ζήνδρος Επιμέλεια διαφανειών: Π. Αγγελάτος Σχολή Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών ΔΙΚΤΥΑ Διδάσκοντες: Π. Αγγελάτος, Δ. Ζήνδρος Επιμέλεια διαφανειών: Π. Αγγελάτος Σχολή Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών Άδεια Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογία TCP/IP ΙΑ ΙΚΤΥΩΣΗ- INTERNET. Τεχνολογίες Τηλεκπαίδευσης & Εφαρµογές - Ιούλιος 09 1 http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/3.

Τεχνολογία TCP/IP ΙΑ ΙΚΤΥΩΣΗ- INTERNET. Τεχνολογίες Τηλεκπαίδευσης & Εφαρµογές - Ιούλιος 09 1 http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/3. Τεχνολογία TCP/IP ΙΑ ΙΚΤΥΩΣΗ- INTERNET Εφαρµογές - Ιούλιος 09 1 Εισαγωγή στην τεχνολογία TCP/IP Τεχνολογία TCP/IP TCP/IP Πρωτόκολλα TCP/IP ή τεχνολογία TCP/IP ή τεχνολογία ιαδικτύου (Internet)( ιαδίκτυο

Διαβάστε περισσότερα

Τρίτη Πρόοδος [110 μονάδες] Απαντήσεις

Τρίτη Πρόοδος [110 μονάδες] Απαντήσεις ΗY335: Δίκτυα Υπολογιστών Χειμερινό Εξάμηνο 2011-20112 Τμήμα Επιστήμης Υπολογιστών Πανεπιστήμιο Κρήτης Διδάσκουσα: Μαρία Παπαδοπούλη 15 Δεκεμβρίου 2011 Τρίτη Πρόοδος [110 μονάδες] Απαντήσεις 1. Θεωρήσετε

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΠΟΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΑΠΘ Εργαστήριο Πληροφορικής στη Γεωργία

ΓΕΩΠΟΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΑΠΘ Εργαστήριο Πληροφορικής στη Γεωργία ΓΕΩΠΟΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΑΠΘ Εργαστήριο Πληροφορικής στη Γεωργία Δίκτυα ηλεκτρονικών υπολογιστών είναι υπολογιστές της ίδιας ή και διαφορετικής μάρκας συνδεδεμένοι μεταξύ τους σε τοπικό (local) ή ευρύ (wide) επίπεδο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΔΙΚΤΥΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ 1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΔΙΚΤΥΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ 1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΔΙΚΤΥΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ 1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ - ΑΣΚΗΣΕΙΣ 1. Έστω ότι θέλετε να συνδέσετε 20 υπολογιστές με συνδέσεις από σημείο σε σημείο (point-to-point), ώστε να είναι δυνατή η επικοινωνία όλων

Διαβάστε περισσότερα

Εγγυημένη ποιότητα υπηρεσίας

Εγγυημένη ποιότητα υπηρεσίας Εγγυημένη ποιότητα υπηρεσίας Απαιτήσεις ποιότητας υπηρεσίας Μηχανισμοί κατηγοριοποίησης Χρονοπρογραμματισμός Μηχανισμοί αστυνόμευσης Ενοποιημένες υπηρεσίες Διαφοροποιημένες υπηρεσίες Τεχνολογία Πολυμέσων

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΙΚΤΥΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΙΚΤΥΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ Ηυιοθέτησητης τεχνολογίαςκαι αρχιτεκτονικής TCP/IP δεν έρχεται σε σύγκρουσηµε το µοντέλο του OSI και αυτό γιατί και τα δυο συστήµατααναπτύχθηκαν συγχρόνως. Παρόλα αυτά, υπάρχουν ορισµένες ουσιώδεις διαφορές

Διαβάστε περισσότερα

Internet Τοπικό δίκτυο LAN Δίκτυο Ευρείας Περιοχής WAN Διαδίκτυο Πρόγραμμα Πλοήγησης φυλλομετρητής Πάροχοι Υπηρεσιών Internet URL HTML links

Internet Τοπικό δίκτυο LAN Δίκτυο Ευρείας Περιοχής WAN Διαδίκτυο Πρόγραμμα Πλοήγησης φυλλομετρητής Πάροχοι Υπηρεσιών Internet URL HTML links Internet Τοπικό δίκτυο (LAN Local Area Network): Δίκτυο όπου οι υπολογιστές βρίσκονται κοντά μεταξύ τους (μία εταιρία ή στην ίδια αίθουσα). Δίκτυο Ευρείας Περιοχής (WAN Wide Area Network) Δίκτυο όπου οι

Διαβάστε περισσότερα

7.11 Πρωτόκολλα Εφαρµογής. 7.11.2 Βασικές και Προηγµένες Υπηρεσίες ιαδικτύου. Ηλεκτρονικό Ταχυδροµείο. Τεχνολογία ικτύων Επικοινωνιών ΙΙ

7.11 Πρωτόκολλα Εφαρµογής. 7.11.2 Βασικές και Προηγµένες Υπηρεσίες ιαδικτύου. Ηλεκτρονικό Ταχυδροµείο. Τεχνολογία ικτύων Επικοινωνιών ΙΙ Τεχνολογία ικτύων Επικοινωνιών ΙΙ 7.11 Πρωτόκολλα Εφαρµογής 104. Αναφέρετε ονοµαστικά τις πιο χαρακτηριστικές εφαρµογές που υποστηρίζει η τεχνολογία TCP/IP οι οποίες είναι διαθέσιµες στο ιαδίκτυο 1. Ηλεκτρονικό

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΑΠΟ 6 ΣΕΛΙΔΕΣ

ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΑΠΟ 6 ΣΕΛΙΔΕΣ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΕΤΑΡΤΗ 3 ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ:

Διαβάστε περισσότερα

Σκοπιµότητα των firewalls

Σκοπιµότητα των firewalls Σκοπιµότητα των firewalls Παρέχουν προστασία των εσωτερικών δικτύων από απειλές όπως: Μη εξουσιοδοτηµένη προσπέλαση των δικτυακών πόρων: όταν επίδοξοι εισβολείς προσπαθούν να εισχωρήσουν στο δίκτυο και

Διαβάστε περισσότερα

To λεξικό του Internet

To λεξικό του Internet To λεξικό του Internet A Address: Ο τόπος που βρίσκεται μια πηγή του Internet. Μια e-mail address μπορεί να έχει την εξής μορφή : georgepapado@hotmail.com. Μια web address είναι κάπως έτσι: http://www.in.gr.

Διαβάστε περισσότερα

Εγχειρίδιο χρήσης συστήματος ηλεκτρονικής αλληλογραφίας της Ελληνικής Ομοσπονδίας Μπριτζ

Εγχειρίδιο χρήσης συστήματος ηλεκτρονικής αλληλογραφίας της Ελληνικής Ομοσπονδίας Μπριτζ Εγχειρίδιο χρήσης συστήματος ηλεκτρονικής αλληλογραφίας της Ελληνικής Ομοσπονδίας Μπριτζ Ελληνική Ομοσπονδία Μπριτζ Σελίδα 1 / 8 Πίνακας περιεχομένων 1. Γενικά...3 2. Ρυθμίσεις για προχωρημένους...3 α.

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Λογιστικής. Εισαγωγή στους Ηλεκτρονικούς Υπολογιστές. Μάθημα 10. 1 Στέργιος Παλαμάς

Τμήμα Λογιστικής. Εισαγωγή στους Ηλεκτρονικούς Υπολογιστές. Μάθημα 10. 1 Στέργιος Παλαμάς ΤΕΙ Ηπείρου Παράρτημα Πρέβεζας Τμήμα Λογιστικής Εισαγωγή στους Ηλεκτρονικούς Υπολογιστές Μάθημα 10 Δίκτυα Η/Υ, το Internet 1 Δίκτυα Πολλοί υπολογιστές μπορούν να συνδεθούν μεταξύ τους με χρήση του κατάλληλου

Διαβάστε περισσότερα

Δίκτυα Υπολογιστών ΙΙ (Ασκήσεις Πράξης)

Δίκτυα Υπολογιστών ΙΙ (Ασκήσεις Πράξης) TEI Σερρών Τμήμα Πληροφορικής και Επικοινωνιών Δίκτυα Υπολογιστών ΙΙ (Ασκήσεις Πράξης) Ανάλυση Πρωτοκόλλων Τομέας Τηλεπικοινωνιών και Δικτύων Δρ. Αναστάσιος Πολίτης Καθηγητής Εφαρμογών anpol@teiser.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΔΙΚΤΥΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΔΙΚΤΥΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ 7.4 Πρωτόκολλο Μέχρι τώρα περιγράψαμε συνδέσεις, που χρησιμοποιούν το πρωτόκολλο TCP. Θυμηθείτε, ότι το TCP είναι υπεύθυνο για το τεμαχισμό των μηνυμάτων σε τμήματα και την επανασύνδεση τους στον προορισμό.

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην πληροφορική

Εισαγωγή στην πληροφορική Εισαγωγή στην πληροφορική Ενότητα 4: Δικτύωση και Διαδίκτυο I Πασχαλίδης Δημοσθένης Τμήμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Δικτύων Υπολογιστών

Εργαστήριο Δικτύων Υπολογιστών Εργαστήριο Δικτύων Υπολογιστών 2 η Διάλεξη: TCP/UDP Δικτυακά πρωτόκολλα / εφαρμογές Ports Unix δικτυακές εντολές Transmission Control Protocol - TCP Πρωτόκολλο Mεταφοράς RFC 793 [Postel 1981] Xρησιμοποιεί

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4: Δικτύωση και Διαδίκτυο

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4: Δικτύωση και Διαδίκτυο ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4: Δικτύωση και Διαδίκτυο Βασικές αρχές δικτύων Τοπικά δίκτυα Διασύνδεση δικτύων, το Διαδίκτυο Υπηρεσίες Οι διαφάνειες περιλαµβάνουν σε βασικές γραµµές το υλικό του βιβλίου αλλά µε διαφορετική

Διαβάστε περισσότερα

Διαμόρφωση και έλεγχος του δικτύου

Διαμόρφωση και έλεγχος του δικτύου Εργαστήριο 8 ΤΕΙ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ - ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΜΑΘΗΜΑ: ΔΙΚΤΥΑ Η/Υ Διαμόρφωση και έλεγχος του δικτύου Στόχος Ο στόχος αυτού του εργαστηρίου είναι η κατανόηση και εξοικείωση με τα εργαλεία διαμόρφωσης

Διαβάστε περισσότερα

Δίκτυα Υπολογιστών Ενότητα 10: Ethernet και ARP

Δίκτυα Υπολογιστών Ενότητα 10: Ethernet και ARP Δίκτυα Υπολογιστών Ενότητα 10: Ethernet και ARP Μιχάλας Άγγελος Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής ΤΕ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό υλικό,

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Wireshark: TCP

Εργαστήριο Wireshark: TCP Εργαστήριο Wireshark: TCP Έκδοση: 2.0 2007 J.F. Kurose, K.W. Ross Μετάφραση - Απόδοση: Σ. Τσακιρίδου Computer Networking: A Top-Down Approach Featuring the Internet Στο εργαστήριο αυτό θα εξετάσουµε λεπτοµερώς

Διαβάστε περισσότερα

Πρωτόκολλα Επικοινωνίας Πρωτόκολλο IP

Πρωτόκολλα Επικοινωνίας Πρωτόκολλο IP Πρωτόκολλα Επικοινωνίας Πρωτόκολλο IP Πρωτόκολλα επικοινωνίας Ορισμός Σύνολα προσυμφωνημένων κανόνων που απαιτούνται για τον καθορισμό του τρόπου με τον οποίο επιτυγχάνεται η ανταλλαγή δεδομένων, και επομένως

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρονική Αλληλογραφία (E-Mail)

Ηλεκτρονική Αλληλογραφία (E-Mail) Ηλεκτρονική Αλληλογραφία (E-Mail) Περιεχόμενα Τι είναι η ηλεκτρονική αλληλογραφία;...2 Πώς γίνεται η μεταφορά των μηνυμάτων;...2 Τι χρειάζομαι για να χρησιμοποιήσω την υπηρεσία e-mail;...2 Το πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

Η Υλοποίηση της Επικοινωνίας. Κατανεµηµένα Συστήµατα

Η Υλοποίηση της Επικοινωνίας. Κατανεµηµένα Συστήµατα Η Υλοποίηση της Επικοινωνίας στα Κατανεµηµένα Συστήµατα ιαφάνειες στα πλαίσια του µαθήµατος: Κατανεµηµένα Συστήµατα Ε Εξάµηνο, Τµήµα Πληροφορικής και Τεχνολογίας Υπολογιστών, ΤΕΙ Λαµίας Πέτρος Λάµψας 2002

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α. α. Πριν εμφανιστεί η τεχνολογία ISDN οι υπηρεσίες φωνής, εικόνας και δεδομένων απαιτούσαν διαφορετικά δίκτυα.

ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α. α. Πριν εμφανιστεί η τεχνολογία ISDN οι υπηρεσίες φωνής, εικόνας και δεδομένων απαιτούσαν διαφορετικά δίκτυα. ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΤΑΞΗ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Α ) & ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΘΕΜΑ Α ΚΥΡΙΑΚΗ 04/05/2014- ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΔΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΙΙ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΟΚΤΩ (8) ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Α1. Να χαρακτηρίσετε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΡΩΤΗ ΤΕΛΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ Τετάρτη 16 Ιουνίου 2004 Οδηγίες: Η διάρκεια της εξέτασης είναι 3,5 ώρες. Ισχύουν όσα αναφέρονται στους Κανονισµούς Εξετάσεων του ΕΑΠ γενικότερα και της ΘΕ ειδικότερα. Είναι υποχρεωτικό

Διαβάστε περισσότερα

Το διαδίκτυο είναι ένα δίκτυο που αποτελείτε από πολλά μικρότερα δίκτυα υπολογιστών.

Το διαδίκτυο είναι ένα δίκτυο που αποτελείτε από πολλά μικρότερα δίκτυα υπολογιστών. Κεφάλαιο 2 Με το διαδίκτυο μπορεί κάποιος: να κάνει έρευνα, να ψωνίσει για διάφορες υπηρεσίες και προϊόντα, να δει καιρικούς χάρτες, να πάρει φωτογραφίες, ταινίες, και διάφορες άλλες πληροφορίες που βρίσκονται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΛ 476: ΚΙΝΗΤΑ ΔΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ (MOBILE NETWORKS)

ΕΠΛ 476: ΚΙΝΗΤΑ ΔΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ (MOBILE NETWORKS) ΟΜΑΔΑ ΦΟΙΤΗΤΩΝ: Μιχαηλίνα Αργυρού Κασιανή Πάρη ΕΠΛ 476: ΚΙΝΗΤΑ ΔΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ (MOBILE NETWORKS) Δρ. Χριστόφορος Χριστοφόρου Πανεπιστήμιο Κύπρου - Τμήμα Πληροφορικής WiMAX (Worldwide Interoperability

Διαβάστε περισσότερα

Δίκτυα Υπολογιστών Το επίπεδο δικτύου (network layer)

Δίκτυα Υπολογιστών Το επίπεδο δικτύου (network layer) Δίκτυα Υπολογιστών Το επίπεδο δικτύου (network layer) Κ. Βασιλάκης Περίγραμμα ενότητες που εξετάζονται Μοντέλα υπηρεσιών του επιπέδου δικτύου Προώθηση έναντι δρομολόγησης (forwarding vs routing) IP: Πρωτόκολλο

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΤΟΥ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟΥ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΤΟΥ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟΥ ΒΑΣΙΚΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΤΟΥ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟΥ Μάθημα 4ο Βελώνης - 1ο Τ.Ε.Ε. Κατερίνης Καθηγητής Πληροφορικής ΠΕ20 4-1 ΟΙ ΔΙΕΥΘΥΝΣΕΙΣ ΤΟΥ INTERNET IP Διευθύνσεις, Συμβολικές Διευθύνσεις, DNS http://www.uth.gr/main/help/help-desk/internet/internet1.html

Διαβάστε περισσότερα

World Wide Web: Ο παγκόσµιος ιστός Πληροφοριών

World Wide Web: Ο παγκόσµιος ιστός Πληροφοριών Περιεχόµενα World Wide Web: Ο παγκόσµιος ιστός Πληροφοριών Εισαγωγή Ιστορική Αναδροµή Το ιαδίκτυο και το WWW Υπερκείµενο Εντοπισµός πληροφοριών στο WWW Search Engines Portals Unicode Java Plug-Ins 1 2

Διαβάστε περισσότερα

Προχωρημένα Θέματα Προγραμματισμού Δικτύων

Προχωρημένα Θέματα Προγραμματισμού Δικτύων 1 Ελληνική ημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Προχωρημένα Θέματα Προγραμματισμού Δικτύων Ενότητα 1: Εισαγωγή στον Προγραμματισμό Πόρων Δικτύων(ΠΠΔ) Φώτης Βαρζιώτης 2 Ανοιχτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα

Διαβάστε περισσότερα

Αρχιτεκτονικές Δικτύων & Πρωτόκολλα Ι

Αρχιτεκτονικές Δικτύων & Πρωτόκολλα Ι Αρχιτεκτονικές Δικτύων & Πρωτόκολλα Ι Ενότητα : Δίκτυα υπολογιστών - Βασικά εργαλεία δικτύων στο Linux. Όνομα Καθηγητή : Δημήτριος Λυμπερόπουλος, Σπύρος Δενάζης Τμήμα : Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Τεχνολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ ΗΠΕΙΡΟΥ Τμήμα Τηλεπληροφορικής & Διοίκησης

ΤΕΙ ΗΠΕΙΡΟΥ Τμήμα Τηλεπληροφορικής & Διοίκησης ΤΕΙ ΗΠΕΙΡΟΥ Τμήμα Τηλεπληροφορικής & Διοίκησης ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗ & ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΠΟΙΗΣΗ INTERNET INFORMATION SERVER (IIS) ΓΙΑ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟΥ (WEB SERVICES) ΣΠΟΥΔΑΣΤΡΙΑ:Μπάρδα Μαρία ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: Τσιαντής

Διαβάστε περισσότερα

Είναι η διαδικασία εύρεσης της διαδρομής που πρέπει να ακολουθήσει ένα πακέτο για να φτάσει στον προορισμό του. Η διαδικασία αυτή δεν είναι πάντα

Είναι η διαδικασία εύρεσης της διαδρομής που πρέπει να ακολουθήσει ένα πακέτο για να φτάσει στον προορισμό του. Η διαδικασία αυτή δεν είναι πάντα 1 Είναι η διαδικασία εύρεσης της διαδρομής που πρέπει να ακολουθήσει ένα πακέτο για να φτάσει στον προορισμό του. Η διαδικασία αυτή δεν είναι πάντα εύκολη, τη στιγμή που γνωρίζουμε ότι ένα σύνθετο δίκτυο

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση Δικτύων Εργαστήριο (Διαφάνειες)

Διαχείριση Δικτύων Εργαστήριο (Διαφάνειες) Διαχείριση Δικτύων Εργαστήριο (Διαφάνειες) 2015 Εντολή: ping Απλή και βασική εντολή ελέγχου σύνδεσης με καποια IP διευθυνση (πχ. υπολογιστή) ping Στέλνει επαναλαμβανόμενα μηνύματα στην IP

Διαβάστε περισσότερα

ΗΥ335 - Δίκτυα Υπολογιστών Χειμερινό εξάμηνο 2010-2011 Φροντιστήριο Ασκήσεις στο TCP

ΗΥ335 - Δίκτυα Υπολογιστών Χειμερινό εξάμηνο 2010-2011 Φροντιστήριο Ασκήσεις στο TCP ΗΥ335 - Δίκτυα Υπολογιστών Χειμερινό εξάμηνο 2010-2011 Φροντιστήριο Ασκήσεις στο TCP Άσκηση 1 η : Καθυστερήσεις Θεωρείστε μία σύνδεση μεταξύ δύο κόμβων Χ και Υ. Το εύρος ζώνης του συνδέσμου είναι 10Gbits/sec

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΧΡΗΣΗΣ DVR KTEC

ΟΔΗΓΙΕΣ ΧΡΗΣΗΣ DVR KTEC ΟΔΗΓΙΕΣ ΧΡΗΣΗΣ DVR KTEC 1) Πατάμε δεξί κλικ Μενού 2) Όνομα Χρήστη βάζουμε «admin» 3) Κωδικός Πρόσβασης το αφήνουμε «κενό» 4) Πατάμε OK και μπαίνουμε στο Μενού Είσοδος στο μενού Στην πρώτη εκκίνηση μετά

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΚΤΥΑ Δίκτυα Υπολογιστών Δίκτυα τηλεφωνίας (σταθερής, κινητής) Δίκτυα αισθητήρων

ΔΙΚΤΥΑ Δίκτυα Υπολογιστών Δίκτυα τηλεφωνίας (σταθερής, κινητής) Δίκτυα αισθητήρων ΔΙΚΤΥΑ Δίκτυα Υπολογιστών Δίκτυα τηλεφωνίας (σταθερής, κινητής) Δίκτυα αισθητήρων Περισσότερο θα εστιάσουμε στα δίκτυα υπολογιστών τα οποία μπορούμε να τα κατατάξουμε σε κατηγορίες ανάλογα την τεχνολογία

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ ΠΤΥΧΙΑΚΗΣ : ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΣΥΛΛΟΓΗΣ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΣΤΟ ΔΙΑΔΥΚΤΙΟ (COOKIES)

ΘΕΜΑ ΠΤΥΧΙΑΚΗΣ : ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΣΥΛΛΟΓΗΣ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΣΤΟ ΔΙΑΔΥΚΤΙΟ (COOKIES) ΘΕΜΑ ΠΤΥΧΙΑΚΗΣ : ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΣΥΛΛΟΓΗΣ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΣΤΟ ΔΙΑΔΥΚΤΙΟ (COOKIES) ΣΕΡΕΣΙΩΤΗ ΜΑΡΙΑ ΕΞΑΜΗΝΟ : ΠΤΥΧΙΟ Α.Μ 1999 ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ κος ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΤΣΙΑΝΤΗΣ ΔΩΡΟ -ΕΚΠΛΗΞΗ COOKIES ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΑ COOKIES ΕΙΝΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Ethereal: IP

Εργαστήριο Ethereal: IP Εργαστήριο Ethereal: IP Έκδοση:1.0 2005 J.F. Kurose, K.W. Ross Μετάφραση - Απόδοση: Σ. Τσακιρίδου Computer Networking: A Top-Down Approach Featuring the Internet Στο εργαστήριο αυτό θα εξετάσουµε το πρωτόκολλο

Διαβάστε περισσότερα

Πληροφορική Ι. Μάθημα 8 ο Εφαρμογές του Internet. Τμήμα Χρηματοοικονομικής & Ελεγκτικής ΤΕΙ Ηπείρου Παράρτημα Πρέβεζας. Δρ.

Πληροφορική Ι. Μάθημα 8 ο Εφαρμογές του Internet. Τμήμα Χρηματοοικονομικής & Ελεγκτικής ΤΕΙ Ηπείρου Παράρτημα Πρέβεζας. Δρ. Οι διαφάνειες έχουν βασιστεί στο βιβλίο «Εισαγωγή στην επιστήμη των υπολογιστών» του B. Forouzan και Firoyz Mosharraf (2 η έκδοση-2010) Εκδόσεις Κλειδάριθμος Τμήμα Χρηματοοικονομικής & Ελεγκτικής ΤΕΙ Ηπείρου

Διαβάστε περισσότερα

Δίκτυα και Internet στο επιχειρηµατικό περιβάλον

Δίκτυα και Internet στο επιχειρηµατικό περιβάλον Δίκτυα και Internet στο επιχειρηµατικό περιβάλον Πρώτη οµάδα ασκήσεων Οδηγίες Η εργασία αυτή είναι ατοµική. Μπορείτε να µιλήσετε µε άλλους φοιτητές για να ανταλλάξετε ιδέες. Αν κάποιος συµφοιτητής σας

Διαβάστε περισσότερα

Δρ Παρασκευή Μεντζέλου Επίκουρος Καθηγήτρια Πληροφορικής Γενικό Τμήμα Θετικών Επιστημών

Δρ Παρασκευή Μεντζέλου Επίκουρος Καθηγήτρια Πληροφορικής Γενικό Τμήμα Θετικών Επιστημών Αλεξάνδρειο Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Θεσσαλονίκης Δρ Παρασκευή Μεντζέλου Επίκουρος Καθηγήτρια Πληροφορικής Γενικό Τμήμα Θετικών Επιστημών ΟΡΟΛΟΓΙΑ Δρ Παρασκευή Μεντζέλου Επίκουρος Καθηγήτρια Πληροφορικής

Διαβάστε περισσότερα